Sąd Rejonowy w Suwałkach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 200/11
Data wyroku: 2011-12-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Kluczyńska

Sygn. akt: I. C. 200/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 grudnia 2011 r.
Sąd Rejonowy w Suwałkach I. Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Agnieszka Kluczyńska

Protokolant:

Edyta Lipnicka

po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2011 r. w Suwałkach
na rozprawie

sprawy z powództwaS. S. (1),H. S.iJ. S.

przeciwkoTowarzystwo (...) S.A.wW.

o zapłatę

1
Zasądza od pozwanegoTowarzystwa (...) S.A.wW.na rzecz powodaS. S. (1)kwotę 5000 zł ( pięć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 23 maja 2011 roku do dnia zapłaty.

2
Zasądza od pozwanegoTowarzystwa (...) S.A.wW.na rzecz powódkiJ. S.kwotę 5000 zł ( pięć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 23 maja 2011 roku do dnia zapłaty.

3
Zasądza od pozwanegoTowarzystwa (...) S.A.wW.na rzecz powódkiH. S.kwotę 12.500 zł ( dwanaście tysięcy pięćset złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 23 maja 2011 roku do dnia zapłaty.

4
Oddala powództwaS. S. (1),J. S.w dalej idącym zakresie.

5
Zasądza od pozwanegoTowarzystwa (...) S.A.wW.na rzecz powódkiH. S.kwotę 2417 zł (dwa tysiące siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego;

6
Koszty postępowania w zakresie powództwS. S. (1)iJ. S.stosunkowo rozdziela pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.

7
Nakazuje pobrać od pozwanegoTowarzystwa (...) S.A.wW.na rzecz Skarbu Państwa ( kasa Sądu Rejonowego w Suwałkach) kwotę 625 złotych tytułem opłaty od pozwuH. S., od uiszczenia którego powódka była zwolniona.

SSR Agnieszka Kluczyńska

Sygn. akt I.C. 200/11

UZASADNIENIE
Powodowie :H. S.,J. S.i małoletniS. S. (1)wystąpili do tut. Sądu przeciwkoTowarzystwu (...) SAwW.z pozwem o zapłatę kwoty odpowiednio – 12.500 zł, 7500 zł i 7500 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Domagali się też zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu swego żądania powodowie wskazali, iż dnia 11 lipca 2006 roku wS.przyulicy (...), zginąłM. S.– wnukH. S.i jednocześnie siostrzeniec powódkiJ. S.iS. S. (1). Winę z powyższe ponosi kierujący pojazdem markiV. (...), ubezpieczony w zakresie OC w pozwanym Towarzystwie. Krzywda, jakiej w wyniku powyższego zdarzenia doznali powodowie, ich zdaniem uzasadnia przyznanie im zadośćuczynienia w kwotach żądanych w pozwie, uwzględniając 50 % przyczynienia się zmarłego do powstania przedmiotowego zdarzenia;
W trakcie postępowania likwidacyjnego pozwany odmówił przyznania zadośćuczynienia.
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie stosownych kosztów zastępstwa prawnego;
Wskazał w uzasadnieniu, iż nie istnieje podstawa prawna do dochodzenia roszczeń z tytułu zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej , mając na uwadze datę zdarzenia. Dodatkowo wskazał, iż roszczenie takowe może być ewentualnie skierowane przeciwko sprawcy naruszenia dobra osobistego, a nie do zakładu ubezpieczeń;

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 11 lipca 2006 roku kierujący pojazdem markiV. (...)onr rej (...)z niesprawnym układem hamulcowym i nie stosując się do zasady ograniczonego zaufania umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że przekroczył dozwoloną prędkość i na oznakowanym znakami poziomymi przejściu dla pieszych potrącił przebiegającego przez to przejście z jego lewej strony małoletniegoM. S., który wskutek doznanych obrażeń poniósł śmierć na miejscu. (okoliczność bezsporna, dodatkowo – odpis wyroku z dnia 19 grudnia 2007 roku w sprawie II K 596/06, notatkaK.S., akt zgonu, w aktach szkodowych)
W dacie kolizji sprawca szkody korzystał z ochrony ubezpieczeniowej w(...) SAwW.. Szkodę zaistniałą wskutek zdarzenia z dnia 11 lipca 2006 roku powodowie zgłosili pismem z dnia 25 lutego 2011 roku. (dowód: zgłoszenie szkody w aktach szkodowych).W dniu 16 marca 2011 roku pozwane Towarzystwo odmówiło powodom wypłaty tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (dowód : pismo pozwanego w aktach szkodowych).
M. S.w dacie śmierci miał 5 lat, powódkaH. S.pełniła wobec małoletniego funkcję rodziny zastępczej, od urodzenia opiekowała się małoletnim; (okoliczność bezsporna, wyjaśnienia powódkiH. S.k. 75v-77). PowódkaJ. S.– ciotka zmarłegoM. S.również od urodzenia opiekowała się małoletnim, w dacie zdarzenia nie mieszkała już wspólnie z matkąH. S.i małoletnim, zamieszkiwała naul (...)wS.wraz ze swoją rodzina ( mężem i 4 dzieci);
MałoletniS. S. (1)w dacie zdarzenia miał 8 lat, uczęszczał doszkoły Podstawowej nr (...)wS., zamieszkiwał wspólnie z matkąH. S.i małoletnimM. S.;
PowódkaH. S.bardzo przeżyła śmierć wnuka, bardzo dużo płakała, cierpiała na bezsenność, początkowo nie przyjmowała do wiadomości faktu śmierci wnuka, nie mogła jeść, nie była w stanie wykonywać czynności życia codziennego; powódka była bardzo silnie emocjonalnie związana z wnukiem, pełniła w stosunku do w/w funkcje rodziny zastępczej,M. S.zwracał się do powódki „mamo”; powódka nie leczyła się psychiatrycznie ani też nie podjęła terapii psychologicznej, nie przyjmował żadnych leków uspokajających; z wnukiem łączyły ją silne więzi emocjonalne; bolesne emocje i reakcje po jego śmierci i zaburzenia somatyczne są charakterystyczne dla okresu żałoby, obecnie powódkaH. S.realizuje funkcje rodzinne i społeczne bez istotnych zakłóceń; obecnie powódka nie wymaga leczenia czy terapii w zakresie psychologicznym czy psychiatrycznym
( wyjaśnienia powódkiH. S.k. 75v-76, opinia k. 91-94)
PowódkaJ. S.w dacie śmierci swego siostrzeńca nie zamieszkiwała wspólnie z nim; założyła własną rodzinę i dwa lata przed jego śmiercią wyprowadziła się z domu rodzinnego, przy czym od urodzenia małoletniego ona również opiekował się nim ; jak stwierdziła, nie rozróżniała miłości do własnych dzieci i miłości doM.; często małoletniM.przebywał u niej w domu wraz z jej bratemS.; przedmiotowe zdarzenie również wywarło na niej duży szok, cierpiała na bezsenność, nie mogła jeść; obecnie funkcjonuje prawidłowo, opiekuje się swymi dziećmi, przy czym odczuwa o nie większy lęk; bardzo często odwiedza gróbM.S.;J. S.doznała po śmierci swego siostrzeńca cierpień psychicznych charakterystycznych dla kulturowo przyjętego okresu żałoby; obecnie powódka prawidłowo funkcjonuje w życiu osobistym i społecznym, nie wymaga terapii lub leczenia w tym zakresie.
( dowód : wyjaśnienia powódkiJ. S.k. 76-76v, opinia k. 95-98)
MałoletniS. S. (1)w dacie śmierciM. S.miał 7 lat; był on bardzo mocno emocjonalnie związany zM. S.; mieszkał wspólnie z nim, spełzali ze sobą każdą wolną chwilę; wg matki –H. S.bardzo przeżył jego śmierć , obecnie małoletni czuje się bardzo samotny, trudno mu się pogodzić z tą sytuacją, tym bardziej, iż w chwili wypadku bawił się zM. S.; krzyczał, że to on powinien wpaść na samochód, a nieM., nie spał w nocy, był pobudzony, zdenerwowany, nie chciał z nikim rozmawiać, nie wychodził na podwórze, nie chciał bawić się z innymi dziećmi; nie przyjmował leków uspokajających, nie uczestniczył też w żadnej terapii; często – przy okazji urlopowań z MOW wD., odwiedza gróbM.i często go wspomina;S. S. (1)doznał po śmierci swego siostrzeńca cierpień psychicznych charakterystycznych dla kulturowo przyjętego okresu żałoby; obecnie małoletni powód prawidłowo funkcjonuje w życiu osobistym i społecznym, nie wymaga terapii lub leczenia w tym zakresie, nie sprawia problemów wychowawczych.
(dowód : wyjaśnienia przedstawicielki ustawowej małoletniego powoda 76v-77; opinia k. 109-112)

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie zart. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych– zwanej dalej ustawą (...) - Dz.U. nr 124, poz. 1152 z późn. zm., z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. W kontekście powyższej regulacji rozpatrywać należało odpowiedzialność pozwanego w sprawie niniejszej. Żądanie swe powodowie wywodzili bowiem z faktu, iż w wyniku śmierciM. S.spowodowanej przez kierowcę pojazdu mechanicznego, któremu pozwany ochrony ubezpieczeniowej w zakresie OC udzielał, doznali oni krzywdy.
Na gruncie sprawy niniejszej wątpliwość nie budziła odpowiedzialność sprawcy wypadku z dnia 11 lipca 2006 roku za szkodę na osobieM. S.. Odpowiedzialność sprawcy wypadku znajduje swe źródło wart. 436§1 kcw zw. zart. 435§1 kci415 kc.
W toku procesu pozwany kwestionował możliwość przyznania powodom zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, powołując się na okoliczność, iż zdarzenie powodujące szkodę miało miejsce w dniu 11 lipca 2006 roku, a więc jeszcze przed wejściem w życie zmianyart. 446 kc, ( poprzez dodanie § 4 ) - ( dokonane ustawą z dnia 30 maja 2008 roku o zmianieustawy Kodeks Cywilnyoraz niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 116, poz 731). Dodatkowo podnosił, iż roszczenie zart. 448 kcmoże być wyłącznie skierowane przeciwko sprawcy naruszenia dobra osobistego, a nie w stosunku do zakładu ubezpieczeń, gdyż umowa obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej nie obejmuje swoim zakresem odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych;
Ustosunkowując się do powyższych zarzutów Sąd stoi na stanowisku, iż zakład ubezpieczeń może być adresatem roszenia, mającego swe źródło wart. 448 kcw zw zart. 24 § 1 kc.Stanowisko powyższe zaprezentowane zostało w Uchwale SN z dnia 22 października 2010 roku (sygn. akt III CZP 76/10; Biul Sądowy 2010/10/11), gdzie wskazano wyraźnie, iż dodanieart. 446 § 4 kcnie jest jedynie wyrazem woli ustawodawcy potwierdzenia dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia na gruncie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tego przepisu, lecz dokonania zmiany w ogólnej formule wynikającej zart. 448 kcpoprzez zawężenie kręgu osób uprawnionych do zadośćuczynienia.
Stanowisko powyższe jest prezentowane również w kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego (por wyrok SN z dnia 11 maja 2011, sygn I CSK 621/10, LEX 848128; wyrok SN z dnia 25 maja 2011 roku, sygn II CSK 537/10, LEX nr 846563; wyrok z dnia 3 czerwca 2011 roku sygn akt III CSK 279/10, LEX nr 898254);
Odnosząc się natomiast do twierdzeń pozwanego w zakresie regulacji art. 34 ust 1 ustawy z dnia z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z dnia 16 lipca 2003 r ze zm.) wskazać należy, iż przewiduje on odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń zaszkodęwyrządzoną w związku z ruchem pojazdu, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia.
Przez pojęcie szkody rozumie się nie tylko szkodę majątkową, ale także szkodę niematerialną ( uszczerbek niematerialny); wprawdzie ta ostania nazywana jest krzywdą, ale zarazem osobę , która jej doznała nazywa się „poszkodowanym”.
(por Komentarz do KC Księga Trzecia. Zobowiązania Tom I, wyd LEXISNEXIS, Warszawa 2008, s. 82);
Z powyższego w żadnym wypadku nie można wysnuć wniosku, iż pojecie szkody wskazane w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych odbiega swym pojęciem ( rozumieniem) od wskazanego pojęcia wKodeksie Cywilnym( zasada niesprzeczności porządku prawnego). Dodatkowo wskazać należy, iż wszystkie z w/w cytowanych orzeczeń SN zapadały na tle stanu faktycznego, gdzie pozwanym było towarzystwa ubezpieczeniowe;
Orzekając o zadośćuczynieniu, Sąd w pierwszej kolejności ocenił zasadność powództwa w aspekcie kręgu osób występujących z powyższym roszczeniem; jak wskazuje się w judykaturze i piśmiennictwie pojęcie „najbliższych członków rodziny” ujmowane jest stosunkowo szeroko i obejmuje nie tylko rodziców i dzieci ale i inne osoby spokrewnione ze zmarłym, np. rodzeństwo. O tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisówkodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy ewentualnie powinowactwa; należało zatem w niniejszej sprawie przede wszystkim ustalić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącymi tego roszczenia a zmarłym;
Jak Sąd wskazał powyżej – opierając się na wyjaśnieniach powodów oraz opinii biegłych ( niekwestionowanych przez strony procesu) - pomiędzy zmarłym a powodami istniała szczególnie silna więź emocjonalna; powódkaH. S.– babka zmarłego pełniła de facto wobec niego rolę matki – tak faktycznie, jak i pod względem prawnym ( jako rodzina zastępcza) – wychowywałaM. S.od dnia jego narodzin, mieszkał on cały czas zH. S.– najdobitniej o silne więzi emocjonalne świadczy okoliczność traktowania jej jako matkę przezM. S.( zwracał się do niej „mamo”);
Jak chodzi oJ. S., wskazać należy, iż ona również opiekował się nim i pielęgnowała w okresie niemowlęcym, mieszkała z nim ciągle i wyprowadziła się dwa lata przed jego śmiercią –mimo to cały czas utrzymywał się kontakt między nimi,M. C.przebywał u niej w domu; jak sama wskazała, kochała go jak swoje dziecko;
Co do małoletniegoS. S. (1)– wskazać należy, iż oboje traktowali siebie jako rodzeństwo, wspólnie spędzali czas, - mieszkali razem; z opinii biegłego wynika jednoznaczne, iż cechowała ich silna więź emocjonalna;
Przyznając zatem zadośćuczynienie, Sąd miał na uwadze rozmiar krzywdy doznanej przez powodów w związku z niewątpliwie bolesną stratąM. S.;
Z materiału dowodowego zebranego w toku postępowania wynika, że więzi pomiędzy powodami a zmarłym były bardzo silne, zwłaszcza że zamieszkiwał on razem z nimi przez całe swe życie. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż śmierćM. S.była tragiczna i nagła, dla powodów zupełnie niespodziewana. W ocenie Sądu, ból, cierpienie i poczucie osamotnienia po stracie osoby najbliższej uzasadniają ustalenie zadośćuczynienia na rzecz powódkiH. S.w kwocie 12.500 złotych ( czyli w kwocie żądane pozwem), na rzeczJ. S.kwoty 5000 złotych, oraz na rzeczS. S. (1)– kwoty 5000 złotych; Stanowią one kwoty adekwatne do rozmiaru i intensywności doznanych strat po śmierciM. S.. Przyznane zadośćuczynienie uwzględnia 50 % przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody ( okoliczność niekwestionowana);
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w pkt 1-4 wyroku. Odsetki ustawowe Sąd zasądził od dnia wskazanego w pozwie, tj od dnia wniesienia pozwu;
W dalszym zakresie Sąd powództwo oddalił w stosunku do żądańS. S. (1)iJ. S., uwzględniając okoliczność, iż najbliższym członkiem rodziny i osobą , która doznała największych cierpień, a także była najsilniej emocjonalnie związana była powódkaH. S.; pozostali powodowie również bardzo przeżyli śmierćM. S., lecz pamiętać należy, iż obecnie funkcjonują prawidłowo, nie uskarżają się na żadne dolegliwości , które miałyby związek z tragicznym zdarzeniem – i stą Sąd uznał, iż kwoty po 5000 złotych są adekwatne do rozmiaru krzywdy przez nich doznanej;
O kosztach procesu w zakresie powództwaH. S.Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 kpcw zw§ 6 pkt 5 Rozporządzenia MinistraSprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radcówprawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnejudzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz.U. Nr 163 poz. 1349 z późn.zm.), zaś w zakresie powództwaJ. S.i powództwaS. S. (1)– na postawieart. 100 kpcw zw zart 108§ 1 kpc.

SSR Agnieszka Kluczyńska