Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 912/13
Data wyroku: 2013-11-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Czajka
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt IV U 912/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 listopada 2013 roku

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSO Małgorzata Czajka
Protokolant: Aneta Radomska

po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2013 roku w Nowym Sączu
na rozprawie
odwołaniaM. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wN.
z dnia 07 maja 2013 roku  znak:(...)
w sprawieM. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wN.
o emeryturę

I. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu sięM. R.emeryturę od dnia(...);
II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wN.na rzecz odwołującego się kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sygn. akt IV U 912/13

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 15 listopada 2013 roku

Decyzją z dnia 07 maja 2013 roku, znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.powołując się na przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227, z późn. zm.) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., nr 8 poz. 43), odmówiłM. R.przyznania emerytury z uwagi na fakt, że na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił on 15 lat pracy w szczególnych warunkach, jak również nie ukończył 60 lat życia. Okresy składkowe i nieskładkowe odwołującego się na dzień 1 stycznia 1999 r., wyniosły 26 lat, 1 miesiąc i 29 dni. Uwzględniony przez ZUS okres pracy w szczególnych warunkach wyniósł 7 lat, 6 miesięcy i 13 dni i przypadł w okresie od 18 czerwca 1991 r. do 31 grudnia 1998 r. ( decyzja k. 79 akt ZUS).

Powyższą decyzję zaskarżył w całościM. R., wnosząc o jej zmianę i przyznanie emerytury. Odwołujący wskazał, że co najmniej od 1983 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał te same prace na rzecz kolejnych właścicieli zakładu pracy, począwszy od(...)Przedsiębiorstwa (...)wN.,Zakład (...)a skończywszy na(...) Spółka z o.o.Zakres wykonywanych czynności oraz wymiar czasu pracy, co najmniej od 1983 r. do dnia 17 czerwca 1991 r. był identyczny jak w okresie od 18 czerwca 1991 r. do 31 grudnia 1998 r. uznany przez organ rentowy za okres pracy w szczególnych warunkach. Do w/w okresu nieuznanego przez ZUS odnosi się zatem ta sama kwalifikacja prawna w rozumieniu odpowiedniej pozycji wykazu. Zsumowanie powyższego stażu umożliwi zatem uzyskanie wymaganego 15- letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. Odwołujący się nadmienił też, że dnia(...)ukończył 60 lat uprawniające go do przyznania emerytury. ( odwołanie k. 2).

W odpowiedzi na odwołanie ZUS , podnosząc argumentacje, której użył w zaskarżonej decyzji, wniósł o jego oddalenie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że w postępowaniu przed organem rentowym zeznania świadków nie stanowią dowodu na potwierdzenie zatrudnienia w warunkach szczególnych.( odpowiedź na odwołanie k. 6).

    Bezspornymw niniejszej sprawie było, że odwołujący sięM. R.,urodzony dnia (...), w dniu(...)ukończył 60 lat. Na dzień 1 stycznia 1999 roku okres zatrudnienia odwołującego wyniósł 26 lat, 1 miesiąc i 29 dni. Uznany przez ZUS okres pracy w warunkach szczególnych wyniósł 7 lat, 6 miesięcy i 13 dni i przypadał w okresie od 18 czerwca 1991 r. do 31 grudnia 1998 r. Odwołujący jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Wniosek o przyznanie emerytury złożył dnia 10 kwietnia 2013 roku .

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W okresie od 1 października 1977 roku do 17 czerwca 1991 rokuM. R.był zatrudniony w(...)Przedsiębiorstwie (...)wN.,Zakład (...). W zakładzie produkowano szeroko pojętą ceramikę budowlaną. Zakład składał się z jednej hali produkcyjnej szerokości 50 m i długości 300 m długości. Na hali znajdował się piec, suszarnia i wszystkie maszyny. Wszystkie prace wykonywano w tej hali.

M. R.najpierw został zatrudniony w charakterze formowacza maszynowego. Obsługiwał wówczas ramę rozładowczą- maszynę służącą do rozładunku wysuszonych cegieł ustawionych na wózkach, które wyjeżdżały z suszarni. Cegły z tej ramy trafiały następnie na podajniki. Potem następowała ustawka ręczna, co polegało na tym, że trzy osoby układały wysuszone cegły na wózki, które następnie wjeżdżały do pieców.

W 1983 r. zakład pracy kupił układarkę do cegieł, w związku z czym odwołującego wysłano na kurs operatora ustawiarki. Oprócz niego w kursie uczestniczył jego zmiennik – drugi operator oraz dwaj mechanicy i dwaj elektrycy. Po ukończeniu kursu, w 1983 r. został on zatrudniony na stanowisku operatora ustawiarki.

Odwołujący jako operator ustawiarki odrzucał uszkodzone cegły, pilnował, żeby surowiec został równo ułożony na wózkach – w przeciwnym razie wózek nie zmieściłby się do pieca. Ustawiarka składała się z 3 chwytaków, 4 podajników i 1 podajnika łańcuchowego. Ustawiona była na podnośniku hydraulicznym, miała możliwość wykonywania ruchu rotacyjnego. Za jej pomocą odwołujący chwytakami przenosił i układał na wózku piecowym 3 słupki cegieł z suszarni. Następnie wózki z wysuszonymi cegłami wjeżdżały do pieca. Na wózku znajdowało się około 300-400 sztuk cegieł. W ciągu jednej zmiany wypalano 14-15 wózków. Obok układarki znajdował się zespół przenośników, czyli będący w ciągłym ruchu taśmociąg, na któryM. R.wrzucał wybrakowane cegły i gruz. Odpady te trafiały na zewnątrz hali.

Odwołujący obsługiwał ustawiarkę za pomocą pulpitu sterowniczego. Urządzenie działało automatycznie, odwołujący musiał kontrolować jego pracę.

Praca odbywała się w systemie dwuzmianowym, w ciągu jednej zmiany pracowało około 20 osób. W zakładzie pracy była jedna ustawiarka, w związku z czym na zmianie pracował jeden ustawiacz. Zakład pracował przez cały rok, nie było żadnych przerw związanych z zimową porą. W dołowniku składowano surowiec do produkcji, który wykorzystywano zimą. Po kolejnych zmianach pracodawców, charakter pracy odwołującego się nie ulegał zmianie.

Zatrudnienie odwołującego się – stale i w pełnym wymiarze czasu pracy - na wyżej wymienionych stanowiskach, w okresie od 1 października 1977 r. do 17 czerwca 1991 r. wiązało się z pracą w szczególnych warunkach, o której mowa w wykazie A,dział V pkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.). W ramach swoich obowiązków pracowniczychM. R.wykonywał pracę formowacza oraz operatora ustawiarki, czyli prace przy produkcji materiałów ogniotrwałych oraz wyrobów ceramicznych. Okres zatrudnieniaM. R.od 1 października 1977 r. do 17 czerwca 1991 r., łącznie z okresem uznanym przez ZUS, znacznie przekracza 15 lat wymagane do przyznania emerytury w szczególnych warunkach.

Razem z odwołujący się w(...)Przedsiębiorstwie (...)wN.pracowaliR. Z.iJ. P..R. Z.był tam zatrudniony w latach 1988-2005, do czasu likwidacji zakładu pracy, na stanowiskach operatora prasy psp i operatora bramy rozładowczej. Pracowali w jednej brygadzie –R. Z.jako operator prasy, a odwołujący w charakterze operatora ustawiarki.J. P.pracował tam w latach 1980-2005 na stanowisku operatora prasy.

/dowód:

świadectwo pracy, k. 51 akt rentowych, zaświadczenie o ukończeniu kursu obsługi układarki z 1.02.1983 r., k. 24, świadectwo pracy w warunkach szczególnych, k. 69 akt rentowych, umowy o pracę z 1.10.1977 r., z 1.05.1980 r., z 1.06.1982 r., z 1.07.1982 r., angaż z 1.02.1982 r., angaże z okresu od 9.07.1987r. do 22.08.1987 r., angaże z lat 1988-1990, umowa z 18.06.1991 r., akta osobowe, zeznania świadkaR. Z., płyta z nagraniem przesłuchania, min. 16:56, koperta k. 30, zeznania świadkaJ. P., płyta z nagraniem przesłuchania, min. 29:02, koperta k. 30, zeznania odwołującego sięM. R., płyta z nagraniem przesłuchania, min. 39:42, koperta, k. 30/

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt rentowych, oraz dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, której autentyczności i mocy dowodowej żadna ze stron nie kwestionowała w toku postępowania.

Sąd oparł się również na zeznaniach odwołującego się oraz świadkówR. Z.iJ. P.uznając je za wiarygodne, spójne, logiczne, a także zgodne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Świadkowie pracowali wspólnie z odwołującym się i wskazali na czym polegały szczególne warunki jego pracy. Ich zeznania korespondują z dokumentacją dotyczącą pracy odwołującego się, a także z zeznaniamiM. R.. Brak jest w ocenie Sądu jakichkolwiek podstaw do podważenia wiarygodności zeznań w/w świadków. Świadkowie zgodnie wskazali, że odwołujący w czasie zatrudnienia w(...)Przedsiębiorstwie (...)wN.zarówno w czasie zatrudnienia na stanowisku formowacza, jak i operatora ustawiarki pracował w okresie od 1 października 1977 roku do 17 czerwca 1991 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach.

Sąd zważył co następuje:

OdwołanieM. R.w świetle poczynionych przez Sąd ustaleń faktycznych zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie zart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 nr 153, poz. 1227) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa wust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt. 1.

Odwołujący urodził się dnia(...), dlatego cytowany wyżej przepis będzie miał do niego zastosowanie dopiero przy uwzględnieniu treści art. 184 ustawy emerytalnej.

Wedługart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:

1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn.

Stosownie do ust. 2 cytowanego przepisu, emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie z treścią ust. 2 art. 32 cyt. ustawy dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.

Z kolei ust. 4 cyt. przepisu stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.

Z powyższego wynika jednoznacznie, że w celu ustalenia, czy odwołującemu się przysługuje emerytura w wieku niższym niż wynikający z art. 27 ust. 1 przywołanej ustawy (tj. w wieku niższym niż 65 lat w przypadku mężczyzn), należy odwołać się do przepisów dotychczasowych, w szczególności dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43, z późn. zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach w nim określonych, są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Stosownie do § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
W świetle § 2 ust. 2 w/w rozporządzenia zakład pracy stwierdza zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach.

W sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie tych okoliczności także w oparciu o inne dowody. Postępowanie w sprawach emerytalnych jest bowiem dwuetapowe, stąd też przed organem rentowym ”sprawa emerytalna” ma charakter administaryjnoprawny, a w postępowaniu stosuje się przepisykodeksu postępowania administracyjnego.
Na etapie postępowania odwoławczego sprawa o emeryturę- uprzednio administracyjna- staje się sprawą cywilną w rozumieniuart. 1 k.p.c.Do jej rozpoznania stosuje się przepisykodeksu postępowania cywilnego, a zasadniczym celem tego postępowania jest rozstrzygnięcie sprawy po dostatecznym wyjaśnieniu jej okoliczności spornych. Ubezpieczony jako strona faktycznie słabsza korzysta ze wzmożonej ochrony procesowej, którą gwarantują szczególne przepisy proceduralne dotyczące postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organami rentowymi, stąd też w przedmiotowej sprawie – wobec nieposiadania przez odwołującego świadectwa pracy w szczególnych warunkach - dopuścił dowód z zeznań świadków na okoliczność wykonywania przezM. R.pracy w szczególnych warunkach.

Bezspornym w przedmiotowej sprawie był fakt, że odwołujący się osiągnął z dniem(...)wiek 60 lat życia i w dniu 1 stycznia 1999 r. posiadał wymagany okres zatrudnienia wynoszący co najmniej 25 lat. Odwołujący nie przystąpił tez do otwartego funduszu emerytalnego. Sporną okolicznością, stanowiącą przeszkodę doart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227) było to czy praca, którąM. R.świadczył w okresie od 1 października 1977 r. do 17 czerwca 1991 r. w(...)Przedsiębiorstwie (...)wN.może być uznana za pracę, o której mowa wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.), a więc czy była to praca wymieniona w załączniku do tego rozporządzenia w wykazie A.

Za pracę w szczególnych warunkach uznać należy taką pracę, która spełnia kryteria określone w przepisach w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. – a mianowicie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowiskach wymienionych w wykazie A lub B stanowiących załącznik do rozporządzenia.

Zgodnie z wykazem A, dział V, pkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uważa się osoby wykonujące prace przy produkcji materiałów ogniotrwałych oraz wyrobów ceramicznych.

Z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że odwołujący się w okresie od wykonywał wyżej opisaną pracę spawacza przy spawaniu elektrycznym stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Przeprowadzone przez Sąd postępowanie dowodowe wykazało, że praca ta była pracą w szczególnych warunkach, a więc odwołujący się udowodnił, że w okresie od 1 października 1977 roku do 17 czerwca 1991 roku ( 13 lat , 8 miesięcy i 13 dni ) , stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych. Udowodniony przezM. R.okres pracy w szczególnych warunkach, na dzień 1 stycznia 1999 r., tj. na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, przekroczył wymagany dla uzyskania „wcześniejszej” emerytury 15- letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach.

Odwołujący w dacie wydania decyzji nie ukończył 60 lat. Wiek emerytalny uprawniający go do ubiegania się o emeryturę na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z GUS osiągnął w dniu(...), już po złożeniu odwołania od Sądu. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zasadą postępowania sądowego jest badanie legalności decyzji na dzień jej wydania. Nie oznacza to jednak, iż wyłączone jest stosowanieart. 316 § 1 k.p.c.W sytuacji bowiem, kiedy jeden z warunków koniecznych dla ustalenia prawa do świadczenia zostanie spełniony po wydaniu decyzji - w trakcie postępowania odwoławczego przed sądem - nie ma przeszkód, aby Sąd, stwierdziwszy spełnienie pozostałych przesłanek tego prawa, przyznał świadczenie. W takiej sytuacji, prawo do świadczenia zgodnie z zasadą określoną wart. 100 ust. 1u.e.r.f.u.s., powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa (por. np. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 17.04.2013 r., III AUa 215/13).

Mając powyższe na względzie, skoro odwołującyM. R.spełnił warunki do uzyskania wcześniejszej emerytury, Sąd na podstawieart. 477(

    14)§ 2 k.p.c.oraz powołanych przepisów zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującemu sięM. R.emeryturę od dnia(...), tj. od ukończenia wieku emerytalnego.

Na podstawieart. 98 k.p.c.w związku z przepisamirozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego udzielonego z urzędu(Dz. U. z 2013 r., poz. 490) Sąd zasądził od Zakładu ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.na rzecz odwołującego sięM. R.kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.