Sąd Apelacyjny w Lublinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 535/13
Data wyroku: 2013-12-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Terlecka, Jerzy Nawrocki, Ewa Popek
Słowa kluczowe: Własność
Podstawa prawna: art. 224 k.c., art. 225 k.c.

Sygn. akt I ACa 535/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 grudnia 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SSA Ewa Popek (spr.)

Sędzia:
Sędzia:

SA Jolanta Terlecka
SA Jerzy Nawrocki

Protokolant

Katarzyna Furmanowska

po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. w Lublinie na rozprawie

sprawy z powództwaE. B.
przeciwkoR. B.
o zapłatę

na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 23 maja 2013 r. sygn. akt I C 126/09

I
na skutek apelacji pozwanego:

a
uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I ponad kwotę 60.115,50 zł (sześćdziesiąt tysięcy sto piętnaście złotych pięćdziesiąt groszy)i umarza postępowanie w tym zakresie oraz zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że zasądza od pozwanegoR. B.na rzecz powódkiE. B.kwotę 60.115,50 zł (sześćdziesiąt tysięcy sto piętnaście złotych pięćdziesiąt groszy) z ustawowymi odsetkami od kwoty 38.434,50 zł (trzydzieści osiem tysięcy czterysta trzydzieści cztery złote pięćdziesiąt groszy) od dnia 26 marca 2009 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 21.681 zł (dwadzieścia jeden tysięcy sześćset osiemdziesiąt jeden złoty) od dnia 15 grudnia 2009 roku do dnia zapłaty i oddala powództwo w zakresie żądania zasądzenia odsetek ustawowych od kwoty 38.434,50 zł za dzień 25 marca 2009 roku i od kwoty 21.681 zł za okres od 25 marca 2009 roku do dnia 14 grudnia 2009 roku;

b
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie III w ten sposób, że obniża podlegającą pobraniu od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 4.990,30 zł do kwoty 3.864 zł (trzy tysiące osiemset sześćdziesiąt cztery złote);

II
oddala apelację powódki w całości oraz apelację pozwanego w pozostałej części;

III
znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 535/13

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 15 stycznia 2009 roku (data wpływu) powódkaE. B.wniosła o zasądzenie od pozwanegoR. B.kwoty 80.000 złz ustawowymi odsetkami od dnia ogłoszenia wyroku do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowiącej jej własność za okres 20 miesięcy, poczynając od czerwca 2007 roku. Powódka wniosła nadto o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów procesu. Powódka podała, iż żądana przez nią kwota została ustalona w oparciu o średnie ceny czynszów lokali użytkowych, tj. 4.000 zł miesięcznie x 20 miesięcy, liczone od czerwca 2007 roku (od uprawomocnienia się wyroku o rozwód), co daje łącznie kwotę 80.000 zł.
Ostateczne żądanie zostało sformułowane w piśmie procesowym noszącym datę 15 grudnia 2009 roku, złożonym na rozprawie w dniu 14 grudnia 2009 roku,w którym powódka rozszerzyła powództwo, wnosząc o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego kwoty 124.000 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 80.000 zł od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty oraz od kwoty 44.000 zł od dnia 15 grudnia 2009 roku do dnia zapłaty. Swoje stanowisko uzasadniła tym, iż pozwany nadal korzysta z jej nieruchomości i nie uiszcza z tego tytułu żadnego wynagrodzenia (k. 105, 100-101).
PozwanyR. B.wniósł o oddalenie powództwa w całości orazo zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów postępowania.
Wyrokiem z dnia 23 maja 2013 roku Sąd Okręgowy w Lublinie:

I
zasądził od pozwanegoR. B.na rzecz powódkiE. B.kwotę 76.343,40 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 25 marca 2009 rokudo dnia zapłaty;

II
oddalił powództwo w pozostałej części;

III
nakazał pobrać odR. B.na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Lublinie kwotę 4.990,30 zł tytułem części nieuiszczonych kosztów sądowych;

IV
przejął na rachunek Skarbu Państwa pozostałe nieuiszczone koszty sądowe;

V
zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał na następujące ustaleniai motywy rozstrzygnięcia.
PowódkaE. B.i pozwanyR. B.byli małżeństwem od22 sierpnia 1981 roku. W trakcie trwania małżeństwa nie zawierali umów majątkowych małżeńskich. W dniu 24 marca 1986 roku matka powódkiE. D.darowała powódcedziałkę nr (...)o powierzchni 0,9 ha, położoną we wsiT., ujawnioną wksiędze wieczystej Kw nr (...). Umową darowiznyz dnia 27 lutego 1991 rokuJ. D.iE. D.darowali gospodarstwo rolne na rzecz swoich dzieci, w tym między innymi na rzecz córkiE. B.działki nr (...). W dniu 24 kwietnia 1996 rokuA. D.iI. D.darowali powódce nieruchomość położoną wT., stanowiącą działkę gruntu ornego nr(...)o powierzchni 0,15 ha, objętąksięgą wieczystą Kw nr (...). Na nieruchomości usytuowanej w miejscowościT.nr(...), będącej własnością powódki, dla której obecnie Sąd RejonowywL.prowadziksięgę wieczystą nr (...), małżonkowieB.wybudowali dom mieszkalny, budynek gospodarczy oraz halę produkcyjną. Budynek usługowo-mieszkalny zlokalizowany został nadziałce nr (...), a budynek mieszkalny nadziałce nr (...). W budynku usługowo-mieszkalnym na pierwszej kondygnacji znajdują się garaże i biuro, na drugiej mieszkanie. Do budynku doprowadzony jest prąd budowlany. Do marca 2011 roku budynek był użytkowany bez zgłoszenia do użytkowania. Umowy o dostawę wody do nieruchomości zawierałpozwany. Uiszczał on również pozostałe opłaty za media. Powódka opłacała podatek od nieruchomości. Wyrokiem Sądu Okręgowego wL.z dnia 14 lutego 2007 roku w sprawie sygn. akt(...)orzeczono rozwiązanie małżeństwaR. B.iE. B.przez rozwód, z wyłącznej winyR. B..W styczniu 2008 roku powódka wyprowadziła się ostatecznie, z będącej jej własnością nieruchomości i zamieszkała u swojego brataA. D.. Od czerwca 2007 roku pozwany uniemożliwił powódce dostęp do budynków gospodarczych. Na nieruchomości pozostałR. B.wraz z synem, zamieszkując na pierwszej kondygnacji budynku gospodarczego, prowadząc tam jednocześnie działalność gospodarczą w postaci zakładu stolarskiego. Syn stronK. B.zajmował górną kondygnację budynku. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2007 roku w sprawie II C 19/07 Sąd Rejonowy wL.oddalił powództwoR. B.przeciwkoE. B.o uzgodnienie treści księgi wieczystejz rzeczywistym stanem prawnym. We wniosku z dnia 1 września 2008 rokuR. B.zwrócił się do Sądu Rejonowego wL.o ustalenie, że w skład majątku wspólnego jego i jego byłej żony wchodzą nakłady na budowę domu mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz hali stolarni, wzniesionych na stanowiącej własnośćE. B.nieruchomości położonej wT.nr(...). Na skutek tego wniosku toczy się sprawa o podział majątku wspólnego stron (sygn. akt I Ns(...)). Wyrokiem Sądu Rejonowego wL.z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawieII C 110/08 nakazanoR. B.opróżnienie budynku gospodarczego składającego się z hali o powierzchni 3000 m(

    2)oraz przyległych do niej pomieszczeń socjalnych, znajdujących się na parterze budynku posadowionego na nieruchomości położonej wT.nr(...), dla której Sąd Rejonowy wL.prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)wraz ze swoimi rzeczami i wydanie tego budynkuE. B.. Z końcem sierpnia 2010 roku pozwany opuścił przedmiotową nieruchomość. Do tego czasu powódka nie miała dostępu do części biurowej omawianego budynku, garażu oraz hali produkcyjnej. Korzystała z pozostałej części nieruchomości. W dniu 20 września 2010 roku powódka zawarła umowęo zaopatrzenie nieruchomości w wodę, a w dniu 27 października 2010 roku umowę sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji.
BiegłyJ. O.w dopuszczonej w niniejszej sprawie opinii określił wysokość opłaty za korzystanie z części nieruchomości zabudowanej obiektemo funkcji usługowo-mieszkalnej na kwotę: 2.100 zł miesięcznie za część usługową oraz 900 zł miesięcznie za część mieszkalną. Łącznie wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z części nieruchomości zabudowanej budynkiem usługowo-mieszkalnym za okres od czerwca 2007 roku do dnia wydania postanowieniao dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego, czyli do dnia 12 lipca 2010 roku, biegłyJ. O.oszacował na kwotę 114.000 zł.
Kolejny biegłyJ. C.wskazał, że czynsz jaki można byłoby uzyskać wynajmując pomieszczenia znajdujące się w budynku gospodarczym położonymwT.(...)wraz z „placem” wokół budynku, z rozbiciem na czynsz możliwy do uzyskania z pomieszczeń wykorzystywanych jako pomieszczenia mieszkalnei z pozostałych pomieszczeń za okres od czerwca 2007 roku do 8 października 2010 roku (data sporządzenia opinii przez biegłegoJ. O.) wynosi dla powierzchni mieszkalnej (91,89 m2) - 37.760 zł, w tym miesięcznie 944 zł (za m2- 10,27 zł miesięcznie), dla powierzchni usługowej (391,83 m2) - 78.840 zł, w tym miesięcznie 1.971 zł (za m2- 5,03 zł miesięcznie). BiegłyJ. C.wskazał, że w procesie wyceny nie uwzględnił faktu, iż budynek w omawianym okresie nie był zgłoszony do użytkowania, bowiem brak jest danych rynkowych na temat wpływu faktu niezgłoszenia budynku do użytkowania na wartość rynkową czynszu najmu. BiegłyJ. C.zauważył, iż fakt niezgłoszenia zakończenia budowy nie uniemożliwia fizycznego użytkowania budynku (w tym jego wynajmu), jednakw takich wypadkach właściciel musi się liczyć z koniecznością poniesienia kary finansowej w przypadku stwierdzenia powyższego przez organ nadzoru budowlanego. Zaznaczył, że w takich wypadkach ryzyko z tym związane obciąża właściciela nieruchomości, a nie ewentualnego najemcę.
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dowodówz dokumentów wymienionych w uzasadnieniu, zeznań stron oraz świadków, a także opinii biegłychJ. O.iJ. C.. Sąd Okręgowy uznał za wiarygodne dowody z dokumentów oraz zeznań świadkówS. B.,K. B.,K. K.orazA. D.. Sąd Okręgowy zaznaczył, że wprawdzie widocznym było, iż świadkowie jako osoby spokrewnione ze stronami w swoich wypowiedziach bywali stronniczy, jednak w istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okolicznościach ich zeznania były zgodne i wzajemnie się uzupełniały. Zeznania świadków korelują również z zeznaniami powódkii pozwanego, którzy również nie kwestionowali wskazanej przezK. K.okoliczności, że wyłącznie pozwany miał w omawianym okresie dostęp do części biurowej, garażu i hali produkcyjnej. Dlatego też Sąd Okręgowy w tej części uznał za wiarygodne zeznania stron. Wprawdzie w ich wypowiedziach znalazło się szereg rozbieżności, ale nie dotyczyły one okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W ramach kontroli merytorycznej i formalnej opinii biegłychJ.O.iJ. C.Sąd Okręgowy nie dopatrzył się nieprawidłowości pozwalających na odebranie złożonym opiniom przymiotu pełnowartościowego źródła dowodowego. Biegli wskazali wszelkie przesłanki przyjętego rozumowania, przedstawili także jego tok. Wnioski płynące z opinii przedstawione są klarowniei logicznie wynikają z przyjętych podstaw i wzajemnie się uzupełniają. Sąd Okręgowy nie dopatrzył się błędów logicznych, niezgodności z życiowym doświadczeniem bądź też niespójności z pozostałym materiałem dowodowym.
W ocenie Sądu Okręgowego powództwo była zasadne częściowo. Powódka dochodziła od pozwanego wynagrodzenia za bezumowne korzystaniez nieruchomości położonej wT.nr(...)stanowiącej jej własność. W okresie od czerwca 2007 roku do 31 sierpnia 2010 roku pozwany użytkował część gospodarczą budynku, garaże oraz warsztat położone na tej nieruchomości, uniemożliwiając dostęp do tych pomieszczeń powódce. Podstawę prawną roszczenia stanowiart. 224 § 2 k.c.w zw. zart. 225 k.c.Roszczenie właściciela o wynagrodzenieza korzystanie z rzeczy przysługuje m.in. przeciwko posiadaczowi w złej wierze (art. 225 k.c.). Od dnia 1 czerwca 2007 roku, czyli od uprawomocnienia się wyroku rozwiązującego małżeństwo stron, pozwany nie był uprawniony do korzystaniaz wymienionych pomieszczeń znajdujących się w budynku gospodarczym. Pozwany korzystał z tych pomieszczeń bez żadnego tytułu prawnego, jako posiadacz w złej wierze i opuścił nieruchomość dopiero z końcem sierpnia 2010 roku. Pozwany faktycznie w tym czasie władał rzeczą, bowiem przez cały ten okres uiszczał opłaty za media i prowadził w tym miejscu zakład stolarski. Pozwany w swoich zeznaniach nie kwestionował okoliczności, że część biurową omawianego budynku, garaż oraz halę produkcyjną zajmował do czasu eksmisji w 2010 roku. Przyznał również, że korzystał także z „podwórka”, którym dojeżdżał do budynku. W tym zakresie jego zeznania korelują z zeznaniami powódki, która podała, że pozwany w tym czasie nie przechowywał swoich rzeczy w części mieszkalnej budynku, zajmował jedynie część biurową oraz garaż. Okoliczność zamieszkiwania do września 2010 roku na drugiej kondygnacji budynku przez syna stron nie mogła być podstawą do zasądzenia na rzecz powódki od pozwanego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z tej części budynku, ponieważ pozwany nie uniemożliwił powódce korzystania z tej części nieruchomości. Sąd Okręgowy uznał, że powódka zasadnie dochodziła od pozwanego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie jedyniez powierzchni usługowej wraz z „placem” wokół budynku. Sąd Okręgowy podniósł, że przy rozstrzygnięciu sprawy nie odegrała istotnej roli, podnoszona przez pozwanego okoliczność, że w okresie objętym pozwem budynek nie był zgłoszony do użytkowania. Fakt niezgłoszenia zakończenia budowy nie uniemożliwia fizycznego użytkowania budynku, w tym jego wynajmu. W takich wypadkach właściciel musi się jednak liczyć z koniecznością poniesienia kary finansowejw przypadku stwierdzenia takiego faktu przez organ nadzoru budowlanego. Ryzyko z tym związane obciąża właściciela nieruchomości, a nie ewentualnego najemcę. Sąd Okręgowy dodał ubocznie, że sam fakt prowadzenia w omawianym okresie przez pozwanego na nieruchomości zakładu stolarskiego jest najlepszym dowodem na to, że istniała możliwość wynajęcia przedmiotowego obiektu przez powódkę, chociażby do prowadzenia takiej działalności. W ocenie Sądu Okręgowego niezasadne było odwoływanie się przez pozwanego do stanowiska Sądu Najwyższego, zajętego w orzeczeniu z dnia 18 czerwca 2004 roku, II CK 359/03, ponieważ w przywołanej sprawie profesjonalny pełnomocnik powódki odmiennie niż w niniejszej sprawie, żądał „odszkodowania” za bezumowne korzystaniez nieruchomości, a na uzasadnienie żądania zapłaty przytaczał okoliczności wskazujące na powstanie szkody.
Sąd Okręgowy podniósł następnie, że wynagrodzenie należne właścicielowi obejmuje cały okres, przez który posiadacz korzystał z rzeczy i nie stanowi świadczenia okresowego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wysokość należnego właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z jego rzeczy powinno się ustalać według stawek cen rynkowych. Podstawą ustalenia wynagrodzenia za korzystanie z cudzej nieruchomości powinna być kwota, jaką posiadacz musiałby zapłacić właścicielowi, gdyby jego posiadanie opierało się na prawie. Wynagrodzenie za korzystaniez rzeczy obejmuje to wszystko, co właściciel uzyskałby, gdyby ją wynajął, wydzierżawił lub oddał do odpłatnego korzystania na podstawie innego stosunku prawnego.
Ustalając wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwanego z pomieszczeń budynku gospodarczego powódki Sąd Okręgowy oparł się na opinii biegłegoJ. C., ponieważ była ona aktualniejsza i miała na względzie dotychczas postawione zarzuty stron do opinii biegłegoJ. O..J. C.ustalił czynsz, jaki można byłoby uzyskać wynajmując pomieszczenia znajdujące się w budynku gospodarczym położonym wT.nr(...)z rozbiciem na czynsz możliwy do uzyskania z pomieszczeń wykorzystywanych jako pomieszczenia mieszkalne oraz czynsz możliwy do uzyskania z części usługowej wraz z placem wokół budynku. BiegłyJ. C.przeanalizował kształtowanie się rynkowych stawek czynszu w latach 2007-2011 za wynajem nieruchomościz zabudową produkcyjno-magazynową oraz mieszkaniową na obrzeżachL.oraz terenach gmin podlubelskich, ze szczególnym uwzględnieniem gminyW.. Biegły uwzględnił również cechy rynkowe budynku, czyli położenie w sąsiedztwie drogi krajowej, nieutwardzony dojazd do hali, słabe wyposażenie hali w instalacje, zasilanie prądem „budowlanym”, prowizoryczną instalację elektryczną oraz brak instalacji centralnego ogrzewania (ogrzewanie „trociniakiem”). Sąd Okręgowy opierając się na wyliczeniach biegłegoJ. C.uznał, iż powódce należy się za bezumowne korzystanie przez pozwanego z pomieszczeń budynku gospodarczego za okres od dnia 1 czerwca 2007 roku do dnia 31 sierpnia 2010 roku wynagrodzenie w kwocie 76.343,40 zł. Sąd Okręgowy przyjął, iż miesięczna stawka za najem powierzchni użytkowej wraz z placem wokół budynku wynosi 1.971 złi obejmuje okres od 1 czerwca 2007 roku (od uprawomocnienia się wyrokuo rozwiązaniu małżeństwa stron) do 31 sierpnia 2010 roku (do czasu opuszczenia nieruchomości przez pozwanego). Sąd Okręgowy podniósł, że przy ustaleniu wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie uwzględnił poczynionych przez pozwanego nakładów na nieruchomość, gdyż są one przedmiotem postępowania w sprawie o podział majątku wspólnego stron. Kwota wynagrodzenia nie została również pomniejszona o uiszczane przez pozwanego opłaty za media, ponieważ w przypadku najmu budynku obowiązek ich uiszczania spoczywałby na najemcy. Wobec powyższego Sąd Okręgowy oddalił powództwow pozostałej części.
Orzeczenie w przedmiocie odsetek Sąd Okręgowy uzasadnił treściąart. 455 k.c.i481 k.c.
O kosztach procesu w punkcie II wyroku Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 100 zd. 1 k.p.c.
Sąd Okręgowy w punkcie III wyroku nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa od pozwanego kwotę 4.990,30 zł tytułem części nieuiszczonych kosztów sądowych, od których to powódka była zwolniona, a która to kwota została tymczasowo wyłożona z sum budżetowych Skarbu Państwa. Na powyższą kwotę składa się część nieuiszczonej opłaty od pozwu (6.200 zł x 62%) oraz część wydatków poniesionych na opinie biegłych (1.848,87 zł x 62%).

Apelacje od powyższego wyroku wniosły obie strony.
Powódka zaskarżyła wyrok w zakresie rozstrzygnięć zawartych w punktachII i V, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie:
1.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez rozważenie zebranego materiału dowodowegow sposób niewszechstronny z obrazą zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a polegające na:
- ustaleniu wartości czynszu najmu powierzchni użytkowych w wysokościach znacznie zaniżonych w porównaniu z cenami rynkowymi w tym stosowanymi lokalnie, jak również pominięciu wyliczeń z opinii biegłegoJ. O.mimo, iż Sąd uznał ją za pełnowartościowe źródło dowodu, a także pominięcie powołanychw opiniiJ. C.przeciętnych cen najmów pomieszczeń użytkowych stosowanych na rynku lokalnym, a określonych na poziomie od 9-12 zł/m2;
- przyjęciu wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, iż pozwany nie wyzuł powódki z posiadania części mieszalnej położonej na piętrze budynku gospodarczego, w sytuacji gdy z zeznań stron oraz świadków wynika w sposób jednoznaczny, że powódka nie korzystała i nie mogła korzystać z części mieszkalnej budynku z uwagi na fakt przebywania na nieruchomości pozwanego, który stosował wobec powódki przemoc fizyczną i psychiczną i za to został skazany prawomocnym wyrokiem;
- przyjęciu, iż pozwany opuścił nieruchomość powódki z końcem sierpnia 2010 roku, podczas gdy pozwany opuścił nieruchomość w dniu 22 września 2010 roku;
2.art. 98 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy pozwany przegrał proces.
Powołując się na powyższe zarzuty powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 124.000 złz ustawowymi odsetkami od kwoty 80.000 zł od dnia 25 marca 2009 roku do dnia zapłaty i od kwoty 44.000 zł od dnia 15 grudnia 2009 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi pierwszej Instancji do ponownego rozpoznania.

Pozwany zaskarżył wyrok w punktach I i III, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez nierozważenie w sposób wszechstronny zebranego w sprawie materiału dowodowego, poczynienie ustaleń faktycznych w oderwaniu od zebranego w sprawie materiału dowodowego, zasad logiki i doświadczenia życiowego, poprzez:
- przyjęcie, iż zasadne jest żądanie powódki o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z powierzchni usługoweji placu wokół budynku w sytuacji, w której z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż jedynym pomieszczeniem, które pozostawało zamknięte tak, iż powódka nie mogła z niego korzystać, był warsztat stolarski, zaśze wszystkich pozostałych - pomieszczeń biurowych, garażu, placu wokół budynku korzystała powódka, wspólny syn stron, wspólna córka stron, a zatem nie korzystał z nich pozwany z wyłączeniem innych osób;
- przyjęcie, iż zasadne jest żądanie powódki o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości w sytuacji, w której powódka nie wykazała w żaden sposób, iż miała możliwość wynajęcia komukolwiek tejże nieruchomości za określoną kwotę czynszu zważywszy na fakt, iż zawarcie umowy cywilnoprawnej najmu lokalu użytkowego jest niedopuszczalne - wbrew twierdzeniom Sądu - wobec jego nieoddania do użytkowania, albowiem opinia biegłego stwierdza abstrakcyjne kwoty czynszu obowiązujące na danym terenie, a nie kwotę wynagrodzenia, którą otrzymywałaby powódka od określonej konkretnie osoby za wynajmowanie pomieszczeń;
- bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność, iż budynek posadowiony na nieruchomości powódki nie był zgłoszony do użytkowania w sytuacji, w której obiekt, który nie jest oddany do użytkowania, nie może być przedmiotem umowy cywilnoprawnej wynajmu pomieszczeń, w szczególności przeznaczonych na pobyt ludzi, jak również powódka w tym stanie rzeczy nie znalazłaby osób chętnych do wynajęcia budynku za ustaloną przez biegłych kwotę czynszu, przy dodatkowym założeniu, że najemca musiałby uiszczać opłaty za prąd według stawek budowlanych - co ma podstawowe znacznie dla rozstrzygnięcia;
- pominięcie w sprawie niniejszej argumentacji pozwanego, iż poczynił on nakłady na przedmiotową nieruchomość, które są przedmiotem rozważań Sądu w toku postępowania o podział majątku w sytuacji, w której pozwany wydatkował własne środki na wybudowanie budynku, z którego korzystał, a zatem uwzględnienie powództwa spowoduje, iż pozwany będzie zmuszony zapłacić za to, co sam zbudował;
- pominięcie okoliczności, iż powódka nigdy nie miałaby możliwości wynajmowania budynków na nieruchomości i uzyskiwania z tego tytułu czynszu, ponieważ przedmiotowy budynek wznoszony był na potrzeby prowadzonej działalności pozwanego, do niej dostosowany, ze wszystkich budynków, placu i pomieszczeń- za wyjątkiem warsztatu stolarskiego - korzystała powódka, pozwany oraz ich wspólne dzieci - a zatem żądanie powódki jako bezzasadne podlega oddaleniuw całości.
Wskazując na powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, obciążenie powódki kosztami sądowymi i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:apelacja powódki nie jest zasadna. Apelacja pozwanego jest zasadna częściowo.
Zarzuty naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.podniesione w obu apelacjach nie zasługują na uwzględnienie.
Przepisart. 233 § 1 k.p.c.dotyczy oceny dowodów i stanowi, że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W orzecznictwie wskazano,iż jego naruszenie może polegać na błędnym uznaniu, że przeprowadzony w sprawie dowód ma moc dowodową i jest wiarygodny albo że nie ma mocy dowodowej lub nie jest wiarygodny. Jednocześnie przyjęto, że prawidłowe postawienie tego zarzutu wymaga wskazania przez skarżącego konkretnych zasad lub przepisów, które naruszył sąd przy ocenie poszczególnych, określonych dowodów (wyrok SN z dnia 28 kwietnia 2004 roku, V CK 398/03, LEX nr 174215, wyrok SN z dnia 13 października 2004 roku, III CK 245/04, LEX nr 174185).
Powódka i pozwany stawiając zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.nie wskazali, które konkretne dowody - ich zdaniem - zostały ocenione wadliwiei z jakich przyczyn taka ocena jest niewłaściwa w świetle zasad określonych w tym przepisie. Przypomnieć należy, że Sąd Okręgowy uznał za wiarygodne w całości dowody z dokumentów, zeznań wszystkich świadków oraz stron (we wskazanym zakresie), które stanowiły podstawę do dokonania ustaleń faktycznych. Sąd Okręgowy podzielił także w całości opinie biegłychJ. O.iJ. C.. Z obu apelacji wynika, że pomimo postawienia zarzutów naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c., apelujący nie kwestionowali takiej oceny dowodówz dokumentów, osobowych oraz opinii biegłych. Powódka w apelacji nie zgadzała się z ustaleniem wysokości czynszu najmu przyjętej do określenia należnego jej wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z części nieruchomości. Powódka kwestionowała również wnioski Sądu Okręgowego, który uznał, że należne jej wynagrodzenie powinno dotyczyć jedynie korzystania z części gospodarczej budynku w okresie od 1 czerwca 2007 roku do końca 31 sierpnia 2010 roku. Według twierdzeń powódki należy się jej także wynagrodzenie za bezumowne korzystaniez części mieszkalnej budynku, ponieważ pozwany – według jej twierdzeń – „wyzuł ją z posiadania z tej części budynku poprzez stosowanie przemocy fizyczneji psychicznej”. Z kolei analiza zarzutów podniesionych w apelacji pozwanego świadczy o tym, że apelujący nie zgadzał się z ustaleniami Sądu Okręgowego, że posiadał cześć gospodarczą budynku wraz z placem. Pozwany podnosił bowiem, że miał w swoim posiadaniu jedynie warsztat stolarski. W ramach pozostałych zarzutów pozwany kwestionował ocenę prawną ustaleń faktycznych dokonaną przez Sąd Okręgowego, nie zgadzając się generalnie z wnioskami, że jest zobowiązany do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z części nieruchomości powódki. Tak zarzuty podniesione w apelacji powódki jak i pozwanego nie mogą świadczyćo naruszeniuart. 233 § 1 k.p.c.Należy je poddać ocenie pod kątem dokonania wadliwych ustaleń faktycznych lub też naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 224 § 2 k.c.iart. 225 k.c.).
Zarzuty dotyczącego dokonania wadliwych ustaleń faktycznych są nieuzasadnione.
Sąd Okręgowy ustalił prawidłowy stan faktyczny, który Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własny. W szczególności prawidłowe są ustalenia Sądu Okręgowego dotyczące tego, w jakim zakresie pozwany posiadał nieruchomość powódki. Z zeznań świadkówS. B.(k.170v-171),K. B.(k.171),K. K.(k.176v-177),A. D.(k.177) oraz stron (k.604v-605) wynika, że od czerwca 2007 roku pozwany posiadał część pomieszczeń położonych na pierwszej kondygnacji budynku gospodarczego,tj. halę produkcyjną, pomieszczenia socjalne, garaże. Pozwany korzystał takżez placu przed tym budynkiem. Z wymienionych dowodów osobowych wynika jednoznacznie, że pomieszczenia mieszkalne na drugiej kondygnacji tego budynku zajmował syn stronK. B.. Nie można podzielić także twierdzeń pozwanego dotyczących zakresu korzystania przez powódkę z nieruchomości. Okoliczność, że powódka posiadała klucze do części pomieszczeń na parterze nie świadczy o tym, że korzystała z nich lub mogła z nich korzystać. Wymienione dowody z zeznań świadków jednoznacznie przesadzają o tym, że to pozwany,z wyłączeniem powódki korzystał z pomieszczeń na pierwszej kondygnacji budynku gospodarczego. Wobec tego zarzuty apelacji pozwanego dotyczące wadliwych ustaleń faktycznych należy ocenić jako całkowicie chybione.
Odnosząc się do zarzutów apelacji powódki podnieść należy, że z zeznań powódki i pozwanego wynika również, że pozwany oraz syn stronK. B.opuścili zajmowane przez nich pomieszczenia we wrześniu 2010 roku. Strony nie wskazały jednak konkretnej daty opuszczenia przez pozwanego nieruchomości. Powódka zeznała, że „pozwany prowadził działalność do września 2010 roku, potem się wyprowadził i oddał budynki do jej dyspozycji” (k.604v). Dopiero w apelacji powódki podała dokładną datę opuszczenia przez pozwanego nieruchomości- 22 września 2010 roku. Mając na uwadze treść zeznań wymienionych wyżej świadków oraz stron nie można podzielić twierdzeń powódki, że pozwany „wyzuł jąz posiadania części mieszkalnej położonej na piętrze budynku gospodarczego”. Wskazane wyżej dowody pozwalają na ustalenie, że na piętrze budynku mieszkał syn stronK. B.. Powódka wprawdzie zeznała, że pozwany w kuchni na piętrze budynku czasami robił sobie kawę, nie świadczy to jednak o posiadaniu przez niego tej części budynku, skoro na stałe mieszkał tamK. B.. Powódka zeznała również, że pozwany nie trzymał w tych pomieszczeniach swoich rzeczy. Twierdzenia powódki podniesione po raz pierwszy w apelacji o stosowaniu wobec niej przez pozwanego przemocy fizycznej i psychicznej nie zostały udowodnione. Takim dowodem nie może być wyrok rozwodowy, ponieważ z jego treści wynika jedynie, że małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód z winyR. B.. Powódka dopiero w apelacji po raz pierwszy powołała się na twierdzenia o stosowaniu wobec niej przemocy oraz na wyrok karny skazujący (który nie został złożony). Powódka nie udowodniła zatem twierdzenia, że nie mogła zamieszkiwać na swojej nieruchomości w obawie przed pozwanym. Twierdzenie to nie tylko jest nie udowodnione, ale pomija także istotną okoliczność faktyczną, że część mieszkalną zajmował wyłącznieK. B..
Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie.
Powódka dochodziła wynagrodzenia za bezumowne korzystaniez nieruchomości stanowiącej jej własność na podstawieart. 224 § 2 k.c.w związku zart. 225 k.c.Powódka wyraźnie powołała się na taką podstawę prawną swojego roszczenia już w pozwie. Powołała się jednocześnie na okoliczności faktyczne uzasadniające powoływaną podstawę prawną.
W orzecznictwie podkreśla się, że wybierając podstawę prawną powód zakreśla nie tylko granice okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, ale nadto zakreśla granice obrony pozwanego, albowiem pozwany podejmuje tę obronę w takim zakresie jaki wynika nie tylko z faktów, ale i ze wskazanego przepisu (por. wyroki SN z dnia 2 grudnia 2011 roku, III CSK 136/11, LEX nr 1131125, z dnia 23 lutego 1999 roku, I CKN 252/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 152).
Przepisyart. 224 k.c.iart. 225 k.c.powołane przez powódkę regulują uzupełniające roszczenia właściciela rzeczy przeciwko posiadaczowi. Samoistne posiadanie cudzej rzeczy jest wyłącznym źródłem i jedyną przyczyną tych roszczeń (por. S. Rudnicki w: Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga druga, Własnośći inne prawa rzeczowe, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1998, s. 264).
Jak już wyżej podniesiono Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że pozwany był posiadaczem pomieszczeń położonych na pierwszej kondygnacji budynku gospodarczego, nie był zaś posiadaczem części mieszkalnej tego budynku (ich posiadaczem byłK. B.). W tej sytuacji Sąd Okręgowy, nie dopuszczając się naruszeniaart. 224 § 2 k.c.orazart. 225 k.c., zasądził wynagrodzenie za bezumowne posiadanie części nieruchomości powódki obejmującej pomieszczenia na pierwszej kondygnacji budynku gospodarczego wraz placem przed budynkiem, zaś nie uwzględnił roszczenia w zakresie części mieszkalnej. Podnoszone przez powódkę okoliczności, że nie korzystała i nie mogła korzystać z części mieszkalnej budynku z punktu widzeniaart. 224 § 2 k.c.iart. 225 k.c.nie mają znaczenia i nie mogą prowadzić do uwzględnienia powództwa opartego na wskazanej podstawie prawnej, skoro wymienione przepisy wiążą roszczenia właściciela rzeczyz posiadaniem jego rzeczy przez posiadacza. Pozwany nie był posiadaczem części mieszkalnej budynku. Podkreślić należy, powódka nie domagała się naprawienia szkody za pozbawienie jej posiadania części mieszkalnej budynku gospodarczego, co wynika jasno z podstaw faktycznej i prawnej powołanych w pozwie.
Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że pozwany był posiadaczem w złej wierze części nieruchomości stanowiącej własność powódki, w zakresie pomieszczeń znajdujących się na pierwszej kondygnacji budynku gospodarczego i placu przed budynkiem. Przyjęty przez Sąd Okręgowy sposób ustalenia wynagrodzenia należnego na postawieart. 224 i 225 k.c.- wbrew zarzutom apelacji powódkii pozwanego - jest prawidłowy i opiera się na ukształtowanej jednolicie linii orzecznictwa.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, a także poglądami doktryny, adresat roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, ma obowiązek uiścić właścicielowi nieruchomości taką, co do zasady, kwotę, jaką musiałby zapłacić, gdyby jego posiadanie opierało się na prawie. Wysokość wynagrodzenia, o którym mowa wart. 224 § 2 k.c., powinna zatem odpowiadać stawkom za korzystanie z rzeczy określonego rodzaju, biorąc pod uwagę ceny występujące na rynku (zob. np. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 1984 roku, III CZP 20/84, OSNCP 1984, Nr 12, poz. 209, uchwałę SNz dnia 17 czerwca 2005 roku, III CZP 29/05, OSNC 2006/4/64 oraz wyroki SN z dnia 4 lipca 2012 roku, I CSK 641/11, LEX nr 1218577, z dnia 6 października 2006 roku,V CSK 192/06 LEX nr 327963, z dnia 15 kwietnia 2004 roku,, IV CK 273/03, LEX nr 183707). Wobec sporu stron także co do wysokości wynagrodzenia, adekwatnym dowodem do wykazania tej wielkości była opinia biegłego, jako że ustalenie rynkowej stawki czynszu najmu albo dzierżawy wymaga wiedzy specjalnejw rozumieniuart. 278 k.p.c.Nie ma racji pozwany podnosząc w apelacji, że:1) powódka powinna wykazać, że miała możliwość wynajęcia swojej nieruchomości za określoną kwotę czynszu, 2) zawarcie umowy najmu jest niedopuszczalnez uwagi na brak oddania budynku do użytkowania, 3) powódka nigdy nie miałaby możliwości wynajęcia budynku, gdyż był on wznoszony na potrzeby prowadzonej przez pozwanego działalności. Jak już wyżej wspomniano samoistne posiadanie rzeczy jest wyłącznym źródłem powstania roszczeń właściciela. Wystarczającym było zatem, że powódka udowodniła fakt posiadania przez pozwanego części jej nieruchomości. Powódka dochodząc roszczenia opartego naart. 224 § 2 k.c.w zw. zart. 225 k.c.nie musiała wykazywać, że miała realną możliwość wynajęcia nieruchomości za określoną stawkę. Kwestia braku oddania budynku do użytkowania została wyjaśniona przez obu biegłych. Biegli wyliczyli wysokość czynszu, jaki mogłaby uzyskać powódka, gdyby pomieszczenia na pierwszej kondygnacji budynku gospodarczego objęte byłyby umową najmu, uwzględniającw tym także wymienioną w tym miejscu okoliczność. Według obu biegłych okoliczność braku oddania budynku do użytkowania nie wyłączała możliwości jego fizycznego użytkowania i wynajęcia. Wbrew zarzutom apelacji pozwanego Sąd Okręgowy trafnie także nie uwzględnił poczynionych przez pozwanego nakładów na nieruchomość, gdyż są one sporne co do ich zakresu i wysokości, zostały poczynione nie tylko na pomieszczenia znajdujące się na pierwszej kondygnacji budynku gospodarczego, ale także dotyczą innych pomieszczeń i budynków oraz są przedmiotem postępowania w sprawie o podział majątku wspólnego stron.
Wbrew zarzutom apelacji powódki Sąd Okręgowy określając wysokość wynagrodzenia należnego powódce trafnie oparł się na opinii biegłegoJ. C.. Podnieść w tym miejscu należy, że stawki czynszu za pomieszczenia użytkowe określone przez biegłychJ. O.iJ. C.były na porównywalnym poziomie. BiegłyJ. O.określił tę stawkę na kwotę 2.100 zł miesięcznie, zaś biegłyJ. C.na kwotę 1.971 zł miesięcznie. Różnica dotyczyła tylko kilku procent. Nie można podzielić zarzutów apelacji powódki, że przyjęte przez obu biegłych wartości do wyliczeń zostały oszacowane poniżej średniej stawki czynszu. Biegli szczegółowo odnieśli się do zastrzeżeń zgłoszonych przez obie strony w toku postępowania przed Sądem Okręgowym. Zastrzeżenia tew świetle uzupełniających opinii okazały się bezpodstawne. W szczególności biegłyJ. C.odniósł się do zarzutów powódki dotyczących nieuwzględnienia stawek czynszu lokali znajdujących się w posiadaniu(...)wW., wyjaśniając, że nie udostępniono mu materiału porównawczego (k. 362v), jednocześnie wyjaśnił, że ze względu na wyposażenie budynku przyjął stawkę najniższą (k. 362v). Brak jest podstaw do zakwestionowania obu opinii biegłych, którzy przyjęli stawkę czynszu za pomieszczenia użytkowe na porównywalnym poziomie. Sąd Okręgowy prawidłowo oparł się na wyliczeniach biegłegoJ. C., gdyż uzasadnione było przyjęcie najniższej stawki czynszu z uwagi na słabe wyposażenie budynku gospodarczego (zasilanie prądem budowlanym, prowizoryczną instalację elektryczną, brak centralnego ogrzewania), a także brak dopełnienia formalności zgłoszenia budynku do użytkowania.
Art. 321 § 1 k.p.c., określając granice wyrokowania, wskazuje, że nie można wyrokować co do rzeczy, która nie była przedmiotem żądania, czyli zasądzić coś innego niż strona żądała. Żądanie powództwa określa nie tylko jego przedmiot, lecz również jego podstawa faktyczna.
Powódka w pozwie żądała wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z jej nieruchomości za okres 20 miesięcy, licząc od czerwca 2007 roku. Okres20 miesięcy liczony od czerwca 2007 roku upływał z końcem lutego 2009 roku, podczas gdy pozew został wniesiony w dniu 15 stycznia 2009 roku. Zatem okres objęty żądaniem obejmował 19,5 miesiąca. W piśmie datowanym na 15 grudnia 2009 roku, złożonym na rozprawie w dniu 14 grudnia 2009 roku, powódka rozszerzając żądanie zapłaty do kwoty 124.000 zł, nie wskazała wyraźnie jakiego okresu dotyczy zmiana powództwa, podniosła natomiast w uzasadnieniu pisma, że pozwany nadal korzysta z jej nieruchomości i nie uiszcza z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Należy więc przyjąć, że powódka objęła rozszerzonym żądaniem okres od 16 stycznia 2009 roku (od dnia następnego po wniesieniu pozwu) do dnia złożenia pisma, czyli do dnia 14 grudnia 2009 roku, czyli okres 11 miesięcy.
Sąd Okręgowy zasadzając kwotę 76.343,40 zł wskazał, że obejmuje ona wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z części nieruchomości powódki za okres od 1 czerwca 2007 roku do 31 sierpnia 2010 roku. Tymczasem - jak wyżej podniesiono - powódka żądała wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości za okres od czerwca 2007 roku do 14 grudnia 2009 roku, a wskazana podstawa faktyczna jest wiążąca dla sądów orzekających w niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy zasądził więc wynagrodzenie za okres nieobjęty żądaniem tj. od 15 grudnia 2009 roku do 31 sierpnia 2010 roku. Zasądzenie sumy pieniężnej, która wprawdzie mieści się w granicach kwotowych powództwa, lecz z innej postawy faktycznej, stanowi orzeczenie ponad żądanie. Sąd Okręgowy orzekł zatem ponad żądanie, ponieważ podstawą faktyczną żądania nie był objęty okres od 15 grudnia 2009 roku do 31 sierpnia 2010 roku. Żądanie zważywszy na jego podstawę faktyczną (okres od 1 czerwca 2007 roku do 14 grudnia 2009 roku) było uzasadnione co do kwoty 60.115,50 zł (od 1 czerwca 2007 roku do 14 grudnia 2009 roku - 30,5 miesiąca x 1.971 zł według stawki przyjętej przez biegłegoJ. C.). Z tych też względów i na podstawieart. 386 § 3 k.p.c.Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok w punkcie I ponad kwotę 60.115,50 zł i umorzył postępowanie w tym zakresie.
W obecnym stanie prawnym sąd drugiej instancji rozpoznając sprawęw granicach zaskarżenia bierze pod uwagę z urzędu naruszenie przepisów prawa materialnego (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 roku, III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55). Dlatego też mimo braku zarzutów naruszeniaart. 455 k.c.Sąd Apelacyjny stwierdził z urzędu, że Sąd Okręgowyz naruszeniem wymienionego przepisu orzekł o dacie wymagalności odsetek od zasądzonej kwoty należności głównej. Powódka żądała zasądzenia odsetek ustawowych od należności dochodzonej za okres od dnia 1 czerwca 2007 roku do dnia 15 stycznia 2009 roku od dnia doręczenia pozwu (czyli od dnia 25 marca 2009 roku) i za dalszy okres objęty rozszerzeniem powództwa tj. od 16 stycznia 2007 roku do 14 grudnia 2009 roku - od dnia 15 grudnia 2009 roku. Kierując się treściąart. 455 k.c.przyjąć należy, że pozwany pozostawał w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia od dnia następnego po wezwaniu go do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Pozwany pozostawał zatem w opóźnieniu w zapłacie wynagrodzenia w kwocie 38.434,50 zł (19,5 miesiąca x 1.971 zł) obejmującego okres od 1 czerwca 2007 roku do dnia 15 stycznia 2009 roku (wniesienie pozwu) od dnia następnego po doręczeniu mu odpisu pozwu, czyli od dnia 26 marca 2009 roku oraz wynagrodzenia w kwocie 21.681 zł (11 miesięcy x 1.971 zł) obejmującego okres od 16 stycznia 2009 roku do dnia 14 grudnia 2009 roku - od dnia następnego po doręczeniu odpisu pisma datowanego na 15 grudnia 2009 roku, co nastąpiło na rozprawie w dniu 14 grudnia 2009 roku, czyli od dnia 15 grudnia 2009 roku. Wobec tego Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 60.115,50 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 38.434,50 zł od dnia 26 marca 2009 roku do dnia zapłaty i od kwoty 21.681 zł od dnia 15 grudnia 2009 roku do dnia zapłaty oraz oddalił powództwo w zakresie żądania zasądzenia odsetek ustawowych od kwoty 38.434,50 zł za dzień 25 marca 2009 roku i od kwoty 21.681 zł za okres od 25 marca 2009 roku do dnia 14 grudnia 2009 roku.
Na skutek częściowego uchylenia i częściowej zmiany zaskarżonego wyroku w punkcie I korekcie podlegało rozstrzygnięcie o nieuiszczonych kosztach sądowych zawarte w punkcie III wyroku. Pozwany powinien zostać obciążony nieuiszczonymi kosztami sądowymi w takim zakresie, w jakim przegrał sprawę (art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnychw związku zart. 100 zd. 1 k.p.c.), a więc w 48% według wyliczenia 60.115,5 zł : 124.000 zł. Wobec tego Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w punkcie III obniżając podlegającą ściągnięciu od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 4.990,30 zł do kwoty 3.864 zł (według wyliczenia 48% x 6.200 zł + 48% x 1.848,87 zł).
Z tych wszystkich względów i na podstawieart. 386 § 3 k.p.c.(w zakresie,w jakim zaskarżony wyrok został uchylony, a postępowanie umorzone),art. 386 § 1 k.p.c.(w zakresie, w jakim apelacja pozwanego została uwzględniona),art. 385 k.p.c.(w zakresie, w jakim apelacja pozwanego została oddalona w części,a apelacja powódki została oddalona w całości) Sąd Apelacyjny orzekł jakw punktach I i II sentencji wyroku.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny postanowił mając na uwadze wynik postępowania odwoławczego orazart. 100 zd. 1 k.p.c.w związku zart. 391 § 1 k.p.c.Apelacja pozwanego została uwzględniona jedynie w niewielkim zakresie, powódka przegrała sprawę w postępowaniu apelacyjnymw całości. W związku z tym Sąd Apelacyjny zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania apelacyjnego.