Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 389/12
Data wyroku: 2012-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Palacz ( spraw.), Jan Sokulski, Anna Gawełko
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych Dz. U. nr 124, poz. 1152 z późn. zm.

Sygn. akt. I ACa 389/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 grudnia 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący

SSA Andrzej Palacz ( spraw.)

Sędziowie:

SA Anna Gawełko
SA Jan Sokulski

Protokolant:

sekr.sądowy Cecylia Solecka

po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012 r. na rozprawie
sprawy z powództwaG. S.
przeciwko(...) S.A.wW.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I C 770/11

I
z m i e n i azaskarżony wyrok w ten sposób, że :

1
z a s ą d z aod pozwanego(...) S.A.wW.na rzecz powódkiG. S.kwotę 99.353 zł( dziewięćdziesiąt dziewięć tysięcy trzysta pięćdziesiąt trzy) z ustawowymi odsetkami od dnia 29 czerwca 2011 r,

2
o d d a l apowództwo w pozostałym zakresie,

3
z n o s iwzajemnie między stronami koszty procesu,

4
n a k a z u j eściągnąć od pozwanego(...) S.A.wW.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Rzeszowie kwotę 4.968 zł ( cztery tysiące dziewięćset sześćdziesiąt osiem ) tytułem wpisu od uwzględnionego roszczenia, od którego powódka była zwolniona oraz kwotę 2.633,33 zł ( dwa tysiące sześćset trzydzieści trzy 33/100) tytułem poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatków w sprawie – wynagrodzenie biegłych,

5
o d s t ę p u j eod obciążania na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Rzeszowie powódki opłatą od oddalonego roszczenia,

II
z a s ą d z aod powódkiG. S.na rzecz pozwanego(...) S.A.wW.kwotę 6.703 zł ( sześć tysięcy siedemset trzy) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego .

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Rzeszowie , w sprawie z powództwaG. S.przeciwko(...) SAwW.o zapłatę, wyrokiem z dnia 21.06.2012 r. sygn. akt I C 770/11 :

I
zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 179.400 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 29.06.2011 r. oraz koszty procesu w kwocie 5.615,71 zł ,

II
nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Rzeszowie kwotę 7970 zł tytułem wpisu (od pozwu ), w części od której powódka była zwolniona oraz kwotę 2633,33 zł tytułem brakującego wynagrodzenia biegłych .

Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że Sąd Okręgowy przyjął, że bezspornym w sprawie było, że powódka ubezpieczyła swój budynek mieszkalny i stodołę, położone wD.u pozwanego na sumę ubezpieczenia w wysokości 180.000 zł , a także , że strona pozwana ubezpieczała wspomniane budynki powódki począwszy od roku 2008, a polisa rok rocznie była odnawiana , jak również, że w miesiącu czerwcu 2010 r. na terenie miejscowościD.miały miejsce intensywne opady deszczu, które spowodowały ruchy mas ziemi, osuwisko bezpośrednio przed budynkiem powódki oraz liczne uszkodzenia samej struktury budynku .
Ustalił Sąd Okręgowy, na podstawie opinii biegłych z zakresu budownictwa i geologii, że przyczyną uszkodzeń budynku były ruchy mas ziemi spowodowane nadmiernymi i niespotykanymi od lat opadami atmosferycznymi , że sam budynek mieszkalny został posadowiony i wykonany zgodnie z zasadami sztuki budowlanej , nie zawiera żadnych wad konstrukcyjnych , przy budowie nie doszło do odstępstw od jakichkolwiek norm budowlanych , bo w okresie, kiedy budynek był budowany ,żadne normy budowlane nie obowiązywały .
Na podstawie tych powyższych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy przyjął, że wyłączną przyczyną zaistnienia uszkodzeń budynku mieszkalnego były niezależne od powódki warunki atmosferyczno – geologiczne powstałe w roku 2010 . Budynek nie nadaje się do bezpiecznej eksploatacji , bowiem w każdej chwili może się zawalić . Aby budynek wyremontować i wykonać prace zabezpieczające przed osuwiskiem należałoby wyłożyć kwotę 244.000 zł , a więc kwotę przewyższającą sumę ubezpieczenia .
Z tych też powodów , skoro budynki były ubezpieczone na sumę 180.000 zł , a strona pozwana wypłaciła powódce w ramach postępowania szkodowego kwotę 646,54 zł , należało uwzględnić powództwo w całości .
O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 108 § 1 kpc- na koszty procesu składa się częściowy wpis od pozwu uiszczony przez powódkę w kwocie 1000 zł, koszty zastępstwa procesowego w taryfowej wysokości oraz częściowe koszty (zaliczki) poniesione przez powódkę na wynagrodzenie biegłych za wydanie opinii.
Od powyższego wyroku apelację wywiódł pozwany – zaskarżył wyrok w pkt. I co do kwoty 80.046,54 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 29.06.2011 r. oraz w zakresie kosztów procesu w kwocie 5.615,71 zł i w pkt. II w całości - i zarzucając :
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że pozwany ponosi odpowiedzialność za powstałą szkodę na podstawiepolisy nr (...), podczas, gdy opinia biegłego wskazuje wyraźnie, że deszcze oraz obsuwanie ziemi miało miejsce w czerwcu 2011 r. ( winno być w 2010 r) , a więc w okresie, którego ta polisa nie obejmuje ,
- naruszenieart. 233 § 1 kpcprzez przekroczenie przez Sąd zasad swobodnej oceny dowodów i dowolną ich interpretację , bez uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego i wbrew zasadom doświadczenia życiowego ,
- naruszenieart. 100 kpcpoprzez jego niezastosowanie ,a w konsekwencji obciążenie pozwanej w całości kosztami postępowania sądowego,
wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie w zaskarżonej części żądania pozwu, a także zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania przed Sądem I i II instancji według norm przepisanych , ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji , a także „ zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania przed sądami I i II instancji , w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych”.
Powódka wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych .

Sąd Apelacyjny rozpoznając sprawę na skutek apelacji pozwanego, w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, zważył co następuje :

I.W pozwie powódka naprowadziła, że jako właścicielka budynku mieszkalnego oraz stodoły położonych wD., ubezpieczyła te budynki u pozwanego w dniu 7.07.2008 r. na okres 1 roku, na sumę ubezpieczenia 110.000 zł , w dniu 15.07.2009 r. przedłużyła polisę na kolejny rok do dnia 14.07.2010 r, również na sumę ubezpieczenia 110.000 zł ( w tym dom mieszkalny 100.000 zł , stodoła 10.000 zł ), w dniu 14.07.2010r. przedłużyła polisę na kolejny rok do dnia 14.07.2011 r. z sumą ubezpieczenia 180.000 zł – budynek mieszkalny 170.000 zł, stodoła 10.000 zł . Do pozwu dołączyła polisę obowiązkowego ubezpieczenia zabudowań w gospodarstwie rolnym z dnia 14.07.2010r. nr(...)budynku mieszkalnego i stodoły na sumę ubezpieczenia 180.000 zł. – dom mieszkalny 170.000 zł , stodoła 10.000 zł – na okres ubezpieczenia 15.07.2010 r – 14.07.2011 r.
W dalszej części uzasadnienia pozwu powódka podniosła, że w czerwcu 2010 r. w GminieD.miały miejsce intensywne opady atmosferyczne , na skutek których w rejonie , w którym położony jest jej dom, doszło do ruchów mas ziemnych . Wówczas w domu pojawiły się delikatne pęknięcia na ścianach, które wtedy nie zaniepokoiły mieszkańców, największe spustoszenie dokonało osunięcie ziemi , które wystąpiło we wrześniu i październiku 2010 r. Powstało osuwisko, które zagraża w każdej chwili zawaleniem domu mieszkalnego .
W uzasadnieniu pozwu i na dalszym etapie postępowania w tej sprawie , powódka nie twierdziła i nie naprowadziła, że na skutek ulewnych deszczów i powstałego osuwiska , uległ uszkodzeniu budynek gospodarczy – stodoła . Stodoła w związku z tym nie była objęta opinią biegłego z zakresu budownictwa .
Dlatego też Sąd Apelacyjny ustala, że stodoła stanowiąca własność powódki nie uległa uszkodzeniu na skutek ulewnych deszczy i powstałego osuwiska , a więc nie doszło do szkody w tym zakresie – powódka tego nie wykazała – co winno skutkować oddaleniem powództwa w tym zakresie z braku przesłanek zart. 67 ust. 1 ustawy z dnia 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych , Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych( Dz. U nr 124, poz. 1152 z późn. zm.) .
Apelacja pozwanego, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął , że powódce należy się odszkodowanie za szkodę powstałą w stodole i że błędnie zasądził odszkodowanie z tego tytułu z kwocie 10.000 zł jest zatem zasadna .
II.W świetle dalszego zarzutu apelacyjnego pozwanego istotnym jest rozważenie - przy przyjęciu, że szkoda w budynku mieszkalnym jest wyższa niż suma ubezpieczenia tego budynku - czy odszkodowanie za szkodę w budynku mieszkalnym , przy niekwestionowaniu już w apelacji przez pozwanego, że on nie odpowiada za szkodę w tym budynku z braku związku przyczynowego między osuwiskiem , a naruszeniem konstrukcji budynku , bo budynek był wybudowany niezgodnie ze sztuką budowlaną , należy wypłacić na podstawie polisy ubezpieczenia tegobudynku nr (...)zawartej między stronami w dniu 15.07.2009 r. na okres 15.07. 2009 r – 14.07.2010 r. , w którym budynek mieszkalny został ubezpieczony na sumę 100.000 zł (k. 65akt szkodowych), jak twierdzi pozwany ( w odpowiedzi na pozew – k. 44 pozwany zarzucił , wbrew temu co twierdzi się w odpowiedzi powódki na apelację pozwanej , że powódkę łączyła umowa ubezpieczeniowa –polisa nr (...)), czy też na podstawiepolisy ubezpieczeniowej nr (...)zawartej w dniu 14.07.2010 r. na okres 15.07.2010 r – 14.07.2011 r, w której budynek mieszkalny został ubezpieczony na sumę 170.000 zł .
Temu zagadnieniu , mimo różnego stanowiska stron, co do tego na podstawie której polisy należy zlikwidować szkodę , Sąd Okręgowy nie poświęcił w ogóle uwagi , co wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku .
Stosownie do art. 67 ust. 1 wyż. cyt. ustawy z tytułu ubezpieczenia budynków w gospodarstwie rolnym, przysługuje odszkodowanie za szkody powstałe w budynkach na skutek zdarzeń losowych , w tym też na skutek obsunięcia się ziemi ( usuwanie się ziemi – to szkody powstałe wskutek ruchów ziemi na stokach) , o ile zdarzenie wywołujące szkodę miało miejsce w okresie ubezpieczenia .
Kluczowym jest więc kiedy, czy przed dniem 15.07.2010 r. czy dopiero później obsunęła się ziemi , doszło do ruchów ziemi na stoku , na którym jest usytuowany budynek mieszkalny powódki , które to obsunięcie doprowadziło do naruszenia konstrukcji budynku mieszkalnego .
Biegły z zakresu budownictwaM. C.w swojej opinii (k. 84) stwierdza, że w czerwcu 2010 r. po obfitych opadach deszczu zsunęła się część gruntu przylegająca do budynku mieszkalnego od strony południowej, co spowodowało utratę stabilnego podparcia fundamentów . W pierwszym okresie, po wyżej wymienionym zdarzeniu, w budynku mieszkalnym wystąpiły drobne pęknięcia ściany, a w dniu 22.12.2011 r., podczas dokonanej wizji, stwierdzono pęknięcie całego naroża budynku .
Z kolei biegły z zakresu szkód górniczych i geologicznychJ. W.w swojej opinii (k. 135) stwierdził , że podczas bardzo obfitych opadów deszczu, jakie miały miejsce w maju i czerwcu 2010 r., woda spływająca po stoku spowodowała przepojenie gruntu, zwiększenie jego ciężaru i wyraźne osłabienie , w efekcie doszło do osunięcia się gruntu przy południowej ścianie budynku , które postępowało do września i października 2010 r. W odległości 1 metra od południowej ściany budynku nastąpiło oderwanie i zapadnięcie się gruntu na głębokość 3 metrów i na długości płaszczyzny oderwania wynoszącej kilkanaście metrów . Powierzchnia osuwającego się gruntu została sfalowana i widoczne są na niej obecnie nabrzmienia .
W wyniku przemieszczenia się gruntu nastąpiło uszkodzenie konstrukcji budynku .
Podobnie stwierdza w ekspertyzie przedłożonej przez powódkę ( jako załącznik do pozwu) geologJ. S.z listopada 2010 r. (k. 14) ,że po intensywnych opadach atmosferycznych w miesiącu czerwcu 2010 r. budynek uległ spękaniu i znalazł się bezpośrednio nad wysoką skarpą utworzoną przez powstałe osuwisko .
Istotnym w sprawie też jest protokół z dnia 20.09.2010 r. (k. 29), dołączony przez powódkę do pozwu , z kontroli obiektu budowlanego ( domu mieszkalnego powódki ) przeprowadzonej przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wB.przy udziale powódki iB. S., z którego wynika , że w stosunku do stanu skarpy stwierdzonego w czasie kontroli w dniu 5.07.2010 r , nastąpiło d a l s z e pionowe przemieszczenie gruntu przy budynku i poniżej wzdłuż stoku skarpy, z którego Sąd Apelacyjny przeprowadził dowód .
Te powyższe dowody pozwalają Sądowi Apelacyjnemu na dokonanie ustalenia , że przed dniem 5.07.2010 r. , a więc przed dniem zawarcia polisy ubezpieczeniowej w dniu 14.07.2010 r . utworzyło się osuwisko ziemi na stoku, na którym posadowiony jest dom mieszkalny powódki , że powódka o tym fakcie zawiadomiła Urząd Gminy wD.i Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego wB., skoro już w dniu 5.07.2010 r. przeprowadzono kontrolę stanu stoku .
Przy powyższym ustaleniu szkoda powstała w budynku mieszkalnym powódki na skutek usunięcia się ziemi na stoku , na którym jest posadowiony budynek mieszkalny powódki , winna być rozliczona na podstawie umowy ubezpieczenia z dnia 15.07.2009 r(...), w której ubezpieczono budynek mieszkalny na sumę 100.000 zł , a nie na podstawie umowy ubezpieczenia z dnia 14.07.2010 r nr(...), w której ubezpieczono budynek mieszkalny na sumę 170.000 zł .
Ponieważ zgodnie z obowiązująca polisą ubezpieczeniową na dzień zdarzenia wywołującego szkodę , budynek mieszkalny był ubezpieczony na sumę 100.000 zł , a w trakcie postępowania szkodowego ubezpieczyciel wypłacił kwotę z tego tytułu 646,54 zł , w uwzględnieniu powództwa , należało zasądzić na rzecz powódki jedynie kwotę 99.353 zł , a nie kwotę 169,353 zł , jak to błędnie uczynił Sąd Okręgowy – żądanie powódki o zasądzenie wyższej kwoty niż kwota 99.353 zł jest bezzasadne .
III.Powódka wygrała sprawę w około 50 % , dlatego też koszty procesu między stronami należało wzajemnie znieść (art. 100 kpc).
Powódka była zwolniona ( k. 36 ) od kosztów sądowych częściowo, a mianowicie od opłaty od pozwu ponad kwotę 1000 zł. Dlatego też od uwzględnionego roszczenia należało pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Rzeszowie, na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych , opłatę sądową od pozwu pomniejszoną o kwotę 1000 zł wpłaconą przez powódkę , a to w wysokości 3.968 zł ( 5% od 99.353 zł = 4.968zł – 1.000 zł ).
Wydatki związane z kosztem opinii biegłych wywołał pozwany , który bezzasadnie kwestionował zasadność powództwa twierdząc, że do naruszenia konstrukcji budynku mieszkalnego doszło tylko dlatego, że budynek wybudowano niezgodnie ze sztuką budowlaną, a więc tymi wydatkami należało wyłącznie obciążyć pozwanego –art. 103 § 1 kpc.
Sąd Apelacyjny uznał za zasadne nie obciążać powódki opłatą sądową od oddalonej części roszczenia , a to na podstawie art. 113 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych .
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono stosownie do przepisuart. 98 kpcw związku zart. 108 § 1 kpc, bo powódka przegrała sprawę na etapie postępowania apelacyjnego .
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku na mocyart. 386 § 1 kpc,385 kpc,98 kpcw związku zart. 108 § 2 kpc.