Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2/13
Data wyroku: 2013-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janina Kacprzak, Ewa Naze, Lucyna Guderska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt: III AUa 2/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 października 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Janina Kacprzak (spr.)
Sędziowie: SSA Ewa Naze
SSA Lucyna Guderska
Protokolant: sekr. sądowy Patrycja Stasiak

po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. w Łodzi
sprawyS. J.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wT.
o emeryturę,
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 5 listopada 2012 r., sygn. akt: V U 789/12;

oddala apelację.

Sygn. akt: III AUa 2/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim oddalił odwołanie ubezpieczonegoS. J.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wP.z dnia 12 czerwca 2012 roku odmawiającej ubezpieczonemu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

Sąd Okręgowy ustalił w rozpoznawanej sprawie następujący stan faktyczny:

S. J.,urodzony (...), legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999 roku okresem ubezpieczenia w rozmiarze 31 lat, 2 miesięcy i 29 dni, w tym 11 lat 10 miesięcy i 3 dni okresów pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Na dzień złożenia wniosku o emeryturę wnioskodawca nie rozwiązał stosunku pracy. Od 22 sierpnia 1986 roku do dnia dzisiejszego jest zatrudniony nieprzerwanie w(...) Spółka AkcyjnaOddział (...)B.. Do stażu pracy w warunkach szczególnych ZUS zaliczył wnioskodawcy okres pracy w wymiarze 11 lat, 10 miesięcy i 3 dni: od 22 sierpnia 1986 roku do 19 sierpnia 1992 roku i od 27 sierpnia 1992 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku. przy produkcji i przetwórstwie wyrobów gumowych, ebonitowych oraz półproduktów i środków pomocniczych do tych wyrobów, produkcji sadzy wymienionych w wykazie A dział IV poz. 21 w(...) Spółka AkcyjnaOddział (...)B..
Do stażu pracy w warunkach szczególnych ZUS nie zaliczył wnioskodawcy okresu zatrudnienia od dnia 1 lutego 1979 roku do dnia 31 lipca 1985 roku wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wP.Tryb., na stanowisku stolarza. W tym okresie od dnia 1 lutego 1979 roku do dnia 31 lipca 1985 roku wnioskodawca był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wP.Tryb. na stanowisku stolarza. Zajmował się wówczas wykonywaniem filarków międzyokiennych do bloków mieszkalnych. Elementy te od zewnętrznej strony wnioskodawca musiał wykończyć płytą azbestową. Płytę azbestową przecinał na pile tarczowej, a następnie wiercił w niej otwory w celu przykręcenia do pozostałych elementów filarka. Wnioskodawcy nie zostało wystawione świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z okresu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wP.Tryb.
W tak ustalonym stanie faktycznym sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy, po przytoczeniu treściart. 184 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227, z późn. zm.), dokonał wykładni tego przepisu. Wyjaśnił, że w świetle wskazanych regulacji prawnych nie budzi wątpliwości, iż aby uzyskać prawo do emerytury wnioskodawca powinien legitymować się 25-letnim okresem zatrudnienia, 15-letnim stażem pracy w szczególnym warunkach szczególny oraz nie pozostawać w stosunku pracy. Wywiódł dalej, że zebrany materiał dowodowy wskazuje zaś w sposób bezsporny, że wnioskodawca nie rozwiązał do chwili obecnej stosunku pracy i jest zatrudniony w(...) Spółka AkcyjnaOddział (...)B.. Tym samym, według sądu Okręgowego, należało uznać, że wnioskodawca nie spełnia określonych w art. 184 przesłanek do nabycia emerytury, bowiem przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Sąd Okręgowy podkreślił, że  granice rozpoznania w niniejszej sprawie wyznaczała treść zaskarżonej decyzji, którą odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa do emerytury. W związku z tym zadaniem Sądu było ustalenie, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania emerytury, a nie ustalanie, czy w okresie zatrudnienia w(...) Spółka AkcyjnaOddział (...)B.od 1 lutego 1979 roku do dnia 31 lipca 1985 roku wnioskodawca pracował w szczególnych warunkach.
Wobec ustalenia, że wnioskodawca do dnia złożenia wniosku o emeryturę (ani później) nie rozwiązał stosunku pracy, Sąd Okręgowy uznał, iż nie spełnia on jednej z koniecznych przesłanek przyznania mu prawa do emerytury wskazanych w art. 184 ust. 1 ustawy, a zbędnym było dokonywanie ustaleń co do rzeczywistego okresu pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych.
Niezależnie od powyższego Sąd Okręgowy dodał, że ubezpieczony, na którym spoczywał ciężar dowodu, nie udowodnił również tego, aby w spornym okresie pracował w szczególnych warunkach. Wywiódł, że praca stolarza polegająca m.in. na wytwarzaniu filarków międzyokiennych nie jest pracą wymienioną w wykazie A będącym załącznikiem dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), a zatem nie można jej zaliczyć do prac wykonywanych w szczególnych warunkach. Dalej sąd pierwszej instancji wywiódł, że z wyjaśnień wnioskodawcy wynika, że upatruje on szczególnego charakteru swojej pracy z uwagi na pracę z użyciem szkodliwego dla zdrowia azbestu, który był jednym ze składników filarków międzyokiennych, to jednak prace wykonywane bezpośrednio przy przetwórstwie azbestu są wymienione w wykazie B dziale IV załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów dnia 7 lutego 1983 roku. Wykonywanie tych prac uprawnia do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym już po 10 lat wykonywania takiej pracy (§ 8 rozporządzenia). Wnioskodawca pracował przy produkcji filarków międzyokiennych przez okres krótszy niż 10 lat. Nawet zatem gdyby wykazał, że praca przy produkcji filarków międzyokiennych była pracą wykonywaną bezpośrednio przy przetwórstwie azbestu, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, to i tak z uwagi na nie wykonywanie przedmiotowej pracy przez wymagany okres 10 lat, wnioskodawca nie mógłby uzyskać prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym.  W ocenie sądu pierwszej instancji, wbrew stanowisku wnioskodawcy, okresów pracy świadczonej w warunkach szczególnych zaliczonych do wykazu A albo B, zgodnie z rozporządzeniem, nie można ze sobą łączyć. Powołał się przy tym na stanowisko Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2007 roku w sprawie I UK 306/06.
Wyrok sądu pierwszej instancji zaskarżony został w całości przez ubezpieczonego, który wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie mu prawa do emerytury „w zawieszeniu”, powołując się na treść art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jednocześnie wniósł o rozpatrzenie decyzji ZUS w zakresie okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach w okresie od 1 lutego 1979 roku do 31 lipca 1985 roku, powołując się na charakter pracy w tym okresie opisany przez niego w piśmie do ZUS. Powoła się również na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1985 roku, sygn. akt: III UZP 5/85.

Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Apelacja nie zawiera uzasadnionych podstaw. Odnosząc się w pierwszej kolejności do treści apelacji zważyć należy, że powoływanie się przez skarżącego na uchwalę Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1985 roku o sygnaturze akt: III UZP 5/85 jest bezprzedmiotowe. Z uchwały tej wynika tylko tyle, że Sąd Najwyższy w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszcza przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków (LEX 14635). Tymczasem skarżący ani w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, ani w apelacji nie zgłosił takich środków dowodowych. Załączone do odwołania jego pismo z 11 kwietnia 2012 roku do ZUS jest dokumentem prywatnym w rozumieniuart. 245 k.p.c.niemającym mocy dowodowej w sprawie. Dokument prywatny stanowi tylko dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Pismo to nie jest dowodem prawdziwości okoliczności w nich opisanych i nie może zastępować świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, które winno zostać wystawione przez pracodawcę. Oświadczenie osoby zainteresowanej w sprawie o przyznanie świadczenia emerytalnego na okoliczności, od których zależy prawo do emerytury nie może zastępować środków dowodowych przewidzianych wkodeksie postępowania cywilnego. Również za bezprzedmiotowe należy uznać odwoływanie się skarżącego w apelacji do treściart. 103a ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227, z późn. zm.), gdyż ustawodawca nie przewidział możliwości przyznania prawa do świadczenia pod warunkiem zawieszającym, to jest przyznania prawa pod warunkiem spełnienia wszystkich przesłanek, od których prawo zależy, w przyszłości. Zawieszenie prawa do emerytury następuje tylko w sytuacjach określonych w ustawie. Jednakże aby zachodziły podstawy do zawieszenia prawa do emerytury, to w pierwszej kolejności muszą istnieć przesłanki do przyznania prawa (stwierdzenia ich istnienia w dacie wydawania decyzji o jej przyznaniu). W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania skarżonej decyzji organu rentowego oraz w dacie orzekania przez sąd pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie warunkami nabycia prawa do emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy, poza spełnieniem warunku osiągnięcia określonego wieku i legitymowania się wymaganym stażem, w tym 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach dla osób, o których mowa w art. 32 ustawy, stosownie do treści art. 184 ust. 2 tej ustawy, było nieprzystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku otwartego funduszu emerytalnego na dochody budżetu państwa oraz rozwiązanie stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Wszystkie warunki, od których zależy prawo do emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 i ust. 2 ustawy winny być spełnione łącznie. Nie spełnienie chociażby jednej z przesłanek, o których mowa w tych przepisach, powoduje, że prawo do świadczenia nie powstaje. Ubezpieczony będąc pracownikiem nie rozwiązał stosunku pracy, co było warunkiem koniecznym z mocy art. 184 ust. 2 ustawy, a zatem w dacie wydania decyzji przez organ rentowy, jak i w dniu orzekania przez Sąd Okręgowy nie nabył prawa do emerytury. Stąd też rację miał Sąd Okręgowy, że zbędnym było ustalanie, czy ubezpieczony ma wymagany staż pracy w szczególnych warunkach, skoro nie nabył prawa do świadczenia z powodu braku innej ustawowej przesłanki, od której nabycie tego prawa zależało. Nie ulega wątpliwości, że w sprawach o przyznanie prawa do emerytury zarówno organ rentowy, jak i sąd rozpoznający odwołanie od decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia bada wszystkie okoliczności dotyczące istnienia prawa do świadczenia, to jednak wyrok sądu nie może być wyrokiem ustalającym istnienie tylko jednej z okoliczności faktycznych, od której prawo zależy przy jednoczesnym ustaleniu, że prawo nie powstało z powodu braku innej przesłanki warunkującej powstanie prawa. Decyzja organu, od której wniesiono odwołanie w przedmiotowej sprawie była decyzją stwierdzającą, że na datę wydania tej decyzji ubezpieczony nie był uprawniony do emerytury. Decyzja ta była prawidłowa, gdyż ubezpieczony nie spełniał w dacie jej wydania decyzji wszystkich warunków, od których zależało prawo do świadczenia. Stąd również wyrok sądu pierwszej instancji, wydany w dniu 5 listopada 2012 roku, oddalający odwołanie od tej decyzji również odpowiadał prawu. Obecnie stan prawny uległ zmianie. Ustawodawca bowiem poprzez art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 11 maja 2012 roku (Dz.U.2012.637) zmienił z dniem 1 stycznia 2013 roku treść art. 184 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i od tej daty warunek rozwiązania stosunku pracy już nie obowiązuje. Okoliczność ta jednak pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego w przedmiotowej sprawie, gdyż skarżący, jak to słusznie wywiódł sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie udowodnił także innej przesłanki od której prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym zależy, a mianowicie nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Praca stolarza nie została wymieniona w wykazach A i B, stanowiących załączniki dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
W tych warunkach apelację należało oddalić na podstawieart. 385 k.p.c., jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.