Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 988/13
Data wyroku: 2013-11-07 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION
Sędziowie: Joanna Czernecka, Liliana Kaltenbek, Anna Nowak

Sygn. akt II Ca 988/13

POSTANOWIENIE
Dnia 7 listopada 2013 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Liliana Kaltenbek

Sędziowie:

SO Anna Nowak (sprawozdawca)
SR (del.) Joanna Czernecka

Protokolant:

Krystyna Zakowicz

po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2013r. w Krakowie
na rozprawie sprawy z wnioskuW. C.
przy uczestnictwieA. C. (1),M. C. (1)iM. C. (2)
o stwierdzenie nabycia spadku poJ. C.iA. C. (2)
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie
z dnia 6 listopada 2012 r., sygnatura akt I Ns 668/12/N
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie I w ten sposób, że stwierdzić iż spadek poJ. C.synuW.iF., zmarłym dnia(...)roku wK., ostatnio stale zamieszkałym wK., na podstawie testamentu notarialnego z dnia 22 lutego 1990 roku nabyłaM. C. (2)córkaM.iE.w całości;

2
stwierdzić, że każdy z uczestników postępowania ponosi koszty postępowania odwoławczego związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt II Ca 988/13
Uzasadnienie postanowienia z dnia 7 listopada 2013r.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek poJ. C., zmarłym w dniu(...). wK., ostatnio stale zamieszkałym wK.naos. (...)na podstawie ustawy nabyli małżonkaA. C. (2)i dzieciW. C.,A. C. (1)orazM. C. (1).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy. SpadkodawcaJ. C., zmarł w dniu(...)r. wK., ostatnio stale mieszkał wK.naos. (...). W chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim, który zawierał tylko jeden raz. Spadkodawca miał trójkę dzieci:W. C.,A. C. (1)orazM. C. (1). Spadkodawca nie miał dzieci przysposobionych. SpadkodawczyniA. C. (2), zmarła(...)wK., ostatnio stale mieszkała wK.naos. (...). W chwili śmierci nie pozostawała w związku małżeńskim, które zawierała tylko jeden raz. Spadkodawczyni miała trójkę dzieci:W. C.,A. C. (1)orazM. C. (1). Spadkodawczyni nie miała dzieci przysposobionych. W dniu 22 lutego 1990 rokuA. C. (2)sporządziła testament w formie aktu notarialnego przed notariuszemG. M., w którym powołała do spadku w całości wnuczkę-M. C. (2), córkęM.iE.. Testament ten został odwołany w dniu 19 marca 2007 roku, w akcie notarialnym, sporządzonym przez notariuszaA. P.Rep. A 1886/2007.
W testamencie - akcie notarialnym sporządzonym w dniu 19 marca 2007 roku, przez notariuszaA. P.A. C. (2)rozdysponowała swoim majątkiem na rzecz synaW. C.. Żaden z uczestników postępowania nie składał, ani przed sądem, ani przed notariuszem oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku. Nie toczyło się inne postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku, oraz postępowanie w przedmiocie uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia. Spadkodawcy nie zawierali z nikim umowy o zrzeczenie się dziedziczenia.
Sąd oparł się na dowodach z dokumentów, zapewnień i zeznań wnioskodawcy i uczestników. Odpisy aktów stanu cywilnego, jako sporządzone zgodnie z ustawą (art. 81 ustawy z dnia 29-
09-1986 Prawo o aktach stanu cywilnego) i podpisane przez upoważnione osoby mają moc dokumentów urzędowych, te zaś, zgodnie z art. 4 wspomnianej ustawy stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych. W zakresie faktu zgonuA. C. (2)iJ. C., daty i miejsca śmierci, ich stanu cywilnego w chwili śmierci oraz ustalenia stopnia pokrewieństwa uczestników, odpisy aktów stanu cywilnego były dowodem wystarczającym i zarazem wyłącznym. Ponadto w oparciu o sporządzone przezA. C. (2)testamenty, których autentyczności, ani ważności, nikt w toku postępowania nie kwestionował. Zapewnienia spadkobierców złożone w trybieart. 671 k.p.c.Sąd uznał za wystarczające i nie budzące wątpliwości co do okoliczności mających znaczenie w sprawie. Zeznania złożone przez uczestników w trybieart. 304 k.p.c.uznano za wiarygodne, ponieważ są ze sobą zgodne.
W tych okolicznościach faktycznych Sąd I instancji wskazał, że na mocyart. 926 § 1 i 2 k.c.powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy. Jeżeli spadkodawca nie powołał spadkobiercy w testamencie, to spadek po nim dziedziczą w częściach równych małżonek i jego dzieci, jako powołani do spadku w pierwszej kolejności, (art. 931 § 1 k.c.). Z uwagi na to, że spadkodawcaJ. C.nie sporządził testamentu oraz, że w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim, oraz miał dzieci, to spadek po nim odziedziczyli - zstępniW. C.,A. C. (1)orazM. C. (1)oraz żonaA. C. (2).Zgodnie zart. 1015 § 1 k.c.termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku wynosi 6 miesięcy od chwili dowiedzenia się o tytule swego powołania. W tym przypadku Sąd przyjmuje, że skoro dziedziczenie następuje z ustawy, a uczestnicy nie wykazali by dowiedzieli się o śmierci spadkodawcy z opóźnieniem, to zgodnie zart. 112 k.c., termin do złożenia oświadczeń upłynął po upływie sześciomiesięcznego terminu od śmierci spadkodawców. W związku z tym, zgodnie zart. 1015 § 2 k.c., uczestnicy nabyli spadek wprost.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w myślart. 520 § 1 k.p.c.
Powyższe orzeczenie w części dotyczącej stwierdzenia nabycia spadku poJ. C.zaskarżył wnioskodawca podnosząc, że doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego poprzez nieuwzględnienie testamentu sporządzonego przezJ. C., naruszenieart.926§l k.p.c.Wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia lub jego uchylenie.

UczestnikA. C. (1)żądał oddalenia apelacji podnosząc, że testament sporządzony przezJ. C.nie został przedstawiony przed Sądem I instancji a zatem wszelkie wnioski i zarzuty apelacji są chybione i spóźnione.
UczestniczkaM. C. (2)poparła apelację.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
W dniu 22 lutego 1990 rokuJ. C.sporządził w formie aktu notarialnego testament, w którym do całości spadku powołał wnuczkęM. C. (2), córkęM.iE..
dowód: odpis aktu notarialnego, k. 82
Powyższe Sąd ustalił w oparciu o dokument urzędowy, którego autentyczności i prawdziwości żadna stron nie zaprzeczyła.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się zasadna choć Sąd Okręgowy nie podziela zarzutów w niej sformułowanych odnośnie błędów procesowych Sądu I instancji.
W sprawach spadkowych sąd działa z urzędu, a nakaz ten wynika zart. 670 i 677 k.p.c.Oznacza to, że sąd nie może poprzestać na tym, co zaoferowane zostanie przez uczestników, musi ocenić, czy stanowi to wystarczającą podstawę do prawidłowego stwierdzenia, kto nabył spadek. Zobowiązany jest do ustalenia pełnego kręgu spadkobierców ustawowych, ewentualnie istnienia testamentu i jego ważności oraz stwierdzenia, czy nie zachodzą negatywne przesłanki dziedziczenia. Sąd nie może zatem poprzestać na badaniu twierdzeń uczestników ani na dowodach przez nich zgłoszonych, jeśli okażą się niewystarczające do wypełnienia obowiązku określonego wart. 670 i 677 k.p.c.W razie uznania, że przedstawione dowody nie dają podstawy dla właściwego określenia kręgu spadkobierców, a w jego ramach oceny ważności testamentu, może nałożyć na uczestników określone obowiązki dowodowe i egzekwować ich wykonanie przez zastosowanie właściwych konsekwencji procesowych. Nie oznacza to, że sąd powinien zastąpić uczestników w udowodnieniu okoliczności istotnych dla wykazania ich praw, ponieważart. 670 k.p.c.nie wyłącza ani nie zastępuje przepisów regulujących postępowanie dowodowe. W postępowaniu apelacyjnym ma również zastosowanieart. 232 zdanie drugie k.p.c., z zastrzeżeniem ograniczeń wskazanych wart. 381 k.p.c.oraz dążenia do wydania właściwego orzeczenia, opartego na rzeczywistym stanie faktycznym. Zatem Sąd Okręgowy realizując uprawnienie i obowiązek działania z urzędu dopuścił dowód z przedłożonego w postępowaniu odwoławczym testamentu i wobec braku twierdzeń podważających jego ważność stwierdził nabycie spadku na rzecz spadkobiercy testamentowego.
Mając powyższe na uwadze na podstawieart.386§k.p.c.w zw. z art,13§2 k.p.c.orzeczono jak w sentencji.
Mając na względzie, że apelacja została uwzględniona, ale błędne orzeczenie zostało wydane na skutek zapewnienia apelującego, który zapewniał, że spadkodawcaJ. C.nie sporządził testamentu Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do odstąpienia - w zakresie kosztów - od zasady określonej wart.520§l k.p.c.
Ref. SSR Joanna Karaim