Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1216/12
Data wyroku: 2013-02-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Gonera, Alicja Podczaska, Ewa Madera
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 8 ust. 2a, 18 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt

III AUa 1216/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia28 lutego 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Barbara Gonera

Sędziowie:

SSA Ewa Madera (spr.)
SSA Alicja Podczaska

Protokolant

st.sekr.sądowy Anna Budzińska

po rozpoznaniu w dniu28 lutego 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wniosku

       Wojewódzkiego Szpitala(...)wK.

z udziałem zainteresowanych:Centrum (...) Sp. z o.o.wK.,G. M. (1),K. K.,L. S.,A. Ś.,J. K.iG. M. (2)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wJ.
o ustalenie podstawy wymiaru składek
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyrokówSądu Okręgowego w Krośnie
z dnia16 października 2012 r.sygn. aktIV U 702/12, IV U 744/12, IV U 734/12,
IV U 745/12, IV U 748/12, IV U 741/12

I

uchyla:

- zaskarżony wyrok z 16 października 2012 r. sygn. akt IV U 702/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 23 marca 2012 r.,

- zaskarżony wyrok z 16 października 2012 r. sygn. akt IV U 744/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 22 marca 2012 r.,

- zaskarżony wyrok z 16 października 2012 r. sygn. akt IV U 734/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 14 marca 2012 r.,

- zaskarżony wyrok z 16 października 2012 r. sygn. akt IV U 745/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 14 marca 2012 r.,

- zaskarżony wyrok z 16 października 2012 r. sygn. akt IV U 748/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 22 marca 2012 r.,

- zaskarżony wyrok z 16 października 2012 r. sygn. akt IV U 741/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 23 marca 2012 r.,

dotyczące:G. M. (1),K. K.,L. S.,A. Ś.,J. K.iG. M. (2)i wszystkie sprawy przekazuje do ponownego rozpoznania bezpośrednio Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wJ.,

II

koszty postępowania między stronami wzajemnie znosi.

Sygn. akt III AUa 1216/12

UZASADNIENIE
Kolejno decyzjami z 14.03.2012 r., 22.03.2012 r., 23 marca 2012 r. ZUS Oddział wJ.na podstawieart. 83 ust 1 pkt 3, art. 4 pkt 2a, art. 8 ust 2a, art. 17 ust 1, art. 18 ust 1, 1a, 2 oraz 3, art. 19 ust 1, art. 20 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585) orazart. 81 ust 1, 5 i 6 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2008 r. Nr 164 poz. 1027) stwierdził, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz zdrowotne za oznaczone w decyzjach miesiące kolejno dlaL. S.,A. Ś.,K. K.,J. K.,G. M. (1)iG. M. (2)podlegających ubezpieczeniom jako pracownicy u płatnika składekWojewódzkiego Szpitala (...)wK., stanowią kwoty wskazane w tych decyzjach.
W uzasadnieniu wymienionych decyzji organ rentowy podał, że wskazane osoby w okresach wyszczególnionych w decyzjach były zatrudnione na podstawie umów o pracę w Wojewódzkim Szpitalu(...)wK.,
i z tego tytułu zostały zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto, na podstawie umów zlecenia, jakie zawarły zCentrum (...) Sp. z o.o.świadczyły pracę na rzecz własnego pracodawcy tj.Wojewódzkiego Szpitala (...)wK.. Od przychodów osiągniętych z tytułu wykonywania tych umów, w okresach podanych w decyzjach, płatnik składek -Szpital (...)wK.- nie deklarował składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, poprzestając jedynie na deklarowaniu składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od przychodów osiągniętych przez wymienionych pracowników z tytułu stosunku pracy.
Skarżąc powyższe decyzje odwołaniamiWojewódzki Szpital (...)
wK.wniósł o ich zmianę i stwierdzenie, że nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe dla objętych decyzjami pracowników z tytułu zawartych przez nich umów cywilnoprawnych zCentrum (...) Sp. z o. o., a dalej, że przychód z tych umów nie podlega uwzględnieniu do podstawy wymiaru składek z tytułu stosunku pracy wSzpitalu (...)wK.. Ponadto, wniósł o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów prowadzonych postępowań według norm przypisanych.
W uzasadnieniu odwołujący się wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie powinien w przedmiotowej sprawie stosować wykładni art. 8 ust 2 a ustawy z
13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zawartej w uchwale Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r. sygn. akt II UPZ 6/09, bowiem została ona wydana w innym stanie faktycznym. Zarzucił, że zgodnie z umowami jakie zawarł on zCentrum (...) Spółka z o.o., do obowiązków tego podmiotu jako przyjmującego zamówienie należało zgłoszenie swojej działalności do ZUS, i dokonywanie rozliczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.w odpowiedziach na odwołania wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.
Sąd Okręgowy w Krośnie po rozpoznaniu powyższych odwołań, wyrokami
z 16 października 2012 r. w sprawach prowadzonych odpowiednio pod sygn.
IV U 734/12, IV U 745/12, IV U 744/12, IV U 748/12, IV U 702/12, IV U 741/12 oddalił wniesione odwołania.
Powyższe wyroki zapadły w wyniku poczynienia następujących, wspólnych dla wszystkich spraw, ustaleń faktycznych.
Wojewódzki Szpital (...)wK.zawierał umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia medyczne i pielęgniarskie zCentrum (...) Sp. z o.o.Zgodnie z warunkami tych umów miejscem udzielenia świadczeń były poszczególne oddziały Szpitala wK., przy wykorzystaniu sprzętu i całej infrastruktury szpitala. Dla realizacji umowy szpital zobowiązał się zabezpieczyć obsługę pielęgniarską, administracyjną i gospodarczą. Zainteresowane były zatrudnione na podstawie umowyo pracę wWojewódzkim Szpitalu (...)wK.i z tego tytułu zostały zgłoszone do ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego. Równocześnie zainteresowane zawarły umowy zlecenia zCentrum (...) Sp. z o.o., których przedmiotem było świadczenie pracy na rzeczSzpitala (...)wK.. Na podstawie ustaleń pokontrolnych ZUS uznał, żeWojewódzki Szpital (...)wK.winien uwzględnić do podstawy wymiaru składek przychód otrzymany przez zainteresowane z tytułu wykonywania umów zlecenia na rzecz szpitala.
W ocenie Sądu Okręgowego zaskarżone decyzje odpowiadają prawu. Płatnikiem składek dla zainteresowanych pozostających w stosunku pracy zWojewódzkim Szpitalem (...)i jednocześnie wykonujących na jego rzecz pracę w ramach umów cywilnoprawnych zawartych zCentrum (...) Sp. z o.o.jest Szpital(...)wK.. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zainteresowanych, stanowi łączny przychód uzyskiwany przez nie z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy i umów zlecenia. Sąd I instancji przywołał pogląd zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w uchwale z 2 września 2009 r. sygn. akt II UPZ 6/09, że to pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło, zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Dalej Sąd Okręgowy wskazał na konstrukcję szeroko rozumianego pojęcia pracownika, wynikającą z art. 8 ust 2a ustawy systemowej, a także szeroką definicję pracowniczego tytułu obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Tytułem tym jest – zdaniem Sądu Okręgowego – łączący pracodawcę z pracownikiem stosunek pracy oraz dodatkowo umowa cywilnoprawna zawarta przez pracownika z pracodawcą lub zawarta z osobą trzecią, ale wykonywana na rzecz pracodawcy.
W apelacjach od powyższych wyroków płatnik składek zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
-art. 4 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychprzez przyjęcie, iż płatnikiem składek w stosunku do osób świadczących pracę na rzecz swojego pracodawcy w ramach zawartych umów cywilnoprawnych z innym niż pracodawca podmiotem jest tenże pracodawca,
-art. 8 ust 2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychprzez przyjęcie że pracodawca jest płatnikiem składek dla osób świadczących na jego rzecz pracę
w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z innym podmiotem. Ponadto apelujący zarzucił również błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym uznaniu, że umowa cywilnoprawna łączącaWojewódzki Szpital (...)wK.i podmiot trzeci jest umową cywilnoprawną, do której zgodnie zkodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonych wyroków poprzez zmianę zaskarżonych decyzji i stwierdzenie, żeWojewódzki Szpital (...)nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe dla zainteresowanych z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych zCentrum (...) Sp. z o.o., a przychodu z w/w umów cywilnoprawnych nie uwzględnia się w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy wWojewódzkim Szpitalu (...)wK., ewentualnie o uchylenie zaskarżonych wyroków i przekazanie spraw do ponownego rozpatrzenia.
W obszernych uzasadnieniach apelacji wskazano w szczególności, że zgodnie
z umowami jakie zawarłWojewódzki Szpital (...)wK.z podmiotami trzecimi, do obowiązków tych podmiotów należało zgłoszenie swojej działalności
do ZUS celem rozliczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto w ocenie apelującego Sąd I instancji nie powinien w niniejszej sprawie stosować wykładni art. 8 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych zawartej w uchwale Sądu Najwyższego z dnia
2 września 2009 r. sygn. akt II UZP 6/09, ponieważ dotyczy innego stanu faktycznego.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie postanowił o połączeniu powyższych spraw do łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i prowadzenia ich pod wspólną sygnaturą III AUa 1216/12.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie ustalił i zważył co następuje :

Apelacje są zasadne, o ile skutkują uchylenie zaskarżonych wyroków oraz poprzedzających ich decyzji organu rentowego i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania bezpośrednio temu organowi rentowemu.
Przedmiotem sporu w sprawie była wysokość podstawy wymiaru składek ustalona przez ZUS Oddział wJ.w decyzjach z 14.03.2012 r., 22.03.2012 r. oraz 23.03.2012 r. wydanych dla płatnika składek -Wojewódzkiego Szpitala (...)II wK.. Decyzje te stwierdzają wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno – rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne za oznaczone w nich miesiące dlaL. S.,A. Ś.,K. K.,J. K.,G. M. (1)iG. M. (2)podlegających wymienionym ubezpieczeniom jako pracownicy u tegoż płatnika składek.
Odwołujący sięWojewódzki Szpital (...)wK.twierdził, że nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalno – rentowe, chorobowe, wpadkowe
i zdrowotne dla wymienionych zainteresowanych z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych przez nie zCentrum (...) Sp. z o. o., bowiem zgodnie
z umową o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne, jaką zawarł z tym podmiotem przerzucił on obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne
i ubezpieczenie zdrowotne na swojego podwykonawcę.
Przy bezspornych stanach faktycznych spraw z których wynika, iż zainteresowanew okresach wskazanych w decyzjach były zatrudnione na podstawie umów o pracęwWojewódzkim Szpitalu (...)wK.i z tego tytułu zostały zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Jako pracownicy Szpitala zawarły umowy zCentrum (...) Sp. z o.o.świadcząc w ich ramach usługi medyczne na rzeczWojewódzkiego Szpitala (...).
Za ugruntowany w judykaturze (patrz np. uchwała SN z 2 IX 2009 r. – II UZP 6/09 czy wyrok S.A. w Rzeszowie z 20.10.2010 III AUa 669/10) należy przyjąć pogląd, iż płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu umowy cywilnej zawartej z osobą trzecią (jak umowa o dzieło czy zlecenie) jest pracodawca, którego pracownik wykonuje pracę na jego rzecz w ramach tej umowy. Skoro więc art. 8 ust. 2a tej ustawy rozszerza pojęcie pracownika na jego dalszą aktywność wykonywaną na podstawie m. in. umowy zlecenia czy umowy o dzieło, jeżeli w jej ramach świadczy on pracę na rzecz swojego pracodawcy to, zgodnie z wykładnią literalną tego przepisu, należy przyjąć, że także w zakresie czynności wynikających z zawartej umowy cywilnoprawnej należy go uznać (na potrzeby prawa ubezpieczeń społecznych ) za pracownika. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanej uchwały, a Sąd Apelacyjny w składzie orzekającym pogląd ten podziela „za taką wykładnią przemawia takżeart. 18 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, według którego, w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia (…). Z przepisu tego wynika logicznie, że płatnikiem jest pracodawca, a przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej jedynie „uwzględnia się” w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy”. Takie rozwiązanie wydaje się w pełni uzasadnione w sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna została zawarta z innym podmiotem (osobą trzecią), lecz praca w jej ramach jest wykonywana na rzecz pracodawcy. Zaprezentowane stanowisko zostało powtórzone w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2010r. I UK 259/09.
Wychodząc z tej ustawowej definicji pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych, organ rentowy w zaskarżonych decyzjach, ustalił podwyższoną o przychód uzyskany z umów zlecenia podstawę wymiaru składek u płatnika, którym jest Szpital – jako pracodawca na rzecz którego w istocie każda z zainteresowanych świadczyła dodatkową pracę na podstawie umowy zlecenia zawartej z osobą trzecią.
Sąd Okręgowy wydając zaskarżone wyroki potwierdził legalność powołanych wyżej decyzji ZUS.
Sąd Apelacyjny rozpoznając wniesione przezWojewódzki Szpital (...)wK.apelacje od wydanych przez Sąd I instancji orzeczeń stwierdził, że przedmiotowe decyzje ZUS należy uznać za przedwczesne. Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w art. 8 ust 2a ustawy systemowej za pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalno – rentowym, chorobowym i wypadkowym tak jak pracownika na podstawie art. 6 ust 1 pkt 1 , art. 11 ust 1 i art. 12 ust 1 ustawy systemowej. W związku z tym osoba ta podlega obowiązkowi zgłoszenia z tego tytułu do wymienionych ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten obciąża płatnika składek zgodnie z art. 36 ust 1 i 2 ustawy systemowej (por. wyrok SN z 22.02.2010r.I UK 259/09 publ. Lex nr 588727). Skoro zatem płatnik składek nie dopełnił tego obowiązku, to organ rentowy w trybie art. 83 § 1 pkt 1 ustawy systemowej w pierwszej kolejności powinien wydać decyzję o objęcie zainteresowanej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego u tego płatnika składek, tak jak pracownika z tytułu umowy zlecenia zawartej przez nią z osobą trzecią, a świadczonej w istocie na rzecz swojego pracodawcy. Powyższa decyzja o podleganiu ubezpieczeniom określi jego tytuł oraz płatnika składek, a ewentualny spór w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnie zasadność zgłaszanych przezWojewódzki Szpital (...)wK.zarzutów dotyczących przerzucenia obowiązku opłacania składek na podwykonawców, rodzaju umowy łączącej Szpital zCentrum (...)
Sp. z o.o. i ewentualnego wpływu tej umowy na obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń pracowników Szpitala zatrudnionych przy jej wykonywaniu. Dopiero dysponując decyzjami ustalającymi podleganie ubezpieczeniom społecznym, organ rentowy w przypadku braku zgłoszenia przez płatnika składek deklaracji korygujących podstawę wymiaru składek, może wydać decyzje określające wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne u płatnika składek z uwzględnieniem przychodu z tytułu umowy zlecenia w podstawie wymiaru składek z tytułu umowy o pracę.
Kolejność wydania w/w decyzji uzasadniona jest również przedmiotem postępowania odwoławczego wyznaczonego przez treść tych decyzji, jak również wagą procesową postępowania odwoławczego w sprawie o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego (od wyroku Sądu II instancji przysługuje skarga kasacyjna).
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny zgodnie z treściąart. 47714akpcorzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego wydano na podstawieart. 100 kpc.

(...)

(...)
(...)
(...)