Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 200/13
Data wyroku: 2013-05-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Łapińska
Słowa kluczowe: Odsetki
Podstawa prawna: art. 118 w związku z art. 85 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
Teza: ZUS nie ma obowiązku wypłaty odsetek od wyrównania emerytury jeśli wydając decyzje w przedmiocie wstrzymania emerytury jeśli wydając decyzje w przedmiocie wstrzymania emerytury poczynając od dnia 1 października 2011r. działał zgodnie z obowiązującym w tej dacie prawem i nie sposób przyjąć, iż ma on ponosić odpowiedzialność za opóźnienie w wypłacie emerytury za okres jej wstrzymania. Były to bowiem przyczyny niezależne od organu.

Sygn. akt VU 200/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 maja 2013 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Beata Łapińska
Protokolant sekr. sądowy Karolina Rudecka
po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 roku w Piotrkowie Trybunalskim
sprawy z wnioskuE. N.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o odsetki
na skutek odwołaniaE. N.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 27 marca 2012 r. sygn.(...)
oddala odwołanie.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 14 stycznia 2013 r. roku wydaną w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 listopada 2012 r. roku w sprawie III AUa 601/12 Zakład Ubezpieczeń Społecznych wT.podjął wypłatę emerytury wnioskodawczyniE. N.poczynając od 1 października 2011 r. i wypłacił jej należne wyrównanie w kwocie 36.683 zł.
Drugą z decyzji wydanej w tym samym dniu organ rentowy odmówił wnioskodawczyni prawa do ustawowych odsetek od wypłaconego jej wyrównania. Decyzje tę w zaskarżyła odwołaniem ubezpieczona wnosząc o przyznanie jej odsetek od kwoty niezasadnie zawieszonej emerytury od 7 dnia każdego miesiąca.
ZUS wnosił o oddalenie odwołania podnosząc w odpowiedzi na odwołanie, iż decyzja wykonująca wyrok Sądu Apelacyjnego wydana została z zachowaniem ustawowego terminu , Sąd Apelacyjny nie orzekła o odpowiedzialności organu za opóźnienie w ustaleniu i wypłacie świadczenia przeto brak jest podstaw do wypłaty odsetek.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił co następuje:
Decyzją z dnia 16 września 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.wstrzymał wypłatę emeryturyE. N.od dnia 1 października 2011 r. na podstawie art. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS .
Decyzję tę zaskarżyła odwołaniem wnioskodawczyni .
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Tryb. wyrokiem z dnia 13 lutego 2012 r. wydanym w sprawie VU 1071/11 oddalił jej odwołanie .
Sąd Apelacyjny w Łodzi rozpoznając sprawę na skutek apelacjiE. N.wyrokiem z dnia 28 listopada 2012 r. wydanym w sprawie III AUa 601/12 zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego w ten sposób, ze podjął wypłatę emerytury poczynając od dnia 1 października 2011 r.
Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku podkreślił, iż od wejścia w życieustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) do 30 czerwca 2000 r. do realizacji nabytego prawa do emerytury wystarczyło osiągnięcie wieku emerytalnego. Od 1 lipca 2000 r. do 7 stycznia 2009 r. treścią ryzyka było zaprzestanie pracy, a od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. ponownie do realizacji prawa wystarczyło osiągnięcie wieku emerytalnego.
Sąd Apelacyjny podkreślił, iż od 1 stycznia 2011 r. stan prawny uległ ponownej zmianie.Do powołanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach został dodany - przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz.U.2010.257.1726) -art. 103 a, który stanowił, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Zgodnie zart. 28powołanej wyżejustawy z dnia 16 grudnia 2010 r.do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 2011 r. przepis art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS stosuje się poczynając od 1 października 2011 r.
Po wydaniu zaskarżonego wyrokustan prawny uległ istotnej zmianie, gdyż w wyroku z dnia 13 listopada 2012 r. w sprawie K 2/12 (Dz.
U. 2012/1285) Trybunał Konstytucyjny orzekł, żeart.28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707)w związku zart.103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z 2010 r. Nr 40, poz. 224, Nr 134, poz. 903, Nr 205, poz. 1365, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112 i Nr 205, poz. 1203 oraz z 2012 r. poz. 118 i 251), dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r.,w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy,jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.Z dniem 22 listopada 2012 r., tj. z dniem publikacji tego wyroku w Dzienniku Ustaw,art. 103aw związku zart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz.U.2010.257.1726) w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, został wobec osób, które nabyły prawo do emerytury w reżimie prawnym niewymagąjącym rozwiązania stosunku pracy uznany za niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji RP.
Wyrok ten miał zastosowanie do skarżącej, tj. wyłączał możliwość zastosowania wobec niej art. 103a ustawy emerytalnej, gdyż nabyła ona prawo do emerytury wcześniejszej od 1 marca 2009 r., a do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym od 1 lipca 2010 r. Nie było zatem podstaw prawnych do zastosowania wobec skarżącej art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jako przepisu - wobec skarżącej niezgodnego zart. 2 Konstytucji- co skutkować musiało koniecznością podjęcia wypłaty zawieszonej emerytury od dnia jej wstrzymania, tj. od 1 października 2011 r.

Powyższy wyrok wpłynął do organu rentowego w dniu 31 grudnia 2012 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykonując powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego wydał dwie decyzje z dnia 14 stycznia 2013 r.
Pierwszą z nich wydaną w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 listopada 2012 r. roku w sprawie III AUa 601/12 Zakład Ubezpieczeń Społecznych wT.podjął wypłatę emerytury wnioskodawczyniE. N.poczynając od 1 października 2011 r. i wypłacił jej należne wyrównanie w kwocie 36.683 zł. Kwota wyrównania została wypłacona skarżącej w dniu 6 lutego 2013 r.
Drugą z decyzji wydanej w tym samym dniu organ rentowy odmówił wnioskodawczyni prawa do ustawowych odsetek od wypłaconego jej wyrównania. Tę ostatnia decyzję zaskarżyła odwołaniem ubezpieczona wnosząc o przyznanie jej odsetek od kwoty niezasadnie zawieszonej emerytury od 7 dnia każdego miesiąca.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jest bezsporny.
Rzeczą Sądu było rozstrzygnąć, czy w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy istniała podstawa do przyznawania wnioskodawczyni prawa do odsetek od wypłaconego jej wyrównania emerytury , dlatego też żądanie to należało ocenić w aspekcie przepisuart. 118w związku zart. 85 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 122).
Zgodnie z treścią przepisu art. 118 powołanej wyżej ustawy - organ rentowy jest zobowiązany wydać decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji (z uwzględnieniem ust. 2 i 3 oraz art. 120).
Przez wyjaśnienie ostatniej niezbędnej okoliczności należy rozumieć rozstrzygnięcie ostatniej kwestii koniecznej dla ustalenia uprawnień (lub ich braku) osoby występującej z wnioskiem o przyznanie świadczenia.
W świetle powyższych unormowań podkreślić należy, że wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do wydania decyzji należy do organu rentowego. Nie zmienia tego faktu wejście w życie art. 118 ust. la ustawy. Przepis ten ma bowiem ma wąski zakres przedmiotowy. Jego wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że na potrzeby ustalenia odpowiedzialności organu rentowego z tytułu opóźnienia w ustaleniu lub wypłacie świadczeń, sens wyrażonej w tym przepisie normy prawnej jest następujący: „Za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, uznaje się również dzień wpływu prawomocnego orzeczenia, o ile za nie ustalenie tych okoliczności odpowiedzialności nie ponosi organ rentowy" (tak: K.Ś.artykuł w Przeglądzie Sądowym 2006/2/94). Podobnie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 września 2007 roku w sprawie P 11/07, OTK-A 2007/8/97, w którym stwierdził, że przepisart. 118ust. la jest zgodny zKonstytucją, ale tylko pod warunkiem ściśle określonej jego interpretacji. Ma on być rozumiany w ten sposób, że za dzień wydania ostatniej decyzji uznaje się dzień wpływu do ZUS prawomocnego orzeczenia sądu, gdy postępowanie nie było zawinione przez organ rentowy. W związku z tym w sytuacji, gdy uprawniony występuje z roszczeniem o zapłatę odsetek,obowiązkiem sądu jest ustalenie, czy za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczenia odpowiedzialność ponosi organ rentowy.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, iż od dnia wpływu do organu rentowego prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 listopada 2012 r., które miało miejsce w dniu 31 grudnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał przed upływem 30 dni decyzję w przedmiocie podjęcia wypłaty emerytury , bo uczynił to 14 stycznia 2013 r. Nie ma w ocenie Sądu Okręgowego podstaw do przyjęcia, że za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczenia odpowiedzialność ponosi organ rentowy. Warto podkreślić, iż organ rentowy, który wydał decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury od 1 października 2011 r. zastosował wobec skarżącej obowiązujący wówczas przepis art. 103a ustawy emerytalnej, którym był związany. Organ rentowy nie jest uprawniony do badania zgodności przepisów prawa zKonstytucją.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał więc decyzję podejmująca wypłatę emerytury w terminie , o którym mowa w powołanym przepisie , tj. 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności.
Podstawę prawna żądania odsetek stanowi przepis 85ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) , który stanowi, iż jeżeli Zakład - w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych - nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego.Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności.
Mając w tej sytuacji na uwadze fakt, iż ZUS wydając decyzje w przedmiocie wstrzymania emerytury poczynając od dnia 1 października 2011 r.
działał zgodnie z obowiązującym w tej dacie prawem nie sposób przyjąć, iż ma on ponosić odpowiedzialność za opóźnienie w wypłacie emerytury za okres jej wstrzymania. Były to bowiem bez wątpienia przyczyny niezależne od organu. Dlatego Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, iż brak jest w przedmiotowej sprawie podstaw do wypłaty wnioskodawczyni przez organ rentowy odsetek od niewypłaconych w terminie świadczeń emerytalnych za okres od dnia 1 października 2011 r. w trybie przewidzianym wart. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.).
Z tych wszystkich względów, Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji.