Sąd Okręgowy w Słupsku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Cz 93/13
Data wyroku: 2013-03-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Andrzej Jastrzębski, Henryk Rudy, Mariola Watemborska
Słowa kluczowe: Właściwość Sądu
Podstawa prawna: art. 200 § 1 kpc

Sygn. akt IV Cz 93/13

POSTANOWIENIE
Dnia 14 marca 2013r.
Sąd Okręgowy w Słupsku Wydział IV Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Andrzej Jastrzębski
Sędziowie SO: Henryk Rudy, Mariola Watemborska (spr.)

po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013r. w Słupsku
na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwaM. S.
przeciwko(...) Spółdzielni (...)wC.
o zapłatę

na skutek zażalenia powodaM. S.
na postanowienie Sądu Rejonowego w Chojnicach I Wydział Cywilny, z dnia 12 grudnia 2012r., sygn. akt I C 954/12

postanawia:

oddalić zażalenie.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy stwierdził swą niewłaściwość i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Słupsku – Wydziałowi Gospodarczemu, stwierdzając, że dochodzone pozwem roszenie jest sprawą ze stosunków cywilnych miedzy przedsiębiorcami, zwłaszcza, że powód jest rolnikiem – osobą fizyczną prowadzącą działalność wytwórczą w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, zaś wyłączenie przewidziane w art. 3 ustawy z dnia 2.07.2004r. nie pozbawia określonej tam działalności charakteru działalności gospodarczej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł pozwany, który zaskarżając je w całości, wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów sądowych na rzecz pozwanego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany, powołując się w szczególności na nowelizację procedury z dnia 16.09.2011r. oraz uchwałę SN z dnia 18.03.1991r. (III CZP 9/91), podniósł, że sprawa z udziałem rolnika prowadzącego działalność wytwórczą w zakresie produkcji zwierzęcej jest sprawą gospodarczą wyłączoną spod kompetencji sądów gospodarczych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne
W pierwszej kolejności wskazać należy, że odwoływanie się, jak to czyni skarżący, do treści przepisówart. 4791– 47928kpcjest nietrafne, albowiemrozdział Idziału IVa wtytule VII kodeksu postępowania cywilnegodotyczącym postępowań odrębnych został uchylony przez art. 1 pkt 46 ustawy z dnia 16 września 2011 r. (Dz.U.2011.233.1381) zmieniającejkodeks postępowania cywilnegoz dniem 3 maja 2012r. Powód wywiódł pozew o zapłatę w dniu 12.12.2012r., a zatem już po wejściu w życie przepisów nowelizującychkodeks postępowania cywilnego. W tej sytuacji brak jest podstaw do odwoływania się do ww. przepisówkodeksu postępowania cywilnego, tym bardziej, że ustawa go nowelizująca wprost w swymart. 9 ust. 1wskazuje, że stosuje się ją do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie.
W konsekwencji należało sprawę rozstrzygać przez pryzmat przepisów ustawy z dnia 2.06.1989r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz.U. Nr 33, poz. 175 ze zm. zwanej dalej „urssg”). W art. 2 ust. 1 zawiera ona ogólną definicję sprawy gospodarczej (sprawa gospodarcza sensu stricto), stanowiąc, żesprawami gospodarczymi są sprawy ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, zaś w ust. 2 zawiera niezamknięty katalog spraw również definiowanych jako sprawy gospodarcze (sprawa gospodarcza sensu largo). Skoro żadna ze spraw wyspecyfikowanych w tymże katalogu nie dotyczy materii będącej przedmiotem niniejszego postępowania wpadkowego, należało kwestię, do sądu jakiej właściwości, należy rozpoznanie niniejszej sprawy, rozstrzygać na kanwie definicji ogólnej pojęcia „sprawy gospodarczej” zawartej w art. 2 ust. 1 omawianej ustawy.
Sprawa ma charakter sprawy gospodarczej sensu stricto jedynie wówczas, gdy wszystkie trzy przesłanki wynikające z art. 2 ust. 1 urssg zostaną spełnione kumulatywnie (por. uchwałę składu 7 sędziów SN z 16 grudnia 2008 r., III CZP 102/08, OSNC 2009, nr 5, poz. 65; postanowienie SN z 6 lipca 2000 r., V CKN 1266/00, LexPolonica nr 379755; J. Gudowski, w: T. Ereciński (red.), J. Gudowski, M. Jędrzejewska, K. Weitz, P. Grzegorczyk, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 2, Postępowanie rozpoznawcze, Warszawa 2012, s. 757). Sprawa gospodarcza w ścisłym znaczeniu definiowana jest zatem przez ustawodawcę poprzez trzy podstawowe elementy:
1) przedmiotowy - sprawa gospodarcza ma charakter sprawy cywilnej,
2) podmiotowy - stronami sporu są przedsiębiorcy, i
3) funkcjonalny - spór pozostaje w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej obu stron (por. uchwałę SN z 22 lipca 2005 r., III CZP 45/05, LexPolonica nr 382920, OSNC 2006, nr 4, poz. 66; uchwałę składu 7 sędziów SN z 18 marca 1991 r., III CZP 9/91, LexPolonica nr 333771, OSNCP 1991, nr 8-9, poz. 98; uchwałę składu 7 sędziów SN z 12 czerwca 1991 r., III CZP 117/91, LexPolonica nr 302282, OSNCP 1992, nr 5, poz. 65).
Nie ma wątpliwości, że niniejsza sprawa główna ma charakter sprawy cywilnej, skoro cechuje ją równorzędność podmiotów tego stosunku i ekwiwalentność świadczeń.
W ocenie Sądu II instancji obie strony niniejszego sporu są przedsiębiorcami.Ustawa o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczychnie definiuje użytych wart. 2 ust. 1terminów „przedsiębiorca” i „działalność gospodarcza”. Należy w tym zakresie posłużyć się definicjami legalnymi zawartymi w innych ustawach. Odwołanie się do innych definicji było świadomym zabiegiem legislacyjnym mającym na celu objęcie zakresem kognicji sądu gospodarczego jak najszerszej grupy podmiotów prowadzących działalność gospodarczą zdefiniowaną w obowiązujących przepisach prawa (tak: uchwała składu 7 sędziów SN z 6 grudnia 1991 r., III CZP 117/91, LexPolonica nr 302282, OSNCP 1992, nr 5, poz. 65). Dla kwalifikacji sprawy gospodarczej w rozumieniuart. 2 ust. 1urssg decydujące znaczenie będzie mieć definicja przedsiębiorcy określona wart. 431kc, skoro sprawy gospodarcze są z mocy ustawy sprawami ze stosunków cywilnych.Artykuł 431k.c.stanowi, żeprzedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa wart. 331§ 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Odrębne definicje przedsiębiorcy zawiera kilka ustaw szczególnych m.in.art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30.06.2000r. Prawo własności przemysłowej(t.j. Dz.U. z 2003r., Nr 119 poz. 1117), który za przedsiębiorcę uznajeosobę prowadzącą w celach zarobkowych działalność wytwórczą, budowlaną, handlową lub usługową, zwaną dalej działalnością gospodarczą,art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej(t.j. Dz. U. z 2010r., Nr 220, poz. 1447, zwanej dalej „usdg”), zgodnie z którymprzedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej”, iart. 2 ustawy z dnia 16.04.1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji(t.j. Dz. U. z 2003r., Nr 153, poz. 1503), w myśl któregoprzedsiębiorcami, w rozumieniu ustawy, są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które prowadząc, chociażby ubocznie, działalność zarobkową lub zawodową uczestniczą w działalności gospodarczej.
Definicje przedsiębiorcy określone wkodeksie cywilnymi w innych ustawach są zasadniczo zbieżne. Ustawodawca odwołuje się w nich do pojęcia działalności gospodarczej i działalności zawodowej. Wkodeksie cywilnymbrak jest jednak ustawowej definicji działalności gospodarczej. Z kolei pojęcie „działalności gospodarczej” zdefiniowane jest wart. 2usdg, jakozarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Ta definicja ma charakter uniwersalny i nie należy jej zawężać jedynie do tego aktu prawnego (por. uchwałę SN z 23 lutego 2005 r., III CZP 88/04, LexPolonica nr 374241, OSNC 2006, nr 1, poz. 5, postanowienie SN z 10 lutego 2011 r., IV CSK 272/10, LexPolonica nr 2520318, Biul.SN 2011, nr 4, s. 10), choć nie może być stosowana wprost na grunciekodeksu cywilnego, przede wszystkim ze względu na publicznoprawny charakter omawianej ustawy, ale i też taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Na jej gruncie, właśnie w świetle ww. definicji nie może być wątpliwości, że obie strony postępowania, w także i powód będący osobą fizyczną prowadzącą działalność wytwórczą w rolnictwie, są przedsiębiorcami.
Także i trzecia przesłanka poddania sporu pod rozstrzygnięcie sądu gospodarczego została spełniona, skoro bez wątpienia pozostaje on w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej obu stron. Zważyć należy, że sprawa jest związana z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością gospodarczą, jeżeli wykazuje ona związek funkcjonalny z tą działalnością lub jej przedmiotem (por. uchwałę SN z 22 lipca 2005 r., III CZP 45/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 66; postanowienie SN z 6 lipca 2000 r., V CKN 1266/00, LexPolonica nr 379755; uchwałę składu 7 sędziów SN z 18 marca 1991 r., III CZP 9/91, LexPolonica nr 333771, OSNCP 1991, nr 8-9, poz. 98; S. Włodyka, Ustawa o rozpoznawaniu..., s. 18). W realiach sprawy powód domaga się od pozwanej(...) Spółdzielni (...)wC., zajmującej się przetwórstwem mleka i sprzedażą artykułów mleczarskich, zapłaty za wyprodukowane we własnym gospodarstwie rolnym mleko surowe.
Już powyższe rozważania prawne dowodzą słuszności i prawidłowości wydanego przez Sąd I instancji postanowienia. Wprawdzie powód w treści wywiedzionego pozwu odwołuje się do art. 3 usdg, na przepisy tej ustawy powołuje się też skarżący, niemniej jednak, jak słusznie zauważył Sąd Rejonowy, wyłączenie z art. 3 tejże ustawy nie pozbawia określonej w nim działalności charakteru działalności gospodarczej. Wyłączenie to ma na celu jedynie wyraźne zaakcentowanie, że dla działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów oraz wyrobu wina przez producentów będących rolnikami wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego ustawodawca przewidział odmienne, aniżeli wynikające z niej reguły podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (por. art. 1 usdg).
Dodatkowo wypada też wskazać, że przywołane w zażaleniu orzeczenie Sądu Najwyższego nie może skutecznie popierać stanowiska strony pozwanej, albowiem zostało ono wydane na gruncie nieobowiązujących już przepisów prawa
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, mocąart. 385 kpcw zw. zart. 397 § 2 kpc, orzekł, jak w sentencji, o oddaleniu zażalenia.