Sąd Apelacyjny w Gdańsku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 370/13
Data wyroku: 2013-12-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wiktor Gromiec, Dorota Paszkiewicz, Krzysztof Ciemnoczołowski
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 437 § 1 i 2 k.p.k.

Sygn. akt II AKa 370/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 grudnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny
w składzie:
Przewodniczący:  SSA Dorota Paszkiewicz
Sędziowie:   SSA Wiktor Gromiec
SSA Krzysztof Ciemnoczołowski (spr.)

Protokolant:  referent-stażysta Aleksandra Urbanowicz
przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku Mirosława Kido
po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r.
sprawy
A. S.
oskarżonego zart. 280 § 2 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z dnia 29 kwietnia 2013 r., sygn. aktIV K 168/12

uchyla zaskarżony wyrok i sprawęA. S.przekazuje Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gdańsku rozpoznawał sprawęA. S., oskarżonego o to, że:
w dniu 02 lipca 2011 r. wG., po uprzednim użyciu przemocy w postaci uderzenia pięścią w głowę i grożeniu spowodowaniem obrażeń ciała oraz użycia noża spowodował uW. A.obrażenia w postaci stłuczenia głowy, twarzy, stłuczenia podudzia lewego, stłuczenia kończyn górnych powodując naruszenie czynności narządów ciała na czas nie dłuższy niż siedem dni, doprowadziłW. A.do stanu bezbronności, a następnie dokonał kradzieży na jego szkodę pieniędzy w kwocie 1400 złotych oraz telefonu komórkowegomarki S.o wartości 100 złotych, przy czym czynu tego dopuścił się będąc skazanym przez Sąd Rejonowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 15.02.2001 r., sygn. akt II K 74/00 za przestępstwa zart. 280 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i inne na łączną karę 5 lat pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 12.10.1999 r. do 09.11.1999 r. oraz w okresie od 13.06.2002 r. do 16.05.2007 r.
tj. o przestępstwo zart. 280 § 2 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.
***
Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2013 r., sygn. akt  IV K 168/12, Sąd Okręgowy w Gdańsku orzekł:

I
oskarżonego uznał za winnego tego, że w dniu 2 lipca 2011 r. wG.posługując się nożem i używając przemocy wobecW. A.poprzez uderzenie pięścią w głowę spowodował u niego obrażenia ciała w postaci stłuczenia głowy, twarzy, stłuczenia podudzia lewego, stłuczenia kończyn górnych powodując naruszenie czynności narządów ciała na czas nie dłuższy niż 7 dni, a następnie dokonał kradzieży na jego szkodę pieniędzy w kwocie 1400 złotych, przy czym czynu tego dopuścił się będąc skazanym przez Sąd Rejonowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 15.02.2001 r., sygn. akt III K 74/00 za przestępstwa zart. 280 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kki inne na karę łączną 5 lat pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 12.10.1999 r. do 09.11.1999 r. oraz w okresie od 13.06.2002 r. do 16.05.2007 r., czyn ten zakwalifikował zart. 280 § 2 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.i za to przy zastosowaniuart. 11 § 3 k.k.na podstawieart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.skazał go na karę 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,

II
na podstawieart. 46 § 2 k.k.zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonegoW. A.nawiązkę w kwocie 500 złotych,

III
Na podstawieart. 63 § 1 kkna poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności od 06.07.2011 r. do 04.11.2011 r. i od 03.12.2011 r. do 17.08.2012 r.

Wyrok zawiera ponadto rozstrzygnięcie o kosztach sądowych.
***
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, który zaskarżył wyrok w całości, zarzucając:

I
obrazę przepisów postępowania karnego poprzez:

1
naruszenieart. 2 § 2 k.p.k.,art. 7 k.p.k.w zw. zart. 4 k.p.k.orazart. 410 k.p.k.iart. 5 § 2 k.p.k.poprzez zaniechanie obowiązku dążenia do ustalenia prawdy materialnej oraz dowolną, opartą jedynie o przypadkowo wybrane elementy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także niezgodną ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, ocenę dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonego, zeznań świadkaW. A., zeznań świadkaW. W. (1), dokumentu – protokołu oględzin pokrzywdzonegoW. A., dokumentów – historii choroby SOR z dnia 02.07.2011 r., opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny sądowejW. M., które to dowody sąd I instancji uznał za wiarygodne w zakresie pozwalającym na ustalenie, że oskarżony w dniu 2 lipca 2011 r. wG., posługując się nożem i używając przemocy w postaci uderzenia pięścią w głowę, spowodował uW. A.obrażenia w postaci stłuczenia głowy, twarzy, stłuczenia podudzia lewego, stłuczenia kończyn górnych, powodując naruszenie czynności narządów ciała na czas nie dłuższy niż 7 dni, a następnie dokonał kradzieży na jego szkodę pieniędzy w kwocie 1400 zł. oraz telefonu komórkowegomarki S.o wartości 100 zł., podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego nie pozwalała na ustalenie, że oskarżony dopuścił się ww. czynu, a w szczególności, że dokonał zaboru wskazanego wyżej mienia należącego do pokrzywdzonego oraz że używał noża podczas zajścia mającego mieć miejsce w dniu 2 lipca 2011 r. w mieszkaniu pokrzywdzonego,

2
naruszenieart. 2 § 2 k.p.k.w zw. zart. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.orazart. 9 § 1 k.p.k.iart. 167 k.p.k.poprzez zaniechanie obowiązku dążenia do ustalenia prawdy materialnej i odstąpienie przez sąd I instancji od wyjaśnienia istniejących wątpliwości w sprawie oraz wnikliwej oceny dowodów, skutkiem czego było niezasadne stwierdzenie, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa, pomimo że nie zweryfikowano w sposób dostateczny zeznań pokrzywdzonego, który w kolejno składanych w postępowaniu przygotowawczym zeznaniach, podawał coraz bardziej niekorzystną dla oskarżonego wersję wydarzeń z dnia 2 lipca 2011 r., które miały miejsce w jego mieszkaniu, a także zeznań świadkaW. W. (1), którego zeznania zaprzeczały istotnym dla rozstrzygnięcia ustaleniom stanu faktycznego sprawy i pozostawały w sprzeczności z zeznaniami pokrzywdzonego, a które to zeznania sąd I instancji bezzasadnie uznał za wiarygodne jedynie w części zgodnej z zeznaniami pokrzywdzonego,

3
naruszenieart. 2 § 2 k.p.k.w zw. zart. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.orazart. 9 § 1 k.p.k.iart. 167 k.p.k.poprzez zaniechanie obowiązku dążenia do ustalenia prawdy materialnej i odstąpienie przez sąd I instancji od wyjaśnienia istniejących wątpliwości w sprawie wobec niezasadnego odstąpienia od przesłuchania w sprawie istotnych dla jej rozstrzygnięcia świadkówW. W. (1)orazM. S.(którzy według informacji uzyskanej przez obrońcę przebywają odpowiednio na terenie Aresztu Śledczego wG.oraz w Zakładzie Karnym wK.), skutkiem czego było niezasadne stwierdzenie, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa, podczas gdy w rzeczywistości przeprowadzenie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów nie pozwoliłoby na przypisanie oskarżonemu sprawstwa w zakresie czynu objętego zarzutem aktu oskarżenia,

4
naruszenieart. 410 k.p.k.w zw. zart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.poprzez sporządzenie uzasadnienia skarżonego wyroku, które nie odpowiada przepisom prawa procesowego i uchylenie się przez sąd I instancji od kompleksowej analizy dowodów z wyjaśnień oskarżonego oraz pozostałych przeprowadzonych i możliwych do przeprowadzenia w sprawie dowodów, które wskazują na istotne sprzeczności nie pozwalające na uznanie, że oskarżony dopuścił się czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa zart. 280 § 2 k.k.;

II
błędy w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, mające wpływ na rozstrzygnięcie, a w szczególności:

1
bezpodstawne ustalenie, że oskarżony dokonał w dniu 2 lipca 2011 r. na szkodę pokrzywdzonegoW. A.kradzieży pieniędzy w kwocie 1400 zł. oraz telefonu komórkowegoS.wartości 100 zł., podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozwalała na dokonanie powyższego ustalenia,

2
bezpodstawne ustalenie, że oskarżony w dniu 2 lipca 2011 r. na podczas zajścia w mieszkaniu pokrzywdzonegoW. A.posiadał niebezpieczne narzędzie w postaci noża, którego użył wobec ww. działając w celu zaboru mienia, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozwalała na dokonanie powyższego ustalenia, zaś nieprawidłowe ustalenia faktyczne w ww. zakresie skutkowały przyjęciem błędnej i niekorzystnej kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego oskarżonemu.

Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gdańsku.
W piśmie zatytułowanym „apelacja” (k. 1024-1025 akt) oskarżonyA. S.zarzucił wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych oraz obrazę przepisów postępowania karnego poprzez bezpodstawne zakwestionowanie jego wyjaśnień oraz zeznań świadkaW. W. (1), nadto danie wiary pokrzywdzonemu pomimo kilkukrotnej zmiany zeznań. W piśmie oskarżony zawarł również wniosek o przesłuchanie świadkówM. S.iW. W. (1), wskazując ich aktualne miejsca pobytu w zakładach karnych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Na uwzględnienie zasługiwał podnoszony w apelacji zarzut obrazy przepisów postępowania, wynikającej z zaniechania bezpośredniego przesłuchania świadkaW. W. (1)oraz zaniechania przesłuchania w charakterze świadkaM. S..
Źródłem powyższego uchybienia było ograniczenie się przez Sąd Okręgowy do prób ustalenia miejsca pobytu wyżej wymienionych osób pod znanymi adresami, z jednoczesnym nieuzasadnionym zaniechaniem sprawdzenia, czy przebywają one w zakładzie karnym lub areszcie śledczym. Wskutek tego sąd orzekający nie uzyskał informacji, że zarównoW. W. (1)jak iM. S.byli i są nadal osadzeni w jednostkach penitencjarnych, a tym samym nie ma przeszkód w ich sprowadzeniu na rozprawę.
W opisanej sytuacji odczytanie zeznańW. W. (1)należało uznać za dokonane z obraząart. 391 § 1 k.p.k., gdyż powołana przez sąd orzekający przesłanka zastosowania tego przepisu, polegająca na niemożności doręczenia świadkowi wezwania, nie istniała. Wskazane uchybienie było takim, o jakim mowa wart. 438 pkt 2 k.p.k., a w szczególności mogło mieć wpływ na treść orzeczenia. Wprawdzie bowiem wersja przebiegu zdarzenia, wynikająca z odczytanych zeznańW. W. (1), była dla oskarżonego korzystna we fragmencie, w której świadek zaprzeczał użyciu przez niego noża, ale sąda quozeznaniom tym nie dał wiary właśnie w tej części (s. 10 uzasadnienia). Zatem doszło do bezzasadnego zaniechania bezpośredniego przeprowadzenia dowodu o istotnym znaczeniu dla obrony oskarżonego, zaś potencjalny wpływ tego uchybienia na treść orzeczenia wynika z niemożności wykluczenia, że osobiste wysłuchanie przez skład orzekający zeznań świadka, w tym jego odpowiedzi na pytania stron lub sądu, mogłoby prowadzić do odmiennej - bardziej korzystnej dla oskarżonego - oceny jego wiarygodności.
Zaniechanie przesłuchania w charakterze świadkaM. S.stanowiło obrazę przepisuart. 170 § 1 pkt 4 k.p.k., albowiem oddalając wniosek o przeprowadzenie tego dowodu, sąd orzekający bezzasadnie przyjął, że dowodu nie da się przeprowadzić ze względu na brak informacji o miejscu pobytu wymienionej wyżej osoby. Również to uchybienie mogło mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 438 pkt 2 k.p.k.), albowiem - zgodnie z tezą dowodową - świadek miał stwierdzić okoliczności korzystne dla oskarżonego, a obecność na miejscu zdarzenia nieustalonego mężczyzny o imieniuM., była zgodnie potwierdzana przez świadków, w tym pokrzywdzonego.
Wskazane wyżej okoliczności świadczą, iż wadliwość zastosowania przez Sąd Okręgowy przepisówart. 391 § 1 k.p.k.iart. 170 § 1 pkt 4 k.p.k., naruszałain concretozasadę prawdy materialnej.Art. 2 § 2 k.p.k.statuuje bowiem nakaz opierania decyzji procesowych na prawdziwych ustaleniach faktycznych, z czego wynika wiążąca organy procesowe dyrektywa podjęcia maksymalnych starań i wyczerpania wszystkich środków służących dotarciu do tej prawdy. Mieści się w tym zasada bezpośredniości, od której odstąpić można wyłącznie w ściśle określonych przez ustawę przypadkach (do których należy m. in. przepisart. 391 § 1 k.p.k.), a także ścisłe limitowanie przypadków, w których dopuszczalne jest oddalenie wniosków dowodowych stron (art. 170 § 1 pkt 1 – 5 k.p.k.).
Naruszenie zasady bezpośredniości, wraz z nieuzasadnionym oddaleniem wniosku dowodowego, w sposób realny naruszały w tym przypadku prawo do obrony (art. 6 k.p.k.), albowiem pozbawiły oskarżonego i jego obrońcę możliwości aktywnego wspierania wiarygodności dowodu z zeznańW. W. (2)oraz ewentualnego wzmocnienia linii obrony okolicznościami, mogącymi wynikać z zeznańM. S..
W związku z powyższymi uchybieniami, zaskarżony wyrok nie mógł się ostać. Stwierdzenie wskazanych wadliwości uzasadniało - zgodnie z treściąart. 436 k.p.k.- ograniczenie kontroli odwoławczej, albowiem rozpoznanie w tym zakresie było wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne. Zgodnie zart. 452 § 1 k.p.k.konwalidowanie uchybień przez Sąd Apelacyjny nie było w tym wypadku dopuszczalne ze względu na zakaz przeprowadzenia w postępowaniu odwoławczym dowodów co do istoty sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy koniecznym będzie ponowienie postępowania dowodowego, a w jego toku bezpośrednie przesłuchanie w charakterze świadkówW. W. (1)iM. S.. Co do drugiej z tych osób, sąd orzekający winien podjąć próbę weryfikacji twierdzeń oskarżonego, żeM. S.jest mężczyzną, który krytycznego dnia spożywał z pokrzywdzonym alkohol w jego mieszkaniu. Konieczna może okazać się w związku z tym konfrontacja międzyM. S.aW. A.iW. W. (1). W zależności od treści wyjaśnień oskarżonego i zeznańM. S.Sąd Okręgowy winien również rozważyć celowość przeprowadzenia dowodu z wykazu połączeń telefonicznych, o którym mowa w końcowej części pisma oskarżonego, zatytułowanego „apelacja” (k. 1024-1025 akt).
Zgodnie zart. 442 § 2 k.p.k.przy ponownym rozpoznaniu sprawy możliwe będzie poprzestanie na ujawnieniu zeznań świadkówP. A.iG. W., chyba że sąd orzekający z urzędu lub na uzasadniony wniosek stron dostrzeże konieczność bezpośredniego przeprowadzenia tych dowodów.