Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 367/12
Data wyroku: 2012-09-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Hawryszko, Barbara Białecka, Zofia Rybicka-Szkibiel
Słowa kluczowe: Wysokość Renty
Podstawa prawna: art. 107 ustawy emerytalno rentowej z 1998 r.

Sygn. akt III AUa 367/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 września 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jolanta Hawryszko

Sędziowie:

SSA Zofia Rybicka - Szkibiel (spr.)
SSA Barbara Białecka

Protokolant:

St. sekr. sąd. Edyta Rakowska

po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012 r. w Szczecinie
sprawyH. C.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.Wlkp.
o przyznanie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy
na skutek apelacji organu rentowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt VI U 1070/11

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 367/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 czerwca 2011 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.Wlkp. odmówił ubezpieczonejH. C.prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
W odwołaniu ubezpieczona wniosła o zmianę ww. decyzji oraz przyznanie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i zasądzenie kosztów postępowania.W uzasadnieniu podniosła, iż od 12 lat choruje na najcięższą postać choroby tkanki łącznej - toczeń układowy rumieniowaty, lecz pod koniec lutego 2011 r. istniejące już objawy w bardzo znacznym stopniu pogorszyły jej stan zdrowia.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie w całości, podnosząc argumentację tożsamą do zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 12 marca 2012 roku Sąd Okręgowy w Gorzowie Wlkp.umorzył postępowanie co do okresu od 1 lipca 2011 roku do 30 września 2013 roku (pkt I.) oraz zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wG.Wlkp. z dnia 16 czerwca 2011 roku, znak(...), w ten sposób, że przyznałH. C.prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 28 marca do 30 czerwca 2011 roku i od 01 października 2013 roku na stałe (pkt II.).

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji oparł na ustaleniach faktycznych, z których wynika, że organ rentowydecyzją z dnia 17 lutego 2011 r. ustalił prawoubezpieczonejH. C.do okresowej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 28.03.2011 r. (od dnia kolejnego po zaprzestaniu pobierania zasiłku chorobowego) do 31.12.2012r. Dnia 29.03.2011 r. wpłynął wniosek ubezpieczonej o stwierdzenie pogorszenia stanu zdrowia. W dniu 14.09.2011 r. orzecznik ZUS ustalił, iż skarżąca jest osobą okresowo całkowicie niezdolną do pracy do 30.04.2012r. Orzeczeniu został postawiony zarzut wadliwości i komisja lekarska ZUS orzekła o braku całkowitej niezdolności do pracy. W toku postępowania, po zgłoszeniu przez wnioskodawczynię kolejnego pogorszenia stanu zdrowia, stwierdzono powstanie całkowitej niezdolności do pracy i przyznano jej prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 lipca 2011 r. do 30.09.2013 r. U ubezpieczonej rozpoznano: toczeń rumieniowaty układowy z zajęciem(...), leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, chorobę zwyrodnieniową stawów biodrowych z zespołem bólowym i posterydową martwicę głowy kości udowej lewej,zespół (...), zespół bólowy kręgosłupa na tle zmian zwyrodnieniowo-dyskopatycznych. Powyższe schorzenia powodują całkowitą trwałą niezdolność do pracy od 28.03.2011r. Od czasu postawienia rozpoznania tocznia układowego, mimo systematycznego leczenia farmakologicznego wklinice (...)wS., leczenia rehabilitacyjnego następuje powolny postęp choroby. Nastąpiło zajęcie(...), spadek odporności (przebyta róża i półpasiec) dołączył sięZespół (...), leukocytoplastyczne zapalenie naczyń, objawy zespołu antyfosfolipidowego oraz posterydową martwica głowy kości udowej. Zmiany udokumentowane w kartach informacyjnych wielokrotnych pobytów wKlinice (...)potwierdzają powikłania w(...)w wyniku schorzenia podstawowego. Zmiany te są utrwalone i nie rokują istotnej poprawy. O ciężkości schorzenia z zajęciem(...)świadczy kompleksowa farmakoterapia wieloma lekami (między innymi sterydami w dużych dawkach) oraz wielokrotna chemioterapia z zaleceniami dalszych cykli chemioterapii. Biorąc pod uwagę rodzaj schorzeń, konieczność intensywnego leczenia klinicznego wKlinice (...)wS.-wielokrotne pobyty w Klinice: styczeń, luty, kwiecień, maj 2011 r. W czasie tych pobytów w epikryzie kart informacyjnych pojawiają się patologiczne objawy wymagające intensywnego leczenia lekami immunosupresyjnymi, sterydami i innymi.
Dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego w oparciu o obowiązujące przepisy prawa Sąd pierwszej instancji uznał, że odwołanie ubezpieczonej zasługiwało na uwzględnienie. Sąd zaznaczył, że w sprawie istotnym było ustalenie, czy ubezpieczona po 28 marca 2011 r. była całkowicie niezdolna do pracy. Zakres badania, wskutek uwzględnienia części roszczenia przyznania renty okresowej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, uległ ograniczeniu do okresu od 19 marca do 30 czerwca 2011 r. i co do jej trwałości po wrześniu 2013 r. Na wskazane okoliczności Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego neurologa, internisty i reumatologa, a więc o specjalizacji odpowiadających schorzeniom ubezpieczonej. Sąd wskazał, iż w zgodnej opinii biegłych ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy na trwałe. Biegli wskazali, iż ubezpieczona jest w tym stopniu niezdolna do pracy od złożenia wniosku o pogorszenie, co nastąpiło w marcu 2011 r., a nie w lipcu 2011 r. (kiedy złożyła ubezpieczona kolejny wniosek). Sąd uznał opinie biegłych za wiarygodne. Co do stwierdzonej trwałości niezdolności do pracy w ocenie reumatologa pozwany nie zgłosił w wyznaczonym terminie zastrzeżeń (k. 111), lecz dopiero w zastrzeżeniach do opinii uzupełniającej (k.124) pozwany kwestionuje trwałość niezdolności do pracy. Ocena biegłych w tym zakresie jest jednak prawidłowa. Zastrzeżenia co do daty powstania całkowitej niezdolności do pracy również nie zasługują na uwzględnienie. W opinii uzupełniającej biegli internista i neurolog w sposób przekonujący wskazali, dlaczego niezdolność do pracy w tym stopniu istniała od 28 marca 2011 r. Brak było więc podstaw do dopuszczania dowodu z opinii innych biegłych.
Apelację od powyższego wyroku w zakresie punktu II. wywiódł organ rentowy, zarzucając:
naruszenie przepisów prawa procesowego -art.227 k.p.c.polegające na pominięciu przez Sąd Okręgowy wyjaśnienia i ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności, czyli nie przeprowadzeniu prawidłowego postępowania dowodowego i nie rozważeniu w sposób bezstronny i wszechstronny, a zupełnie dowolny okoliczności, dotyczących schorzeń i całkowitej niezdolności do pracy ubezpieczonej oraz ich trwałości, ponadto pominięcie prawidłowej oceny przedmiotowych schorzeń według kryterium całkowitej niezdolności do pracy w spornym okresie, począwszy od dnia 28.03.2011 r.- w tym zakresie błąd w ustaleniach faktycznych w wyniku nie przeprowadzenia dowodu z uzupełniającej opinii biegłego sądowego reumatologa lub innego zespołu biegłych sądowych neurologa oraz reumatologa, jako biegłego o uprawnieniach odpowiadających schorzeniom ubezpieczonej na okoliczność istnienia całkowitej niezdolności do pracy ubezpieczonej od dnia 28.03.2011 r., przy jednoczesnym pominięciu wniosku dowodowego organu rentowego zawartego w piśmie procesowym z dnia 08.03.2012r. zgłoszonego w załączonej do w/w pisma opinii Przewodniczącego Komisji Lekarskich organu rentowego z 08.03.2012r. na okoliczność rozstrzygnięcia zgłoszonych tam zastrzeżeń w sytuacji gdy w opinii z dnia 11.01.2012r. powołana w niniejszej sprawie biegła sądowa reumatolog stwierdziła, że ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy od dnia 22.07.2011 r., oraz przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia i wyroku wniosków opinii uzupełniającej biegłych sądowych diabetologa i neurologa, którzy w opinii głównej z dnia 14.10.2011r., stwierdzając całkowitą niezdolność do pracy ubezpieczonej od dnia 22.07.2011r. wskazali, iż ostateczną w sprawie jest decyzja biegłego sądowego reumatologa, ponadto nie wskazanie w podstawie ustaleń faktycznych i  brak podania przyczyn, dla których Sąd Okręgowy odmówił wiarygodności i mocy dowodowej decyzji organu rentowego z dnia 11.10.2011 r., co stanowi ponadto naruszenie przez Sąd Okręgowy przepisów postępowania -art. 233§1, art. 328§2 i art. 278§1 k.p.c., które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego jej rozpoznania.
W uzasadnieniu apelacji podniesiono, iż w łącznej opinii lekarskiej z dnia 14.10.2011 r. biegli sądowi diabetolog i neurolog orzekli, że ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy cyt. „(...) od dnia złożenia wniosku o pogorszeniu stanu zdrowia (22.07.2011r.) na trwałe", zastrzegając przy tym, że cyt. „ostateczna decyzja mogąca potwierdzić naszą opinię może wynikać z oceny biegłego sadowego reumatologa". Wobec powyższego powołana w niniejszej sprawie biegła sądowa reumatolog w opinii z dnia 11.01.2012r. podtrzymała wnioski z opinii w/w biegłych stwierdzając, że ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy od 22.07.2011 r. na trwałe. Mimo wniosków zawartych w w/w opinii biegłej sądowej reumatolog, jako wyłącznego specjalisty o kwalifikacjach odpowiadających w/w schorzeniom u bezpieczonej, Sąd Okręgowy błędnie przyjął za miarodajną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy opinię- „Uzupełnienie opinii głównej wydanej w dniu 14.10.2011r.", w której biegli diabetolog i neurolog orzekli względem ubezpieczonej całkowitą niezdolność do pracy: od 22.07.2011 r. na trwałe oraz od „28 marca do 30.06.2011r.". Wydanie więc przez Sąd Okręgowy zaskarżonego wyroku o sentencji zawartej w jego pkt. II, przy jednoczesnym pominięciu uprzednio zgłoszonego przez organ rentowy w wniosku dowodowego w przedmiocie powołania innego zespołu biegłych sądowych neurologa i reumatologa z uwagi na zachodzące w sprawie rozbieżności w ocenie biegłych co do całkowitej niezdolności do pracy ubezpieczonej i jej trwałości, cechuje zupełna dowolność w orzekaniu. Nadto, Sąd Okręgowy z naruszeniem przepisuart. 328§2 k.p.c.nie podał przyczyn, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zaoferowanej decyzji organu rentowego z dnia 11.10.2011 r., przyznającej ubezpieczonej okresowo prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do  pracy, potwierdzającej - zdaniem organu rentowego - brak przesłanek do przyznania ubezpieczonej spornego świadczenia na stałe.
W odpowiedzi na apelację ubezpieczona wniosła o jej oddalenie.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, zaś dokonując ustaleń i formułując wnioski nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny dowodów, wynikające z przepisuart. 233 k.p.c.Prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne oraz należycie umotywowaną ocenę prawną sporu Sąd Odwoławczy przyjmuje za własną, w pełni podzielając wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z tego też względu Sąd Apelacyjny nie dostrzega potrzeby ponownego szczegółowego przytaczania zawartych w nim argumentów.
Sąd Okręgowy dokonał właściwej oceny niezdolności ubezpieczonej do pracy przez pryzmat regulacjiart. 12, 13 oraz art. 107 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Kwestię sporną w sprawie – naskutek decyzji ZUS z dnia 11.10.2011 r. wydanej w toku niniejszego postępowania na kolejny wniosek ubezpieczonej z dnia 22.07.2011 r. – stanowiła ocena daty początkowej powstania u ubezpieczonejH. C.całkowitej niezdolności do pracy oraz ocena trwałości takiej niezdolności.
W tym celuSąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych, legitymujących się fachową wiedzą z zakresu specjalności odpowiadających schorzeniom ubezpieczonej, z których najpoważniejszym i będącym źródłem innych schorzeń jest toczeń rumieniowaty układowy. Biegli jednoznacznie ocenili, że jej stan zdrowia daje podstawy do uznania ją za osobę całkowicie niezdolną do pracy w sposób trwały. Należy wskazać, iż wnioski opinii poprzedziła analiza danych zawartych w dokumentacji medycznej oraz badanie samej ubezpieczonej. Biegli neurolog i internista oraz biegły reumatolog spójnie i logicznie, opierając się na dotychczasowych rezultatach jej leczenia, przebiegu i rozwoju jej choroby, wyjaśnili przyczyny, które stały u podstaw sformułowanych przez nich w tej mierze wniosków. Sięgając do historii chorobyH. C., wyników jej badań, oceniając jej długotrwałość, analizując metody leczenia, którym została poddana, i ich ilość, charakter jej choroby i stadium, na którym się ona obecnie znajduje, doszli bowiem do wniosku, że zmiany chorobowe są u niej na tyle zaawansowane, iż nie tylko nie rokują poprawy, co wręcz można zakładać pogarszanie się jej stanu zdrowia w przebiegu tocznia rumieniowatego układowego. Biegli w sposób logiczny i spójny z pozostałym materiałem dowodowym wyjaśnili więc motywy, którymi kierowali się przy formułowaniu takiego wniosku, odnosząc się także do wątpliwości organu rentowego. Niewątpliwie z materiału dowodowego wynika, że początek choroby ubezpieczonej datować można już na rok 1998, lecz przez ten czas aż do 2011 r. choroba rozwinęła się do takiego stopnia, że doszło u niej aż do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego. To zaś w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego nakazuje zdaniem Sądu Apelacyjnego przyjąć za trafne wnioski biegłych, iż stan zdrowiaH. C.nie rokuje poprawy i przywrócenia zdolności do pracy. Najwyraźniej bowiem dotychczasowe metody leczenia nie odniosły pozytywnego skutku, choroba nie cofa się a wręcz się rozwija. Stosownie do art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej zasadnym było więc rozstrzygnięcie Sądu I instancji, któryprzyznał ubezpieczonej prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy po 30 września 2013 roku na stałe.
Natomiast odnosząc się do ustalonej przez Sąd I instancji daty, od której powinno się liczyć powstanie u ubezpieczonej takiego stopnia niezdolności do pracy, kreującej jej prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, Sąd Apelacyjny nie podziela zarzutów apelującego, jakoby opinia biegłego reumatologa była sprzeczna w tym zakresie z opinią biegłych neurologa i internisty, a Sąd Okręgowy miał kierować się tylko wnioskami zawartymi w drugiej z wymienionych opinii. Podkreślić bowiem trzeba, iż wszyscy biegli jednoznacznie potwierdzali, iż badana jest całkowicie niezdolna do pracy od dnia złożenia wniosku w związku z pogorszeniem jej stanu zdrowia, a jedynie omyłkowo wskazywali, że nastąpiło to w lipcu 2011 r., a nie w marcu 2011 r., który to błąd słusznie wychwycił Sąd I instancji. Niniejsze postępowanie zostało wszak zainicjowane odwołaniem, które zostało wniesione od decyzji z dnia 16 czerwca 2011 roku, wydanej na skutek wniosku ubezpieczonej złożonej w marcu 2011 r. Sąd Okręgowy, co wynika także z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, oparł się przy formułowaniu wniosków na treści opinii wszystkich biegłych. Nie ma zatem racji apelujący, iżby za miarodajną Sąd ten uznał tylko opinię uzupełniającą biegłych z zakresu neurologii i chorób wewnętrznych. Tym niemniej istotne jest, że to oni sygnalizowali potrzebę wypowiedzenia się przez biegłego reumatologa przed sformułowaniem przez nich ostatecznych wniosków i to umożliwił im sąd, a jednocześnie na doprecyzowane wezwanie sądu w sposób ścisły odnieśli się do czasookresu obejmującego rzeczywiste złożenie wniosku przezH. C.z 28 marca 2011 r. do 30 czerwca 2011 r., czyli okresu nie objętego nową decyzją z dnia 11 października 2011 r. Biegli neurolog i internista w opinii uzupełniającej wskazali, że realny i w pełni uzasadniony jest wniosek, iż ubezpieczona już w tym czasie była całkowicie niezdolna do pracy. Biegli mieli przy tym na względzie rodzaj schorzeń oraz przebyte przez nią intensywne leczenie kliniczne w styczniu, lutym, kwietniu i maju 2011 r. Także zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja medyczna, zdaniem Sądu Odwoławczego, w pełni koresponduje z takim stanowiskiem biegłych, jednoznacznie wskazując na wykrycie w styczniu 2011 r. w wynikach jej badań zmian właściwych objawom zajęcia ośrodkowego układu nerwowego (vide: k. 8-10, 11). Nie uszło przy tym uwadze Sądu Apelacyjnego, iż także w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia 14.09.2011 r., wydanego dla celów decyzji z dnia 11.10.2011 r., datę powstania całkowitej niezdolności do pracy ustalono na kwiecień 2011 r. (vide: k. 22), natomiast fakt przyznaniaH. C.renty z tytułu całkowitej niezdolności dopiero od dnia 22 lipca 2011 r. był uwarunkowany momentem złożenia przez nią ponownego wniosku, datowanego na ten właśnie dzień. Powyższe okoliczności przekonują zatem, iż wnioski biegłych z opinii uzupełniającej należało uznać za w pełni miarodajne, nie pozostające w sprzeczności z opinią biegłego reumatologa oraz korespondujące z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
W tej sytuacji Sąd Apelacyjny podziela ocenę Sądu Okręgowego, iż nie było potrzeby dopuszczania dowodu z uzupełniającej opinii biegłych lub powołania nowego składu biegłych. Tym samym nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów procedury w postaciart. 227 k.p.c.,art. 233 § 1 k.p.c.orazart. 278 k.p.c.W takim stanie sprawy zarzuty apelacji mają czysto polemiczny charakter. Organ rentowy w zasadzie ograniczył się do wyrażenia ponownie subiektywnych wątpliwości odnośnie wniosków biegłych sądowych, które - jak już szerzej wyjaśniano we wcześniejszych rozważaniach - nie znajdowały jednak uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach tej sprawy.
Z kolei jeśli chodzi o zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c., to jest on nie tyle nawet niezasadny, co niezrozumiały. Kolejna decyzja organu rentowego, a taką stanowi decyzja datowana na 11.10.2011 r. uwzględniająca jedynie częściowo żądanie ubezpieczonej, nie może przecież stanowić dowodu na okoliczność niezasadności jej roszczeń w pozostałym zakresie objętym rozpatrywanym w sprawie odwołaniem. Tak więc w tych granicach, które nie spotkały się ostatecznie z aprobatą organu rentowego, decyzja ta nie mogła rzutować na ocenę zasadności odwołaniaH. C..
Mając na względzie przedstawioną powyżej argumentację Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację.