Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 488/13
Data wyroku: 2013-05-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: do SO Monika Obrębska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt:III U 488/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 maja 2013 r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy I Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. do SO Monika Obrębska

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Małgorzata Bednarek

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. wO.
sprawy z odwołaniaB. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi wW.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaB. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału wW.
z dnia30.01.2013r.znak(...)
orzeka:

1
zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeB. S.prawo do emerytury począwszy od 01.01.2013r.;

2
stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

UZASADNIENIE
W dniu 21.01.2013r.B. S.złożył w II Oddziale ZUS wW., wniosek o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z dnia 30.01.2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.odmówiłB. S.prawa do tego świadczenia uznając, iż nie udowodnił on wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
B. S.decyzję powyższą zaskarżył, wnosząc od niej odwołanie. W uzasadnieniu wskazał, że w zakwestionowanych przez ZUS okresach wykonywał pracę w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, co mogą potwierdzić zawnioskowani przez niego świadkowie.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Wskazał, żeB. S.nie spełnia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury, o których mowa wart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż pomimo osiągnięcia wymaganego wieku emerytalnego 60 lat, nie przystąpienia do OFE i legitymowania się ponad 25-letnim ogólnym stażem pracy, nie posiada wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
Do pracy w szczególnych warunkach Oddział ZUS nie zaliczyłB. S.następujących okresów pracy:
- od 15.04.1975r. do 30.11.1992r. z tytułu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie Usług (...),
- od 03.12.1992r. do 31.12.1994r. z tytułu zatrudnienia w(...) S.A.”,
- od 01.01.1995r. do 31.12.1998r. z tytułu zatrudnienia w(...) Sp. z o.o., ponieważ świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach oraz świadectwo pracy z dnia 31.10.2001r. nie określają charakteru prac i stanowiska ściśle według wykazu, działu, pozycji i punktu załącznika do zarządzenia ministra, któremu podlegał zakład pracy. Ponadto, ze złożonego świadectwa pracy w szczególnych warunkach wynika, że odwołujący w okresie od 15.04.1975r. do 30.11.1992r. i od 03.12.1992r. do 31.12.1994r. zajmował stanowisko mechanika napraw pojazdów samochodowych – kierowcy pogotowia technicznego, które nie jest wymienione w zarządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 26.08.1998r. Ponadto nie został określony charakter prac ściśle według wykazu, działu i pozycji załącznika do zarządzenia ministra, któremu podlegał zakład pracy. Natomiast w świadectwie z dnia 31.10.2011r. wskazano, że w okresie od 01.01.1995r. do 31.10.2011r. odwołujący wykonywał prace w charakterze mechanika kierowcy, które nie jest wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił i zważył, co następuje:
OdwołanieB. S.jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą do ubiegania się przez odwołującego o prawo do emerytury jestart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz.1227 ze zm.) w zw. z§4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), gdyż urodził się on 09.04.1952r. Zgodnie z tymi przepisami prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 01.01.1949r., jeżeli:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn,
- nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa,
- w dniu 01.01.1999r. udowodnił 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zgodnie z treścią § 2 ust. l powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Zasadniczo okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § l ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy (tak: § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwe jest wykazywanie okoliczności, od których zależy nabycie uprawnień, w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń wszelkimi dowodami (wyrok SN z dnia 06.09.1995r., II URN 23/95, OSNP 1996/5/77, wyrok SN z dnia 02.02.1996r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239).
Na okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkachB. S.przedłożył świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach (nie opatrzone datą), z którego wynikało, że odwołujący był zatrudniony od 15.04.1975r. do 30.11.1992r. i od 03.12.1992r. do 31.12.1994r. i w tym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace mechanika napraw pojazdów samochodowych – kierowca pogotowia technicznego, na stanowiskach wymienionych w wykazie A, Dział 8 i 14 pkt. 2 i 16 stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 18.02.1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w budownictwie, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
Wobec zakwestionowania przez ZUS przełożonego przez odwołującego świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, zasadniczą kwestią wymagającą przesądzenia w przedmiotowej sprawie było rozstrzygnięcie, czy odwołujący zgromadził 15 lat pracy w szczególnych warunkach (spełnienie pozostałych przesłanek warunkujących nabycie uprawnień do wcześniejszej emerytury nie było przez ZUS kwestionowane),
Na powyższe okoliczności Sąd przesłuchał świadków oraz odwołującego w charakterze strony, przeprowadził też dowód z dokumentów z akt osobowych oraz dokumentów z akt emerytalnych.
ŚwiadekZ. M., który pracował razem z odwołującym podał, że on podjął pracę w 1971r. i pracował w firmie przez 33 lata jako mechanik. Świadek zeznał, żeB. S.natomiast przyszedł do pracy w 1975r. i dostał wywrotkęM., na którym jeździł. Jako kierowcaM.S.pracował do lat 90 -tych. Potem przeszedł na warsztat i pracował na miejscu w warsztacie oraz w razie awarii jako pogotowie techniczne w terenie. W takim charakterze pracował do końca zatrudnienia. Świadek podał, że nazwy firmy zmieniały się, najpierw był toT., potemM., potemI..
Podobnej treści zeznania złożył świadekJ. S., który podał, że również on pracował w odwołującym w jednej firmie. Świadek podał, że on rozpoczął pracę w roku 1972 i pracował do 1992r. Odwołujący natomiast rozpoczął pracę w 1975r. jako kierowca samochodów wysokotonażowych. Jeździł samochodem o ciężarze całkowitym 17 ton i tylko tym wyłącznie się zajmował. Była to wywrotkaM.. W takim charakterze odwołujący pracował do roku 1990, kiedy przeszedł do pracy w warsztacie.
Zeznania świadków w pełni korespondują z zeznaniami odwołującego, który podał, że od początku zatrudnienia tj. 15.04.1975r. rozpoczął pracę jako kierowca(...)o ciężarze całkowitym 17 ton. W tym czasie innych czynności oprócz pracy kierowcy samochodu ciężarowego nie wykonywał. W takim charakterze, w pełnym wymiarze czasu pracy, pracował do 1990r., kiedy zmieniono mu angaż na mechanika i kierowcę pogotowia technicznego. Wówczas pracował jako mechanik w kanałach remontowych oraz kierowca pogotowia technicznego wykonujący naprawy pojazdów w terenie. W takim charakterze pracował do końca zatrudnienia. Odwołujący, podobnie jak świadkowie podał, że firma podlegała reorganizacjom i zmieniała nazwy, najpierw nazywała sięT., potemM., a następnieI..
Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i odwołującego, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Świadkowie są osobami obcymi dla odwołującego. Nie mają żadnego interesu w składaniu fałszywych zeznań. Ich zeznania wzajemnie się uzupełniają, tworząc logiczną całość. Świadkowie pracowali razem z odwołującym w spornych okresach, zatem posiadali wiedzę w przedmiocie charakteru jego pracy.
Zeznania świadków i odwołującego korespondują w pełni z dokumentami z akt osobowych, nadesłanych przez(...)Urząd Wojewódzki wW.. Z umowy o pracę z dnia 17.04.1975r. (vide k. 4 akt osobowych) wynika, żeB. S.został zatrudniony z dniem 15.04.1975r. na stanowisku kierowcy w wymiarze 8 godzin dziennie. W aktach osobowych znajduje się też umowa o pracę z dnia 01.06.1990r., z której wynika, że z dniem 01.06.1990r. odwołujący został zatrudniony z(...)wN.jako mechanik napraw pojazdów samochodowych i kierowcaPogotowia (...). Zarówno w karcie obiegowej, jak też w wypowiedzeniu umowy o pracę jego stanowisko pracy określane było jako mechanik.
Dokumenty z akt osobowych nie budziły wątpliwości Sądu co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, tym bardziej, że korespondowały z dowodami osobowymi. Ich analiza wskazuje, żeB. S.do końca maja 1990r. pracował jako kierowca. Powyższe potwierdza również ogólne świadectwo pracy z 30.10.1992r., gdzie jako pierwsze stanowisko pracy wskazane jest stanowisko kierowcy (vide k. 97 akt emerytalnych). Wprawdzie zarówno w świadectwie pracy, jak w umowie o pracę wskazane jest ogólnie stanowisko „kierowca”, jednakże spójne w tym zakresie dowody osobowe, nie pozostawiają wątpliwości, żeB. S.pracował wówczas jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Jak wskazywali świadkowie i sam odwołujący, jeździł on wówczas(...), o ciężarze całkowitym 17 ton. Przypomnieć w tym miejscu należy, że o tym, czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów, najistotniejsze znaczenie ma rodzaj faktycznie powierzonych i wykonywanych obowiązków, a nie nazwa stanowiska pracy, co wielokrotnie było podnoszone w orzecznictwie i doktrynie.
Reasumując powyższe Sąd doszedł do przekonania, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że jako pracę wykonywaną w szczególnych warunkach należy zaliczyćB. S.okres od 15.04.1975r. do 31.05.1990r. z tytułu zatrudnienia w(...)wN.(wcześniejT.) tj. łącznie 15 lat, 1 miesiąc i 16 dni, w którym to okresieB. S.stale i w pełnym wymiarze czasu pracował jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Powyższe prace są wyszczególnione w wykazie Adziale VIII poz. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze. zm.).
Na marginesie podnieść należy, że Sąd nie zaliczyłB. S.do okresów pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od 01.06.1990r. do 31.12.1998r. Z dokumentów z akt osobowych, jak też spójnych w tym zakresie zeznań odwołującego i przesłuchanych świadków wynika, żeB. S.w tym okresie wykonywał prace mechanika oraz kierowcy pogotowia technicznego, wykonując naprawy pojazdów w terenie. Powyższe nie pozwala na przyjęcie, że stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w szczególnych warunkach. O ile część napraw odwołujący niewątpliwie wykonywał w kanałach remontowych, co jest pracą w szczególnych warunkach, o tyle z pewnością nie wykonywał tych prac, jak sam przyznał, w pełnym wymiarze czasu pracy, gdyż pracował w tym czasie również jako kierowca pogotowia technicznego i część napraw wykonywał w terenie. Niezależnie od powyższego, zaliczony przez Sąd okres pracy od 14.15.1975r. do 31.05.1990r., przekracza wymagany ustawą minimalny 15 letni staż pracy w szczególnych warunkach.
B. S.spełnił też wszystkie pozostałe przesłanki warunkujące nabycie uprawnień do wcześniejszej emerytury wynikające z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Na dzień 01.01.1999 r. udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat tj. łącznie zgromadził 27 lat, 3 miesiące i 15 dni, osiągnął wiek 60 lat w dniu 09.04.2012r. oraz nie przystąpił do OFE (vide: dokumenty z akt emerytalnych).
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu oart. 47714§2 kpczmienił zaskarżoną decyzję z dnia 30.01.2013r. i przyznałB. S.prawo do emerytury począwszy od dnia 1.01.2013r. tj. pierwszego dnia miesiąca, w którym odwołujący złożył wniosek o świadczenie – stosownie doart. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż na tę datę odwołujący spełnił wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa do tego świadczenia.
Zgodnie z treściąart. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującemu prawo do emerytury, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego odnośnie do nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji tj. zarówno przyznającego prawo do świadczenia, jak też jego brak ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2010 roku, II UK 330/09, LEX 604220). W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia organu rentowego odpowiedzialnością za nieustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji o przyznaniu odwołującemu prawa do wcześniejszej emerytury. ZUS nie dysponował bowiem niezbędnymi i wystarczającymi dokumentami pozwalającymi na uznanie pracy odwołującego w spornych okresach jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Przedstawione przez odwołującego świadectwo pracy dotknięte było brakami formalnymi i budziło wątpliwości. Dopiero na etapie postępowanie sądowego po przeprowadzeniu stosownego postępowania dowodowego odwołujący w sposób niewątpliwy wykazał, że zgromadził wymagany ustawą 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych. Z tych względów orzeczono jak w pkt. 2 wyroku.