Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 276/13
Data wyroku: 2013-06-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marta Pańczyk-Kujawska, Bogumiła Burda, Janina Czyż
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z 17.12.1998 r. o e. i r. z FUS, par. 2 pkt 1 i par. 4 rozp. RM z 7.02.1983 r.

Sygn. akt

III AUa 276/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia19 czerwca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Bogumiła Burda

Sędziowie:

SSA Janina Czyż (spr.)
SSA Marta Pańczyk-Kujawska

Protokolant

st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar

po rozpoznaniu w dniu19 czerwca 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuW. M.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek apelacji wnioskodawczyni
od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia28 stycznia 2013 r.sygn. aktIV U 802/12

I
zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.z dnia 16 września 2011 r. w ten sposób, że przyznaje wnioskodawczyniW. M.prawo do emerytury od 25 sierpnia 2011 r.,

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.na rzecz wnioskodawczyniW. M.kwotę 390 zł (trzysta dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt III AUa 276/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 września 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.na podstawie art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS ( t. jedn. Dz. U. 2009 nr 153 poz. 1227) oraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) odmówiłW. M.prawa do emerytury, ponieważ nie udowodniła 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawczyni domagała się jej zmiany i przyznania prawa do emerytury od 25.08.2011 r. oraz zasądzenia od ZUS Oddziału wR.kosztów zastępstwa według norm przepisanych, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 32 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, § 1 ust. 2 rozporządzenia RM z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oraz poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, co doprowadziło do przyjęcia, że wnioskodawczyni nie pracowała w warunkach szczególnych.
Odpowiadając na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2012 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałW. M.prawo do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych od 25 sierpnia 2011 r.
Po rozpoznaniu apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny w Rzeszowie Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt III AUa 240/12 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie.
Sąd Apelacyjny wskazał na niedostateczne ustalenia dotyczące charakteru spornego zatrudnienia na stanowiskach: montera układów elektronicznych i montera elektronika.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt IV U 802/12, oddalił odwołanie.
Sąd ustalił, żeW. M.ur. (...), była zatrudniona w(...) S.Aod 1.09.1972 r. do 31.12.2010 r., zakład pracy wystawił świadectwa pracy w warunkach szczególnych, potwierdzając że wnioskodawczyni pracowała w szczególnych warunkach od 1.07.1975 r. do 4.10.1981 r., wykonując prace polegające na lutowaniu płyt, blach i przewodów ołowianych i metali nieżelaznych, zaś od 5.10.1987 r. do 31.07.1992 r. i od 1.08.1992 r. do 31.05.2006 r. wykonywała prace polegające na wykonywaniu układów elektronicznych, lutowaniu spoiwem cynowo – ołowiowym, prace wymagające dużego natężenia wzroku odpowiednio na stanowisku montera układów elektronicznych i montera elektronika. Sąd przeprowadził dowód z opinii biegłego z zakresu organizacji i zarządzania przemysłem, który stwierdził, że wnioskodawczyni nie pracowała w szczególnych warunkach w okresie od 1.07.1975 r. do 4.10.1981 r., ponieważ nie otrzymywała dodatku za pracę w warunkach szkodliwych, a ponadto pracodawca nie kwalifikował jej pracy w ten sposób, a świadectwo pracy w warunkach szczególnych wystawione zostało na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 18 kwietnia 2011 r.
W drugim spornym okresie zatrudnienia od 5.10.1987 r. do 31.12.1998 r. wnioskodawczyni wykonywała montaż detali na płytkach elektronicznych i zdaniem biegłego praca ta nie wymagała posługiwania się przyrządami optycznymi. W świetle zebranego materiału dowodowego świadectwa pracy w warunkach szczególnych wystawione wnioskodawczyni są – w ocenie Sądu I instancji – niewiarygodne, ponieważ pozostają w sprzeczności z dokumentacją osobową wnioskodawcy.
Przechodząc do oceny prawnej Sąd Okręgowy stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia warunku posiadania piętnastoletniego stażu w warunkach szczególnych, a tym samym nie spełnia warunków do przyznania prawa do wcześniejszej emerytury.
W apelacji od powyższego wyroku wnioskodawczyni domagała się jego zmiany i przyznania wcześniejszej emerytury, zarzucając naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowanie: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS i § 1 ust. 2 rozporządzenia RM z 7.02.1983 r. w związku z poz. 82 działu III, wykazu A oraz poz. 5 działu XIV tego wykazu, pomimo że wnioskodawczyni wykonywała prace ujęte pod tymi pozycjami. Ponadto apelująca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych, tj.art. 233§ 1 kpc, poprzez dokonanie wadliwej oceny opinii biegłego, a takżeart. 217 § 1 kpc, poprzez oddalenie wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu pracy w przemyśle, a także dowodu z zeznań świadków na okoliczność braku wyposażenia przez pracodawcę wszystkich stanowisk pracy w przyrządy optyczne i zakupu tychże przyrządów przez pracowników.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawczyni jest uzasadniona i skutkuje wydaniem orzeczenia reformatoryjnego, ponieważ zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie nie jest trafny i narusza prawo.
Przedmiotem sporu w sprawie była ocena uprawnieniaW. M.do emerytury w obniżonym wieku, a to w związku z zatrudnieniem w szczególnych warunkach, na podstawieart. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. 2009 nr 153 poz. 1227), a w szczególności spełnienie warunku posiadania stażu pracy w warunkach szczególnych.
Wnioskodawczyni domagała się uwzględnienia do tego okresu zatrudnienia w(...) S.A.wR.od 1.07.1975 r. do 4.10.1981 r. oraz od 5.10.1987 r. do 31.12.1998 r., wskazując, że okresy te potwierdzone zostały świadectwem pracy w warunkach szczególnych. Sąd I instancji po ponownie przeprowadzonym postępowaniu uznał, że wnioskodawczyni nie wykonywała pracy w warunkach szczególnych w spornych okresach.
Sąd Apelacyjny nie podziela powyższej oceny. Pierwszy ze spornych okresów należy zakwalifikować na podstawie poz. 83 w dziale III wykazu A – załącznika do rozporządzenia RM z dn. 7.02.1983 r. w związku z wykonywaniem lutowania płyt blach i przewodów ołowianych oraz metali nieżelaznych. W opinii biegłego z dnia 18 września 2012 r. powyższy okres nie jest okresem pracy w warunkach szczególnych, ponieważ wnioskodawczyni nie pobierała przez cały czas jego trwania dodatku za pracę w warunkach szkodliwych. Z takim uzasadnieniem stanowiska biegłego zgodzić się nie można, chociażby z tej racji, że biegły powołany został do oceny okoliczności faktycznych, nie zaś do formułowania tez o warunkach przyznawania dodatku z tytułu pracy w warunkach szkodliwych.
Zadaniem biegłego jest udzielenie sądowi, na podstawie posiadanych wiadomości fachowych i doświadczenia zawodowego, informacji i wiadomości niezbędnych do ustalenia i oceny okoliczności sprawy. W ocenie Sądu Apelacyjnego ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) nie wymaga wiadomości specjalnych uzasadniających prowadzenie dowodu z opinii biegłego. Natomiast decydując się na przeprowadzenie tego rodzaju dowodu w sprawie o wcześniejszą emeryturę, rzeczą Sądu jest zadbać, by biegły wypowiadał się na temat okoliczności faktycznych pod kątem posiadanych wiadomości specjalnych, czuwając by to opinia biegłego nie była sama w sobie źródłem materiału faktycznego sprawy, ani też by biegły nie wypowiadał się odnośnie kwestii prawych. Powyższy okres został potwierdzony w sposób nie budzący wątpliwości zeznaniami świadkówE. P.,M. R.,J. K.,I. S.iK. G..
Zeznania świadków stanowiły także podstawę do wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie z dnia 18 kwietnia 2011 r., w którym sprostował świadectwo pracy przez przyjęcie, żeW. M.w okresie od 1.07.1975 r. do 4.10.1981 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała prace polegające na lutowaniu płyt, blach i przewodów ołowianych oraz metali nieżelaznych – wykaz A dział III, poz. 83 załącznika dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzepracując na stanowisku lutowacza.
Zgromadzony materiał dowodowy nie daje w ocenie Sądu Apelacyjnego podstaw do ustalenia, iż w okresie od 5.10.1987 r. do 31.12.1998 r. wnioskodawczyni wykonywała prace szczególnie obciążające wzrok i wymagające precyzyjnego widzenia (dział XIV, poz. 5 wykazu A). Z zeznań świadków wynika bowiem, że praca montera układów elektronicznych polegała na lutowaniu podzespołów do ścieżek na płytkach, a użycie przyrządów optycznych – lupy następowało tylko do kontroli wykonanych połączeń, innymi słowy posługiwanie się przyrządami optycznymi nie stanowiło istoty wykonywanej pracy. Znalazło to również potwierdzenie w opinii biegłego, który w sposób fachowy wyjaśnił zbędność posługiwania się przez wnioskodawczynię w tym spornym okresie przyrządami optycznymi i w tej części Sąd Apelacyjny uznał opinię biegłego za fachową i wiarygodną. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w omawianym okresie wnioskodawczyni pracowała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy lutowaniu płyt blach i metali nieżelaznych (wykaz A, dział III, poz. 83).
Po uwzględnieniu spornych okresów do stażu pracy w warunkach szczególnychW. M.spełnia wszystkie warunki przyznania prawa do wcześniejszej emerytury od dnia ukończenia 55 lat.
Mając na uwadze powyższe orzeczono, jak w punkcie I sentencji na podstawieart. 386 § 1 kpc. Orzeczenie o kosztach znajduje podstawę wart. 98 kpcoraz § 11 ust. 2 i § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej z urzędu ( t. jedn. 2013, poz. 490 ).