Sąd Okręgowy w Warszawie
V Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ca 1000/13
Data wyroku: 2013-05-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Bożena Miśkowiec, Waldemar Beczek, Joanna Piwowarun-Kołakowska
Słowa kluczowe: Księgi Wieczyste, Hipoteka Przymusowa
Podstawa prawna: art. 626[8] k.p.c., art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Teza: „ ... ograniczenie kognicji sądu wieczystoksięgowego - zakodowane w treści art. 626[8] k.p.c. - nie pozbawia tego sądu uprawnień do dokonywania analizy stanu wpisów w księdze wieczystej w dacie rozpoznawania wniosku. ... W szczególności bada się skuteczność czynności prawnych mających za przedmiot prawa ujawnione w księdze wieczystej. ... Natomiast odnosząc się do kwestii czy przy rozpoznawaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej decydujące znaczenie ma stan rzeczy z chwili orzekania czy stan rzeczy z chwili złożenia wniosku wskazać należy, iż zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c. po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Przepis ten zgodnie z art. 13 § 2 k.p.c. ma odpowiednie zastosowanie w nieprocesowym postępowaniu. Odpowiednie stosowanie przepisu art. 316 § 1 k.p.c. oznacza, że sąd obowiązany jest brać pod uwagę zmiany w stanie faktycznym i prawnym sprawy, wpływające na treść orzeczenia."

Sygn. akt V Ca 1000/13

POSTANOWIENIE
Dnia 10 maja 2013 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny-Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Waldemar Beczek (spr.)

Sędziowie:

SO Joanna Piwowarun-Kołakowska
SO Bożena Miśkowiec

po rozpoznaniu w dniu10 maja 2013 r.w Warszawie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)wW.
z udziałemJ. M.iM. M.
o wpis do księgi wieczystej(...)
na skutek apelacji uczestniczki
od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie
z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt Nr Dz.(...)
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że uchylić w całości zaskarżony wpis i oddalić wniosek;

2
nie obciążać wnioskodawcy kosztami postępowania w sprawie.

Sygn. akt V Ca 1000/13

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych,(...)wW.wniósł o wpisanie w dziale IVksięgi wieczystej nr (...)hipoteki przymusowej kaucyjnej na łączną kwotę(...)zł. Jako podstawę dokonania wpisu załączono decyzję nr(...)z dnia 8 czerwca 2009 r., ustalającą należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z dowodem doręczenia doJ. M..
W dniu 18 grudnia 2009 r. referendarz sądowy dokonał wpisu zgodnie z wnioskiem.
Po rozpoznaniu skargiM. M.na powyższe orzeczenie referendarza Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012 r. zaskarżony wpis utrzymał w mocy.
Sąd Rejonowy ustalił, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ustalająca wysokość należności z tytułu składek, mogła stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej hipoteki przymusowej na całej nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności łącznejJ. M.i jego małżonki. Sąd I Instancji stwierdził, iż w dziale II przedmiotowej księgi wieczystej w dacie rozpoznania wniosku o wpis hipoteki wpisani byliJ. M.iM. M.na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej. W ocenie Sądu Rejonowego nie było przeszkód do wpisania hipotek przymusowych na całej nieruchomości, skoro z treści księgi wieczystej wynikało, iż nieruchomość ta stanowi współwłasność łączną dłużnika i małżonka, a zgodnie z treścią,art. 6268§ 2 k.p.c.sąd wieczystoksięgowy związany jest wyłącznie treścią wniosku, załączonych dokumentów i treścią księgi wieczystej.
Sąd Rejonowy stwierdził, powołując się na uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2009 roku wydaną w sprawie III CZP 80/09, iż rozpoznając wniosek o wpis w księdze wieczystej związany jest stanem rzeczy istniejącym w chwili złożenia wniosku i kolejnością jego wpływu. Sąd Rejonowy podkreślił, iż wpis hipoteki przymusowej nastąpił dopiero po 6 latach od chwili gdy skarżąca dysponowała umową o częściowy podział majątku wspólnego.
Powyższe postanowienie w całości zaskarżyła apelacją uczestniczkaM. M.zarzucając mu naruszenieart. 316 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez brak ich zastosowania, a takżeart. 6268§ 2 k.p.c.poprzez jego błędną wykładnię.
Wskazując na powyższe apelująca wniosła o oddalenie w całości wniosku o wpis hipoteki przymusowej oraz o nałożenie na wnioskodawcę obowiązku zwrotu na rzecz uczestniczki kosztów postępowania za obie instancje wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie.
Z analizy treściksięgi wieczystej (...)oraz akt tejże księgi wynikało w sposób jednoznaczny, że w dacie dokonania zaskarżonego wpisu, w dziale II tejże księgi jako właściciele nieruchomości w niej opisanej w udziałach po ½ części figurowaliJ.iM. M.. Jednakże, w skardze na orzeczenie referendarza uczestniczka podniosła, iż w dniu 30 listopada 2012 r. sąd dokonał wpisu zmiany właściciela w przedmiotowej księdze wieczystej na podstawie umowy o częściowy podział majątku wspólnego z dnia 11 stycznia 2002 r. w ten sposób, że właścicielką całej nieruchomości zostałaM. M..
Rozstrzygnięcie wydane przez sąd pierwszej instancji oparte zostało na błędnym założeniu. Wbrew stanowisku wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, ograniczenie kognicji sądu wieczystoksięgowego – zakodowane w treściart. 6268k.p.c.– nie pozbawia tego sądu uprawnień do dokonywania analizy stanu wpisów w księdze wieczystej w dacie rozpoznawania wniosku.
Odmienne zapatrywanie jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia funkcji sądu wieczystoksięgowego, którego rola nie ogranicza się wszak do rejestracji zdarzeń prawnych mających doniosłość na obszarze ksiąg wieczystych. W przyjętym systemie prawnym sąd wieczystoksięgowy bada skuteczność owych zdarzeń.
W szczególności, bada się skuteczność czynności prawnych mających za przedmiot prawa ujawnione w księdze wieczystej.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Rejonowy rozpatrując skargę na orzeczenie referendarza i mając wiedzę o strukturze właścicielskiej przedmiotowej nieruchomości winien zbadać treść księgi wieczystej, w której jako właścicielka widniała tylkoM. M.co skutkować powinno uchyleniem zaskarżonego wpisu i oddaleniem wniosku ZUS.
Natomiast odnosząc się do kwestii czy przy rozpoznawaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej decydujące znaczenia ma stan rzeczy z chwili orzekania czy stan rzeczy z chwili złożenia wniosku wskazać należy, iż zgodnie zart. 316 § 1 k.p.c.po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Przepis ten zgodnie zart. 13 § 2 k.p.c.ma odpowiednie zastosowanie w nieprocesowym postępowaniu. Odpowiednie stosowanie przepisuart. 316 § 1 k.p.c.oznacza, że sąd obowiązany jest brać pod uwagę zmiany w stanie faktycznym i prawnym sprawy, wpływające na treść orzeczenia.
Sąd Rejonowy powołując się na uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 80/09 nie dostrzegł, iż jej rozstrzygnięcie dotyczyło odmiennego stanu faktycznego. Przedmiotowa uchwala dotyczyła rozporządzeń nieruchomościami w tym samym czasie przez dłużnika i wierzyciela w celu udaremnienia egzekucji, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Usprawiedliwieniem takiego wyjątku była koniczność dokonywania wpisów według kolejności wpływu do sądu w celu zabezpieczenia wierzyciela przed wyzbyciem się majątku prze dłużnika.
W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy winien był uwzględnić stan rzeczy istniejący w chwili wyrokowania z uwagi na zmianę właściciela przedmiotowej nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.uchylił zaskarżony wpis i wniosek oddalił. O kosztach orzekł na podstawieart. 102 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.