Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1103/12
Data wyroku: 2013-02-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Chądzyńska, Janina Kacprzak, Mirosław Godlewski
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i art. 316 k.p.c.

Sygn. akt: III AUa 1103/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 lutego 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Ewa Chądzyńska
Sędziowie:SSA Janina Kacprzak
SSA Mirosław Godlewski (spr.)
Protokolant: stażysta Przemysław Trębacz

po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013 r. w Łodzi
sprawyR. N.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wT.
o emeryturę,
na skutek apelacjiR. N.
od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt: V U 111/12;

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Piotrkowie Trybunalskim do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt III AUa 1103/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 31 października 2011 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.M.. odmówił wnioskodawcyR. N.prawa do emerytury. Na skutek złożenia przez wnioskodawcę odwołania od powyższej decyzji wraz dodatkowymi dokumentami, sprawa została ponownie rozpoznana przez organ rentowy, który kolejną decyzja z dnia 21 grudnia 2011 r., ponownie odmówiłR. N.prawa do emerytury.
W odwołaniu od obydwu decyzjiR. N.wniósł o przyznanie prawa do emerytury.
Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim oddalił odwołanie.
Sąd pierwszej instancji ustalił, żeR. N.urodzony w dniu (...), złożył w dniu 8 września 2011 r. wniosek o przyznanie prawa do emerytury.Na dzień złożenia wniosku o emeryturę wnioskodawcanie rozwiązał stosunku pracyi nadal był zatrudnionyw pełnym wymiarze czasu pracy wfirmie (...)wT., na stanowisku mechanika samochodowego. Niekwestionowany przez ZUS staż pracy wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 1999 roku wynosił ponad 25 lat, w tym ZUS uznał za udowodnione 6 lat i 7 dni pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji uznał, żeodwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Przywołałart. 32w zw. zart. 184ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zaznaczył, że w świetle w/w przepisów aby uzyskać prawo do emerytury wnioskodawca powinien legitymować się 25-letnim okresem zatrudnienia, 15-letnim stażem pracy w szczególnym warunkach szczególny oraznie pozostawać w stosunku pracy. Ubezpieczony zaś nie rozwiązał stosunku pracy i pozostawał w zatrudnieniu wfirmie (...)wT.M.., na stanowisku mechanika samochodowego. Nie spełnił zatem wszystkich określonych w art. 184 ust. 1 przesłanek do nabycia prawa do emerytury, które muszą zaistnieć łącznie, a brak jednej z nich skutkuje odmową przyznania prawa do emerytury bez potrzeby badania spełnienia pozostałych warunków. W związku z powyższym bezprzedmiotowym było ustalanie czy wnioskodawca w spornych okresach pracował w warunkach szczególnych.
Apelację od powyższego wyroku złożył ubezpieczony. Postawił zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności niewysłuchania zgłoszonych świadków, jak również błędną wykładnię art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i renach z FUS poprzez przyjęcie, że nie można ustalić samego prawa do emerytury w sytuacji nierozwiązania stosunku pracy. Wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie odwołania do ponownego rozpoznania ewentualnie o jego zmianę i ustalenie, że odwołujący nabył prawo do emerytury.
Sąd Apelacyjny ustalił, że z dniem 30 czerwca 2012 r. stosunek pracy odwołującego zfirmą (...)wT.M.został rozwiązany (bezsporne).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Zgodnie zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(j.t. Dz. U. 2009, Nr 153, poz. 1227 z zm.) ubezpieczeni urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r. uzyskują prawo do emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ustawy jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym oraz mają niezbędny okres składkowy i nieskładkowy o którym mowa w art. 27 ustawy (tj. 25 lat dla mężczyzn). Odnosząc się do samego warunku odpowiednio długiego okresu pracy w warunkach szczególnych należy przypomnieć, że zgodnie z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43) winien on wynosić co najmniej 15 lat a sama praca musi być wymieniona w wykazie A stanowiącym załącznik do przedmiotowego rozporządzenia. Prócz tego praca ma być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (§ 2 ust. 1). Jednocześnie w momencie wydawania zaskarżonej decyzji i do dnia 31 grudnia 2012 r. ustawa w art. 184 ust. 2 wprowadzała jeszcze jeden warunek w postaci konieczności rozwiązania stosunku pracy w przypadku ubezpieczonych będących pracownikiem. Niespełnienie tej przesłanki leżało u podstaw oddalenia przez Sąd Okręgowy odwołania skarżącego. Sąd wskazywał, że na moment wyrokowania ubezpieczony nadal pozostawał w stosunku pracy, co oznaczało, że nie spełnił jednej z koniecznych przesłanek nabycia emerytury i prawa do niej nie mógł uzyskać, co znowuż czyniło bezprzedmiotowym badanie innej spornej przesłanki, tj. odpowiednio długiego okresu pracy w szczególnych warunkach bowiem nawet pozytywne przesądzenie w tej kwestii nie wpływałoby na ostateczne rozstrzygnięcie. Powyższy tok rozumowania kwestionował apelujący, podnosząc, jak się wydaje, że warunek rozwiązania umowy o pracę dotyczy jedynie możliwości pobierania świadczenia nie wpływa natomiast na fakt uzyskania prawa do emerytury. Na gruncie literalnej treści art. 184 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012 r. niewątpliwym jest jednak, że rozwiązanie stosunku pracy było koniecznym warunkiem nabycia prawa do emerytury w związku z pracą w warunkach szczególnych, a tym samym bez ustania zatrudnienia osoba zainteresowana świadczenia uzyskać nie mogła. Zatem przesłanka ta nie dotyczyła jedynie możliwości wypłaty emerytury, ale samego nabycia do niego prawa. Dlatego też w tym zakresie skarżący nie miał racji. Tym niemniej, nie oznacza to bezskuteczności apelacji w tym znaczeniu, że prowadzi ona do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Jest tak bowiem, jak już wspomniano, z dniem 1 stycznia 2013 r. art. 184 uległ zmianie na mocy art. 1 ust. 20 ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianieustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012 r., poz. 637) i ustawodawca wyeliminował wymóg rozwiązania stosunku pracy. Zatem począwszy od tej daty ubezpieczony mógł pozostawać w zatrudnieniu i nabyć prawo do świadczenia emerytalnego przewidzianego w art. 184 ustawy emerytalnej. Prócz tego zatrudnienieR. N.ustało z dniem 30 czerwca 2012 r. Ulega zatem również zmianie okoliczność stanowiąca podstawę faktyczną rozstrzygnięcia.
Zgodnie zart. 316 § 1 k.p.c.podstawą rozstrzygnięcia roszczenia jest stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, przy czym przez stan rzeczy należy rozumieć zarówno istniejące okoliczności faktyczne jak i stan prawny. I choć, co prawda reguła wynikająca z w/w artykułu doznaje w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych swoistej weryfikacji ze względu na to, że postępowanie sądowe w tych sprawach wszczynane jest na skutek odwołania wniesionego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które zastępuje pozew i ma charakter odwoławczy, a jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem wydanej decyzji, to jednak w niniejszej sprawie nieuwzględnienie faktu rozwiązania stosunku pracy i zmiany przepisów odnośnie katalogu przesłanek nabycia świadczenia, nie byłoby uzasadnione. Niewątpliwym bowiem jest, że w chwili rozpoznawania sprawy w drugiej instancjiR. N.nie pozostaje już w zatrudnieniu i nie musi spełnić przesłanki rozwiązania stosunku pracy. Odżywa przez to drugie pole sporu, druga przyczyna wydania decyzji odmownej, a mianowicie kwestia posiadania przez niego co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy okoliczności tej nie badał, co wówczas było uzasadnione, jednakże obecnie rozstrzygnięcie w tym zakresie nabiera charakteru koniecznego i niezbędnego do osądzenia niniejszej sprawy. Mając na względzie, że ustalenia w tej materii wymagają przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, potrzebne jest uchylenie przedmiotowego wyroku i ponowne rozpoznanie niniejszej sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny zwraca przy tym uwagę, że zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.

Z uwagi na powyższe, na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji, pozostawiając na podstawieart. 108 § 2 k.p.c.Sądowi Okręgowemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.