Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1403/13
Data wyroku: 2013-12-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Buła, Weronika Oklejak, Agata Maniecka-Kurotaki

Sygnatura akt II Ca 1403/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 grudnia 2013 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Grzegorz Buła

Sędziowie:

SO Weronika Oklejak
SR (del.) Agata Maniecka - Kurotaki (sprawozdawca)

Protokolant:

Agnieszka Zapalska

po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 r. w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwaA. P.iD. D.
przeciwkoP. C.,J. C. (1)iJ. C. (2)
o ochronę własności
na skutek apelacji pozwanych
od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie
z dnia 17 grudnia 2012 r., sygnatura akt I C 701/11/S

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powódek solidarnie kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

UZASADNIENIE

    Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 grudnia 2012 rokuSąd Rejonowy dla Krakowa –Śródmieścia w Krakowie w sprawie z powództwaA. P.iD. D.nakazał pozwanymP. C.,J. C. (1)iJ. C. (2)zaniechanie naruszania prawa własności nieruchomości składającej się zdziałki nr (...)położonej w(...)objętejksięgą wieczystą (...)poprzez zakazanie przejazdu i przechodu podziałce (...)dodziałki (...), objętejksięgą wieczystą (...)i zakazanie umieszczania samochodów nadziałce (...)poza pasem o szerokości 3 metrów wzdłuż budynku mieszkalnego położonego w(...)przyul. (...), w pozostałym zakresie powództwo oddalił i zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powódek łącznie kwotę 2134 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sąd rejonowy wskazał, że powódki są właścicielkami lokali mieszkalnych w budynku przyul. (...)w(...)i użytkownikami wieczystymi nieruchomości składającej się zdziałek nr (...)objętychksięgą wieczystą (...). PozwanyP. C.prowadziHotel (...)zlokalizowany w budynku przyul. (...)w(...)nadziałce nr (...). PozwaniJ. C. (1)iJ. C. (2)w tym(...)prowadzą(...)uP.. PozwaniP. C.,J. C. (1)iJ. C. (2)są współwłaścicielami nieruchomości składającej się zdziałki nr (...), na której przyul. (...)mieści siębudynek nr (...). Nieruchomość ta objęta jestksięgą wieczystą (...). PozwaniP. C.,J. C. (1)iJ. C. (2)są także współwłaścicielami sąsiedniej nieruchomości składającej się zdziałki nr (...), która objęta jestksięgą wieczystą (...)i gdzie posadowionobudynek nr (...)przyul. (...). Na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości składającej się zdziałki nr (...)ustanowiona została służebność przejazdu,P.i parkowania przez nieruchomość składająca się zdziałki nr (...)pasem szerokości 3 metrów wzdłuż budynku położonego w(...)przyul. (...). Analogicznego prawa obciążającegodziałkę (...)

    nieustanowiono dla właścicieli sąsiedniej nieruchomości składającej się zdziałki nr (...). Dalej ustalił sąd rejonowy, że wjazd nadziałki nr (...)odbywa się przez bramę od stronyul. (...). Na wprost wjazdu na końcu podwórka znajduje się wejście do budynku(...). Pozwani braciaP. C.,J. C. (3)iJ. C. (1)od wielu lat przejeżdżają przezdziałkę nr (...)zarówno dodziałki nr (...)jakidziałki nr (...), gdzie znajduje się budynek przyul. (...), gdzie prowadzą(...)i(...). Część(...)uP.mieści się w budynku przyul. (...). Obecnie z przejazdu korzystają głównie pozwani i członkowie ich rodzin. Do sierpnia 2011 roku z przejazdu korzystali także(...), bowiem nadziałce nr (...)znajduje się parking. Dojazd do hotelu zawsze odbywał się od stronyul. (...). Obecnie(...)przejeżdżają przezdziałkę nr (...)sporadycznie. Przeddziałkę nr (...)dodziałki nr (...)przejeżdżają samochody dostawcze i serwisowe średnio raz, dwa razy w tygodniu. Dostawy do restauracji odbywają się przez budynek przyul. (...). Z kolei usługi serwisowe dotyczące instalacji CO, wodnej, gazowej, urządzeń dźwigowych odbywają się przezdziałkę nr (...). Obecnie pozwani i członkowie ich rodzin parkują auta na końcudziałki nr (...)na wprost wejścia na klatkę schodową budynku przyul. (...)oraz nadziałce nr (...). Wcześniej sytuacja przedstawiała się odmiennie. Od ok. 2000 roku samochody pozwanych, członków ich rodzin, samochody dostawcze i(...)i(...), a także samochody(...)parkowały zarówno nadziałce (...)jak i nadziałce (...)na całym podwórku, a także w zatoczce przy budynku przyul. (...). Ponieważ takie działanie uniemożliwiało parkowanie mieszkańcom budynku przyul. (...)na ich nieruchomości w 2010 roku na swej działce zamontowali słupki. Sytuacja na gruncie uległa wówczas zmianie o tyle, ze słupki uniemożliwiły pozwanym parkowanie pojazdów w zatoczce przy budynku(...), ale zdarzało się jednak, że samochody pozwanych i(...)były zaparkowane w ten sposób, ze uniemożliwiały wyjazd z posesji samochodom zaparkowanym przy budynku(...)w(...)

Do 2011 roku zarówno członkowie wspólnoty Mieszkaniowej budynku przyul. (...)w(...)jak i zarządca budynku wielokrotnie bezskutecznie wzywali pozwanych do zaprzestania bezprawnych naruszeń i parkowania nadziałce (...). W marcu 2011 roku pozwanyP. C.złożył wniosek o ustanowienie drogi koniecznej dladziałki nr (...)pasem podziałce (...)(sprawa jest w toku). Oceniając materiał dowodowy w sprawie sąd rejonowy ocenił dowody z dokumentów jako wiarygodne. Tym samym przymiotem obdarzył zeznania stron i świadków jako zgodne w zakresie ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W rozważaniach prawnych sąd rejonowy jako podstawę uwzględnienia powództwa powołał przepisart. 222 § 2 kcstanowiący, iż przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób, aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Legitymowanym czynnie jest właściciel rzeczy. Biernie zaś legitymowanym jest osoba, która naruszyła własność w inny sposób, niż pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą. Wątpliwości dotyczą przypadków dokonywania na zlecenie osób trzecich czynności powodujących naruszenie cudzego prawa własności. Powołał tutaj sąd rejonowy poglądy doktryny, że od ustalonych okoliczności towarzyszących, a zwłaszcza od ustalenia kto jest w stanie usunąć źródło naruszeń należy odpowiedzialność za naruszenie. Zatem zasadniczo legitymowanym biernie jest dający polecenie naruszenia. Dalej, legitymowanym biernie może być osoba, która toleruje takie naruszenia ze strony innych osób np. domowników, pracowników, będąc w stanie im zapobiec, gdy bezpośredni sprawcy naruszeń są od niej zależni. Ponadto biernie legitymowana jest osoba, która co prawda sama naruszeń nie dokonuje, ale naruszenie następuje na jej rzecz i w jej interesie, a powstały w związku z tym stan niezgodny z prawem ma charakter trwały. Podkreślił sąd rejonowy dalej, że roszczenie negatoryjne służy w przypadku bezprawnego naruszenia własności, a więc sytuacje, gdy naruszającemu nie przysługuje żadne uprawnienie do korzystania z rzeczy i to zarówno rzeczowe jak i obligacyjne, względnie decyzji administracyjnej. W tak naświetlonym stanie prawnym sąd rejonowy wywiódł legitymację powódek z faktu, iż jako współwłaścicielki lokali mieszkalnych w budynku przyul. (...)w(...)są współużytkowniczkami wieczystymi nieruchomości, na której posadowiono budynek. Wytoczenie powództwa negatoryjnego jest czynnością zachowawczą opisaną wart. 209 kc.Pozwani prowadzą odpowiednio(...)i(...)w budynku posadowionym nadziałce nr (...), której są współwłaścicielami, będąc także współwłaścicielami sąsiedniejdziałki nr (...). Pozwani są legitymowani biernie w sprawie, bowiem przejeżdżają dodziałki nr (...), gdzie znajduje się(...)i(...), przezdziałkę nr (...). Z przejazdu tego korzystają także samochody dostawcze i(...)i(...). Jednocześnie pozwanym jako współwłaścicielomdziałki nr (...)nie przysługuje prawo do korzystania zdziałki nr (...), a prawo takie w postaci przejazdu, przechodu i parkowania pasem szerokości 3 metrów przysługuje im podziałce nr (...), ale dodziałki nr (...), której też są współwłaścicielami. Tym samym pozwani, członkowie ich rodzin, pracownicy i inne osoby działające na ich zlecenie realizując przejazd przezdziałkę nr (...)dodziałki nr (...)czynią to bezprawnie. Tylko bowiem od decyzji pozwanych zależało usuniecie stanu niezgodności z prawem. Dalej, przez szereg lat samochody pozwanych, członków ich rodzin, samochody dostawcze,(...)i(...), pojazdy(...)parkowały zarówno nadziałce nr (...)jak i nadziałce nr (...)na całym podwórku, także w zatoczce przybudynku nr (...)przyul. (...). Ponieważ uniemożliwiało to mieszkańcom tego budynku parkowanie samochodów na ich posesji w 2010 roku zamontowano słupki. Wówczas sytuacja uległa zmianie o tyle, że słupki uniemożliwiły pozwanym parkowanie samochodów w zatoczce przy budynku(...). Zdarzało się jednak, ze samochody pozwanych i(...)parkowane były w taki sposób, że uniemożliwiało to wyjazd członkom Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przyul. (...)z posesji. Jakkolwiek sytuacja ta uległa zmianie na korzyść w ostatnim czasie, to jednak w dalszym ciągu zdarzają się sytuacje parkowania pojazdów poza pasem służebnym o szerokości 3 metrów w sposób utrudniający korzystanie zdziałki nr (...)jej użytkownikom wieczystym. Zaniechanie naruszeń oznacza zaprzestanie bezprawnej ingerencji w sferę cudzego prawa własności. Zakaz taki stosuje się, gdy naruszenie takie spowodowało bądź to stan trwały, bądź to zostało dokonane jednorazowo, ale z okoliczności wynika, że będzie powtórzone. W okolicznościach tej sprawy dla sadu rejonowego nie było wątpliwości, iż przejazd przezdziałkę nr (...)dodziałki nr (...)ma charakter trwały, z kolei parkowanie nadziałce (...)poza pasem o szerokości 3 metrów powtarza się, aczkolwiek w ostatnim czasie rzadziej, to istnieje realna obawa, ze do takich naruszeń będzie dochodzić w przyszłości. Sąd rejonowy oddalił powództwo w części obejmującej zakazanie pozwanym umieszczania pojazdów poza pasem o długości 6 metrów od granicy zdziałką nr (...). Z treści wpisanej w księdze wieczystej służebności wynika dla właścicielidziałki nr (...)prawo parkowania pasem o szerokości 3 metrów wzdłuż budynkuul. (...), nie ma zaś w w tym wpisie ograniczeń do długości 6 metrów od granicy zdziałką nr (...). O kosztach procesu orzekł sad rejonowy na podstawieart. 100 kpc.

Apelację od powyższego wyroku wnieśli wszyscy pozwani domagając się jego zmiany i oddalenia powództwa w całości przy zasądzeniu zwrotu kosztów procesu za obie instancje, względnie uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
PozwanyP. C.zaskarżył wyrok w całości, a pozwaniJ. C. (1)iJ. C. (2)w punktach I i III.
PozwanyP. C.oparł apelację oparł na następujących zarzutach:

1
naruszenia przepisów prawa materialnego tj.art. 222 § 2 kcpoprzez przyjecie, iż okoliczność tożsamości właścicielidziałki nr (...)idziałki nr (...)nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co doprowadziło do wadliwego ustalenia przez sąd rejonowy, ze doszło do naruszenia prawa własności powódek przez pozwanegoP. C.poprzez przejazd i przechód podziałce nr (...)dodziałki nr (...)w sytuacji, gdy pozwany ten jest uprawniony do przejazdu iP.podziałce nr (...)zgodnie z treścią służebności gruntowej ustanowionej dla każdoczesnych właścicielidziałki nr (...), która przylega bezpośrednio dodziałki nr (...),

2
naruszenia przepisów procesowych tj.art. 233 § 1 kpcpoprzez błędy w ustaleniach faktycznych mające wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:

- błędne ustalenie na datę orzekania, iż pozwani naruszają prawo własności powódek poprzez umieszczanie pojazdów nadziałce (...)poza pasem o szerokości 3 metrów wzdłuż budynku mieszkalnego położonego w(...)przyul. (...)wobec braku potwierdzenia tej okoliczności w materiale dowodowym sprawy, a ponadto pominiecie w ustaleniach, iż pozwanyP. C.wprowadził zakaz parkowania nadziałce (...)poza pasem służebnym, co ma znaczenie dla oceny odpowiedzialności pozwanego za działania osób trzecich,
- wadliwe przyjęcie, iż istnieje realna obawa, by do naruszeń prawa własności w postaci nieuprawnionego parkowania mogło dojść w przyszłości,
- brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i pominięcie w dokonywanych ustaleniach okoliczności związanych z ruchem, który odbywa się nadziałce (...)tj. korzystanie z tej działki również przez inne podmioty niż pozwany, brak zabezpieczeń przed wstępem osób nieuprawnionych, poszerzania przez powódki kręgu osób korzystających z podwórza, co ma znaczenie dla oceny przypisania naruszeń pozwanemu,

3
naruszenia przepisów procesowych tj.art. 328 § 2 kpcpoprzez brak wskazania w uzasadnieniu wyroku powodów, dla których sąd pominął opisane wyżej okoliczności faktyczne oraz dlaczego nie dał wiary pozwanym co do całkowitego braku naruszeń parkowania od sierpnia 2011 roku,

4
naruszenia przepisów procesowych tj.art. 316 § 1 kpcpoprzez orzeczenie zakazu naruszeń, które nie maja miejsca w chwili orzekania.

Apelacje pozwanychJ. C. (1)iJ. C. (2), jakkolwiek złożone odrębnie, mają jednakową treść, stąd zostaną przedstawione łącznie.
PozwaniJ. C. (1)iJ. C. (2)zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:

1
naruszenie prawa materialnego, a toart. 222 § 2 kcpoprzez uznanie, że przejazd podziałce nr (...)dodziałki nr (...)będącej własnością tych samych właścicieli, na rzecz których ustanowiona została dladziałki nr (...)podziałce nr (...)służebność przejazdu, przechodu i parkowania stanowi naruszenie prawa własności powódek,

2
naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 316 § 1 kpcpoprzez nieuwzględnienie przez sąd stanu sprawy istniejącego w dacie wydania wyroku, a który to stan uległ zmianie od dnia wytoczenia powództwa do dnia wydania wyroku,

3
naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 233 § 1 kpciart. 227 kpcpoprzez dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a nadto poprzez uznanie twierdzeń powódek, jakoby pozwani parkowali samochody poza pasem służebności o szerokości 3 metrów za wiarygodne, pomimo, że powódki nie przedstawiły żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń, pozwani tym okolicznościom przeczyli, a sąd w tym zakresie nie przeprowadzi stosownego postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na apelację powódki wniosły o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania odwoławczego na swą rzecz.
W uzasadnieniu swej odpowiedzi powódki wskazały, że pozwanym jako współwłaścicielomdziałki nr (...)nie przysługuje żadne prawo do przejeżdżania dodziałki (...)przezdziałkę nr (...), a w sprawie nie ma znaczenia, że prawo przejazdu, przechodu i parkowania w pasie o szerokości 3 metrów służy im podziałce (...)jako właścicielom sąsiedniejdziałki nr (...), a to z tej przyczyny, że nadziałce (...)znajduje się(...)i(...)pozwanych, do których realizowane są dostawy i(...)i w tym zakresie pozwanym nie przysługuje żaden tytuł prawny do korzystania zdziałki nr (...). Co prawda po sierpniu 2011 roku do naruszeniadziałki nr (...)dochodzi rzadziej niż w przeszłości, jednak w dalszym ciągu naruszenia takie mają miejsce, a okoliczności sprawy uzasadniają obawę, że takie naruszenia mogą się powtarzać (przejeżdżanie, przechodzenie i parkowanie).

Sąd Okręgowy w Krakowie analizując ustalenia faktyczne sądu pierwszej Instancji, zważył co następuje:
Apelacje są bezzasadne.
Sąd rejonowy dokonał w niniejszej sprawie prawidłowej wykładni przepisuart. 222 § 2 kc.Powódkom przysługuje bowiem przeciw pozwanym roszczenie negatoryjne o ochronę przysługującego im prawa użytkowania wieczystegodziałki nr (...)(art. 233 kc). Co prawda pozwanym przysługuje prawo przejeżdżania, przechodzenia i parkowania nadziałce (...), ale jest ono ograniczone do pasa o szerokości 3 metrów wzdłuż budynku położonego przyul. (...)i tylko wówczas, gdy jest ono realizowane w związku z przechodzeniem, przejeżdżaniem dodziałki (...). Zawsze więc, gdy zostanie nadziałce (...)przekroczony przez pozwanych trzymetrowy pas służebny poprzez przejście, przejechanie i parkowanie ich działania są bezprawne.Działki (...)sąsiadują ze sobą, jednakże w aktualnym stanie faktycznym i prawnym pozwani nie mogą podziałce (...)poruszać się czy parkować na niej poza pasem służebnym trzymetrowej szerokości, do którego przysługuje im prawo jako współwłaścicielom innej, sąsiedniejdziałki nr (...). Stan ten obrazuje mapa zamieszona na k. 68 akt sprawy. W sytuacji więc, gdy pozwani znajdują się nadziałce (...), ale poza pasem służebnym, czyli przykładowo zdziałki nr (...)przechodzą, przejeżdżają nadziałkę nr (...), dla której nie ma ustanowionej służebności podziałce (...)to stan ten jest niezgodny z prawem. Z samego więc faktu, iż pozwani są zarówno właścicielamidziałki (...), jak i sąsiedniejdziałki (...)nie można wywodzić dla nich uprawnienia do korzystania zdziałki (...)w sytuacji, gdy chcą dostać się dodziałki (...), bowiem służebność która im przysługuje jako współwłaścicielomdziałki (...)nie dotyczy całej szerokościdziałki (...), ale tylko pasa o szerokości 3 metrów i to nie przy granicy zdziałką (...), ale równolegle po przeciwnej stronie. Zawsze więc pozwani będą działać zgodnie z prawem, gdy będą przejeżdżać i przechodzić podziałce (...)pasem o szerokości 3 metrów, gdy będą poruszać się dodziałki (...)(położonej na wprost wjazdu), a działać będą bezprawnie, jeśli przekroczą ten pas chcąc przejechać lub przejść do położonej z boku w stosunku do wjazdudziałki (...). Okoliczność podniesiona przez pozwanegoJ. C. (1)na rozprawie apelacyjnej, iż konieczność wykroczenia przez pozwanych poza trzymetrowy pas służebny jest związana z faktem parkowania na tym pasie pojazdów osób, które korzystają z(...)znajdującej się w budynku przyul. (...)nie niweczy bezprawności takiego naruszenia. Pomimo tego, iż w ostatnim czasie naruszanie prawa powódek zmniejszyło się, to sąd rejonowy prawidłowo ocenił, iż w dalszym ciągu istnieje realna obawa takich naruszeń, nawet pomimo umieszczenia przez pozwanegoP. C.zakazu parkowania nadziałce (...)poza pasem służebnym. Jak wynika także z oświadczenia pozwanegoJ. C. (1)na rozprawie apelacyjnej trudności komunikacyjno – parkingowe wymusiły ograniczenie działalności(...), to stwierdzić należy, iż nawet w ograniczonym zakresie(...)i(...)pozwanych działają dalej i wymagają, choć w mniejszym zakresie standardowej obsługi(...)jak każda tego typu placówka usługowa. Obawa zaistnienia jakichkolwiek dalszych naruszeńdziałki (...)jest więc w okolicznościach sprawy realnie uzasadniona zarówno w zakresie nieuprawnionego przejazdu, przechodu jak i parkowania.
Z powyżej wskazanych argumentów apelacje pozwanych oddalono na podstawieart. 385 kpc.

O kosztach postępowania odwoławczegoorzeczono na podstawieart. 98 kpcoraz§ 6 pkt 4w zw. z§ 13 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
ref. SSR Joanna Czernecka