Sąd Okręgowy w Toruniu
VIII Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: VIII Ca 240/13
Data wyroku: 2013-06-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Rafał Krawczyk, Hanna Matuszewska, Ilona Dąbek
Słowa kluczowe: Najem

Sygn. akt VIII Ca 240/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 czerwca 2013 r.

Sąd Okręgowy w Toruniu VIII Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Rafał Krawczyk (spr.)

Sędziowie:

SSO Hanna Matuszewska
SSO Ilona Dąbek

Protokolant:

sekr. sądowy Natalia Wilk

po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. w Toruniu
na rozprawie
sprawy z powództwaB. L.
przeciwko

D. K.,A. K.iM. K.(1)

o zapłatę i nakazanie
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego w Grudziądzu
z dnia 4 marca 2013 r.
sygn. akt I C 1116/12

1
oddala apelację,

2
przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Grudziądzu na rzecz radcy prawnegoJ. I.kwotę 600 zł (sześćset złotych) plus 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce w instancji odwoławczej.

Sygnatura akt : VIII Ca 240/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 4 marca 2013 r., sygn. akt I C 1116/12, Sąd Rejonowy w Grudziądzu oddalił powództwoB. L.przeciwkoD. K.,A. K.iM. K.(1)o zapłatę kwoty 5.000 zł tytułem odszkodowania, zapłatę kwoty 3.135 zł tytułem uiszczonego przez powódkę czynszu najmu, nakazanie uregulowania zobowiązań wobec Miejskich Wodociągów i Oczyszczalni Ścieków Sp. z o.o. wG.oraz ustalenie, że od września 2010 r. do chwili naprawy dachu i ponownego przyłączenia wody do wynajmowanego lokalu pozwanym nie należy się od powódki czynsz najmu. Ponadto Sąd postanowił nie obciążać powódki obowiązkiem zwrotu pozwanym kosztów procesu oraz przyznał radcy prawnemuJ. I.kwotę 1000,29 zł tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 1 maja 2010 r. pomiędzyH. S.jako wynajmującym aB. L.jako najemcą została zawarta umowa najmulokalu mieszkalnego nr (...)w budynku przyul. (...)wG.od dnia 1 maja 2010 r. na czas nieokreślony. Przy nazwisku osoby wynajmującej wskazano, że jest ona pełnomocnikiem współwłaścicieli nieruchomości. Do umowy dołączono upoważnienie z dnia 15 grudnia 2009 r. wystawione przezD. K.jako współwłaściciela nieruchomości, upoważniająceH. S.do „reprezentowania nieruchomości z tytułu zarządcy budynku”.
Następnie Sąd ustalił, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, wg treści księgi wieczystej, sąG. B.,A. K.,M. K.(1),F. B.iM. K. (2).
Biorąc pod uwagę tak ustalony stan faktyczny, Sąd Rejonowy uznał roszczenia powódki za niezasadne, wskazując, że żaden z pozwanych nie był legitymowany biernie w stosunku do formułowanych roszczeń.
Według zapisów księgi wieczystej, pozwanyD. K.nie jest współwłaścicielem nieruchomości, powódka zaś nie wykazała, aby przymiot taki przysługiwał mu np. wskutek następstwa prawnego po którymś ze współwłaścicieli. Nie móże on też odpowiadać z tytułu umowy najmu, bowiem wynajmującym, wedle treści tej umowy, byłH. S.. Podstawą odpowiedzialnościD. K.nie jest także przedstawione przez powódkę pełnomocnictwo, bowiem zawiera ono jedynie upoważnienie do zarządu nieruchomością. Pozwany, jako osoba niebędąca właścicielem, nie był przy tym upoważniony do udzielenia takiego pełnomocnictwa, przy czym nawet, jeżeli byłoby ono skuteczne, odpowiedzialnym z tytułu umowy najmu byłby wprost zarządca nieruchomości.
W odniesieniu do dalszych pozwanych Sąd Rejonowy stwierdził, iż skoro w sprawie bezsporne jest, że nie łączyła ich z powódką umowa najmu, to nie mogą oni odpowiadać wobec powódki z tytułu tej umowy.
Sąd Rejonowy uznał ponadto, iż w sprawie brak było potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego z wniosków zgłaszanych przez strony, wobec oddalenia powództwa z braku legitymacji biernej po stronie pozwanych.
Na zasadzieart. 102 kpcSąd nie obciążył powódki kosztami procesu, uznając, że byłoby to dla niej nadmirnym obciążeniem.

Powódka zaskarżyła powyższy wyrok w zakresie punktu oddalającego powództwo, podnosząc zarzuty:

1
niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wskutek naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

-

art. 227 kpcw zw. zart. 217 § 1 kpcpoprzez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych powódki o przesłuchanie świadkówH. S.orazC. S., których zeznania były istotne dla ustalenia legitymacji biernej pozwanegoD. K., a także bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych dotyczących dokumentów w postaci umów zawartych przez tego pozwanego z Miejskimi Wodociągami i Oczyszczalnią Ścieków Sp z o. o. wG.,

art. 233 § 1 kpcpoprzez ocenę dowodów w sposób dowolny poprzez przyjęcie, że wynajmującym z umowy najmu byłH. S., podczas gdy z treści umowy oraz pełnomocnictwa wynika, że zawierał on umowę w imieniu współwłaścicieli nieruchomości, w tym pozwanegoD. K.,

art. 227 kpcpoprzez zaniechanie ustalenia ważności umowy najmu, podczas gdy powódka opierała swoje roszczenia odszkodowawcze na fakcie jej nienależytego wykonania,

2
sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że bezsporne jest, że pozwanychA. K.iM. K. (1)nie łączyła z powódką umowa najmu,

3
nierozpoznanie istoty sprawy poprzez niedostateczne zbadanie materialnoprawnej podstawy żądania:

-

w zakresie odpowiedzialności wszystkich pozwanych zart. 415 kc, który powódka wskazała jako alternatywną podstawę żądania,

w zakresie odpowiedzialności niekwestionowanych współwłaścicieli nieruchomości:A. K.iM. K. (1), a także pozwanegoD. K.za nienależyte wykonanie umowy najmu w związku z brakiem ustaleń w zakresie ważności zawartej umowy oraz umocowania do jej zawarcia,

4
naruszenieart. 195 kcw zw. zart. 471 kcw zw. zart. 370 kcpoprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że odpowiedzialnym z tytułu umowy najmu wobec lokatorów jest zarządca nieruchomości, a nie solidarnie jej współwłaściciele,

5
naruszenieart. 227 kpcw zw. zart. 217 § 1 kpcpoprzez oddalenie wszystkich wniosków dowodowych na okoliczność poniesienia przez powódkę szkody, jej wysokości oraz związku przyczynowego pomiędzy szkodą a działaniami pozwanych.

Podnosząc powyższe zarzuty powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 1 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja powódki okazała się w całości bezzasadna.
Zarzuty powódki dotyczyły w zasadzie dwóch zasadniczych kwestii: poczynienia przez Sąd Rejonowy niedostatecznych ustaleń faktycznych wskutek oddalenia wniosków dowodowych powódki oraz niedostatecznego rozpatrzenia materialnoprawnych podstaw jej żądania poprzez uznanie, że żaden z pozwanych nie ponosi odpowiedzialności ani z tytułu umowy najmu ani jako współwłaściciel nieruchomości.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do procesowych zarzutów formułowanych przez powódkę, dotyczących przede wszystkim oddalenia jej wniosków dowodowych, albowiem to przede wszystkim one, jak wynika z treści apelacji, leżały, zdaniem powódki, u podstaw błędnego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Okręgowego zarzuty te nie mogły zostać skutecznie podniesione w apelacji powódki, bowiem w toku postępowania przed Sądem I instancji powódka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, nie złożyła zastrzeżenia do protokołu w trybieart. 162 kpc, dotyczącego bezzasadnego oddalenia jej wniosków dowodowych. Powódka mogła to uczynić na ostatnim terminie rozprawy, przed jej zamknięciem przez Sąd. Wprawdzie bowiem Sąd Rejonowy błędnie nie dokonał formalnego oddalenia wniosków dowodowych w formie postanowienia, jednak po dopuszczeniu dowodów z dokumentów, jeszcze przed zamknięciem rozprawy, Sąd umożliwił pełnomocnikom stron zabranie głosu w przedmiocie wniosków dowodowych. Pełnomocnik powódki nie zgłosił wówczas nowych wniosków dowodowych, nie odniósł się do poprzednio złożonych przez siebie wniosków, ani też nie zwrócił uwagi Sądu w trybieart. 162 kpcna uchybienia związane z nieodniesieniem się do zgłoszonych wcześniej wniosków czy też z ich bezzasadnym milczącym oddaleniem. Zgodnie zaś z treściąart. 162 zd. 2

      in principiokpcstronie, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na takie uchybienia w dalszym toku postępowania. W literaturze przyjmuje się, że brak podniesienia zarzutu na podstawie

art. 162k.p.c.może oznaczać, że strona nie dostrzegła możliwości jego podniesienia albo nie odczuła jakichkolwiek ujemnych skutków uchybienia, które by wymagały usunięcia. Tym samym naruszenie takie doznaje sanacji, a Sąd nie może braku zastrzeżenia uwzględnić i musi ewentualnie wadliwą czynność traktować jako od początku wolną od błędu, także w instancji odwoławczej (tak P. Osowy artykuł: Uchybienia procesowe sądu (uwagi na temat aktualności i przydatności

art. 162k.p.c.), PPS 2005/7-8/99 - t. 3, zob. wyrok SA we Wrocławiu z 26 stycznia 2012 r., I Aca 1334/11, Lex nr 1120011). Wobec braku zgłoszenia stosownego zastrzeżenia powódka nie mogła zatem skutecznie powoływać się w apelacji na bezzasadne oddalenie jej wniosków dowodowych przez Sąd I instancji.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że w świetle przeprowadzonych dowodów z dokumentów, Sąd Rejonowy prawidłowo, w granicach swobodnej oceny dowodów, ustalił stan faktyczny sprawy. Sąd Okręgowy podzielił poczynione ustalenia i przyjął je za własne. W świetle przedstawionej przez powódkę umowy najmu, dołączonego do niej upoważnienia oraz treści księgi wieczystej nieruchomości, nie ulegało wątpliwości, że pozwanyD. K.nie jest właścicielem nieruchomości, zaś pozostali dwaj pozwani są wprawdzie jej współwłaścicielami, jednak nie zawierali z powódką umowy najmu. Wbrew zarzutom apelacji, Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że okoliczność ta jest bezsporna. Powódka nigdy nie twierdziła bowiem, aby zawierała umowę zA. K.lubM. K. (1), zaś wniosek o ich przypozwanie złożyła nie powódka, lecz pozwanyD. K.(k. 85).
W tym miejscu na marginesie należy zauważyć, że Sąd Rejonowy błędnie procedował w przedmiocie powyższego wniosku. Z treści pisma pozwanegoD. K.wynika wprost, że zawiera ono przypozwanie z powołaniem na to, iż w razie niekorzystnego dla pozwanego rozstrzygnięcia, będzie on dochodził roszczenia regresowego przeciwkoA. K.iM. K. (1). Tymczasem Sąd błędnie wezwał wskazane osoby do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych w trybieart. 194 kpc. Powyższe uchybienie przepisom postępowania nie prowadziło jednak do jego nieważności, a także nie było przedmiotem zarzutu apelującej, wobec czego nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego.
Przechodząc natomiast do zarzutów naruszenia prawa materialnego, które koncentrowały się wokół niedostatecznego rozpatrzeniaart. 415 kcjako alternatywnej podstawy żądania powódki oraz błędnego przyjęcia, iż to zarządcaH. S., jako wynajmujący, był odpowiedzialny z tytułu umowy najmu, stwierdzić należy, że oba powyższe zarzuty były bezzasadne. Jeśli chodzi oart. 415 kcjako podstawę żądania powódki skierowanego przeciwko właścicielom nieruchomości, to stwierdzić należy, że powódka w żaden sposób nie wykazała przesłanek odpowiedzialności wynikających z tego przepisu, tj. zawinionego zachowania właścicieli pozostającego w związku przyczynowym ze szkodą powódki. Trzeba przy tym podkreślić, że nawet przeprowadzenie przez Sąd I instancji zawnioskowanych przez powódkę dowodów nie przyczyniłoby się do dokonania ustaleń w tym zakresie, bowiem wnioski dowodowe powódki koncentrowały się jedynie wokół poniesionej przez nią szkody oraz wokół obowiązków wynajmującego wynikających z umowy najmu, nie zaś wokół ewentualnej odpowiedzialności właścicieli nieruchomości zart. 415 kc.
Bezzasadny był również zarzut powódki dotyczący błędnego ustalenia przez Sąd Rejonowy, iż toH. S.mógłby potencjalnie ponosić odpowiedzialność jako wynajmujący przedmiotową nieruchomość. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że działał on w charakterze zarządcy nieruchomości. Nie wnikając w tym miejscu szerzej w problematykę odpowiedzialności zarządcy z tytułu zawieranych umów, stwierdzić należy, iż co do zasady może on być stroną umów najmu i ponosić odpowiedzialność jako wynajmujący. Zakres jego odpowiedzialności wynika przy tym z przepisów odpowiednich ustaw oraz z umowy, wiążącej go z podmiotem powierzającym zarząd. Nie przesądzając zatem o możliwości poniesienia przezH. S.odpowiedzialności z tytułu przedmiotowej umowy, stwierdzić należy, iż odpowiedzialność taka nie jest wykluczona, na co słusznie wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd Okręgowy oddalił apelację powódki jako bezzasadną.
Na podstawie§ 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (t. j. Dz.U. 2013.490) Sąd przyznał radcy prawnemuJ. I.ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Toruniu kwotę 600 zł, powiększoną o należną stawkę podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce w postępowaniu apelacyjnym z urzędu.