Sąd Rejonowy w Kędzierzynie Koźlu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 389/12
Data wyroku: 2012-10-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Michalska-Księżyk
Słowa kluczowe: Renta
Podstawa prawna: art. 358^1^ § 3 k.c.
Teza: Przyjmując dopuszczalność ponownej waloryzacji podstawową przesłanką, od spełniania której zależy możliwość wystąpienia z żądaniem jest istotna zmiana siły nabywczej pieniądza

Sygn. akt C 389/12WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJDnia 18 października 2012 rokuSąd Rejonowy w Kędzierzynie - Koźlu I Wydział Cywilnyw składzie:Przewodnicząca: SSR Małgorzata Michalska-KsiężykProtokolant: starszy protokolant sądowy Wioletta Bartołdpo rozpoznaniu w dniu 9 października 2012 r. na rozprawie sprawyz powództwaH. N.iI. N.przeciwko(...)S.A. wW.o zapłatę1powództwo oddala;1odstępuje od obciążenia powodówH. N.iI. N.obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego stronie przeciwnej.Sygn. akt I C 389/12UZASADNIENIEPowodowieH. N.iI. N.w pozwie skierowanym przeciwko(...)S.A. wW.domagali się zasądzenia:- na rzecz powodaH. N.podwyższonej renty w kwocie 800 zł. płatnej do 15 – go dnia każdego miesiąca w miejsce zasądzonej renty w kwocie 550 zł miesięcznie wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie – Koźlu z dnia 29.05.2006 r. w sprawie sygn. akt I C 143/05 począwszy od dnia wniesienia pozwu zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 30.09.2006 r.;- na rzecz powódkiI. N.renty w kwocie 700 zł. płatnej do 15 – go dnia każdego miesiąca w miejsce zasądzonej renty w kwocie 300 zł miesięcznie wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie – Koźlu z dnia 29.05.2006 r. w sprawie sygn. akt I C 143/05 począwszy od dnia wniesienia pozwua nadto zasądzenia kosztów sądowych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego i zwolnienia powodów od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu żądania powodowie podnieśli, iż w dniu 8 grudnia 1986 r zawarli z pozwanym umowę renty odroczonej., dokonując wpłaty składki jednorazowej po 500 000 zł, stanowiących równowartość 21 wynagrodzeń. Ostatnia korekta świadczeń rentowych powodów nastąpiła na mocy wyroku sądu z dnia 29.05.2006 r. oraz zmieniającego to orzeczenie wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 20.09.2006 r. Znaczny upływ czasu zmienił istotnie silę nabywczą pieniądza. Dokonując wpłat powodowie mieli na względzie zabezpieczenie odpowiedniego poziomu egzystencji i zabezpieczenie na wypadek starości. Obecnie powódH. N.z powodu choroby krążeniowej, nadciśnienia tętniczego, miażdżycy, cukrzycy miesięcznie wydaje na zakup lekarstw kwotę 500 zł. PowódkaI. N.cierpi na chorobę krążeniową, żylaki, miażdżycę ogólną, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, chorobę krążeniową i z tego tytułu jej wydatki wynoszą około 400 zł miesięcznie. Obecnie powodowie utrzymują się z renty rolniczej oraz renty pobieranej w ramach zawartej umowy ubezpieczeniowej.W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Zdaniem pozwanego upłynął zbyt krótki okres czasu pomiędzy chwilą powstania zobowiązania, którą jest uprawomocnienie się wyroku Sądu Okręgowego w Opolu a chwilą orzekania, obejmujący okres ostatnich sześciu lat nie pozwalający na zastosowanie waloryzacji sądowej z uwagi na brak istotnej zmiany w tym okresie siły nabywczej pieniądza.Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy:Wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie- Koźlu z dnia 29 maja 2006 r. w sprawie I C 143/05 zasądzono od pozwanego na rzecz powodaH. N.rentę w kwocie 450 zł, a na rzecz powódkiI. N.kwotę 300 zł, płatne do 15 – go dnia każdego miesiąca. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 20.09.2006 r. zmieniono powyższy wyrok zastępując rentę zasądzoną na rzecz powodaH. N.kwotą 550 zł. Podstawą wydanego orzeczenia była zawarta pomiędzy stronami w dniu 8 grudnia 1986 r. umowa renty odroczonej, na poczet której powodowie dokonali wpłaty składki jednorazowej po 500 000 zł każdy, a w zamian mieli otrzymać rentę miesięczną w wysokości 4370 zł w przypadku powódki i 7855 zł w przypadku powoda po osiągnięciu 60 roku życia. Obecnie powodowie oprócz renty z umowy ubezpieczenia, uzyskują rentę rolniczą w wysokości 792,79 złH. N.i 763,38 złI. N.. PowódH. N.od dłuższego czasu choruje na drogi moczowe, prostatę, kręgosłup, cukrzycę, krążenie, ma problemy ze słuchem. Miesięcznie wydaje na zakup leków około 300-400 zł. PowódkaI. N.od 2006 r. więcej choruje na kręgosłup i kolana. Cierpi na miażdżycę, cukrzycę, choroby krążenia, ma problemy z ciśnieniem. Na zabiegi rehabilitacyjne przeznacza kwotę 300 zł miesięcznie, na zakup specjalistycznych zastrzyków kwotę 400-500 zł oraz zakup innych lekarstw 300 zł. W ramach zagwarantowanej służebności mieszkania powodowie zamieszkują wspólnie na gospodarstwie rolnym córki, przejętym po rodzicach, druga z córek mieszka na terenie Niemiec. Z tego tytułu powodowie partycypują w częściowych kosztach zakupu opału w wysokości 800 zł, ponoszą opłaty za media w wysokości 200 zł miesięcznie, koszty wyżywienia oscylują w granicach około 350 -450 zł.Dowód: akta sprawy I C 143/05, dokumentacja ubezpieczeniowa w formie odpisu akt ubezpieczeniowych k. 40- 79, zeznania powodów k. 88Sąd zważył co następuje:Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.Powodowie w ramach wniesionego pozwu domagali się ponownej waloryzacji świadczenia renty odroczonej, określonej zawartą z pozwanym umową ubezpieczeniową, zwaloryzowaną orzeczeniem sądowym – wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie – Koźlu z dnia 29 maj a2006 r. i wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 20 września 2006 r. Jako podstawę prawną roszczenia wskazali treśćart. 3581§3 kpca uzasadnieniem faktycznym miała być istotna zmiana siły nabywczej pieniądza od czasu wydania poprzedniego orzeczenia sądowego, powodowie powołali się również na znaczne pogorszenie się ich sytuacji zdrowotnej, a co za tym idzie sytuacji materialno – bytowej.Waloryzacja świadczenia wcześniej już zwaloryzowanego, zarówno przez sąd, jak i przez strony ze względu na zmianę siły nabywczej pieniądza, jest dopuszczalna, jeśli po tych zdarzeniach nastąpiła dalsza istotna zmiana siły nabywczej pieniądza. Waloryzacja sądowa może więc być dokonywana wielokrotnie w odniesieniu do tego samego stosunku zobowiązaniowego, pod warunkiem że na skutek niespełnienia świadczenia przez dłużnika ulegało będzie ono ponownej deprecjacji. W orzecznictwie przyjęto, że zmiana wysokości świadczenia pieniężnego płatnego okresowo (renta odroczona lub natychmiast płatna), dokonana przez sąd na podstawieart. 3581 § 3 k.c.nie wyklucza możliwości ponownej waloryzacji świadczenia w razie późniejszej istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza (por. uchwałę SN z dnia 21 października 1994 r., III CZP 135/94, OSNC 1995, nr 2, poz. 37). W glosie krytycznej do wskazanej uchwały A. Szpunar wskazał jednak, że przy wykładniart. 3581 § 3 k.c.nie można się opierać wyłącznie na dosłownym brzmieniu tego przepisu, lecz należy uwzględnić również kontekst systemowy. Dlatego wierzyciel może domagać się waloryzacji świadczenia pieniężnego, chociażby było ono ustalone w orzeczeniu lub umowie jedynie w razie zaistnienia uzasadnionych okoliczności, np. w razie zwlekania przez dłużnika z zapłatą ustalonego już świadczenia, jeżeli może to doprowadzić do dewaluacji należności. W tym zakresie możliwe jest przełamanie mocy wiążącejrei iudicatae. Natomiast przepisart. 3581 § 3 k.c.nie upoważnia sędziego do dokonywania waloryzacji kilkakrotnie (A. Szpunar,Glosa do uchwały SN z dnia 21 października 1994 r...). Przyjmując jednakże dopuszczalność ponownej waloryzacji, podstawową przesłanką, od spełnienia której zależy możliwość wystąpienia z żądaniem dokonania waloryzacji sądowej jest istotna zmiana siły nabywczej pieniądza. Dopiero wówczas, gdy sąd uzna, że nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, po rozważeniu interesów stron i ich oceny w świetle zasad współżycia społecznego podejmuje decyzję o waloryzacji świadczenia z datą orzekania. Nie sposób natomiast mechanicznie wiązać upływu czasu z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza. Nie każda zmiana może być uznana za istotną, nie decyduje o tym również każdy stopień inflacji na przestrzeni okresu objętego żądaniem zmiany waloryzacyjnej. W tym kontekście sprawa samego przedziału czasowego, jaki upłynął między uprzednio dokonaną waloryzacją a obecnie podejmowaną, nie ma znaczenia decydującego, rozstrzyga ocena czy nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza. Zdaniem sądu w rozpoznawanej sprawie brak tej podstawowej przesłanki zadecydował o oddaleniu powództwa. Pomiędzy waloryzacją uprzednio dokonaną, a obecnie podejmowaną nie nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza. Nie ulega wątpliwości iż w dacie pierwotnego orzekania , pomiędzy zawarciem umowy ubezpieczenia renty odroczonej tj. pomiędzy 1986 r. a 2006 r. wystąpiło zjawisko tzw. hiperinflacji, zwłaszcza na przełomie lat 90 –tych. Obecnie pomiędzy rokiem 2006 r. a 2012 r. ze zjawiskiem takim nie mamy do czynienia. Inflacja w 2006 r. kształtowała się na poziomie 1,4 % w skali roku, a w sierpniu 2012 inflacja wynosiła 3,8%. Wzrost inflacji na przestrzeni tych sześciu lat wynosił zaledwie 1,4%, co nie daje podstaw do przyjęcia, iż nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza. Porównanie tych okresów wypada z niekorzyścią dla powodów. Nie każdy spadek wartości pieniądza, nawet w przypadku inflacji jednocyfrowej – co jest zjawiskiem normalnym w gospodarce rynkowej, uzasadnia sądową waloryzację, może ona nastąpić jedynie w odniesieniu do istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza. W przeciwnym wypadku zmianie podlegałyby wszystkie stosunki zobowiązaniowe o charakterze okresowym, co objęte jest ryzykiem kontraktowym. W tym zakresie strony w umowie przewidziały możliwość zmiany świadczenia, co nie wymaga waloryzacji sądowej. Powodowie wskazywali również na swoją sytuację materialną i zdrowotną, która miała ulec pogorszeniu od ostatniej waloryzacji sądowej. Jak wynikało to z zeznań powodów, ich sytuacja nie uległa od tego okresu diametralnej zmianie, powodowie od dłuższego czasu chorują na wiele schorzeń, ich wydatki w porównywanych okresach kształtują się na tych samych poziomach, np w 2006 r. i obecnie powodowie na leki przeznaczają po około 400 zł miesięcznie. Zamieszkują podobnie jak uprzednio na gospodarstwie córki i pomagają w jego utrzymaniu, partycypując częściowo w kosztach. Nie wystąpiła tak istotna zmiana sytuacji życiowej powodów, która uzasadniałaby ponowną waloryzację. Z tych względów powództwo podlegało oddaleniu.W zakresie rozstrzygnięcia o kosztach Sąd kierował się zasadą wynikającą z treściart. 102 kpc. Powodowie byli zwolnieni przez Sąd z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości. Te same okoliczności związane z ich sytuacją życiową ( niewielkie emerytury, podeszły wiek, liczne schorzenia) zadecydowały o możliwości skorzystania z dobrodziejstwa nie obciążania stron obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego stronie przeciwnej.