Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 407/13
Data wyroku: 2013-06-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krystyna Smaga, Krzysztof Szewczak, Małgorzata Rokicka-Radoniewicz
Słowa kluczowe: Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 401 1 k.p.c.

Sygn. akt III AUa 407/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 czerwca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Krystyna Smaga

Sędziowie:

SA Małgorzata Rokicka - Radoniewicz
SA Krzysztof Szewczak (spr.)

Protokolant: sekr. sądowy Maciej Mazuryk

po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 r. w Lublinie
sprawy ze skargiW. M.
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 27 lutego 2012 roku w sprawie VII U 1321/12
o prawo do emerytury i odsetki
na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwL.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 21 lutego 2013 r. sygn. akt VII U 4311/12

oddala apelację.

III A Ua 407/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 6 października 2011 r., znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.na podstawieart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz.U. Nr 257, poz. 1726 ze zm.) wstrzymałW. M.wypłatę emerytury od dnia 1 października 2011 r., ponieważ w tej dacie kontynuowała ona zatrudnienie.
W odwołaniu od tej decyzjiW. M.w istocie domagała się jej zmiany poprzez ustalenie prawa do wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 r.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.wnosił o oddalenie odwołania.
Wyrokiem z dnia 27 lutego 2012 r. wydanym w sprawie sygn. akt VII U 1321/12 Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie.
WnioskodawczyniW. M.złożyła w dniu 14 grudnia 2012 r. skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 27 lutego 2012 r. wydanym w sprawie sygn. akt VII U 1321/12. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12, którego sentencja została ogłoszona w dniu 22 listopada 2012 r. w Dz.U. 2012 r., poz. 1285, wnosiła o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zawieszonej emerytury i wypłaty zaległych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.wnosił o jej oddalenie w części dotyczącej wypłaty świadczenia za okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r. Organ rentowy podniósł, iż roszczenie wnioskodawczyni co do podjęcia wypłaty emerytury zasługuje na uwzględnienie dopiero od dnia ogłoszenia w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. od dnia 22 listopada 2012 r.
Wyrokiem z dnia 21 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy w Lublinie wznawiając postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 27 lutego 2012 r. wydanym w sprawie sygn. akt VII U 1321/12, zmienił częściowo zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.z dnia 6 października 2011 r., znak:(...)i ustaliłW. M.prawo do wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r. (pkt I wyroku); uchylił zaskarżony wyrok w pkt I w pozostałej części i umorzył w tym zakresie postępowanie (pkt II wyroku) oraz wniosek o wypłatę odsetek przekazał do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.(pkt III wyroku).
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji ustalił, żeW. M.urodzona w dniu (...), złożył w dniu 15 maja 2009 r. wniosek o emeryturę. Decyzją z dnia 22 maja 2009 r. pozwany organ rentowy przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury od dnia 1 maja 2009 r.W. M.w tej ostatniej dacie pozostawała w zatrudnieniu.
Organ rentowy powołaną wyżej decyzją z dnia 6 października 2011 r. wstrzymał wnioskodawczyni wypłatę emerytury od dnia 1 października 2011 r., z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia.
Wyrokiem z dnia 27 lutego 2012 r. wydanym w sprawie sygn. akt VII U 1321/12 Sąd Okręgowy oddalił odwołanie od tej ostatniej decyzji. Podstawą tego rozstrzygnięcia był przepisart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), zgodnie z którym prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12 orzekł, żeart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Decyzją z dnia 19 lutego 2013 r.(...) OddziałwL.wznowił ubezpieczonej wypłatę świadczenia emerytalnego od dnia 22 listopada 2012 r.
Sąd Okręgowy podniósł, iż Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 listopada 2012 r. stwierdził, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury, nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. W stosunku do tych osób przepis art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (…) w zakresie w jakim przewiduje stosowanie art. 103 a ustawy emeryturach i rentach z FUS utracił moc z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw, czyli z dniem 22 listopada2012 r. (Dz.U. 2012 r., poz. 1285).
Sąd I instancji opowiadając się za retroaktywnymi skutkami orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego uznał, że po ogłoszeniu orzeczenia tego Trybunału uznającego przepis za niezgodny zKonstytucją, przepis ten nie może być stosowany przez sądy i inne organy nie tylko na przyszłość, lecz również w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału. W konsekwencji przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy należało, zdaniem Sądu Okręgowego, pominąć przepis art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Sąd Okręgowy dalej podniósł, iż w związku z powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego prawo do wypłaty emerytury dla ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r., a więc również dla wnioskodawczyni, przysługiwało bez względu na kontynuowanie zatrudnienia u pracodawcy, na rzecz którego wykonywali je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. Tym samym od dnia 1 października 2011 r. wnioskodawczyni zachowała prawo do wypłaty emerytury.
Uwzględniając skargę o wznowienie postępowania Sąd Okręgowy na podstawieart. 412 § 2 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i ustalił wnioskodawczyni prawo do wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r.
W związku z tym, że decyzją z dnia 19 lutego 2013 r. organ rentowy wznowił wnioskodawczyni wypłatę emerytury od dnia 22 listopada 2012 r., zgodnie z żądaniem skargi, wyrok w tej części należało uchylić i umorzyć postępowanie w tym zakresie.
Sąd Okręgowy podkreślił, iż w sprawie niniejszej nie mógł orzekać w przedmiocie żądania odsetek, które zostało zgłoszone w skardze o wznowienie postępowania. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych  dochodzenie przed sądem prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, które nie było przedmiotem decyzji organu rentowego, jest niedopuszczalne (z wyjątkiem przewidzianym wart. 4779§ 4 k.p.c.), a treść decyzji, od której wniesiono odwołanie, wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu. Żądanie odsetek zostało więc przekazane organowi rentowemu jako właściwemu. Dopiero od decyzji wydanej przez organ rentowy na skutek tego wniosku ubezpieczona będzie mogła w przyszłości wnieść odwołanie.
Apelację od tego wyroku wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.. Organ rentowy zaskarżył wyrok Sądu I instancji w części dotyczącej pkt I i III. Zarzucił mu błędną interpretacjęart. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskieji niewłaściwe zastosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12 (Dz.U. 2012 r., poz. 1285) oraz naruszenieart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) poprzez ustalenie prawa do wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r.
W konsekwencji tych zarzutów pozwany organ rentowy wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt I i III poprzez oddalenie skargi.
W uzasadnieniu apelacji pozwany organ rentowy powołując się naart. 190 ust. 3 Konstytucji RPwskazał, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego wywiera skutki prawne od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, a więc na przyszłość. W wyroku z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12 Trybunał Konstytucyjny nie wskazał innej daty utraty mocy prawnej przez przepisy w nim wskazane. Zdaniem ZUS powołany ostatnio wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania do przypadającego przed dniem 22 listopada 2012 r. okresu zawieszenia wypłaty emerytur na podstawie art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 257, poz. 1726 ze zm.) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Mając to na uwadze ZUS podjął wypłatę emeryturyW. M.od dnia 22 listopada 2012 r., tj. od dnia ogłoszenia w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Apelant podniósł nadto, że wniosek o odsetki jest przedwczesny i jako taki winien być oddalony.
W odpowiedzi na apelację wnioskodawczyniW. M.wnosiła o jej oddalenie. Powołując się stanowisko doktryny prawa podniosła, że stwierdzenie niekonstytucyjności konkretnego przepisu następujeex tunc, tj. od jego wejścia w życie.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacji nie zasługuje na uwzględnienie.
Zagadnieniem mającym istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niniejszej była możliwość zastosowania wobec wnioskodawczyniart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2009 r., Nr 153, poz. 1229 ze zm.) zakwestionowanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12, w okresie poprzedzającym jego wejście w życie. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że „art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 roku, Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.), dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 roku bez konieczności rozwiązywania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”.
Oceniając skutki wyroku, Trybunał Konstytucyjny jednocześnie stwierdził, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury, nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. W stosunku do tych osób przepis art. 28 cytowanej ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych w zakresie w jakim przewiduje stosowanie art. 103a ustawy emeryturach i rentach z FUS utracił moc z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw, czyli z dniem 22 listopada 2012 r. (Dz.U. 2012 r., poz. 1285).
W sprawie niniejszej bezsporny był fakt, że wnioskodawczyni należy do kręgu osób objętych powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ prawo do emerytury nabyła z dniem 1 maja 2009 r., a więc w okresie, kiedy realizacja prawa do tego świadczenia nie wymagała rozwiązania stosunku pracy.
W tym miejscu należy wskazać, żeart. 37 pkt 5 lit. „b” ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych(Dz.U. Nr 228, poz.1507 ze zm.) uchylił z dniem 8 stycznia 2009 r. przepisart. 103 ust. 2apowołanej wyżejustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowił, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Od dnia 1 stycznia 2011 r. przepis ten ponownie został dodany do ustawy o emeryturach i rentach z FUS jako art. 103a, a to z mocy art. 6 pkt 2 w zw. z art. 30 powołanej wyżej ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (…).
Decyzją z dnia 6 października 2011 r. organ rentowy wstrzymał wnioskodawczyni wypłatę emerytury od dnia 1 października 2011 r., przy czym jak wynika z odpowiedzi na odwołanie od tej decyzji, wniesionej w sprawie Sądu Okręgowego w Lublinie, sygn. akt VII U 1321/12, podstawę tej decyzji stanowił powołany wyżej przepis art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W zaistniałej zatem sytuacji faktycznej, dla wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 27 lutego 2012 r. wydanym w ostatnio powołanej sprawie i następnie dla merytorycznego orzeczenia na nowo, decydujące znaczenie miała ocena skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12 w odniesieniu do stanu prawnego poprzedzającego wejście w życie tego orzeczenia.
Przystępując do rozważań w tej materii należy stwierdzić, iż problematyka dotycząca wpływu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na stosunki prawne ukształtowane pod rządami przepisów uznanych za niezgodne zKonstytucją RPnie należy do łatwych i nie jest jednolicie rozumiana w orzecznictwie sądów powszechnych oraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 20 kwietnia 2006 r., IV CSK 38/06 - LEX nr 398455; z 21 dnia listopada 2006 r., II PK 42/06 – LEX nr 950622).
W razie wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku ogłoszonego niezwłocznie (art. 190 ust. 2 Konstytucji), za przyjęciem wstecznego jego działania przemawia argument, że stan niezgodności ustawy zKonstytucjąjest okolicznością obiektywną, istniejącą w całym okresie koegzystencji tych dwóch aktów tj. ustawy zasadniczej i ustawy „zwykłej”. Odmowa zastosowania wadliwego przepisu do zdarzenia faktycznego sprzed ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego może opierać się wprost na uznaniu jego skutkówex tunc, czyli w praktyce na uznaniu retroaktywności, albo na przesłankach dominacji przepisówKonstytucjinad innymi oraz wiążącym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z nią przepisów ustawy, co prowadzi do odmowy zastosowania przepisu niezgodnego z aktem wyższego rzędu, nawet gdyby wyrok Trybunału Konstytucyjnego miał działać tylko na przyszłość. Pogląd ten znajduje oparcie w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego (por. uchwała z dnia 23 stycznia 2001 r., III ZP 30/00 – OSNAPUS 2001, nr 23, poz. 685; wyrok z dnia 10 listopada 1999 r., I CKN 204/98 - OSNC 2000, nr 5, poz. 94; postanowienie z dnia 7 grudnia 2000 r., III ZP 27/00 - OSNAPUS 2001, nr 10, poz. 331; oraz uzasadnienia orzeczeń: z dnia 18 kwietnia 2002 r., III RN 4/01 - OSNAPUS 2003, nr 2, poz. 25; z dnia 12 czerwca 2002 r., II UKN 419/01 – OSNAPUS 2002, nr 23, poz. 580; z dnia 27 września 2002 r., II UKN 581/01 - OSNAPUS 2002, nr 23, poz. 581; oraz z dnia 15 stycznia 2003 r., IV CKN 1639/00 - nie publ.).
W ocenie Sądu Apelacyjnego, nie można zgodzić się z wywodami apelacji jakoby przepisart. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejuzasadniał pogląd prezentowany przez organ rentowy, że zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis nie powinien być stosowany w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału w Dzienniku Ustaw, a więc zaistniałych przed dniem 22 listopada 2012 r. Stosownie doart. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nie przewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów.
Z treści ostatnio powołanego przepisuKonstytucji RPapelant wywodził, iż nieokreślenie przez Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12 innej, późniejszej daty jego wejścia w życie, oznacza, że wyrok ten wszedł w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, tj. 22 listopada 2012 r. Takiego stanowiska nie można uznać za prawidłowe. Apelant zupełnie bowiem pominął w swoich rozważaniach te uregulowaniaKonstytucji RP, które w sposób wyraźny wskazują na retroaktywne skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niekonstytucyjności przepisu prawa. W tym miejscu należy wskazać przepisart. 190 ust. 4 Konstytucji, który stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Przyjęcie stanowiska organu rentowego przekreśliłoby sens instytucji wznowienia postępowania (którego celem jest przecież wydanie orzeczenia zgodnego z prawem) w sytuacji, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zawiera wiążące stwierdzenie, iż akt normatywny pozostaje w sprzeczności z aktem prawnym wyższego rzędu.
W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo jednostki. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 stycznia 2006 roku, I PK 116/05 (LEX nr 214272), realizację reguły określonej wart. 190 ust. 4 Konstytucji, stanowi na gruncie postępowania cywilnego przepisart. 4011k.p.c., nakazujący wznowienie postępowania sądowego w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, umową międzynarodową, lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W konsekwencji, po wznowieniu postępowania na podstawieart. 4011k.p.c.sąd stwierdzając, iż orzeczenie zostało wydane na podstawie obowiązującego aktu prawnego, ma jednocześnie przesłankę do innego rozstrzygnięcia sprawy, uznając, że choć akt ten obowiązywał, to jednak nie powinien był zostać w sprawie zastosowany, co okazało się dopiero po wydaniu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.
Kolejnym argumentem przemawiającym za retroaktywnością orzeczeń Trybunału jest przewidziana wart. 193 Konstytucji RPinstytucja pytania prawnego. Przepis ten stanowi, że każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego zKonstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Istota pytania prawnego sprowadza się bowiem do zastosowania orzeczenia Trybunału do zaistniałego w przeszłości stanu faktycznego przez sąd orzekający w danej sprawie.
Reasumując, stwierdzić należy, iż utrata mocy obowiązującej przepisu (aktu prawnego) zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny następuje, stosownie do cytowanego wyżejart. 190 ust. 3 Konstytucji, z chwilą wejścia w życie orzeczenia Trybunału i orzeczenie to ma w tym zakresie charakter konstytutywny. Oznacza to, że przepis ten z datą ogłoszenia wyroku Trybunału zostaje wyeliminowany z porządku prawnego i po tej dacie nie może być stosowany.
Utrata mocy obowiązującej nie oznacza jednak unieważnienia wcześniej istniejącego stanu prawnego. Eliminacja skutków wynikających z niekonstytucyjnych przepisów wymaga indywidualnych rozstrzygnięć w sferze stosowania prawa.
Sąd Apelacyjny podziela ukształtowane na tle omawianej materii orzecznictwo Sądu Najwyższego, z którego wynika, że uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny zKonstytucjąprzepis prawa nie może być stosowany przez sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (por. powołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2006 r., II PK 42/06 – LEX nr 950622 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2008 r., V CO 43/08 – LEX nr 564856).
Zdaniem Sądu Apelacyjnego, inne rozumienie skutków orzeczenia Trybunału w przedmiocie niekonstytucyjności przepisów, naruszałoby zasadę demokratycznego państwa prawnego wynikającą zart. 2 KonstytucjiR P. Pozwalałoby władzy ustawodawczej, a za jej pośrednictwem władzy wykonawczej, na korzystanie z „niepewnych konstytucyjnie” rozwiązań prawnych bez ponoszenia odpowiedzialności w tym zakresie. Do czasu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności przepisów (aktów prawnych) zKonstytucją, istniałaby bowiem możliwość osiągania określonych skutków.
Odnosząc powyższe rozważania do sytuacji faktycznej zaistniałej w sprawie niniejszej stwierdzić należy, iż prawidłowo Sąd I instancji uznał, że skoro rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia 6 października 2011 r. zostało oparte na przepisie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który uznany został za niekonstytucyjny, to nie mógł on stanowić podstawy wstrzymania wypłaty emerytury wnioskodawczyni od 1 maja 2012 r. Wznawiając postępowanie Sąd Okręgowy trafnie więc zmienił częściowo wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 27 lutego 2012 r. oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego z dnia 6 października 2011 r. poprzez ustalenieW. M.prawa do wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r. Oznacza to, że przedstawiony w apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego był całkowicie nieuzasadniony.
W konsekwencji tego nie można było wniosku o wypłatę odsetek uznać za przedwczesny. Apelacja również w tym zakresie jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Zaskarżony wyrok odpowiada więc prawu, a apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł jak w sentencji.