Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 188/13
Data wyroku: 2013-10-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Marczyńska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art.184 w zw. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VU 188/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 października 2013 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Magdalena Marczyńska
Protokolant Alicja Jesion

po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie

sprawy z wnioskuP. R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.M..

o emeryturę

na skutek odwołaniaP. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.M..
z dnia 7 lutego 2013 r. sygn.(...)

zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje wnioskodawcyP. R.prawo do emerytury od dnia 1 grudnia 2012r.

Sygn. akt VU 188/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 7 lutego 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.M.. odmówił wnioskodawcyP. R.prawa do emerytury.
Od decyzji powyższej wnioskodawca odwołał się w dniu 14 lutego 2013 roku. Wniósł o przyznanie żądanego prawa z uwagi na to, że przepracował wymagane 15 lat w warunkach szczególnych. Wskazał, że pracował w takich warunkach także w okresie od 10 listopada 1983 roku do 30 kwietnia 1988 roku wZakładzie (...)wR.na stanowisku lakiernika ręcznego natryskowego mebli.
ZUS wnosił o oddalenie odwołania.

Sąd Okręgowy ustalił co następuje:

P. R.,urodzony w dniu (...), złożył w dniu 31 grudnia 2012 roku wniosek o przyznanie emerytury.
(dowód: wniosek o emeryturę k. 1-3 w aktach ZUS)

Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący ponad 25 lat. Niekwestionowany przez ZUS okres zatrudnienia wnioskodawcy w szczególnych warunkach wynosi łącznie 12 lat i 6 dni. Organ rentowy zaliczył wnioskodawcy do pracy w warunkach szczególnych okres zatrudnienia od 26 października 1971 roku do 31 października 1983 roku wPrzedsiębiorstwie (...)wŁ.Filii wR.na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze powyżej 3,5 tony.
Na dzień złożenia wniosku o emeryturę wnioskodawca miał rozwiązany stosunek pracy. Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
(okoliczności niesporne)

W okresie od 10 listopada 1983 roku do 30 kwietnia 1988 roku wnioskodawca był zatrudniony wZakładzie (...)na podstawie umowy o pracę. W ww. zakładzie pracy wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku lakiernika ręcznego natryskowego. W ramach swych obowiązków wnioskodawca stale lakierował pędzlem i pistoletem meble i stoły.
(dowód: świadectwo pracy k. 6, zeznania świadkaA. S.k. 19, zeznania wnioskodawcy k. 42 w aktach sprawy)

W dniu 3 sierpnia 1984 rokuA. S.dokonał zgłoszenia wnioskodawcy do ubezpieczeń społecznych jako osobę współpracująca. W zgłoszeniu wskazał, że wnioskodawca jest zatrudniony w wymiarze 46 godzin tygodniowo na podstawie umowy o pracę. Jednocześnie podał, że wnioskodawca jest jego szwagrem.
(dowód: ww. zgłoszenie k. 21-22 w aktach sprawy)

W oparciu o powyższe zgłoszenie ZUS objął wnioskodawcę w okresie od 10 listopada 1983 roku do 30 kwietnia 1988 roku ubezpieczeniem społecznym z tytułu współpracy z osobą prowadzącą działalność gospodarczą zA. S.. Z tytułu współpracy zA. S.były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne wnioskodawcy od podstawy wymiaru składek obowiązującej z urzędu dla osób współpracujących, w wysokości:
- w listopadzie 1983 roku – 400 złotych;
- od grudnia 1983 roku do marca 1985 roku – po 1.425 złotych miesięcznie;
- od kwietnia 1985 roku do grudnia 1986 roku – po 2.025 złotych miesięcznie;
- od stycznia 1987 roku do grudnia 1987 roku – po 2.625 złotych miesięcznie;
- od stycznia 1988 roku do kwietnia 1988 roku – po 3.375 złotych miesięcznie.
(dowód: pismo ZUS k. 41-42 w aktach ZUS)

W dniu 26 maja 1988 roku wpłynęło do ZUS pismoA. S., w którym zawiadomił, że rozwiązał umowę o pracę zP. R.zatrudnionym w jego zakładzie stolarskim jako osoba współpracująca.
(dowód: ww. pismo k. 23 w aktach sprawy)

W dniu 31 grudnia 2012 rokuA. S.złożył w ZUS oświadczenie, w którym wskazał, że wnioskodawca w okresie od 10 listopada 1983 roku do 30 kwietnia 1988 roku był zatrudniony od 10 listopada 1983 roku do 30 kwietnia 1988 roku wZakładzie (...), gdzie w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy lakierowaniu mebli.
(dowód: oświadczenie k. 5 w aktach ZUS)

Wnioskodawca nie jest szwagremA. S., tylko mężem siostry jego żony.
(dowód: zeznania świadkaA. S.k. 19, zeznania wnioskodawcy k. 29 w aktach sprawy)
Przy zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 10 listopada 1983 roku do 30 kwietnia 1988 roku, łącznie z okresami niekwestionowanymi przez organ rentowy, staż pracy wnioskodawcy w takich warunkach wynosi łącznie więcej niż 15 lat.
(okoliczność niesporna)

Sąd Okręgowy zważył i ocenił co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treściąart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt 1(tj. poniżej 65 lat dla mężczyzn). Ustęp 4 art. 32 stanowi zaś, że wiek emerytalny, o którym mowa wust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.
Stosownie do art. 184 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2) – art. 184 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 roku. Od 1 stycznia 2013 roku dla nabycia prawa do emerytury wcześniejszej nie jest już natomiast wymagane uprzednie rozwiązanie stosunku pracy.
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). Należy dodać, że warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale wykonuje prace o jakich mowa w rozporządzeniu (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).
Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Brak takiego świadectwa nie wyklucza jednak dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), obecnierozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. Nr 237, poz. 1412), dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami.
Spór pomiędzy stronami, w związku z zarzutami podniesionymi przez wnioskodawcę w odwołaniu, ograniczał się do faktu, czy ma on wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, a w dniu(...)ukończył 60 lat, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego i na dzień złożenia wniosku o emeryturę miał rozwiązany stosunek pracy.
Organ rentowy uznał bowiem, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki zatrudnienia w warunkach szczególnych co najmniej przez 15 lat. Wnioskodawca twierdził zaś, że legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych, albowiem pracował w takich warunkach w okresie od 10 listopada 1983 roku do 30 kwietnia 1988 roku wZakładzie (...)wR..
Dokonując ustaleń w zakresie rodzaju prac wykonywanych przez wnioskodawcę we wskazanym wyżej okresie Sąd oparł zeznaniach świadkaA. S.oraz samego wnioskodawcy. Zeznania te zasługują na wiarę, gdyż są spójne i wzajemnie się uzupełniają. Organ rentowy nie przedstawił zaś w toku postępowania żadnych dowodów, które pozwoliłyby na podważenie ich wiarygodności.
Jak wynika zaś z zeznań świadka oraz wnioskodawcy w okresie od 10 listopada 1983 roku do 30 kwietnia 1988 roku wnioskodawca był zatrudniony wZakładzie (...). W zakładzie tym wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy lakierował pędzlem i pistoletem meble i stoły.
Mając powyższe na względzie, nie powinno budzić wątpliwości, że wnioskodawca we wskazanym wyżej okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako lakiernik wykonywał prace wymienione w Wykazie A, Dziale XIV pkt 17 stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, to jest prace przy lakierowaniu ręcznym lub natryskowym – nie zhermetyzowanym.
Do odmowy zaliczenia spornego okresu nie może prowadzić podnoszona przez ZUS okoliczność, że w okresie tym wnioskodawca był ubezpieczony jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, a nie jako pracownik z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.
Z materiału dowodowego sprawy wynika bowiem jednoznacznie, że wnioskodawca nie spełniał warunków do objęcia tym ubezpieczeniem, jako że nie jest szwagremA. S.a mężem siostry żonyA. S..
W myśl zart. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 roku o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin(tekst jedn. Dz. U. z 1983r. Nr 31, poz. 147 ze zm.) ubezpieczeniu określonemu w ustawie podlegali członkowie rodziny ubezpieczonego. Członkami rodziny w rozumieniuust. 1 pkt 1byli natomiast: małżonek, dzieci własne i przysposobione, pasierbowie, dzieci obce przyjęte na wychowanie, rodzice, osoby przysposabiające, ojczym, macocha, teściowie, dziadkowie, wnuki, rodzeństwo, zięciowie, synowe, szwagierki i szwagrowie (ust. 2).
W katalogu określonym w art. 26 ust. 2 nie mieści się mąż siostry żony prowadzącego działalność gospodarczą, a zatem ZUS nieprawidłowo, nie wyjaśniając najpierw rozbieżności w zgłoszeniu do ubezpieczenia społecznego wnioskodawcy, jakiego dokonałA. S.w dniu 3 sierpnia 1984 roku, objął wnioskodawcę ubezpieczeniem społecznym dla osób współpracujących przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Rozbieżności te wynikały z tego, żeA. S.podał w zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych wnioskodawcy jako osoby współpracującej, że jest on zatrudniony w wymiarze 46 godzin tygodniowo na podstawie umowy o pracę. Ponadto w piśmie z dnia 26 maja 1988 rokuA. S.zawiadomił ZUS, że rozwiązał umowę o pracę zP. R.zatrudnionym w jego zakładzie stolarskim jako osoba współpracująca.
Nie powinno zaś budzić wątpliwości, że objęcie ubezpieczonego pracownika ubezpieczeniem, któremu on z mocy prawa nie podlegał (tj. ubezpieczeniem osób współpracujących) i opłacanie składek w ramach tego niewłaściwego systemu ubezpieczeniowego nie powinno wywoływać dla niego negatywnych skutków prawnych, a w szczególności nie może stanowić przeszkody do przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury (por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 2 kwietnia 1997 roku, III AUa 18/97, OSAŁ 1997/126).
W związku z tym, że wykazany przez wnioskodawcę okres pracy w warunkach szczególnych wynosi więcej niż 15 lat, stwierdzić zatem należało, iż spełnia on wszystkie wymagane prawem warunki do uzyskania prawa do emerytury zgodnie zart. 32 ust. 1w zw. zart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji.