Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1176/12
Data wyroku: 2013-02-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marta Pańczyk-Kujawska, Roman Skrzypek, Urszula Kocyłowska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 usatwy o emeryturach i rentach z FUS i art. 385 kpc.

Sygn.akt

III AUa 1176/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 lutego 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

SSA Urszula Kocyłowska

Sędziowie:

SSA Marta Pańczyk-Kujawska (spr.)
SSA Roman Skrzypek

Protokolant

st.sekr.sądowy M. Piekiełek

po rozpoznaniu w dniu14 lutego 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuS. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyrokuSądu Okręgowego w Tarnobrzegu
z dnia20 września 2012 r.sygn. aktIII U 929/11

o d d a l a apelację.

Sygn. akt III AUa 1176/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 lipca 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zmianami) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zmianami) odmówił wnioskodawcyS. K.prawa do emerytury.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż wnioskodawca wykazał jedynie 3 lata, 8 miesięcy i 16 dni okresów pracy w warunkach szczególnych. Zakład nie uwzględnił jako okresów takiej pracy jego zatrudnienia w okresach od 1 czerwca 1974 r. do 30 listopada 1975 r. w(...)R.oraz od 16 sierpnia 1979 r. do 31 października 1992 r. wHucie (...)z uwagi na to, że wnioskodawca nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wykonywanie pracy w takich warunkach.
W odwołaniu od powyższej decyzjiS. K.domagał się przyznania mu prawa do emerytury. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność wykonywania przezeń pracy w warunkach szczególnych w zakwestionowanych przez Zakład okresach.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jego oddalenie.
Wyrokiem z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt III U 929/11 Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu oddalił odwołanieS. K..
Sąd wskazał w pierwszej kolejności na niesporne okoliczności w sprawie tj. wiek wnioskodawcy, datę złożenia wniosku o przyznanie emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, ilość okresów składkowych i nieskładkowych na dzień 1 stycznia 1999 r., nie przystąpienie przez odwołującego do OFE i ilość uznanych przez ZUS jego okresów pracy w szczególnych warunkach.
Sąd ustalił, że w trakcie zatrudnienia wWytwórni (...)wR.wnioskodawca początkowo wykonywał pracę na stanowisku stażysty – technologa, następnie od 1 września 1974 r. na stanowisku samodzielnego technologa, a od 2 stycznia 1975 r. do 30 listopada 1975 r. mistrza w wydziale konstrukcyjno – spawalniczym. Na podstawie zeznań świadków Sąd Okręgowy uznał, że w okresie zatrudnienia na stanowiskach technologa i mistrzaS. K.wykonywał pracę w warunkach szczególnych polegającą na kontroli jakości produkcji oraz dozorze inżynieryjno – technicznym w wydziale, w którym jako podstawowe wykonywane były prace w warunkach szczególnych, a ujęte w wykazie A, dziale XIV, poz. 24 stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W zakresie zatrudnieniaS. K.wHucie (...)Sąd Okręgowy ustalił, że od 16 sierpnia 1979 r. pełnił on dla tego pracodawcy obowiązki zastępcy dyrektora ds. technicznych i zastępcy dyrektoraZakładu (...)wL., zaś od 10 lutego 1986 r. był dyrektoremZakładu (...)wL., stanowisko to zajmował do 29 lutego 1992 r. W tym okresie pełnił nadzór nad całym Zakładem pod względem techniczno – produkcyjnym. W Zakładzie tym było zatrudnionych od 300 do 400 pracowników w różnych okresach. Wnioskodawcy podlegał oddział spawalniczy i mechaniczny, którymi zarządzali ich kierownicy, którym to podlegali mistrzowie, brygadziści i pracownicy produkcyjni. Połowa pracowników wykonywała prace w warunkach szczególnych, byli to: spawacze, malarze, tłoczarze, szlifierzy, hartownicy i pracownicy zatrudnieni przy obróbce żeliwa, pozostali pracownicy nie wykonywali pracy w takich warunkach, wśród nich tokarze, frezerzy i magazynierzy.
Dokonując oceny wiarygodności słuchanych w sprawie świadków jak i wnioskodawcy Sąd dał wiarę ich zeznaniom w całości, jednakże uznał, że ustalony na ich podstawie charakter jego pracy wZakładzie (...)wL.należącym doHuty (...)uniemożliwia zakwalifikowanie jej jako pracy w warunkach szczególnych opisanej w wykazie A, dziale XIV, poz. 24 stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W ocenie Sądu I instancji wnioskodawca pracując jako dyrektor ds. technicznych i dyrektor zakładu nie wykonywał stale i pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych jak tego wymagaart. 184w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia. Sąd uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie wskazał na usytuowanie wnioskodawcy w strukturze organizacyjnej zakładu pracy, okoliczność zatrudnienia na podległych mu oddziałach kierowników i mistrzów, a także fakt, że połowa podległych mu pracowników nie wykonywała pracy w warunkach szczególnych.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu na podstawieart. 47714§ 1 kpcoddalił odwołanie wnioskodawcy.
Powyższy wyrok w całości zaskarżyłS. K., który zarzucił:
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w okresie zatrudnienia wZakładzie (...)wL.nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych,
- naruszenie§ 233 § 1 kpcpoprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do błędnej oceny stanu faktycznego, podkreślił przy tym, że był jedyną osobą w zakładzie pracy uprawnioną do nadzoru inżynieryjnego nad pracami spawalniczymi i na tym koncentrowała się wykonywana przezeń praca, nadto zakład pracy znajdował się w jednej hali, w związku z czym siła rzeczy pracował w warunkach szkodliwych dla zdrowia,
- naruszenie art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z§ 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeprzez błędną ich wykładnię i oddalenie odwołania, pomimo, że spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szkodliwych.
Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji poprzez orzeczenie, że odwołujący nabył prawo do emerytury w obniżonym wieku w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania za obie instancje.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja wnioskodawcy jest nieuzasadniona i jako taka podlega oddaleniu, bowiem wyrok Sądu Okręgowego jest – w ocenie tut. Sądu - wyrokiem trafnym i odpowiadającym prawu, zaś w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie występują jakiekolwiek przesłanki zaskarżenia mogące wyrok ten wzruszyć, w szczególności te, które Sąd II instancji ma na uwadze z urzędu (art. 378 § 1 kpc).
Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia faktyczne jak i prawne poczynione przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je jako swoje. Przeprowadził on bowiem wyczerpujące postępowanie dowodowe, które pozwoliło na uznanie, że wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach szczególnych - oprócz okresu niespornego - także w trakcie zatrudnienia w(...)Zaliczenie powyższego okresu nie jest jednakże wystarczające do uznania, że apelujący legitymuje się 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych, co wyklucza przyznanie mu emerytury w obniżonym wieku.
W tym miejscu należy przypomnieć, iż wnioskodawca domagał się przyznania emerytury wynikającej zart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227 ze zmianami) który stanowi, że ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27. Z koleiart. 184pozwala stosowaćart. 32do osób urodzonych po 1 stycznia 1949 r., pod warunkiem, iż do 31 grudnia 1998 r. osiągnęli wymagany okres składkowy i nieskładkowy oraz okres pracy w warunkach szczególnych. Definicję ustawową "pracy w szczególnych warunkach" zawieraart. 32 ust. 2wyżej powołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Pracę taką pracownik musi wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.), aby nabyć prawo do emerytury w obniżonym wieku. Ust. 4 tego artykułu stanowi, że "wiek emerytalny, o którym mowa wust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym wust. 2 i 3przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych". Te "dotychczasowe przepisy" torozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wnioskodawca winien więc wykazać, iż wykonywał prace w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez co najmniej 15 lat. Apelujący domagał się, by wykonywaną przez niego pracę w trakcie zatrudnienia wHucie (...)zakwalifikować jako prace wymienione w dziale XIV poz. 24 wykazu stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. tj. kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Winien więc on sprawować kontrolę jakości produkcji stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na wydziałach i oddziałach na których jako podstawowe są wykonywane prace w warunkach szczególnych. Podstawą zakwalifikowania kontroli międzyoperacyjnej, jakości produkcji i usług oraz dozoru inżynieryjno – technicznego jako pracy w warunkach szczególnych jest to, aby na oddziałach i wydziałach, na których są wykonywane, jako podstawowe wykonywane były prace wymienione w wykazie A. Objęcie takim nadzorem lub kontrolą także innych niż w wykazie prac nie wyłącza zakwalifikowania nadzoru lub kontroli jako pracy w szczególnych warunkach, o ile te inne prace nie są na danym wydziale lub oddziale podstawowe (vide – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2007 r. o sygn. akt I UK 111/07, LEX 375689). Ustawodawca dopuszcza więc, by nadzorujący wykonywał część swoich zadań na wydziałach czy oddziałach na których nie jest wykonywana praca w warunkach szczególnych, a tym samym dopuszcza, by część tej pracy nie odbywała się w takich warunkach, o ile w podstawowym zakresie taki pracownik nadzorował wydziały i oddziały w których wykonywano pracę w warunkach szczególnych. Przeprowadzone przez Sąd Okręgowy postępowanie dowodowe pozwala jednoznacznie przesądzić, że wnioskodawca w spornym okresie w podstawowym zakresie nie wykonywał nadzoru nad pracownikami wykonującymi pracę w warunkach szczególnych, bowiem jego głównym obowiązkiem było kierowanie podległym mu w przedsiębiorstwem poprzez koordynację pracy pracowników oraz podległych mu służb pomocniczych w celu sprawnego przebiegu procesu produkcyjnego, a czas spędzany przezeń na hali produkcyjnej był konsekwencją tego zadania, a nie sprawowania bezpośredniego dozoru czy nadzoru nad pracownikami produkcyjnymi, które to obowiązki spoczywały na zatrudnionych w tym celu brygadzistach, mistrzach i kierownikach. Powyższe wnioski wynikają wprost z zeznań samegoS. K., który wskazał, że podlegali mu dwaj kierownicy podległych mu oddziałów tj. mechanicznego i spawalniczego. Na tych wydziałach byli także zatrudnieni mistrzowie i brygadziści którzy sprawowali nadzór nad pracownikami produkcyjnymi. Wskazuje na to także rozmiar kierowanego przez odwołującego przedsiębiorstwa zatrudniającego 300-400 pracowników i zajmowane przez niego stanowisko, nie sposób przyjąć, że dyrektor tak dużego Zakładu zajmował się nadzorem nad poszczególnymi pracownikami produkcyjnymi, a nie kierowaniem całym procesem produkcyjnym. Nadto, jak wynika z zeznań samego apelującego, na oddziale mechanicznym byli zatrudnieni pracownicy nie wykonujący prac w warunkach szczególnych jak frezerzy, malarze czy magazynierzy. Ocenił on, że połowa podległych mu pracowników nie wykonywała prac w warunkach szczególnych, nie sposób więc przyjąć, iż podstawowym jego zadaniem w pracy był nadzór nad pracownikami którzy wykonywali pracę w warunkach szczególnych.
Także zarzuty apelacji kwestionujące prawidłowość przeprowadzonej przez Sąd oceny dowodów nie mogą się ostać. Sąd I instancji dał wiarę zeznaniom wszystkich słuchanych w sprawie świadków, jak i wnioskodawcy i to na ich podstawie ustalił charakter jego pracy w spornym okresie. Wskazał, że z zeznań świadków, a przede wszystkim samego wnioskodawcy wynika, iż sprawował on jedynie ogólny nadzór nad podległymi mu pracownikami wśród których byli nie tylko pracownicy wykonujący pracę w warunkach szczególnych, gdyż jak sam wskazał około połowy z nich nie wykonywało takiej pracy. Nie sposób przyjąć, iż tak dokonana ocena dowodów była oceną dowolną, a okoliczność, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało faktów dowodzonych przez odwołującego nie oznacza, że doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów.
W tym stanie rzeczy apelacją jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu stosownie do dyspozycjiart. 385 kpc.

Zarządzenie:
-(...)
-(...)