Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 481/13
Data wyroku: 2013-12-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Suchcicka
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.)

Sygn. akt:III U 481/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 grudnia 2013 r.

Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Teresa Suchcicka

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Małgorzata Laskowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu18 grudnia 2013 r. wO.
sprawy z odwołaniaM. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wP.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaM. K.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wP.
z dnia27 lutego 2013r.znak(...)

orzeka:

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznajeM. K.prawo do emerytury od 1 lutego 2013r.;

2
stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Sygn. akt III U 481/13

UZASADNIENIE
M. K.wniósł odwołanie od decyzji ZUS Oddziału wP.z dnia 27 lutego 2013r., którą to decyzją O/ZUS odmówił mu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych wskazując, że nie udowodnił on na dzień 1.01.1999r. wymaganego 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowywniósł o jego oddalenie. Podniósł, że z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania przed organem rentowym wynika, żeM. K.nie spełnia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury, gdyż pomimo osiągnięcia wymaganego wieku emerytalnego 60 lat i legitymowania się na 1.01.1999r. ponad 25-letnim ogólnym stażem pracy nie posiada wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 4 lutego 2013r.M. K.(ur. (...)) złożył w Oddziale ZUS wniosek o wcześniejszą emeryturę z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z dnia 27 lutego 2013r. ZUS odmówił mu prawa do tego świadczenia wskazując, że nie udowodnił on 15 lat pracy w szczególnych warunkach na dzień 1.01.1999r.M. K.wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ostrołęce.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podniósł, że odwołujący nie udowodnił wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach- organ rentowy nie uwzględnił bowiem okresu zatrudnienia odwołującego w(...) Sp. z o.o.wW.Odział wP.:

-

od 01.09.1980r. do 15.12.1981r. jako Kierownik Laboratorium Chemicznego,

-od 16.12.1981r. do 31.01.1985r. jako Technolog,

-

od 01.02.1985r. do 03.09.1990r. jako Zastępca Kierownika Wydziału Pokryć,

od 04.09.1990r. do 31.12.1995r. jako Kierownik Wydziału Pokryć Antykorozyjnych,

- od 01.01.1996r. do 31.12.1998r. jako Kierownik Galwanizerni,
z uwagi na fakt, że dla pracowników dozoru inżynieryjno-technicznego wykonywanego na różnych szczeblach zarządzania wymienione w poz.24 działu XIV wykazu A wymagania oznaczają konieczność stałej, bezpośredniej i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przebywania w środowisku pracy, w którym zatrudnieni są pracownicy wykonujący prace w szczególnych warunkach, ponieważ te właśnie warunki zdecydowały o umieszczeniu tego rodzaju pracy w wykazie prac w szczególnych warunkach.
Pracownicy wyższego szczebla kierowniczego mają wydzielone pomieszczenia do pracy, a zakres obowiązków daleko wykracza poza osobiste dozorowanie czy kontrolę robotniczych stanowisk pracy. Pracę taką wykonują pracownicy średniego i niższego szczebla dozoru technicznego, np. mistrz, brygadzista. Ponadto pracownicy dozoru inżynieryjno-technicznego wyższego szczebla wykonują inne prace o charakterze administracyjno-biurowym typowe dla pełnionych funkcji.
ZUS podniósł też, że z przedłożonych kart służby oraz zakresów działań wynika, że do obowiązków odwołującego należały również inne prace o charakterze administracyjno-biurowym. Wobec powyższego pełniąc funkcje na stanowiskach kierowniczych odwołujący nie wykonywał zdaniem organu rentowego stale, bezpośrednio i w pełnym wymiarze czasu pracy, prac przy stanowiskach roboczych wymienionych w wykazie.
Biorąc powyższe pod uwagę Oddział ZUS stwierdził, że odwołującyM. K.nie spełnia przesłanek do nabycia prawa do emerytury według przepisówart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ do dnia 01.01.1999r. nie udokumentował 15 lat pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
M. K.w czasie swego zatrudnienia w(...) Sp. z o.o.wW.Odział wP.w okresach : od 01.09.1980r. do 15.12.1981r. na stanowiskukierownik laboratorium chemicznego, od 16.12.1981r. do 31.01.1985r.na stanowisku technolog, od 01.02.1985r. do 03.09.1990r. na stanowisku z-cakierownika wydziału pokryć antykorozyjnych, od 01.01.1996 r. do 31.12.1998 r. jako kierownik galwanizerni wykonywał pracę w warunkach szczególnych, pracą, określoną w wykazie A dziale XIV pkt. 24 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. tj. kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz nadzór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie- wykonywaną w warunkach szczególnych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31.12.1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1.01.1999r.) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 ustawy (25 lat dla mężczyzn i 20 lat dla kobiet).
Emerytura ta przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (art. 184 ust. 2 ustawy).
Zgodnie z art. 32 ust. 1 powołanej ustawy ubezpieczonym. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1, przy czym wiek ten, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których przysługuje prawo do emerytury, stosownie do art. 32 ust. 4 ustawy, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.).
Zgodnie z § 4 powołanego rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia następujące warunki:
1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn,
2) ma wymagany 25-letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Zdaniem Sądu w świetle powyższych przepisówM. K.spełnia przesłanki do uzyskania prawa do emerytury, gdyż osiągnął wymagany wiek oraz udokumentował wymagany ogólny staż pracy oraz wymagany okres pracy w szczególnych warunkach. Spełnianie przez odwołującego się warunków w zakresie wieku i ogólnego stażu pracy było niesporne, sporne było natomiast, czy odwołujący się legitymuje się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych.
Według ZUS odwołujący nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach, natomiast według odwołującego się ma on ponad 15-letni staż pracy w szczególnych warunkach, gdyż do stażu tego niesłusznie nie został zaliczony okres jego zatrudniania w(...) Sp. z o.o.wW.Odział wP.od 01.09.1980r. do 31.12.1998r.

W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności opinia biegłej z zakresu bhp w połączeniu z dokumentacją zawartą w aktach osobowych odwołującego w pełni potwierdzają tę okoliczność.
Odwołujący na rozprawie w dniu 29.05.2013r. szczegółowo opisałwykonywane czynności w spornych okresach. Przez cały okres zatrudnieniaodwołujący wykonywał prace na galwanizerni na różnych stanowiskach.
Zakład pracy zajmował się produkcją urządzeń elektroenergetycznych i składałsię z kilku wydziałów tj. wydział mechaniczny, dwa wydziały przekładnikówi galwanizernię.
Z opinii biegłej wynika, że galwanizernia zajmowała się pokryciami galwanicznymi.
Galwanizacja jest procesem wykorzystującym zjawiska elektrochemicznetowarzyszące przepływowi prądu między elektrodami umieszczonymi w kąpieligalwanicznej. Źródłem energii elektrycznej dostarczanej do układu galwanizacjijest zasilacz galwaniczny. Termin proces galwaniczny obejmuje cały cyklobróbki powierzchniowej, począwszy od przygotowania powierzchni(polerowanie, odtłuszczanie, trawienie itp.), nakładanie powłoki, wykończeniepowierzchni (np. pasywacja, uszczelnianie, szlifowanie) oraz procesypomocnicze, jak np. płukanie i suszenie wyrobów. Galwanizerzy są narażenie na wiele substancji chemicznych, które mogą być przyczyną zatruć, poparzeń chemicznych, uczuleń oraz przewlekłych chorób układu oddechowego. Innymi występującymi zagrożeniami w pracy galwanizera są porażenia prądem elektrycznym, pożary i wybuchy, urazy oczu spowodowane latającymi cząstkami oraz nadmierny hałas.
Rozpuszczalniki organiczne i różne preparaty czyszczące oraz ich pary mogąbyć przyczyną ostrych lub przewlekłych zatruć. Substancje chemicznestosowane do odtłuszczania detali takie jak: trójchloroetylen, tetrachloroetanlub inne rozpuszczalniki organiczne mogą być przyczyną ostrych lubprzewlekłych zatruć. Substancje powstające w procesie chromowania(mgła kwasu siarkowego oraz związki chromu 6-cio wartościowego) mogą byćprzyczyną rozwoju chorób nowotworowych w wyniku narażenia na substancjerakotwórcze. Pary i aerozole kwasów lub zasad a także innych substancjichemicznych mogą spowodować podrażnienie błon śluzowych (zwłaszczagórnych dróg oddechowych). Szczególne niebezpieczeństwo jest spowodowanemożliwością uwolnienia bardzo toksycznego gazu - cyjanowodoru podczasdodawania do różnych alkalicznych roztworów galwanicznych lubelektrolitycznych kąpieli odtłuszczających, które zawierają cyjanki - możliwośćśmiertelnych zatruć.
W okresie od 01.09.1980r. do 15.12.1981r. odwołującemu powierzonoobowiązki kierownika laboratorium chemicznego a z dniem 01.04.1981 r. zostałmianowany pełnomocnikiem dyrektora ds. trucizn. W tym też okresie jakwynika z pisma zakładu pracy z dnia 29.01.1981 r. odwołujący zajmował sięwdrożeniem technologii niklowania z połyskiem w kąpieli KG-67. W złożonychzeznaniach odwołujący podał, iż praca w tym okresie polegała na utrzymaniuwłaściwego składu kąpieli galwanicznych, a to wiązało się ze stałymprzebywaniem przy stanowiskach, wymienionych w zarządzeniu nr 17 MinistraGórnictwa i Energetyki z dnia 12 sierpnia 1983 r. wykazie A dziale III poz. 76pkt. 2 galwanizer, pkt.4 kadmowacz, pkt. 5 ocynkowacz, pkt. 6 ocynowacz, pkt.8 operator urządzeń wytrawialni, pkt. 12 ustawiacz-konserwator kąpieli.
W okresie od 16.12.1981 r. do 31.01.1985 r. odwołujący wykonywałobowiązki technologa. Jak wynika ze złożonych zeznań oraz treści pisma z dnia15.07.1982 r. głównego technologa kierownika działu technologicznego, pracapolegała na wprowadzeniu nowych technologii na wydziale galwanizerni,lakierni, cynkowania na gorąco i gniazda bakieliciami. Dodatkowo do zakresuobowiązków należała kontrola i koordynacja prac w zakresie prawidłowejgospodarki srebrem w procesach galwanicznych. Odwołujący wykonującobowiązki technologa dokonywał kontroli między operacyjnej na oddziałach,na których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykaziei zmuszony był do stałego przebywania przy stanowiskach pracy wymienionychw zarządzeniu nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12 sierpnia 1983 r.wykazie A dziale III poz. 76 pkt. 2 galwanizer, pkt.4 kadmowacz, pkt. 5ocynkowacz, pkt. 6 ocynowacz, pkt. 8 operator urządzeń wytrawialni, pkt. 12ustawiacz-konserwator kąpieli galwanicznych, pkt. 13 wytrawiacz; dziale XIVpoz. 17 pkt. 1 lakiernik ręczny i natryskowy.
W okresie od 01.02.1985r. do 03.09.1990r. odwołującemu powierzonoobowiązki z-cy kierownika wydziału pokryć antykorozyjnych. Odwołujący, jakwynika ze złożonych zeznań, był odpowiedzialny za kąpiele galwaniczne.Sprawował nadzór nad pracownikami zatrudnionymi na galwanizerni, lakierni,w laboratorium chemicznym. Dodatkowo był pełnomocnikiem dyrektora ds.gospodarki srebrem.
W okresie od 01.01.1996r. do 31.12.1998r. odwołujący pełnił funkcjekierownika galwanizerni. Do zakresu obowiązków jak wynika z zeznańodwołującego należał nadzór nad produkcją, laboratorium, galwanizernią.Przedstawiony na str. 9 opinii zakres obowiązków, uprawnieńi odpowiedzialności wskazuje, iż odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasupracy wykonywał pracę wymienioną w wykazie A dziale XIV poz.24rozporządzenia Rady Ministrów.
W wykazie A dziale XIV poz. 24 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymieniona jestkontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozórinżynieryjno - techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jakopodstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie.
W odniesieniu do prac wykonywanych przez odwołującego chodzi tuo kontrolę międzyoperacyjną i dozór inżynieryjno-techniczny nad pracamiwymienionymi w wykazie A dziale III pkt.76 prace w wytrawialniach, pracaocynkowaczy, ocynowaczy, kadmówaczy oraz galwanizerów - cynkiem, miedzią,chromem, kadmem i niklem, pkt. 80 piaskowanie na sucho i śrutowaniewewnątrz komór, dziale XIV pkt. 17 lakierowanie ręczne lub natryskowe - niezhermetyzowane.
Zdaniem biegłej, czynności ogólnie pojętego nadzoru lub kontroli w procesie produkcji wykonywanej w wydziałach i oddziałach, w których zatrudnieni są pracownicy wykonujący pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia z 1983r., w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze objęte poz. 24 działu XIV wykazu A, to wyłącznie te czynności, które wykonywane są w warunkach bezpośrednio narażających na szkodliwe dla zdrowia czynniki, a więc polegające na bezpośrednim nadzorze i bezpośredniej kontroli procesu pracy na stanowiskach pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Jeśli zatem czynności te wykonywane są w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na stanowisku pracy związanej z kontrolą międzyoperacyjną, kontrolą jakości produkcji i usług oraz dozorem inżynieryjno-technicznym, to okres wykonywania tej pracy jest okresem pracy uzasadniającym prawodo świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu.
Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FunduszuUbezpieczeń Społecznych, za pracowników zatrudnionych w szczególnychwarunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznejszkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lubwymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względuna bezpieczeństwo własne i otoczenia. Osoba wykonująca taki dozór nie musistale przebywać na stanowiskach, gdzie jest wykonywana praca, w zakresie jejobowiązków musi być przewidziane sporządzanie dokumentacji, planóworganizacyjnych i innych czynności. Ponoszenie odpowiedzialnościza wykonywanie pracy, w której każdy błąd techniczny może narazićna niebezpieczeństwo pracowników i inne osoby, zostało uznaneza wykonywanie pracy w warunkach szczególnych.
Do zakresu obowiązków na stanowiskach pracy kierownika laboratorium,chemicznego, technologa, z-cy kierownika wydziału pokryć antykorozyjnych,kierownika galwanizerni należała przede wszystkim kontrola właściwegoskładu kąpieli galwanicznych, regeneracji i konserwacji kąpieli galwanicznych,neutralizacji trucizn. Celem zapewnienia bezpieczeństwa pracy zatrudnionympracownikom, których praca związana jest z zagrożeniami wymienionymina str. 11 opinii, osobom trzecim i środowisku, wykonania prac zgodniez przyjętą technologią i normami, nadzór powinien być stały.

Zdaniem Sądu opinia biegłej, która posiada wiadomości specjalistyczne jest należycie uzasadniona. Strony nie wniosły do niej żadnych zastrzeżeń. W ocenie Sądu jest miarodajna, logiczna i koreluje z dokumentacją zawartą w aktach osobowych odwołującego się pozwalaj w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości stwierdzić, żeM. K.zatrudniony w(...) Sp. z o.o.w okresie od 1.09.1980r. do 31.12.1998r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu prace w warunkach szczególnych tj. przez okres 18 lat, 4 miesięcy i 2 dni.
Stanowisko podobne zajął Są Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 21 listopada 2006 r. w sprawie III AUa 1076/05 podkreślając, żeWykonywanie nadzoru technicznego nad pracą spawaczy, ślusarzy, a także innych pracowników zatrudnionych w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk spawalniczych stanowi wykonywanie pracy wymienionej w wykazie A Dziale XIV, poz. 24 w związku z poz. 12 stanowiącym załącznik nr 1 dorozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Nie można podzielić stanowiska, że uznanie za wykonywanie pracy w warunkach szczególnych na tym stanowisku wymaga nadzorowania stale pracowników zatrudnionych wyłącznie w warunkach szczególnych. Wymienione stanowisko określa pracę w dozorze inżynieryjno-technicznym na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie (LEX nr 310467).

Łącznie odwołujący się legitymuje się ponad 15 letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, bezspornym było, że odwołujący się spełnia pozostałe warunki do ustalenia prawa do emerytury, w szczególności dotyczące wieku i ogólnego stażu pracy, dlatego też Sąd uznał, że przysługuje mu prawo do emerytury od dnia 1 lutego 2013r. Zgodnie bowiem zart. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychświadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Odwołujący się złożył wniosek o emeryturę w dniu 4.02.2013r.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714 § 2 k.p.c.dokonał stosownej zmiany zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z treściąart. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującemu prawo do emerytury, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego odnośnie do nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji tj. zarówno przyznającego prawo do świadczenia, jak też jego brak ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2010 roku, II UK 330/09, LEX 604220). W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia organu rentowego odpowiedzialnością za nieustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji o przyznaniu odwołującemu prawa do wcześniejszej emerytury. ZUS nie dysponował bowiem niezbędnymi i wystarczającymi dokumentami pozwalającymi na uznanie pracy odwołującego w spornym okresie jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Dopiero na etapie postępowanie sądowego po przeprowadzeniu stosownego postępowania dowodowego odwołujący w sposób niewątpliwy wykazał, że zgromadził wymagany ustawą 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych. Z tych względów orzeczono jak w pkt. 2 wyroku.

1