Sąd Apelacyjny w Krakowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 10/13
Data wyroku: 2013-07-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agata Pyjas-Luty, Jolanta Frańczak, Monika Kowalska
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 82 ust. 8 i 9 ustawy z 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej pochodzących ze środków publicznych, art.68 ust.1 ustawy o sus

Sygn. akt III AUa 10/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 lipca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jolanta Frańczak

Sędziowie:

SSA Monika Kowalska
SSA Agata Pyjas - Luty (spr.)

Protokolant:

st. sekr. sądowy Ewa Dubis

po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2013 r. w Krakowie
sprawy z wnioskuJ. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wK.
o składki na ubezpieczenie zdrowotne
na skutek apelacji wnioskodawcyJ. W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach Wydziału VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 12 października 2012 r. sygn. akt VI U 702/12

o d d a l a apelację.

Sygn. akt III AUa 10/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 października 2012 roku Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił odwołanieJ. W.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wK.z dnia 10 kwietnia 2012 roku, którą organ rentowy ustalił wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne wnioskodawcy z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od stycznia 2005 roku do września 2009 roku.
Sąd I instancji ustalił, że wnioskodawca w okresie od dnia 5 stycznia 2005 roku do dnia 30 września 2009 roku prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w formie kancelarii adwokackiej. Jednocześnie od 1999 roku jest uprawniony do emerytury. Decyzją z dnia 22 lutego 2010 roku wydaną przez Dyrektora(...)Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresie od dnia 5 stycznia 2005 roku do dnia 30 września 2009 roku. Wnioskodawca nie odwoływał się od tej decyzji, w związku z czym na jej podstawie decyzją z dnia 12 maja 2010 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wK.ustalił dla wnioskodawcy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od dnia 5 stycznia 2005 roku do dnia 30 września 2009 roku. Wnioskodawca złożył odwołanie od tej decyzji, które zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 20 października 2010 roku (sygn. akt VI U 1031/10), natomiast apelacja wnioskodawcy od wyroku Sądu I instancji została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2011 roku (sygn. akt III AUa 118/11). Skarga kasacyjna od ww. wyroku Sądu II instancji została odrzucona postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 20 sierpnia 2011 roku. W piśmie z dnia 21 stycznia 2012 roku organ rentowy poinformował wnioskodawcę, że w okresie od stycznia 2005 roku do 30 września 2009 roku nie przysługuje mu prawo do ulgi w opłacaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż nie spełnia warunków wymienionych wart. 82 ust. 8 i ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w szczególności wysokość jego emerytury przekracza miesięczną kwotę minimalnego wynagrodzenia. Kolejnymi pismami z dnia 9 lutego 2012 roku oraz z dnia 13 marca 2012 roku organ rentowy zwrócił się do wnioskodawcy o przedłożenie dokumentacji potwierdzającej posiadanie orzeczenia o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, a nadto przedłożenie książki przychodów i rozchodów za powyższy sporny okres. Wnioskodawca nie przedłożył tego rodzaju dokumentacji, związku z czym organ rentowy ustalił podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od dnia 5 stycznia 2005 roku do dnia 30 września 2009 roku w wysokościach podanych w zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie wnioskodawcy nie jest zasadne. Przytaczając treśćart. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2009 roku Nr 153 poz. 1227 ze zm.) orazart. 66 ust. 1 pkt 1 c i art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych(t.j. Dz. U. z 2008 roku Nr 164, poz. 1027 ze zm.), stwierdził, że wnioskodawca podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75 % przeciętnego wynagrodzenia w odniesieniu do składek za okres od dnia 28 lutego 2009 roku, natomiast za okres od dnia 1 marca 2009 roku zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Wnioskodawca nie wykazał okoliczności, które w myślart. 82 ust. 8 i 9ww.ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznychograniczają obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne. Nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, że posiada umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności, ani też ksiąg przychodów i rozchodów, które zwalniałyby go z obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W związku z tym Sąd I instancji przyjął, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i oddalił złożone przez wnioskodawcę odwołanie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.
Apelację od powyższego wyroku wywiódł wnioskodawca, wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie odwołania od decyzji organu rentowego, a tym samym ustalenie, że nie ma obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne za lata 2005 – 2009, ewentualnie uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu apelacji skarżący podniósł, iż Sąd Okręgowy nie rozważył znaczenia dokumentu wydanego przez II Urząd Skarbowy wK., z którego wynika, że w spornym okresie czasu tylko w 2006 roku osiągnął dochód w wysokości(...)złotych, zaś pozostałe lata zakończyły się stratami. Sąd I instancji nie wziął również pod uwagę znajdujących się w aktach emerytalnych dowodów lekarskich, z których wynika, że od 1 września 1989 roku pobierał rentę według II grupy inwalidów, a więc występuje u niego niepełnosprawność, która utrzymuje się do dnia dzisiejszego, a została dodatkowo pogłębiona wskutek doznanego przez niego udaru mózgu. Apelujący stwierdził ponadto, iż przepisart. 82 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznychjest niezgodny zKonstytucją RP, gdyż zmusza chorego człowieka, który chce pracować w celach rehabilitacyjnych do finansowania tego zatrudnienia z innego źródła przychodu, w jego przypadku z emerytury.

Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:
Apelacja jest nieuzasadniona.
Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczył kwestii, czy wnioskodawca jest zobowiązany do zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od stycznia 2005 roku do września 2009 roku.
Na wstępie niniejszych rozważań należy odnotować, iż wszelkie zagadnienia związane z podleganiem przez wnioskodawcę w spornym okresie ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz podstawą wymiaru składek na to ubezpieczenie leżą poza zakresem rozpoznania w przedmiotowym postępowaniu. Kwestie te były przedmiotem odrębnych decyzji, które w chwili obecnej są ostateczne. Decyzja o objęciu wnioskodawcy w ww. okresie ubezpieczeniem zdrowotnym nie była przez wnioskodawcę kwestionowana na drodze postępowania sądowego, natomiast odwołanie od decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek na to ubezpieczenie zostało oddalone prawomocnym wyrokiem sądowym. W aktualnym stanie sprawy obowiązek opłacania przez wnioskodawcę składek na ubezpieczenie zdrowotne można jedynie rozważać przez pryzmat regulacji art. 82 ust. 8 i ust. 9 prawidłowo przywołanej przez Sąd I instancjiustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych(t.j. Dz. U. z 2008 roku Nr 164, poz. 1027 ze zm.). W przepisach tych ustawodawca przewidział wyjątki od zasady obowiązkowego uiszczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne od każdego z tytułów podlegania temu ubezpieczeniu odrębnie, wynikającej z art. 82 ust. 1 ww. ustawy, które jako unormowania szczególne podlegają ścisłej wykładni. Stosowanie rozszerzającej interpretacji regulacji o charakterze wyjątkowym nie jest dopuszczalne. Skarżącemu należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 82 ust. 8 powołanej wyżej ustawy warunkiem skorzystania z ulgi w postaci nieopłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne jest pobieranie świadczenia emerytalnego lub rentowego, które nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia. Wnioskodawca nie spełnia tego wymogu. Z kolei na gruncie regulacji art. 82 ust. 9 tej ustawy składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, zaliczoną do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności, która uzyskuje przychody w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50 % kwoty najniższej emerytury lub opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej. W zaskarżonej decyzji oraz wyroku Sądu I instancji zarzucono ubezpieczonemu, iż nie wykazał stopnia swojej niepełnosprawności oraz wysokości przychodu osiąganego z tytułu pozarolniczej działalności. Pomimo wystosowanego do wnioskodawcy przez organ rentowy wezwania nie przedłożył on odpowiednich dokumentów. Odnośnie wymogu wykazania stopnia niepełnosprawności wypada zauważyć, iż ubezpieczony w okresie poprzedzającym nabycie prawa do świadczenia emerytalnego był zaliczony do II grupy inwalidów (obecnie całkowita niezdolność do pracy), co odpowiada umiarkowanemu stopniowi niepełnosprawności. W związku z tym można poddać w wątpliwość celowość żądania od wnioskodawcy dodatkowego udokumentowania swojej niepełnosprawności. Co do zasady stan zdrowia wraz z upływem czasu ulega pogorszeniu, a nie poprawie, stąd istnieją podstawy do przyjęcia, iż w dalszym ciągu utrzymuje się stwierdzone u ubezpieczonego inwalidztwo, a tym samym niepełnosprawność. Na akceptację zasługuje jednak stanowisko, iż wnioskodawca nie wykazał wysokości uzyskiwanych w spornym okresie przychodów z tytułu wykonywania działalności gospodarczej, co nie pozwala na stwierdzenie, czy kształtują się one na poziomie nie przekraczającym miesięcznie 50 % kwoty najniższej emerytury. Nie przedłożył żądanych przez organ rentowy ksiąg przychodów i rozchodów obejmujących okres od stycznia 2005 roku do września 2009 roku. Nie można się zgodzić z apelującym, iż w tym zakresie wystarczająca jest możliwość ustalenia wysokości dochodów w oparciu o informacje uzyskane z właściwego urzędu skarbowego. Pojęcie „przychód” i „dochód”, choć oba należą do pojęć z kategorii rachunkowości, to mają różny zakres znaczeniowy. Dochód stanowi przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania. Okoliczność, iż w danym roku rozliczeniowym ubezpieczony nie osiągnął dochodu, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza wygenerowała stratę, nie oznacza zatem, iż przychód, o którym mowa w art. 82 ust. 9 ww. ustawy, nie przekracza miesięcznie 50 % kwoty najniższej emerytury. Utożsamianie pojęcia „dochód” z pojęciem „przychodu”, co zdaje się czynić skarżący w apelacji, nie jest uprawnione.
Chybiony jest również zarzut niezgodności art. 82 powołanej wyżej ustawy zKonstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd powszechny zobligowany jest do przestrzegania przepisów ustanowionego przez władzę ustawodawczą prawa. Ocena zgodności aktów normatywnych zKonstytucjąnależy natomiast do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, który do tej pory nie orzekł o niezgodności kwestionowanej przez wnioskodawcę regulacji z którymkolwiek przepisem ustawy zasadniczej. W tej sytuacji, sąd powszechny nie może podważać mocy obowiązującej tego unormowania.
Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji, na podstawieart. 385 k.p.c.Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji.