Sąd Rejonowy w Legnicy
VII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VII C 346/11
Data wyroku: 2012-11-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Bojanowska
Słowa kluczowe: Zachowek
Podstawa prawna: art. 481 kc, art. 100 kpc

Sygn. akt: VII C 346/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 listopada 2012 r.

Sąd Rejonowy VII Wydział Cywilny wL.
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Agnieszka Bojanowska

Protokolant:

st. sekr. sądowy Teresa Rakieć

po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r.
na rozprawie sprawy z powództwaM. B.iM. K. (1)
przeciwko pozwanemuM. P. (1)
o zachowek

I
zasądza od pozwanegoM. P. (1)na rzecz powodaM. B.kwotę 17 660,77 zł (siedemnaście tysięcy sześćset sześćdziesiąt złotych siedemdziesiąt siedem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 04.07.2012 r do dnia zapłaty;

II
zasądza od pozwanegoM. P. (1)na rzecz powódkiM. K. (1)kwotę 17 660,77 zł (siedemnaście tysięcy sześćset sześćdziesiąt złotych siedemdziesiąt siedem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 04.07.2012 r do dnia zapłaty;

III
w pozostałym zakresie powództwoM. B.oddala;

IV
w pozostałym zakresie powództwoM. K. (1)oddala;

V
zasądza od pozwanego na rzecz powódkiM. K. (2)kwotę 849,90 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

VI
koszty procesu między pozwanym a powodemM. B.wzajemnie znosi;

VII
nakazuje pozwanemuM. P. (1)aby uiścił na rzecz Skarbu Państwa (Kasa Sądu Rejonowego wL.kwotę 85,00 zł tytułem części wynagrodzenia biegłej wypłaconej tymczasowo ze środków budżetowych Sądu;

VIII
nakazuje powodomM. K. (1)iM. B.aby uiścili na rzecz Skarbu Państwa kwoty po 78,50 zł każdy z nich tytułem części wynagrodzenia biegłej wypłaconej tymczasowo ze środków budżetowych Sądu;

Sygn. akt VII C 346/11

UZASADNIENIE
PowodowiM. M.B.w pozwie skierowanym przeciwko pozwanemuM. P. (1)domagali się zasądzenia od niego na rzecz każdego z nich kwoty po 50.000,00 zł. z tym, że powódka zażądała zapłaty tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 04 lipca 2011 r. do dnia zapłaty. Powód nie złożył żądania o zapłatę należności wraz z odsetkami ustawowymi.
W uzasadnieniu swego żądania wskazali, że są ustawowymi spadkobiercami poP. B..M. K. (3)była jego jedyną córką, aM. B.wnukiem - jedynym synem zmarłego w dniu 24.06.2006 r.J. B.- synaP. B.. W przypadku dziedziczenia ustawowego dziedziczyliby spadek wraz z żoną spadkodawcyJ. B.w częściach po 1/3 każdy z nich. Spadkodawca w chwili śmierci w dniu 3.11.2008 r. pozostawał w związku małżeńskim zJ. B.- matką pozwanegoM. P. (1). podali, że spadkodawca sporządził testament ustny na mocy którego Sąd stwierdził nabycie spadku po nim na rzecz pozwanego w całości. Podali, że spadkodawca iJ. B.byli współwłaścicielami na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości położonej wL.przyul. (...)oraz właścicielem oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym, a także właścicielem nieruchomości w miejscowościG.powiat(...), woj.(...). Podali, że wezwali pozwanego do zapłaty zachowku, lecz nie otrzymali odpowiedzi.

PozwanyM. P. (1)w odpowiedzi na pozew z dnia 28.11.2011 r. wniósł o oddalenie obu powództw w całości i zasądzenie zwrotu kosztów procesu.
W uzasadnieniu swego stanowiska podał, iż nie jest mu nic wiadomym o tym, by spadkodawcaP. B.był właścicielem nieruchomości w miejscowościG.czy też by miał oszczędności w banku zwłaszcza, ze był osoba nie potrafiącą czytać i pisać. Podał, że jedynym aktywem spadku poP. B.był jego udział we własności budynku mieszkalnego położonego wL.przyul. (...)nadziałce gruntu nr (...)stanowiącej własność Skarbu Państwa oddanej w użytkowanie wieczyste do dnia 18.03.2040 r., które to prawo spadkodawca nabył w drodze zasiedzenia stwierdzonego postanowieniem z 22.10.1992 wydanym w sprawie o sygn. I Ns(...). Zarzucił, iż ta nieruchomość została nabyta na podstawie nieformalnej umowy sprzedaży przez ojca pozwanego tj.J. P., a dopiero po jego śmierci na nieruchomości tej zamieszkałP. B.- drugi mążJ. B.. Podał, że za oddaleniem powództwa przemawiają zasady współżycia społecznego, gdyż nieruchomość była nabyta nieformalnie przez rodziców pozwanego.P. B.nigdy nie czuł się jej właścicielem mając świadomość, że stanowi ona włąsno0ść jego żony i dzieci z pierwszego małżeństwa. NaM. P. (1)od zawsze spoczywały remonty domu i utrzymanie grodu wokół niego. Nieruchomością opiekował się nawet po 1981 r., kiedy wyprowadził się zL.doB.. Zarzucił też, że roszczenie powodów jest rażąco wygórowane. Domagał się też rozliczenia darowizn czynionych przez spadkodawcę na rzecz powódki.

Powód w piśmie procesowym z dnia 24.09.2010 r. zaprzeczył temu, by otrzymał darowiznę w kwocie 150.000 zł. od spadkodawcówK.iF. W.. Zarzucił, iż gdyby faktycznie spadkodawcy dokonaliby jakiejkolwiek darowizny na rzecz powoda, fakt ten podniesiony byłby w sprawie o zachowek, która toczyła się z powództwaJ. W.przeciwko pozwanemu w sprawie I C(...)Sądu Rejonowego wL.. Zarzucił, że treśćart. 5 kcnie może natomiast uzasadniać oddalenie powództwa.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

P. B.był współwłaścicielem wraz z żonąJ. B.na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej nieruchomości budynkiem mieszkalnym położonej wL.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy wL.prowadziksięgę wieczystą KW nr (...). Obecnie właścicielami tej nieruchomości sąM. P. (1)i jego żona na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej.
dowód:- odpis z księgi wieczystej k - 139 – 143.

Spadkodawca był posiadaczem książeczki oszczędnościowej wBanku (...)z dwoma wkładami: jednym w wysokości 11.368,38 zł. i drugim w wysokości 5.560,96 zł. wypłaconymi w dniu 06.11.2008 r. przezJ. B.- pełnomocnika.
dowód:- pismo(...)k. 177.

SpadkodawcaP. B.nie figuruje i nie figurował jako właściciel nieruchomości w powiecieB.w woj.(...)
dowód:- pismo Starostwa Powiatowego wB.k. 191.

SpadkodawcaP. B.zmarł w dniu 03.11.2008 r. wL., gdzie też ostatnio stale zamieszkiwał. Postanowieniem z dnia 22.10.2009 r. Sąd Rejonowy wL., w sprawie o sygn. akt I Ns(...), stwierdził, że spadek poP. B.na podstawie testamentu ustnego z dnia 02.11.2008 r. nabył w całościM. P. (1). Spadkodawca w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim zJ. B.. Miał dwoje dzieci, tj. córkęM. K. (3)i synaJ. B.. Syn nie dożył otwarcia spadku, gdyż zmarł w dniu 24.06.2006 r.J. B.miał tylko jedno dziecko - synaM. B..
dowód: -postanowienie z dnia 22.10.2009 r. k - 10,
- uzasadnienie w sprawie I Ns(...)k. 61 - 68 w aktach VII(...),
- odpis skrócony aktu małżeństwaM. P. (2)k. 8,
- odpis skrócony aktu zgonuP. B.k. 9,
- odpis skrócony aktu małżeństwaJ. B.k. 4 w aktach VII(...)
- odpis skrócony aktu urodzeniaM. B.k. 5 w aktach VII(...),
- odpis skrócony aktu zgonuJ. B.k. 6 w aktach VII(...)

Aktualna wartość części nieruchomości stanowiącej działkę gruntu onumerze geodezyjnym (...), zabudowanej przedwojennym budynkiem mieszkalnym, położonej wL.przyul. (...)objętej księgą wieczysta prowadzoną przez Sąd Rejonowy wL.Wydział VI Ksiąg Wieczystych nr(...)wynosi 195.000,00 złotych.
dowód:opinia biegłego z zakresu wyceny nieruchomości k -241- 259 i 277 - 279.

Pismem z dnia 20.06.2011r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty kwoty 50.000,00 złotych tytułem zachowku po zmarłym ojcuP. B..
dowód:wezwanie do zapłaty z potwierdzeniem jego nadania i odbioru k - 6 i 7.

Sąd zważył co następuje:

W ocenie Sądu żądanie pozwuM. K. (3)iM. B.zasługuje na uwzględnienie co do zasady i w części co do wysokości.

Zgodnie z treściąart. 991 § 1 kczstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie spadkodawcaP. B.zmarł w dniu 03.11.2009 r. Sąd Rejonowy wL., stwierdził, że spadek po nim na podstawie testamentu ustnego z 02.11.2009 r. nabył w całości pozwanyM. P. (1)- syn żony spadkodawcy z jej pierwszego małżeństwa.
Między stronami było niesporne to, że gdyby spadkodawca nie sporządził ważnego testamentu dziedziczyliby po nim powodowieM. P. (2)iM. B., a także żona spadkodawcyJ. B.w częściach równych tj. po 1/3 części spadku każdy z nich. Okoliczności te wynikają również z powołanych wyżej aktów stanu cywilnego jak i z uzasadnienia postanowienia wydanego przez tut. Sąd w sprawie I Ns(...).
Podstawą do ustalania zachowku jest stan czynny spadku, którego ustalenie następuje poprzez wyliczenie różnicy między aktywami i pasywami spadku. Pozwany nie wskazał do rozliczenia żadnych długów.
SpadkodawcaP. B.w chwili śmierci był współwłaścicielem wraz z żonąJ. B.na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym położonej wL.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy wL.prowadziksięgę wieczystą KW nr (...). Okoliczność ta została potwierdzona przez pozwanego, ale też wynika z wykreślonych (zaznaczonych kolorem szarym) wpisów w księdze wieczystej dotyczącej spadkowej nieruchomości. Ponadto był w posiadaniu oszczędności, lecz mimo tego, że tylko on figurował w nich jako właściciel aJ. B.jako pełnomocnik, było to także ich wspólne prawo. Jeśli chodzi o oszczędności to łączna wartość obu wkładów wynosiła, jak wynika z zaświadczenia banku, 16.929,34 zł.
Sąd przyjął za biegłąE. K.wartość nieruchomości przyul. (...)wL.na kwotę 195.000 zł. Sąd w całości oparł się na opinii biegłej z zakresu szacowania wartości nieruchomości, gdyż opinia ta jest spójna, jasna, wyczerpująca i w pełni zrozumiała. Zdaniem Sądu nie została skutecznie przez pozwanego, kwestionującego wartość tej nieruchomości, podważona. Biegła szczegółowo wyjaśniła, dlaczego określiła lokalizację nieruchomości jako dobrą i bardzo dobrą, a stan budynku jako dostateczny. Wytłumaczyła, że odrzuciła ceny transakcyjne skrajne, a do porównania przyjęła transakcje dotyczące podobnych nieruchomości. Sąd nie dopatrzył się błędów w metodologi pracy biegłej, w jej rozumowaniu, jak też jakichkolwiek sprzeczności w jej opinii. Zdaniem Sądu wartość nieruchomości jak na rynek(...)jest bardzo niska, co zapewne wynika z tego, że jest zabudowana małym, przeznaczonym do remontu, starym, przedwojennym budynkiem mieszkalnym.
Stosownie do brzmienia przepisuart. 996 kcdarowizna uczyniona przez spadkodawcę uprawnionemu do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Pozwany nie wskazał jakie darowizny i w jakiej kwocie dokonywane przez spadkodawcę na rzecz powódki miałyby być rozliczane, a nie jest rolą Sadu dokonywanie tych ustaleń za stronę.
Suma wartości nieruchomości i lokat to kwota 211.929,34 zł. Jednakże spadkiem byłaby tylko połowa tej sumy. Kwota 105.964,67 zł. stanowi podstawę do ustalenia wysokości zachowku należnego powodomM. K. (3)iM. B.. Spadkobiercami ustawowymi poP. B.byliby jego żona oraz córka - powódka i wnuk - powód, którzy odziedziczyliby spadek w częściach równych każdy po 1/3, więc udział spadkowy, który by przypadł powódce po ojcu i powodowi po dziadku wynosiłby 35.321,56 złotych (1/3 z kwoty 105.964,67 zł. stanowiącej połowę wartości majątku spadkowego). Należny powódce i powodowi zachowek stanowi ½ udziału który by im przypadł tj. 17.660,00 zł.
Powodowie żądali kwoty po 50.000,00 zł., lecz ich powództwo, z przyczyn podanych wyżej, należy uznać za usprawiedliwione tylko do kwoty 17.660,00 zł.
W ocenie Sądu nie ma żadnych podstaw do oddalenia powództwa w świetleart. 5 kc.Nie ma też podstaw do obniżenia w oparciu o ten przepis należnego powodom zachowku. Sąd nie przeprowadzał porównania stanu majątkowego stron procesu, gdyż pozwany o to nie wnosił.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawieart. 481 kc.Pozwany został wezwany przed wniesieniem pozwu do Sądu, do dobrowolnej zapłaty zachowku, lecz żądania tego nie spełnił.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 100 kpc. Powódka i powód byli współuczestnikami formalnymi. Każdy z nich wygrał sprawę w części, tj. w około 35 %. Powódka i powód ponieśli koszty w kwocie 2400 zł. tytułem kosztów zastępstwa prawnego i 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także kwotę po 2.500 zł. tytułem opłaty od pozwu, a nadto powódka uiściła zaliczkę na poczet wynagrodzenia biegłej w kwocie 2.000 zł. Pozwany z kolei poniósł koszty zastępstwa w wysokości 2400 zł. i koszty opłaty skarbowej w wysokości 17 zł. Sąd oddzielnie rozliczał koszty między stronami. Powódka poniosła łącznie koszty w wysokości 6.917 zł., z czego należy jej się zwrot 35 % a więc kwota 2.420,95 zł. Z kolei pozwanemu należy się 65 % z 2417 zł. a więc 1.571,05. Różnica w kwocie 849,90 zł podlega zasądzeniu na rzecz powódki. Powód z kolei poniósł koszty w łącznej wysokości 4.917 zł. z czego należy się zwrot 35 % , a więc kwoty 1.720,95 zł. Pozwanemu należy się zwrot kwoty 1.571,05 zł. Różnica to 149,90 zł. na rzecz powoda, lecz jest to na tyle niewielka kwota, ze koszty między tymi stronami zostały zniesione.

Stosownie do brzmienia art. 113 ust 1 cytowanej ustawy kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić, sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów. W niniejszej sprawie tymczasowo ze środków budżetowych sądu została pokryta kwota 242 zł. tytułem części wynagrodzenia biegłej. Kwotą ta Sąd obciążył strony stosownie do wyniku procesu.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji.

ZARZĄDZENIE:

1
odnotować w kontrolce uzasadnień;

2
odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełn. pozwanegoadw. W. G.

3
kal. 14 dni.

18.12.2012 r.