Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 204/12
Data wyroku: 2012-03-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Bohun, Iwona Biedroń, Jan Gibiec
Słowa kluczowe: Nieważność Postępowania, Pełnomocnik Procesowy
Podstawa prawna: art. 87§1 k.p.c., art. 379 pkt 2 k.p.c.
Teza: Istnienie stałego stosunku zlecenia powinno w konkretnym wypadku mieć charakter pierwotny w stosunku do udzielenia pełnomocnictwa procesowego w danej sprawie – oznacza to, iż najpierw powinien istnieć między stroną a jej pełnomocnikiem procesowym stały stosunek zlecenia, a dopiero potem możliwe jest udzielenie takiemu zleceniobiorcy pełnomocnictwa procesowego, ale jedynie wtedy, gdy konkretna sprawa pozostaje w związku z przedmiotem istniejącego między nimi stałego stosunku zlecenia.

Sygn. akt I ACa 204/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 marca 2012 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący Sędzia SA:

Jan Gibiec (spr.)

Sędzia SA:
Sędzia SA:

Małgorzata Bohun
Iwona Biedroń

po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym we Wrocławiu
sprawy z powództwa:(...) Sp. z o.o.wŚ.
przeciwkoS. Ż.
o nakazanie
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 13 grudnia 2011 r.
sygn. akt IVI GC 194/11

uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie, w jakim pozwany był reprezentowany przezR. J., tj. od dnia 13.12.2011 r., i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE
Powód(...) sp. z o.o.wŚ.domagał się zobowiązania pozwanegoS. Ż.do usunięcia napisu(...)z tablicy reklamującejZakład (...)pozwanego umieszczonej na posesji przyul . (...)wŚ.oraz nakazania opublikowania treści zapadłego orzeczenia w „Wiadomościach(...)Wyrokiem z dnia 13.12.2011 r. do usunięcia napisu(...)z tablicy reklamującejZakład (...)pozwanego umieszczonej na posesji przyul . (...)wŚ.w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zobowiązał pozwanego do jednokrotnego opublikowania na własny koszt treści punktu I wyroku w „Wiadomościach(...)w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku. Dalej idące powództwo Sąd oddalił i zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 960 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.           Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wniósł w ustawowym terminieR. J., wskazując, iż działa jako pełnomocnik pozwanegoS. Ż..       Pełnomocnik strony powodowej wniósł odpowiedź na apelację, domagając się zwrotu kosztów zastępstwa w instancji odwoławczej.   Zarządzeniem z dnia 21.02.(...). Sąd Apelacyjny wezwał pozwanegoS. Ż.do podpisania apelacji w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka została doręczona pozwanemu w dniu 24.02.2012 r. W zakreślonym terminie pozwany apelację podpisał.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Wyrok Sądu I instancji podlegał uchyleniu z uwagi na nieważność postępowania.        Pełnomocnikiem procesowym strony w postępowaniu cywilnym może być tylko osoba, którą ustawa procesowa wyposaża w takie uprawnienie. Jak stanowiart. 87 § 1 k.p.c., pełnomocnikiem takim może być m.in. osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia.
W niniejszej sprawie powód domagał się zobowiązania pozwanego do usunięcia napisu(...)z tablicy reklamującejZakład (...)pozwanego umieszczonej na posesji przyul . (...)wŚ.oraz nakazania opublikowania treści zapadłego orzeczenia w „Wiadomościach(...)Od dnia 13.12.2011 r. pozwanyS. Ż.reprezentowany był przez niebędącego adwokatem ani radcą prawnymR. J.. W celu wykazania swojego umocowaniaR. J.przedstawił pełnomocnictwo udzielone mu przez pozwanego oraz umowę zlecenia z dnia 1.06.2009 r., z której § 1 wynika, że stanowi ona umowę o świadczenie usług doradztwa podatkowego. W umowie tejR. J.jako Doradca zobowiązał się do prowadzenia dla pozwanego jako Zleceniodawcy ksiąg i ewidencji podatkowych, sporządzania kart wynagrodzeń pracowników oraz deklaracji rozliczeniowych do ZUS, a także reprezentowania Zleceniodawcy przed organami podatkowymi oraz – na podstawie odrębnego pełnomocnictwa – przed sądami w sprawach cywilnych, gospodarczych, z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
W ocenie Sądu Apelacyjnego umocowanieR. J.do reprezentowania pozwanego w niniejszej sprawie nie było skuteczne, albowiem przedmiot niniejszej sprawy nie wchodzi w zakres stałego stosunku zlecenia łączącego go z pozwanym. Należy podkreślić za Sądem Najwyższym (postanowienie z dnia 9.09.2011 r., I CZ 53/11), że okolicznością doniosłą przy ustanawianiu pełnomocnika nie jest to, czy zlecenie obejmowało zastępowanie zleceniodawcy przed sądem, lecz to, że potrzeba żądania rozstrzygnięcia przez sąd wiąże się lub wynika z okoliczności faktycznych objętych udzielonym uprzednio zleceniem. W przeciwnym razie pominięte zostałoby wynikające zart. 87 § 1 k.p.c.ustawowe ograniczenie zakresu pełnomocnictw udzielanych w postępowaniu cywilnym dla osób pozostających w stałym stosunku zlecenia, które mogą być pełnomocnikami tylko wtedy, gdy przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia. Istnienie stałego stosunku zlecenia powinno w konkretnym wypadku mieć charakter niejako pierwotny w stosunku do udzielenia pełnomocnictwa procesowego w danej sprawie - oznacza to, iż najpierw powinien istnieć między stroną a jej pełnomocnikiem procesowym stały stosunek zlecenia, a dopiero potem możliwe jest udzielenie takiemu zleceniobiorcy pełnomocnictwa procesowego, ale jedynie wtedy, gdy konkretna sprawa pozostaje w związku z przedmiotem istniejącego między nimi stałego stosunku zlecenia.
Z treści umowy pozwanego zR. J.z dnia 1.06.2009 r. wynika, że jej przedmiotem objęte było prowadzenie dla pozwanego dokumentacji podatkowej. Istniejący między pozwanym aR. J.stosunek zlecenia dotyczy zatem innej sfery prawnej niż sfera, której dotyczy spór rozpatrywany w niniejszym postępowaniu. Wskazanie przez pozwanego iR. J.w treści umowy, iż Doradca może reprezentować Zleceniodawcę m.in. w postępowaniach cywilnych i udzielenie Doradcy pełnomocnictwa procesowego przez Zleceniodawcę, jako sprzeczne z dyspozycjąart. 87 § 1 k.p.c., było zatem nieskuteczne.R. J.nie mógł pełnić roli pełnomocnika procesowego pozwanego w niniejszej sprawie.
Zgodnie zart. 379 k.p.c.nieważność postępowania ma miejsce m.in. wówczas, gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Wynika z tego ograniczenie swobody stron w wyborze osoby pełnomocnika procesowego, bezwzględnie wiążące strony i sąd. Występowanie w sprawie w charakterze pełnomocnika procesowego osoby, której ustawa na to nie zezwala, powoduje nieważność postępowania. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 8.07.2008 r. (III CZP 154/07), występowanie w charakterze pełnomocnika procesowego osoby, która nie może być pełnomocnikiem, oznacza brak należytego umocowania powodujący nieważność postępowania (art. 379 pkt 2 k.p.c.).
Sądowi Apelacyjnemu znany jest dominujący obecnie w orzecznictwie pogląd o niemożności zatwierdzania czynności dokonanych przez osoby, które nie mogą być pełnomocnikami procesowymi, i co do zasady Sąd Apelacyjny pogląd ten podziela. W okolicznościach niniejszej sprawy automatyczne powielenie tego poglądu prowadziłoby jednak do niedopuszczalnej sytuacji, w której pomimo ewidentnej nieważności postępowania pierwszoinstancyjnego, pozwany reprezentowany w toku tego postępowania przez osobę, która jego pełnomocnikiem w sprawie być nie mogła, ale została błędnie dopuszczona do tej roli przez Sąd I instancji, nie miałby możliwości skutecznego zaskarżenia wyroku. Skoro pozwany wniósł apelację za pośrednictwem osoby, którą przy akceptacji Sądu I instancji uważał za swojego pełnomocnika, zasadnym było w ocenie Sądu Apelacyjnego wezwanie pozwanego do osobistego podpisania apelacji i nadanie jej biegu w celu uchylenia wyroku zapadłego w wyniku nieważnego postępowania.
Mając na uwadze powyższe, na podstawieart. 386 § 2 k.p.c.w zw. zart. 374 k.p.c.Sąd Apelacyjny na posiedzeniu niejawnym uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie w zakresie, w jakim pozwany był reprezentowany przezR. J., tj. od dnia 13.12.2011 r., i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.