Sąd Okręgowy we Wrocławiu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 114/13
Data wyroku: 2013-04-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Głowacki, do Marcin Myczkowski, Grzegorz Szepelak
Słowa kluczowe: Kradzież Z Włamaniem
Podstawa prawna: 279par1kk

Sygn. akt. IV Ka 114/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 kwietnia 2013 r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący  SSO  Grzegorz Szepelak (spr.)
Sędziowie  SSO  Krzysztof Głowacki
SSR del. do SO  Marcin Myczkowski
Protokolant Justyna Gdula
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Tomasza Fedyka
po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2013 r.
sprawyS. C. (1)oskarżonej o przestępstwo zart. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 31 § 2 k.kiM. C.oskarżonego o przestępstwo zart. 278 § 1 k.k.oraz zart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 91 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia
z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt II K 1509/11

I
uchyla zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonejS. C. (1)i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Wrocławia – Śródmieścia do ponownego rozpoznania;

II
tenże wyrok w odniesieniu do oskarżonegoM. C.utrzymuje w mocy, uznając apelację za oczywiście bezzasadną;

III
zasądza od Skarbu Państwa (Kasa Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Śródmieścia) na rzecz adwokataO. G.kwotę 516,60 złotych (pięciuset szesnastu i60/100, w tym VAT), tytułem nieopłaconej obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

IV
zwalnia oskarżonegoM. C.od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

Sygn. akt IV Ka 114/13

UZASADNIENIE
S. C. (1)oskarżona została o to, że:

I.w okresie od 21 do 24 sierpnia 2011 roku weW., działając w warunkach czynu ciągłego, dwudziestopięciokrotnie pomogła w zbyciu różnego rodzaju złotej i srebrnej biżuterii, zegarkamarki C. (...), aparatumarki S. (...), kamery markiP.m. (...)NV-GS 180, wiedząc, że pochodzą z przestępstwa kradzieży z domu przyul. (...)oraz z kradzieży z włamaniem do mieszkania przyul. (...)w ten sposób, że zastawiła w/w mienie w lombardzie przyul. (...), uzyskując łączną kwotę 3.286 złotych, czym działała na szkodęR.iS. R.orazP. Z.;
tj. o czyn zart. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.

M. C., oskarżony został o to, że:

II.w dniu 19 sierpnia 2011 roku weW., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, zabrał w celu przywłaszczenia z domu przyul. (...)różnego rodzaju biżuterię męską i damską, zegarki damskie i męskie, różnego rodzaju markowe alkohole, 100 funtów brytyjskich, 1000 złotych, lampę błyskową markiN., laptop markiA., różnego rodzaju markowe damskie perfumy, biżuterię srebrną, szkatułkę drewnianą w stylu(...), dwie szkatułki srebrne, szkatułkę metalową z panoramą miastaW., dysk zewnętrzny 1 TG, wideo domofon, pilot do zapalania światła, kabel zasilający do laptopaH., wkrętarko-wiertarkęmarki W. (...), kamerę markiP., aparat fotograficzny marki SAMSUNG tj. mienie o łącznej wartości 50.000 złotych na szkodęS.iR. R. (2);
tj. o czyn zart. 278 § 1 k.k.

III.w dniu 2 sierpnia 2011 roku weW., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, włamał się do mieszkania mieszczącego się przyul. (...), poprzez wyłamanie i wybicie otworu w drzwiach balkonowych, a następnie zabrał w celu przywłaszczenia laptop markiD., laptop markiA., myszkę bezprzewodową markiH., myszkę bezprzewodową markiA., butelkę wina, pieniądze w kwocie 1000 złotych tj. mienie o łącznej wartości 2.970 złotych na szkodęM. J.;
tj. o czyn zart. 279 § 1 k.k.

IV. w okresie od 27 do 28 sierpnia 2011 roku weW., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, włamał się do mieszkania mieszczącego się przyul. (...), poprzez wyłamanie okna z mocowania, a następnie zabrał w celu przywłaszczenia telefon komórkowymarki L. (...)C., konsole(...)wraz z pięcioma padami i kamerą, zasilaczem, listwą zabezpieczającą, konsole do gierN. (...), 15 sztuk różnego rodzaju gier, laptop markiA., pieniądze w kwocie 200 złotych, 60 dolarów USD, odtwarzacz DVD markiT., nawigację markiM.typ(...), różnego rodzaju biżuterię złotą, srebrną i sztuczną, aparat fotograficznymarki F. (...), radio budzik marki(...), dwa zegarki stojące, różnego rodzaju alkohole, różne monety różnych państw, perfumy, scyzoryk, dwie torby koloru niebieskiego tj. mienie o łącznej wartości 7.117 złotych na szkodęP. Z.;
tj. o czyn zart. 279 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia, wyrokiem z dnia 31 października 2012 roku, sygn. akt II K 1509/11;

I
uznałS. C. (1)za winną czynu opisanego wyżej czynu, przy czym przyjął, że oskarżona dwudziestosześciokrotnie pomogła w zbyciu opisanej biżuterii oraz w chwili czynu miała w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania czynu i pokierowania swoim postępowaniem; tj. za winną popełnienia przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i w zw. zart. 31 § 2 k.k., i za to na podstawieart. 291 § 1 k.k.wymierzył jej karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

II
uznałM. C.za winnego czynu opisanego wpkt II; tj. przestępstwa zart. 278 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 278 § 1 k.k.wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

III
uznałM. C.za winnego czynów opisanych wpkt III i IV;, tj. przestępstw zart. 279 § 1 k.k., przyjmując, że stanowią one ciąg przestępstw w rozumieniuart. 91 § 1 k.k., oraz ustalając, że oskarżony dokonał kradzieży jednej, a nie dwu toreb koloru niebieskiego na szkodęP. Z.; tj. za winnego czynów zart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 91 §1 k.k.i za to na podstawieart. 279 § 1 k.k.wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;

IV
na podstawieart. 85 i 86 § 1 k.k.połączył oskarżonemu orzeczone kary pozbawienia wolności i wymierzył karę łączną 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;

V
na podstawieart. 69 § 1 i § 2 k.k.orazart. 70 § 2 k.k.warunkowo zawiesił oskarżonemu wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres 5 (pięciu) lat próby;

VI
na podstawieart. 69 § 1 i § 2 k.k.orazart. 70 § 1 pkt 1 k.k.warunkowo zawiesił oskarżonejS. C. (1)wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres 2 (dwóch) lat próby;

VII
na podstawieart. 73 § 1 k.k.oddał oskarżoną w okresie próby pod dozór kuratora sądowego;

VIII
na podstawieart. 73 § 2 k.k.oddał oskarżonegoM. C.w okresie próby, pod dozór kuratora sądowego;

IX
na podstawieart. 63 § 1 k.k., na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności, zaliczył obojgu oskarżonym okres ich zatrzymania:M. C.w dniach 30-31 sierpnia 2011 r. zaśS. C. (1)w dniu 20 października 2011 r.;

X
na podstawieart. 44 § 2 k.k.orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych wymienionych: w wykazie dowodów rzeczowych Drz VII/558/11 poz. 76, k. 37b, Drz II/382/11, poz. 51, k. 70, Drz II/382/11 poz. 52, k. 70, Drz II/382/11, poz. 53, k. 70 i zarządził ich zniszczenie; dowodów rzeczowych wymienionych w wykazie dowodów rzeczowych V/408/11, poz. 73, k. 151 i I/381/11, poz. 24, k. 31 i zarządził ich pozostawienie w aktach sprawy; dowody rzeczowe opisane w wykazie dowodów rzeczowych Drz 382/11, poz. 46, k. 70, Drz V/408/11, poz. 72, k. 151 (stanowiące depozyt wartościowy(...)) – zwróciłS. R.;

XI
na podstawieart. 72 § 2 k.k.zobowiązał oskarżonego do naprawienia w części szkody wyrządzonej przestępstwem, przez zapłatę na rzeczS. R.kwoty 400 zł,P. Z.kwoty 400 zł iM. J.kwoty 400 zł, w terminie 1 (jednego) roku od uprawomocnienia się orzeczenia;

XII
na podstawieart. 72 § 1 pkt 1 i 2 i 8 k.k.zobowiązał oskarżonego do przeproszenia pokrzywdzonych przy udziale kuratora;

XIII
na podstawieart. 415 § 3 k.p.k.powództwo cywilne pozostawił bez rozpoznania;

XIV
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. adw.O. G.iL. S.po(...),20 (w tym 23% VAT) tytułem zwrotu kosztów obrony udzielonej oskarżonym z urzędu; a na rzecz adw.R. K.221,40 zł (w tym 23% VAT) tytułem zwrotu kosztów obrony udzielonej oskarżonej z urzędu w postępowaniu przygotowawczym;

XV
na podstawieart. 624 k.p.k.orazart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnychzwolnił obojga oskarżonych od kosztów procesu w całości, obciążając nimi Skarb Państwa.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł obrońca oskarżonejS. C. (1), który orzeczeniu zarzucił:

1

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, poprzez przyjęcie, że zachowanie oskarżonejS. C. (1)wypełniło znamiona czynu opisanego wart. 291 § 1 k.k.i że miała ona pełną świadomość, że rzeczy zastawione przez nią w lombardzie uzyskane zostały za pomocą czynu zabronionego, w sytuacji gdy brak jest opisu i wskazania takich towarzyszących okoliczności, na podstawie których stwierdzić można w sposób niebudzący wątpliwości, że oskarżona miała pewność i wiedzę, że rzeczy które otrzymywała pochodzą z czynu zabronionego, lub też mogła się tego domyślać;

2
obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicieart. 7 k.p.k.które miało wpływ na treść orzeczenia, a polegające na tym, iż Sąd orzekający, wydając zaskarżony wyrok, ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dowolnie z pominięciem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a w szczególności polegający m.in. na tym, że Sąd dowolnie i wybiórczo ocenił dowody z wyjaśnień oskarżonej i zeznań świadków oraz powołał się na wyjaśnienia oskarżonej w ograniczonym zakresie tylko we fragmentach służących jedynie uzasadnieniu tezy i jej winie i sprawstwie, poprzez ich przywołanie w nieznanym zakresie w części uzasadnienia dotyczącej ustaleń stanu faktycznego;

3
obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicieart. 5 § 2 k.p.k., które miało wpływ na treść orzeczenia, poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść oskarżonejS. C. (1), nasuwających się w sprawie wątpliwości dotyczących wypełnienia przez nią wszystkich znamion czynu zabronionego opisanego w pkt. I zaskarżonego wyroku, również w kontekście jej warunków osobistych wynikających z opinii sądowo – psychiatrycznej;

4
obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicieart. 4 k.p.k., a polegające na tym, iż Sąd orzekający wydając zaskarżony wyrok pominął w zupełności i nie uwzględnił dowodów i okoliczności korzystnych dla oskarżonej, a to m.in. wyjaśnień oskarżonej, współoskarżonego oraz zeznań świadków, w których wskazuje się na brak świadomości, że przedmioty zastawiane przez nią pochodziły z czynów zabronionych.

Podnosząc powyższe obrońca oskarżonej wniósł o uniewinnienie oskarżonej od stawianego jej zarzutu, ewentualnie o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł również obrońca oskarżonegoM. C., który zaskarżył wyrok Sądu I Instancji jedynie w części orzeczenia dotyczącego kary. Apelujący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi niewspółmierność orzeczonej kary i wniósł o orzeczenie wobec oskarżonego kary ograniczenia wolności.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Merytoryczne ustosunkowanie się do podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonejS. C. (1)zarzutów, byłoby przedwczesne, z uwagi na rodzaj i charakter stwierdzonego uchybienia, skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy, w odniesieniu do oskarżonejS. C. (1), Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola instancyjna doprowadzić musiała wszak do częściowego uchylenia zaskarżonego orzeczenia, a to z uwagi na stwierdzoną, bezwzględną przyczynę odwoławczą, skutkującą wadliwością wydanego orzeczenia. Wyrok Sądu I instancji podlegał zatem – w odniesieniu do oskarzonejS. C.- uchyleniu, a sprawa w tym zakresie, przekazaniu do ponownego rozpoznania, na podstawieart. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.Orzekając w tym względzie, Sąd Odwoławczy miał bowiem na uwadze, że przepisart. 439 k.p.k.normuje tzw. bezwzględne przesłanki odwoławcze, a więc takie, które skutkują uchyleniem orzeczenia, bez względu na to, czy mogły wywrzeć lub wywarły wpływ na treść orzeczenia. Uwzględnia się je przy tym niezależnie od granic zaskarżenia i niezależnie od podniesionych zarzutów, a więc także z urzędu.
Zgodnie zart. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.brak uczestnictwa w postępowaniu sądowym obrońcy niezbędnego w czynnościach, w których udział jego był obowiązkowy, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą w rozumieniu tegoż przepisu. Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje zaś iż oskarżonejS. C. (1), już w toku postępowania przygotowawczego, ze względu na treść opinii sądowo – psychiatrycznej z dnia 2 października 2011 r. (k. 196 -199) wyznaczono obrońcę z urzędu w osobie adw.R. K.(k.215). Jak wynika z tej opinii oskarżonaS. C. (1)cierpi na lekkie upośledzenie umysłowe, a – zważywszy na charakter przypisanego jej czynu - w krytycznym czasie miała w stopniu znacznym ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia tego czynu i pokierowania swoim postępowaniem – w myśl przepisówart. 31 § 2 k.k.Wraz z wyznaczeniem rozprawy głównej przez sędziego referenta, Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia postanowieniem z dnia 12 stycznia 2012 r. (k.274) bezpodstawnie więc zwolnił obrońcę z urzędu.
Na rozprawie głównej w dniu 28 marca 2012 r. oskarżona stawiła się zatem bez obrońcy. Odczytano wówczas jej wyjaśnienia z postępowania przygotowawczego (k. 170), z których ewidentnie wynika, iż jest ona osobą chorą, od urodzenia cierpiącą na upośledzenie umysłowe. Dopiero zaś zarządzeniem z dnia 7 maja 2012 r. (k.337) - wbrew treści tego zarządzenia, działając z urzędu, a nie na wniosek oskarżonej - wyznaczonoS. C. (1)obrońcę z urzędu.
Kontrolując prawidłowość przeprowadzonego postępowania sądowego nie sposób więc nie dostrzec, że Sąd Rejonowy, mimo powziętych wątpliwości, co do poczytalności oskarżonej, o czym przekonuje zresztą wydane później zarządzenie o wyznaczeniuS. C. (1)obrońcy z urzędu oraz zmiana opisu czynu zarzuconego oskarżonej w wyroku kończącym postępowanie przed Sądem I Instancji, nie zapewnił oskarżonej obrońcy w toku całego postępowania przed Sądem meriti. Zgodnie zaś z treściąart. 79 §1 kpk, oskarżony musi mieć obrońcę, jeśli zachodzą wątpliwości co do jego poczytalności. Co więcej, Sąd Okręgowy podkreśla, iż w trakcie pierwszej rozprawy, w dniu 28 marca 2012 r., przesłuchana została właśnie oskarżona oraz główni świadkowie oskarżenia, pod nieobecność obrońcy.
Jak już podniesiono wyżej, dopieropo przeprowadzeniu tych zasadniczych czynności procesowych, zarządzeniem z dnia 7 maja 2012 r., wyznaczonoS. C. (1)obrońcę z urzędu w osobie adwokataL. S..
Jednak, mimo to, Sąd Rejonowy nie poprowadził rozprawy od początku , gwarantując tym samym ciągłą obecność obrońcy oskarżonej, którego obecność była przecież obowiązkowa w toku całego przewodu sądowego.
Sąd Okręgowy zauważa, że istota koniecznego udziału obrońcy oskarżonej w rozprawie (art. 79 § 3 k.p.k.) sprowadza się do stworzenia oskarżonej warunków do realizacji pełnego - zarówno formalnego, jak i materialnego - prawa do obrony. Prawo to jest zachowane tylko wówczas, gdy w czasie rozprawy obrońca oskarżonej ma realną i pełną możliwość podejmowania w interesie oskarżonej wszystkich możliwych i koniecznych czynności oraz składania stosownych oświadczeń. W realiach niniejszej sprawy możliwość skutecznej obrony nie została natomiast oskarżonej zapewniona, gdyż jej obrońca nie miał możliwości ustosunkowania się do składanych przez nią wyjaśnień oraz zeznań świadków, przesłuchanych na pierwszej rozprawie głównej, w dniu 28 marca 2012 r.

Wskazane wyżej uchybienia powodują, iż Sąd Okręgowy, kierując się treściąart. 439 pkt 10 k.p.k.iart. 437 § 2 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok we wskazanej wyżej części i przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Reasumując powyższe wnioski, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Orzekający w I instancji winien przeprowadzić postępowanie dowodowe z udziałem oskarżonejS. C. (1)i jej obrońcy od początku, uwzględniając kwestie wyżej podniesione, a także poczynić dokładne i szczegółowe ustalenia faktyczne w sprawie.
Zwrócić należy jednakże uwagę, iż apelacja od wyroku Sądu I instancji została wniesiona na korzyść osoby oskarżonej, a tym samym Sąd Orzekający, orzekając ponownie w niniejszej sprawie, będzie ograniczony dyspozycjąart. 443 k.p.k.
Zważywszy na powyższe, Sąd Okręgowy orzekł jak w ma wstępie, ograniczając – zgodnie z treściąart.457§2kpk– pisemne uzasadnienie wydanego wyroku do tej jego części, która dotyczy oskarżonejS. C. (1).
Orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego, w zakresie prawomocnie zakończonego postępowania w odniesieniu do oskarżonegoM. C.wydano w oparciu o przepisyart.624§1kpk,art.634kpkoraz§14 ust.2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.