Sąd Okręgowy w Lublinie
XI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XI Ka 637/13
Data wyroku: 2013-09-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Bogusz-Patyra, Elżbieta Jóźwiakowska
Słowa kluczowe: Postępowanie Odwoławcze
Podstawa prawna: art. 437 § 2 kpk

Sygn. akt XI Ka 637/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Lublinie w XI Wydziale Karnym

w składzie:Przewodniczący: SSOArkadiusz Śmiech
Sędziowie: SOEwa Bogusz - Patyra
SOElżbieta Jóźwiakowska /spr./

Protokolant:prot. Katarzyna Zabielska

przy udzialeProkuratoraMarty Baranowskiej

po rozpoznaniu w dniu 24 września 2013 r.

sprawyF. Z.

oskarżonego zart. 157 § 1 kk

na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego

od wyroku Sądu Rejonowego w Kraśniku
z dnia 2 kwietnia 2013 r. sygn. akt II K 56/13

uchyla zaskarżony wyrok i sprawęF. Z.przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kraśniku.

XI Ka 637/13

UZASADNIENIE
F. Z.został oskarżony o to, że w dniu 01 stycznia 2012 roku miejscowościB.województwa(...)kilkakrotnie zadałK. M.uderzenia w okolice głowy nogą oraz pięścią powodując u niego naruszenie czynności narządu ciała oraz rozstrój zdrowia trwający dłużej niż dni siedem w postaci krwiaka podtwardówkowego po stronie lewej, tj. o czyn zart. 157 § 1 kk
Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Kraśniku oskarżonegoF. Z.uznał za winnego dokonania zarzucanego mu czynu zart. 157 § 1 kki za to na podstawieart. 157 § 1 kkskazał go na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności; na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 2 kkwykonanie orzeczonej wyżej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres próby 3 (trzech) lat; na podstawieart. 73 § 2 kkoddał oskarżonego pod dozór kuratora; na podstawieart. 71 § 1 kkwymierzył grzywnę w wysokości 80 (osiemdziesiąt) stawek dziennych po 10 (dziesięć) złotych każda stawka; na podstawieart. 46 § 2 kkorzekł od oskarżonegoF. Z.na rzecz pokrzywdzonegoK. M.700 (siedemset) złotych tytułem nawiązki; zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 260 (dwieście sześćdziesiąt) złotych opłaty oraz 305,48 (trzysta pięć złotych czterdzieści osiem groszy) wydatków postępowania.

Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżył w całości obrońca oskarżonego.
W apelacji zarzucił:
1. obrazę prawa materialnego, a mianowicieart. 46 § 2 kkprzez orzeczenie od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonegoK. M.nawiązki w wysokości 700 zł jako częściowe zadośćuczynienie doznanej krzywdy i uszczerbku zdrowotnego, w sytuacji gdy tenże pokrzywdzony nie wnosił o orzeczenie nawiązki, twierdząc, że to nieF. Z.spowodował mu obrażenia;
2. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku tj.art. 5 § 2 kpkpolegającą na niepowzięciu przez Sąd wątpliwości co do winy oskarżonego w sytuacji gdy materiał dowodowy w sprawie wskazywał na to, że przeprowadzone w toku dochodzenia jak i przewodu sądowego czynności nie pozwoliły na usunięcie sprzeczności w zeznaniach obu grup świadków;
3. mający wpływ na treść zaskarżonego wyroku błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę tegoż wyroku, a polegający na:
- przyjęciu, że oskarżonyF. Z.kopał pokrzywdzonego po głowie podczas gdy okoliczność ta nie wynika z zeznań świadków;
- niezasadnym przyjęciu, że oskarżony iK. M.szarpali, a nawet bili się około godziny 2.00 dnia 1 stycznia 2012 r. podczas gdy z zeznańA. K.wynika, że przebywała na sylwestrze do godziny 1.00 i przed tą godziną bo po północy widziała jak była sprzeczka między oskarżonym a pokrzywdzonymM.o telefon, co potwierdza wersję oskarżonego i pokrzywdzonego, że były dwa zajścia, jedno po północy a drugie zM. N.około godz.2.00;
-oparciu ustaleń faktycznych wyłącznie na podstawie zeznań świadków wskazanych przezM. N.w sytuacji gdy nie są one spójne różnią się z sobą tak co do czasu zdarzenia jak i jego przebiegu co nakazywało zachowanie ostrożności czy ich ocenie;
-jednostronnym potraktowaniu zeznań świadków obrony jakG. D.,A. A.i inni przez uznanie ich za niewiarygodne w sytuacji gdy już na początkowym etapie dochodzenia wskazywali oni, że bądź to widzieli zajście między pokrzywdzonym aM. N.bądź to słyszeli o nim, a przy tym Sąd nie miał wątpliwości co do zeznań świadków wskazanych przez poprzedniego oskarżonego o pobiciu, mimo tego, że zeznania te tak różniły się na poszczególnych etapach postępowania.

Powołując się na powyższe - skarżący wniósł o uniewinnienie oskarżonego od dokonania zarzucanego mu czynu ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelację należy uznać za zasadną – w zakresie w jakim skarżący domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W istocie Sąd I instancji procedujac w sprawie niniejszej dopuścił się uchybień, które powodują, że zapadły wyrok na obecnym etapie postępowania ostać się nie może.
Jakkolwiek owe uchybienia niezasadnie zostały zakwalifikowane przez skarżącego jako obrazaart. 5 § 2 kpk– to z treści sformułowanych zarzutów jednoznacznie wynika, iż obrońca w istocie kwestionuje dokonaną przez Sąd I instancji ocenę dowodów, a w następstwie dokonane w oparciu o nią ustalenia faktyczne.
Kontrola odwoławcza zaskarżonego orzeczenia wykazała, że przede wszystkim zachodzi sprzeczność pomiędzy opisem czynu zawartym w wyroku, a ustaleniami faktycznymi Sądu dotyczącymi przebiegu inkryminowanego zdarzenia zawartymi w uzasadnieniu; analogiczne sprzeczności zawiera także samo uzasadnienie.
Sąd Rejonowy przypisał bowiem oskarżonemu działanie polegające na kilkakrotnym zadaniu pokrzywdzonemu uderzeń w okolice głowy nogą oraz pięścią, powodując u niego obrażenia w postaci krwiaka podtwardówkowego.
Z ustaleń faktycznych wynika natomiast, że pomiędzy oskarżonym i pokrzywdzonym po krótkiej wymianie zdań - doszło do szarpaniny iwymiany ciosówpięściami w głowę jak i kopania.
Sąd wskazuje jednocześnie, że początkowo wymiana ciosów odbywała się na stojąco, a następnie mężczyźni upadli. W konkluzji znajduje się stwierdzenie, że następstwem zadawanych przez oskarżonego „uderzeń” był opisany wyżej krwiak.
Mimo faktu poczynienia takich właśnie ustaleń - na str. 7 pisemnych motywów wyroku sąd podnosi, że: „…osobą, która zainicjowała spięcie, a następnie wymierzała ciosy pokrzywdzonemu byłF. Z.”.
Tego rodzaju konstatacja była całkowicie nieuprawniona – już choćby w kontekście ustalonego przez tenże sąd w uzasadnieniu przebiegu zdarzenia i opisanej tam roli w nim pokrzywdzonego.
W takim stanie rzeczy i wobec istnienia sygnalizowanych sprzeczności - sąd odwoławczy pozbawiony został możliwości weryfikacji przyjętego w opisie czynu sposobu działaniaF. Z..
Zestawienie treści opisu czynu z cytowanym fragmentem uzasadnienia dowodzi nie tylko istnienia sygnalizowanej wyżej sprzeczności, ale również wskazuje, że przebieg inkryminowanego zdarzenia nie został przez sąd odtworzony w sposób umożliwiający ustalenie lub wykluczenia zawinienia oskarżonego.
Przede wszystkim z cytowanego fragmentu pisemnych motywów wyroku nie wynika w żaden sposób, aby stroną, która zainicjowałafizycznykonflikt obu mężczyzn był właśnie oskarżony i aby to on zainicjował przyjętą przez sąd „szarpaninę i wymianę ciosów”.
Jeżeli więc na obecnym etapie postępowania nie zostało w sposób nie budzący wątpliwości ustalone, że to oskarżony zainicjował zajście i że to on jako pierwszy podjął działania agresywne polegające na uderzaniu czy szarpaniuK. M.– brak jest możliwości kategorycznego ustalenia czy jego działanie było zawinione i czy nie zostało podjęte np. w warunkach obrony koniecznej lub jej przekroczenia.
Nadto – jakkolwiek w opisie czynu zostało ujęte sformułowanie, że doszło do uderzenia pokrzywdzonego w okolice głowy również nogą – w poczynionych autonomicznie ustaleniach faktycznych sąd nie precyzuje w którym momencie zdarzenia owo uderzenie /uderzenia?/ miały miejsce.
Literalne brzmienie opisanego fragmentu pisemnych motywów wyroku wskazuje, że po pierwsze - owo kopanie miało miejsce w początkowej fazie zdarzenia – a wiec gdy obaj mężczyźni znajdowali się w pozycji stojącej. Tego rodzaju pozycja, co jest oczywiste – jest atypowa dla wymierzania ciosów nogą, chyba że chodzi o określone sztuki walki, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.
Po wtóre – sąd ustalił, że akty kopania i wymierzania ciosów były realizowane przez obu mężczyzn – co jak zostało wyżej wspomniane w oczywisty sposób determinuje kwestię odpowiedzialności karnejF. Z..
Finalnie sąd ustala, że mężczyźni upadli – jednakże nie wskazuje konkretnie jakiego rodzaju działania po owym upadku podejmowali. Sąd przyjmuje nadto, że wynikiem zadawanych przez oskarżonego uderzeń był stwierdzony uK. M.krwiak podtwardówkowy - jednocześnie nie wyjaśniając, czy używając ogólnikowego sformułowania „uderzenia” zawarł w nich także fakty kopania, czy też jedynie ciosy wymierzone przy użyciu ręki.
Pomijając fakt istnienia sprzeczności – szczegółowa analiza zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków, na relacjach których sąd oparł swe rozstrzygnięcie – nie dawała podstaw do przyjęcia w obecnej fazie procesu, że istotnie miały miejsce fakty kopaniaK. M.przez oskarżonego.
M. T.przesłuchiwany w postępowaniu przygotowawczym /k.30/ - nie wskazuje, aby w ogóle miało miejsce kopanie pokrzywdzonego; zeznając przed sądem /k.236/ świadek zeznał, że nie pamięta, czy oskarżony kopał swego kolegę.
M. K.w fazie dochodzenia także nie wspomina o kopaniu /k.35/, jednakże przesłuchiwany po raz kolejny /k.115/ stwierdził, że mężczyźni uderzali się i kopali. Składając zeznania na etapie postępowania jurysdykcyjnego /k.237v/ - w pierwszej fazie relacji nie podał żadnych okoliczności związanych z faktem kopania pokrzywdzonego, jednakże finalnie stwierdził, że widział kopnięcie w twarz.
M. K.– w postępowaniu przygotowawczym nie podał żadnych okoliczności związanych z kopaniem pokrzywdzonego /k.38 i 140/ - natomiast na rozprawie w sposób kategoryczny wykluczył, aby taki fakt miał miejsce /k.240v/.
Podobnie -K. M.podczas rozprawy zeznała, że nie widziała kopania /k.234v/.
A. K.składając zeznania także nie wspomniała, aby widziała kopanie pokrzywdzonego /k.46/.
Dysponując zatem tak rozbieżnymi relacjami świadków w kwestii mającej fundamentalne znaczenie dla odpowiedzialności karnej oskarżonego – po stronie Sądu I instancji istniał obowiązek podjęcia wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia istniejących sprzeczności i ustalenia faktycznego przebiegu zdarzenia i charakteru podjętych przez każdego z jego uczestników czynności.
Sąd nie dokonał także prawidłowej i wnikliwej oceny zeznań powołanych wyżej osób, tak więc zacytowane wyżej sprzeczności, jak wynika z uzasadnienia – pozostały całkowicie poza zakresem jego rozważań i weryfikacji.
Bardzo istotne wątpliwości z punktu widzenia prawidłowości budzi także konstatacja sądu w zakresie przyjętego na potrzeby niniejszego postępowania mechanizm powstania uK. M.krwiaka podtwardówkowego.
Sąd Rejonowy przyjmuje bowiem, że następstwem zadanych przezF. Z.uderzeń był właśnie tego rodzaju uraz.
Tymczasem bardzo precyzyjnego ustalenia wymaga przede wszystkim:

⚫

czy krwiak był wynikiem zadanego ciosu /a więc uderzenia ręką czy kopnięcia/ - przy jednoczesnym ustaleniu jakie konkretnie ciosy i którą z kończyn /noga- ręka/ oskarżony pokrzywdzonemu zadawał;

czy krwiak mógł być wyłącznie wynikiem zadziałania siły dynamicznej /wyprowadzonego ciosu osoby trzeciej/, czy też mógł stanowić następstwo upadku pokrzywdzonego na określonego rodzaju podłoże.

Tego rodzaju informacje z dziedziny medycyny będą niezbędne z punktu widzenia treści rozstrzygnięcia, tym bardziej, że fakt upadku pokrzywdzonego w świetle ustaleń sądu jest bezsporny.
W kontekście powołanych wyżej argumentów fundamentalne znaczenie będzie miało także ustalenie czy w ogóle miało miejsce kopanieK. M.przez oskarżonego i charakter podłoża na jakie obaj upadli.
Znajdująca się w aktach sprawy opinia lekarska /k.8/ nie spełnia wymogów określonych wart. 200 § 1 kpk, gdyż jest niejasna.
Biegły bowiem w konkluzji stwierdza lakonicznie, że opisane obrażenie ciałaK. M.mogło powstać w wyniku „pobicia”.
Użycie tego rodzaju określenia, zdaniem sądu odwoławczego w pochodzącej od specjalisty opinii - przesądza o jej ułomności, gdyż jest ono ewidentnie nieprecyzyjne.
Autor opinii nie wskazał bowiem, jakiego rodzaju znaczenie nadał użytemu przez siebie sformułowaniu – a słowo „pobicie” może oznaczać uderzenie otwarta dłonią, pięścią, kopnięcie itp.
Nadto biegły winien ustosunkować się do kwestii, czy krwiak mógł powstać w wyniku samego upadku.
Powyższe bardzo istotne kwestie nie zostały dostrzeżone przez Sąd I instancji – tak więc konkluzja zawarta na str. 8 uzasadnienia a dotycząca mechanizmu urazu – w aktualnym stanie dowodowym sprawy jest nieuprawniona.
Opisane w niniejszym uzasadnieniu deficyty postępowania dowodowego nie mogły zostać konwalidowane na etapie postępowania odwoławczego, gdyż możliwość przeprowadzania dowodów co do istoty sprawy przez sąd II instancji jest wykluczona /art. 452 § 1 kpk/ .
Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności – Sąd Okręgowy zobligowany był do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie zezwalającym na poczynienie wszelkich ustaleń co do istnienia zawinienia oskarżonego lub jego braku – uwzględniając uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu.
W szczególności należy ustalić w sposób precyzyjny i nie budzący żadnych wątpliwości interpretacyjnych przebieg objętego zarzutem zdarzenia – w tym kolejności i charakteru podejmowanych przez jego uczestników czynności. Będzie to istotne z punktu widzenia ewentualnego zaistnienia okoliczności o jakich mowa wart. 25 § 1 lub § 2 kk.
Powyższe winno zostać przeprowadzone w drodze analitycznego przesłuchania świadków, przy zastosowaniu w miarę potrzeby stosownych konfrontacji.
Sąd winien również, po przyjęciu określonej wersji zdarzenia - ustalić rzeczywisty mechanizm powstania urazu, co będzie wymagało niewątpliwie co najmniej uzupełniającego przesłuchania biegłego lekarza.
Odnośnie dowodów, które nie posiadały wpływu na uchylenie wyroku – sąd może poprzestać na ich ujawnieniu /art.442 § 2 kpk/.
Zgromadzony w powyższy sposób materiał dowodowy winien zostać oceniony stosownie do reguł unormowanych wart. 7 kpk, zaś finalnie należy dokonać bardzo szczegółowej oceny prawnej objętego zarzutem zachowania.
W polu widzenia sądu rozpoznającego sprawę ponownie winna pozostawać także treść normyart. 443 kpk/środek odwoławczy został wniesiony wyłącznie na korzyść oskarżonego/ .