Sąd Okręgowy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 915/10
Data wyroku: 2011-12-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Rafał Wagner

Sygn. akt: I C 915/10

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 grudnia 2011 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR (del.) Rafał Wagner
Protokolant: stażysta Agnieszka Kuta
po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2011 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaM. D.,A. D.,P. C.,A. P.iW. W.
przeciwko Skarbowi Państwa – Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarski Morskiej
o zapłatę

I
powództwo oddala;

II
odstępuje od obciążania powodów kosztami zastępstwa procesowego pozwanego.

UZASADNIENIE
Pozwem wniesionym 23 września 2010 r. powodowieM. D.,A. D.,P. C.,A. P.iW. W.wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od Skarbu Państwa Ministra Infrastruktury kwoty 628.325 zł w ten sposób, że na rzecz:
-M. D.– 209.441 zł,
-W. W.– 104.480 zł,
-A. P.– 104.480 zł,
-A. D.– 52.380 zł,
-P. C.– 157.061 zł.
Powodowie ponadto wnieśli o zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu wg przedstawionego zestawienia. W uzasadnieniu wskazali, że dochodzona pozwem kwota stanowi odszkodowanie za szkodę jakiej doznali na skutek wydania, z naruszeniem prawa, decyzji o sprzedażylokali mieszkalnych nr (...)znajdujących się w budynku, położonym przyul. (...)wW.(pozew – k. 2-12).
Pozwany reprezentowany przez Ministra Infrastruktury (obecnie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia, a także zakwestionował możliwość traktowania decyzji o sprzedaży lokali mieszkalnych jako alternatywnego w stosunku do decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej źródła szkody (odpowiedź na pozew – k. 135-145).
W dalszym toku postępowania stanowisko stron nie uległo zmianie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Powodowie są następcami prawnymi przedwojennych właścicieli nieruchomości położonej wW.przyul. (...), objętej działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze(...)(Dz.U. nr 50, poz. 279). Przedwojenni właściciele w dniu 2 lipca 1948 r. złożyli w trybie art. 7 dekretu wniosek o przyznanie im prawa własności czasowej. Orzeczeniem administracyjnym nr(...)z 20 marca 1950 r. wniosek został załatwiony odmownie, z powołaniem się na opracowywany plan zagospodarowania przestrzennego przewidujący przeznaczenie nieruchomości dla inwestora publicznego pod budownictwo społeczne. Rozpoznając odwołanie od tej decyzji, Minister Gospodarki Komunalnej decyzją z 10 maja 1951 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Tym samym, na podstawie art. 8 dekretu, budynki znajdujące się na nieruchomości stały się, tak jak grunt, własnością(...). Następnielokale nr (...)zostały sprzedane.
Na skutek wniosku uprawnionych, decyzją z 27 lutego 1996 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa uznał, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 10 maja 1951 r. w określonej w aktach notarialnych częściach dotyczących lokali mieszkalnych (oznaczonym m.in. numerami(...)) oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w częściach budynku i jego urządzeniach, które służą do użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste, wydana została z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jej nieważność.
SKO rozstrzygając ponownie o wniosku dekretowym, decyzją z dnia 16 lipca 1997 r. uchyliło orzeczenie administracyjne z 20 marca 1950 r., a decyzją Prezydenta(...)z 28 kwietnia 1998 r. na części nieruchomości ustanowiło na rzecz powodów prawo użytkowania wieczystego, zaś w części w jakiej wniosek dotyczył nieruchomości objętej sprzedanymi lokalami wraz z prawami związanymi z tymi lokalami został on oddalony. Powodowie wszczęli postępowania administracyjne, których celem było wzruszenie decyzji stanowiących podstawę zawartych z najemcami umów.

Lokal nr (...)został sprzedany na podstawie decyzji administracyjnej Naczelnika Dzielnicy(...)nr(...)z dnia 23 marca 1982 r. Decyzją z 1 marca 2007 r. SKO wW.(...)na podstawieart. 158 § 2 k.p.a.w zw. zart. 156 § 2 k.p.a.stwierdziło wydanie z naruszeniem prawa decyzji z 23 marca 1982 r., bez stwierdzania jej nieważności z powodu wywołania nieodwracalnych skutków prawnych (decyzja z 24 września 2007 r. – k. 114).

Lokal nr (...)został sprzedany na podstawie decyzji administracyjnej Naczelnika Dzielnicy(...)nr(...)z dnia 19 listopada 1981 r. Decyzją z 14 marca 2006 r. SKO wW.(...)na podstawieart. 158 § 2 k.p.a.w zw. zart. 156 § 2 k.p.a.stwierdziło wydanie z naruszeniem prawa decyzji z 19 listopada 1981 r., bez stwierdzania jej nieważności z powodu wywołania nieodwracalnych skutków prawnych (decyzja z 8 maja 2008 r. – k. 106).
Lokal nr (...)został sprzedany na podstawie decyzji administracyjnej Naczelnika Dzielnicy(...)nr(...)z dnia 31 sierpnia 1978 r. Decyzją z 17 kwietnia 2008 r. SKO wW.(...)na podstawieart. 158 § 2 k.p.a.w zw. zart. 156 § 2 k.p.a.stwierdziło wydanie z naruszeniem prawa decyzji z 31 sierpnia 1978 r., bez stwierdzania jej nieważności z powodu wywołania nieodwracalnych skutków prawnych (decyzja z 17 kwietnia 2008 r. – k. 109-113).

Lokal nr (...)został sprzedany na podstawie decyzji administracyjnej Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarski Gruntami Urzędu Dzielnicy(...)nr(...)z dnia 28 lutego 1989 r. Decyzją z 13 października 2005 r. SKO wW.(...)na podstawieart. 158 § 2 k.p.a.w zw. zart. 156 § 2 k.p.a.stwierdziło wydanie z naruszeniem prawa decyzji z 28 lutego 1989 r., bez stwierdzania jej nieważności z powodu wywołania nieodwracalnych skutków prawnych (decyzja z 13 października 2005 r. – k. 115-116v).
Powodowie (lub ich poprzednicy prawni) wystąpili w trybie administracyjnym o przyznanie odszkodowania w związku z przeniesieniem własności ww. lokali. SKO wW.decyzjami z 24 września 2007 r. ((...)– lok.(...)), 8 maja 2008 r. ((...)– lok.(...)), 8 maja 2008 r. ((...)– lok.(...)), 24 września 2007 r. ((...)– lok.(...)) odmówiło przyznania odszkodowania (k. 106-108, 114-114v).
Powodowie kilkukrotnie występowali do Sądu powszechnego o odszkodowanie w związku ze sprzedażą lokali w budynku przyul. (...)wW.. W sprawie II C 834/06 dotyczącej m.in.lokali nr (...)Sąd prawomocnym wyrokiem oddalił powództwo z uwagi na przedawnienie roszczeń zart. 160 k.p.a.Przy czym w sprawie tej powodowie jako źródło szkody wskazywali decyzję z 10 maja 1951 r.
Powyższy stan faktyczny był niesporny pomiędzy stronami i został ustalony na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów, w tym w szczególności decyzji administracyjnych oraz zgodnych twierdzeń zawartych w pismach procesowych stron.
Sąd zważył, co następuje:
Powodowie domagając się zapłaty odszkodowania wskazywali, że zdarzeniem, z którego wynikła szkoda są decyzje o sprzedaży lokali, a ich wadliwość wynika z decyzji nadzorczych wydanych w latach 2005-2008. Szkodą zaś jest niewejście do majątku powodów tej wartości jaką mają sprzedane lokale wraz z prawami do części wspólnych budynku i prawami do gruntu. Gdyby te decyzje nie zapadły, wniosek w trybie art. 7 dekretu warszawskiego przy ponownym rozpoznaniu byłby w całości uwzględniony.
W ocenie Sądu stanowisko to jest nieuzasadnione, a źródłem szkody w postaci niemożności uzyskania wieczystego użytkowania i praw do budynku na tych częściach nieruchomości, które ostatecznie zostały objęte umowami sprzedaży nie są decyzje o sprzedaży lokali. Utratę własności budynku i nieuzyskanie prawa własności czasowej do gruntu spowodowała decyzja oddalająca odwołanie od decyzji z dnia 20 marca 1950 r. Jej uprawomocnienie czyniło Skarb Państwa uprawnionym do wykonywania przysługującego mu prawa własności, w tym do rozporządzenia rzeczą, do czego dochodziło przy kolejnych sprzedażach lokali. Decyzje dotyczące sprzedaży lokali stanowią jedynie konsekwencję decyzji z 10 maja 1951 r. Gdyby osobom uprawnionym przyznano w 1951 r. prawo własności czasowej nie doszłoby do sprzedaży lokali. Natomiast gdyby istniały w 1951 r. uzasadnione podstawy prawne do odmowy przyznania własności czasowej, nie byłoby podstaw do podważenia decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej, a w konsekwencji podstaw do żądania odszkodowania przez powodów w związku ze sprzedażą lokali.
Zatem stwierdzić należy, że źródłem szkody wyrażającej się w niemożności uzyskania prawa do tej części nieruchomości, która w związku z decyzjami o sprzedaży lokali została sprzedana osobom trzecim jest odmowa przyznania prawa własności czasowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2002 r., I CKN 1215/00). Przyczyną sprawczą jest wyłącznie wadliwa decyzja z 1951 r. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 17 maja 2011 r., I ACa 786/10 – k. 220-229).
Dodatkowo wskazać należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia powództwa przy przyjęciu, że źródłem szkody jest decyzja z 1951 r. W zakresie szkody związanej ze sprzedażąlokali nr (...)taka podstawa żądania była już przedmiotem rozpoznania w sprawie II C 834/06. Natomiast w stosunku do pozostałych dwóch lokali –(...)i(...)pozwany skutecznie podniósł zarzut przedawnienia. Zgodnie zart. 160 § 6 k.p.a.
    roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisuart. 156 § 1albo decyzja, w której organ stwierdził, w myślart. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisuart. 156 § 1.W przedmiotowej sprawie decyzją taką jest decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 27 lutego 1996 r. W konsekwencji trzyletni termin przedawnienia upływał w 1999 r.
Strona powodowa po zamknięciu rozprawy wniosła o zawieszenie postępowania na podstawieart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.powołując się na to, że złożyła skargę kasacyjną od wyroku z 17 maja 2011 r. w sprawie I ACa 786/10. Wniosek ten nie mógł być jednak uwzględniony. Przyczyną zawieszenia postępowania cywilnego z uwagi na inne toczące się postępowanie cywilne może być tylko zależność prejudycjalna, a nie wzgląd na podobieństwo obu spraw. Bezpodstawne byłoby więc zawieszenie postępowania cywilnego do czasu rozpoznania środka odwoławczego od orzeczenia zapadłego w podobnej sprawie.
O kosztach procesu Sąd orzekł na zasadzieart. 102 k.p.c.Sąd miał na uwadze to, że orzecznictwo dotyczące przyznawania odszkodowań w związku z decyzjami administracyjnymi mającymi swoje źródło w dekrecie warszawskim nie jest jednolite, o czym świadczy m.in. wyrok sądu I instancji w analogicznej sprawie I C 19/07. Zatem powodowie decydując się na wytoczenie powództwa mogli mieć subiektywne przekonanie o zasadności swoich roszczeń.