Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 243/12
Data wyroku: 2013-06-03 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Katarzyna Powalska

Sygn. akt I C 243/12

WYROK ŁĄCZNY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 czerwca 2013 r.

Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Katarzyna Powalska
Protokolant : Joanna Wołczyńska - Kalus
po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2013 r. w Sieradzu
na rozprawie
sprawy z powództwaA. S.,D. S.iR. S.

przeciwko(...) S.A.wW.
o zadośćuczynienie

1
zasądza od pozwanego(...) S.A.wW.na rzecz powódkiA. S.kwotę 80.000 ( osiemdziesiąt tysięcy ) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami:

a
od kwoty 40.000 ( czterdzieści tysięcy ) złotych od dnia 17 czerwca 2011 roku do dnia zapłaty,

b
od kwoty 40.000 ( czterdzieści tysięcy ) złotych od dnia 15 października 2012 roku do dnia zapłaty;

2
oddala powództwoA. S.w pozostałej części;

3
zasądza od pozwanego(...) S.A.wW.na rzecz powodaD. S.kwotę 80.000 ( osiemdziesiąt tysięcy ) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami:

a
od kwoty 40.000 ( czterdzieści tysięcy ) złotych od dnia 17 czerwca 2011 roku do dnia zapłaty,

b
od kwoty 40.000 ( czterdzieści tysięcy ) złotych od dnia 29 października 2012 roku do dnia zapłaty;

4
oddala powództwoD. S.w pozostałej części;

5
zasądza od pozwanego(...) S.A.wW.na rzecz powodaR. S.kwotę 80.000 ( osiemdziesiąt tysięcy ) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami:

c
od kwoty 40.000 ( czterdzieści tysięcy ) złotych od dnia 17 czerwca 2011 roku do dnia zapłaty,

d
od kwoty 40.000 ( czterdzieści tysięcy ) złotych od dnia 10 grudnia 2012 roku do dnia zapłaty;

6
oddala powództwoR. S.w pozostałej części;

7
zasądza od pozwanego(...) S.A.wW.na rzecz powódkiA. S.kwotę 3617 ( trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

8
zasądza od pozwanego(...) S.A.wW.na rzecz powodaD. S.kwotę 7617 ( siedem tysięcy sześćset siedemnaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3600 ( trzy tysiące sześćset ) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

9
zasądza od pozwanego(...) S.A.wW.na rzecz powodaR. S.kwotę 4117 ( cztery tysiące sto siedemnaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3600 ( trzy tysiące sześćset ) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

10
nakazuje pobrać od pozwanego(...) S.A.wW.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 4000 ( cztery tysiące ) złotych tytułem opłaty sądowej od żądania pozwuA. S.oraz kwotę 3500 ( trzy tysiące pięćset ) złotych tytułem opłaty od pozwuR. S.i 687,49 ( sześćset osiemdziesiąt siedem 49/100 ) złotych tytułem zwrotu wydatków.

Sygn. akt I C 243/12

UZASADNIENIE
W pozwie z 20 września 2012 r. ( data wpływu ) powódD. S.dochodził zasądzenia od pozwanego(...) S.A.z siedzibą wW.kwoty 80.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 17 czerwca 2011 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia zgodnie zart. 488 k.c.w zw. zart. 24 § 1k.c.
W pozwie z tej samej daty powódkaA. S.dochodziła zasądzenia od pozwanego(...) S.A.z siedzibą wW.kwoty 80.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 17 czerwca 2011 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia zgodnie zart. 488 k.c.w zw. zart. 24 § 1k.c.
W pozwie z 1 października 2012 r. ( data wpływu ) powódR. S.dochodził zasądzenia od pozwanego(...) S.A.z siedzibą wW.kwoty 80.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 17 czerwca 2011 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia w oparciu oart. 488 k.c.w zw. zart. 24 § 1k.c.
Postanowieniem z 16 listopada 2012 r. Sąd orzekł o połączeniu sprawy z powództwaA. S.do rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą z powództwaD. S.i prowadzeniu jej pod sygnaturą I C 244/12 , a postanowieniem z 27 listopada 2012 r. Sąd, do rozpoznania i rozstrzygnięcia z powyższą sprawą, połączył sprawę z powództwaR. S..
Pozwany nie uznał żadnego z roszczeń zawartych w trzech powyższych pozwach domagając się ich oddalenia w całości jako bezzasadnych. Wniósł o zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 7.200 zł wraz z opłatą od pełnomocnictwa. Kwestionował dopuszczalność zastosowania wywodzonej w pozwach podstawy prawnej dochodzonych roszczeń oraz ich wysokość jako rażąco wygórowaną

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 11 maja 2006 r. w miejscowościB.kierujący samochodem marki(...)onr rej. (...)C. D.nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że w trakcie wykonywania manewru skrętu w lewo w sposób nienależyty obserwował jezdnię i nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu jadącej z naprzeciwka rowerzystceM. S., doprowadzając do jej potrącenia.M. S.doznała licznych obrażeń ciała skutkujących jej zgonem(niesporne).
W dniu 20 czerwca 2007 r. pozwany wypłacił powódceA. S.kwotę 32.000 zł tytułem odszkodowania w związku ze znaczącym pogorszeniem sytuacji życiowej, uwzględniając w wypłaconej sumie 20 % przyczynienie sięM. S.do powstania szkody. Pozwany w oparciu o opinię biegłych z zakresu ruchu drogowego z postępowania karnego przyjął, że współprzyczyną wypadku było zachowanie rowerzystki, która wyjeżdżając z parkingu i przejeżdżając w poprzek drogę prowadzącą doO.nieprawidłowo włączyła się do ruchu. Zasady i wysokość przyczynienia przyjętego przez pozwanego nie było kwestionowane przez stronę powodową. W dniu 13 czerwca 2011 roku wszyscy powodowie :A. S.,R. S.iD. S.wystąpili na piśmie do pozwanego z żądaniem zapłaty zadośćuczynienia w związku ze śmiercią ich matki w wysokości po 40.000 złotych dla każdego z nich

      ( dowód : kopia pisma pozwanego k. 159, kopia pisma powodów k. 156 ).

M. S.samotnie wychowała pięcioro dzieci . W chwili śmierci miała 52 lata. Jej mąż zginął wiele lat wcześniej – w 1997 roku w wypadku samochodowym. Nie był ubezpieczony, więc rodzina nie otrzymała wobec jego śmierci żadnych świadczeń. Oboje byli rolnikami. Kobieta przebywała na rencie chorobowej z powodu kłopotów z sercem, nadciśnieniem i żylakami. Była opiekuńczą, troszczącą się o dzieci matką. Korzystała z pomocy społecznej.M. S.była ostoją domowego ogniska rodzinyS., scalała jej członków.
PowódkaA. S., najmłodsza z pięciorga rodzeństwa, w dacie śmierci matki miała zaledwie 13 lat. Uczęszczała wówczas do szkoły podstawowej. O tragicznym wydarzeniu dowiedziała się będąc w szkole. Została poproszona do gabinetu dyrektora, gdzie zjawił się również psycholog szkolny. Smutną informację przekazali powódce członkowie jej rodziny. Równie ciężkim przeżyciem był dlaA.pogrzeb mamy. Płakała, nie mogła znaleźć sobie miejsca. Dużo myślała o mamie. Lek uspokajający zażyła zaraz po wypadku oraz przed pogrzebem. Po wakacjach dwa razy rozmawiała z psychologiem szkolnym. Nie chciała kontynuować tych konsultacji, gdyż były dla niej zbyt bolesne.A. S.opuściła dom rodzinny po śmierci swojej matki i przeniosła się do miejsca zamieszkania swojej starszej 25 - letniej siostryE.weW., która została ustanowiona dla niej i ich siostryT., rodziną zastępczą. Tęskniła jednak za swoim środowiskiem, koleżankami, domem rodzinnym, który odwiedzała. Brat powódki –R. S.zamieszkał z narzeczoną w domu należącym do jej rodziców, choć początkowo przez półtora roku mieszkał wraz zD.. OstatecznieD.pozostał sam w domu rodzinnym. Zaczął on nadużywać alkoholu, która to okoliczność jest dlaA.źródłem dodatkowego smutku i przygnębienia.
Śmierć matki wywołała uA. S.obniżony nastrój, smutek, apatię, zaburzenia snu, utratę apetytu, rozchwianie emocjonalne. Wystąpiła u powódki adaptacyjna reakcja żałoby, typowa dla sytuacji nagłej utraty osoby najbliższej. Unikała ona sytuacji, które mogłyby przywołać wspomnienia z 11 maja 2006 r. Relacje rodzinne po śmierci matki nie są już tak silne jak dawniej.A. S.twierdziła, że „rodzina się rozpadła”. Powódka bała się spać sama i aż do ukończenia liceum spała razem z siostrą, która starała się dać młodszemu rodzeństwu choć namiastkę matczynej miłości, zapełnić pustkę po tragicznie zmarłej matce. Pomimo to,A.nie zaklimatyzowała się weW., tęskniła za rodzinnym domem, opuściła się w nauce, miała problemy z koncentracją i snem. Od października 2012 r. powódkaA. S.studiuje fizjoterapię weW.. Otrzymuje rentę w wysokości 1.050 zł. Razem z koleżankami wynajmuje mieszkanie. Nadal z rozżaleniem wspomina zmarłą mamę( dowód : zeznania powódkiA. S., k. 88 v- 89)
Według opinii biegłej psycholog, nasilenie objawów zaburzeń emocjonalnych uA. S.bezpośrednio po śmierci matki było średniego stopnia i w miarę upływu czasu ustępowało. Reakcja żałoby trwała ok. 6 miesięcy. Aktualny stan psychiczny powódki jest wyrównany i nie wymaga ona leczenia ani terapii. Śmierć matki nie wywołała uA.uszczerbku na zdrowiu w aspekcie psychologicznym ani psychiatrycznym

      ( dowód : opinia biegłej psychologE. K.k. 163 - 165).

PowódR. S.ma natomiast 28 lat. Posiada wykształcenie podstawowe, jest czeladnikiem stolarskim. Pracuje w gospodarstwie. Kiedy zginął ojciec miał 13 lat. Wspomina matkę jako osobę zaradną, troszczącą się o dzieci. Zawsze potrafiła mu pomóc, udzielić mądrej rady, a gdy było trzeba – przywołać go do porządku. W dniu jej śmierci powód był na 14 dniowej przepustce z wojska. Pracował w tym czasie na budowie, a o wypadku dowiedział się od kolegi. Pożyczonym samochodem udał się na miejsce zdarzenia, gdzie zastał ranną, leżącą pod autem matkę. Poprosiła go, by zabrał torbę, w której miała pieniądze na zakupy. Mówiła, że umiera i kocha go oraz jego rodzeństwo. Następnie przyjechało pogotowie i zabrało kobietę do szpitala. O jej śmierci poinformowała go siostraE.. Załamał się. Po pogrzebie matki wrócił do jednostki wojskowej, z której po 9 dniach przyjechał do domu, gdzie tymczasowo wprowadziła się również jego narzeczona. Musieli odłożyć plany wspólnego zamieszkania u niej wobec konieczności opieki nad młodszym bratemD.. Cierpiał na bezsenność. Wszystko przypominało mu mamę. Chodził na cmentarz. Nie korzystał z opieki lekarza, ani psychologa, nie zażywał też środków farmakologicznych. Śmierć matki zdestabilizowała życieR. S.. Towarzyszył mu nieustający ból, tęsknota, żal, przygnębienie, poczucie nieobecności bliskiej osoby. Najtrudniej było przez około pół roku po śmierci mamy. Żałoba przeżywana przezR. S.nie nosi cech patologicznych. Powód nie doznał uszczerbku na zdrowiu w aspekcie psychologicznym lub psychiatrycznym

      ( dowód : zeznania powodaR. S.k. 185, opinia biegłej psychologE. K.k. 139 - 140).

D. S.w chwili śmierci matki miał natomiast 18 lat, które ukończył dwa miesiące wcześniej. Został ostatecznie sam w rodzinnym domu wK.. Nie radząc sobie z problemami - zaczął nadużywać alkoholu. Towarzystwo, w którym przebywał nie sprzyjało jego wyjściu z nałogu. Dopiero w 2012 roku przebywał na leczeniu odwykowym wW.. Nie spędza świąt razem z pozostałymi członkami rodziny, które organizujeE.. W związku ze śmiercią matki powód otrzymał od ubezpieczyciela kwotę 28.000 złotych , którą przeznaczył na remont domu, gdzie mieszkał

      ( dowód : zeznania powoda k. 185 verte )

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów w postaci opinii biegłej psycholog i zeznań powodów, którym w pełni dał wiarę. Fakty istotne dla rozstrzygnięcia były poza sporem.

Sąd Okręgowy zważył:

Zgodnie z treściąart. 822 k.c., „przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający (…)”. Konkretyzację prawnej podstawy odpowiedzialności ubezpieczyciela dajeart. 34.1 i 35 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(Dz. U. 03. Nr 12, poz. 1153).
Przepisy art. 34.1 i art. 35 powołanej ustawy stanowią, iż z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu.
Mając na uwadze treść powołanych regulacji należy stwierdzić, że prawną podstawą zobowiązania posiadacza samochodu, a w konsekwencji – odpowiadającego za jego dług pozwanego ubezpieczyciela, do naprawienia szkody jest przepisart. 436 § 1 k.c.W myśl tego przepisu samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji, poruszanego za pomocą sił przyrody, ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez ruch takiego pojazdu. Jest to odpowiedzialność zaostrzona, na zasadzie ryzyka, niezależna od winy.
Oparcie odpowiedzialności na zasadzie ryzyka skutkuje tym, iż osoba odpowiedzialna za szkodę w myśl przepisów prawa może zwolnić się od tej odpowiedzialności jedynie przez wykazanie jednej z enumeratywnie wyliczonych w przepisie okoliczności egzoneracyjnych. Zgodnie zart. 436 § 1w zw. zart. 435 § 1 k.c.okolicznościami tymi są: siła wyższa, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą posiadacz pojazdu nie ponosi odpowiedzialności.
W myślart. 6 k.c., statuującego zasadę rozkładu ciężaru dowodu, udowodnienie tych okoliczności obciąża posiadacza pojazdu, a w konsekwencji, w niniejszym postępowaniu – stronę pozwaną, jako odpowiedzialną za dług tegoż posiadacza. Żadnej z tych okoliczności egzoneracyjnych pozwany nie wykazał i na istnienie takich okoliczności się nie powoływał.
Istnieje także związek przyczynowy pomiędzy zaistniałym wypadkiem komunikacyjnym a śmiercią matki powodów.

Nie budzi przy tym wątpliwości, że zdarzenie rodzące szkodę w postaci śmierciM. S.zaistniało przed dniem 3 sierpnia 2008 r. Zatem nie znajduje w tym stanie faktycznym zastosowania normaart. 446 § 4 k.c., którą ustawodawca wprowadził do porządku prawnego w zakresie stanów faktycznych zaistniałych po tej dacie. Przepis ten stanowi, iż w przypadku śmierci poszkodowanego sąd może niezależnie od innych świadczeń przyznać także najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Niewątpliwie krąg osób najbliższych obejmuje obecnie małżonka i dzieci zmarłego.
W orzecznictwie pojawił się jednak pogląd, zgodnie z którym spowodowanie śmierci osoby bliskiej przed dniem wejścia w życieustawy z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw( Dz. U. Nr 116, poz. 731 ) mogło stanowić naruszenie dóbr osobistych najbliższych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.( por. wyrok S.N. z dnia 14 stycznia 2010r. , IV CSK 307/09, OSP 2011/2/15 ). W wyroku tym Sąd Najwyższy argumentował, że przepisart. 23 k.c.jest otwartym katalogiem dóbr osobistych jako dóbr człowieka pozostających pod ochroną prawa cywilnego. Oznacza to jednak, iż ochronie podlegają wszelkie dobra osobiste w znaczeniu wartości niematerialnych związanych z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym uznaje się za doniosłe i zasługujące na taką ochronę. Zdaniem Sądu Najwyższego dobro rodziny jest nie tylko wartością powszechnie akceptowaną społecznie ale także uznaną za dobro podlegające ochronie konstytucyjnej. Zatem więź rodzinna odgrywa doniosłą rolę, zapewniając członkom rodziny m.in. poczucie stabilności, wzajemne wsparcie obejmujące sferę materialną i niematerialną oraz gwarantuje wzajemną pomoc w wychowaniu dzieci, zapewnieniu im możliwości kształcenia. Stąd też prawo do życia rodzinnego podlega ochronie na podstawieart. 23 i 24 k.c.Dlatego spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków jej rodziny i uzasadniać im przyznanie zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.Podobnie Sąd Najwyższy przyjął w wyroku z dnia 15 marca 2012 r. w sprawie I CSK 314/11 ( Lex nr 1164718). Istotne jest w tym kontekście wyjaśnienie sensu wprowadzenia normyart. 446§4 k.c., skoro wcześniej należało zakładać dopuszczalność dochodzenia zadośćuczynienia w takiej sytuacji w oparciu o normęart. 448w związku zart. 24 § 1 k.c.W tej kwestii Sąd Najwyższy ferował pogląd, zgodnie z którym dodanieart. 446 § 4 k.c.nie jest jedynie wyrazem woli ustawodawcy co do potwierdzenia dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia na gruncie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tego przepisu, lecz dokonania zmiany w ogólnej regule wynikającej zart. 448 k.c.przez zawężenie kręgu osób uprawnionych do zadośćuczynienia. Wzmacnia to także wykładnięart. 446 § 3 k.c.wiążącą funkcję tego przepisu wyłącznie z ochroną majątkową. Stąd też najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawieart. 448 k.c.w związku zart. 24 § 1 k.c.zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r. ( por. uchwała S.N. z dnia 22 października 2010r. , III CZP 76/10, Lex nr 604152 ). Tym samym wprowadzenieart. 446 § 4 k.c.doprowadziło jedynie do zmiany w sposobie realizacji roszczenia przez skonkretyzowanie osób uprawnionych do jego dochodzenia oraz przesłanek jego stosowania ( por. wyrok S.N. z dnia 11 maja 2011 r., I CSK 621/10, Lex nr 848128 ). Obecnie więc istnieje możliwość dochodzenia przez najbliższych członków rodziny zmarłego roszczenia o zadośćuczynienie zarówno na podstawieart. 446 § 4k.c, jak i 448k.c., z tym jednak, że w oparciu o treśćart. 446istnieją ułatwienia dowodowe.
Wprowadzenie powyższej zmiany ustawowej w treściart. 446 k.c.wynikało także z potrzeby zwiększenia ochrony ofiar wypadków drogowych zawartej w postulatach Rzecznika Praw Obywatelskich wysuniętych do Ministra Sprawiedliwości w 2006 r. Podniesiono wówczas, że skoro istnieje możliwość zadośćuczynienia w przypadku naruszenia dóbr osobistych wskazanych wart. 23 k.c., tym bardziej taka możliwość powinna istnieć w przypadku śmierci osoby bliskiej. Taka śmierć bowiem w istotny sposób narusza sferę odczuć psychicznych jednostki. Stąd przepis§ 4 art. 446 k.c.dający możliwość ubiegania się o wypłatę stosownego zadośćuczynienia pod warunkiem wykazania szczególnych okoliczności dających podstawę do przyjęcia, że ubiegający się członek najbliższej rodziny zmarłego doznał w związku ze śmiercią poszkodowanego takiej szkody niemajątkowej w postaci bólu i cierpienia, której naprawienie poprzez zadośćuczynienie odpowiada względom słuszności. Założeniem tej zmiany legislacyjnej było zatem twierdzenie, że zadośćuczynienie należy się członkom najbliższej rodziny zmarłego, a nie każdej osobie bliskiej. Decydujące są zatem przy ocenie w tej mierze nie same więzy pokrewieństwa czy wspólnota gospodarstwa domowego, ale wynikające z okoliczności każdego konkretnego stanu faktycznego więzi osobiste, pewien stosunek bliskości pomiędzy zmarłym a ubiegającym się o to roszczenie, wynikający ze wzajemnych relacji rodzinnych. Stąd też trzeba na te relacje patrzeć poprzez pryzmat dramatyzmu doznań osoby bliskiej zmarłemu, poczucia jej osamotnienia i „odczuwanej pustki”, cierpień moralnych i wstrząsu psychicznego wywołanego śmiercią osoby najbliższej. Ten kontekst oceny znajduje swoje podstawy, przy ujęciu tożsamości celu unormowania, w przypadku naruszenia dobra osobistego w postaci więzi rodzinnej na gruncie przepisów prawa cywilnego sprzed 3 sierpnia 2008 r.
Stąd też w kolejnej uchwale z dnia 13 lipca 2011 r. Sąd Najwyższy w sprawie III CZP 32/11 twierdził, że sąd może przyznać najbliższemu członkowi rodziny zmarłego zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawieart. 448w związku zart. 24 § 1 k.c., także wtedy, gdy śmierć nastąpiła przed dniem 3 sierpnia 2008 r. wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia ( OSNC 2012/1/10 ).
W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy w pełni podziela twierdzenia i wnioski wynikające z przedstawionych poglądów judykatury, to zaś czyni stanowisko pozwanego w tej mierze za bezzasadne, skutkując przyjęciem jego odpowiedzialności za krzywdę doznaną przezA. S.,R. S.iD. S.wskutek tragicznej śmierci ich matkiM. S..
Jednocześnie przy ocenie, jaka suma jest w rozumieniuart. 448 k.c., odpowiednia tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych, należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i czas trwania doznawania przez osobę, której dobro zostało naruszone, ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem ( krzywda ) ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28 marca 2012r. , I ACa 162/12 , Lex nr 1164092.
Odnosząc do tych kryteriów w przedmiotowym stanie faktycznym nie sposób było nie zauważyć, że już przed tragiczną śmierciąM. S.sytuacja życiowa całej jej rodziny była niezwykle trudna. Kilka lat wcześniej bowiem także tragicznie w wypadku samochodowym zginął jej mąż – ojciec powodów i ciężar utrzymania i opieki nad pięciorgiem dzieci spadł wyłącznie na barki ich matki, która z trudem radziła sobie zwłaszcza finansowo. Powodowało to konieczność korzystania z pomocy społecznej. Wszyscy powodowie w szczególny sposób odczuli nagłą i niespodziewaną śmierć swojej matki, która była dla nich jedynym opiekunem.A.miała wówczas dopiero 13 lat, a utrata matki spowodowała konieczność diametralnej zmiany w jej życiu. Musiała opuścić swój dom rodzinny, zmienić całkowicie otoczenie , pozostawić grono dotychczasowych przyjaciół, szkołę. W domu rodzinnym początkowo mieszkali jedynieD., który na dwa miesiące przed śmiercią matki stał się pełnoletni iR.. Mimo swojej pełnoletniościD.nadal potrzebował wsparcia ze strony matki, którego mu zabrakło. Spowodowało to , iż popadł w alkoholizm w około pół roku po śmierciM. S.. Dopiero w 2012 roku zdecydował się poddać terapii choroby alkoholowej.R. S.natomiast odbywał wtedy służbę wojskową. Miał plany aby zamieszkać ze swoją dziewczyną, które musiał odłożyć aby zaopiekować się w początkowym okresie po pogrzebie matki swoim młodszym bratem. Mieszkali razem przez okres półtora roku. Z pewnością poprzez pryzmat dramatyzmu ich doznań, poczucia osamotnienia i „odczuwanej pustki”, cierpień moralnych i wstrząsu psychicznego wywołanego śmiercią matki należy oceniać wysokość należnego świadczenia z tytułu zadośćuczynienia. W tym kontekście istotne jest, że śmierć matki jako jedynego żyjącego rodzica dla wszystkich powodów spowodowała poczucie krzywdy i osamotnienia, poczucie braku w dalszym życiu wsparcia z jej strony, zwłaszcza w trudnych losowych sytuacjach. U wszystkich powodów charakteryzowało się to także spadkiem aktywności życiowej, mimo młodego wieku :A.miała problemy w nauce,D.popadł w alkoholizm, aR.czując się odpowiedzialny za młodszego brata, nie mógł realizować swoich planów osobistych związanych z jego dziewczyną.
Powyższe okoliczności w stosunku do wszystkich powodów wpływają na zakres doznanej krzywdy spowodowanej naruszeniem ich dóbr osobistych w postaci więzi rodzinnej.
W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, zadośćuczynienie musi przedstawiać wartość ekonomicznie odczuwalną z jednej strony, ale z drugiej powinno być utrzymane w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej. Stąd też mając na uwadze okoliczność wymiaru doznanej przez powodów krzywdy, a także kompensacyjny charakter zadośćuczynienia należało przyjąć, że kwota 100.000 złotych dla każdego z nich będzie adekwatna z obu płaszczyzn tej oceny, co przy uwzględnieniu 20 % przyczynienia, którego powodowie nie kwestionowali , stanowi wielkość po 80.000 złotych dla każdego z uprawnionych.
Nie ma wpływu na powyższe roszczenia fakt dokonanej już wypłaty przez pozwanego na rzecz powódkiA. S.– 32.000 złotych iD.– 28.000 złotych ze wskazaniem w treści wydanych decyzji, iż jest to odszkodowanie z tytułu znacznego pogorszenia się sytuacji życiowej . Nie można bowiem domniemywać aby w wypłatach z tytułu odszkodowania było także świadczenie z tytułu zadośćuczynienia tożsame z przedmiotowym.
Z tych powodów należało uwzględnić powództwa w całości.
Ustawowe odsetki od zasądzonych obu roszczeń Sąd zasądził na podstawieart. 481 § 1 k.c.w związku zart. 455 k.c.Zgodnie bowiem z treścią art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. – o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych – ( Dz. U. z 2003 r., Nr 124, poz. 1152) ubezpieczyciel jest zobowiązany do likwidacji zgłoszonej szkody w terminie 30 dni od zawiadomienia o jej zaistnieniu. Decyzja z 16 czerwca 2011 r. była kończącą proces likwidacji szkody. Roszczenia stały się więc wymagalne w tym dniu, a od dnia następnego – 17 czerwca 2011 r. pozwany popadł w opóźnienie w zakresie kwot zgłoszonych przed wszczęciem procesu tj. co do świadczeń po 40.000 złotych dla każdego z nich. Od pozostałej części uwzględnionych roszczeń Sąd zasądził ustawowe odsetki od dat stanowiących moment doręczenia pozwanemu odpisów pozwów w sprawie tj. co do roszczeńA. S.z dniem 15 października 2012 roku,D. S.– 29 października 2012 roku iR. S.– 10 grudnia 2012 roku, gdyż w tej części przed wniesieniem powództwa strona pozwana nie była wzywana do zapłaty. Dalej idące żądania odsetkowe powodów z powyższych przyczyn podlegały oddaleniu.

O kosztach Sąd orzekł na podstawieart. 100 k.p.c., obciążając pozwanego obowiązkiem zwrotu wszystkich kosztów, ponieważ powodowie przegrali proces jedynie w nieznacznej części roszczenia o odsetki.
Na koszty procesu prowadzonego przez powodów składało się wynagrodzenie ich pełnomocnika w wysokości wynikającej z§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu( Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz uiszczone częściowo przezD. S.iR. S.opłaty sądowe.
Sąd nie zaakceptował twierdzenia pełnomocnika powodów aby należna była mu w tej sprawie stawka minimalna w podwójnej wysokości, bo sprawa należy do typowych w swoim przedmiocie, a czynności pełnomocnika powodów ograniczyły się do złożenia pozwu i udziału w czterech rozprawach. Sąd obciążył także pozwanego brakującymi kosztami sądowymi w zakresie opłat od pozwów i wydatków na opinię biegłej na zasadzie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku – o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – Dz. U. ( tekst jednolity ) z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.