Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACz 1892/13
Data wyroku: 2013-11-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Bogdan Wysocki, Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga, Jan Futro
Słowa kluczowe: Koszty Procesu
Podstawa prawna: art. 102 kpc

I A Cz 1892/13

POSTANOWIENIE
Dnia 14 listopada 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga
Sędziowie: SA Bogdan Wysocki, SA Jan Futro (spr.)
po rozpoznaniu dnia 14 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaK. B.
przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Aresztu Śledczego wP.
o zapłatę
na skutek zażalenia pozwanego
na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu zawarte w wyroku z dnia 8 sierpnia 2013 r.
sygn. akt I C 3434/11

1
zmienia zaskarżone postanowienie i w punkcie 3 zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 7 200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

2
nakazuje ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Poznaniu) 64 zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego, od których zwolniony był pozwany.

3
zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

    Jan Futro Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga Bogdan Wysocki

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy, po oddaleniu powództwa, zasądził od powoda tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 800 zł.
W uzasadnieniu wskazał, że Sąd obciążył powoda jedynie częścią kosztów procesu z uwagi na jego trudną sytuacje materialną. Powód był zwolniony od kosztów sądowych, przebywa w Zakładzie Karnym i nie ma żadnych dochodów. Nie posiada też wartościowych rzeczy.
Na postanowienie to zażalenie wniósł pozwany zarzucając mu wadliwe zastosowanie przepisówart. 98 § 1 k.p.c.iart. 102 k.p.c.
W konsekwencji wniósł o zmianę postanowienia i zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych a nadto zasądzenia od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazał, że przepisart. 102 k.p.c.ma zastosowanie w sytuacjach, gdy obciążenie strony kosztami byłoby oczywiście nienależne w świetleart. 98 § 1 k.p.c.(postanowienie Sądu Najwyższego z 3 czerwca 1971 r. II PZ 27/71, LEX nr 6938). Jednak odstępstwa od zasady przewidzianej tym ostatnim przepisem mogą następować tylko w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych przypadkach, o których mowa wart. 102 k.p.c.Fakt, że powód przebywa tymczasowo w zakładzie karnym i nie pracuje nie oznacza, że nie posiada on na wolności innego majątku.
Brak też jest jakichkolwiek argumentów za przyjęciem, że radca(...)wykonujący czynności zastępstwa procesowego Skarbu Państwa może być traktowany gorzej w stosunku do pełnomocnika powoda, co w sprawie niniejszej miało miejsce.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Zażalenie okazało się zasadne.

Zgodnie zart. 98 § 1 k.p.c.strona, która przegrała sprawę cywilną ma obowiązek zwrotu przeciwnikowi kosztów obrony, tj. tych, które są niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Do kosztów tych zalicza się również koszty zastępstwa procesowego (§ 3). W przypadku zastępowania Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa przepis ten znajduje zastosowanie poprzezart. 99 k.p.c.
W sprawie niniejszej powód dochodził zadośćuczynienia w wysokości 300 000 zł oraz renty w wysokości po 1500 zł miesięcznie. Wysokość wynagrodzenia adwokata wynosiła zatem 7 200 zł (§ 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu- Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.).
Ustawodawca przyznaje sądowi pewną swobodę w zasądzaniu kosztów procesu, gdy stosowaniu zasady odpowiedzialności za wynik sporu (art. 98 k.p.c.) sprzeciwiają się względy słuszności, co właśnie wyraża się stwierdzeniem, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów (art. 102 k.p.c.).
Jak jednak wprost wynika z treści tego ostatniego przepisu w wypadkach „szczególnie uzasadnionych” sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Zastosowanie tego przepisu wymaga w każdym przypadku ustalenia (i wskazania w uzasadnieniu), ze istnieje taka szczególna (wyjątkowa) podstawa uzasadniająca odstąpienie od reguły określonej wart. 98 § 1 k.p.c.Przepisart. 102 k.p.c.nie może być rozszerzająco wykładany.
W szczególności nie może taką wyłączną podstawą być trudna sytuacja majątkowa strony zobowiązanej do zwrotu kosztów stronie przeciwnej. Przeciwko takiemu poglądowi przemawia jednoznacznie treśćart. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tj. Dz. U. z 2010 r. nr 90 poz.594 ze zm.) zgodnie, z którym zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi.
Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.orazart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie 1 postanowienia.
Zgodnie z treścią przepisuart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tj. Dz. U. z 2010 r. nr 90 poz.594 ze zm.)art. 108 § 2 98 § 1 i 3 k.p.c.należało do powoda ściągnąć opłatę od zażalenia, od której zwolniony był pozwany.
O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym orzeczono zgodnie zart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.i§ 6 pkt 7 oraz § 13 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.)

    Jan Futro Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga Bogdan Wysocki