Sąd Okręgowy w Przemyślu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 1094/13
Data wyroku: 2013-09-30 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: :   art 184 w zw. z art 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubszczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).

Sygn. akt III U 1094/13

W Y R O KW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym :
PrzewodniczącySSO Anna Kicman
Protokolantst. sekr. sądowy Katarzyna Maziarczyk - Kotwica
po rozpoznaniu w dniu30 września 2013 r. w Przemyślu
na rozprawie
sprawyZ. I.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek odwołaniaZ. I.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.
z dnia31 lipca 2013 r.,znak:(...)

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyZ. I.prawo do emerytury, począwszy od dnia 1 czerwca 2013 r.

Sygn. akt III U 1094/13

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 30 września 2013 r.

Decyzją z dnia 31 lipca 2013 r., znak:(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił wnioskodawcyZ. I.prawa do emerytury.
W podstawie prawnej decyzji organ rentowy powołał ogólnie przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) orazustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Uzasadniając swoje stanowisko organ rentowy wskazał, że zgodniez art. 184 ustawy emerytalnej w związku z § 4 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów ubezpieczonemu, urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948 r. emerytura przysługuje, jeżeli spełnił łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny, wynoszący 60 lat dla mężczyzn,
- nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wnioseko wycofanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem zakładu na dochody budżetu państwa,
- w dniu wejścia w życie przepisów ustawy emerytalnej, tj. 1 stycznia 1999 r., osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 25 lat dla mężczyzn,w tym okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wykonywanego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy, wynoszący co najmniej15 lat.
Zakład odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury, ponieważ do dnia 1 stycznia 1999 r. nie został udowodniony wymagany 15 letni okres pracyw szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oraz wymagany 25 letni okres składkowy i nieskładkowy.
Organ rentowy do stażu pracy nie zaliczył wnioskodawcy okresu pracy w Spółdzielni Usług(...)wL.od 1 maja 1972 r. do 29 lutego 1996 r. tj. 23 lat i 10 miesięcy na stanowisku kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji. Warunkiem bowiem uznania kontroli międzyoperacyjnej za pracę w szczególnych warunkach jest wykazanie, iż zatrudnienie to było wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy stanowiskach, które wymagały pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

W odwołaniu z dnia 8 sierpnia 2013 r. wnioskodawcaZ. I.zakwestionował powyższą decyzję, wnosząc ostatecznie o jej zmianęi przyznanie mu prawa do emerytury przy zaliczeniu okresu pracyw warunkach szczególnych.
Wnioskodawca zarzucił zaskarżonej decyzji nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności faktycznego charakteru jego zatrudnienia, które na zajmowanym stanowisku obejmowało kontrolę międzyoperacyjną, jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno – techniczny wykonywane na wydziale, w którym jako podstawowe realizowane były prace wymienione w wykazie A na stanowiskach, na których są wykonywane prace uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażonew zaskarżonej decyzji. Odwołał się do treściart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach.

Sąd Okręgowy  ustalił następujący stan faktyczny:

WnioskodawcaZ. I.,urodzony (...),z zawodu kierownik budowy, w dniu 25 czerwca 2013 r. złożył w organie rentowym wniosek o emeryturę, zaznaczając jednocześnie, iż nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. W aktach organu rentowego znajduje się dokumentacja potwierdzająca przebieg jego zatrudnienia, w tym: świadectwo pracy z dnia 29 lutego 1996 r. wystawione przez Spółdzielnię Usług(...)wL., z którego wynika, iż wnioskodawca był tam zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracyw okresie od 1 sierpnia 1970 r. do 29 lutego 1996 r. na stanowisku kierownik budowy oraz oświadczenie wnioskodawcy z dnia 24 czerwca2013 r., iż w przedmiotowym zakładzie pracy w okresie od 1 maja 1972 r. do 29 lutego 1996 r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych.
Ustalony przez organ rentowy wymiar okresów składkowychi nieskładkowych wykazanych przez wnioskodawcę na dzień 1 stycznia1999 r. wyniósł 28 lat, 4 miesiące i 28 dni.
W rezultacie zaskarżoną decyzją z dnia 31 lipca 2013 r. organ rentowy odmówił wnioskodawcy przyznania emerytury.

Dowód:
- wniosek o emeryturę z dnia 25.06.2013 r.,
- świadectwo pracy z dnia 29.02.1996 r.,
- oświadczenie wnioskodawcy z dnia 24.06.2013 r.,
- decyzja ZUS/O wR.z dnia 3.01.2013 r.
w aktach organu rentowego nr(...).

Sąd ustalił nadto, że wnioskodawcaZ. I.w okresie od1 sierpnia 1970 r. do 29 lutego 1996 r. był zatrudniony w Spółdzielni Usług(...)wL.. Początkowo wnioskodawca pracował w dziale inwestycji w charakterze referenta.
W okresie od 1 maja 1972 r. do 29 lutego 1996 r. wnioskodawca wykonywał prace kierownika budowy. Zajmował się nadzorowaniem pracowników na budowie: robotników budowlanych, kopaczy, cieśli, murarzy, zbrojarzy, betoniarzy, spawaczy. Kierownik pełnił rolę kierownika budowy, majstra i brygadzisty. Był członkiem procesu technologicznego od podstaw.
W tamtym czasie Spółdzielnia budowała sklepy, magazyny i inne budynki na terenie całego powiatu. Praca wnioskodawcy polegająca na nadzorze wykonywana była bezpośrednio na budowie około 8 do 10 godzin dziennie. Wnioskodawca na budowie posiadał zaplecze socjalne. Sporządzał zlecenia robocze, raporty zatrudnienia, rozliczał delegacje pracownicze, zamówienia materiałowe, odbiór materiałów, sporządzał przeroby produkcji za dany miesiąc.
Wnioskodawca cały czas pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, ale również zdarzało się, iż pracował w nadgodzinach.

Dowód:
- przesłuchanie wnioskodawcy:Z. I.– k. 16,, ,
- zeznania świadków:J. F.– k. 16,
A. G.– k. 16,
S.O.– k. 16,
- akta osobowe wnioskodawcy.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodówz dokumentów zgromadzonych w aktach rentowych, których domniemanie prawdziwości wynika zart. 244 i nast. k.p.c., a ponadto ich wiarygodność nie została podważona przez żadną ze stron.
Za wiarygodne Sąd uznał dowody z zeznań świadków oraz wnioskodawcy. ŚwiadkowieJ. F.,A. G.iS. O.przez wiele lat pracowali wraz z wnioskodawcąw Spółdzielni(...)wL., dlatego też znali zakres obowiązkówZ. I.i rzeczywisty rodzaj jego pracy oraz jej warunki. Ponadto dowody te wzajemnie się potwierdzająi uzupełniają, wobec czego są wiarygodnym źródłem ustaleń faktycznych.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie wnioskodawcyZ. I.jest zasadne.
Zaskarżona decyzja wydana bowiem została w poparciuo niedostateczne ustalenia faktyczne, a w konsekwencji z naruszeniem prawa materialnego.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U.z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. na dzień 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
W myśl przepisu art. 184 ust. 2 cyt. ustawy emerytura, o której mowa powyżej, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3 zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku niższym, niż określony w art. 27 ust. 2 i 3 ustawy (co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn).
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2 cyt. ustawy).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32 cyt. ustawy). Przepisy dotychczasowe torozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.). Zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, pracownik, który wykonywał pracęw szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny (który dla mężczyzn wynosi 60 lat), ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy (25 lat dla mężczyzn), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonychw rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia.

Istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy wnioskodawcaZ. I.wykonywał przez co najmniej 15 lat pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, a okres ten przypadał przed dniem 1 stycznia 1999 r.
W tym miejscu wskazać należy, iż według wykazu A, dział XIV, pozycja 24, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego
1983 r., za pracę w warunkach szczególnych ustawodawca uznał również pracę wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy związanąz kontrolą międzyoperacyjną, kontrolą jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno — techniczny na wydziałach i oddziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, przy stanowiskach pracy na których prace wykonywane są stale i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionych w stosownym wykazie.
Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonymw uzasadnieniu wyroku z dnia 6 grudnia 2007 r., (III UK 62/07, LEX nr 375653) czynności ogólnie pojętego nadzoru lub kontroli w procesie produkcji wykonywanej w tych wydziałach i oddziałach, w których zatrudnieni są pracownicy wykonujący pracę w warunkach szczególnychw rozumieniu rozporządzenia z 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, objęte poz. 24 działu XIV Wykazu A, to wyłącznie te czynności, które wykonywane są w warunkach bezpośrednio narażających na szkodliwe
dla zdrowia czynniki, a więc polegające na bezpośrednim nadzorzei bezpośredniej kontroli procesu pracy na stanowiskach pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.
Wykładnię tę uzupełnia stanowisko Sądu Najwyższego wyrażonew uzasadnieniu wyroku z dnia 11 marca 2009 r. (II UK 243/08, LEX nr 550990), według którego czynności obejmujące sporządzenie dokumentacji związanej z dozorem stanowią integralną część sprawowanego dozoru. Nie ma zatem podstaw do ich wyłączania i traktowania odrębnie. W sytuacji, gdy dozór inżynieryjno — techniczny jest pracą w szczególnych warunkachi praca polegająca na dozorze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nie ma żadnej potrzeby ustalania, ile czasu pracownik poświęcał na bezpośredni nadzór nad pracownikami, a ile na inne czynności, które również były związane z tym dozorem.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że wnioskodawca w okresie od 1 maja 1972 r. do 29 lutego 1996 r.w Spółdzielni Usług(...)wL.stalei w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych związaną ze stałym i bezpośrednim dozorem inżynieryjno - technicznym na stanowisku kierownika budowy, w których jako podstawowe wykonywane były prace na stanowiskach pracy w warunkach szczególnych. Wnioskodawca nadzorował wówczas pracę robotników budowlanych, murarzy, betoniarzy, zbrojarzy, spawaczy, cieśli itp.
Zakres wykonywanych czynności przez wnioskodawcę we wskazanym powyżej okresie w pełni odpowiadał pracom w szczególnych warunkach wymienionym w wykazie A, dziale XIV (prace różne), pozycja 24 (kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno
— techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie) oraz dziale V (w budownictwie i w przemyśle materiałów budowlanych), pozycja 4, 5 (prace zbrojarskiei betoniarskie oraz prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości) stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Stanowisko to wymienione jest również w wykazie A, dział XIV (prace różne), pozycja 24 ( kontrola międzyoperacyjna kontrola jakości produkcjii usług oraz dozór inżynieryjno — techniczny na oddziałach i wydziałach,w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie A, dział V (w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych), pozycja 4 (prace zbrojarskie i betoniarskie)- pkt 1 - zbrojarz, pkt 3 – betoniarz, pozycja 5 (prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości) – pkt 1 – monter urządzeń i konstrukcji metalowych na wysokości, pkt 3 - cieśla wykonujący prace na wysokości, stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia1 sierpnia 1983 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy podległych ministrowi budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach.

Podnieść należy, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi dowodami przewidzianymiwkodeksie postępowania cywilnego, w tym również zeznaniami stroni świadków.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 1984 r. (III UZP 48/84, LEX nr 14630) podkreślił, iż w świetle 2ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43) zakład pracy wydaje zaświadczenie o zatrudnieniu w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji, natomiast w sądowym postępowano odwoławczym możliwe jest ustalenie tych okresów także w oparciu o inne dowody.
Z poczynionych wyżej ustaleń wynika, że wnioskodawca na dzień1 stycznia 1999 r. wykazał co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych i w rezultacie spełnia wszelkie przesłanki do otrzymania emerytury przewidziane w art. 184 i art. 32 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
Prawo do świadczenia powstało z dniem zgłoszenia wniosku, zatem stosownie do treści powołanego przepisu przyznanie prawa do emerytury następuje właśnie od tego dnia.

Mając powyższe na uwadze, zaskarżoną decyzję należało zmienić,o czym orzeczono w sentencji wyroku, w oparciu o powyżej przytoczone przepisy ustawy i rozporządzenia oraz na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.