Sąd Okręgowy w Warszawie
V Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ca 599/13
Data wyroku: 2013-06-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Dudziuk, Anna Strączyńska, Waldemar Beczek
Słowa kluczowe: Interes Prawny, Ustalenie Prawa, Stosunku Prawnego Art. 189 Kpc., Najem
Podstawa prawna: art. 189 k.p.c., art. 691 k.c.
Teza: „ … wobec niekwestionowanego przez pozwanego powództwa zmierzającego do ustalenia wstąpienia przez powódkę w stosunek najmu lokalu … w dacie śmierci matki … nie ma ona interesu prawnego do wystąpienia z takim żądaniem a tym samym nie wykazała podstawowej przesłanki materialno-prawnej wynikającej z treści art. 189 k.p.c. „
„ … roszczenie o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu jakie wniosła powódka nie jest roszczeniem o ustalenie istnienia stosunku najmu, bowiem są … oparte na odmiennych podstawach prawa.”

Sygn. akt V Ca 599/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 czerwca 2013 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący -SO Waldemar Beczek (spr.)
SędziowieSO Maria Dudziuk

      SR del. Anna Strączyńska

Protokolant
       Protokolant sądowy stażysta Justyna Krzysiak

po rozpoznaniu w dniu14 czerwca 2013 r.w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaM. U.
przeciwko miastu(...)
o ustalenie
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie
z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt I C 1582/11

1
oddala apelację;

2
zasądza odM. U.na rzecz miasta(...)kwotę 90 (dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w instancji odwoławczej.

Sygn. akt V Ca 599/13

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 20 września 2011 r.M. U.wniosła przeciwko Miastu(...)powództwo o ustalenie, że wstąpiła w stosunek najmulokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wW.w miejsce zmarłej w dniu 19 listopada 1967 r. matki -E. M.oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Uzasadniając swoje żądanie powódka wskazała, że jej matka uzyskała przydział lokalu mieszkalnego, w którym mieszkała wraz z dziećmi - córkąM. M.i synemA. M.. W dniu 19 listopada 1967 rokuE. M.zmarła i do chwili śmierci powódka mieszkała z matką w przedmiotowym lokalu.
Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, że z pozwu nie wynika interes prawny oraz, że do powódki nie skierowano żadnego żądania eksmisyjnego. Jednocześnie pozwany oświadczył, że nie kwestionuje, że powódka wstąpiła w stosunek najmulokalu nr (...)przyul. (...)po śmierci swojej matki tj. z dniem 19 listopada 1967 r., wskazał przy tym, że kwestionuje, że powódka jest obecnie najemczynią przedmiotowego lokalu, gdyż najem w stosunku do niej wygasł przez niewykonywanie.

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 roku wydanym w sprawie I C 1582/11 Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie oddalił powództwo w całości i orzekł o kosztach procesu.

Podstawą tego orzeczenia były następujące ustalenia i rozważania:
Właścicielemlokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wW.jest miasto(...).
Najemcą przedmiotowego lokalu mieszkalnego byłaE. M..
Razem zE. M.w lokalu zamieszkiwali synA. M.i córkaM. M., aż do jej śmierci w dniu 19 listopada 1967 r.
Na dzień 10 grudnia 1985 r.M. M.figurowała w dokumentachPrzedsiębiorstwa (...)jako najemcalokalu nr (...)przyul. (...).

M. U.w celu wykupu lokalu starała się o uregulowanie stanu prawnego do lokalu. WZ.naul. (...)uzyskała informację, że nie ma tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Następnie w Wydziale(...)Dzielnicy(...)w dziale(...)potwierdzono powyższą informację, ponadto gdyM. U.chciała złożyć wniosek o wstąpienie w stosunek najmu lokalu, w którym mieszka od wielu lat, pracownica odmówiła przyjęcia podania, pouczając powódkę z powołaniem się na przepisy prawa, że kwestię stosunku prawnego ma rozstrzygnąć na drodze sądowej.
W ocenie Sądu I instancji powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, podnosząc, iż zgodnie zart. 189 k.p.c.powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Sąd I instancji podkreślił, że w świetle powyższego ma obowiązek badania z urzędu, czy istnieje interes prawny powoda, ponieważ interes prawny jest materialnoprawną przesłanką powództwa o ustalenie. Interes prawny decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, że wymieniony w powództwie stosunek prawny lub prawo istnieje.
Sąd I Instancji stwierdził, iż powódka domagała się ustalenia, że wstąpiła w stosunek najmulokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wW.w miejsce zmarłej w dniu 19 listopada 1967 r. matki -E. M.na podstawieart. 691 k.c.w ówcześnie obowiązującym brzmieniu. Pozwany zaś oświadczył, że nie kwestionuje i nie kwestionował, że powódka wstąpiła w stosunek najmulokalu nr (...)przyul. (...)po śmierci swojej matki tj. z dniem 19 listopada 1967 r., wskazał przy tym, że kwestionuje, że powódka jest obecnie najemczynią przedmiotowego lokalu.
Sąd Rejonowy mając na uwadze powyższe ustalił, iż nie istniała niepewność dotycząca kwestii wstąpienia powódki w stosunek najmulokalu nr (...)przyul. (...)po śmierci jej matki tj. z dniem 19 listopada 1967 r. W ocenie Sądu Rejonowego sfera prawna powódki w tym aspekcie nie została ani naruszona, ani zagrożona przez pozwanego.
Zdaniem Sądu Rejonowego postępowanie cywilne dotyczące niespornego nawiązania stosunku prawnego pomiędzy podmiotami jest wykluczone z uwagi na brak interesu prawnego w ustaleniu, co do którego nie ma sporu. Skoro istnienie interesu prawnego stanowi przesłankę merytoryczną, dotyczącą przedmiotu postępowania, jego brak w niniejszej sprawie musiał powodować oddalenie powództwa. O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 102 k.p.c.iart. 103 § 1 k.p.c.
Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wniosła pozwana. Orzeczenie to zaskarżyła w części co do pkt I i zarzucając mu:
1. błędną ocenę okoliczności faktycznych polegającą na przyjęciu, że w toku procesu nastąpiło ujawnienie braku interesu prawnego powódki, co skutkowało oddaleniem powództwa, chociaż :
- w dołączonych aktach lokalu nie ma nawet wzmianki o uprawnieniach powódki do lokalu,
- w dokumencie nazwanym „zawiadomienie" , wyraźnie zaznaczono: „zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego”, wyznaczone jest odszkodowanie (bez tytułu prawnego),
- w Wydziale(...),Z.przyul. (...), powódka traktowana była i jest jak osoba nie posiadająca tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego objętego pozwem, a złożona na sprawie przez pełnomocnika pozwanego informacja, nie jest zaświadczeniem potwierdzającym, uprawnienie powódki do najmu mieszkania po zmarłej.

Mając na uwadze powyższe wniosła o zmianę skarżonego wyroku w pkt I poprzez orzeczenie, żeM. U.wstąpiła w stosunek najmulokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wW.w miejsce zmarłej w dniu 19 listopada 1967 r. matki -E. M.oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu za II Instancję.

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd II instancji przyjął za własne poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne stwierdzając, że znajdują umocowanie w prawidłowo ocenionym materiale dowodowym, jak również podzielił w całej rozciągłości wnioski sądu meriti, jako wywiedzione z tych ustaleń w sposób logiczny, przy prawidłowym uwzględnieniu porządku prawnego.
Sąd Rejonowy zasadnie uznał, że wobec niekwestionowanego przez pozwanego powództwa zmierzającego do ustalenia wstąpienia przez powódkę w stosunek najmulokalu nr (...)przyul. (...)wW.w dacie śmierci matki tj. 19 listopada 1967 r. nie ma ona interesu prawnego do wystąpienia z takim żądaniem a tym samym nie wykazała podstawowej przesłanki materialno - prawnej wynikającej z treściart. 189 k.p.c.
Podkreślić należy w tym miejscu, że z wyjaśnień powódki wynika, iż dąży ona do uregulowania sytuacji prawnej w przedmiocie lokalu, jednakże jej roszczenie nie było skierowane na ustalenie prawa najmu na chwilę obecną a tym samym taki zakres jej oczekiwań nie był przedmiotem badania Sądu I Instancji.
Na marginesie należy dodać, iż roszczenie o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu jakie wniosła powódka nie jest roszczeniem o ustalenie istnienia stosunku najmu, bowiem są to dwa rożne roszenia oparte na odmiennych podstawach prawa.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawieart. 385 k.p.c.W przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.Wysokość kosztów zastępstwa procesowego ustalono na podstawie§ 6 pkt 2w zw. z§ 12 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.