Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1404/12
Data wyroku: 2012-10-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Węgrzynowska-Czajewska, Maria Sałańska-Szumakowicz, Grażyna Horbulewicz
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 32 ustawy o emerytury i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III AUa 1404/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Maria Sałańska - Szumakowicz

Sędziowie:

SSA Grażyna Horbulewicz
SSA Małgorzata Węgrzynowska - Czajewska (spr.)

Protokolant:

stażysta Emilia Romanik

po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012 r. w Gdańsku
sprawyW. S.
przeciwko
Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o prawo do emerytury
na skutek apelacjiW. S.
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 maja 2012 r. sygn. akt VIII U 259/12

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 1404/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 13 października 2009 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.odmówiłW. S.prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, bowiem nie udowodnił on 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a jedynie 13 lat, 7 miesięcy i 5 dni.
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczonyW. S.domagał się uwzględnienia jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 1 lutego 1994 roku do 31 grudnia 1996 roku, na stanowisku kierownikaZakładu (...)wL..
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2010 roku, w sprawie prowadzonej pod sygn. akt XV U 5147/09, Sąd Okręgowy w Gdańsku XV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury z dniem ukończenia sześćdziesiątego roku życia.
Wskutek apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 29 października 2010 roku, sygn. akt III AUa 1446/10, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie.
Wskutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 5 października 2011 roku, sygn. akt II UK 48/11, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 12 stycznia 2012 roku, sygn. akt III AUa 1775/11, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z dnia 28 maja 2012r. oddalił odwołanie.

Sąd, po ponownym rozpoznaniu sprawy, ustalił następujący stan faktyczny:

W. S.,ur. (...), w dniu 15 września 2009 roku złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.wniosek o przyznanie prawa do emerytury.
Ubezpieczony wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.
Ubezpieczony od dnia 16 października 2009 roku nie pozostaje w stosunku pracy.
W toku postępowania przed organem rentowym ubezpieczony udowodnił 28 lat, 6 miesięcy i 23 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 13 lat, 7 miesięcy i 5 dni pracy w szczególnych warunkach.
Decyzją z dnia 13 października 2009 roku organ rentowy odmówił przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury z uwagi na brak 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Do pracy w szczególnych warunkach organ rentowy nie uwzględnił okresu zatrudnienia ubezpieczonego od 1 lutego 1994 roku do 31 grudnia 1996 roku, na stanowisku kierownikaZakładu (...)wL..
W okresie od 1 lutego 1994 roku do 31 grudnia 1996 roku ubezpieczony był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie Usługowo – Produkcyjnym (...) Sp. z o.o.wG., na stanowisku kierownikaZakładu (...)wL..
Ubezpieczony nie posiadał pisemnego zakresu obowiązków na stanowisku kierownikaZakładu (...)wL..
Przedsiębiorstwo Usługowo – Produkcyjne (...) Sp. z o.o.wG.zajmuje się produkcją wyrobów z drewna do ogrodów.Zakład (...)usytuowany jest wL.. Na terenie zakładu znajduje się budynek biurowy z zapleczem socjalnym dla pracowników. Wokół tego budynku jest plac, na którym pod wiatami ustawione są maszyny drzewne (wielopiły), na których pracownicy (w liczbie ok. 12 osób w spornym okresie) wykonują produkty z drewna. Ubezpieczony w ww. okresie był kierownikiem tego zakładu.
Do obowiązków ubezpieczonego jako kierownikaZakładu (...)wL.należało rozliczanie czasu pracy pracowników, nadzór nad ich pracą, sprawdzanie wyników pracy, zaopatrzenie w materiały biurowe, fakturowanie zleceń, rozliczanie terminowości robót, jakości produktów, organizacja produkcji wyrobów drewnianych, nabór pracowników, dopilnowanie załadunku produktów dla odbiorców. Produkcja odbywała się na podstawie zleceń zprzedsiębiorstwa (...)wG.. Ubezpieczony zapoznawał się ze zleceniami, planował ich wykonanie oraz przydzielał pracę poszczególnym pracownikom. Ubezpieczony był jedynym pracownikiem biurowym, wykonywał pracę w budynku biurowym na terenie zakładu pracy. Połowę czasu pracy ubezpieczony przebywał na terenie zakładu, nadzorując bezpośrednio jakość pracy, drugą połowę zajmowało mu planowanie zleceń produkcyjnych, ustalanie przydziału pracy dla poszczególnych pracowników. Ubezpieczony nie zamawiał surowców do produkcji.
Praca w zakładzie wL.odbywała się na dwie zmiany, na jednej zmianie pracowało ok. 6 pracowników. Produkcja polegała na sklejaniu wyrobów zarówno z gotowych elementów, jak i z elementów wykonywanych w zakładzie. Pracownicy fizyczni wykonywali pracę w zakładzie wL.przy użyciu maszyn. Impregnowanie drewna odbywało się tylko metodą ręczną poprzez zanurzenie w wannie. Zakład nie posiadał urządzeń do dyfuzyjnej impregnacji drewna, tzw. autoklawów. Zakład nie produkował wyrobów z wikliny. Jedynym materiałem używanym do produkcji było drewno sosnowe. Produktem wyjściowym zakładu była tarcica, natomiast finalnym drewniane płoty. Część produktów była impregnowana, część była sprzedawana w stanie surowym. W zakładzie było wydzielone stanowisko do klejenia elementów klejami gotowymi nabywanymi w hurtowni.

Stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach ubezpieczeniowych oraz aktach osobowych, ofertę handlową, których wiarygodność nie była kwestionowana w trakcie postępowania przez żadną ze stron, zatem również Sąd uznał je za miarodajne dla dokonania ustaleń. Nadto, Sąd dał wiarę zeznaniom świadkówJ. D. (1)orazT. M. (1)– współpracownikom ubezpieczonego w spornym okresie. Zeznania świadków w zakresie dotyczącym charakteru pracy ubezpieczonego w spornym okresie były logiczne, spójne, stanowcze. Sąd uznał za wiarygodne zeznania ubezpieczonego przesłuchanego w charakterze strony w zakresie ustalonego stanu faktycznego.

Sąd, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zważył, co następuje:

Na tle ustalonego stanu faktycznego Sąd uznał, iż odwołanie ubezpieczonegoW. S.nie zasługuje na uwzględnienie.
Ubezpieczony domagał się przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2009 nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Na wstępie wskazać należy, iż przepis ten stanowi szczególne uregulowanie, tworząc osobną kategorię ubezpieczonych i mając zastosowania do innych stanów faktycznych, aniżeli objęte regulacjami art. 32 ust. 1 i 46 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Przepis art. 184 tej ustawy znajduje zastosowanie w stosunku do osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., które zasadnicze, wskazane w nim warunki nabycia prawa do świadczenia, spełniły już w dacie wejścia ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a więc na dzień 1 stycznia 1999r. i gwarantuje osobom tym możność nabycia prawa do świadczenia na dotychczasowych warunkach. Przepis ten został zawarty w przepisach przejściowych, ma na celu zagwarantowanie częściowo nabytych uprawnień emerytalnych – prawa do emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w szczególnych warunkach osobom urodzonym po 31 grudnia 1948r. – z tytułu spełnienia warunków stażowych, określonych w tym przepisie, do dnia wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Niewątpliwie bowiem ustawa o emeryturach i rentach z FUS ograniczyła uprawnienia emerytalne tych osób, chociażby w art. 46 ust. 1 określając czasokres, do którego można spełnić warunki do uzyskania świadczenia. Z uwagi na ten fakt właśnie ustawodawca wprowadził przepis przejściowy, jakim jest art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, pozwalający realizować wskazanej w nim grupie ubezpieczonych prawo do emerytury.
Stosownie do jego treści, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w tym przepisie przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Zgodnie z art. 27 ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. przysługuje emerytura, jeżeli osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, a nadto mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.
Nadto, zgodnie z art. 32 ust. 1 i 4 tej ustawy, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 (ust.1), gdzie wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (ust. 2).
Przepisami dotychczasowymi, do których odsyła ustawa o emeryturach i rentach z FUS jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r. nr 8, poz. 43 ze zm.).
Stosownie do treści § 3 tego rozporządzenia, za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury uważa się okres wynoszący 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia.
Natomiast w myśl § 4 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 60 lat dla mężczyzn,
- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w cytowanym rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy (§ 2 ust. 1 ww. rozporządzenia).
Przepis §2 rozporządzenia stanowi dalej, iż okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według stosownego wzoru lub w świadectwie pracy.
Należy podkreślić, że wskazanego wyżej ograniczenia dowodowego, dotyczącego ustalania okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nie stosuje się w postępowaniu odwoławczym przed okręgowymi sądami pracy i ubezpieczeń społecznych.Ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych(Dz. U. Nr 20, poz. 85 ze zm.), nakazująca stosowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych przepisykodeksu postępowania cywilnego(art. 1 ust. 3 wym. ustawy), nie zawiera ograniczeń dowodowych.
Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie, czy ubezpieczony posiada wymagany 15-letni okres pracy w warunkach szczególnych.
Do okresu pracy w szczególnych warunkach organ rentowy nie zaliczył okresu zatrudnienia ubezpieczonego od 1 lutego 1994 roku do 31 grudnia 1996 roku, na stanowisku kierownikaZakładu (...)wL., kwestionując przedłożone przez ubezpieczonego świadectwo pracy w warunkach szczególnych.
Sąd zatem uznał za zasadne ustalić charakter pracy ubezpieczonego w spornym okresie. Zaznaczyć należy, iż prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach przysługuje wówczas, gdy ubiegający się o prawo wykonywał prace w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Decydujące znaczenie ma zatem rodzaj i wymiar wykonywanej pracy, a nie przedłożenie odpowiedniego świadectwa pracy w szczególnych warunkach, ze wskazaniem stanowiska pracy określonego w wykazie prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. Jak zauważył Sąd Najwyższy - określanie dla celów emerytalnych stanowisk pracy jako „pracy wykonywanej w szczególnych warunkach” w rozumieniu wykazów stanowiących załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) nie należy do kompetencji pracodawcy(vide: wyrok z dnia 22 czerwca 2005r., sygn. akt I UK 351/04, OSNP 2006/5-6/90).Zdarzyć się przecież może, iż pracodawca wystawił świadectwo pracy w szczególnych warunkach, pomimo iż pracownik takiej pracy nie wykonywał.
Sąd, na okoliczność zatrudnienia ubezpieczonego w warunkach szczególnych w spornym okresie, dopuścił dowód z dokumentów w postaci akt osobowych oraz z zeznań świadków, ubezpieczonego. Na podstawie zachowanej dokumentacji osobowej Sąd ustalił, iż ubezpieczony nie posiadał pisemnego zakresu obowiązków. Sąd w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, tj. zeznania świadków, ubezpieczonego, ustalił zakres czynności wykonywanych przez ubezpieczonego na stanowisku kierownika w spornym okresie. Z zeznań świadków jednoznacznie wynika, iż praca ubezpieczonego w spornym okresie miała charakter organizacyjno – nadzorczy. Czynności wykonywane przez ubezpieczonego w charakterze kierownika zostały potwierdzone zeznaniami świadków, którzy zeznali, iż ubezpieczony pracę organizował i nadzorował.
Przeprowadzone przez Sąd postępowanie dowodowe nie potwierdziło zatem, że okresem zatrudnienia ubezpieczonego wykonywanym w szczególnych warunkach jest okres zatrudnienia od 1 lutego 1994 roku do 31 grudnia 1996 roku.
Po dokładnej analizie zakresu obowiązków ubezpieczonego w spornym okresie Sąd uznał, iż nie można przyjąć, aby ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia, w dziale XIV (Prace różne), pod pozycją 24, gdzie mowa jest o kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozorze inżynieryjno-technicznym na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, na stanowisku kierownikaZakładu (...)wL.. Obowiązki ubezpieczonego na powyższym stanowisku sprowadzały się do zapewnienia właściwej organizacji pracy w zakładzie. Ubezpieczony wykonywał typową pracę biurowo – administracyjną. Wykonywanie prac biurowych nie miało charakteru marginalnego. Ubezpieczony nie świadczył pracy (nie przebywał) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w miejscu zatrudnienia pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach. ŚwiadekJ. D. (1)jednoznacznie zeznała, iż połowę czasu pracy ubezpieczony przebywał na terenie zakładu, nadzorując bezpośrednio jakość pracy, drugą połowę zajmowało mu planowanie zleceń produkcyjnych, ustalanie przydziału pracy dla poszczególnych pracowników.
Nadto, produkcja galanterii ogrodowej wZakładzie (...)wL.nie była związana technologicznie z pracami polegającymi na impregnowaniu drewna metodą dyfuzyjną i ręczną oraz wybielaniu wikliny lub pracy w klejowniach z użyciem klejów zawierających rozpuszczalniki organiczne (wykaz A, dział VI, poz. 5 i 7). ŚwiadekJ. D. (1)zeznała stanowczo, iż impregnowanie drewna odbywało się tylko metodą ręczną poprzez zanurzenie w wannie, zakład nie posiadał urządzeń do dyfuzyjnej impregnacji drewna, tzw. autoklawów oraz zakład nie produkował wyrobów z wikliny, natomiast część produktów była impregnowana, część była sprzedawana w stanie surowym. Ubezpieczony zeznał, iż w zakładzie było wydzielone stanowisko do klejenia elementów klejami gotowymi nabywanymi w hurtowni. Jednakże świadkowie nie byli w stanie zeznać, czy używano klejów zawierających rozpuszczalniki organiczne.
W związku z powyższym, wskazać należy, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod kątem charakteru pracy wnioskodawcy w spornym okresie wyraźnie wskazuje, iż nie była to praca w warunkach szczególnych.
Za konieczne w tym miejscu Sąd uznał przywołanie ugruntowanego poglądu orzecznictwa, zgodnie z którym przepisy przewidujące prawo do emerytur z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są przepisami szczególnymi, ich wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna, co wielokrotnie podkreślał Sąd Najwyższy(vide: uzasadnienie wyroku SN z dnia 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04, Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Zbiór Urzędowy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych 2006/13 -14/218).Zgodnie z tezą wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1997 r. wydanego w sprawie II UKN 417/97 (OSNP 1998/21/638) nie korzysta z uprawnienia do emerytury przy niższym wieku emerytalnym pracownik, który nie udowodnił, że wykonywał pracę w szczególnych warunkach i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). O uprawnieniu do emerytury na podstawie§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze decyduje łączne spełnienie przez pracownika wszystkich warunków określonych w tym przepisie, a nie jego przekonanie, że charakter lub warunki pracy wystarczają do uznania jej za wykonywaną w szczególnych warunkach(vide: wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2001 r. II UKN 598/00 OSNP 2003/17/419).
W ocenie Sądu, ubezpieczony nie wykazał, iż w ramach swojego zatrudnienia przez okres 15 lat pracował w szczególnych warunkach.
W świetle powyższego Sąd uznał, iż wydana w sprawie decyzja organu rentowego była w pełni zasadna, w związku z czym odwołanie ubezpieczonego jako bezzasadne, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.i powołanych przepisów, podlegało oddaleniu.
Apelację od wyroku wywiódł wnioskodawca wnosząc:
1) jego zmianę przez przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury i zasądzenie od pozwanego na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania według norm przepisanych;
2) o zasądzenie od pozwanego na rzecz ubezpieczonego kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuca:
1) naruszenie przepisów postępowania tj.art.398 (20) kpcpoprzez wykładnię§ 2 ust.1 i 4 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. 1983r. Nr 8 poz. 43 ze zm.) w sposób sprzeczny z wykładnią tego przepisu zawartą w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2011r. sygn.. akt II UK 48/11 przez błędną wykładnię pojęcia„wykonywania pracy stale, w pełnym wymiarze czasu pracy”, polegająca na przyjęciu, że ubezpieczony nie mógł wykonywać pracy w warunkach szczególnych, o których mowa w wykazie A dziale VI poz. 5 i 7 oraz dziale XIV poz.24 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów, o którym wyżej mowa, gdyż oprócz bezpośredniego nadzoru nad pracownikami wykonywał inne czynności, w tym planowanie zleceń produkcyjnych, ustalanie przydziału pracy dla poszczególnych pracowników;
2) naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnięart.184 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. 2004r. Nr 39 poz. 353 ze zm.) oraz§ 2 ust.1 i 4 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. 1983r. Nr 8 poz. 43 ze zm.) przez uznanie, ze praca wZakładzie (...)wL.nie była pracą w warunkach szczególnych.
W uzasadnieniu apelacji podniesiono, że błędne jest utożsamianie metody dyfuzyjnej z impregnacją w autoklawach. Metoda dyfuzyjna impregnacji polega na nasycaniu impregnatem drewna zanurzonego w kąpieli, a dyfuzja polega na wyrównywaniu stężeń roztworów. Tymczasem w autoklawach odbywa się impregnacja metodą ciśnieniowo – próżniową. Zatem niewątpliwie metoda impregnacji stosowana w tym zakładzie, polegająca na zanurzaniu wyrobów drewnianych w wannie, była metodą dyfuzyjną.
Sąd przyjął, że skoro zakład ten nie posiadał urządzeń do dyfuzyjnej impregnacji drewna, tzw. Autoklawów oraz nie produkował wyrobów z wikliny, a przy tym część produktów była impregnowana, a część była sprzedawana w stanie surowym, to praca wnioskodawcy nie była pracą w warunkach szczególnych.
Zawarte w poz. 5 działu VI Wykazu A sformułowanie „ impregnowanie drewna metodą dyfuzyjną i ręczną oraz wybieranie wikliny” sąd potraktował jako wymóg łącznego wystąpienia wszystkich tam wymienionych elementów technologii.
Zdaniem wnioskodawcy taka wykładnia jest oczywiście błędna jako sprzeczna z celem tego unormowania. Co prawda spójniki „i” a także „oraz” użyte w tym sformułowaniu sugerowałyby taki sposób jego rozwiązania, jaki przyjął sąd I instancji, to jednak należy mieć na uwadze, że wykładnia gramatyczna nie jest jedynym sposobem interpretacji przepisów i musi ustąpić wykładni celowościowej, gdy jej rezultat z różnych względów jest nie do przyjęcia. Jeśli zważyć, że celem tego unormowania jest zagwarantowania prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, w tym przypadku w warunkach oddziaływania na organizm pracownika użytych do impregnacji związków chemicznych, to obojętne się staja jakie metody impregnacji drewna zostały zastosowane. Łączne traktowanie elementów tego sformułowania nakazywałoby także wymaganie, by w danym zakładzie oprócz impregnacji drewna metodą dyfuzyjną i ręczną występowałoby także bielenie wikliny, gdyż wskazywałoby na to ożycie spójnika „oraz”. Prima facie sprowadzałoby to zastosowanie tego przepisu do nielicznych, pojedynczych przypadków, co nie dałoby się pogodzić z założeniem racjonalności ustawodawcy.
Sąd I instancji uznał także, że ubezpieczony nie mógł wykonywać pracy w warunkach szczególnych, o których mowa w wykazie A dziale VI poz. 5 i 7 oraz dziale XIV poz. 24 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów, o którym wyżej mowa, gdyż oprócz bezpośredniego nadzoru nad pracownikami wykonywał inne czynności, w tym planowanie zleceń produkcyjnych, ustalanie przydziału pracy dla poszczególnych pracowników.
Sąd ustalił bowiem, że aczkolwiek ubezpieczony nadzorował i organizował pracę zakładu wL., to jednak wykonywał on pracę typowo biurowo-organizacyjną. Asumptem do tego stwierdzenia jest ustalenie, że wykonywanie prac biurowych nie miało charakteru marginalnego, bowiem ubezpieczony nie przybywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w miejscu zatrudnienia pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach. Według świadkaD.ubezpieczony przebywał na terenie zakładu, nadzorując bezpośrednio jakość pracy, drugą połowę zajmowało mu planowanie zleceń produkcyjnych, ustalanie przydziału pracy dla poszczególnych pracowników.
W wyroku z dnia 5 października 2011r. sygn. akt II UK 48/11 wydanym w wyniku skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29.10.2010r. sygn. akt III AUa 1446/10, Sąd Najwyższy dokonał wykładni§ 2 ust.1 i 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeuznając, że jeżeli prace określone w pkt 24 działu XIV wykazu A wykonane są stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na stanowisku pracy związanym z kontrolą lub dozorem inżynieryjno-technicznym, to okres wykonywania tej pracy jest okresem pracy uzasadniającym prawo do świadczeń na zasadach przewidzianych w rozporządzeniu, niezależnie od tego ile czasu pracownik poświęca na bezpośredni dozór pracowników, a ile na inne czynności ściśle związane ze sprawowanym dozorem i stanowiące jego integralną część, takie jak sporządzanie związanej z nim dokumentacji. Nie ma bowiem żadnych podstaw do wyłączania tego rodzaju czynności administracyjno-biurowych z czynności polegających na sprawowaniu nadzoru i traktowania ich odrębnie.
Sąd Okręgowy w Gdańsku nie zastosował się do powyższej wykładni, czym naruszyłart. 398 (20) kpc.
Sąd I instancji nie stwierdził ponadto, że czynności administracyjno-biurowe, które wykonywał ubezpieczony w spornym okresie, nie były integralną częścią sprawowanego nadzoru, a tylko takie ustalenie – zgodnie z wykładnią zawartą w omawianym wyroku SN, dawałoby podstawę do uznania, że ubezpieczony nie wykonywał tych czynności dozoru stale i pełnym wymiarze czasu pracy.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja jest nieuzasadniona, jednakże Sąd Apelacyjny nie podzielił całości argumentacji przytoczonej przez Sąd I instancji i uznał apelację za nieuzasadnioną z innych względów.
Zgodnie zart. 32 ust.1,2 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz.353 ze zm.) w związku z § 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1983r., zaliczenie pracy do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, od którego zależy przyznanie prawa do emerytury w niższym od powszechnego wieku emerytalnym, jest możliwe tylko wtedy, gdy jest ( była) ona wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Łączne odczytanie § 2 ust. 1 i pkt 24 działu XIV wykazu A rozporządzenia z 1983r. prowadzi do wniosku, że praca polegająca na kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozorze inżynieryjno-technicznym może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, jeżeli pracownik stale w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym stanowisku pracy sprawował taką kontrolę lub dozór na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie A.
Zatem wnioskodawca sprawując nadzór i kontrolę międzyoperacyjną, niezależnie od tego ile czasu poświęcił na bezpośredni nadzór pracowników, a ile na inne czynności związane z dozorem, stanowiące jego integralną część(dokumentacja, prace biurowe, planowane zleceń produkcyjnych, ustalanie podziału pracy dla pracowników), byłby pracownikiem pracującym w szczególnych warunkach, jeśliby nadzorowani pracownicy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy pracowali na oddziałach i wydziałach , w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie A.
W wykazie A, dział VI, pkt 5 i 7 rozporządzenia z 1983r. wymienia się impregnowanie drewna metodą dyfuzyjną i ręczną oraz wybielanie wikliny; prace w klejowniach z użyciem klejów zawierających rozpuszczalniki organiczne. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że pracownicyZakładu (...)wL.wykonywaliimpregnowanie drewna metodą kąpieli w wannach – impregnowanie metodą dyfuzyjną nie było stosowane, niczego nie wykonywano z wikliny. Część produkcji w ogóle nie była impregnowana i sprzedawano ją w stanie surowym; prace z użyciem klejów o nieustalonym składzie były wykonywane jedynie przy produkcji płotów.(d: zeznania świadkówJ. D.k- 205,206,T. M.k-206,207, przesłuchanie wnioskodawcy k-207-209).
Oznacza to trzy rzeczy – po pierwsze trudno uznać, że pracownicy pracowali w warunkach określonych pkt 5, działu VI, wykazu A rozporządzenia z 1983r. bowiem nie impregnowali drewna metoda dyfuzyjną i ręczną oraz nie wybielali wikliny. Ze względu na
sposób wprowadzania impregnatu do drewna, metody zabezpieczenia dzieli się na: bezciśnieniowe i dyfuzyjne. Metody bezciśnieniowe można podzielić na metody powierzchniowe i metody impregnacji głębokiej. Należą tu wszystkie metody, za pomocą których nasyca się impregnatem zewnętrzną warstwę drewna bielastego na głębokość do ok. 10mm. Metody te należy stosować w przypadku elementów o słabym zagrożeniu przez grzyby i owady, a zwłaszcza do elementów, które będzie można po pewnym czasie powlec ponownie preparatem. Do bezciśnieniowych metod impregnacji zaliczamy następujące metody:metoda smarowania(malowania) – polega na ręcznym, wielokrotnym posmarowaniu całej powierzchni drewna cieczą impregnacyjną. Smarowanie powierzchni drewna wykonuje się za pomocą pędzla lub szczotki o przedłużonej rękojeści;metoda polewania– polega na nanoszeniu impregnatu na całą powierzchnię drewna za pomocą urządzenia natryskowego. Czas polewania i jego częstotliwość zależą od rodzaju drewna oraz zastosowanego środka;metoda kąpieli – polega na całkowitym zanurzeniu drewna w impregnacie w specjalnych wannach odpornych na działanie chemikaliów. Czas impregnowania wynosi od kilku do kilkudziesięciu minut. Kąpiele ze względu na prostotę potrzebnego sprzętu, wydajność i skuteczność zabezpieczenia stanowią często stosowaną metodę nasycenia.Do metod impregnacji głębokiej należą metody, w których nasyca się zewnętrzną warstwę drewna na głębokość powyżej 10mm. Dzięki głębszemu wnikaniu impregnatudrewno zostaje skuteczniej zabezpieczone,powinno się więc stosować je w przypadku elementów, które będą w przyszłości szczególnie narażone na ataki owadów. Do metod impregnacji głębokiej należą: kąpiel zimna – długotrwała - jest moczeniem drewna w okresie od kilku godzin do kilku dni. Kąpiel odbywa się w temperaturze otoczenia , a im dłuższy jest czas kąpieli tym lepsze są efekty; kąpiel zimna krótkotrwała- polega na zanurzeniu lub krótkotrwałym moczeniu (od 30 sekund do 2-3 godzin) drewna w roztworach preparatu w temperaturze otoczenia: kąpiel gorąco zimna - jest jedną z najskuteczniejszych metod. Polega na zanurzaniu suchego drewna w gorącej cieczy roboczej o temperaturze 60-90 °C. W zależności od grubości elementów drewno nagrzewa się przez okres 2-4 godzin.
Metody dyfuzyjne(można stosować tylko w przypadku drewna o wilgotności powyżej 30%, jako środków impregnacyjnych używa się tu soli rozpuszczalnych w wodzie. Toksyczna dla owadów sól przenika w drewno na zasadzie dyfuzji. Przenikanie to ustaje z chwilą wyschnięcia drewna, a wznawia się po jego zawilgoceniu) –sucha impregnacja– polega na posypywaniu preparatem solowym górnych, poziomych powierzchni drewna. Przed posypaniem impregnat miesza się ze zwilżonymi trocinami bądź piaskiem; -pastowanie– polega na nanoszeniu na powierzchnię drewna pędzlem, szczotkami lub szpachelkami dużej ilości skoncentrowanego środka w postaci gęstej pasty;- metoda nabojów –metoda ta jest stosowana do zabezpieczania elementów drewnianych narażonych na zwilgocenie; -bandażowaniejest odmianą pastowania, która można stosować na otwartej przestrzeni, polega na owijaniu bandażami odcinków drewna specjalnie narażonych na zwilgocenie, a dokładniej miejsc stykania się słupów , legarów z ziemią; -metoda zastrzyków –jest często stosowania w pracowniach konserwatorskich podczas konserwacji zabytków ruchomych; -metoda pianowa-jest rekomendowana w niektórych przypadkach konserwacji obiektów zabytkowych (drewnianych i murowanych). (źródło- Metody impregnacji i impregnacja.waw.pl).
Po drugie – trudno uznać, że pracownicy pracowali w warunkach określonych pkt 7, działu VI, wykazu A rozporządzenia z 1983r. bowiem wnioskodawca nie udowodnił, że wykonywali prace w klejowniach z użyciem klejów zawierających rozpuszczalniki organiczne.
Po trzecie – nawet gdyby przyjąć, że wykonywana wZakładzie (...)wL.impregnacja drewna była impregnacją ręczną (a nie jak chce apelujący- dyfuzyjną), to okoliczność, iż część produkcji w ogóle nie była impregnowana i sprzedawano ją w stanie surowym powoduje, że nie można uznać takiej pracy (impregnowanie drewna metodą ręczną), za wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, a tym samym nie można uznać- z tego samego powodu – nadzoru nad taką pracą, za pracę w szczególnych warunkach.
Mając to na uwadze Sąd Apelacyjny na mocyart.385 k.p.c.orzekł jak w sentencji.