Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1198/12
Data wyroku: 2013-03-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Cyran, Iwona Niewiadowska-Patzer, Hanna Hańczewska-Pawłowska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 27 a ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 1198/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 marca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Iwona Niewiadowska-Patzer (spr.)

Sędziowie:

SSA Ewa Cyran
SSA Hanna Hańczewska-Pawłowska

Protokolant:

st.sekr.sądowy Alicja Karkut

po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2013 r. w Poznaniu
sprawy z wnioskuS. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
o emeryturę
na skutek apelacji wnioskodawcyS. S.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu
z dnia 9 sierpnia 2012 r. sygn. akt VIII U 2565/12

o d d a l a apelację.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28 lutego 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.po rozpatrzeniu wniosku z dnia 8 lutego 2012r. przyznałS. S.emeryturę od 1 lutego 2012r. tj. od miesiąca w którym zgłoszono wniosek.
Od powyższej decyzjiS. S.złożył odwołanie.
Sąd Okręgowy w Poznaniu – VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2012r. oddalił odwołanie.
W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na następujące ustalenia:
OdwołującyS. S.urodził się(...). W okresie od 6 listopada 1957r. do 31 maja 1977r. był zatrudniony w(...)Przedsiębiorstwie(...)wP.na stanowisku robotnika magazynowego. W dniu 2 października 1971r. uległ wypadkowi przy pracy.
Decyzją z dnia 15 lipca 1977r. ZUS przyznał odwołującemu rentę inwalidzką od dnia 20 grudnia 1976r. w związku z wypadkiem przy pracy.
W dniu 17 czerwca 1997r. odwołujący złożył wniosek o przyznanie wcześniejszej emerytury. Decyzją z dnia 14 sierpnia 1998r. organ rentowy odmówił mu przyznania prawa do emerytury wskazując, że wprawdzie osiągnął wymagany prawem wiek 60 lat i posiada II grupę inwalidzką, jednak nie udowodnił wymaganego okresu zatrudnienia 25 lat.
Decyzją z dnia 11 marca 1999r. pozwany organ rentowy przyznał odwołującemu od 1 stycznia 1999r. dodatek pielęgnacyjny. Odwołujący nigdy nie pobierał renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej ogólnym stanem zdrowia.
Na wniosek odwołującego o emeryturę złożony w dniu 8 lutego 2012r. ZUS zaskarżoną decyzją z dnia 28 lutego 2012r. przyznał odwołującemu emeryturę od 1 lutego 2012r.
Sąd wskazał, że spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy jedynie daty przyznania emerytury ubezpieczonemu.
Sąd Okręgowy uznał zaskarżoną decyzję za trafną, gdyż organ rentowy stosując się do regulacji art. 129 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przyznał odwołującemu emeryturę od dnia 1 lutego 2012r. czyli od miesiąca, w którym odwołujący złożył wniosek. Obowiązek wydania decyzji przez organ rentowy z urzędu na mocy art. 27a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, istniałby w wypadku, gdyby odwołujący pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy tj. świadczenie, o którym mowa w art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.S. S.takiej renty jednak nigdy nie pobierał i o takie świadczenie nigdy nie występował do ZUS.
Świadczeniem pobieranym przez odwołującego była renta wypadkowa przyznana odwołującemu w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 2 października 1971r. Nie istniał zatem po stronie ZUS obowiązek wydania z urzędu decyzji przyznającej odwołującemu emeryturę.
Na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji nie wpływa, zdaniem Sądu, regulacja z art.133 ust.1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż odwołujący złożył w dniu 8 lutego 2012r. wniosek po raz pierwszy. Wniosek złożony przez niego w dniu 17 czerwca 1997r. dotyczył bowiem przyznania emerytury wcześniejszej. Decyzja ZUS z dnia 20 lutego 2012 była więc pierwszym, nie ponownym, rozstrzygnięciem organu rentowego w przedmiocie przyznania emerytury.
Z tych względów Sąd Okręgowy uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową i na podstawieart.47714§1 k.p.c.oddalił odwołanie.
Apelację od wyroku złożył ubezpieczony domagając się zmiany zaskarżonego wyroku. Apelujący podniósł, że w jego ocenie miał już prawo do niepełnej emerytury od ukończenia 60 roku życia.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja okazała się bezzasadna.
Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji oraz ich ocenę prawną, tym samym nie zachodzi konieczność ponownego szczegółowego ich przytaczania.
Na wstępie Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zakres i przedmiot rozpoznania wyznaczony jest w pierwszej kolejności przedmiotem zaskarżonej decyzji organu rentowego, a następnie zakresem odwołania od tej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się zatem do wyjaśnienia, czy uzasadnione jest żądanie ubezpieczonego, iż przyznanie prawa do emerytury wraz z ukończeniem 65 roku życia powinno nastąpić z urzędu.
Bezsporne jest bowiem, że ubezpieczonyS. S.65 rok życia ukończył w dniu(...)Bezsporne jest także, że od 20 grudnia 1976r. był uprawniony do pobierania
      renty inwalidzkiej(obecnie z tytułu niezdolności do pracy
      ) w związku z wypadkiem do pracy. Ubezpieczony nadal posiada uprawnienia do otrzymywania tego świadczenia.
Decyzją z dnia 14 sierpnia 1998r. pozwany organ rentowy odmówiłS. S.prawa do emerytury w obniżonym wieku tj. po ukończeniu 60 lat, gdyż ubezpieczony nie wykazał ogólnego okresu zatrudnienia w wymiarze 25 lat. Od tego orzeczenia ubezpieczony nie złożył odwołania.
Wniosek o emeryturę, co nie jest także kwestionowane, odwołujący złożył w dniu 8 lutego 2012r., toteż zaskarżoną decyzją pozwany organ rentowy przyznał prawo do emerytury od dnia 1 lutego 2012r. Wypłata świadczenia nastąpiła w zbiegu z wypłatą renty z tytułu wypadku przy pracy (100% renty oraz 50% emerytury). Odwołujący nie kwestionował sposobu wyliczenia świadczenia, a jedynie datę przyznania emerytury.
Zgodnie z treściąart. 27 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009r. Nr 153 poz.1227 ze zm.- w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji) „emeryturę przyznaje sięz urzęduzamiastpobieranej renty z tytułu niezdolności do pracy osobie, która osiągnęła wiek 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz podlegała ubezpieczeniu społecznemu albo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Przepisart. 24a ust. 2stosuje się odpowiednio”.
Z literalnego brzmienia powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że działanie organu rentowego z urzędu skierowane jest na tych ubezpieczonych, którzy wraz z wiekiem zyskują uprawnienie do świadczenia emerytalnego w miejsce dotychczas pobieranej renty z tytułu niezdolności do pracy.
Emerytura z urzędunie przysługuje natomiast rencistom, którzy ukończyli wiek uprawniający do wcześniejszej emerytury, bądź pobierali rentę z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem lub chorobą zawodową oraz renty inwalidy wojennego.
Celem wprowadzenia od 1 stycznia 2006r. do prawa ubezpieczeń społecznych na podstawie przepisu art.27a ustawy z 1998r. o emeryturach i rentach z FUS zamiany rent z tytułu niezdolności do pracy na emeryturę było usunięcie systemowego błędu "dożywotniej renty z tytułu niezdolności do pracy".
W rozpoznawanej sprawie istotne jest, że ubezpieczony nie pobierał renty w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 grudnia1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, lecz na podstawieart.17 ustawy z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(Dz.U. 2009.167.1322).
Toteż w stosunku do niego obowiązywały przepisy art.26 ust. 1 ustawy z 30 października 2002r. , które stanowią, że „ osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego oraz do emerytury na podstawie odrębnych przepisów wypłaca się, zależnieod jej wyboru:
1)przysługującą rentę powiększoną o połowę emerytury albo
2)emeryturę powiększoną o połowę renty”.

Możliwość dokonania wyrobu świadczenia przez ubezpieczonego skutkuje obowiązkiem złożenia przez niego wniosku w celu wyboru właściwego świadczenia.
O ile bowiem art. 27a ustawy emerytalnej wprowadza obligatoryjną zamianę renty na emeryturę dla tych ubezpieczonych, którzy osiągnęli wiek emerytalny, o tyle osobie uprawnionej do renty wypadkowej oraz do emerytury na podstawie odrębnych przepisów wypłaca się świadczenie zbiegowe . Z uwagi na występujący zbieg do świadczeń obok emerytury wypłacanej w całości lub w połowie, wypłacona zostanie odpowiednio również renta wypadkowa ( w połowie lub w całości).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w sytuacji, gdy ubezpieczony pobierający rentę wypadkową, mimo wcześniejszego spełnienia przesłanek warunkujących nabycie prawa do emerytury, wniosek o jej przyznanie złożył dopiero w dniu 8 lutego 2012r. , organ rentowy nie mógł wcześniej niż od 1 lutego 2012r. przyznać prawa do tego świadczenia (art. 129 ustawy emerytalnej), gdyż w przypadku odwołującego w grę wchodziło świadczenie zbiegowe i dodatkowo zachodziła konieczność dokonania wyboru przez ubezpieczonego.
Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki określone wart.27a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W tym stanie rzeczy apelację należy uznać za pozbawioną uzasadnionych podstaw, tym bardziej, że zarzuty sformułowane w apelacji de facto dotyczyły prawa do emerytury w związku z ukończeniem 60 roku życia, co zostało rozstrzygnięte prawomocną decyzją organu rentowego z dnia 14 sierpnia 1998r. (k.124 a.r.).
Z tych powodów na zasadzieart. 385 k.p.c.orzeczono jak w sentencji wyroku.

/SSA Ewa Cyran/ /SSA Iwona Niewiadowska-Patzer/ /SSA Hanna Hańczewska-Pawłowska/