Sąd Okręgowy w Świdnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 621/13
Data wyroku: 2013-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Alicja Chrzan, Aleksandra Żurawska, Jerzy Dydo
Słowa kluczowe: Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 524 par.2 kpc.

Sygn.akt II Ca 621/13

POSTANOWIENIE
Dnia 17 października 2013 r.

Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Jerzy Dydo
Sędziowie: SO Aleksandra Żurawska
SO Alicja Chrzan
Protokolant: Alicja Marciniak

po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013r. w Świdnicy
na rozprawie
sprawy z wniosku(...)wG.
przy udzialeI. K.,A. K.iJ. K. (1)
o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek skargi(...)wG.o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Kłodzku, sygn. akt I Ns 1179/12
na skutek apelacji wnioskodawców
od postanowienia Sądu Rejonowego w Kłodzku
z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt I Ns 420/13
postanawia:

I. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że odrzucić skargę i zasądzić od(...)wG.na rzeczJ. K. (1)iA. K.kwotę 77,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania;
II. zasądzić od(...)wG.na rzeczJ. K. (1)iA. K.kwotę 30,00 zł tytułem kosztów instancji odwoławczej.

Sygn.akt II Ca 621/ 13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Kłodzku uwzględnił skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 9 października 2012 roku w sprawie INs 1179/12; uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 9 października 2012 roku w sprawie INs 1179/12 w pkt I i oddalił wniosekJ. K. (1)iA. K.o uchylenie się od skutków prawnych niezłożeni w terminie oświadczeń o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza po zmarłymJ. K. (2); zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 9 października 2012 roku w sprawie INs 1179/12 w pkt II, w ten sposób, że stwierdził, iż spadek poJ. K. (2), zmarłym 27 kwietnia 2008 roku wP., ostatnio stale zamieszkałym wK., na podstawie ustawy nabyli: jego żonaI. K., c.R.iB., oraz jego synowieA. K., s.J.iI., iJ. K. (1), s.J.iI.– po 1/3 części spadku.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 21 sierpnia 2012 roku.J. K. (1)iA. K.wnieśli do Sądu Rejonowego o stwierdzenie nabycia spadku po ojcuJ. K. (2), zmarłym dnia 27 kwietnia 2008 roku., wnosząc zarazem o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza bądź odrzucenia spadku, oświadczając, że spadek po ojcu odrzucają. We wniosku wskazali, że pozostawali w błędzie co do stanu spadku, nie zostali bowiem poinformowani, że ich matka zaciągnęła pożyczki w(...), a ojciec ten dług poręczył. Podali, że rodzice ukrywali ten fakt przed synami, a oni sami z tej pożyczki nie mieli żadnej korzyści; ich matka, po śmierci ojca, zachorowała na depresję i o pożyczce powiedziała synom długi czas potem, zapewniając, że jest ona na bieżąco spłacana i nie ma z tym problemów. UczestnicyJ. K. (1)iA. K.wiedzieli, że spadkodawca nie pozostawił żadnego majątku, dlatego nie zajmowali się sprawami spadkowymi. W chwili śmierci ojcaJ. K. (1)był za granicą, przyjechał tylko na pogrzeb i wyjechał. Nie wiedział o długach spadkowych. OstatecznieJ. K. (1)iA. K.złożyli na rozprawie w dniu9 października 2012r., w sprawie tut. Sądu o sygn. akt I Ns 1179/12, oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. SpadkodawcaJ. K. (2)zmarł w dniu 27 kwietnia 2008 roku wP., ostatnio stale mieszkał wK.. Pozostawił po sobie żonęI. K.i dwóch synówJ. K. (1)iA. K.. Nie pozostawił testamentu.
Sąd Rejonowy wydając powyższe postanowienie wskazał na treśćart. 524 § 2 k.p.c.,art. 401 pkt 2 k.p.c.,art. 407 § 1 k.p.c.,art. 412 § 1 k.p.c.,art. 1015 § 1 k.p.c.,art. 1019 k.c.,art. 88 § 2 k.c.,art. 628 k.p.c.,art. 690 k.p.c.,art. 84 k.c.
Wnioskodawcy zaskarżając apelacją powyższe postanowienie w całości, zarzucili:
- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a toart.412 § 2 k.p.c.zart. 524 § 2 k.p.c.w zw. zart. 401 pkt 2 k.p.c.poprzez uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 9 października 2012 roku., sygn. akt I Ns 1179/12 podczas gdy skarga ta winna ulec oddaleniu, bowiem skarżąca nie kreśliła na czym polegało naruszenie jej praw wskutek wydania zaskarżonego orzeczenia, nie była pozbawiona możliwości działania a samo niewezwanie zainteresowanego do działu w sprawie nie uzasadnia dopuszczalności wznowienia postępowania;
- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia, a toart. 236 k.p.c.w związku zart. 328 § 2 k.p.c.poprzez dokonanie ustaleń faktycznych Sądu m.in. na podstawie wskazanych w skardze o wznowienie postępowania dowodów, które nie zostały w formalny sposób dopuszczone i przeprowadzone w toku postępowania wobec czego Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób nader wątpliwy i niejednoznaczny określił materiał dowodowy stanowiący podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia nie wskazując nawet którym dowodom nadaje a którym odmawia waloru wiarygodności przez co istotnie naruszył ogólne reguły postępowania w zakresie równości stron postępowania, a braki w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej są tak znaczne, że część motywacyjna  orzeczenia pozostaje co najwyżej ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej;
- naruszenie przepisów prawa materialnego -art. 1019 § 2 i § 3 k.c.orazart. 84 § 2 i art. 88 § 2 k.c.poprzez jego niezastosowanie i bezzasadne oddalenie wnioskuJ.iA. K.o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczeń o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza po zmarłymJ. K. (2)poprzez ogólnikowe powołanie się w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia na brak staranności spadkobierców w uzyskiwaniu wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego jako okoliczności wyłączającej zastosowanie tego przepisu, podczas gdy ocena ta nie uwzględnia szczególnych okoliczności rodzinnych spadkodawców a mianowicie, że matkaA.iJ. K. (1), która cierpiała na silne zaburzenia depresyjne dopuszczając się wręcz myśli samobójczych zataiła przed synami fakt poręczenia pożyczki przez zmarłegoJ. K. (2)twierdząc że kredyt jest przez nią terminowo spłacany i ukrywając przychodzącą z banku korespondencję w związku z czym wnioskodawcy nie składając oświadczeń o odrzuceniu spadku pozostawali w uzasadnionym błędnym przekonaniu, że ich majątek ulegnie powiększeniu
Sąd Okręgowy przyjmując ustalenia Sądu Rejonowego za własne, zważył co następuje:
Apelacja jest zasadna.
Przede wszystkim wskazać należy, w oparciu o uzasadnienie Sądu Najwyższego do postanowienia z dnia 17 lutego 2011 roku w sprawie sygn. akt III CZ 6/11, że „artykuł 679 § 1 k.p.c.stanowi, że dowód, iż osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony,może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku.Sąd Najwyższy wyjaśnił w postanowieniu z dnia 14 października 2009 roku., V CSK 118/09 (BSN 2010, nr 1, poz. 14), że postępowanie o zmianę prawomocnego postanowienia spadkowego jest najbardziej zbliżone do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1993 roku., III CZP 40/94, OSNC 1994, nr 11, poz. 210). Potwierdza to, także "wznowieniowy"charakter podstawy wniosku o zmianę postanowienia spadkowego, polegający na wykryciu takich okoliczności, które wskazują, że osoba wymieniona w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku albo nie jest spadkobiercą, albo inny jest jej udział w spadku.Ta podstawa wniosku odnosi się do każdego zgłaszającego zmianę postanowienia spadkowego, niezależnie od tego, czy osoba ta uczestniczyła w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku. Co również charakterystyczne dla postępowania wznowieniowego (por. art.art. 403 § 2 k.p.c.),uczestnik dotychczasowego postępowaniao stwierdzenie nabycia spadkumoże powołać się tylko na takie okoliczności i dowody, których nie mógł wcześniej przedstawić. Podobnie jak w wypadku wznowienia postępowania, wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku musi być złożony w terminie ustawowym.
Wymienione ograniczenia o charakterze prekluzyjnym nie mają zastosowania w wypadku, gdy zmiany postanowienia domaga się zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Konsekwencją uwzględnienia wniosku na podstawieart. 679 k.p.c., tak, jak konsekwencją uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania, jest uzyskanie nowego orzeczenia, zgodnego z rzeczywistym stanem prawnym. Na tej podstawie uzasadnione jest przyjęcie, żeart. 679 k.p.c.w zakresie objętym jego dyspozycją zastępuje instytucję wznowienia postępowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2004 roku., III CK 458/03, niepubl. oraz z dnia 26 czerwca 2002 roku., III CZ 64/02, niepubl.).Wniosek ten potwierdzaart. 524 § 1 k.p.c., według którego wznowienie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie jest dopuszczalne, jeżeli postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku kończące postępowanie w sprawie może być zmienione lub uchylone.Taką możliwość przewidujeart. 523 k.p.c.co do postanowień oddalających wniosek, a w odniesieniu do postanowień co do istoty w sprawach z zakresuprawa spadkowegokwestie te regulujeart. 679 k.p.c.”
W okolicznościach niniejszej sprawy, nie występują wyżej wskazane, określone wart. 679 § 1 k.p.c.przesłanki do złożenia wniosku o zmianę postanowienia spadkowego, skoro skarżąca nie przeczy, że osoby wskazane w postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia 9 października 2012 roku, w sprawie sygn.akt I Ns 1179/12 nie są spadkobiercami lub, że ich udział w spadku jest inny, niż stwierdzony.
Zgodnie z treściąart. 524 § 2 k.p.c.zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, może żądać wznowienia postępowania, jeżeli postanowienie to narusza jego prawa. W takim wypadku stosuje się przepisy o wznowieniu postępowania z powodu pozbawienia możności działania.
Zatemskarżąca oświadczając w wywiedzionej skardze, że jest wierzycielem spadkowym i okoliczność tę udowadniającumową pożyczki nr (...)z dnia 31 października 2007 roku, nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 8 września 2011 roku, sygn. akt I Nc 2582/11, postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w KłodzkuH. S.z dnia 19 lutego 2013 roku w sprawie sygn. akt KM 10891/11wykazała, że postanowienie Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 9 października 2012 roku w sprawie sygn. akt I Ns 1179/12zatwierdzające oświadczenie wnioskodawcówJ. K. (1)iA. K.o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia w terminie ustawowym oświadczeń o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza po zmarłymJ. K. (2)i stwierdzające, że spadek po wyżej wskazanym zmarłym na podstawie ustawy nabyli: jego żonaI. K.oraz jego synowieJ. K. (1)iA. K.– każdy po 1/3 spadku z dobrodziejstwem inwentarzanarusza jej prawo rozumiane w pojęciuart. 524 § 2 k.p.c.jako prawo materialne(porównaj: uchwałę SN z dnia 18 grudnia 1974 roku w sprawie III CZP 88/74). Oznacza to, że zarzut apelacji naruszenia przez Sąd Rejonowyart. 412 § 2 k.p.c.w zw. zart. 524 § 2 k.p.c.w zw. zart. 401 pkt 1 k.p.c.z tej przyczyny, że skarżąca nie określiła na czym polegało naruszenie jej praw nie jest zasadny.
Natomiast zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowyart. 412 § 2 k.p.c.w zw. zart. 524 § 2 k.p.c.w zw. zart. 401 pkt 1 k.p.c.z tej przyczyny, żeskarżąca nie wskazała w skardze, że została pozbawiona możności działania.
Podkreślić należy, że samo niewezwanie zainteresowanego do udziału w sprawie sygn. akt I Ns 1179/12 nie uzasadnia dopuszczalności wznowienia postępowania na podstawieart.524 § 2 k.p.c.(porównaj: uchwałę SN z dnia 18 grudnia 1974 roku w sprawie III CZP 88/74).
Apelujący trafnie wskazują, żedla wywiedzenia skargi na podstawieart. 524 § 1 i 2 k.p.c.niezbędnym jest wykazanie przez wnoszącego skargę naruszenia jego praw w prawomocnym postanowieniu sądu oraz wykazanie, że wnoszący skargę został pozbawiony możności działania(porównaj: uchwałę SN z dnia 11 września 1991 roku w sprawie III CZP 79/91).
Ponieważ rozpoznanie kolejnych zarzutów apelacji nie może decydować o treści rozstrzygnięcia, to analizowanie ich staje się zbędne ( wyrok SN z dnia 15 października 2009 roku, I CSK 94/09 ).
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że odrzucił skargę, jako nie opartą na ustawowej podstawie –art. 410 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.i orzekł o kosztach w postępowaniu nieprocesowym na podstawieart. 520 § 3 k.p.c.