Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 488/12
Data wyroku: 2012-09-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Kus-Trybek, Jerzy Bess, Paweł Rygiel
Słowa kluczowe: Umowa Sprzedaży
Podstawa prawna: art. 103 k.c., art. 65 k.c.

Sygn. akt I ACa 488/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 września 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Paweł Rygiel

Sędziowie:

SSA Maria Kus-Trybek
SSA Jerzy Bess

Protokolant:

st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura

po rozpoznaniu w dniu 18 września 2012 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaS. G.
przeciwkoL. T.
o ustalenie nieważności umowy
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 3 października 2011 r. sygn. akt I C 280/10
1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadaje mu brzmienie:
„I ustala, że umowa sprzedaży nieruchomości położonej wK., dzielnicaK.obr.14, stanowiącejdziałkę nr (...)o powierzchni 223 m2, zabudowanej dwupiętrowymbudynkiem oznaczonym nr (...)przyul. (...), objętejksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Krakowa Podgórza w Krakowie, zawarta w dniu 24 lipca 2007 r. przed notariuszemK. G., (Rep A 12454/2007) – jest nieważna;
II zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 19.800 zł (dziewiętnaście tysięcy osiemset złotych) tytułem kosztów procesu;
III nakazuje ściągnąć od pozwanegoL. T.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 30.115 zł trzydzieści tysięcy sto piętnaście złotych) tytułem brakujących kosztów sądowych, od uiszczenia których powódka była zwolniona.”
2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 35.400 zł (trzydzieści pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 488/12

UZASADNIENIE
PowódkaS. G., w pozwie skierowanym przeciwkoF. T.iL. T., domagała się ustalenia, że zawarta w dniu 24 lipca 2007 r. przed notariuszemK. G.(Rep. A 12454/2007) umowa sprzedaży nieruchomości położonej wK., dzielnicaK., obręb 14, stanowiącejdziałkę nr (...)o powierzchni 223 m2, zabudowanej dwupiętrowymbudynkiem oznaczonym nr (...)przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie prowadziksięgę wieczystą nr (...), zawarta pomiędzy(...)votoT.20votoG.działającą przez pełnomocnikaF. T.aL. T.– jest nieważna.

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo w części skierowanej przeciwko pozwanemuL. T.i w tym zakresie dokonał ustalenia zgodnego z żądaniem pozwu oraz oddalił powództwo w stosunku do pozwanegoF. T..
Na skutek apelacji pozwanegoL. T.Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 15 października 2009 r., uchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej roszczenie skierowane przeciwko pozwanemuL. T.i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W ocenie Sądu odwoławczego błędne było przyjęcie założenia przez Sąd Okręgowy, iż z pokrewieństwa nabywcy i pełnomocnika sprzedawcy wynika domniemanie faktyczne, że nabywca wiedział, iż sprzedaż stanowi nadużycie pełnomocnictwa, a obalenie tego domniemania obciążało pozwanych. Sąd Apelacyjny podkreślił przy tym, że powódka w pozwie nie podnosiła zarzutu zmowy pełnomocnika z nabywcą, tzw. koluzji. Żądanie swoje opierała natomiast na twierdzeniu, że umowa sprzedaży została zawarta bez ważnego umocowania pełnomocnika w rozumieniuart. 103 kc, wbrew jej wiedzy oraz jest umową pozorną. Te sporne okoliczności nie zostały wyjaśnione przez Sąd I instancji. W tej sytuacji zaniechanie przez Sąd Okręgowy badania materialnej podstawy powództwa oraz pominiecie merytorycznych zarzutów pozwanych oznacza nierozpoznanie istoty sprawy.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, zaskarżonym wyrokiem, Sąd Okręgowy powództwo oddalił i zasądził od powódki na rzecz pozwanego koszty procesu.
Swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji oparł na ustaleniu, że wksiędze wieczystej numer (...)prowadzonej dla nieruchomości stanowiącejdziałkę (...), położonej w obrębie(...)K.przyulicy (...), zabudowanejbudynkiem oznaczonym numerem (...), jako współwłaściciele po ½ wpisani sąG. B.iW. B., których jedyną spadkobierczynią jest powódkaS. G..
Sąd Okręgowy ustalił także, że dnia 30 stycznia 2002 r.F. T.przesłał powódce list z ofertą pomocy w przeprowadzeniu sprawy spadkowej i sprzedaży nieruchomości położonej przyulicy (...)wK.oraz polecił jej adwokata zI.R.K.. Dnia 8 kwietnia 2002 r.R.K.poinformował syna powódki –R. T. (1)o przygotowaniu pełnomocnictwa dlaF. T.do objęcia w posiadanie spadku po dziadkach i ojcuR. T. (1)oraz do sprzedaży nieruchomości objętej tym spadkiem oraz o pojawieniu się kupca na nieruchomość przyulicy (...).
Dnia 7 grudnia 2002 r. powódka iR. T. (1)udzieliliF. T.notarialnego pełnomocnictwa, w treści którego wskazano, iż upoważnia ono do wszelkich czynności zwykłego zarządu i przekraczających zwykły zarząd oraz rozporządzania nieruchomościami stanowiącymi ich własność albo współwłasność z jakiegokolwiek tytułu, na warunkach według uznania pełnomocnika z prawem ich zbywania pod dowolnym tytułem, mocodawcy zrzekli się prawa do odwołania pełnomocnictwa i oświadczyli, że pełnomocnictwo nie wygasa z powodu śmierci mocodawców oraz że pełnomocnik może być drugą stroną czynności prawnej.
W dniu 17 maja 2007 r. autentyczność podpisu notariusza na dokumencie pełnomocnictwa oraz zgodność dokumentu z prawem miejsca wystawienia stwierdził Konsul Generalny RP wM..
Dnia 24 lipca 2007 roku przed notariuszemF. T., działając w imieniu powódkiS. G.oświadczył, iż sprzedaje nieruchomość położoną wK., dzielnicaK., obręb(...)stanowiącądziałkę (...)zabudowaną budynkiem mieszkalnym za cenę 600.000 zł. pozwanemuL. T., a pozwany oświadczył, że przedmiotową nieruchomość za wskazaną cenę kupuje.
Dokonując prawnej oceny roszczenia powódki Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnictwo dlaF. T.zostało sporządzone zgodnie z przepisami prawa kanadyjskiego –Kodeksu CywilnegoprowincjiQ.oraz Etyki i procedur notarialnych w związku z art. 12 ustawy prawo międzynarodowe prywatne. W ocenie Sądu Okręgowego pełnomocnictwo to obejmowało umocowanieF. T.do sprzedaży nieruchomości położonej przyulicy (...), albowiem udzielając pełnomocnictwa powódka miała świadomość, że przysługuje jej prawo własności przedmiotowej nieruchomości i świadomie dążyła do spieniężenia wszelkich nieruchomości położonych wK., a co za tym idzie - zawarta w imieniu powódki przezF. T.umowa sprzedaży jest ważna.
O kosztach procesu Sąd I instancji rozstrzygnął na podstawieart. 98 k.p.c.

Apelację od powyższego orzeczenia wniosła powódkaS. G.zaskarżając je w całości i zarzucając:
- sprzeczność ustaleń faktycznych z zebranym materiałem dowodowym poprzez pominięcie, że przed zawarciem umowy sprzedaży pełnomocnik powódki żądał wstrzymania działań związanych ze spadkiem, że powódka nie miała świadomości możliwości rozporządzenia przedmiotową nieruchomością i bezpodstawne przyjęcie, że powódka miała wolę zbycia tej nieruchomości, a w konsekwencji niezastosowanie przepisuart. 58 § 2 kc.;
- naruszenieart. 83 § 1 kcprzez jego niezastosowanie;
- naruszenie art. 12 ppm przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że sporne pełnomocnictwo było zgodne z prawem miejsca jego sporządzenia.
Podnosząc powyższe zarzuty apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez ustalenie nieważności przedmiotowej umowy i zasądzenie na rzecz powódki kosztów procesu za obie instancje.
W odpowiedzi na apelację pozwanyL. T.wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja powódki okazała się zasadna i prowadzić musiała do zmiany zaskarżonego wyroku.
I.  Zasadny okazał się zarzut częściowo błędnego ustalenia przez Sąd I instancji okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Przede wszystkim zgromadzony przed Sądem Okręgowym materiał dowodowy dawał podstawy do poczynienia ustaleń w szerszym zakresie, co było niezbędne dla oceny kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, w tym związanych z celem i treścią udzielonego przez powódkę pełnomocnictwa. Tym bardziej, że poczynienie szczegółowych ustaleń było niezbędne z uwagi na skomplikowanie sprawy pod względem faktycznym. W sytuacji, gdy sporna była treść i zakres udzielonego przez powódkę pełnomocnictwa, przy braku bezpośrednich dowodów co do ustaleń pomiędzy powódką aF. T., gdy pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem nie doszło do uzgodnień przy osobistym kontakcie i – wreszcie – w sytuacji, w której każda ze stron była zainteresowana w jednostronnym przedstawieniu okoliczności faktycznych – dokonanie wiążących ustaleń w tym zakresie możliwe było wyłącznie z odwołaniem się do pojedynczych, szczegółowych faktów.
Po drugie, w toku postępowania apelacyjnego ujawniono, iż ocena spornej czynności prawnej jest przedmiotem badania Prokuratury Rejonowej w Krakowie,K.– Zachód w sprawie 4 Ds.(...)W tym stanie rzeczy, przy stwierdzonych brakach w ustaleniach faktycznych Sądu I instancji oraz z uwagi na istniejące wątpliwości co do rzeczywistej treści stosunków między stronami, Sąd Apelacyjny podjął decyzję o zapoznaniu się z urzędu z aktami tej sprawy, a następnie - dopuszczeniu i przeprowadzeniu z urzędu dowodów z dokumentów ujawnionych na rozprawie apelacyjnej.
Niezależnie od powyższego, w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, Sąd Apelacyjny dopuścił z urzędu dowód z przesłuchania świadkaF. T.. Zważyć należy, iż zakres niezbędnych dla oceny zgłoszonego roszczenia ustaleń faktycznych powodował, iż zeznania tego świadka – występującego uprzednio w sprawie w charakterze strony, miały istotne znaczenie.F. T.brał udział w dokonywaniu spornej czynności prawnej. Nadto to od niego pochodziło szereg dokumentów stanowiących materiał dowodowy w sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny jako Sądmeriti, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego częściowo odmiennie niż Sąd I instancji ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Sąd Odwoławczy zaakceptował i przyjął za własne ustalenia Sądu I instancji dotyczące treściksięgi wieczystej numer (...), uznania za zmarłych i stwierdzenia nabycia spadku poG.iW. B.oraz umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 24 lipca 2007 roku, w pozostałym zaś zakresie poczynił własne ustalenia.
II.  Sąd Odwoławczy ustalił następujące okoliczności faktyczne:

W. B.,G. B.zostali w 1936 roku zameldowani pod adresem(...)W mieszkaniu tym zameldowane zostały także ich dzieciE.iZ..
dowód: wyciąg z książki meldunkowej kamienicy przyulicy (...)k. 391 – 392; kopia pisma z 15 marca 1941 roku k. 172
W 1946 roku zarządzono przywrócenie na rzecz powódki, noszącej wówczas nazwisko po mężuT., posiadanie nieruchomości przy(...). Dnia 30 października tego roku powódka udzieliłaR. K.pełnomocnictwa do zastępowania jej w sprawie o uznanie za zmarłychW.iG.B.. Dnia 14 marca 1947 powódka reprezentowana przez adwokataR. K.wniosła o przeprowadzenie postępowania spadkowego poW. B.iG. B.informując jednocześnie o odrzuceniu spadku przez brataZ. B.oraz o tym, iż spadkodawcy byli po ½ właścicielami realności objętej lwh(...)wK., dzielnicy(...)przyulicy (...). W uzasadnieniu postanowień z dnia 22 marca 1947 roku o stwierdzeniu nabycia spadku poG. B.iW. B.Sąd(...)wK.wskazał, że według oświadczenia wnioskodawczyni (S. T. (1)) spadkodawcy byli po połowie właścicielami nieruchomości objętej lwh(...)ks. gr. gm. kat.K.Dz.(...)

dowód: kopia postanowień Sądu(...)wK.z 22 marca 1947 roku k. 106, 107; pismo Tymczasowego Zarządu Państwowego z 1946 roku k. 492 – 493; wniosek o przeprowadzenie postępowania spadkowego poW. B.iG. B.k. 494; pełnomocnictwo z 30 października 1946 roku k. 502

W 1970 rokuG. Ł.informowała DzielnicowyZarząd (...), że właścicielką nieruchomości przyulicy (...)jestS.zB. T., która po wojnie udzieliła adwokatowiR. K.pełnomocnictwa do załatwiania jej spraw majątkowych w Polsce, w tym administrowania domu posadowionego na w/w nieruchomości i od tego czasu miejsce jej pobytu pozostawało nieznane. Nieruchomość została przejęta w zarząd DzielnicowegoZarządu (...).
dowód: pismo DzielnicowegoZarządu (...)k. 393; pismoG. Ł.z 3 czerwca 1970 roku k. 490
W dniu 27 listopada 1997 rokuF. T.iK. I.kupili od osoby podającej się zaW. B.udział wynoszący ½ we współwłasności nieruchomości przyulicy (...). Po zawarciu umowyF. T.zaczął administrować tą nieruchomością i na własny koszt przeprowadził remont budynku posadowionego na tej nieruchomości. Dnia 7 czerwca 2000 rokuF. T.iK. I.sprzedaliK. K.udział wynoszący 8/20 we współwłasności w/w nieruchomości.
W tym samym roku do Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy został złożony wniosek o zniesienie współwłasności tej nieruchomości. W toku postępowania okazało się, żeW. B.zmarł w obozie zagłady wB.. W konsekwencji umowa sprzedaży nieruchomości z 27 listopada 1997 roku została następnie, na wniosek Prokuratora Okręgowego w Krakowie, prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 15 października 2002 roku (sygnatura akt I C(...)) uznana za nieważną. Natomiast umowa zawarta pomiędzyF. T.iK. I., aK. K.została wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 15 lipca 2004 roku (sygnatura akt I C(...)uznana za bezskuteczną.
F. T.administrował sporną nieruchomością także po stwierdzeniu nieważności umowy sprzedaży.

dowód: wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 15 lipca 2004 roku, sygnatura I C(...)k. 63; wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 15 października 2002 roku, sygnatura I C 1194/02 k. 64; pozew i odpowiedź na pozew w sprawie I C(...)w aktach sprawy I C(...)(ujawnione na rozprawie k. 132); pozew w sprawie I C(...)w aktach sprawy I C(...)(ujawnione na rozprawie k. 132); protokół przesłuchaniaF. T.w dniu 15 lutego 2002 roku, w sprawie 3 Ds(...)k. 487 – 489; protokół przesłuchaniaF. T.w charakterze podejrzanego w dniu 10 grudnia 2008 roku, sygnatura 4 Ds(...)k. 538 – 542; zeznania świadkaF. T.k. 573/2 – 574

Co najmniej od połowy lat dziewięćdziesiątychR. T. (2)reprezentowałS. G.we wszystkich kwestiach finansowych, także dotyczących majątku położonego w Polsce. Powódka nigdy nie działała sama, zawsze konsultowała się z synem, któremu zleciła załatwienie spraw w swoim imieniu i nie interesowała się szczegółami ich prowadzenia. Od początku działania związane z odzyskaniem należącego do rodziny majątku położonego w Polsce zajmował się w imieniu swoim i powódkiR. T. (2). W 2000 rokuT. O.w imieniuR. T. (2)zwróciła się do adwokata wK.A. Ś.w sprawie spraw spadkowych po ojcuR. J.T., w zakresie nieruchomości położonych w Polsce. Wskazała, że zgodnie z testamentemJ. T.jego jedynym spadkobiercą jest jego żonaS. G.. Do listu dołączyła pełnomocnictwo dla adwokata udzielone przez powódkę 27 stycznia 2000 roku przed notariuszemT. O.do przeprowadzenia postępowania w sprawie nabycia praw do spadku poJ. T.i jego rodzicachE.iI. T.. AdwokatA. Ś.prowadził sprawę celem wykazania spadkobrania poJ. T., ale wobec braku powodzeniaR. T. (2)poszukiwał innej osoby do poprowadzenia tej sprawy.
dowód: listT. O.doA. Ś.k. 24; pełnomocnictwo z 27 stycznia 2000 roku k. 499 – 500; protokół przesłuchaniaR. T. (2)w dniu 18 grudnia 2007 roku, w sprawie 4 Ds 306/07 k. 483 – 486; zeznania świadkaR. T. (2)k. 343 – 347
F. T.dowiedziawszy się, że udział w nieruchomości położonej przyulicy (...)kupił od osoby nieuprawnionej, z uwagi na poczynione na nieruchomość nakłady szukał kontaktu ze spadkobiercami rzeczywistych właścicieli. W tym celu nawiązał kontakt z przyjacielem powódkiA. G.. W 2001 – 2002 rokuA. G.w imieniu i w obecnościR. T. (2), z uwagi na jego słabą znajomość polskiego dzwonił doF. T..

dowód: częściowo protokół przesłuchaniaF. T.w charakterze podejrzanego w dniu 10 grudnia 2008 roku, sygnatura 4 Ds(...)k. 538 – 542; częściowo protokół przesłuchaniaR.K.w dniu 21 lutego 2011 roku przez Policję(...)sygnatura(...)k. 562 – 568; zeznania świadkaR. T. (2)k. 343 – 347; częściowo zeznania świadkaF. T.k. 573/2 – 574

W nawiązaniu do przeprowadzonej rozmowy telefonicznej, w liście z 30 stycznia 2002 rokuF. T.informowałA. G., że chciałby pomóc powódce w sprawie, o której rozmawiali przez telefon i przekazał list do powódki, w którym zaoferował przejęcie sprawyD.21 od prof.Ś.i swoją pomoc sprzedaży budynku wraz z przelaniem pieniędzy na wskazany rachunek bankowy w(...)lub(...)Zaproponował także omówienie sprawy z adwokatem z(...)współpracującym z prawnikami wK.–R.K.. List sporządzony został w języku angielskim.R.K.miał być pośrednikiem w kontaktach, ponieważF. T.nie znał dobrze tego języka.
dowód: listF. T.z 30 stycznia 2002 roku k. 27 – 30; zeznania świadkaR. T. (2)k. 343 – 347; częściowo zeznania świadkaF. T.k. 573/2 – 574
R. T. (2)nawiązał kontakt zR.K., powierzył mu prowadzenie sprawy nieruchomości położonej przyD.21 (spadku poJ. T.) i wypowiedziałA. Ś.pełnomocnictwo do prowadzenia spraw spadkowych poJ. T..
dowód: pismoA. Ś.k. 501; zeznania świadkaR. T. (2)k. 343 – 347
R.K.19 marca 2002 roku za pośrednictwem faksu poinformowałR. T. (2)o stanie sprawy prowadzonej do tej pory przez adwokataA. Ś.i przesłał tekst pełnomocnictwa (4 egzemplarze) prosząc o ich podpisanie, w tym jednego in blanco, jedynie z datą podpisania. Jednocześnie poinformował o wysokości honorarium za stwierdzenie nabycia spadku poJ. T.i jego pokryciu ze środków ze sprzedaży nieruchomości. W dniu 31 marca 2002 roku w faksie skierowanym doR. T. (2)potwierdził otrzymanie pełnomocnictwa, wyraził zdziwienie, że powódka nosi nazwisko(...)i podał, że przygotowuje pełnomocnictwo do sprzedaży nieruchomości i w związku z tym zwrócił się o podanie szczegółowych danych osobowych powódki. Pisma te sporządzone były w języku angielskim.
dowód: pismoR.K.z 19 marca 2002 roku k. 31 – 33, pismoR.K.z 31 marca 2002 roku k. 34 – 35; pismoR. T. (2)z 16 kwietnia 2002 roku k. 264 – 265; zeznania świadkaR. T. (2)k. 343 – 347
Pismem z 8 maja 2002 rokuR.K.poinformowałR. T. (2)o przebiegu sprawy i zwrócił się o nadesłanie oświadczeń dotyczących dziedziczenia poJ. T.celem przedłożenia w sądzie. Dnia 23 maja 2002 roku poinformował o błędzie w dacie urodzenia i nazwisku powódki w uprzednio przesłanych dokumentach i zapewnił, że jak najszybciej wyśle nowy zestaw dokumentów. Dnia 20 czerwca 2002 rokuK.ponaglałR. T. (2)w sprawie przesłania pełnomocnictw i oświadczeń. Pisma te sporządzone były w języku angielskim.
dowód: pismoR.K.z 8 maja 2002 roku k. 36 – 37, pismoR.K.z 23 maja 2002 roku k. 38 – 39, pismoR.K.z 20 czerwca 2002 roku k. 40 – 41
R.K.przysłałR. T. (2)gotowy dokument pełnomocnictwa do sprzedaży nieruchomości w języku polskim, bez jego tłumaczenia na angielski.
dowód: zeznania świadkaR. T. (2)k. 343 – 347
Przesłany dokument pełnomocnictwa został podpisany w Kanadzie przezS. G., a następnie w(...)przezR. T. (2). Dnia 12 lipca 2002 roku notariusz stanuF.(...)potwierdził, podpisanie pełnomocnictwa przezR. T. (2)wskazując, że jest już ono podpisane także przez inną osobę (S. G.). Dokument pełnomocnictwa zawiera oświadczeniaS. G.iR. T. (2), że udzielająF. T.jak najszerszego pełnomocnictwa w zakresie wszelkich czynności zwykłego zarządu i przekraczających zwykły zarząd oraz w zakresie rozporządzania nieruchomościami stanowiącymi naszą własność albo współwłasność. W treści pełnomocnictwa wskazano, iż obejmuje ono w szczególności umocowanie do zarządzania w pełnym zakresie i dysponowania nieruchomościami, których mocodawcy są właścicielami lub współwłaścicielami, w całości, wydzielonymi częściami lub w częściach ułamkowych, na warunkach według uznania pełnomocnika, z prawem ich zbywania pod dowolnym tytułem odpłatnego lub nieodpłatnego, za cenę i na warunkach według uznania pełnomocnika, do odbioru cen sprzedaży, wydania nabywcom nieruchomości w posiadanie lub dopuszczenia do współposiadania tych nieruchomości. Mocodawcy złożyli jednocześnie oświadczenia o zrzeczeniu się odwołania pełnomocnictwa stosownie doart. 101 kcoraz o niewygaśnięciu pełnomocnictwa z chwilą śmierci mocodawców z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa, oświadczyli także, że pełnomocnik może być drugą stroną czynności prawnej.
dowód: odpis pełnomocnictwa udzielonegoF. T.wraz z tłumaczeniami k. 216 – 224; zeznania świadkaR. T. (2)k. 343 – 347
Dnia 10 lipca 2002 rokuS. G.podpisała przed konsulem RP zapewnienie spadkowe, w którym oświadczyła, że była jedynym dzieckiemW.iG.B., a do spadku po nich wchodzi nieruchomość wK..
dowód: zapewnienie spadkowe powódki z dnia 10.07.2002 r. k. 122
F. T.pismem z 27 sierpnia 2002 roku zwrócił się doR. T. (2)o szybkie przesłanie brakujących dokumentów – oświadczenia i pełnomocnictwa informując, że kopię pisma przesłał także doR.K.. W tym samym dniuR.K.informowałT.o złożeniu w sądzie dokumentów podpisanych przez powódkę i także ponaglił o przesłanie dokumentów podpisanych przezT..
dowód: pismoF. T.z 27 sierpnia 2002 roku k. 51 – 52, pismoR.K.z 27 sierpnia 2002 roku k. 53 – 54
Pismem z 27 kwietnia 2005 rokuR. T. (2)wskazując na niewielkie szanse powodzenia sprawy przed Sądem zwrócił się doR.K.o zwrot wszelkich dokumentów będących w jego posiadaniu i w posiadaniu jego polskich współpracowników.
dowód: listR. T. (2)doR.K.z 27 kwietnia 2005 roku wraz z tłumaczeniem k. 543 – 546, protokół przesłuchaniaR. T. (2)w dniu 18 grudnia 2007 roku, w sprawie 4 Ds 306/07 k. 483 – 486; pismoR.K.z 15 listopada 2007 roku wraz z tłumaczeniem i potwierdzeniem transmisji danych faksem k. 520 – 523 i 556 – 559; zeznania świadkaR. T. (2)k. 343 – 347
Przesłuchiwana 24 lipca 2006 roku w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku poJ. S.G.zeznała, że o ile może sobie przypomnieć, ani ona ani jej rodzice nie mieli praw majątkowych do nieruchomości położonych na terenieK.oraz żeJ. T.wrócił do Polski na krótko w 1947 lub 1948 roku, przy czym nie pamięta czy pojechała z nim

dowód: uwierzytelnione tłumaczenie protokołu przesłuchaniaS. T. (2)w Konsulacie Generalnym RP wM.dnia 24 lipca 2006 roku, na wniosek Sądu rejonowego dla(...)wK.w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku poJ. T., sygnatura I Ns(...)k. 495 – 498

Pismem z dnia 18 marca 2007 rokuR.K.poinformowałR. T. (2), że mimo iżT.prosił o niedziałanie w sprawie spadku wK.przekazuje informacje dotyczące wystąpienia przez MiastoK.do Sądu o ustalenie, iż własność nieruchomości przyD.21 przysługuje Państwu Polskiemu oraz negocjacji pozostałych współwłaścicieli nieruchomości w przedmiocie sprzedaży swoich praw i proponując kontakt z tymi współwłaścicielami i rozważenie wspólnej sprzedaży.
dowód: pismoR.K.z 18 marca 2007 roku wraz z tłumaczeniem i potwierdzeniem transmisji danych faksem k. 547 – 555; zeznania świadkaR. T. (2)k. 343 – 347
W 2007 roku zR. T. (2)skontaktował sięA. B.adwokat zajmujący się sprawami dotyczącymi starszego brataS. Z.B.. OdB.R. T. (2)pierwszy raz usłyszał, że do jego rodziny należały także nieruchomości położone przyulicy (...).

dowód: protokół przesłuchaniaR. T. (2)w dniu 18 grudnia 2007 roku, w sprawie 4 Ds(...)k. 483 – 486; protokół przesłuchaniaA. B.z 27 lutego 2008 roku w sprawie 4 Ds(...)k. 525 – 527; zeznania świadkaR. T. (2)k. 343 – 347

Dnia 17 maja 2007 roku autentyczność podpisuT. O.i pieczęci urzędowej notarialnej oraz zgodność dokumentu z prawem miejsca jego wystawienia stwierdził z upoważnienia Konsula Generalnego RP wM.konsulP. K..
dowód: odpis pełnomocnictwa udzielonegoF. T.wraz z tłumaczeniami k. 216 – 224
Dnia 24 lipca 2007 roku przed notariuszemF. T., działając w imieniu powódkiS. G.oświadczył, iż sprzedaje nieruchomość położoną wK., dzielnicaK., obręb(...)stanowiącądziałkę (...)zabudowaną budynkiem mieszkalnym za cenę 600.000 zł. pozwanemu (swojemu synowi)L. T., a pozwany oświadczył, że przedmiotową nieruchomość za wskazaną cenę kupuje.
Dnia 25 lipca 2007 roku pozwany przelał na rachunekF. T.w Izraelu, tytułem zapłaty za akt notarialny Rep.(...)kwotę 216.000(...)
dowód: polecenie wypłaty k. 123
W sierpniu 2007 rokuB.ustalił, że nieruchomość przy Senatorskiej została sprzedana najpierw na podstawie nieważnej umowyF. T., a późniejL. T., te informacjeB.przekazałT.. Po uzyskaniu wiedzy o sprzedaży SenatorskiejR. T. (2)odwołał pełnomocnictwo udzieloneF. T..

dowód: protokół przesłuchaniaR. T. (2)w dniu 18 grudnia 2007 roku, w sprawie 4 Ds(...)k. 483 – 486; protokół przesłuchaniaA. B.z 27 lutego 2008 roku w sprawie 4 Ds(...)k. 525 – 527; zeznania świadkaR. T. (2)k. 343 – 347

F. T.w dniu 8 stycznia 2008 roku nadał adresowane do powódki pismo, pismo to zostało zwrócone z adnotacją „wyprowadził się, adres nieznany”. Dnia 18 stycznia 2008 roku zostało nadane pismoF. T.doR. T. (2)datowane na 17 stycznia 2008 roku, w którymF. T.wskazywał, że w lipcu 2007 roku poinformował powódkę o sprzedaży domu oraz prosił o podanie numeru konta.
dowód: dowód nadania k. 119, k. 205 – 206; pismo z dowodem nadania k. 120 (k. 207)
Pismem z dnia 22 lutego 2008 roku powódka zwróciła się doF. T.z żądaniem zwrotu sprzedanej przez niego nieruchomości oświadczając jednocześnie, iż ani ona ani jej rodzina nie wiedziała i nie była informowana o przysługującym im prawie własności nieruchomości położonej przyulicy (...)wK.i odwołując wszelkie pełnomocnictwa wcześniej mu udzielone.
dowód: pismo i oświadczenieS. G.z 22 lutego 2008 roku poświadczone przez notariuszaS.J.A.wraz z tłumaczeniem k. 529 – 530, k. 531 – 532 (70, 72 – 73)
W piśmie z 3 marca 2008 roku adresowanym doR. F.T.potwierdził otrzymanie listów odR. T. (2)i powódki.
dowód: pismo z dowodem nadania k. 121 (k. 204)
Dnia 25 stycznia 2008 roku Prokuratura RejonowaK.Zachód wK.wszczęła śledztwo w sprawie przywłaszczenia pieniędzy w kwocie 600.000 zł. na szkodęS. G., pochodzących ze sprzedaży nieruchomości przyulicy (...)wK..

dowód: postanowienie o wszczęciu śledztwa w sprawie 4 Ds(...)k. 524

Dnia 5 lutego 2008 rokuF. T.złożył wniosek o zezwolenie na złożenie kwoty 200.000(...)do depozytu sądowego. Wniosek ten został oddalony, 9 czerwca postępowanie zostało zawieszone.F. T.5 grudnia 2008 roku złożył wniosek o zezwolenie na złożenie do depozytu kwoty 600.000 zł. Kwota ta została wpłacona na konto sum depozytowych.

dowód: wniosek k. 108, postanowienie z 28 lutego 2008 roku, sygnatura X Ns(...)k. 109 – 110, postanowienie z 9 czerwca 2008 roku k. 115, wniosek k. 116 – 117, dowód wpłaty k. 118

Przesłuchiwana 25 sierpnia 2008 rokuS. G.oświadczyła, że nie pamięta żadnych okoliczności dotyczących nieruchomości położonych w Polsce.

dowód: protokół przesłuchaniaS. G.z 25 sierpnia 2008 roku przez Konsulat Generalny RP wM., na wniosek Prokuratury Okręgowej wK., sygnatura I Oz(...)k. 535 – 537

T. O.zmarła 29 lipca 2005 roku.
akt zgonu k. 233 – 234
A. G.zmarł 17 listopada 2006 roku.
akt zgonu k. 229 – 232
III.  Dokonując powyższych ustaleń Sąd Apelacyjny oparł się na oryginałach i niekwestionowanych co do zgodności z oryginałami kopiach wskazanych powyżej dokumentów prywatnych i urzędowych, przy czym protokoły przesłuchań przeprowadzonych w innych postępowaniach stanowiły bezpośrednią podstawę ustaleń jedynie w zakresie treści złożonych w toku przesłuchania oświadczeń, a do poczynienia innych ustaleń wykorzystane zostały jedynie pośrednio w korelacji z pozostałymi dowodami. Protokół przesłuchaniaR.K.w dniu 21 lutego 2011 roku przez PolicjęI.(k. 562 – 568) wykorzystany został jedynie do oceny wiarygodności zeznańF. T.iR. T. (2).
Sąd nie czynił ustaleń na okoliczność korespondencji pomiędzy powódką aF. T.na podstawie kopii listuF. T.do powódki wraz z kopią zeznania PIT (k. 369 – 372) oraz kopii pisma datowanego na 25 lipca 2007 roku (k. 119) brak bowiem jakiegokolwiek potwierdzenia doręczenia tych pism powódce.
Podstawy ustaleń nie mogła także stanowić kopia faksu (k. 266 – 268), którego prawdziwość została przez powódkę zaprzeczona (w piśmie z dnia 2 września 2010 roku, k. 275). Zgodnie z przepisemart. 253 kpc, prawdziwość dokumentu prywatnego pochodzącego od innej osoby niż strona zaprzeczająca powinna udowodnić strona, która chce z niego skorzystać. Pozwany w odpowiedzi na zaprzeczenie przez powódkę prawdziwości faksu nie przedstawił dowodów potwierdzających jego autentyczność. Takim dowodem nie jest w szczególności listR.K.(k. 380 – 384), albowiem jako dokument prywatny stanowi jedynie dowód tego, żeR.K.złożył oświadczenie o treści zawartej w liście, nie stanowi zaś dowodu na okoliczność zaistnienia zdarzenia, o jakim mowa w tym oświadczeniu. Autentyczności kwestionowanego dokumentu nie dowodzi także potwierdzenie przezR. T. (2)otrzymania dwóch faksów odR.K.(k. 264 – 265), nie wynika bowiem z niego w żaden sposób, jaka była treść otrzymanych dokumentów. Otrzymaniu dokumentu tej treści zaprzeczył także wprost w swoich zeznaniachR. T. (2)(k. 344). Nadto, także świadekF. T.w swoich zeznaniach początkowo zaprzeczał, by otrzymał jakąkolwiek ofertę kupna nieruchomości przyulicy (...), a tym samym by w jego imieniu o takiej ofercie mógłR. T. (2)informowaćR.K.. Jednocześnie, pozwany mimo zaprzeczenia prawdziwości w/w dokumentu cofnął wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkaR.K.(k. 347).
Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd Odwoławczy oparł się także na zeznaniach świadkaR. T. (2)oraz częściowo zeznaniach świadkaF. T..
Za niewiarygodne w świetle pozostałych zgromadzonych dowodów Sąd uznał depozycjeF. T.w części, w której świadek twierdził, iż kontaktował się z powódką w celu zakupu od niej nieruchomości przyul. (...), że w celu zakupu tej nieruchomości udzielone zostało mu pełnomocnictwo, a pomoc w sprawie spadku poJ. T.zaoferował z życzliwości, niejako przy okazji, że sprawy związane z nieruchomością przyul. (...)omawiał z powódką bądźA. G.. Wersja zdarzeń przedstawiona przez świadka jest niespójna i kłóci się z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania.
Przede wszystkim żaden ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, mimo ich wielości, nie potwierdza, by przedmiotem uzgodnień zF. T.były jakiekolwiek inne sprawy niż dotyczące spadku poJ. T., w tym przede wszystkim dotyczące nieruchomości położonej przyulicy (...). Jak już wskazano przedmiotem ustaleń w tym zakresie nie mogą być dokumenty powołane przez pozwanego, w tym faksy, których prawdziwość została zaprzeczona przez powódkę. Niezależnie od braku wykazania przez pozwanego prawdziwości tych dokumentów wskazać należy, że wynikać z nich ma, iż synowi powódki przedstawiane były informacje o rzekomym kupcu na nieruchomość przyul. (...). To wszystko przy braku logiki i konsekwencji w zeznaniach samegoF. T.w tym przedmiocie. Świadek zeznał początkowo, że nie było żadnych ofert kupna, potem że był kupiec, ale nic więcej nie wie, a ostatecznie, że złożona oferta była niepoważna. Takie stwierdzenia pozostają w sprzeczności z przedstawieniem faksem konkretnej informacji o ofercie sprzedaży. Nadto zeznania w tej części są nielogiczne w świetle całokształtu zeznań świadka. Skoro bowiem świadek miał zajmować się sprzedażą nieruchomości powódki, to kto jeśli nie on powinien dysponować informacjami o ewentualnych ofertach zakupu. Powstaje także pytanie, a jakim celu świadek poszukiwać miał nabywcy nieruchomości, skoro jak zeznał sam zamierzał ją kupić i powódka o tym wiedziała?
Podkreślenia wymaga, że całość treści korespondencji pomiędzy stronami oraz pomiędzyR.K.aR. T. (2)w jednoznaczny sposób wskazuje, iżF. T.zaoferował powódce iR. T. (2)pomoc wyłącznie w związku z prowadzeniem przed sądami polskimi spraw związanych z prawami majątkowymi po mężu powódki a ojcuR. T. (2). Tak w dacie listownego zaoferowania przezF. T.pomocy, jak i w latach następnych, tak powódka jak iR. T. (2)nie prowadzili w Polsce innych spraw. Nie podejmowali także jakichkolwiek działań, których przedmiotem byłaby nieruchomość przyul. (...), której powódka była właścicielem. Z żadnych dowodów, w tym także zeznańF. T.nie wynika, by pomiędzy powódką i jej synem a świadkiem doszło do uzgodnień, choćby co do zasad zarządu sporną nieruchomością oraz wzajemnych w tym zakresie rozliczeń, by – wreszcie – zarządzający nieruchomościąF. T.składał powódce jakiekolwiek sprawozdania bądź informacje dotyczące nieruchomości. W świetle zasad doświadczenia życiowego nie sposób przyjąć logiki świadka, iż brak informacji we wzajemnej korespondencji co do nieruchomości przyul. (...)wynikać ma z faktu, iż uzgodnień w tym akurat zakresie dokonano ustnie. Wielość zgromadzonych w sprawie dokumentów czyni nieprawdopodobnym, by omawiając inne kwestie nie pojawiły się w tej korespondencji jakiekolwiek odwołania do spornej nieruchomości. Nadto, skoroF. T.widział potrzebę listownego zwrócenia się do powódki za pośrednictwemA. G.z ofertą pomocy, czego konsekwencją ma być udzielone mu pełnomocnictwo, to nie sposób zrozumieć przyczyn, dla których w tym piśmie miałby ograniczać zakres przedmiotowy sprawy wyłącznie do majątku po jej mężu.
Wskazać także należy, że z okoliczności faktycznych sprawy wynika, iż osobą aktywną w sprawie majątku pozostawionego w Polsce był syn powódki. Ona sama nie podejmowała w tym zakresie jakichkolwiek czynności. W istocie działania dla odzyskania praw majątkowych do nieruchomości położonych w Polsce podejmowałR. T. (2), a zaangażowanie powódki inicjowane było przez niego, w zakresie wynikającym z potrzeb związanych ze spadkiem poJ. T.. W tym stanie rzeczy w pełni wiarygodne są zeznaniaR. T. (2), że on sam nie miał jakichkolwiek informacji, iż matce przysługuje prawo własności do nieruchomości przyul. (...)wK..
Kwestią sporną w sprawie pozostawało, czy w dacie udzielania pełnomocnictwa powódka miała świadomość przysługiwania jej praw do spornej nieruchomości. W tym zakresie Sąd nie dysponował bezpośrednimi zeznaniami powódki. Dla przedmiotowej oceny nie mogły być pomocne zeznania złożone przez nią w postępowaniu przygotowawczym w 2008 r. (k.535-537). Z treści przedmiotowych zeznań wynika, iż w tej dacie uzyskanie od powódki jakichkolwiek informacji, zapewne z uwagi na jej wiek, było utrudnione, skoro na wszystkie pytania odpowiadała ona „nie wiem”.
Pozostałe przeprowadzone dowody nie potwierdzają, by powódka w ocenianym okresie taką świadomość miała. Ustalenie, że powódka uważała się za właścicielkę tej nieruchomości w 1947 roku nie może samo z siebie prowadzić do wniosku, że taki sam był stan świadomości powódki ponad 50 lat później.S. G.nie podejmując przez okres 50 lat żadnych działań w celu objęcia przedmiotowej nieruchomości mogła zasadnie przypuszczać, że przysługujące jej niegdyś prawa utraciła.
Przekonanie powódki o przysługiwaniu jej praw do nieruchomości przy Senatorskiej 4a nie wynika także z podpisanego przez nią zapewnienia spadkowego (k. 122). Z dokumentu tego wynika jedynie, że powódka oświadczyła, iż do spadku po jej rodzicach weszła nieruchomość położona wK.. Z kolei zeznając w 2006 roku w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku poJ. S.G.podała, że o ile może sobie przypomnieć, ani ona ani jej rodzice nie mieli praw majątkowych do nieruchomości położonych na terenieK..
Nie budzi natomiast wątpliwości, że tak powódka jak i nikt w jej imieniu, po 1947 r., nie podejmował jakichkolwiek działań dla ujawnienia bądź realizacji jej praw właścicielskich do nieruchomości przyul. (...). W tym stanie rzeczy za wiarygodne Sąd Apelacyjny uznał zeznaniaR. T. (2), który zeznał, że o przysługiwaniu powódce praw do nieruchomości położonej przyulicy (...), tak on jak i jego matka, dowiedzieli się dopiero w 2007 roku. Zeznania te znajdują potwierdzenie w protokole przesłuchania w postępowaniu przygotowawczymA. B.(k. 525 – 527), który podał, że poinformowałR. T. (2), iż powódka jest właścicielką nieruchomości położonych przyulicy (...)oraz żeR. T. (2)był bardzo zdziwiony tą informacją.A. B.zeznał także, żeR. T. (2)oświadczył mu wówczas, że aniR.K., aniF. T.nigdy nie wspominali o innych nieruchomościach, a ich rozmowy dotyczyły tylko nieruchomości położonej przy(...)
Sąd nie dał wiary zeznaniomF. T.także w zakresie, w jakim zeznał on, że pisał listy do powódki, informując o sprawach związanych ze sporną nieruchomością Wskazać należy, że w tej części depozycje świadka były niekonsekwentne, albowiem przesłuchiwany w toku postępowania przygotowawczego zeznał, że nigdy do niej nie pisał. Nadto, twierdzenia te sprzeczne są z zeznaniamiR. T. (2), który podkreślał, że to on prowadził w imieniu matki wszelkie sprawy związane z majątkiem położonym w Polsce i że odF. T.otrzymał tylko jeden list.
Biorąc pod uwagę, że toF. T.był inicjatorem kontaktów z powódką i to on za pośrednictwemR.K.przedstawiał żądania dotyczące niezbędnych do prowadzenia spraw dokumentów, za nieprzekonujące należało uznać twierdzenie świadka, iż nie wie, kto przygotował treść spornego pełnomocnictwa. Tym bardziej, że jak sam świadek zeznał pełnomocnictwo to odpowiadało jego potrzebom. Z treści pismR.K.wyraźnie wynika przy tym, iżR. T. (2)i przez niego powódce przekazywane były gotowe do podpisu dokumenty.
Niewiarygodne są zeznaniaF. T.także w tej części, w której twierdzi, że nie wiedział, żeR. T. (2)żądał zaprzestania zajmowania się jego sprawami. Z pismaR. T. (2), którego prawdziwość nie była kwestionowana i które potwierdzone jest także protokołem przesłuchaniaR.K.i jego pismami wynika, że żądał on zaprzestania czynności przezK.i jego współpracowników w Polsce. Świadek zaś nie zaprzeczał, że współpracował zR.K.i że ten pośredniczył w kontaktach pomiędzy nim aR. T. (2).
Wreszcie niewiarygodne są twierdzenia świadka, że uzgodnił z powódką w obecnościA. G.parę miesięcy przed sprzedażą nieruchomości, że pieniądze ze sprzedaży miał przesłać do Izraela. Po pierwsze, wszelkie sprawy powódki prowadziłR. T. (2), aF. T.nie utrzymywał z nią bezpośrednich kontaktów. TwierdzeniaF. T.o jego bezpośrednich kontaktach z powódką nie znajdują żadnego potwierdzenia w pozostałych dowodach. Brak jest dowodów na okoliczność ich kontaktów telefonicznych, a także na okoliczność wysyłania do powódki jakiejkolwiek korespondencji przed 2008 rokiem, poza listem z 30 stycznia 2002 roku. Z drugiej strony zeznaniaR. T. (2)na okoliczność wyłącznego prowadzenia przez niego spraw powódki znajdują odzwierciedlenie w szerokiej korespondencji prowadzonej przez niego lub w jego imieniu (pismoT. O.doA. Ś., korespondencja faksowa pomiędzyR. T. (2)aR.K.). Wyłączne kontakty zR. T. (2)potwierdził w swoich zeznaniach takżeR.K.. Co więcej, w postępowaniu przygotowawczymF. T.przyznał, że w żaden sposób nie konsultował z powódką sprzedaży nieruchomości. Podczas przesłuchania w sprawie 4 Ds(...)F. T.zeznał, że osobiście nie kontaktował się z nikim z rodziny, tylko jeden z listów napisał doR. T. (1)(k. 538 – 542). Nie mógł więc uzgadniać z nią także sposobu przekazania pieniędzy.
ZeznaniaF. T.nie znajdują także potwierdzenia w zeznaniachR.K.. Zeznał on bowiem, że był kontakt w sprawie przekazania pieniędzy za Senatorską pomiędzyF. T., aR. T. (2), a nie powódką.R.K.zeznał przy tym, że z rozmów zF. T.zrozumiał, że sprzedana została część spadku poJ. T.(k. 566).
Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, byF. T.w jakikolwiek sposób konsultował z powódką sprzedaż przedmiotowej nieruchomości, ani też by informował powódkę o jakichkolwiek czynnościach podejmowanych w stosunku do tej nieruchomości. Wezwany przez Sąd (k. 349) do złożenia wszelkich dokumentów dotyczących udzielenia powódce informacji z zarządu nieruchomością świadek przedłożył jedynie kopię listu skierowanego do powódki i jej syna datowanego na 2003 rok (k. 369 i nast.) bez dowodu doręczenia go.
Wskazać także należy, że samo postępowanieF. T.po sprzedaży spornej nieruchomości wskazuje na brak jakichkolwiek uzgodnień co do możliwości sprzedaży tej nieruchomości i sposobu zapłaty. Chronologia zdarzeń wynikająca z przedłożonych do akt dokumentów wskazuje, iżF. T.podjął działania dla poinformowania powódki o sprzedaży nieruchomości w czasie zbliżonym do tego, w którymR. T. (2)i powódka uzyskali informacje z innych źródeł co do nieruchomości przyul. (...). Jak wynika z dat nadania korespondencji w tym zakresie, dopiero w styczniu 2008 r. przesłał do powódki pisma datowane na okres bezpośrednio po sprzedaży nieruchomości.
Podobnie, wszelkie czynności związane z ewentualną sprzedażą nieruchomości zostały podjęte dopiero w 2007 r. – bezpośrednio przed sporną czynnością dokonano legalizacji pełnomocnictwa udzielonego 5 lat wcześniej.

IV
W tym stanie rzeczy, ciąg ustalonych faktów związanych z:

- brakiem zainteresowania powódki nieruchomością przyul. (...);
- uprzednim zakupem tej nieruchomości przezF. T.na mocy umów, które okazały się nieważne;
- poczynieniem przez niego nakładów na sporną nieruchomość i wynikające z tego faktu poszukiwanie kontaktu z powódką;
- zaoferowanie przezF. T.powódce iR. T. (2)pomocy wyłącznie w sprawach związanych ze spadkiem poJ. T.;
- fakt aktywnego prowadzenia spraw majątkowych powódki wyłącznie przezR. T. (2);
- ujawnienie jego wiedzy co do majątku położonego w Polsce tylko co do spadku poJ. T.;
- stwierdzenie, że pomiędzy powódką aF. T.nigdy nie doszło w bezpośredniej rozmowie do szczegółowych uzgodnień dotyczących zakresu pełnomocnictwa;
- podpisanie tekstu pełnomocnictwa według projektu przesłanego przezR.K.;
- brak jakichkolwiek informacji w kontaktach między powódką iR. T. (2)aF. T.iR.K.o spornej nieruchomości;
- sprzedaż tej nieruchomości po 5-ciu latach od udzieleniaF. T.pełnomocnictwa i po poinformowaniuR.K.przezR. T. (2)o wypowiedzeniu przez niego pełnomocnictwa oraz żądania zaprzestania prowadzenia spraw przez osoby upoważnione w Polsce;
- dokonanie legalizacji pełnomocnictwa bezpośrednio przed zawarciem spornej umowy sprzedaży;
- brak uzgodnień co do sposobu zapłaty za sporną nieruchomość;
- podjęcie działań przezF. T.dla poinformowania powódki o sprzedaży nieruchomości dopiero w styczniu 2008 r., po uzyskaniu tej informacji przezR. T. (2)i powódkę od osoby trzeciej;
w logiczny sposób prowadzą do konkluzji, iż zakresem przedmiotowym spornego pełnomocnictwa objęte były wyłącznie nieruchomości należące do spadku poJ. T..
V.  Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów podniesionych w apelacji stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że nietrafny jest zarzut pozorności umowy z dnia 24 lipca 2007 roku. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nie wynika, by oświadczenia woliF. T.iL. T.składające się na umowę sprzedaży nieruchomości złożone zostały drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Powódka nie wykazała, by zamiarem stron umowy nie było wywołanie skutków prawnych, objętych treścią ich oświadczeń woli. Przeciwnie, dokonane ustalenia, w tym zapłata ceny sprzedaży prowadzą do wniosku, że zamiaremF. T.było przeniesienie naL. T.własności nieruchomości za cenę 600.000 zł, zaś zamiaremL. T.jej nabycie za tę cenę.
VI.  Ustalenie, że kwestionowana umowa nie jest nieważna z przyczyn tkwiących w oświadczeniach stron spowodowało konieczność rozważenia zarzutów odnoszących się do umocowaniaF. T.do dokonania tej czynności, w pierwszej zaś kolejności ważności pełnomocnictwa.
Odnoszący się do nieważności pełnomocnictwa zarzut niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji przepisuart. 12 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe(Dz.U.1965.46.290 ze zm.) okazał się niezasadny. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż pełnomocnictwo sporządzone zostało przy zachowaniu formy przewidzianej przez prawo państwa, w którym czynność zostaje dokonana, to jest zgodnie z prawem kanadyjskim prowincjiQ.. System prawaQ.jest systemem mieszanym prawa kontynentalnego icommon law. Zagadnienia formalne pozostają pod istotnym wpływemcommon law.Artykuł 2814 pkt 6 Kodeksu CywilnegoQ.stanowi, iż aktami autentycznymi są akty notarialne. Zgodnie z art. 2826 pismem prywatnym jest natomiast pismo opatrzone podpisami stron. Podział przewidziany w art. 2814 Kodeksu odnosi się do kategorii dokumentów, wyróżnionych w zależności od ich mocy dowodowej, a nie formy czynności odzwierciedlonych w ich treści.Kodeks CywilnyQ.nie przewiduje wymogów formalnych odnoszących się do pełnomocnictw zastrzeżonych pod rygorem nieważności. Podpis stron w świetle art. 2826 Kodeksu wyczerpuje wszelkie wymogi formalne dotyczące pełnomocnictwa prywatnoprawnego. Akt Etyka i procedury notarialne ma charakter zaleceń konstytuujących dobrą praktykę notarialną. Praktyka stosowana przez notariuszy kanadyjskich jest różna, mniej rygorystyczna. Zgodnie z przepisami wskazanego aktu prawnego, akt notarialny może być aktem oryginalnym (en minute) lub aktem potwierdzonym (en brevet). Akt w formie brevet zgodnie z art. 38 prawa notarialnego to taki, który notariusz otrzymuje w pojedynczym lub powielonym oryginale i który może wydać stronom, nie podlega on obowiązkowi numeracji, ani zapisu do repertorium, zawiera pieczęć notariusza i wyposażony jest w indos wskazujący datę i naturę aktu, nazwiska stron, nazwisko notariusza i adres kancelarii notarialnej. Akt potwierdzony także posiada autentyczny charakter. Akt notarialny w formie brevet może być sporządzony w języku polskim, jeżeli notariusz zna ten język i jeżeli pełnomocnictwo to przeznaczone jest do użytku za granicą. Nawet jeżeli dokument pełnomocnictwa uchybia praktyce sporządzania aktów en brevet w zakresie braku daty, nie pozbawia go to ważności formalnej. Poświadczenie przez notariusza dla urzędowego charakteru nie wymaga opatrzenia pieczęcią urzędową, wystarczający jest w tym względzie podpis notariusza. W świetle powyższego dokument pełnomocnictwa prywatnoprawnego podpisany przez stronę jest ważny, a poświadczenie go przez notariusza niezależnie od zastosowanej pieczęci nadaje mu charakter urzędowy. Przedmiotowemu pełnomocnictwu poprawnie także nadana została klauzula legalizacyjna.
VII.  Wobec stwierdzenia ważności udzielonego pełnomocnictwa, Sąd Apelacyjny dokonał wykładni oświadczenia woli powódki. Przedmiotowa ocena została dokonana na podstawieart. 65 kc– stosowanie bowiem do treściart. 25 § 2 i art. 24 § 2 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe, w sprawie zastosowanie znajdują przepisy prawa polskiego.
Sąd odwoławczy dokonał wykładni przedmiotowego oświadczenia woli opierając się na treści pełnomocnictwa oraz dokonanych ustaleniach co do zewnętrznych, poznawalnych okoliczności współpracy pomiędzy powódką a pełnomocnikiem. (por. wyr. SN z dnia 12 stycznia 1960 r., III CR 436/60, OSNPG 1961, nr 6, poz. 27) Okoliczności te mają doniosłość dla zrekonstruowania treści myślowych wyrażonych w oświadczeniu woli i pozwalają ustalić właściwy sens tego oświadczenia, niekiedy odmienny od dosłownego jego brzmienia. Do najważniejszych pozajęzykowych okoliczności branych pod uwagę przy wykładni oświadczeń woli zalicza się na ogół: przebieg negocjacji stron, przebieg ich dotychczasowej współpracy, dotychczasową praktykę w kwestii rozliczeń, zachowanie stron, ich doświadczenie, profesjonalizm oraz rozumienie tekstu, okoliczności sporządzenia lub odbioru tekstu pisanego, powszechne znaczenie nadawane postanowieniom i wyrażeniom w danej branży, ale również sposób wykonania zobowiązania oraz inne zachowania przejawione przez stronyex post(por. wyr. SN z dnia 11 sierpnia 1978 r., III CRN 151/78, OSNC 1979, nr 6, poz. 125).
Sąd Odwoławczy uwzględnił więc stopień znajomości języka polskiego powódki iR. T. (2), fakt iż powódka w dacie udzielania pełnomocnictwa nie miała świadomości, że przysługują jej jakieś prawa względem nieruchomości położonej przyulicy (...), w tym nie podejmowała żadnych działań celem ujawnienia i realizacji swoich praw właścicielskich do tej nieruchomości, że wszelkie ustalenia dokonane za pośrednictwemR. T. (2)z przyszłym pełnomocnikiem dotyczyły jedynie udzielenia pomocy w odzyskaniu i sprzedaży nieruchomości wchodzącej w skład spadku poJ. T.(nieruchomości położonej przyD.21) oraz, że także po udzieleniu pełnomocnictwa, do czasu sprzedaży nieruchomości pomiędzy powódką, aF. T.nigdy nie był poruszany temat prowadzenia przez niego spraw innych niż dotyczące majątku pozostałego poJ. T.. Sąd wziął jednocześnie pod uwagę odstęp czasowy pomiędzy udzieleniem pełnomocnictwa i ostatnimi czynnościami konsultowanymi z powódką, a zawarciem spornej umowy sprzedaży, uznając, iż świadczy on o tym, iżF. T.nie działał zgodnie z wolą powódki, a wręcz ukrywał przed nią dokonanie rozporządzenia. Wreszcie Sąd uwzględnił wskazane wcześniej okoliczności faktyczne, tworzące ciąg faktów prowadzących do wniosku, iż zakresem pełnomocnictwa objęto wyłącznie nieruchomości należące do spadku poJ. T..
W konsekwencji, Sąd Odwoławczy uznał, iż rzeczywistą wolą powódki było upoważnienieF. T.do rozporządzenia w jej imieniu jedynie nieruchomością wchodzącą w skład spadku poJ. T.. Upoważnienie to nie obejmowało natomiast rozporządzenia nieruchomością przyul. (...)wK..
Taka wykładnia oświadczenia woli powódki prowadzić musiała do odmiennej niż dokonana przez Sąd I instancji oceny prawnej roszczenia w świetle przepisuart. 103 § 1 k.c.Należało bowiem uznać, iż zawierając przedmiotową umowę sprzedażyF. T.przekroczył zakres umocowania. Przekroczenie zakresu umocowania ma miejsce wówczas, gdy osoba dokonująca czynności prawnej w imieniu mocodawcy jest wprawdzie jego pełnomocnikiem, jednakże dokonuje czynności niemieszczącej się w zakresie umocowania. Ma to miejsce przede wszystkim w przypadkach ograniczenia pełnomocnictwa pod względem podmiotowym (zawężenie kręgu kontrahentów) lub przedmiotowym (zawężenie zakresu czynności). Zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości przyulicy (...)przekraczało przedmiotowy zakres umocowania, albowiem jak wskazano powyżej pełnomocnictwo udzieloneF. T.nie obejmowało umocowania do jakichkolwiek czynności dotyczących nieruchomości położonej przyulicy (...). W konsekwencji umowa zawarta 24 lipca 2007 roku była czynnością prawną niezupełną.
Ważność takiej czynności uzależniona jest od jej potwierdzenia przez rzekomego mocodawcę, zaś skutkiem odmowy potwierdzenia jest ustanie bezskuteczności zawieszonej, gdyż umowa staje się nieważna z mocą wsteczną – od chwili jej zawarcia (wyr. SN z dnia 7 listopada 1997 r., II CKN 431/97, OSNC 1998, nr 6, poz. 94). Odmowa potwierdzenia umowy jako oświadczenie woli rzekomego mocodawcy może zostać wyrażona w dowolnej formie. W niniejszej sprawie skierowane do pełnomocnika żądanie zwrotu nieruchomości uznać należy za odmowę potwierdzenia dokonanej czynności. Zatem zgodnie z przepisemart. 103 § 1 k.c.umowa sprzedaży nieruchomości położonej przyulicy (...)z dnia 24 lipca 2007 roku jest nieważna.
Wobec powyższej konstatacji bezprzedmiotowe stało się rozważanie zasadności zarzutu naruszeniaart. 58 § 2 kc.
VIII.  Mając na względzie powyższe, działając na podstawie przepisuart. 386 § 1 kpc, Sąd Odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok i uwzględnił powództwo. Wobec uwzględnienia powództwa w całości Sąd Odwoławczy zasądził od pozwanego na rzecz powódki jako strony wygrywającej, zgodnie z przepisemart. 98 § 1 kpc, zwrot kosztów procesu za postępowanie przed Sądem I instancji. Na poniesione przez powódkę koszty złożyło się, zgodnie z przepisemart. 98 § 3 kpcwynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem za postępowaniem przed Sądem I instancji do wydania wyroku z dnia 15 czerwca 2009 roku, postępowanie odwoławcze zakończone wyrokiem z dnia 15 października 2009 roku i postępowanie przed Sądem I instancji zakończone zaskarżonym wyrokiem - obliczone zgodnie z§ 6 pkt 7 i § 13 ust. 1 pkt 2w zw. z§ 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U.2002.163.1348 ze zm.) w łącznej kwocie 19.800 zł.
Stosując odpowiednio przepisart. 98 § 1 k.p.c., na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U.2010.90.594 ze zm.) kosztami sądowymi, których powódka – wobec zwolnienia jej od ponoszenia kosztów sądowych – nie miała obowiązku uiścić Sąd obciążył pozwanego. Na koszty te złożyły się: opłata od pozwu obliczona zgodnie z art. 13 ust. 1 powołanej ustawy o kosztach sądowych w kwocie 30.000 zł. oraz wynagrodzenie tłumaczy przysięgłych w kwotach po 23 i 92 złote (k. 322), łącznie 30.115 zł.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.zasądzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 35.400 złotych, na którą złożyły się: opłata od apelacji obliczona zgodnie zart. 13ust. w zw. z art. 18 ust. 2 powołanej ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w kwocie 30.000 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem obliczone zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z§ 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U.2002.163.1348 ze zm.) w kwocie 5.400 zł.