Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 789/13
Data wyroku: 2013-10-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosława Molenda-Migdalewicz
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.11.2012 r. sygn. akt K2/12

Sygn. akt: VU 789/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 października 2013 roku

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy

w składzie:

Przewodniczący: SSO Mirosława Molenda-Migdalewicz

Protokolant: Katarzyna Awsiukiewicz

po rozpoznaniu w dniu 3 października 2013 r. w Legnicy

sprawy z wnioskuH. J.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.

o wyrównanie emerytury

na skutek odwołaniaH. J.

od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.

z dnia29 marca 2013 roku

znak(...)

I

zmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.z dnia 29 marca 2013 roku znak(...)w ten sposób, że przyznaje wnioskodawczyniH. J.prawo do wyrównania emerytury od 01 października 2011 roku do 21 listopada 2012 roku,

II

przekazuje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.celem rozpoznania wniosek o odsetki z 26 listopada 2012 roku,

III

zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.na rzecz wnioskodawczyni kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt VU 789/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 29 marca 2013 r. – znak(...)- Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.odmówił uchylenia decyzji z dnia 06 września 2011 r. w części, w jakiej decyzja ta zawiesza na podstawieart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.)H. J.prawo o emerytury za okres od dnia 01 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r.
W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że wraz z publikacją w dniu 22 listopada 2012 r. w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego utracił moc prawnąart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), w zakresie w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 01 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązywania stosunku pracy.
W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzjiH. J.wniosła o jej uchylenie i przyznania prawa do emerytury zawieszonej w okresie od 01 października 2011r. do 21 listopada 2012r. . W uzasadnieniu skarżąca wskazała ,iż podstawę do wystąpienia z takim żądaniem stanowi wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. wydany w sprawie K 2 /12

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołanie , podtrzymując w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji .

Sąd ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:

Decyzją z dnia 20 listopada 2008 r.- znak(...)- Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.przyznałH. J.prawo do wcześniejszej emerytury od 01 listopada 2008 r. tj. od daty złożenia wniosku . Na dzień przyznania tego świadczenia wnioskodawczyni była zatrudniona w(...)Dyrekcji(...)weW..
Wypłata emerytury została wstrzymana , gdyżH. J.kontynuowała zatrudnienie u pracodawcy na rzecz którego wykonywała prace przed datą nabycia prawa do emerytury .
Pismem z dnia 19 listopada 2008r.H. J.wycofała wniosek o prawo do wcześniejszej emerytury i organ rentowy wstrzymał wypłatę emerytury od dnia 01 grudnia 2008r.
Decyzją z dnia 20 listopada 2009 r.- znak(...)- Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.przyznałH. J.prawo do wcześniejszej emerytury od 01 listopada 2009 r. tj. od daty złożenia wniosku . Na dzień przyznania tego świadczenia wnioskodawczyni była zatrudniona w(...)Dyrekcji(...)weW..
Wypłata emerytury została wstrzymana , gdyżH. J.kontynuowała zatrudnienie u pracodawcy na rzecz którego wykonywała prace przed datą nabycia prawa do emerytury .
Decyzją z dnia 18 maja 2010 r.- znak(...)- Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.wznowił wypłatęH. J.wcześniejszej emerytury od 01 czerwca 2010 r. tj. od daty złożenia wniosku
Prawo do wcześniejszej emerytury zostało wstrzymane przez organ rentowy decyzją z dnia 09 czerwca 2010r. – od dnia 01 lipca 2010r. z powodu przyznania prawa do emerytury w wieku ustawowym 60 lat , które było dla ubezpieczonej świadczeniem korzystniejszym .
Decyzją z dnia 15 czerwca 2010 r.- znak(...)- Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.przyznałH. J.prawo do emerytury od(...)r. tj. od daty osiągnięcia ustawowego wieku 60 lat .
Na dzień przyznania tego świadczenia wnioskodawczyni była zatrudniona w(...)Dyrekcji(...)weW..

Decyzją z dnia 06 września 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.zawiesił wypłatę emeryturyH. J.od dnia 01 października 2011r. – bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez skarżącego z tytułu zatrudnienia wykonywanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed datą nabycia prawa do emerytury, stwierdzonego decyzja organu rentowego .
W dniu 26 listopada 2012r.H. J.złożyła wniosek o podjęcie wypłaty emerytury w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. , domagając się wypłaty wyrównania od dnia 01 października 2011r. .
Decyzją z dnia 16 stycznia 2013r. organ rentowy podjął wypłatę z dniem 22 listopada 2012r. emerytury wnioskodawczyni .
W następstwie rozpoznania dalej idącego wniosku z dnia 26 listopada 2012r.ZUS O/L.wydał zaskarżoną decyzję .

(niesporne- akta emerytalne wnioskodawczyni tom I k: 1-51, tom II k:23,55,59 , tom II k: 25,58,75).

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie w całości.
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt K 2/12) orzekł, iżart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 103a ustawy o emeryturach i rentachz FUS dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sentencja wyroku została ogłoszona w dniu 22 listopada 2012 r. w Dz. U. poz. 1285.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu w/w wyroku w sposób wyraźny i jednoznaczny stwierdził, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą – jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury w okresie od 08.01.2009 r. do 31.12.2010 r., a więc po uchyleniu w/w art. 103 ust 2a ustawy emerytalnej, a przed wejściem w życie art. 103 a tej ustawy, natomiast przepis ten pozostaje nadal w obrocie prawnym i znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury w momencie jego wejścia w życie i później, tj. od dnia 01.01.2011 r.
W decyzji wskazano m.in., że wyrok TK z dnia 13 listopada 2012 r. nie ma zastosowania do przypadającego przed dniem 22 listopada 2012 r. okresu zawieszenia emerytur na podstawie przepisu art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest, według ZUS Oddział wL., fakt iż wyroki TK mają skutek na przyszłość, co wynika zart. 190 ust. 3 Konstytucji RP.
Powyższego poglądu nie można jednak zaakceptować w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że skarżąca skutecznie nabyła i realizowała prawo do emerytury w ustawowym wieku emerytalnym 60 lat w okresie przed 31 grudnia 2010 r., ale po 8 stycznia 2009 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Stąd też rozciąga się na nią – w ocenie sądu - skutek orzeczenia TK, co zresztą potwierdził .
W tym miejscu wskazać należy ,iż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lipca 2011 r., sygn. akt III UK 132/11: „ Utrwalony jest pogląd Sądu Najwyższego co do tego, iż przepis prawny uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny zKonstytucjąnie może być stosowany przez sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2000 r., III ZP 27/00, OSNAPiUS 2001, nr 10, poz. 331 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 września 2001 r., II UKN 542/00, OSNP 2003, nr 2, poz. 36, z dnia 12 czerwca 2002 r., II UKN 419/01, OSNAPiUS 2002, nr 23, poz. 58, z dnia 27 września 2002 r., II UKN581/01, OSNP 2003, nr 23, poz. 581, z dnia 18 grudnia 2002 r., IPKN 668/01, OSNP 2004, nr 3, poz. 47 oraz z dnia 21 listopada 2006 r., II PK 42/06”. Podkreślić należy, że powyższe stanowisko gwarantuje w pełni realizację zasady demokratycznego państwa prawnego — ochrony praw nabytych, która ma szczególne znaczenie w przypadku prawa do emerytury, Jak zauważa Trybunał Konstytucyjny „ W orzecznictwie konstytucyjnym przyjmuje się., że prawa emerytalne są co do zasady prawami nabytymi słusznie (orzeczenie TK z 11 lutego 1992 r., sygn. K 14/91, OTK w 1992 r., cz. I, poz. 7, s. 93-148) i jedynie w wyjątkowej sytuacji można uznać, że zostały nabyte z naruszeniem zasady sprawiedliwości (orzeczenie TK z 22 sierpnia 1990 r., sygn. K 7/90, OTK w 1990 r., poz. 5, s. 42-58)” (por. wyrok TK z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt K 6/09).
Nie może bowiem umknąć uwadze fakt, iż niekonstytucyjny przepis art. 28 ustawy nowelizującej jest przepisem przejściowym. Miał on bowiem na celu rozciągnięcie mocy obowiązującej „nowych” przepisówustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(wprowadzonych art. 6 ustawy nowelizującej) na stany faktyczne i prawne ustalone przed tą datą. Zatem w istocie, za niekonstytucyjny został uznany przepis, który miał moc retroaktywną. Stąd też logiczną konsekwencją utraty mocy obowiązującej przez ten przepis jest jego derogacja ze skutkiem ex tunc. W odniesieniu do takiej sytuacji „moc odzyskuje” zatem poprzedni stan prawny ze skutkiem wstecznym.
Zatem szczególny charakter uchylonego przepisu przemawia za wyjątkowym „rozciągnięciem" skutku prawnego wskazywanego orzeczenia TK, co pozostaje w zgodzie z poglądami na tę kwestię SN (vide: przytoczone orzeczenia) oraz doktryny (por. w szczególności M. Safjan, Skudd prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, tekst wystąpienia wygłoszonego w Komitecie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk 6 stycznia 2003 r.). Nie jest w tym wypadku wystarczające odwołanie się tylko doart. 190 ust. 3 Konstytucji RP(podobnie np. wyrok SA w Lublinie z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt III AUa 1155/12). To nie wola Trybunału Konstytucyjnego, który ewentualnie w orzeczeniu mógłby wskazać retroaktywny skutek swego rozstrzygnięcia, ma w tym wypadku decydujące znaczenie .
Konsekwencją powyższych ustaleń jest przyjęcie, że „stan prawny w zakresie prawa do wypłaty emerytury dla osób, które nabyły prawo do tego świadczenia bez rozwiązania stosunku pracy (gdy popisy nie wymagały rozwiązania stosunku pracy) zmienił się z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w ten między innymi sposób, że z dniem tym ustało domniemanie konstytucyjności przepisu art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r., a w rezultacie sądy orzekające w sprawie takiej, jak sprawa ubezpieczonej powinny uczynić wszystko, co leży w zakresie ich kompetencji, aby przywrócić stan zgodny zKonstytucją(por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z, dnia 20 maja 2009 r., III UK 96/08, LEX nr 1001327)" (tak m.in. wyrok SA w Gdańsku z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt III AUa 665/12).
Powyższe prowadzi do wniosku, że w takiej sytuacji „należało dokonać rekonstrukcji stanu prawnego powracając do stanu, jaki istniał zanim doustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychdodano przepis art. 3 a cyt. ustawy, umożliwiający zawieszenie prawa do emerytury w sytuacji nie rozwiązania umowy o pracę z dotychczasowym pracodawcą” (tak: wyrok SA w Lublinie z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt 1162/12).
W powyższej sprawie nie może także umknąć treśćart. 316 § l k.p.c.Sąd ma bowiem obowiązek wydać wyrok biorąc za podstawę stan rzeczy (a zatem stan faktyczny i prawny) istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Stan faktyczny jest jasny, wynika on bowiem z przedłożonych w sprawie dokumentów, zaś stan prawny (przynajmniej na chwilę złożenia odwołania) został ukształtowany wielokrotnie przywoływanym wyrokiem TK. Stąd też nie powinny budzić wątpliwości przytoczone, jednolite ustalenia sądów powszechnych. W tymże stanie prawnym norma art. 28 ustawy nowelizującej pozostająca w zw. zart. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnie obejmuje osób, które nabyły prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. , a do kręgu tych ubezpieczonych zalicza się skarżąca . Ten stan prawny winien zatem być uwzględniony przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, która została wszczęta na skutek wniosku o wyrównanie emerytury po uprzednim wznowieniu prawomocnej decyzji w postępowaniu administracyjnym przed organem rentowym . Analogiczne stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt III SK 55/10, postanowienie z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt III SK 27/12). W ślad za tymi orzeczeniami podążają rozstrzygnięcia sądów powszechnych podjęte w podobnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Dla przykładu wskazać należy wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt III AUa 665/12 : „Co prawda sąd ubezpieczeń społecznych bada zgodność decyzji organu rentowego z prawem na dzień jej wydania, to jednak w rozpoznawanej sprawie nie można było pominąć przepisuart. 316 § 1 k.p.c., zwłaszcza w sytuacji, w której na dzień wyrokowania przez Sąd Apelacyjny omawiany przepis art. 28 ustawy nowelizującej został wyeliminowany z systemu prawa. Sąd Apelacyjny na podstawieart. 316 § 1 k.p.c.stosowanym odpowiednio w postępowaniu apelacyjnym z mocyart. 391 § 1 k.p.c.obowiązany był zatem wziąć pod uwagę zmianę stanu prawnego w tym zakresie" .
Podobne stanowisko w sprawie zajął Sąd Apelacyjny we Wrocławiu m.in. w wyroku z dnia 21 lutego2013r. , syg. akt IIIAUa 1723/12.
Reasumując sąd – na podstawie art. 477 ( 14 indeks górny )&2k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję orzekając jak w sentencji wyroku .
Wniosek o prawo do odsetek od wyrównania emerytury za okres od dnia 01 października 2011r. do 21 listopada 2012r. – zawarty w piśmie z dnia 26 listopada 2012r. , sąd przekazał organowi rentowemu do rozpoznania i wydania merytorycznej decyzji – zgodnie z pkt. II wyroku .
O kosztach postępowania sąd orzekła na podstawie &11ust.2 Rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu( Dz.U. z 2003r. , Nr 97 , poz. 888 z późniejszymi zmianami ).