Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 827/12
Data wyroku: 2012-09-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Ciuraszkiewicz, Ireneusz Lejczak, Danuta Rychlik-Dobrowolska
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenia Społeczne – Odpowiedzialność Za Zaległości, Nieważność Postępowania
Podstawa prawna: art. 375 pkt 5 kpc w zw. z zart. 386 §2 kpc

Sygn. akt III AUa 827/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 września 2012 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu Wydział III
Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Barbara Ciuraszkiewicz

Sędziowie:

SSA Danuta Rychlik-Dobrowolska
SSO del. Ireneusz Lejczak (spr.)

Protokolant:

Magdalena Krucka

po rozpoznaniu w dniu 6 września 2012 r. we Wrocławiu
sprawy z wnioskuD. M.
przeciwko  Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.
o składki na ubezpieczenie społeczne
na skutek apelacjiD. M.
od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu
z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt VIII U 2539/11

uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w całości i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 9 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu oddalił odwołanie wnioskodawcyD. M.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.z dnia 27 października 2011 r., w której stwierdzono, że wnioskodawca, jako prezes zarządu, odpowiada osobiście za zaległości(...) sp. z o.o.weW.w łącznej kwocie 126.917,96 zł z tytułu nieopłacenia składek.
Orzeczenie to Sąd Okręgowy oparł o następujący stan faktyczny:
Postanowieniem z dnia 22 marca 2005 r. wnioskodawca został powołany na stanowisko prezesa zarządu(...) sp. z o.o.weW., funkcję tę pełnił do dnia 26 stycznia 2010 r.
W okresie od października 2008 r. do grudnia 2009 r.spółka (...)nie uiściła na rzecz organu rentowego należnych składek.
W dniu 26 stycznia 2010 r. wnioskodawca zbył wszystkie udziały spółki na rzeczA. B., który został nowym prezesem zarządu spółki. Siedziba spółki została przeniesiona doZ.. W tym samym dniu wnioskodawca zawarł zA. B.umowę przejęcia długów, na mocy którejA. B.zobowiązał się do zwolnienia wnioskodawcy z ewentualnego przyszłego obowiązku świadczenia na rzecz wierzycieli spółki.
W oparciu o informację z Centralnej Ewidencji pojazdów oraz Ewidencji Katastru Miejskiego weW.ustalono, że spółka nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego.
Wnioskodawca obecnie pracuje na pół etatu i zarabia 700 zł brutto, nie posiada żadnych ruchomości i nieruchomości, jego żona od roku ma zawieszoną działalność i nie ma żadnego innego źródła dochodów. Doraźnie otrzymują pomoc od rodziny, mieszkają w domu należącym do żony, z którą ma rozdzielność majątkową od 2003 r.
Mając na względzie powyższe ustalenia Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy wskazał, że organ rentowy wykazał przesłankę bezskuteczności egzekucji, gdyż dokonał zajęcia rachunków bankowych spółki i zajęcie to nie pozwoliło na zaspokojenie roszczeń z tytułu zaległych składek, bowiem na rachunkach tych nie było wystarczających środków. Nadto skierował egzekucję do wskazanych przez wnioskodawcę wierzytelności odspółki (...)i(...)K., jednakże spółki te poinformowały o braku zobowiązań wobecspółki (...). Organ rentowy skierował także do organu egzekucyjnego – naczelnika urzędu skarbowego, wniosek o zastosowanie innych środków egzekucyjnych, jednakże realizacja tytułów wykonawczych okazała się niemożliwa z uwagi na brak spółki pod adresem ujawnionym w rejestrze. Przeprowadzone postępowanie egzekucyjne wykazała, że spółka nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego.
W ocenie Sądu I instancji wnioskodawca nie wykazał żadnej przesłanki wyłączającej jego odpowiedzialność. Nie złożył bowiem wniosku o upadłość spółki i nie udowodnił, że nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. Nadto nie wskazał również mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie zaległości składkowych w znacznej części.
Dla odpowiedzialności wnioskodawcy, jako prezesa zarządu, za nieopłacone składki, w ocenie Sądu Okręgowego, nie ma znaczenia, iż pomiędzy nim aA. B.zostało zawarte porozumienie o przejęciu zadłużenia powstałego w okresie pełnienia funkcji prezesa zarządu przez wnioskodawcę.
W świetle powyższego Sąd I instancji uznał, że w sprawie zachodzą pozytywne przesłanki ustalenia odpowiedzialności wnioskodawcy za zaległości składkowego spółki i brak jest przesłanek negatywnych. Z tego względu odwołanie wnioskodawcy podlegało oddaleniu.
Powyższy wyrok zaskarżyłD. M., zarzucając mu pominięcie istotnych faktów dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest: kwestii pisemnego zawiadomienia organu rentowego o wierzytelnościach należnych od kontrahentów belgijskich, kwestii bezczynności organu rentowego wobec wskazania wierzytelności odspółki (...). Nadto podniósł, że błędnie ustalono dłużnika spółki, gdyż egzekucje skierowano do(...)K.” zamiast do(...)wK.. Wskazanie przez niego mienia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości składkowych, uwalnia jego odpowiedzialność.
Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwolnienie go od odpowiedzialności z tytułu nieopłaconych składek. Nadto wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego przez przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkaG. S., księgowej, która z nim przygotowywała pismo do organu rentowego, w którym wyszczególniono konkretne faktury i konkretne kwoty kontrahentów belgijskich.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, Sąd Apelacyjny, niezależnie od zarzutów apelacji stwierdził, że postępowanie przed sądem pierwszej instancji dotknięte jest nieważnością z powodu pozbawienia strony możności obrony swoich praw (art. 379 pkt. 5 kpc).
Zgodnie z treściąart. 47711kpcw sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stronami postępowania są ubezpieczony, inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy i zainteresowany. Ubezpieczonym jest osoba ubiegająca się o ustalenie ubezpieczenia i świadczenia z tego wynikające.
Zainteresowanym, co określa wprost§ 2 art. 47711kpcjest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy. W przypadku zainteresowanego decyzja organu rentowego, jakkolwiek skierowana do innych podmiotów, swoją treścią wpływa na jego prawa lub obowiązki w ten sposób, że ma on interes prawny w uzyskaniu konkretnego orzeczenia sądowego. Sąd prowadzący sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych powinien ustalić, czy przedmiot tego postępowania wskazuje, iż określona osoba powinna w danym wypadku korzystać ze statusu prawnego zainteresowanego. W przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia tej kwestii, w celu stworzenia zainteresowanemu możliwości obrony praw, należy wezwać go do udziału w tym postępowaniu w charakterze strony. Decyzja sądu o wezwaniu do udziału w sprawie zainteresowanego winna mieć formę postanowienia.
Postępowanie toczące się bez udziału zainteresowanego, na skutek zaniedbania przez sąd obowiązku wezwania go, dotknięte jest – zgodnie zart. 379 pkt 5 kpc– nieważnością. Pogląd taki, utrwalony w orzecznictwie Sądu Najwyższego, wyrażono w uchwale z dnia 29 lipca 1998 r., sygn. akt III ZP 20/97. Sąd Apelacyjny pogląd ten podziela.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji było ustalenie odpowiedzialności wnioskodawcy, jako prezesa zarządu, za zaległości(...) sp. z o.o.weW.w łącznej kwocie 126.917,96 zł z tytułu nieopłacenia składek. Wnioskodawca, nie zgadzając się z tą decyzją, twierdził, że wskazywał organowi rentowemu wierzytelnościspółki (...), które umożliwiłyby zaspokojenie zaległości składkowych.
Spór dotyczył zatem oceny odpowiedzialności wnioskodawcy za zaległości składkowespółki (...).
Zgodnie zart. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa(Dz. U. z 2012 r., poz. 749) odpowiedzialność członka zarządu za zaległości składkowe spółki ma charakter subsydiarny, przy czym odpowiedzialność ta ma również charakter solidarny ze spółką. Nie ulega więc wątpliwości, że prawa i obowiązkispółki (...)zależeć mogą od wyniku postępowania, który toczył się przed Sądem I instancji. Z aktualnego odpisu KRS wynika, żespółka (...)formalnie istnieje, wobec tego Sąd I instancji winien, co najmniej wezwać ją do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanej strony. Tymczasem Sąd Okręgowy nie wezwał zainteresowanejspółki (...)do wzięcia udziału w sprawie, wobec czego postępowanie to jest dotknięte nieważnością.
Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Okręgowy winien powtórnie przeprowadzić postępowanie dowodowe, po uprzednim wezwaniu zainteresowanejspółki (...)do udziału w procesie, a po ustaleniu stanu faktycznego i dokonaniu jego oceny orzec o zasadności odwołania wnioskodawcy lub jej braku. Zniesienie postępowania i wynikająca stąd konieczność ponowienia dowodów czyni bezprzedmiotowym w obecnej fazie postępowania szczegółowe ustosunkowywanie się do zarzutów apelacji, przy czym zarzuty te jednak winien mieć na uwadze Sąd Okręgowy przeprowadzając ponownie postępowanie dowodowe i oceniając jego wyniki.
Na marginesie należy jedynie zauważyć, że kwestia majątku wskazywanego organowi rentowemu celem zaspokojenia zaległości, co najmniej w znacznej części, odnosi się wyłącznie do majątku, który nadaje się do egzekucji, a więc dotyczy wierzytelności niespornych. Natomiast obowiązkiem, w tym wypadku, wnioskodawcy, jest przedstawienie takich dowodów, które świadczą o możliwości realnego zaspokojenia z tych wierzytelności.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 386 § 2 kpcSąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie przed Sądem I instancji i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania, a w oparciu oart. 108 § 2 kpcpozostawił temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
R.S.