Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUz 52/13
Data wyroku: 2013-03-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Alicja Podlewska, Barbara Mazur, Bożena Grubba
Słowa kluczowe: Zażalenie
Podstawa prawna: art. 397 § 2 k.p.c., art. 370 k.p.c

Sygn. akt AUz 52/13

POSTANOWIENIE
Dnia 28 marca 2013r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:

Przewodniczący: SSA Barbara Mazur
Sędziowie: SSA Bożena Grubba
SO del.Alicja Podlewska (spr.)

po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym
sprawyC. Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o rentę rodzinną
na skutek zażaleniaC. Z.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lutego 2013r., sygn. akt VIII U 903/11
w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji

postanawia:

odrzucić zażalenie.

Sygn. akt III AUz 52/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 12 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w sprawieC. Z.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.o prawo do renty rodzinnej, sygn. VIII U 903/11, odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia apelacji (pkt 1) oraz odrzucił apelację (pkt 2) – złożone przezR. Z.legitymującą się pełnomocnictwem udzielonym przez skarżącą.
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, iż wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011 r. Sąd oddalił odwołanie ubezpieczonejC. Z.od decyzji organu rentowego odmawiającej jej prawa do renty rodzinnej. W dniu 19 stycznia 2012r. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi ubezpieczonejR. Z.. Termin do wniesienia apelacji upływał w dniu 1 lutego 2012 r. Pełnomocnik ubezpieczonejR. Z.w dniu 30 stycznia 2012 r. wysłała apelację od wyroku przesyłką pocztową z Wielkiej Brytanii. Przesyłka wpłynęła do polskiego operatora pocztowego w dniu 6 lutego 2012 r., a w dniu następnym wpłynęła do Sądu. Postanowieniem z dnia 23 marca 2012 r. Sąd odrzucił apelację jako wniesioną po terminie. Odpis postanowienia został przesłany pełnomocnikowi ubezpieczonejR. Z.na podany adres korespondencyjny wR.. Przesyłka była awizowana dwukrotnie w dniu 30 marca 2012 r. i w dniu 10 kwietnia 2012 r. Pismem z dnia 14 maja 2012 r. (nadanym w Wielkiej Brytanii) pełnomocnik ubezpieczonej wystąpiła z wnioskiem o doręczenie postanowienia na adres zamieszkania wS.i jednocześnie wskazała, że drogą telefoniczną uzyskała informację z Sądu o wydaniu postanowienia o odrzuceniu apelacji z uwagi na uchybienie terminowi. Jednocześnie wskazała, że po otrzymaniu postanowienia rozważy zasadność złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia apelacji. W piśmie tym pełnomocnik ubezpieczonej podała, że jej adres korespondencyjny nadal znajduje się wR., na który wcześniej zostało jej w sposób zastępczy doręczone postanowienie o odrzuceniu apelacji.
Sąd Okręgowy wskazał, iż wniosek skarżącej z dnia 19 czerwca 2012 o przywrócenie jej terminu do wniesienia apelacji został złożony po upływie tygodniowego terminu zart. 169 § 1 k.p.c.Po analizie dokumentacji medycznej przedłożonej przez pełnomocnika ubezpieczonej i rozważaniu podanych przez nią okoliczności uzasadniających wniosek stwierdził, że wprawdzie za uprawdopodobnione można uznać, iż w czasie, gdy doręczana była przesyłka zawierająca odpis postanowienia o odrzuceniu apelacji przebywała ona za granicą i nie mogła odebrać przesyłki, to jednakże nie można przyjąć za uprawdopodobniony fakt, że o odrzuceniu apelacji pełnomocnik dowiedziała się dopiero w dniu 14 czerwca 2012 r., kiedy to Sąd ponownie jedynie w celach informacyjnych dokonał doręczenia postanowienia. W związku z tym, że pełnomocnik nie informowała Sądu o zmianie adresu, odpis postanowienia o odrzuceniu apelacji został jej skutecznie doręczony w dniu 17 kwietnia 2012 r. Nadto, w aktach sprawy znajduje się pismoR. Z.z 14 maja 2012 r., w którym wskazała ona, że telefonicznie uzyskała z Sądu informację o odrzuceniu apelacji z powodu przekroczenia terminu. Pełnomocnik wniosła o ponowne doręczenie postanowienia i zastrzegła, że po zapoznaniu się z jego treścią rozważy zasadność złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu I instancji, dniem, w którym pełnomocnik dowiedziała się o odrzuceniu apelacji jest właśnie dzień 14 maja 2012 r. Późniejsze dodatkowe przesłanie odpisu postanowienia na adres wS.miało zaś jedynie charakter informacyjny. Pełnomocnik ubezpieczonejR. Z., aby dochować tygodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia apelacji winna była zatem złożyć go w Sądzie i jednocześnie dokonać złożenia apelacji najpóźniej dnia 21 maja 2012 r. W ocenie Sądu Okręgowego, przyczyna uchybienia terminu, wbrew twierdzeniom pełnomocnika wnioskodawczyni, obiektywnie ustała w dniu, kiedy dowiedziała się ona o odrzuceniu apelacji, a nie w dniu, gdy postanowienie na jej wniosek zostało ponownie przesłane przez Sąd w czerwcu 2012 r.
Sąd I instancji wskazał, iż w przepisachart. 168 § 1 k.p.c.iart. 169 k.p.c.przywrócenie terminu obwarowane zostało nie tylko wymogami o charakterze merytorycznym, ale także warunkami formalnymi, a w tym - wymogiem zachowania tygodniowego terminu liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ta ostatnia kwestia jako dotycząca dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu podlega rozważeniu w pierwszej kolejności, zaś jej rozstrzygnięcie na niekorzyść strony ubiegającej się o przywrócenie terminu czyni zbędnym ustosunkowanie się do okoliczności mających świadczyć o merytorycznej zasadności tego wniosku.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy w pkt 1 na podstawieart. 171 k.p.c.odrzucił wniosek o przywrócenie terminu jako spóźniony.
Sąd Okręgowy zważył, iż wobec nieprzywrócenia terminu do złożenia apelacji, podlegała ona odrzuceniu jako wniesiona po terminie. Zgodnie bowiem zart. 369 § 1 k.p.c.termin do wniesienia apelacji jest dwutygodniowy i liczy się go od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem, które w niniejszej sprawie miało miejsce w dniu 19 stycznia 2012 r. Zatem na mocyart. 370 k.p.c.apelację jako wniesioną po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia Sąd Okręgowy odrzucił (pkt 2).

R. Z.z powołaniem na złożone do sprawy pełnomocnictwo, wniosła zażalenie na postanowienie Sadu w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji. Zarzuciła błędną ocenę zawartego w aktach materiału dowodowego oraz brak obiektywizmu Sądu I instancji. Wniosła o zmianę postanowienia „przez zamieszczenie w nim treści przywracającejC. Z.terminu do wniesienia apelacji”.
W uzasadnieniu zażaleniaR. Z.podniosła, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że początek biegu terminu do złożenia wniosku rozpoczął się w dniu uzyskania telefonicznej informacji z Sądu o odrzuceniu apelacji, tj. w dniu 14 maja 2012. W jej ocenie jako datę początkową biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji należy przyjąć 14 czerwca 2012 r., bowiem w tym dniu doręczono jej odpis postanowienia Sądu z 23 marca 2012 r.
Podnosząc zarzut braku obiektywizmu Sądu, pełnomocnik wnioskodawczyni wskazała, że w uzasadnieniu postanowienia z dnia 13 lutego 2013 r. zawarta jest sugestia, że winę za 5-dniowe opóźnienie w doręczeniu Sądowi pisma procesowego ponosi sam pełnomocnik oraz że w procesie przekazywania korespondencji z terytorium Wielkiej Brytanii do Polski brali udział wyłącznie publiczni operatorzy usług pocztowych, Poczta Brytyjska i Poczta Polska. Sąd z pełnym rozeznaniem pomija udział niepublicznego operatora usług pocztowych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zażalenie należało odrzucić.
Stosownie doart. 397 § 2 kpcw związku zart. 370 kpc, Sąd ma obowiązek odrzucić zażalenie jeżeli jest ono niedopuszczalne.
Zażalenie jest niedopuszczalne jeżeli zostało wniesione przez podmiot nieuprawniony – np. przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem strony. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zażalenie wniosłaR. Z.powołując się na pełnomocnictwo udzielone jej przezC. Z.. Stosownie do treści pełnomocnictwa z dnia 23 listopada 2011r., w dniu tymC. Z.upoważniłaR. Z.do zarządzania i administrowania jej majątkiem i w tym zakresie do reprezentowania m.in. przed wszystkimi sądami (k. 37 a.s.). Z pełnomocnictwa udzielonego w dniu 10 października 2011r. wynika natomiast, żeR. Z.jest synowąC. Z..
Stosownie do przepisuart 87 § 1 kpc, pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności pracowniczej także rzecznik patentowy, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia. W myślart. 465 § 1 kpc, pełnomocnikiem ubezpieczonego może być również przedstawiciel związku zawodowego lub inspektor pracy albo pracownik zakładu pracy, w którym mocodawca jest zatrudniony, a także przedstawiciel organizacji zrzeszającej emerytów i rencistów.
Jak wynika z powyższych przepisów synowa nie jest uprawniona do reprezentowania teściowej w postępowaniu sądowym. Natomiast osoba sprawująca zarząd majątkiem strony może być pełnomocnikiem procesowym jedynie w sprawach, które wchodzą w zakres zarządu tym majątkiem (por. orzeczenie SN z dnia 30 sierpnia 1971r. III CRN 118/71 Informacja Prawnicza 8/1971r. poz. 11). Przedmiotem sporu w konkretnej sprawie jest prawoC. Z.do renty rodzinnej po mężu, czyli o prawo pochodne do jego uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Oczywistym jest zatem, iż przedmiot sporu nie mógł wchodzić w zakres udzielonego pełnomocnictwa – nie jest to bowiem sprawa wchodząca w zakres majątkuC. Z..
Dodać przy tym należy, iż zarząd uprawniający do występowania w charakterze pełnomocnika musi mieć cechę trwałości (nie może być to zatem zarząd doraźny czy jednorazowy), a jednocześnie nie może być to zarząd ograniczony tylko do zastępowania mocodawcy przed sądem w jego sprawach. Tymczasem zarząd majątkiem i pełnomocnictwo powierzone zostałyR. Z.jednocześnie w dniu 23 listopada 2011r. wobec stwierdzenia przez Sąd I instancji, żeR. Z.nie może – jako synowa – reprezentować wnioskodawczyni w konkretnym postępowaniu (vide – zarządzenie k. 34 a.s.). Nasuwa to wniosek, iż upoważnienie do zarządu majątkiem zostało udzielone wyłącznie na potrzeby „wyposażenia”R. Z.w uprawnienie do reprezentowaniaC. Z.w konkretnym postępowaniu.
Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 08 lipca 2008r. III CZP 154/07 (OSNC 12/2008r. poz. 133), „przepisart. 87 kpcma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie może być obchodzony ani przez sąd, ani przez strony, a do tego prowadziłoby akceptowanie udziału w postępowaniu osób ustawowo nieupoważnionych do występowania w charakterze pełnomocnika procesowego. Dopuszczenie zatwierdzania czynności dokonanych przez osobę niemogącą być pełnomocnikiem umożliwiałoby niezgodne z interesem wymiaru sprawiedliwości „legalizowanie” udziału w postępowaniu cywilnym osób spoza ustawowego kręgu. (..).
Wyczerpujące wyliczenie wkodeksie postępowania cywilnego, kto może być pełnomocnikiem procesowym, oznacza, że żadna inna osoba nie może być skutecznie ustanowiona pełnomocnikiem procesowym. (..) Należyte umocowanie pełnomocnika procesowego jest zatem umocowaniem udzielonym zgodnie z przepisamikodeksu postępowania cywilnegoo pełnomocnikach procesowych, w tym - z przepisami określającymi krąg podmiotów uprawnionych do występowania w takim charakterze. Nienależyte umocowanie pełnomocnika zachodzi zarówno wtedy, gdy jako pełnomocnik działa osoba nielegitymująca się pełnomocnictwem, jak i wtedy, gdy działa osoba, której strona udzieliła wprawdzie pełnomocnictwa, lecz z przyczyn prawnych nie może ona być pełnomocnikiem, gdyż nie należy do kręgu osób mogących w danej sprawie być pełnomocnikiem procesowym.”
ReasumującR. Z.nie miała, w świetle powołanych przepisów, należytego umocowania do wniesienia zażalenia w imieniuC. Z., gdyż nie należy do kręgu osób uprawnionych do występowania w takim charakterze w konkretnej sprawie. Z tej przyczyny zatwierdzenie przez wnioskodawczynię podjętych przezR. Z.czynności nie byłoby dopuszczalne (zob. uchwała SN op.cit). Wobec powyższego zaskarżone zażalenie należało odrzucić na podstawieart. 370 kpcw związku zart. 397 § 2 kpc.
Niezależenie od powyższego stwierdzić należy, iż zakresem zaskarżenia objęte zostało jedynie rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 1 postanowienia czyli w przedmiocie odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji. Wynika to jednoznacznie z treści zarzutów i uzasadnienia zażalenia.
Rozstrzygnięcia sądu I instancji podlegające zaskarżeniu w drodze zażalenia do sądu II instancji wymienione zostały enumeratywnie wart. 394 § 1 k.p.c.Jest to katalog zamknięty, co oznacza, że dopuszczalne jest zaskarżenie tylko orzeczeń wymienionych w tym przepisie. Postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej nie zostało wymienione wart. 394 § 1 k.p.c., a zatem nie jest dopuszczalne, co oznacza iż Sąd ma obowiązek je odrzucić.
Postanowienie odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Nie jest to bowiem postanowienie stanowiące kolejny etap postępowania zasadniczego, czyli merytorycznie rozstrzygającego sprawę, ale dotyczy jedynie kwestii incydentalnej. Postępowanie w jego przedmiocie, zgodnie z dyspozycjąart. 168 § 1 k.p.c.polega na zbadaniu, czy zaniechanie dokonania czynności procesowej w przepisanym terminie było spowodowane okolicznościami niezawinionymi przez stronę. Dopiero zatem w razie pozytywnego rozstrzygnięcia przez sąd w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu dopuszczalne jest merytoryczne rozstrzygnięcie meritum żądania strony, w tym - jak w przypadku niniejszej sprawy – apelacji. Zgodnie zart. 169 § 3 k.p.c., równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności procesowej. Oddalenie bądź odrzucenie wniosku o przewrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia pociągać za sobą musi zatem następcze odrzucenie tego środka. Oznacza to więc, że postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie jest postanowienie o odrzuceniu apelacji, a nie postanowienie odrzucające wniosek o przywrócenie terminu. (zob. uchwała 7 sędziów SN z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, Lex nr 40096; postanowienia SN: z dnia 27 września 2000 r., V CKN 1074/00, Lex nr 53211, z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 367/99, Lex nr 38557, z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 431/99, Lex nr 527161). Zatem rów
Mając powyższe na względzie, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 370 k.p.c.w związku zart. 397 § 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji postanowienia.