Sąd Okręgowy w Toruniu
VIII Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: VIII Ca 396/13
Data wyroku: 2013-09-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jadwiga Siedlaczek, Włodzimierz Jasiński, Małgorzata Kończal
Podstawa prawna: art. 385 kpc

Sygn. akt VIII Ca 396/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Toruniu VIII Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Jadwiga Siedlaczek (spr.)

Sędziowie:

SSO Małgorzata Kończal
SSO Włodzimierz Jasiński

Protokolant:

st. sekr. sądowy Izabela Bagińska

po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. w Toruniu
na rozprawie
sprawy z powództwaS. S.,M. S. (1)iM. S. (2)
przeciwko

E. S.

o wydanie rzeczy
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Rejonowego w Chełmnie
z dnia 8 maja 2013 r.
sygn. akt I C 212/12
1/ oddala apelację,

      2/ zasądza od każdego z powodów:S. S.,M. S. (1)iM. S. (2)na rzecz pozwanegoE. S.kwoty po 400 zł  (czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą.

Sygn. akt VIII Ca 396/13

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Chełmnie wyrokiem z dnia 8 maja 2013 r. w sprawie z powództwaS. S.,M. S. (1),M. S. (2)przeciwkoE. S.oddalił powództwo o wydanie ruchomości i zasądził od każdego z powodów na rzecz pozwanego po 805,67 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd Rejonowy ustalił, że pozwanyE. S.to brat ojca powodów i męża powódki –H. S.zmarłego(...)r. PozwanyE. S.orazH. S.w latach 90 – tych ubiegłego wieku pracowali wfabryce (...)wC., z tym, żeE. S.na stanowisku głównego mechanika zaśH. S.pracował na trzy zmiany w narzędziowni. Początek lat 90- tych był początkiem transformacji gospodarczych.E. S.z tytułu pełnionej w zakładzie funkcji posiadał stosunkowo duże kontakty i możliwości. On wFabryce (...)był odpowiedzialny za organizowanie przetargów, typował maszyny do sprzedaży, robił wyceny tych maszyn. Przedmioty te stanowiły też środki trwałe i każdy przedmiot musiał być zgłoszony do publicznej wiadomości. W tym tez czasieE. S.podjął decyzję o podjęciu działalności gospodarczej. Chodziło o produkcję drobnych elementów na które był odbiorca (tzw. nakrętki wałeczkowe, kątowniki). Dla produkcji tych elementów miał tez możliwość zorganizowania i zakupu odpowiednich maszyn z zakładu pracy. Chodziło o dwie prasy mimośrodowe, gwinciarkę stołową wraz gwintownikami, dwie tokarki. Maszyny te zostały wycenione przez pozwanego po cenach złomowych, nie zostały one wystawione na przetarg. Kwestia ta została uzgodniona z dyrektorem zakładu. Ze swoim pomysłem rozwinięcia działalności gospodarczej pozwanyE. S.podzielił się ze swoimi braćmiH. S.iB. S.. BratH. S.w wolnych chwilach po pracy zajmował się dodatkowa pracą montując zawiasy, chodził nadto do pracy w soboty i niedziele – na nadgodziny.B. S.natomiast miał swoje gospodarstwo rolne wK.i budynek w którym taka działalność gospodarczą można było prowadzić. Z uwagi na fakt, że pozwanyE. S.kwalifikował maszyny do sprzedaży bezprzetargowej, wyceniał je, chcąc uniknąć niezręcznej sytuacji, faktury ich zakupu zostały wystawione na nazwiskoH. S.. Maszyny te były kupowane stopniowo, w razie rozwoju firmy. W ramach wzajemnych uzgodnień między braćmi działalność gospodarcza została zarejestrowana na nazwiskoH. S.pod nazwąPrzedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowe (...), co miało miejsce w 1992 r. BraciaH.,B.iE.
S.pracowali razem, dzielili się po równo zyskami. Sprawami księgowymi firmy zajmowała się natomiastM. S. (2). W firmie dorywczo pracowałL. M.przez okres około 2 lat był zatrudnionyM. W.a takżeS. S.(po śmierci ojca).Taka sytuacja trwała do 1998 roku, kiedy to najpierw zachorowałaM. S. (2), a następnie – bardzo poważnie na tętniaka mózgu –H. S., który przeszedł dwie trepanacje czaszki. Wówczas to bracia podjęli kolejną decyzję o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej przezH. S.i zarejestrowaniu tej działalności na nazwiskoE. S.. Bracia dokonali wówczas całkowitego wzajemnego rozliczenia i firma zaczęła funkcjonować jako firmaE. S.. W dalszym ciągu bracia pracowali w niej wspólnie z tym, żeH. S.z uwagi na stan zdrowia wykonywał lżejsze prace. W dalszym ciągu osiąganymi zyskami bracia dzielili się wspólnie.H. S.zmarł w styczniu 2003 r. SynowieH. S.w tym czasie kontynuowali naukę.E. S.iB. S.postanowili że dopóki synowieH. S.nie skończą studiów będą im pomagali finansowo.B. S.Zmarł w 2006 roku.E. S.dawał wsparcie finansowe powodom do końca 2008 r. Od stycznia 2009 r.E. S.prowadził działalność sam. Pod koniec 2008 rokuM. S. (2)przestała prowadzić dokumentację firmy. W 2008 r. zyskiE. S.znacznie spadły – jak twierdzi na skutek konkurencyjnej działalnościS. S..E. S.produkował wówczas nakrętki wałeczkowe.S. S.zaś wpadł na pomysł, że będzie je kupował, a następnie sprzedawał. Miał wówczas zarejestrowaną działalność gospodarczą pod nazwą(...). Spowodowało to spadek obrotówE. S..E. S.informowałS. S., że pragnie zakończyć prowadzenie działalności wK.. Ostatecznie zrobił to pod koniec lutego 2009 r.. kiedy toE. S.wywiózł maszyny wskazane w pozwie w nowe miejsce – na terenieC., gdzie zaczął prowadzić tą sama działalność Jednocześnie odmówił wydania tych maszynS. S., który tego zażądał.
Sąd Rejonowy uznał, że żądanie pozwu nie zasługuje na uwzględnienie. Powodowie, domagając się zwrotu przedmiotowych maszyn bądź też zapłaty, opierali swoje żądanie na ich prawie własności wynikających z dziedziczenia poH. S.oraz na fakcie dokonania zakupu tych maszyn na nazwiskoH. S.. Jako dowód tych twierdzeń powodowie przedłożyli rachunki i faktury wystawione na nazwiskoH. S.. Na dokumentach tych nie widnieje podpisH. S., a pozwanyE. S.wykazał dlaczego dokumenty te były wystawione na nazwisko brata. Stanowisko pozwanegoE. S.zostało w całości poparte zeznaniami świadkaJ. S.– żonyB. S., oraz pośrednio zeznaniamiE. H.. Przedstawione przez pozwanegoE. S.okoliczności zakupu maszyn na nazwiskoH. S.są dla Sądu przekonujące znajdujące powód w sytuacji społeczno – gospodarczej. Wiarygodne jest dla Sądu także wyjaśnienieE. S., że zakup maszyn na nazwiskoH. S.był spowodowany chęcią uniknięcia niezręcznych sytuacji związanych z pełnioną przez niego funkcją w zakładzie pracy. Ponieważ powodowie nie wykazali, że są właścicielami przedmiotowych ruchomości, brak jest podstaw do ich wydania (art. 222 § 2 kpc) bądź też zapłaty.
Apelację od powyższego wyroku złożyli powodowie zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:
1.art. 233 § 1 KPCprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przez stwierdzenie, że „powodowie nie wykazali, że są właścicielami przedmiotowych nieruchomości”, mimo ustalenia okoliczności, że ruchomości te zostały nabyte naH. S.- poprzednika prawnego powodów z tytułu spadku,
2.art. 222 § 2 k.c.przez oddalenie żądania wydania rzeczy zgłoszonych przez spadkobierców osoby, na którą zgodnie z ustaleniami Sądu dokonany został wcześniej zakup tych rzeczy.
Ponadto skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z dalszych dokumentów załączanych do apelacji na okoliczność ustalenia osoby właściciela rzeczy, których wydania dotyczy sprawa. Powodowie ostatecznie wnieśli o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie powództwa i nakazanie wydania ruchomości przez pozwanego.
W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu. Wskazał, że powodowie jedynie polemizują z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, nie uzasadniając w jaki sposób Sąd naruszył przepisy postępowania tj.art. 233 k.p.c.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja podlegała oddaleniu jako niezasadna.
Wskazać należy, iż zdaniem Sądu odwoławczego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a swoje wnioski należycie uzasadnił. W związku z powyższym, poczynione przez ten Sąd ustalenia faktyczne z uwagi na ich prawidłowość Sąd drugiej instancji przyjmuje jako własne.
Zarzuty podniesione w apelacji były nietrafne, gdyż zarówno prawidłowość oceny dowodów jak i zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego nie budzą jakichkolwiek zastrzeżeń.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zawartego w apelacji wniosku dowodowego powodów o przeprowadzenie dowodu z dokumentów. Zgodnie zart. 368 § 1 pkt 4 k.p.c.apelacja powinna zawierać powołanie, w razie potrzeby, nowych faktów i dowodów oraz wykazanie, że ich powołanie w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie było możliwe albo że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Dopuszczalność nowego materiału procesowego przed sądem odwoławczym jest regułą, doznaje ona jednak ograniczenia poprzez unormowanieart. 381 k.p.c.Sąd drugiej instancji jest zobowiązany na wniosek strony materiał ten uzupełnić, jeżeli jest to konieczne do rozstrzygnięcia sprawy, lecz równocześnie jest uprawniony do pominięcia nowych faktów i dowodów zgłoszonych dopiero w postępowaniu apelacyjnym, gdy zachodzą przesłanki określone wymienionym przepisem (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r., sygn. akt III CKN 797/00).
Powodowie pomimo zawnioskowania nowego dowodu do przeprowadzenia, w żaden sposób nie uzasadnili z jakich przyczyn dokonują tego dopiero w wywiedzionej apelacji. Już chociażby z tej przyczyny dowód ten w oparciu o treśćart. 381 k.p.c.podlegał pominięciu. Bez wątpienia powodowie mieli możliwość zawnioskowania tego dowodu już przed sądem pierwszej instancji, tak samo jak uczynili to z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z innych dokumentów. Z możliwości tej nie skorzystali. Nie można także przyjąć, iż potrzeba powołania nowych dowodów wynikła dopiero po zakończeniu postępowania przed sądem pierwszej instancji. Z wyżej wymienionych względów Sąd Odwoławczy pominął zawnioskowany w apelacji dowód.
Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów apelacji, Sąd Okręgowy uznał, że zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.był całkowicie bezzasadny. Sąd Rejonowy dokonał oceny dowodów zgodnie z regułami logiki i doświadczeniem życiowym a także wziął pod uwagę wszystkie zgromadzone w sprawie dowody. To, że zakup przedmiotowych maszyn został dokonany na nazwiskoH. S.w żaden sposób nie było przez pozwanego kwestionowane. Jednakże ta okoliczność sama w sobie nie decydowała, że powodowie posiadają nadal tytuł prawny do ruchomości. Sąd Odwoławczy w całości podziela rezultaty oceny dowodów i wnioskowania Sądu I instancji. Podstawą ustaleń faktycznych co do rzeczywistego właściciela ruchomości Sąd Rejonowy uczynił zeznania pozwanego, świadkaJ. S.i pośrednioE. H.. Ponadto zeznania tych osób znajdują potwierdzenie w dowodach z dokumentów tj. decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczejH. S.i zaświadczenia o wpisie do tejże ewidencjiE. S.. Doświadczenie życiowe i logika wskazują, że w stosunkach rodzinnych, w przypadku de facto wspólnie prowadzonego przedsiębiorstwa, wzajemne rozliczenia i przesunięcia aktywów pomiędzy członkami rodziny prowadzącymi przedsiębiorstwo nie są sformalizowane. Skoro z zeznań świadków i dokumentów bezspornie wynika, że wolą pozwanego i jego brataH. S.było dalsze prowadzenie działalności przez pierwszego z nich to Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że także własność ruchomości wchodzących w skład przedsiębiorstwa przeszła na pozwanego. Nie sposób abstrahować od ustaleń poczynionych przez pozwanego i jego zmarłego brata co do dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa i opierać się jedynie na dowodach zakupu przedmiotowych maszyn. Skoro bezspornie pozwany po śmierciH. S.wspierał finansowo jego dzieci i małżonkę to tym bardziej należy przyjąć, że między pozwanym aH. S.doszło do uzgodnienia, iż przedsiębiorstwo w zamian za pomoc rodzinie przejdzie w całości na pozwanego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że konstatacja Sądu Rejonowego, iż „powodowie nie wykazali, że są właścicielami przedmiotowych nieruchomości” powinna być rozumiana w ten sposób, że nie wykazali oni, iż w dacie śmierciH. S.przedmiotowe ruchomości wchodziły do masy spadkowej. Nie świadczą o tym z pewnością dowody zakupu tychże ruchomości. Pozwany obalił przesłankę określoną wart. 222 k.c.i wykazał, że własność rzeczy przeszła na niego jeszcze za życiaH. S., a zatem powodowie nie posiadają tytułu prawnego do władania ruchomościami.
Jeżeli skarżący dążyli do wykazania nieprawidłowej oceny dowodów przez Sąd to powinni wskazać na logiczne braki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub na to, że wnioskowanie Sądu wbrew zasadom doświadczenia życiowego nie uwzględnia związków przyczynowo- skutkowych. Ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i odnosi je do pozostałego materiału dowodowego ( wyrok SN z 10 czerwca 1999r., sygn. Akt II UKN 685/98). Powodowie w środku odwoławczym ograniczyli się jedynie do przedstawienia własnej oceny dowodów, co jest równoznaczne ze zwykłą polemiką z orzeczeniem Sądu i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzut naruszeniaart. 222 k.c.jest konsekwencją postawienia przez powodów zarzutu naruszenia przez Sądu I instancji procedury. W związku z tym, że Sąd odwoławczy nie dopatrzył się przekroczenia przez Sąd Rejonowy granic swobodnej oceny dowodów, zarzut naruszeniaart. 222 k.c.także uznał za chybiony.
Reasumując, Sąd Okręgowy uznał, że rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego jest prawidłowe i w związku z tym na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację. O kosztach procesu przed Sądem II instancji orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.i§ 6 pkt 4 i § 12 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2013 r., poz. 490)