Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 559/13
Data wyroku: 2013-11-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożena Szponar-Jarocka, Danuta Poniatowska, Alicja Sołowińska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS, art. 379 pkt 4 kpc i art. 48 § 1 pkt 5 kpc.

Sygn.akt III AUa 559/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 listopada 2013r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSA Alicja Sołowińska
Sędziowie: SO del. Danuta Poniatowska (spr.)
SA Bożena Szponar - Jarocka
Protokolant:  Agnieszka Charkiewicz

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2013 r. wB.
sprawy z odwołaniaA. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o emeryturę
na skutek apelacji wnioskodawcyA. B.
od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt V U 1680/12

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 559/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 14.09.2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB., powołując się narozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.) orazustawę z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z ze. zm.) odmówiłA. B.prawa do wcześniejszej emerytury, gdyż nie udowodnił wymaganego na dzień 01.01.1999 r. stażu pracy w szczególnych warunkach
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłA. B., domagając się uwzględnienia zatrudnienia wFabryce (...) S.A.wC.od 01.06.1970r. do 25.08.1971r. do stażu pracy w warunkach szczególnych i przyznania dochodzonego świadczenia. Jego zdaniem praca, którą wówczas wykonywał została objęta rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. (Wykaz A Dział IV poz. 17).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na odwołanie wnosił o jego oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia decyzji.
Wyrokiem z dnia 05.03.2013r. Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalił odwołanieA. B..
Z ustaleń Sądu I instancji wynikało, iżA. B.spełnił część przesłanek uprawniających do wcześniejszej emerytury, gdyż ukończył wymagany wiek, wykazał wymagany ogólny staż ubezpieczenia, nie przystąpił do OFE i rozwiązał stosunek pracy. Niestety staż pracy w warunkach szczególnych ustalony przez organ rentowy na dzień 01.01.1999r. wyniósł 13 lat 11 miesięcy i 20 dni, przy wymaganych 15 latach.
Spór dotyczył zaliczenia okresu pracy od 01.06.1970r. do 25.08.1971r. wnioskowanego przez odwołującego, jako okres pracy w warunkach szczególnych.
Na okoliczność pracy w warunkach szczególnych w spornym okresie Sąd I instancji dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu bhp, który przy opiniowaniu dysponował danymi na temat profilu produkcji wFabryce (...) S.A.wC., wyjaśnieniami odwołującego oraz aktami osobowymi. Zaopiniował, iż w spornym okresie odwołujący nie wykonywał pracy przy produkcji i przetwórstwie tworzyw sztucznych. Świadectwo pracy w warunkach szczególnych uzyskane za ten okres, zostało wystawione z naruszeniem§ 2 ust. 2 rozporządzenia z 7.03.1983r.Staż pracy w warunkach szczególnych udowodniony przez odwołującego wynosi 12 lat 11 miesięcy i 15 dni.
Sąd Okręgowy w całości uwzględnił ustalenia i wnioski opinii biegłego z zakresu bhp. Rozstrzygając w sprawie opierał się na dołączonej do akt dokumentacji emerytalnej, aktach osobowych, aktach spraw V U 2491/03, V U 2796/05, V U 1410/09, V U 1680/12, zeznaniach świadka i opinii biegłego.
Apelację od powyższego wyroku złożył odwołujący, zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1
naruszenie przepisów postępowania, a mianowicieart. 48 §1 kpcpolegające na tym, że w rozpoznaniu sprawy orzekał sędzia orzekający przed tymi samymi stronami w procesie toczącym się już uprzednio, co spowodowało nieważność postępowania na podstawie określonej wart. 379 pkt 4 kpc

2
naruszenie przepisów postępowania, a mianowicieart. 281 kpciart. 48 §1 kpcpolegające na tym, że przy sporządzaniu opinii brał udział biegły sporządzający już opinię w sprawie toczącej się wcześniej między stronami i sporządzał opinie te w celu wypowiedzenia się na praktycznie identyczne okoliczności w obydwu sprawach tj. dotyczące spornego okresu, którego organ rentowy nie zaliczył do pracy w warunkach szczególnych

3
naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicieart. 233 §1 kpcpolegające na braku wszechstronnego i należytego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz poczynienia ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez błędne niezaliczenie okresu pracy odwołującego w szczególnych warunkach od 01.06.1970r. do 25.08.1971r. w sytuacji gdy:

a
zarówno sam odwołujący i świadekK. F.zgodnie zeznali, że odwołujący w tym okresie pracował przy montażu lodówek, a jego praca polegała na wypełnieniu komory watą szklaną, a następnie dopasowywaniu komory z tworzywa sztucznego, w pełnym wymiarze czasu pracy;

b
z załączonego do akt świadectwa pracy wynika wprost, że w okresie od 01.06.1970r. do 25.08.1971r. odwołujący pracował stale i w pełnym wymiarze przy przetwórstwie tworzyw sztucznych, co udokumentował składając świadectwo wykonywania pracy.

Wskazując na powyższe domagał się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z uwagi na nieważność postępowania, przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego, jako części kosztów postępowania i obciążenie organu rentowego kosztami procesu za obie instancje ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania w całości.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja odwołującego jest bezzasadna.
W pierwszej kolejności należało rozważyć zarzut nieważności postępowania przed Sądem I instancji, podniesiony przez skarżącego w apelacji. Jako podstawę nieważności wskazany zostałart. 379 pkt 4 kpcw związku z tym, że w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy (art. 48 §1 kpc).
Zgodnie zart. 48 § 1 pkt 5 kpcsędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Przepis ten nie jest podstawą do wyłączenia z mocy ustawy sędziego, który poprzednio orzekał w tej samej instancji w innej sprawie między tymi samymi stronami, a tylko na taką sytuację powołuje się skarżący. Podstawą nieważności postępowania w przypadku określonym wart. 379 pkt 4 kpcjest udział w rozpoznaniu sprawy sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Nie jest więc podstawą nieważności postępowania udział w nim sędziego, co do którego strony lub sam sędzia mogą złożyć wniosek o wyłączenie na podstawieart. 49 kpc. Sędzia taki nie jest bowiem wyłączony z mocy ustawy (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 19.02.2002r. sygn. II UKN 307/01, LEX 81954).
W uzasadnieniu apelacji powołano się na orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 08.02.2007r. w sprawie II PK 186/06, w którym wskazano, co nie budzi wątpliwości Sądu Apelacyjnego, że udział sędziego wyłączonego z mocy ustawy stanowi bezwzględną przyczynę nieważności postępowania. A także, że sędzia jest wyłączony z mocy ustawy także wówczas, gdy podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowi kwestia ważności zawartej umowy o pracę, będąca uprzednio przez tego sędziego badana w innym postępowaniu sądowym jako przesłanka rozwiązania stosunku pracy, mającego łączyć strony na podstawie tej umowy (art. 48 §1 pkt 5 kpc). Sytuacja ta nie miała jednak miejsca w niniejszym postępowaniu. Wskazany wyrok Sądu Najwyższego dotyczy sytuacji, gdy na podstawieart. 48 §1 pkt 5 kpcsędzia wyłączony jest z mocy ustawy w sprawach ”o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego”. Przez pojęcie „aktu prawnego” należy rozumieć również każdą czynność prawną zawierającą jednostronne lub dwustronne oświadczenie. Tak więc sędzia będzie np. wyłączony na tej podstawie z mocy ustawy w sytuacji, gdy rozpoznając sprawę brał udział w sporządzeniu ugody sadowej w tej sprawie, a następnie w innej badany jest zarzut nieważności tej ugody. Innym przykładem jest sytuacja, gdy w jednej sprawie bada ważność umowy o pracę łączącej strony, a w innej sprawie miałby badać ważność tej umowy, jako przesłankę rozwiązania stosunku pracy.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem (m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.03.2010r. w sprawie I UK 291/09)art. 48 §1 pkt 5 kpcnie ma zastosowania do spraw sądowych będących przedmiotem rozpoznania odwołania od różnych decyzji organu rentowego wydanych na podstawie odmiennego stanu faktycznego, w którym ten sam sędzia orzekał. Faktem jest, iż we wskazanej w apelacji sprawie orzekał ten sam sędzia, który orzekał też w niniejszej sprawie, jednak postępowanie dotyczyło rozpoznania odwołania od innej decyzji, dotyczącej odmiennego stanu faktycznego (praca przy produkcji i przetwórstwie kadmu, wiek uprawniający mężczyznę do emerytury – 55 lat). Z tych względów zarzuty dotyczące nieważności postępowania były chybione.
Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszeniaart. 281 kpci48 kpcw związku ze sporządzeniem opinii przez biegłego już wcześniej opiniującego w innej sprawie wnioskodawcy. W myślart. 281 kpc, aż do ukończenia czynności biegłego strona może żądać jego wyłączenia z przyczyn, z jakich można żądać wyłączenia sędziego. Gdy strona zgłasza wniosek o wyłączenie biegłego po rozpoczęciu przez niego czynności, obowiązana jest uprawdopodobnić, że przyczyna wyłączenia powstała później lub że przedtem nie była jej znana. Z kolei zgodnie zart. 48 § 1 pkt 1 kpcsędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa i obowiązki. Na tle tych przepisów rodzi się wątpliwość, czy przewidziane wart. 281 kpcwymaganie, aby strona złożyła wniosek o wyłączenie biegłego przed ukończeniem przez niego czynności, ma zastosowanie w sytuacji, gdy biegły jest wyłączony z przyczyn określonych wart. 48 kpc, powodujących wyłączenie sędziego z mocy samego prawa, czy też zaistnienie tych przyczyn powoduje z urzędu wyłączenie biegłego z mocy ustawy w każdym stanie sprawy. Niewątpliwie biegły nie jest żadnym z podmiotów określonych wart. 54 kpc. Przepis ten nie stanowi zatem podstawy do odpowiedniego stosowania do biegłegoart. 48 kpc. Do jego odpowiedniego stosowania nie odsyła równieżart. 281 kpc(tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 14.03.2013r., sygn. I UK 541/12, LEX 1362593).
Przechodząc do kolejnych zarzutów apelacji należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy dokonał ustaleń stanu faktycznego oraz przeprowadził właściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd Apelacyjny w pełni podziela i akceptuje te ustalenia i właściwą argumentację prawną.
Skuteczne podniesienie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 kpcwymaga wskazania, jakie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im taką moc przyznając - to jest - czy i w jakim zakresie analiza ta jest niezgodna z zasadami prawidłowego rozumowania, wiedzą lub doświadczeniem życiowym, względnie - czy jest ona niepełna. Tylko takie skonstruowanie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 kpcpozwala na skuteczne podważenie przeprowadzonej przez Sąd oceny dowodów, a także będących jej konsekwencją ustaleń stanu faktycznego i subsumowanie ich pod określony przepis prawa. Zarzut sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego może tylko wówczas wzruszyć zaskarżony wyrok, gdy istnieje dysharmonia między materiałem zgromadzonym w sprawie a konkluzją, do jakiej doszedł Sąd na jego podstawie. To natomiast, że określone dowody ocenione zostały niezgodnie z intencją strony skarżącej nie oznacza jeszcze, iż Sąd dopuścił się naruszeniaart. 233 § 1 kpc. Przekładając powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy wskazać należy, iż zdaniem Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Apelujący podnosząc zarzut naruszeniaart. 233 kpcco do istoty skupił się na odmiennej ocenie prawnej, a nie na podważeniu ustalonych przez Sąd Okregowy okoliczności faktycznych. Wbrew wywodom apelacji świadectwo pracy, w tym świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, nie stanowią dokumentu o szczególnej randze. Nie są to bowiem dokumenty urzędowe, lecz dokumenty prywatne, wystawiane przez pracodawcę, a zatem stanowią wyłącznie oświadczenie wiedzy tego pracodawcy, które może być podważane w każdy sposób przed sądem w postępowaniu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd nie jest w żaden sposób związany oceną charakteru zatrudnienia pracownika dokonaną przez pracodawcę w wystawionym pracownikowi świadectwie pracy czy w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Ma ono służyć jedynie celom dowodowym. Dokument ten podlega co do swojej wiarygodności i mocy dowodowej takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Sad I instancji wykazało, iż świadectwo pracy w warunkach szczególnych za sporny okres, zostało wystawione przez pracodawcę z naruszeniem przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.). Ustalenia te poparte zostały opinią biegłego z zakresu bhp, który w sposób szczegółowy odniósł się do wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie niniejszej. Nieprawdą jest, aby biegły wybiórczo, z pominięciem np. spraw zawisłych wcześniej przed Sądem Okręgowym w Białymstoku, dokonał oceny rodzaju prac wykonywanych przez odwołującego w spornym okresie w aspekcie pracy w warunkach szczególnych. Na marginesie należy tylko wskazać, iż biegły złożył w sprawie również opinię uzupełniająca, co odbyło się na rozprawie i dało pełnomocnikowi odwołującego możliwość bezpośredniego wyjaśnienia wszystkich wątpliwych kwestii. Odwołujący nie uzyskał jednak satysfakcjonującej go opinii, co nie może stanowić samo w sobie wystarczającej podstawy do skutecznego podważania konkluzji przedstawionych przez biegłego. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Okręgowego, iż opinia została sporządzona w sposób rzeczowy, szczegółowy i zawiera obszerne wyjaśnienie kwestii związanej z zatrudnieniem odwołującego w szczególnych warunkach. Ponadto materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie ograniczał się jedynie do opinii biegłego, gdyż Sąd dysponował również innymi dowodami.
Z tych też względów z mocyart. 385 kpcorzeczono jak w sentencji.
DP/mt