Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 799/13
Data wyroku: 2013-06-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Rosłoń
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13.11.2012 r. K 2/12

Sygn. akt V U 799/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 czerwca 2013 roku

Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSO Elżbieta Rosłoń
Protokolant: Bożena Radziusz

po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 roku w Białymstoku
na rozprawie
sprawyJ. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o wyrównanie świadczenia
na skutek odwołaniaJ. J.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
z dnia 10 kwietnia 2013 roku
Nr(...)- (...)

I
Zmienia zaskarżoną decyzję i decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.z dnia 4 października 2011 roku Nr(...)-1/15/E w części w jakiej decyzja ta zawiesza wypłatę emerytury za okres od 1 października 2011 roku do21 listopada 2012 roku i stwierdza, żeJ. J.prawo do wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 roku do dnia 21 listopada 2012 roku.

II
Wniosek o wypłatę odsetek przekazuje do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB..

sygn. akt V U 799/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 10 kwietnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwB., po rozpoznaniu wnioskuJ. J.odmówił uchylenia decyzjiz dnia 4 października 2011 r., w części, w jakiej decyzja ta zawiesza prawo do emeryturyza okres od 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r.
W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia 4 października 2011 r. w oparciu o przepisart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726 ze zm.) zwanej dalej ustawą o zmianie ustawy o finansach publicznych, w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) zwanej dalej ustawą emerytalną zawiesił odwołującej prawo do wypłaty emerytury od 1 października 2011 r.
J. J.w dniu 26 listopada 2012 r. złożyła wniosek o wypłatę świadczeń emerytalnych za okres od 1 października 2011 r. Decyzją z dnia 21 grudnia 2012 r. organ rentowy podjął wypłatę emerytury od dnia 22 listopada 2012 r., tj. od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. (K 2/12) stwierdzającego niezgodność zkonstytucjąwymienionych powyżej przepisów zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. Organ rentowy wskazał, że zarówno w wyroku jak i uzasadnieniu, Trybunał Konstytucyjny nie ustalił innej daty utraty mocy obowiązywania wskazanych przepisów i w związku z tym, na podstawieart. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejnależało uznać, iż orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i z tym dniem następuje utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, którego dotyczy orzeczenie. W związku powyższym wyrok ten nie ma zastosowania do przypadającego przed dniem 22 listopada 2012 r. okresu zawieszenia emerytury w oparciu o powołane przepisy.
W odwołaniu od decyzjiJ. J.wniosła o jej zmianę poprzez uchylenie decyzji z dnia 4 października 2011 r. w części, w jakiej decyzja ta zawiesza prawo do emerytury od 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r. i nakazanie organowi rentowemu wypłaty zaległych świadczeń emerytalnych wraz z odsetkami. Stanowisko swoje uzasadniała wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. wydanym w sprawie K 2/12.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje.
Decyzją z dnia 12 maja 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.przyznałJ. J.prawo do emerytury od dnia 1 kwietnia 2009 r. Wnioskodawczyni pozostawała zatrudniona wB.(...)wB.. Decyzją z dnia 4 października 2011 r. organ rentowy na podstawie art. 103a ustawy emerytalnej w związku z art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych wstrzymał wypłatę emerytury od 1 października 2011 r.
Stosownie do treści art. 103a ustawy emerytalnej w brzmieniu obowiązującymod dnia 1 stycznia 2011 r., dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych, prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego z tym,że zgodnie z art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych, do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, przepisy ustawy emerytalnejw brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2011 r. miały zastosowanie poczynając od dnia1 października 2011 r.
Przedstawiony stan prawny powodował, że emerytura w takiej sytuacji jakw niniejszej sprawie podlegała zawieszeniu.
Obecnie, z mocy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, nie obowiązujeart. 28 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Oznacza to, że w przypadku osób, którym emeryturę przyznano przed1 stycznia 2011 r., a które kontynuują zatrudnienie istniejące przed przyznaniem emerytury, nie ma podstaw do zawieszenia emerytury.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. wydanym w sprawieK 2/12 orzekł, żeart. 28. ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z 2010 r. Nr 40, poz. 224, Nr 134, poz. 903, Nr 205, poz. 1365, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112 i Nr 205,poz. 1203 oraz z 2012 r. poz. 118 i 251), dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodnyz zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z 22 listopada 2012 r. (Dz. U. 2012/1285).
W związku z powyższymJ. J.w dniu 26 listopada 2012 r. złożyła do organu rentowego wniosek o wznowienie wypłaty zawieszonych świadczeń i wypłatę zaległych świadczeń wraz z odsetkami.
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2012 r. organ rentowy wznowił postępowaniew sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 4 października 2011 r. Decyzją z dnia 21 grudnia 2012 r. wznowił wypłatę emerytury od 22 listopada 2012 r., natomiast decyzją z dnia 10 kwietnia 2013 r.- obecnie zaskarżoną - odmówił uchylenia decyzji z dnia 4 października 2011 r., w części, w jakiej decyzja ta zawiesza prawo do emerytury za okres od dnia 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r.
Bezsporną w sprawie pozostaje okoliczność, że wnioskodawczyni nabyła prawodo emerytury bez konieczności rozwiązywania dotychczasowego stosunku pracy.W ustawowym terminie, w oparciu o treśćart. 145a kpa, wniosła skargę o wznowienie postępowania w związku z treścią w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Kwestią sporną pozostawało zatem określenie skutków prawnych pod względem czasowym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. Zgodniez poglądem przeważającym w orzecznictwie Sądu Najwyższego, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu ustawy zKonstytucjąjest w zasadzie skutecznyex tunc, tj. od dnia wejścia w życie zakwestionowanego przepisu, chyba żeco innego wynika z sentencji wyroku (zob. uchwała z dnia 3 lipca 2003 r., III CZP 45/03, OSNC 2004, nr 9, poz. 136, wyrok z dnia 9 października 2003 r., I CK 150/02, OSNC 2004, nr 7-8, poz. 132, wyrok z dnia 29 października 2003 r., III CK 34/02, OSP 2005, nr 4, poz. 54, uchwała z dnia 23 stycznia 2004 r., III CZP 112/03, OSNC 2005, nr 4, poz. 61, postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004 r., IV CK 272/03, niepubl., wyrok z dnia 30 września 2004 r., IV CK 20/04, OSNC 2005, nr 9, poz. 161, wyrok z dnia 26 listopada 2004 r., V CK 270/04, niepubl., uchwała z dnia 23 czerwca 2005 r., III CZP 35/05, OSNC 2006, nr 5, poz. 81, wyrok z dnia7 października 2005 r., II CK 756/04, "Monitor Prawniczy" 2005, nr 21, s. 1027, uchwałaz dnia 19 maja 2006 r., III CZP 26/06, OSNC 2007, nr 3, poz. 39, wyrok z dnia 14 września 2006 r., III CSK 102/06, niepubl., uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 7 grudnia 2006 r., III CZP 99/06, OSNC 2007, nr 6, poz. 79, wyrok z dnia 15 czerwca 2007 r., II CNP 37/07, niepubl., wyrok z dnia 13 grudnia 2007 r., I CSK 315/07, niepubl., wyrok z dnia 19 czerwca 2008 r., V CSK 31/08, OSNC-ZD 2009, nr A, poz. 16, wyrok z dnia 20 maja 2009 r.,I CSK 379/08, OSNC 2009, nr 12, poz. 172).
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w którym orzeczono niezgodność zKonstytucjąprzepisu przejściowego, stwierdzającego, że „nowy” przepis ma zastosowanie do stosunków prawnych w całości ukształtowanych na podstawie zdarzeń zaistniałych sprzed wejścia tego przepisu, wywołuje skutekex tunc, co oznacza, że „nowy” przepis nie ma zastosowaniado sytuacji prawnej określonej przepisem, który utracił moc na podstawie orzeczenia Trybunału. W odniesieniu do takiej sytuacji - ze skutkiem wstecznym - „ odzyskuje” zatem moc poprzedni stan prawny.
Za takim rozumieniem przemawia sens instytucji wznowienia postępowania. Gdyby nawet przyjmować, że orzeczenie ma skutekex nunc, to jednolicie - także w doktrynie - przyjmuje się, że do sytuacji wznowienia postępowania, orzeczenie Trybunału ma skutekex tunc. Jeżeli podstawę wznowienia stanowi oparcie rozstrzygnięcia na akcie normatywnym uznanym następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny zKonstytucją, rozpatrywanie sprawy powoduje konieczność uwzględnienia innego stanu prawnego w takim zakresie,w jakim wpływa on na orzeczenie wydane w tym postępowaniu.
Wskazany wyrok ma charakter kasatoryjny, tym samym stwierdzenie niekonstytucyjności zakwestionowanego przepisu oznacza jego wyeliminowanie z systemu prawnego. Oceniając skutki wyroku, Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się,że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą – jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury – nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. Natomiast przepis ten pozostaje nadal w obrocie prawnym i znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawodo emerytury w momencie jego wejścia w życie i później, tj. od 1 stycznia 2011 r.
W stosunku do ubezpieczonych objętych powyższym rozstrzygnięciem, którzy nabyli prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. należy zatem dokonać rekonstrukcji stanu prawnego, powracając do stanu jaki obowiązywał zanimdo ustawy emerytalnej został dodany art. 103a. Przed wprowadzeniem tego przepisunie istniał wymóg rozwiązania stosunku pracy celem realizacji prawa do emerytury.Ustawąz dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych(Dz. U. Nr 228, poz. 1507) uchylony został z dniem 8 stycznia 2009 r. ust. 2a art. 103 cyt. ustawy emerytalnej (art. 37 pkt 5 lit. b cyt. ustawy), który stanowił, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względuna wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Od dnia 1 stycznia 2011 r. przepis ten ponownie został wprowadzony do ustawy emerytalnej jako art. 103a - z mocy art. 6 pkt 2 w zw. z art. 30 cyt. ustawy o zmianie ustawyo finansach publicznych.
Ubezpieczonym, którzy nabyli prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. była wypłacana emerytura, mimo kontynuowania zatrudnienia u pracodawcy, na rzecz którego wykonywali je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, gdyż nie obowiązywały w tym zakresie żadne ograniczenia.
Z mocy art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych przepis art. 103a ustawy emerytalnej znajdował zastosowanie do emerytur przyznanych przed dniem jego wejścia w życie - poczynając od dnia 1 października 2011 r., dlatego też od tej daty organ rentowy wstrzymał wnioskodawczyni wypłatę emerytury.
Obecnie z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, od tej datyJ. J.zachowała prawo do wypłaty emerytury.
Wobec powyższego, na podstawieart. 47714§ 2 kpc, Sąd orzekł jak w punkcieI wyroku.
Wniosek o ustalenie prawa do odsetek został przekazany do rozpoznania organowi rentowemu w trybieart. 4771º§ 2kpc, zgodnie z którym, jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy, sąd przyjmuje to żądaniedo protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie. Decyzja będąca przedmiotem postępowaniaw niniejszej sprawie nie zawierała rozstrzygnięcia o odsetkach.
Pomimo żądania wnioskodawczyni, odsetki, jako należność uboczna, nie były przedmiotem rozpoznania organu rentowego, który odniósł się jedynie do należności głównej, gdyż ta należność była przedmiotem decyzji w postępowaniu administracyjnym, którego dotyczyła skarga o wznowienie postępowania.