Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 179/13
Data wyroku: 2013-12-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Iwanowska, Jolanta Hawryszko, Beata Górska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 13 a ust. 5, art. 15b ustawy z dnia 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (...)
Teza: Zaliczalność okresu nauki w WSO w Legionowie.

Sygn. akt III AUa 179/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 grudnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jolanta Hawryszko (spr.)

Sędziowie:

SSA Urszula Iwanowska
SSO del. Beata Górska

Protokolant:

St. sekr. sąd. Katarzyna Kaźmierczaka

po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2013 r. w Szczecinie
sprawyB. K.
przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wW.
o wysokość emerytury policyjnej
na skutek apelacji organu rentowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 21 grudnia 2012 r. sygn. akt VI U 2573/12

1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I i oddala odwołanie,
2. zasądza od ubezpieczonegoB. K.na rzecz Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wW.kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

SSO del. Beata Górska  SSA Jolanta Hawryszko SSA Urszula Iwanowska

Sygn. akt III AUa 179/13

UZASADNIENIE
Decyzją z 18 grudnia 2009 r. Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 15b w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z 19 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz na podstawie otrzymanej z IPN informacji nr(...)z 27 października 2009 r. ponownie ustalił wysokość emerytury należnejB. K.; od 1 stycznia 2010 r. miesięczna wysokość tego świadczenia dla ubezpieczonego wyniosła 3356,46 zł przy przyjęciu, że podstawa wymiaru emerytury wynosi 4606,72 zł. Do ustalenia wysokości emerytury uwzględniono okresy służby wskazane w informacji IPN. Emerytura z tytułu wysługi wraz z podwyższeniem, o którym mowa w art. 15 ust. 2, 3,3a wyniosła 57,86 % podstawy wymiaru.
Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji wnosząc o jej zmianę w części dotyczącej obniżenia wysokości emerytury i ponowne ustalenie wysokości emerytury. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie w całości.
Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z 21 grudnia 2012 r.: I zmienił zaskarżoną decyzję ustalając, że począwszy od 1 stycznia 2010 r. okres służbyB. K.od 1 października 1981r. do 19 czerwca 1984r. dla celów emerytalnych powinien być liczony wskaźnikiem podstawy wymiaru emerytury wynoszącym 2,6%; II w pozostałym zakresie oddalił odwołanie.
W zakresie istotnym dla rozpoznania apelacji sąd okręgowy ustalił, że decyzją z 27 maja 2002 r. Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji ustaliłB. K.od 15 maja 2002 r. prawo do emerytury policyjnej w kwocie 2.909,14zł (do wypłaty 2.399,58 zł). Przy ustaleniu wysokości emerytury przyjęto wysługę emerytalną z tytułu służby w Policji 1 maja 1976 r./15 maja 2002 r. (26 lat i 15 dni), okres odbywania zasadniczej służby wojskowej 22 kwietnia 1969 r. /8 kwietnia 1971 r. (1 rok 11 miesięcy i 17 dni) oraz okres składkowy przed służbą 1 marca 1969 r./19 kwietnia 1969 r., 27 kwietnia 1971 r./31 sierpnia 1972 r., 12 września 1972 r./ 30 września 1972 r., 20 listopada 1972 r./ 31 stycznia 1976 r. (4 lata 8 miesięcy i 23 dni). Podstawę wymiaru emerytury stanowiła kwota 3.636,43 zł. Emerytura z tytułu wysługi lat wynosiła 75% podstawy wymiaru świadczenia. Emeryturę podwyższono o 15% podstawy wymiaru z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą. Zwaloryzowana podstawa wymiaru od 1 marca 2009 r. wyniosła 4.606,72 zł, wysokość waloryzowanej emerytury wyniosła 3.685,37 zł (do wypłaty 3.022,70 zł).
W związku z wejściem w życieustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzinorgan rentowy otrzymał informację z Instytutu Pamięci Narodowej z 27 października 2009 r. o przebiegu służby odwołującego się w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa wart. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, sporządzoną na podstawie posiadanych przez IPN akt osobowych. Z dokumentacji tej wynika, żeB. K.w okresie 1 maja 1976 r./31 lipca 1990 r. pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa wart. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów. Decyzją z 18 grudnia 2009 r., wysokość emeryturyB. K.została ponownie ustalona od 1 stycznia 2010 r. w ten sposób, że wskaźnik podstawy wymiaru emerytury odwołującego się za okres pracy w organach bezpieczeństwa obniżono z 2,6 % podstawy wymiaru do 0,7 % podstawy wymiaru za każdy rok służby we wskazanym okresie. Ponownie ustalona wysokość emerytury z tytułu wysługi wraz z podwyższeniem, o którym mowa w art. 15 ust. 2, 3, 3a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) wyniosła łącznie 57,86 % podstawy wymiaru.
W okresie 1 maja 1976 r./30 września 1981 r.B. K.pełnił służbę w(...)wS.Wydziale(...)jako wywiadowca. W okresie 1 października 1981 r./19 czerwca 1984 r. ubezpieczony odbywał studia zawodowe wWyższej Szkole (...)wL.na kierunku prawno-administracyjnym oraz ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W okresie 18 maja 1982 r./31 maja 1982 r. ubezpieczony nie miał przydziału do konkretnego wydziału(...)wS.- pozostawał do dyspozycji komendanta(...), następnie od 1 czerwca 1982 r. pełnił służbę w Wydziale(...)(...)wS.jako młodszy inspektor. Od 28 czerwca 1984 r. ubezpieczony ponownie pozostawał bez przydziału do konkretnego wydziału - był do dyspozycji komendanta WUSW wS.. Następnie od 1 lipca 1984 r. powierzono mu stanowisko inspektora w Wydziale(...)WUSW wS., a od 1 kwietnia 1985 r. do 31 lipca 1990 r. pełnił służbę w Wydziale(...)WUSW wS..
Po rozważeniu sprawy, w zakresie istotnym dla rozpoznania apelacji sąd okręgowy uznał konieczność wyeliminowania z okresu służby w organach bezpieczeństwa państwa okresu studiów zawodowych wWyższej Szkole (...)wL.od 1 października 1981 r. do 19 czerwca 1984 r. Sąd okręgowy argumentował, że 16 marca 2009 r. weszła w życie ustawa z 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (…..) (Dz. U. Nr 24, poz. 145), która wprowadziła do ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, (….) (Dz. U. Nr 8, poz. 67 ze zm.) art. 15b, określający zasady obliczania wysokości emerytury dla osób, które pozostawały w służbie przed 2 stycznia 1999 r. i pełniły służbę w charakterze funkcjonariusza w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa wart. 2 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów(Dz. U. Nr 63, poz. 425 ze zm.). Stosownie do treściart. 2 ust. 1 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów(Dz. U. Nr 63, poz. 425 ze zm.) organami bezpieczeństwa państwa, w rozumieniu ustawy są:
1) Resort Bezpieczeństwa Publicznego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego;
2) Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego;
3) Komitet do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego;
4) jednostki organizacyjne podległe organom, o których mowa w pkt 1-3, a w szczególności jednostki Milicji Obywatelskiej w okresie do dnia 14 grudnia 1954 r.;
5) instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych;
6) Akademia Spraw Wewnętrznych;
7) Zwiad Wojsk Ochrony Pogranicza;
8) Zarząd Główny Służby Wewnętrznej jednostek wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe mu komórki;
9) Informacja Wojskowa;
10) Wojskowa Służba Wewnętrzna;
11) Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego;
12) inne służby Sił Zbrojnych prowadzące działania operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze, w tym w rodzajach broni oraz w okręgach wojskowych.
W ust. 3 wskazano, że jednostkami Służby Bezpieczeństwa, w rozumieniu ustawy, są te jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami. Stosownie do treści art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (…) w przypadku osoby, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa wart. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, i która pozostawała w służbie przed 2 stycznia 1999 r. emerytura wynosi:
1) 0,7 % podstawy wymiaru - za każdy rok służby w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990;
2) 2,6 % podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz pkt 2-4.
W ust. 2 wskazano, że przepisy art. 14 i 15 stosuje się odpowiednio.
Sąd okręgowy nie uznał okresu studiów wWyższej Szkole (...)wL.za okres służby ubezpieczonego w organach bezpieczeństwa państwa określonych w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy lustracyjnej, jak to zakwalifikował IPN i co wynikało z informacji dołączonej do akt sprawy. Według art. 2 ust. 3 tej ustawy jednostkami Służby Bezpieczeństwa są wyłącznie te jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami.Wyższa Szkoła (...)wL.nie została wymieniona w katalogu organów bezpieczeństwa państwa. W ocenie sąd okręgowego wg treści art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy lustracyjnej w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy,Wyższa Szkoła (...)wL.mogłaby być uznana za organ bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy lustracyjnej wyłącznie w sytuacji jeśli była ona instytucją centralną Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy lustracyjnej oraz jeśli podlegała rozwiązaniu - jako jednostka Służby Bezpieczeństwa - na mocy art. 129 ust. 1 ustawy o(...)(art. 2 ust. 3 ustawy lustracyjnej). Z analizy aktów prawnych dostępnych z okresu działaniaWyższej Szkoły (...)Ministerstwa Spraw Wewnętrznych im.F. D.wL.wynika jednoznacznie, że(...)wL.z pewnością można uznać za instytucją centralną Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy lustracyjnej. Uczelnia ta została powołana rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 września 1972 r. w sprawie utworzenia wyższej szkoły oficerskiej resortu spraw wewnętrznych i z rozporządzenia tego nie wynika, że była to jednostka Służby Bezpieczeństwa. Dalej idące wnioski sąd wyciągnął z lektury statutu(...)wL.i Regulaminu Rady Programowej. Zgodnie z § 1 statutu uczelnia była szkołą wyższą i stanowiła samodzielną jednostkę organizacyjną MSW. Sąd okręgowy uznał, że(...)wL.była jednostką organizacyjną Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, natomiast po analizie aktów prawnych niższego rzędu takich jak regulamin rady programowej oraz programy nauczania, odwołując się do rozporządzenia Rady Ministrów z 1 września 1972 r. o utworzeniu(...)wL.i statutu szkoły uznał też, że była instytucją centralną Służby Bezpieczeństwa w strukturze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. W szczególności wskazał, że zgodnie z § 3 Regulaminu Rady Programowej(...)wL.wynika, że jako organ doradczy Komendanta Szkoły w zakresie ustalania programu szkoły ustala program kształcenia, wynikający z aktualnych potrzeb i zadań Służby Bezpieczeństwa. W kolejnym paragrafie dokumentu zapisano, że zadania te Rada spełnia poprzez między innymi: określenie podstawowych założeń programu studiów, przede wszystkim w zakresie nauczania zasad pracy operacyjnej, stosownie do aktualnych potrzeb i zadań Służby Bezpieczeństwa, stwarzanie kadrze dydaktycznej Szkoły możliwości systematycznego zapoznania się z bieżącymi analizami, dyrektywami, ocenami oraz materiałami i dokumentami dotyczącymi aktualnej działalności Służby Bezpieczeństwa, stwarzanie kadrze dydaktycznej Szkoły możliwości odbywania niezbędnych praktyk zawodowych w jednostkach Służby Bezpieczeństwa, inicjowanie podejmowania przez Szkolę badań naukowych w zakresie problematyki pracy operacyjnej Służby Bezpieczeństwa. Z powyższym dokumentem koresponduje program nauczania przedmiotów operacyjnych w(...)wL.. Analiza zawartych w nim bloków tematycznych i nauczanych w ich ramach zagadnień pozwala na wniosek, że cały proces kształcenia, profil i kierunki nauczania wszystkich wskazanych w nim przedmiotów nakierowane były na potrzeby operacyjne Służby Bezpieczeństwa. Nadto z opracowań funkcjonariuszy tej uczelni z okresu jej działalności (por. publikacjaWyższa Szkoła (...). Rodowód, powstanie i działalność. Jubileuszowa sesja naukowa(...)wynika jednoznacznie, że(...)wL.była uczelnią Służby Bezpieczeństwa, która kontynuowała tradycję szkolnictwa SB, a w szczególności szkół wL.iŁ.. Natomiast na gruncie art. 2 ust. 3 cytowanej ustawy sąd okręgowy rozważył, żerozporządzeniem Rady Ministrów z 10 czerwca 1989 r. w sprawie zniesienia wyższych szkół oficerskich nadzorowanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych, z dniem 30 września 1989 r. zostały zniesione:Wyższa Szkoła (...)wL.iWyższa Szkoła (...)J.-W.wS.. Zarządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z 21 czerwca 1989 r. w sprawie utworzenia wydziałów zamiejscowych Akademii Spraw Wewnętrznych, 1 października 1989 r. utworzono Wydział(...)Państwa wL.i Wydział(...)wS..Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 września 1990 r., z dniem 1 października 1990 r. utworzono Wyższą Szkolę Policji z siedzibą wS.i zniesiono Akademię Spraw Wewnętrznych wW.. Zgodnie z § 3 rozporządzenia słuchacze Wydziału(...)z dniem utworzeniaWyższej Szkoły (...)stali się - za ich zgodą - słuchaczami tej Szkoły, a słuchacze Wydziału(...)mogli być przyjęci do tej uczelni, jeżeli zostali przyjęci do służby w Policji.Ustawą z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa(jednolity tekst: Dz.U. z 1999 r. Nr 51, poz. 526, powoływanej dalej jako ustawa o(...)), z chwilą utworzenia(...)Służba Bezpieczeństwa została rozwiązana (art. 129 ust. 1 ustawy o(...)). Zgodnie z art. 130 w związku z art. 137 tej ustawy, Urząd Ochrony Państwa utworzony został w dniu 10 sierpnia 1990 r.Wyższa Szkoła (...)wL.nie została zatem z mocy prawa rozwiązana z chwilą utworzenia(...), albowiem została zniesiona ponad 10 miesięcy wcześniej na podstawierozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 czerwca 1989 r. w sprawie zniesienia wyższych szkół oficerskich nadzorowanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych.
W ocenie sądu okręgowegoWyższa Szkoła (...)wL.w związku z art. 2 ust. 3 ustawy lustracyjnej nie może być uznana za organ bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 5 tejże ustawy, gdyż nie stanowiła instytucji centralnej Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, która uległa likwidacji w momencie powołania Urzędu Ochrony Państwa. Analogiczna ocena prawna charakteruWyższej Szkoły (...)wL.zawarta zresztą została również w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie [...] Wydziału Karnego z 14 grudnia 2009 r., XVIII K 258/097 oraz w wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 18 listopada 2009 r., II AKa 322/09 (LEX nr 563028). W wyroku tym Sąd Apelacyjny wyraził wprost pogląd, żeWyższej Szkoły (...)zL.nie można uznać za organ bezpieczeństwa państwa w rozumieniuart. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, bo chociaż mieści się ona w katalogu instytucji wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy lustracyjnej, to nie odpowiada kryteriom sformułowanym w art. 2 ust. 3 tej ustawy. Oba przywołane orzeczenia sądów lustracyjnych uwzględniały przy tym uchwałę Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2000 r., I KZP 15/00 (OSNKW 2000 nr 7- 8, poz. 61).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie, mając w szczególności na uwadze wcześniejsze orzecznictwo sądów, stanął zatem na stanowisku, że odbywanie studiów w tej szkole samo w sobie nie jest równoznaczne z uznaniem słuchacza tej szkoły za funkcjonariusza organów bezpieczeństwa w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 19.10.2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów. W konsekwencji przyjęcia takiego stanowiska okres odbywania przez odwołującego się studiów zawodowych wWyższej Szkole (...)wL.w czasie od 1 października 1981 r. do 19 czerwca 1984 r. nie powinien być oceniany jako okres służby w organach bezpieczeństwa państwa, a tym samym za ten okres świadczenie odwołującego się nie powinno być obniżone według zasad przewidzianych w art. 15b ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. W tej sytuacji Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżona decyzja organu emerytalnego, ustalająca wysokość świadczenia odwołującego się od 1 listopada 2010 r. w zakresie w jakim organ rentowy przyjął, ze okres studiów w(...)wL.był równoznaczny z okresem służby w organach bezpieczeństwa, naruszałaart. 2 ust. 3 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów.
Na marginesie sąd okręgowy zwrócił jednocześnie uwagę, że przynajmniej przez część okresu studiów ubezpieczony jednocześnie pozostawał w służbie jako funkcjonariusz aparatu bezpieczeństwa. Z informacji udzielonej przez IPN: dane z katalogu funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa - wynikało bowiem jednoznacznie, że od 1 czerwca 1982 r. ubezpieczony pełnił służbę w Wydziale(...)(...)wS.jako młodszy inspektor. Zatem mimo wyłączenia co do zasady możliwości uznania za okres służby w organach bezpieczeństwa pozostawania przez ubezpieczonego słuchaczem(...)wL., co spowodowało konieczność zmiany zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że okres od dnia 1 października 1981 r. do 19 czerwca 1984 r. (okres studiów) dla celów emerytalnych powinien być liczony wskaźnikiem podstawy wymiaru emerytury wynoszącym 2,6 % , okoliczność ta nie wyklucza możliwości jednoczesnego uznania, że w czasie odbywania tych studiów - przynamniej od 1 czerwca 1982 r. ubezpieczony równocześnie pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy lustracyjnej z 2006 r.

Apelację od powyższego orzeczenia wniósł Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych zaskarżając wyrok w punkcie I i zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 13 a ust 5, art. 15b ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (…),§ 14 ust 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organu w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej oraz ich rodzin(Dz. U Nr 239, poz. 2404 ze zm.); 2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie, tj.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie oceny dowodów z przekroczeniem granicy swobodnej ich oceny t. j, dowodu z dokumentu znajdującego się w aktach rentowych, a mianowicie Informacji o przebiegu służby Nr(...)i przyjęcie, że odwołujący się w okresie od 1 października 1981 r. do 19 czerwca 1984 r. nie pełnił służby w ówczesnych organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa wart. 2 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów. podczas gdy z Informacji o przebiegu służby Nr(...)wynika, że pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach SB. Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I i oddalenie odwołania ewentualnie, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd apelacyjny ustalił i zważył, co następuje.
Apelacja organu rentowego zasługuje na uwzględnienie; w zaskarżonym zakresie ocena prawna sądu okręgowego jest nietrafna, a skarżącemu należy przyznać rację co ustalenia wysokości świadczenia należnego ubezpieczonemu. Zdaniem sądu apelacyjnego to co w sprawie najistotniejsze zostało przez sąd I instancji zmarginalizowane. Mianowicie, istotną w sprawie okolicznością był fakt pełnienia przez ubezpieczonego służby w organie bezpieczeństwa w okresie pokrywającym się z okresem szkolenia w(...). Z informacji dostarczonej przez Instytut Pamięci Narodowej wynika, że ubezpieczony był słuchaczem przedmiotowej uczelni w okresie od 1 października 1981 r. do 16 czerwca 1984 r. Z dokumentu tego wynika również, że od 1 maja 1976 r. był wywiadowcą w Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej wS.. Praca wywiadowcy w Wydziale(...)KW MO wS.była kontynuowana aż do 1 czerwca 1982 r., czyli także w okresie pobierania nauk wWyższej Szkole (...). Wskazuje na to treść wniosku o nadanie stopnia milicji obywatelskiej zawarty w aktach osobowychB. K.(k.112). Od 18 maja 1982 r. ubezpieczony pozostawał do dyspozycji Komendanta tejże jednostki i 1 czerwca 1982 r. otrzymał stanowisko młodszego inspektora w Wydziale(...)KW MO, które obejmował aż do zakończenia edukacji w(...). Należało więc ustalić, żeB. K.był nie tylko słuchaczemWyższej Szkoły (...)wL., ale równolegle pełnoprawnym pracownikiem Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej wS.zatrudnionym początkowo jako wywiadowca, następnie przez okres niecałych dwóch tygodni bez funkcji, i kolejno jako młodszy inspektor. Niezależnie zatem od oceny prawnej dotyczącej statusu(...)wL., wysokość należnej ubezpieczonemu emerytury za okres 1981-1984 jest zgodna z art. 15b ust. 2 pkt 1 Ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (…) i tak też powinien orzec sąd okręgowy. Tymczasem sąd okręgowy rozważał tę okoliczność, ale pominął przy wyrokowaniu argumentując, że

    mimo wyłączenia co do zasady możliwości uznania za okres służby w organach bezpieczeństwa pozostawania przez ubezpieczonego słuchaczem(...)wL., co spowodowało konieczność zmiany zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że okres od dnia 1 października 1981 r. do 19 czerwca 1984 r. (okres studiów) dla celów emerytalnych powinien być liczony wskaźnikiem podstawy wymiaru emerytury wynoszącym 2,6 % , okoliczność ta nie wyklucza możliwości jednoczesnego uznania, że w czasie odbywania tych studiów - przynamniej od 1 czerwca 1982 r. ubezpieczony równocześnie pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy lustracyjnej z 2006 r.Tego rodzaju argumentacja jest sofistyczna, a jako taka niedopuszczalna i wprowadza element niejasności rozstrzygnięcia. Należy bowiem podkreślić, że zaskarżonym wyrokiem sąd I instancji stwierdził:

    okres służbyB. K.od 1 października 1981r. do 19 czerwca 1984r. dla celów emerytalnych powinien być liczony wskaźnikiem podstawy wymiaru emerytury wynoszącym 2,6%.Z tej treści nie wynika bynajmniej, że wskaźnik 2,6 % dotyczy tylko okresu nauki w Szkole wL.lecz w ogóle okresu 1 października 1981r./ 19 czerwca 1984r. Sąd I instancji powinien mieć przede wszystkim na względzie, że ubezpieczony zakwestionował obniżenie wysokości emerytury i domagał się dotychczasowej wysokości świadczenia, czyli przedmiotem postępowania jest wysokość świadczenia. Sąd powinien zatem rozstrzygnąć o słuszności tego żądania i uznać - wobec faktu jednoczesnej służby i nauki w(...)wL.– jego oczywistą niezasadność. Jednak sąd I instancji, bez zarzutu ubezpieczonego, z urzędu zbędnie roztrząsał sprawę statusu słuchacza(...)wL.i ostatecznie wydał wyrok, który w ogóle nie odpowiada treści żądania, jest sprzeczny z uzasadnieniem i w istocie nie statuuje po stronie ubezpieczonego żadnymi materialnymi korzyściami, a jedynie skutkuje ponowieniem procedury przed organem rentowym.
Niezależnie od powyższych ustaleń, sąd apelacyjny nie podziela argumentów sądu I instancji co do kwalifikacji prawnej instytucji jaką byłaWyższa Szkoła (...)wL.. W tej mierze przekonuje stanowisko Instytutu Pamięci Narodowej, który dysponując profesjonalną kadrą śledczych i posiadając dostęp do dokumentów źródłowych ocenił faktyczną rolę tejże uczelni w strukturach aparatu bezpieczeństwa PRL i zakwalifikowałWyższą Szkołę (...)wL.jako organ centralny Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a następnie wydał urzędową informację, żeB. K.w okresie od 1 maja 1976 r. do 31 lipca 1990 r. pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa wart. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r.o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990. Natomiast wykładnia przepisów w powyższym zakresie, dokonana przez sąd okręgowy jest literalna i nie uwzględniała celu wprowadzonych zamian w zakresie wysokości świadczeń należnych byłym funkcjonariuszom. W kontekście rozpoznawanej sprawy nie przekonuje, zaaprobowana przez sąd okręgowy interpretacja przepisów dokonana przez Izbę Karną Sądu Najwyższego (uchwała I KZP 15/00). Sąd Najwyższy wyraził wprawdzie pogląd, że Akademia Spraw Wewnętrznych nie była organem SB w rozumieniu art. 2 ust. 5 ustawy z 11 kwietnia 1997 r., jednak sąd okręgowy nie uwzględnił faktu, że uchwała zapadła zanim weszła w życieUstawa z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów. Pod rządami ustawy poprzednio obowiązującej Akademia Spraw Wewnętrznych nie była literalnie wymieniona w art. 2 ustawy, stąd też zaistniała konieczność rozstrzygnięcia tej kwestii przez Sąd Najwyższy. Niemniej następcze działanie ustawodawcy w postaci zamieszczenia Akademii Spraw Wewnętrznych w wykazie instytucji SB (art. 2) wskazuje, że Sąd Najwyższy dokonał wykładni ustawy sprzecznej z intencją ustawodawcy. Skoro zatem Akademia Spraw Wewnętrznych została kategorycznie wymieniona w wykazie organów SB, to należało wnioskować, że takżeWyższa Szkoła (...)wL.(bezpośrednia poprzedniczka(...)) powinna być uznana za instytucję centralną SB MSW. Wymaga też podkreślenia, że Sąd Najwyższy rozstrzygał sprawę w Izbie Karnej i na potrzeby postępowania lustracyjnego statuującego odpowiedzialność quasi karną. Procedura karna rządzi się innymi prawami niż cywilna i wymaga bezsprzecznych dowodów, jak też jednoznaczności podstaw prawnych ukarania. Natomiast przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie jest wysokość świadczenia z ubezpieczenia społecznego, które to świadczenia wg dotychczasowych przepisów były wypłacane w wysokościach niewspółmiernie wysokich w stosunku do wysokości świadczeń należnych w powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych. Rozstrzygając w tej sprawie należało przede wszystkim uwzględnić, żeustawa z 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin(Dz. U. z dnia 13 lutego 2009 r.) została poprzedzona preambułą następującej treści:
Uznając, że system władzy komunistycznej opierał się głównie na rozległej sieci organów bezpieczeństwa państwa, spełniającej w istocie funkcje policji politycznej, stosującej bezprawne metody, naruszające podstawowe prawa człowieka,
stwierdzając, że wobec organizacji i osób broniących niepodległości i demokracji dopuszczano się zbrodni przy jednoczesnym wyjęciu sprawców spod odpowiedzialności i rygorów prawa,
dostrzegając, że funkcjonariusze organów bezpieczeństwa pełnili swoje funkcje bez ponoszenia ryzyka utraty zdrowia lub życia, korzystając przy tym z licznych przywilejów materialnych i prawnych w zamian za utrwalanie nieludzkiego systemu władzy,
uznając, że samozwańcza Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego służyła utrwalaniu systemu komunistycznego w Polsce,
wyróżniając postawę tych funkcjonariuszy i obywateli, którzy ponosząc wielkie ryzyko stanęli po stronie wolności i krzywdzonych obywateli
- kierując się zasadą sprawiedliwości społecznej wykluczającą tolerowanie i nagradzanie bezprawia, uchwala się, co następuje: (…)
Zatem jednoznaczną intencją ustawodawcy było obniżenie wysokość świadczeń funkcjonariuszyreżymowych, które to świadczenia nie mogły być nadal traktowane jako nagradzanie bezprawia uprawianego wrozległej sieci organów bezpieczeństwa państwa.Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, żeprzywileje emerytalne związane z pracą w aparacie bezpieczeństwa PRL nie zasługują na ochronę prawną przede wszystkim ze względu na powszechne poczucie naruszenia w tym zakresie zasady sprawiedliwości społecznej. Wynika też, żeprojekt ustawy o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (…) zakłada nadanie przepisom ww. ustawy brzmienia utrzymującego zasadę, że do okresów równoważnych ze służbą w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego czy innych służbach mundurowych zalicza okresy służby w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990, w rozumieniuustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów(Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425), przy czym wymiar emerytury za te okresy (służby w organach bezpieczeństwa) wynosić ma 0,7% za każdy rok służby.Ustawodawca wskazał wreszcie, żeokreślenie, które osoby i w jakich okresach, pełniły służbę w organach bezpieczeństwa PRL, dokonywałby Instytut Pamięci Narodowej na podstawie posiadanych akt osobowych byłych funkcjonariuszy.
Z rozważań sądu okręgowego wynika, że zakwalifikowałWyższą Szkołę (...)wL.jako instytucją centralną Służby Bezpieczeństwa w strukturze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, jednak nie uznał okresu studiów w tej Szkole za okres służby ubezpieczonego w organach bezpieczeństwa państwa, ponieważ Szkoła nie została z mocy prawa rozwiązana z chwilą utworzenia(...)tak jak tego wymagałart. 3 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów(Dz. U. Nr 63, poz. 425 ze zm.) - lecz została zniesiona około 10 miesięcy wcześniej, na podstawierozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 czerwca 1989 r. w sprawie zniesienia wyższych szkół oficerskich nadzorowanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych. W ocenie sądu apelacyjnego przedstawione przez sąd okręgowy rozumienie prawa wypacza intencję ustawodawcy i w istocie prowadzi do uhonorowania okresu, w którym funkcjonariusz – podejmując szkolenie w uczelni reżymowej - szczególnie aktywnie realizował cele polityczne nieludzkiego sytemu władzy. Powszechnie wiadomo, a wynika to także z ogólnodostępnej literatury, żeWyższa Szkoła (...)wL.była nakierowana na kształcenie tylko zasłużonych funkcjonariuszy, a jej ukończenie gwarantowało awans zawodowy, i tak też było w przypadku ubezpieczonego.
Dokonując wykładniart. 3 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentównie należało pomijać okoliczności istnienia Instrukcji Przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej z dnia 25 czerwca 1990 r. stanowiącej załącznik do decyzji sekretariatu Komisji Kwalifikacyjnej, wydanej w celu realizacjiustawy o Urzędzie Ochrony Państwaokreślającej byłych funkcjonariuszy SB podlegających zwolnieniu ze służby w(...). Z treści Instrukcji wynika, że do byłych funkcjonariuszy SB podlegających zwolnieniu ze służby w(...)należało zaliczać zarówno kadrę dydaktyczną jak i słuchaczyWyższej Szkoły (...)wL..
Sąd Apelacyjny w Szczecinie rozstrzygając niniejszą sprawę prezentuję konsekwentną oceną prawną i odwołuje się wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 7 listopada 2013 r. sygn. akt III AUa 390/13, w myśl którego uczelniaWyższa Szkoła (...)wL.została uznana za organ centralny SB MSW. Sąd apelacyjny stoi na stanowisku, że prawidłowa wykładnia art. 2 ustawy lustracyjnej dokonana w oparciu o cel towarzyszący ustawodawcy, jak i poczucie sprawiedliwości społecznej nakazuje przyjąć, że absolwenciWyższej Szkoły (...)wL.byli pracownikami SB w rozumieniu art. 15b policyjnej ustawy emerytalnej.
W konsekwencji dokonanych ustaleń i przedstawionej oceny sąd apelacyjny na podstawieart. 386 §1 k.p.c.orzekł co do istoty sprawy i zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I oraz oddalił odwołanie. O kosztach zastępstwa procesowego należnych pełnomocnikowi organu rentowego orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i art. 108 § 1 k.p.c, w zw. z§ 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z dnia 3 października 2002 r. Nr 163 poz.1349)