Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 47/13
Data wyroku: 2013-03-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Goss-Kokot, Iwona Niewiadowska-Patzer, Hanna Hańczewska-Pawłowska
Słowa kluczowe: Wznowienie Postępowania, Emerytura
Podstawa prawna: art. 103 a ustawy z 12.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS, art. 401(1) kc

Sygn. akt III AUa 47/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 marca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Dorota Goss-Kokot

Sędziowie:

SSA Hanna Hańczewska-Pawłowska
SSA Iwona Niewiadowska-Patzer (spr.)

Protokolant:

inspektor ds. biurowości Krystyna Kałużna

po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013 r. w Poznaniu
sprawy z wnioskuK. D.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
o emeryturę
na skutek skargiK. D.o wznowienie postępowania
od prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt III AUa 406/12

zmienia zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2012r. sygn. akt VIII U 3753/11i poprzedzającą go decyzję w ten sposób, że stwierdza brak podstaw do wstrzymaniaK. D.wypłaty emerytury od 1 października 2011r.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 21 września 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.z urzędu wstrzymałK. D.wypłatę emerytury od 1 października 2011r.
Od decyzji tej ubezpieczona złożyła odwołanie, które wyrokiem Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2012r. zostało oddalone.
Sąd ustalił, żeK. D.ur. (...)od 6 marca 1997r. jest zatrudniona wSpółdzielni Mieszkaniowej (...)jako księgowa.
W dniu 30 marca 2009r. złożyła wniosek o emeryturę, decyzją z dnia17 lipca 2009r. pozwany organ rentowy przyznał odwołującej prawo do emerytury od 1 marca 2009r. Zaskarżoną decyzją wstrzymano wypłatę emerytury od 1 października 2011r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy przywołał brzmienieart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz.U. z 2009r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.), zgodnie z którym prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.
Sąd wskazał, że powyższy przepis został wprowadzonyart. 6 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz.U. z 2010r. Nr 257 poz.1726) i wszedł w życie z dniem 1 maja 2011r., przy czym zgodnie z zapisem art.28 ustawy do emerytur i rent przyznanych przed dniem wejścia w życie ustawy przepis ustawy (ujętej wart. 6 i 18) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się poczynając od 1 października 2011r.
Sąd Okręgowy podkreślił, że stan faktyczny rozpoznawanej sprawy wyczerpuje wskazaną normę, wobec czego organ rentowy trafnie wstrzymał odwołującej wypłatę emerytury od dnia 1 października 2011r.
Wyrokiem z dnia 20 września 2012r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił apelację ubezpieczonej od powyższego wyroku.
Sąd Apelacyjny zaakceptował ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione przez Sąd I instancji.
Sąd Apelacyjny przywołał treśćart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwskazując, że identyczne brzmienie przepisu ustawy zostało wprowadzone już wcześniej –art. 2 ustawy z dnia 21 stycznia 2000r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. Nr 9 poz.118). Na tle wprowadzonego do porządku prawnego tego uregulowania doszło do wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia- wyroku z dnia 7 lutego 2006r. SK 45/04, gdzie wskazano, iżart. 103 ust.2a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychjest zgodny z przepisamiKonstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Sąd Apelacyjny przytoczył argumenty zawarte w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego oraz wyrokach Sądu Najwyższego potwierdzające, że zasadą jest, iż pracownikowi, który nabył prawo do emerytury przysługuje jedno świadczenie- albo emerytura z ubezpieczenia społecznego albo wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia.
W ocenie Sądu Apelacyjnego zaprezentowania analiza treści przepisu art. 103 ust.2a ustawy emerytalnej powoduje, że również treść art. 103a ustawy emerytalnej została zinterpretowana prawidłowo i uzasadnia oddalenie apelacji ubezpieczonej w całości.
Orzeczenie Sądu Apelacyjnego z dnia 20 września 2012r. jest prawomocne.
Pismem z dnia 20 grudnia 2012r. (nadanym w Urzędzie Pocztowym tego samego dnia) ubezpieczona złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowego na podstawieart. 4011k.p.c.
W uzasadnieniu skargi ubezpieczona powołała się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. (Dz.U. z 22.11.2012r) stwierdzającego niezgodność zKonstytucją Rzeczypospolitej Polskiejustawy z dnia 16 grudnia 2010r. w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy.
Pozwany organ rentowy nie ustosunkował się do twierdzeń odwołującej.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Skarżąca skargę oparła na dyspozycjiart. 4011k.p.c., który stanowi, że „można żądać wznowienia postępowania (…) w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.”
Przepis ten stanowi realizację na gruncie postępowania cywilnegoartykułu 190 ust.4 Konstytucji RPprzewidującego, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności zKonstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, stanowi podstawę do wznowienia postępowania.
Zgodnie zart.190 ust.3 Konstytucji RPorzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia , jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującego aktu normatywnego.
Artykuł 4011k.p.c.ma zastosowanie do tych orzeczeń, dla których podstawą ich wydania był akt normatywny zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny, a skutkiem wyroku Trybunału stwierdzającego niezgodność zKonstytucjąnieobowiązującego już przepisu ustawy, jest umożliwienie wznowienia postępowań sądowych, w których taki przepis stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia (por. post. SN z 20 czerwca 2007r. V CNP 45/07).
W myślart. 407 § 2 k.p.c., w sytuacji określonej wart. 4011skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Skarżąca jako podstawę wznowienia postępowania powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. K2/12, zgodnie z którym „art. 28. ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z 2010 r. Nr 40, poz. 224, Nr 134, poz. 903, Nr 205, poz. 1365, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112 i Nr 205, poz. 1203 oraz z 2012 r. poz. 118 i 251), dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie doosób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jestniezgodnyz zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.”
Należy zatem uznać, że powyższe orzeczenie wyczerpuje przesłanki do wznowienia postępowania sądowego w oparciu o regulację zawartą wart.4011k.p.c, jak również, że skarżąca dochowała terminu do wniesienia skargi (art. 407§2 k.p.c.) .
Sąd Apelacyjny zauważa, że Trybunał w uzasadnieniu wyroku podkreślił, żezasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, związana jest z bezpieczeństwem prawnym jednostki. Przejawia się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa przez państwo, by nie stawało się ono pułapką dla obywatela i by mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki, których nie był w stanie przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, że jego działania będą także później uznawane przez porządek prawny.
Rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 28 ustawy z 16 grudnia 2010 r. spowodowało, że osoby, które skutecznie nabyły i zrealizowały prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. zostały objęte nową, mniej korzystną dla nich treścią ryzyka emerytalnego. Aby emeryturę nadal pobierać po 1 października 2011 r., musiały one rozwiązać stosunek pracy z dotychczasowym pracodawcą. W przeciwnym razie ich świadczenie emerytalne ulegało zawieszeniu. Oceniając sytuację tych osób z punktu widzenia zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, Trybunał wskazał, że gdyby w momencie przechodzenia na emeryturę osoby te wiedziały, że będą musiały przerwać zatrudnienie, żeby uzyskać świadczenie emerytalne, to ich decyzja być może byłaby inna, tzn. nie składałyby wniosku o ustalenie prawa do emerytury i kontynuowały zatrudnienie. Korzystniejsze byłoby bowiem dla nich osiąganie wysokiego dochodu ze stosunku pracy niż dużo mniejszej emerytury. Co więcej - późniejsze złożenie wniosku oznaczałoby wyższe świadczenie emerytalne. Treść ryzyka emerytalnego, w określeniu której ustawodawca ma swobodę, nie powinna być zmieniana w stosunku do osób, które już nabyły i zrealizowały prawo do emerytury.
Z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw traci moc art. 28 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 r. w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r.
Mając powyższe na uwadze i uznając, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niekonstytucyjny przepis tj.art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw, który stanowił, że do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. 01.01.2011r.) przepis art. 103a ustawy o emeryturach i rentach stosuje się od dnia 1 października 2011r., Sąd Apelacyjny stwierdza brak podstaw do wstrzymania ubezpieczonej wypłaty świadczenia przyznanego decyzją z dnia 7 lipca 2009r.
Z tych względów należy uznać, że zaszły przesłanki do zmiany zaskarżonego prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 20 września 2012r. oraz wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 13 stycznia 2012r. jaki i poprzedzającej go decyzji organu rentowego z dnia 21 września 2011r. i uznania, że w rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do wstrzymania wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011r.
Sąd Apelacyjny na podstawieart. 412§1 i 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.

/SSA Hanna Hańczewska-Pawłowska/ /SSA Dorota Goss-Kokot/ /SSA Iwona Niewiadowska-Patzer/