Sąd Okręgowy w Lublinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 353/13
Data wyroku: 2013-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Elżbieta Żak, Sądu Okręgowego Tomasz Lebowa, Sędzia Sądu Okręgowego Iwona Tchórzewska
Słowa kluczowe: Księgi Wieczyste
Podstawa prawna: art. 1047 k.p.c., art. 64 k.c., art. 365 k.p.c.

Sygn. akt II Ca 353/13

POSTANOWIENIE
Dnia 29 maja 2013 roku

Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Elżbieta Żak ( spr.)
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Iwona Tchórzewska
Sędzia Sądu Okręgowego Tomasz Lebowa

po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2013 roku w Lublinie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuGminy N.
z udziałem(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.
o wpis w dziale IIksięgi wieczystej Kw (...)
na skutek apelacji uczestnika
od wpisu Sądu Rejonowego Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia 25 stycznia 2013 roku, sygn. akt Dz. Kw 1371/13
postanawia:
1) oddalić apelację;
2) oddalić wniosekGminy N.o zasądzenie kosztów postępowania od(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW..

Sygn. akt II Ca 353/13

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 24 października 2012r.Gmina N.żądała aby Sąd Rejonowy Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku dokonał wpisu wksiędze wieczystej Kw (...)zgodnie z treścią dołączonego do wniosku prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2012r. w sprawie XXV C 1080/10 o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli zaopatrzonego w klauzulę wykonalności ( k.33).
Sąd Rejonowy Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku w dniu 25 stycznia 2013r. uwzględnił wniosek i wpisał w dziale IIksięgi wieczystej Kw (...)wnioskodawcę jako użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości (k.45).
Apelację od powyższego wpisu złożył uczestnik postępowania. Zaskarżając wpis w całości zarzucił: naruszenie prawa materialnego tj.art.232 k.c.poprzez dokonanie wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz właściciela nieruchomości oraz naruszenie prawa procesowego tj.art.6269k.p.c.iart.6262§ 3 k.p.c.poprzez dokonanie wpisu pomimo zachodzącej przeszkody do wpisu polegającej na tym, że wnioskodawca nie wykazał aby wykonał świadczenie wzajemne, tj. dokonał zapłaty ceny oraz ustanowił ograniczoneprawa rzeczowe, do których był zobowiązany.
Wobec zgłoszonych zarzutów apelujący wnosił o zmianę orzeczenia i oddalenie wniosku oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa według norm przepisanych (k.51).
W odpowiedzi na apelację wnioskodawcaGmina N.reprezentowana przez Wójta Gminy domagała się oddalenia apelacji i „zasądzenia od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów procesu za obie instancje w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych” ( k.80-82).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Żądanie wnioskodawcy o wpis w dziale IIksięgi wieczystej Kw (...)oparte jest na prawomocnym orzeczeniu sądu. W sytuacji gdy dokumentem dołączonym do wniosku, mającym stanowić podstawę wpisu, jest orzeczenie sądowe niedopuszczalne jest kontrolowanie przez sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym prawidłowości takiego orzeczenia ( por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 1991r., III CZP 71/91, OSNCP 3/92 ). Zasada ta wynika przy tym nie tylko z utrwalonego orzecznictwa, lecz przede wszystkim zart. 365 k.p.c., stanowiącego, że orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy. W okolicznościach niniejszej sprawy podstawą wpisu jest wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2012r. w sprawie XXV C 1080/10, zobowiązujący(...) Spółkę Akcyjnąz siedzibą wW.do złożenia oświadczenia woli następującej treści: „pozwana(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.sprzedaje powodowiGminie N.prawo użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości położonej w Niemcach,gminie N., w województwie(...), stanowiącądziałkę nr (...)o powierzchni 900, 00 m2oraz budynek o powierzchni użytkowej 461,90 m2, znajdujący się na tej nieruchomości, stanowiący odrębny przedmiot własności, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Lublinie X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw (...)za cenę 621.500,00 zł, a powódGmina N.oświadcza, że powyższe prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oraz budynek stanowiący odrębny przedmiot własności za podana cenę kupuje” (k.41).
Odnosząc więc treść tego orzeczenia - zgodnie z kognicją sądu wieczystoksiegowego określoną wart.6268§2 k.p.c.- do treści wniosku i treściksięgi wieczystej Kw (...)należy uznać, że postępowanie Sądu Rejonowego polegające na wykreśleniu(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.jako dotychczasowego użytkownika wieczystego i w to miejsce wpisanieGminy N.na podstawie dołączonego do wniosku tytuł wykonawczego było prawidłowe. Takie postępowanie uzasadnione jest tym, że wyrok zobowiązujący do złożenia oświadczenia woli co prawda zastępuje czynność prawną ( tu: umowę sprzedaży), ale w przypadku przeniesienia użytkowania wieczystego do wywołania skutków prawnych nie wystarczy sam akt prawny, bowiem zgodnie zart. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościamiprzeniesienie prawa uzależnione jest od wpisu w księdze wieczystej. Wyrok nie może stwarzać jakichkolwiek skutków prawnych dalej idących niż te, które by powstawały, gdyby dłużnik dobrowolnie uczynił zadość swemu obowiązkowi. Znaczenie konstytutywne wpisu wyraża się w tym, że jego przedmiotem nie jest deklaratywne potwierdzenie stanu prawnego, ale ustanowienie, zmiana lub zniesienie stosunku prawnego. Skoro wymieniony przepis uzależnia przeniesienie prawa od wpisu w księdze wieczystej, czyni wpis przesłanką powstania prawa, to nabycie prawa następuje dopiero z chwilą wpisu. Sytuację tę ujmuje się często w ten sposób, że przed dokonaniem wpisu osobie, na której rzecz wpis ma nastąpić, przysługują wszystkie uprawnienia wynikające z umowy o ustanowieniu prawa, z wyjątkiem samego prawa.
Z chwilą dokonania wpisu użytkowania wieczystego na rzecz wnioskodawcy powstała jednak wksiędze wieczystej Kw (...)niezgodność z rzeczywistym stanem prawnym. Gmina, bowiem nie może być jednocześnie właścicielem nieruchomości ( a jest nim od momentu zawarcia ze Skarbem Państwa umowy darowizny z dnia 23 czerwca 2010r.) i użytkownikiem wieczystym. To ten aspekt zaskarżonego wpisu zdaje się zauważać skarżący, podnosząc w apelacji, że nastąpiło „naruszenieart. 232 k.c.poprzez wpis użytkowania wieczystego na rzecz właściciela”. Pomijając okoliczność, że skarżący nie wskazał, który jego zdaniem paragraf tego przepisu został naruszony, należy podnieść, że w ocenie Sądu Okręgowego w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia tej normy. Zgodnie z brzmieniemart.232:Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i osobom prawnym(§1).W wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków(§ 2) . Cytowany przepis określa zatem co może być przedmiotem użytkowania wieczystego (nieruchomości gruntowe stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków ) oraz kto może być użytkownikiem wieczystym (osoby fizyczne i osoby prawne). Jego treść nie wyklucza sytuacji jak ma miejsce w sprawie niniejszej polegającej na tym, że właścicielem nieruchomości jest jednostka samorządu terytorialnego -Gmina N.a użytkownikiem wieczystym osoba prawna -Gmina N.. Skutek takiej sytuacji normuje inny przepis, niewskazany w apelacji, mianowicieart.247 k.c.według którego:ograniczoneprawo rzeczowewygasa, jeżeli przejdzie na właściciela rzeczy obciążonej albo jeżeli ten, komu prawo takie przysługuje, nabędzie własność rzeczy obciążonej. Co prawda ustawodawca posługuje się tu terminem: ograniczoneprawo rzeczowe, niemniej jednak zastosowanie konfuzji zart. 247 k.c.jest możliwe także do użytkowania wieczystego w sytuacji, gdy obciążające nieruchomość użytkowanie wieczyste przejdzie w całości na właściciela tej nieruchomości albo jeżeli użytkownik wieczysty nabędzie własność nieruchomości obciążonej. Ponieważ zgodnie z tym przepisem prawo takie wygasa z mocy prawa sąd wieczystksięgowy dostrzegając ten stan powinien był wpisać z urzędu ostrzeżenie o niezgodności treściksięgi wieczystej Kw (...)z rzeczywistym stanem prawnym stosującart.62613§1 k.p.c.Z uwagi na okoliczność, że od takiego wpisu przysługuje apelacja, sąd drugiej instancji nie mógł ze względów proceduralnych naprawić tego błędu, jednak przepis ten zezwala na dokonanie takiego ostrzeżenia sądowi pierwszej instancji w każdym czasie (sąd z urzędu dokona wpisu ostrzeżenia, jeżeli dostrzeże niezgodność stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym).
Odnosząc się do drugiego zarzutu apelacji, w którym skarżący podnosi, iż wpis został dokonany pomimo zachodzącej przeszkody polegającej na tym, że wnioskodawca nie wykazał aby wykonał świadczenie wzajemne, tj. dokonał zapłaty ceny oraz ustanowił ograniczoneprawa rzeczowe, do których był zobowiązany, należy stwierdzić jego bezzasadność. Badanie tych okoliczności, które dotyczą w istocie kwestii wykonania umowy wzajemnej, leży bowiem poza granicami kognicji sądu wieczystoksięgowego. Niezależnie jednak od tego argumentu zauważyć należy, że przepisyart. 1047 k.p.c.iart. 64 k.c.wiążą z orzeczeniem zobowiązującym do złożenia oznaczonego oświadczenia woli (stwierdzającym obowiązek złożenia oznaczonego oświadczenia woli) taki skutek, jakby oświadczenie to zostało złożone z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia, a w sytuacjach, w których złożenie oświadczenia woli jest uzależnione od wzajemnego świadczenia wierzyciela - z chwilą prawomocnego nadania temu orzeczeniu klauzuli wykonalności ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2009 r. w sprawie sygn. akt V CSK 326/08, LEX nr 619669 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I ACa 316/12, LEX nr 1223451). Skoro zatem wnioskodawca dołączył do wniosku prawomocny wyrok zaopatrzony w klauzulę wykonalności to Sąd Rejonowy miał wszelkie podstawy do dokonania wpisu zgodnie z jego treścią.
Z tych względów na podstawieart.385 k.p.c.w zw. zart. 13§2 k.p.c.Sąd Okręgowy oddalił apelację.
WniosekGminy N.zawarty w odpowiedzi na apelację o „zasądzenie od uczestnika kosztów procesu za obie instancje w tym kosztów zastępstwa procesowego” nie zasługiwał na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że postępowanie wieczystoksięgowe uregulowane jest wkodeksie postępowania cywilnegow art. od 6261doart.62613i jest postępowaniem nieprocesowym, w którym co do zasady stosowany jest w kwestii kosztów przepisart.520§1k.p.c., zgodnie z którym każdy biorący w nim udział ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątki przewidziane wart. 520 § 2 i § 3 k.p.c.nie mogą być interpretowanie w sposób rozszerzający. Zdaniem Sądu Okręgowego w sprawie niniejszej nie występują przesłanki uzasadniające odstępstwo od reguły wyrażonej wart. 520 § 1k.p.c. Ponadto należy podnieść, że Gmina nie wykazała aby poniosła jakichkolwiek koszty postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie w postępowaniu odwoławczym. Gmina jako osoba prawna czynności procesowe podejmuje przez swój organ czyli Wójta, nie była natomiast ( wbrew literalnemu brzmieniu wniosku) reprezentowana przez pełnomocników, dlatego koszty zastępstwa procesowego określone wart.98§ 3 k.p.c., czy wart. 99 k.p.c.nie powstały.

Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji postanowienia.