Sąd Okręgowy w Kaliszu
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 481/13
Data wyroku: 2013-11-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marian Raszewski, Wojciech Vogt, Barbara Mokras
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 415 k.c.

Sygn. akt II Ca 481/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
K., dnia 21 listopada 2013 r.

Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Vogt (spr.)

Sędziowie:

SSO Barbara Mokras
SSO Marian Raszewski

Protokolant:

st. sekr. sąd. Jolanta Bąk

po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2013 r. w Kaliszu
na rozprawie
sprawy z powództwaB. W.,M. W.,I. W.
przeciwko(...) S.A.wW.,Giełdzie (...) sp. z o.o.wK.
o zapłatę
na skutek apelacji powódek
od wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu
z dnia 25 kwietnia 2013r. sygn. akt I C 2320/12

I
oddala apelacje,

II
zasądza od powódkiM. W.na rzecz pozwanych(...) S.A.w(...) Spółka z o.o.kwotę po 1200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

III
zasądza od powódkiI. W.na rzecz pozwanych(...) S.A.w(...) Spółki z o.o.wK.kwotę po 1.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

IV
nie obciąża powódkiB. W.kosztami postępowania.

II Ca 481/13

UZASADNIENIE
Powódki wniosły - po ostatecznym sprecyzowaniu żądania - o zasądzenie od(...) S.A.z siedziba wW.i GiełdyK.in solidumna rzeczB. W.kwoty 48.750 zł, na rzeczM. W.kwoty 15.123 zł, na rzeczI. W.kwoty 11.250 zł z ustawowymi odsetkami od pierwszego pozwanego od dnia 19 lutego 2011 r., od drugiego od 10 kwietnia 2012 r. oraz o zasądzenie od GiełdyK.na rzeczB. W.kwoty 16.250 zł. i renty uzupełniającej w kwocie 678 zł miesięcznie, na rzeczM. W.kwoty 5.841 zł, na rzeczI. W.kwoty 3750 zł z odsetkami od dnia 10 kwietnia 2012 r.
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.
Sąd Rejonowy w Kaliszuwyrokiem z dnia 25 kwietnia 2013 r. oddalił powództwo i orzekł o kosztach postępowania. Rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach:
W dniu 9 stycznia 2011 r.Z. W. (1)przyjechał wraz zW. K.na teren GiełdyK.. Po wspólnym wypiciu kawy poszli oglądać samochody. Nie chodzili razem.
GiełdaK.na podstawie umowy użycza terenfirmie (...).(...)wK.na prowadzenie giełdy samochodowej w każdą niedzielę od godziny 6 – 14. W sobotę na terenie giełdy(...)prowadzona jest giełda warzywna. Pracownicy GiełdyK.przygotowują teren giełdy przed rozpoczęciem giełdy samochodowej. W zależności od warunków atmosferycznych teren jest sprzątany, odśnieżany, posypywany sola i piaskiem. Przygotowanie terenu odbywa się w nocy przed otwarciem giełdy. Śnieg jest zbierany w całości i pryzmowany, a w wypadku nadmiaru wywożony poza teren giełdy. Pracownicy giełdy mają do dyspozycji sprzęt do odśnieżania: odśnieżarkę i piaskarkę. Przy dużych opadach śniegu giełda najmuje firmę do odśnieżania. Giełda zakupuje sól drogową, którą miesza z piaskiem i tym posypuje teren.
(...) SAw dniu 16 grudnia 2010 r. zawarło zGiełdą (...) sp. z o.o.umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, w której suma ubezpieczenia została określona na kwotę 75.000 zł.
W dniu 9 stycznia 2011 r. była dodatnia temperatura powietrza. Dzień wcześniej występowały opady deszczu o natężeniu słabym i umiarkowanym. Opady śniegu nie występowały. Ostatnie opady śniegu notowano w dniu 3 stycznia 2011 r. alb były to opady śladowe. Na skutek dodatniej temperatury i opadów deszczu pokrywa śnieżna zmniejszyła się i w dniu 9 stycznia notowano pokrywę śnieżną z przerwami o wysokości 3 cm. W dniach 8-9 stycznia 2011 r. występowało zjawisko śliskich dróg i chodników. Jednak dotyczyło to nawierzchni na których nie działają służby drogowe – brak odśnieżania, posypywania piaskiem i solą. Tego dnia nie było problemu z wjazdem i wyjazdem z giełdy samochodowej. Zarządca giełdy nie zgłaszał uwag co do stanu nawierzchni. W dniu 9 stycznia 2011 r. na terenie giełdy złamała nogęW. W., która - jak twierdzi – poślizgnęła się i przewróciła albowiem szła po tafli lodu, która pod wpływem słoncza zmieniła się w wodę.
Z. W. (1)w nieustalonych okolicznościach przewrócił się Ktoś wezwał pogotowie ratunkowe. Ratownicy stwierdzili, że pacjent jest nieprzytomny, reaguje na ból, ma uraz głowy.Z. W. (1)został zabrany do szpitala, gdzie rozpoznano cukrzycę zrekompensowaną, otyłość, nadciśnienie tętnicze oraz uraz czaszkowo – mózgowy. Pacjent zmarł w dniu 13 stycznia na niewydolność wielonarządową.
Sąd przyjął, że powódki nie udowodniły, że szkoda powstała z winy pozwanego GiełdyK..
Apelacjeod powyższego rozstrzygnięcia wniosły powódki zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły:

1
błędne przyjęcie podstawy faktycznej wyroku poprzez przyjecie, że w dniu zdarzenia teren GiełdyK.był należycie odśnieżony i posypany sola, stąd pozwani nie odpowiadają za śmierćZ. W. (1),

2
naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj,:

⚫

art. 231 k.p.c.poprzez brak zastosowania domniemania faktycznego polegającego na wnioskowaniu, że :

a
skoro – co wynika z urzędowego dokumentu – przyczyna upadku było „poślizgnięcie na tym samym poziomie” – to teren dostępny dla klientów Giełdy był co najmniej częściowo śliski i niedostosowany do warunków atmosferycznych,

b
jeżeli wykazano, że powódkaB. W.była załamana po śmierci męża , a ponadto całkowicie wycofała się z aktywnego życia i właściwie znalazła się pod opieka córki – zdarzenie to spowodowało znaczne pogorszenie jej sytuacji życiowej,

⚫

art. 233 k.p.c.poprzez:

a
bezpodstawne przyjęcie, że przyczyna upadku i w konsekwencji śmierciZ. W.pozostaje niewiadoma wbrew ujawnionym w materiale dowodowym dokumentom urzędowym w tej materii,

b
zaniechanie oparcia orzeczenia na zbiorze dokumentów urzędowych i prywatnych dotyczących przyczyn upadkuZ. W., doznanego urazu i przyczyny śmierci, a także kosztów poniesionych w związku z jego pochówkiem oraz osiąganych przezeń dochodów,

⚫

art. 328 § 2 k.p.c.polegające na jedynie częściowym wyjaśnieniu w uzasadnieniu podstawy faktycznej wyroku, poprzez pominięcie znajdujących się w aktach sprawy dowodów w postaci dokumentów urzędowych i prywatnych,

ponadtoart. 98 § 2 k.p.cprzez zasądzenie od powódek ad 2 i ad 3 podwójnego zwrotu kosztów zastępstwa prawnego pozwanego orazart. 102 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie.

Wskazując na powyższe wniosły o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie kosztów za obie instancje.
Pozwani wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżące jako najistotniejszy dowód w sprawie traktują znajdujące się na karcie 13 akt i na karcie 2 akt szkodowych ubezpieczyciela świadectwo śmierciZ. W. (1)z dnia 13 stycznia 2011 r.. W świadectwie tym jako przyczynę uraz czaszkowo mózgowego podano „upadek na tym samym poziomie wskutek poślizgnięcia”.
Nie ulega wątpliwości, że świadectwo zgonu wystawione przezWojewódzki Szpital (...)wK.z dnia 13 stycznia 2011 r. jest dokumentem urzędowym, o którym mówiart. 244 k.p.c.
Zgodnie z utrwalonym poglądem zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sąd orzekający winien każdorazowo – prowadząc dowód z dokumentu urzędowego – sprawdzić, czy dokument ten został sporządzony przez podmiot wymieniony wart. 244 k.c.oraz - co w niniejszej sprawie jest o wiele ważniejsze -czy został sporządzony w zakresie jego urzędowej funkcji(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2000 r., II CKN 1322/00, lex nr 51967; Krzysztof Knoppek, /w/Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz pod redakcją Henryka Doleckiego i Tadeusza Wiśniewskiego, Warszawa 2011, Tom I, s. 872). Cechą materialna dokumentu urzędowego (także określonego wart. 244 § 2 k.p.c.) jest okoliczność, że został on sporządzony przez odpowiedni organ orazw zakresie jego kompetencji( por. K. Piasceki, /w/ Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2006, tom I, s. 1048; Małgorzata Sieńko /w/ Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz pod redakcja Małgorzaty Manowskiej, Warszawa 2013, s. 462).
Z treściart. 244w zw. zart. 252wynika, że dokumenty urzędowe korzystają z dwóch domniemań prawnych, tj. z domniemania autentyczności (iż dokument pochodzi od osoby lub organu wskazanego jako jego wystawca, a zatem, że nie jest on sfałszowany) oraz z domniemania zgodności z prawdą (iż zaświadcza on prawdziwy stan rzeczy). Obydwa te domniemania należą do grupy domniemań wzruszalnych (podważalnych, obalanych –art. 252, 253 k.p.c.).
Świadectwo śmierci wydane przez szpital należy do grupy dokumentów narratywnych (sprawozdawczych, informujących) i dlatego z dokumentem tym wiąże się domniemanie prawdziwości (por. Krzysztof Knoppek, op.cit., s. 874).
Z przedmiotowego świadectwa wynika więc, żeZ. W. (1)przebywał w określonych dniach w szpitalu, na jakim oddziale, kiedy zmarł i z jakiego powodu. W tym wypadku w rozpoznaniu stwierdzono, że śmierć nastąpiła w wyniku urazu czaszkowo mózgowego. Powyższe dane zostały stwierdzone w zakresie urzędowej funkcji, w zakresie kompetencji ordynatora oddziału i tylko w tym zakresie świadectwo to korzysta z tzw. domniemania prawdziwości. Natomiast stwierdzenia wykraczające poza kompetencje szpitala jako organu leczącego, w tym wzmianka o upadku na tym samym poziomie wskutek poślizgnięcia nie korzysta z domniemania prawdziwości. W tym zakresie świadectwo to musi być traktowane jako dokument prywatny (art. 245; Krzysztof Knoppek, op.cit., s. 872)
Zgodnie zaś zart. 245 k.p.c.dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Jest rzeczą oczywistą, że moc dowodowa takiego oświadczeniaB. C.- specjalisty anestezjologii i intensywnej terapii, która nie widziała zdarzenia (co jest niesporne), a powódki nie wykazały z jakich źródeł wiedziała ona o przyczynach upadku – jest praktycznie żadna. Należało więc to oświadczenie ocenić jako niewiarygodne. Tym bardziej, że z karty ratownictwa medycznego (k-101) wynika jedynie, że ratownicy znaleźli pacjenta nieprzytomnego, reagującego na ból. Wpisano jedynie, że przewrócił się na giełdzie. Przesłuchany natomiast świadekM. J.(k-160 akt) nie pamiętał nawet, czy to on był wtedy ratownikiem w karetce.
Trafnie więc Sąd I instancji – wbrew zarzutom zawartym w apelacji – nie wykorzystał tego dokumentu i nie wyciągał w oparciu o dane tam zawarte dalej idących wniosków o stanie nawierzchni giełdy i przyczynach powstania szkody.
Natomiast Sąd Rejonowy wbrew zarzutom apelacji prawidłowo ustalił, że teren Giełdy był odśnieżony i posypany solą. Sąd powołał dowody, na których się oparł i przyczyny dla, których innym dowodom odmówił wiarygodności. Ocena dokonana przez Sąd nie jest dowolna. Nie podważa tych prawidłowych ustaleń fakt, że w innym miejscu GiełdyW. W.w wyniku poślizgnięcia doznała urazu. Z tego bowiem fakty w żaden sposób nie wynika, że Giełda nie była odśnieżona i posypana solą, jak również to, żeZ. W. (1)przewrócił w wyniku poślizgnięcia na oblodzonej powierzchni.
Charakterystyczne jest natomiast, że w apelacji skarżące nie powołały się – poza wspomnianym świadectwem śmierci - na ani jeden dowód, który wskazywałby, żeZ. W. (1)doznał urazu głowy dlatego, że przewrócił się na śliskiej powierzchni Giełdy (co zresztą samo w sobie nie rodziłoby jeszcze odpowiedzialności pozwanych).
Wobec niezasadności zarzutów podważających samą zasadę odpowiedzialności rozważania co do wadliwości ustalenia wysokości szkody są bezprzedmiotowe.
Sąd również prawidłowo rozliczył koszty postępowania. W obecnym stanie prawnym każdemu z wygrywających proces współuczestników materialnych (a tym bardziej współuczestników formalnych jak w niniejszej sprawie) należy się zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Na poparcie tego stanowiska należy powołać treśćart. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca obowiązana jest zwrócić koszty procesu przeciwnikowi. Tak więc każdemu ze współuczestników procesu wygrywającemu sprawę należy się od strony przeciwnej zwrot poniesionych przez niego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego (por. Andrzej Daczyński, Koszty postępowania cywilnego, Warszawa 2010, s. 225).
Mając na uwadze powyższe okoliczności należało, zgodnie zart. 385 k.p.c.i 98 i 102k.p.c., orzec jak w sentencji.