Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 577/13
Data wyroku: 2013-09-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Jacek Małodobry, Katarzyna Romańczyk, Katarzyna Kwilosz – Babiś
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność Deliktowa
Podstawa prawna: art. 385 kpc, art. 417 (1) kc

Sygn. akt III Ca 577/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 września 2013r.

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:

Przewodniczący - Sędzia: SO Jacek Małodobry
Sędzia SO Katarzyna Kwilosz – Babiś (sprawozdawca)
Sędzia SR del. Katarzyna Romańczyk
Protokolant: sekr. sąd. Anna Burnagiel

po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z powództwaW. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych wN.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu
z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt I C 308/12

1
oddala apelację;

2
zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 300 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt III Ca 577/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 26.04.2012 r. Sąd Rejonowy w Nowym Sączu oddalił powództwoW. P.skierowane przeciwko(...) OddziałwN.o zapłatę kwotę 38 870 zł tytułem odszkodowania za brak wypłaty emerytury oraz nieustalenie jej wysokości, (pkt I sentencji), zasądził od powodaW. P.na rzecz strony pozwanej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wN.kwotę 2.400,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II sentencji).
W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy podał, iż powód w dniu 5.08.2012 r. ukończył 65 lat. W dniu 4.03.2011 r. złożył do ZUS pismo, w którym powiadomił, iż z dniem 5.08.2011 r. zaprzestaje działalności gospodarczej. Przy zapłacie ostatniej składki powód wypełnił druk(...)celem wyrejestrowania działalności gospodarczej. Od czerwca 2011 r. powód przesyłał do ZUS dokumenty dotyczące poświadczenia okresów zatrudnienia. Pismem z dnia 8.06.2011 r. powód był informowany przez urzędników ZUS o konieczności złożenia formalnego wniosku o przyznanie emerytury. Do dnia wyrokowania powód takiego wniosku nie złożył. Spór w niniejszej sprawie dotyczył wyłącznie skutków prawnych przedstawionego stanu faktycznego. Powód nie przeczył temu, że nie złożył formalnego wniosku o przyznanie świadczenia emerytalnego, twierdził natomiast że żadnego takiego wniosku składać nie będzie, gdyż jest to dla niego upokarzające.
Sąd Rejonowy powołał się naart. 116 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i wskazał, iż powód nie wywodził, by przed osiągnięciem wieku emerytalnego pobierał inne świadczenie ZUS w szczególności zasiłek przedemerytalny bądź rentę z tytułu niezdolności do pracy. Nie udowodnił zatem istnienia jakichkolwiek przesłanek do ustalenia przez ZUS prawa do emerytury z urzędu wynikających zart. 116 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Rejonowy powołał się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach, sygn. akt III AUa 1248/02 z dnia 10.09.2003 r. w którym wyrażono pogląd, że obowiązujące przepisy nie zobowiązują organu rentowego do zawiadamiania osób ubezpieczonych, że mogą wystąpić z wnioskiem o emeryturę. Niemniej jednak Sąd Rejonowy wskazał, iż powód już w czerwcu 2011r. został poinformowany o konieczności złożenia formalnego wniosku o ustalenie prawa do emerytury. Bezspornie takiego wniosku nie złożył.
Dalej powołał się Sąd Rejonowy naart. 417 § 1 k.c.i podał, iż niewątpliwie ZUS - owi, zgodnie z art. 66 ustawy o Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie prowadzonej działalności przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. Zakres działania Zakładu określony w art. 68 ustawy jako realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych jest wykonywaniem przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych władzy publicznej. Powód nie wykazał aby działanie ZUS- u było niezgodne z prawem. Powód mając świadomość, iż aby wszcząć postępowanie w sprawie ustalenia prawa do emerytury winien złożyć wniosek, takiego wniosku nie złożył. ZUS o takim wymogu poinformował powoda mimo, że nie miał takiego ustawowego obowiązku.
Powyższy wyrok został zaskarżony apelacją przez powoda, który zarzucił, iż według niego każdy rodzaj zgłoszenia należy potraktować jako wniosek o przyznanie świadczenia emerytalnego. Zaprzeczył przy tym, aby otrzymał pismo ZUS – u z dnia 8.06.2011 r. informujące o konieczności złożenia wniosku o emeryturę. Dodał, iż ZUS prowadzi postępowanie w sprawie niewypłacenia świadczenia emerytalnego a zatem w jakim celu domaga się przedmiotowego wniosku. Powołał się przy tym na pismo z dnia 20.04.2012 r. zalegające na k.104 akt niniejszej sprawy.
W pismach precyzujących żądania apelacji powód ograniczył zaskarżenie do kwoty odszkodowania za jeden miesiąc pozostawania bez emerytury tj. do kwoty 5000 zł ( por. pisma k. 275, 276, 279, 303 akt).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy podziela tylko niektóre ustalenia faktyczne oraz wnioski prawne wyrażone przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Pomimo tego zaskarżony wyrok odpowiada prawu i brak postaw do jego zmiany.
Tytułem wstępu wskazać należy, iż Sąd Rejonowy błędnie podał, iż w dniu 5.08.2012 r. powódW. P.osiągnął wiek emerytalny. Właściwą datą osiągnięcia wieku emerytalnego przez powoda jest 5.08.2011 r.
Po wtóre brak było podstaw do poczynienia ustalenia faktycznego, iż pismem z dnia 8.06.2011 r. powód był informowany przez urzędników ZUS o konieczności złożenia formalnego wniosku o przyznanie emerytury. Treść przedmiotowego pisma zalegającego na k.59 akt niniejszej sprawy nie pozwala na tej treści ustalenie, gdyż strona pozwana wyjaśniła w nim jedynie, że nawiązując do przesłanych przez powoda oświadczeń i zeznań świadków na potwierdzenie pracy stwierdzić należy, iż będą one rozpatrywane w momencie rozpatrywania wniosku powoda o emeryturę. Sformułowanie „w momencie rozpatrywania wniosku powoda o emeryturę” nie jest równoznaczne z informacją, że postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia emerytalnego będzie wszczęte dopiero po złożeniu przez powoda wniosku o emeryturę zgodnie z obowiązującymi przepisami. Poza tym, że w przedmiotowym piśmie brak jest w/w pouczenia to również brak jest dowodu doręczenia przedmiotowego pisma powodowi.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż niezasadny jest zarzut powoda, iż każdy rodzaj zgłoszenia należy potraktować jako wniosek o przyznanie świadczenia emerytalnego. Kwestię tę regulują bowiem przepisy prawne a to wskazany przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu do zaskarżonego wyrokuart. 116 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe, z których to przepisów wynika, że postępowanie zostanie zainicjowane dopiero wówczas gdy zostanie złożony stosowny wniosek na piśmie lub ustnie do protokołu w organie rentowym, chyba, że przepisyustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprzewidują wszczęcie postępowania z urzędu.
Podziela Sąd Okręgowy ocenę materiału dowodowego poczynionego przez Sąd Rejonowy w tym przedmiocie gdyż istotnie powód nie udowodnił zaistnienia przesłanek do ustalenia prawa do emerytury z urzędu, które wyartykułowane są w w/w przepisie 116ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Apelujący nie kwestionuje też tej oceny w złożonej apelacji.
Pisma powoda zalegające w aktach (kserokopia pisma z dnia 5.09.2011 r. – k.6, pisma z dnia 5.05.2011 r. – k.7, pisma z dnia 3.08.2011 r. – k.16 ) nie spełniają natomiast wymogów wskazanych w § 4 w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe (Dz. U. z dnia 8.11.2011 r., nr 237, poz. 1412). Wniosek, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 1, powinien zawierać: 1) imię i nazwisko zainteresowanego; 2) datę urodzenia zainteresowanego; 3) numer PESEL zainteresowanego, a jeżeli nie nadano tego numeru - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu; 4) adres miejsca zamieszkania i adres do korespondencji zainteresowanego; 5) ostatni adres miejsca zamieszkania zainteresowanego w Polsce - w przypadku osoby zamieszkałej za granicą, jeżeli zamieszkiwała uprzednio w Polsce; 6) adres miejsca pobytu lub ostatniego miejsca zamieszkania zainteresowanego - w przypadku osoby nieposiadającej adresu miejsca zamieszkania; 7) wskazanie rodzaju świadczenia, o które ubiega się zainteresowany; 8) wskazanie sposobu wypłaty świadczenia wraz z podaniem odpowiednich danych niezbędnych do jego wypłaty; 9) podpis zainteresowanego, pełnomocnika albo osoby upoważnionej przez zainteresowanego, o której mowa w § 7. Do wniosku należy dołączyć dokumenty niezbędne do ustalenia prawa do emerytury oraz jej wysokości. Wniosek o emeryturę w istocie jest więc urzędowym formularzem, który bądź to wypełnia sam zainteresowany bądź to wypełnia go urzędnik ZUS – u, na podstawie wyjaśnień zainteresowanego, w sytuacji gdy wniosek o emeryturę jest składany ustnie do protokołu.
Odnosząc się do zarzutu, iż ZUS prowadzi postępowanie w sprawie niewypłacenia świadczenia emerytalnego, a zatem pojawia się pytanie w jakim celu domaga się przedmiotowego wniosku to wskazać należy, iż niniejsze postępowanie o zapłatę zostało zainicjowane pismem powoda z dnia 10.01.2012 r., skierowanym pierwotnie do Wydziału IV pracy i Ubezpieczeń Społecznych SR w Nowym Sączu a następnie tj. w dniu 2 lutego 2012r. przekazanym według właściwości Sądowi Rejonowemu w Nowym Sączu, Wydziałowi Cywilnemu. Już więc w lutym 2012r. strona pozwana znała roszczenia powoda i jego stanowisko w kwestii emerytury. Pismo ZUS - u, na które powód powołuje się w apelacji pochodzi z daty późniejszej tj. z dnia 20.04.2012r. a więc stanowi kontynuację obranej przez stronę pozwaną postawy procesowej mającej związek z już wszczętym postępowaniem o odszkodowanie.
Nie podziela Sąd Okręgowy wniosku prawnego Sądu Rejonowego, iż w niniejszej sprawie podstawą prawną roszczenia powoda jestart. 417 k.c.Jest to przepis ogólny, który nie ma zastosowania w razie zaistnienia sytuacji opisanych w kolejnym przepisie tj.art. 4171k.c.Zgodnie zart. 4171§ 3 k.c.jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Apelujący w istocie domagał się wypłaty odszkodowania z uwagi na uszczerbek jakiego miał doznać, wskutek niewydania w sierpniu 2011r. ( tj. bezpośrednio po osiągnięciu przez powoda wieku emerytalnego) decyzji przez organ emerytalny o przyznaniu mu emerytury, a skoro tak to podstawą jego roszczenia winien być powołany wyżejart. 4171§ 3 k.c.Apelujący ani przed Sądem I instancji ani w apelacji nie wykazał, aby stwierdzono we właściwym postępowaniu niezgodność z prawem niewydania przez stronę pozwaną przedmiotowej decyzji a jest to konieczna przesłanka do ewentualnego zasądzenia odszkodowania.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na zasadzieart. 385 k.p.c.iart. 98 § 1 k.p.c.w zw. § 6 pkt 3 w zw. z§ 12 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1349). Wynagrodzenie pełnomocnika strony pozwanej ustalono w wysokości stawki minimalnej ustalonej od podanej w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia.