Sąd Okręgowy w Warszawie
V Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ca 3365/12
Data wyroku: 2013-03-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Machoń
Słowa kluczowe: Najem, Eksmisja
Podstawa prawna: art. 668[2] k.c., art. 222 § 1 k.c.
Teza: „... o osobie ubiegającej się o alimenty z powodu niedostatku można mówić, gdy nie potrafi ona zaspokoić samodzielnie swych potrzeb na poziomie zbliżonym do minimum socjalnego, przy czym „nie potrafi" to znaczy że nie posiada dostatecznych środków pomimo podejmowania starań, by je pozyskać. Natomiast ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego w sposób bezsporny wynika, iż motywem użyczenia lokalu była tylko i wyłącznie chęć zaoszczędzenia wydatków na koszty utrzymania związana z faktem, że ... budował wraz z żoną budynek mieszkalny. Prawidłowo zatem ustalił sąd I instancji, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 688[2] k.c."

Sygn. akt V Ca 3365/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 marca 2013 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący -SSO Joanna Wiśniewska-Sadomska (spr.)SędziowieSO Adrianna Szewczyk-Kubat
SR del. Joanna Machoń
Protokolantsekr. sądowy Olga Michalec
po rozpoznaniu w dniu19 marca 2013 r.w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaE. K.
przeciwkoA. S. (1)iA. S. (2)
o opróżnienie lokalu mieszkalnego
na skutek apelacji pozwanych
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Żoliborza w Warszawie
z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II C 61/11

1
oddala apelację;

2
zasądza odA. S. (1)iA. S. (2)na rzeczE. K.kwoty po 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Sygn. akt V Ca 3365/12

UZASADNIENIE
E. K.wniosła o nakazanie pozwanymA. S. (1),A. S. (2)iT. S.opuszczenie i opróżnienielokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wW..
Sąd Rejonowy dla Warszawy - Żoliborza w Warszawie na rozprawie w dniu 11 maja 2011 r. wydał wyrok zaoczny.
Pismem z dnia 31 maja 2011 r. pełnomocnik pozwanych wniósł o uchylenie w całości wyroku zaocznego oraz o oddalenie powództwa w całości, wskazując na brak legitymacji czynnej procesowej powódki.
Postanowieniem z dnia 25 października 2011 r. sąd rejonowy zawiesił rygor natychmiastowej wykonalności wyrokowi zaocznemu z dnia 11 maja 2011 r. .
Wyrokiem z dnia 25 września 2012 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie: I. umorzył postępowanie wywołane wniesieniem przez pozwanegoT. S.sprzeciwu od wyroku zaocznego; II. w stosunku do pozwanychA. S. (1)iA. S. (2)utrzymał w mocy wyrok zaoczny w części tj. co do pkt I, II, III.
Podstawą tego wyroku były następujące ustalenia i rozważania:
W dniu 25 października 1995 r. pomiędzy(...)w(...)aM. S.została zawarta na czas nieokreślony umowa najmulokalu mieszkalnego nr (...)wW.przyul. (...). W § 4 tej umowy wskazano, że osobami uprawnionymi do zamieszkiwania w tym lokalu jest jedynieM. S.. Zawarto ponadto zapis, że o każdorazowej zmianie ilości osób zamieszkujących w przedmiotowym lokalu, najemca jest obowiązany powiadomić wynajmującego w terminie 10 dni oraz, że najemca nie może bez zgody wynajmującego podnająć lub oddać w bezpłatne użytkowanie całego mieszkania lub jego części.
Pismem z dnia 16 lipca 2008 r.Zakład (...)poinformowałM. S., iż w związku z przekazaniem spadkobiercy byłego właściciela -E. K.nieruchomości przyul. (...),(...)z dniem 31 lipca 2008 r. traci prawa wynajmującego określone zawartą umową najmulokalu mieszkalnego nr (...).
W okresie od lutego do października/listopada 2008 r.P. S.wraz z żonąE.ze względu na okresowe problemy finansowe, konieczność ograniczenia kosztów i budowę domu zamieszkiwał u swojego brataM. S.bez wiedzy i zgodyE. K.. Pismem z dnia 11 grudnia 2008 r. doręczonym w dniu 13 stycznia 2009 r.E. K.wypowiedziałaM. S.umowę najmulokalu mieszkalnego nr (...)ze skutkiem na dzień 30 stycznia 2009 r. z uwagi na oddanie przez niego w użytkowanie lokalu bez zgody właściciela.M. S.nie zgodził się z tym wypowiedzeniem i poinformowałE. K., że czasowo oddał część lokalu mieszkalnego swojemu bratu, realizując obowiązek alimentacyjny.
Lokatorzy budynku położonego przyul. (...)wW.inicjowali postępowania administracyjne, karne w celu zakwestionowania prawa nabycia przezE. K.prawa własności do przedmiotowej nieruchomości.
E. K.jest właścicielem nieruchomości tj. budynku stanowiącego odrębną nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą (...).
M. S.był żonaty zA. S. (1), miał dwóch synówT. S.iA. S. (2).M. S.zmarł w dniu(...)wW..
A. S. (1)w okresie od 15 października 1989 r. do dnia 30 listopada 1992 r. wskazywała jako adres prowadzenia działalności gospodarczejul. (...), będąc zameldowana naul. (...)wW..
A. S. (2)od 22 lipca 2006 r. prowadził działalność gospodarczą przyul. (...)lok.(...)wW.oraz przyul. (...)wW.. Od 1 października 2009 r. działalność ta jest zawieszona.A. S. (2)jest właścicielemlokalu nr (...)stanowiącego odrębną nieruchomość położoną wW.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadziksięgę wieczystą (...)na podstawie umowy darowizny zM. R.zawartej w formie aktu notarialnego z dnia(...)r. Zgodnie z § 6 umowy darowizny została na rzeczA. S. (1)ustanowiona służebność osobista mieszkania polegającą na dożywotnim i bezpłatnym korzystaniu z przedmiotowego lokalu mieszkalnego.
A. S. (1)iA. S. (2)nie podpisywali żadnej umowy zE. K..A. S. (1)jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, ma dobrą sytuację finansową.A. S. (2)jest obecnie bezrobotny, nie zarejestrowany wU. P., utrzymuje się z oszczędności.A.iA. S. (2)nie otrzymują świadczeń z pomocy społecznej. Wlokalu mieszkalnym nr (...)przyul. (...)nie jest obecnie nikt zameldowany.A. S. (1)zamieszkała w tym lokalu w październiku 2009 r., aA. S. (2)w grudniu 2008 r.
Powyższy stan faktyczny sąd rejonowy ustalił na podstawie dokumentów zebranych w aktach sprawy, których autentyczność i treść nie była przez żadną ze stron kwestionowana, a sąd nie miał podstaw, by czynić to z urzędu, uwzględniając, iż dokumenty prywatne w rozumieniuart. 245 k.p.c.stanowią jedynie dowód tego, że określona osoba złożyła oświadczenie w nim zawarte. Strony nie kwestionowały również prawdziwości i treści złożonych do akt kserokopii dokumentów, przez co okoliczności w nich stwierdzone należało uznać za bezsporne. Sąd rejonowy krytycznie odniósł się natomiast do zeznań świadków i pozwanych.

Zdaniem sądu rejonowego powództwo zasługiwało na uwzględnienie, powołującart. 222 § l k.c.Odnosząc się do zarzutu braku legitymacji czynnej po stronie powódki sąd I instancji wskazał, iż zgodnie zart. l ust. l ustawy o księgach wieczystych i hipoteceksięgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Z kolei zart. 3 ust. lk.w.h. wynika domniemanie, że prawo jawne w księdze wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi wieczystej rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inneprawo rzeczowe(rękojmia wiary ksiąg wieczystych). Zdaniem sądu rejonowego powódka wykazała legitymację czynną w sprawie. Jak wynika bowiem z dołączonych przez jej pełnomocnika odpisów z księgi wieczystej, jak i z wydruku z systemu dostępu doC. B. D. K. W., w szczególności działu(...)księgi,E. K.jest właścicielem budynku przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą(...), a w którym to budynku znajduje się przedmiotowylokal mieszkalny nr (...). Jednocześnie z analizy tych dokumentów wynika brak wzmianki o wniosku, skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenia dotyczącego niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o których mowa w art. 8 k.w.h., a które to okoliczności wyłączają rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. W świetle powyższego stwierdzić należy, że fakt, iż lokatorzy budynku przyul. (...)inicjowali postępowania administracyjne, karne w celu zakwestionowania prawa nabycia przezE. K.prawa własności do przedmiotowej nieruchomości, nie wpływa na moc prawną wpisu w dziale(...)w/w księgi wieczystej w zakresie przysługującego prawa własności powódce do przedmiotowego budynku.
Rozstrzygając kwestię tytułu prawnego pozwanych do spornego lokalu sąd I instancji zaznaczył, iż należało dokonać oceny skuteczności dokonanego przez powódkę wypowiedzeniaM. S.umowy najmu. Bezsporne jest, że powódka wstąpiła w miejsce poprzedniego wynajmującego do umowy najmu zawartej pomiędzy(...). W § 4 tej umowy wskazano, że osobami uprawnionymi do zamieszkiwania w tym lokalu jest jedynieM. S.. Jednocześnie w kontrakcie zawarto zapis, że o każdorazowej zmianie ilości osób zamieszkujących w przedmiotowym lokalu, najemca jest obowiązany powiadomić wynajmującego w terminie 10 dni oraz, że najemca nie może bez zgody wynajmującego podnająć lub oddać w bezpłatne użytkowanie całego mieszkania lub jego części. Umowa najmu została zawarta w dniu 25 października 1995 r., a więc w czasie obowiązywania ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 8 stycznia 2002 r. (I CKN 723/99), „przy interpretacji zasad prawa międzyczasowego przyjmuje się, że jeżeli stan prawny powodujący powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego nastąpił pod rządem dawnej ustawy, do oceny skutków prawnych stosuje się ocenę dawną, także po wejściu w życie ustawy nowej. Stosownie do brzmienia art. 7 w/w ustawy małżonkowie wspólnie zajmujący lokal są z mocy prawa najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich. Z powyższego wynika zatem, że koniecznym warunkiem do uznania, że małżonek, który nie zawarł umowy najmu staje się stroną takiej umowy jest wspólne zajmowanie lokali (wyrok Sądu Najwyższego z 28 marca 2000 r., II CKN 922/98). W przedmiotowej sprawieM. S.zawarł samodzielnie umowę najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego, w umowie wskazano także, iż będzie mieszkał sam. Zgodnie zart. 6 k.c.ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. PozwanaA. S. (1)nie wykazała zaś, że zajmowała z najemcą jako jego żona powyższy lokal, nie stała się zatem najemcą tego lokalu. Jak wynika zaś z ustalonego przez sąd rejonowy stanu faktycznego pozwana zamieszkała w lokalu przyul. (...)po skutecznym wypowiedzeniu przez powódkęM. S.umowy najmu, a więc w październiku 2009 r., zaś pozwanyA. S. (2)w grudniu 2008 r. NiewątpliwieM. S.oddał w używanie część tego lokalu mieszkalnego swojemu bratuP.i jego żonieE.bez zgody powódki jako wynajmującego naruszając tym samym umowę najmu.
Sąd rejonowy nie podzielił argumentacji pełnomocnika pozwanych, że zachowanieM. S.polegające na użyczeniu bratuP.i jego żonie przedmiotowego lokalu mieszkalnego nastąpiło w warunkach zart. 6882zd. 2 k.c., a więc, że stanowi wypełnienie obowiązku alimentacyjnego, a co za tym idzie nie była konieczna zgoda wynajmującego. Stosownie doart. 128 k.r.o.obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża, krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Jednocześnie zgodnie z dyspozycjąart. 129 § l k.r.o.obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Jeżeli chodzi o środki utrzymania, to należy do nich zaliczyć wszystko, co zaspokaja wszelkie usprawiedliwione potrzeby osoby uprawnionej do alimentacji.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że taka sytuacja nie miała miejsca.P. S.zeznał, że zamieszkał z bratem z uwagi na okresowe problemy finansowe, konieczność ograniczenia kosztów i budowę domu. Z powyższego wynika zatem, że miał oszczędności i był w trakcie budowy domu, a nie zaistniały przesłanki zart. 6882zd. 2 k.c.Również w stosunku do żonyP. S.nie zachodzą przesłanki zart. 144 k.r.o., skoro razem utrzymywali się z oszczędności i byli w trakcie budowy domu. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż pozwani nie wykazali zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu zart. 6 k.c., że to właśnie bratM. S.miałby być osobą zobowiązaną do wypełnienia obowiązku alimentacyjnego zgodnie z regułą wynikającą zart. 129 § l k.r.o.
Tym samym wobec tego, że powódka skutecznie wypowiedziałaM. S.umowę najmu, w ocenie sądu I instancji nie zachodzą przesłanki zart. 691 k.c.Tym samym powództwo zasługiwało na uwzględnienie.
Nakazując opróżnienie lokalu, sąd rejonowy w myślart. 14 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorówzobowiązany był z urzędu zbadać, czy zachodzą przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego i orzec w tym zakresie o uprawnieniu osób, których nakaz opróżnienia lokalu, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną.
Sąd I instancji zaznaczył, iż jak wynika zaś z ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy, pozwanyA. S. (2)jest właścicielem nieruchomości -lokalu nr (...)przyul. (...), zaś na rzeczA. S. (1)ustanowiono służebność osobista mieszkania polegającą na dożywotnim i bezpłatnym korzystaniu z przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Z tych też względów sąd rejonowy nie dopatrzył się żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyznanie pozwanym prawa do lokalu socjalnego.
Stąd też sąd rejonowy zgodnie z dyspozycjąart. 347 k.c.utrzymał wyrok zaoczny z dnia 11 maja 2011 r. w mocy w stosunku do pozwanychA. S. (1)iA. S. (2)w zakresie ich dotyczących tj. pkt I, II i III. Wobec tego, że pełnomocnik pozwanych cofnął sprzeciw pozwanegoT. S.od wyroku zaocznego sąd w pkt. I wyroku umorzył postępowanie wywołane wniesionym przez pozwanegoT. S.sprzeciwem zgodnie z dyspozycjąart. 349 k.p.c.
Apelacje w niniejszej sprawie wnieśli pozwanizaskarżając orzeczenie w części, tj. odnośnie pkt. II, zarzucając wyrokowi w pierwszej kolejności brak po stronie powódki uprawnienia do wypowiedzenia najmu w grudniu 2008 r. Niezależnie od powyższego skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego -art. 688 k.c.w zw. zart. 128w zw. zart. 129 § l i 133 § 2 k.r.o., przez przyjęcie, sprzecznie z materiałem dowodowym sprawy, że na najemcy,M. S.nie ciążył obowiązek alimentacyjny wobec brata,P. S., a przez to, że dokonane przez powódkę wypowiedzenie umowy najmu było skuteczne.
Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku co do jego punktu II i oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów za obie instancje, 3. dopuszczenie dowodu z dokumentów: decyzji(...)nr(...)z dnia 11 czerwca 2008 r., decyzji(...)decyzji Nr(...)z dnia 7 maja 2009 r.

Rozpoznając sprawę w granicach zaskarżenia, sąd okręgowy zważył, co następuje
         .
Apelacja pozwanych jako bezzasadna nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd okręgowy podziela w całości ustalenia stanu faktycznego poczynione przez sąd rejonowy i przyjmuje je w całości za własne. Podobnie – całkowitej akceptacji sądu odwoławczego podlega ocena prawna roszczenia dokonana przez sąd I instancji. Prawidłowo ustalił sąd rejonowy, iż pozwani nie posiadają żadnego tytułu prawnego do zajmowanego przez siebie lokalu, bowiem umowa najmu przedmiotowego lokalu została skutecznie wypowiedziana najemcyM. S..
Należy w pełni podzielić ustalenia sądu rejonowego, iż legitymacja czynna powódki jest bezsporna, nie zostało bowiem obalone domniemanie wynikające z wpisu jej prawa własności do księgi wieczystej. Nie budzi wątpliwości, iżE. K.jako właścicielka budynku przyul. (...)miała prawo wypowiedzieć umowę najmu, zwłaszcza, iż, jak prawidłowo ustalił sąd I instancji, zaistniały przesłanki do jej wypowiedzenia. Z żadnych przedłożonych do akt dokumentów nie wynika, jakobyE. K.nie była właścicielem spornej nieruchomości budynkowej. Również poprzedni właściciel budynku –(...)reprezentowany przez(...)nie miał wątpliwości, komu przysługuje tytuł prawny, czego przejawem było chociażby pismo z dnia 16 lipca 2008 r.
W ocenie sądu odwoławczego w niniejszej sprawie nie doszło do także naruszeniaart. 688 k.c.w zw. zart. 128w zw. zart. 129 § l i 133 § 2 k.r.o.Podkreślić należy, iż zgodnie zart. 133 § 2 k.r.o.uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku, przy czym zgodnie z utrwalonym w doktrynie i judykaturze poglądem niedostatek nie musi wiązać się z sytuacją, w której wierzyciel alimentacyjny nie ma żadnych środków utrzymania, gdyż wystarczy, aby nie był on w stanie samodzielnie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb w zakresie utrzymania i wychowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 1974 r., III CRN 388/73). O osobie ubiegającej się o alimenty z powodu niedostatku można mówić wówczas, gdy nie potrafi ona zaspokoić samodzielnie swych potrzeb na poziomie zbliżonym do minimum socjalnego, przy czym. "nie potrafi" to znaczy, że nie posiada dostatecznych środków pomimo podejmowania starań, by je pozyskać. Natomiast ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego w sposób bezsporny wynika, iż motywem użyczenia lokalu była tylko i wyłącznie chęć zaoszczędzenia wydatków na koszty utrzymania związania z faktem, iżP. S.budował wraz z żoną budynek mieszkalny. Prawidłowo zatem ustalił sąd I instancji, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowaniaart. 6882k.c.

Mając na uwadze powyższe okoliczności sąd okręgowy uznał omawianą apelację za niezasadną i oddalił ją w całości działając na zasadzieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 i art. 391 § 1 k.p.c.orazart. 108 § 1 k.p.c.Zważywszy, że apelacja pozwanych została w całości oddalona, pozwani zobowiązani zostali do zwrotu powódce poniesionych kosztów zastępstwa procesowego przed sądem okręgowym. Zgodnie bowiem zart. 98 § 1 k.p.c.strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, czyli koszty procesu. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego ustalona została na podstawie § 10 pkt. 1 oraz § 13 ust. 1 pkt.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku (Dz.U nr 163, poz.1348) w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.