Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACa 173/13
Data wyroku: 2013-03-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Daczyński, Bogusława Żuber, Piotr Górecki
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 kc

Sygn. akt I ACa 173/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 marca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilnyw składzie:

Przewodniczący:

SSA Andrzej Daczyński

Sędziowie:

SSA Piotr Górecki (spr.)
SSA Bogusława Żuber

Protokolant:

st. sekr. sądowy Monika Ćwirko

po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2013 r. w Poznaniu
na rozprawie
sprawy z powództwaM. J.
przeciwko

       Skarbowi Państwa- Dyrektorowi Aresztu Śledczego wŚ.

o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 29 października 2012 r., sygn. akt I C 1787/12

1
oddala apelację;

2
nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego.

    P. Górecki A. Daczyński B. Żuber

UZASADNIENIE
PowódM. J.w pozwie przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztowi Śledczemu wŚ.domagał się zasądzenia kwoty 200.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia w związku z naruszeniem dóbr osobistych w postaci godności, intymności oraz prawa do humanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności.
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda kosztów postępowania. Nadto pozwany zgłosił zarzut przedawniania roszczeń powoda za okres powyżej trzech lat od daty wniesienia pozwu.
Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 października 2012 r. oddalił powództwo i nie obciążył powoda kosztami procesu (sygn.akt I C 1787/12).

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne.
Powód odbywał karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym wŚ.w dniach od 9-22 września 2004 roku, a następnie od dnia 15 kwietnia 2010 r.  do 26 maja 2010 r. Służba więzienna w okresie do 13 sierpnia 2007 roku nie dysponowała instrumentami dla stwierdzenia jak wyglądało precyzyjnie przeludnienie w poszczególnych celach. W 2004 roku przeciętne przeludnienie w areszcie śledczym wŚ.wynosiło 25%.
W dniach od 15 kwietnia 2010 r. do 26 maja 2010 r.  powód przebywał w okresie od 15 kwietnia 2010 r. do 23 kwietnia 2010 r. w siedmioosobowej celi numer 303 o powierzchni 22,90 m2; w okresie od 23 kwietnia 2010 r. do 26 maja  2010 r. w ośmioosobowej celi numer 304 o powierzchni 24.60 m2. Cele w tym okresie  nie były przeludnione.
W czasie osadzenia w areszcie wŚ.powód nie składał wniosków, ani skarg w związku z działalnością jednostki penitencjarnej. Kąciki sanitarne w celach mieszkalnych, w których przebywał powód są zabudowane i zamykane drzwiami. Umywalki znajdują się poza kącikami sanitarnymi.
Cele wyposażone są w łóżka koszarowe, szuflady podnóżkowe, stoły, szafki, taborety, półki pod telewizor, półki na przybory toaletowe do kącika sanitarnego, miednicę do prania ręcznego, wiadro na śmieci, szczotkę i szufelkę, szczoteczkę klozetową. Cele posiadają wentylację grawitacyjną, podlegającą przeglądom. Posiłki spełniają normy kaloryczne i wagowe.
Sąd Okręgowy stwierdził, że roszczenia powoda za okres 3 lat przed wystąpieniem za pośrednictwem administracji aresztu z pozwem tj. sprzed 23 czerwca 2009 r. uległy przedawnieniu.
Apelację od wyroku Sądu I instancji wniósł powód, zaskarżając go w całości. Skarżący zarzucił wyrokowi Sądu Okręgowego błędną ocenę w zakresie naruszenia jego dóbr osobistych.
Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Apelację uznać należało za bezzasadną. Sąd odwoławczy podziela ustalenia faktyczne sądu I instancji i tym samym przyjmuje je za własne. Ustaleń tych Sąd Okręgowy dokonał bez obrazyart. 233 § 1 k.p.c., w oparciu o wszechstronnie przeanalizowany, oceniony zgodnie z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego materiał dowodowy. Skarżący nie wykazał by tak ujęte kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów zostały przez Sąd I instancji naruszone.
Powód domagał się zasądzenia na swoją rzecz 200.000 zł tytułem zadośćuczynienia za okres przebywania w pozwanym areszcie śledczym przez 13 dni w 2004 r. i 42 dni w 2010 r.
Niezasadny okazał się zarzut naruszeniaart. 4421§ 1 k.c.Stosownie do treści tego przepisu roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przyjmuje się, że przesłanka wiadomości o szkodzie zostaje spełniona już w tej chwili, w której poszkodowany wie o istnieniu szkody w ogóle, gdy ma świadomość faktu powstania szkody (por. wyrok SN z dnia 20 stycznia 2005 r., II CK 358/2004, niepubl.). O „dowiedzeniu się o szkodzie” można mówić wtedy, gdy poszkodowany „zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody”. Nie ulega jednak żadnej wątpliwości, że powód przebywając dłuższy czas w areszcie śledczym miał świadomość uciążliwości związanych z odbywaniem kary w przeludnionych celach. Trafnie przyjął Sąd I instancji, iż powód musiał mieć tę świadomość już w chwili, gdy jego prawa były naruszane w trakcie odbywania kary w 2004 r. Powód w zakładach karnych przebywał z przerwami od 2002 r. Pozew wysłał za pośrednictwem administracji aresztu śledczego wŚ.w dniu 22 czerwca 2012 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że roszczenia za okres 3 lat przed tą datą, tj. sprzed 23 czerwca 2009 r. uległy przedawnieniu. Nie zasługiwał na aprobatę pogląd powoda, który wskazywał, iż „termin 3 lat liczy się od października 2011 r., gdy pierwszy raz wysłał pozew w innej sprawie”.
Nie ulega żadnej wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do przyznania zadośćuczynienia przewidzianego wart. 448 k.c.Prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności niewątpliwie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie. Z ustaleń poczynionych przez Sąd I instancji wynikało jednak, że w okresie od 15 kwietnia 2010 r. do 26 maja 2010 r. powód nie przebywał w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego skazanego byłaby mniejsza niż 3 m2. Okoliczności tej powód nie kwestionował.
Obowiązkiem powoda było wykazanie, że pozwany Skarb Państwa naruszył swoim bezprawnym działaniem dobra osobiste. Tak więc winien wykazać, że przebywał w areszcie w ściśle określonym okresie w celach przeludnionych. Wówczas dopiero ciężar dowodu, że warunki w areszcie odpowiadały obowiązującym normom i że w rezultacie nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda spoczywa na stronie pozwanej (art. 6 k.c.w zw. zart. 24 k.c). Tymczasem powód nie wykazał, aby przez okres nieprzedawniony obejmujący 42 dni przebywał w celach nie odpowiadającym normom ustawowym, a także aby pozwany dopuścił się względem powoda uchybień, które mogłyby pozwalać na uznanie, że odbywał on karę pozbawienia wolności w warunkach niehumanitarnych. Nie sposób przyjąć, za powodem, że „niezabudowana umywalka jest naruszeniem jego praw do zachowania intymności”. Dodać końcowo wypada, że w czasie pobytu w pozwanym areszcie powód nie składał żadnych skarg, ani wniosków związanych z odbywaniem kary.
Z tych zatem względów apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu (art. 385 k.p.c).
Z uwagi na charakter sprawy jak i trudną sytuację materialną powoda związaną z ograniczonymi możliwościami zarobkowymi w zakładzie karnym, sąd nie obciążył go obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów postępowania odwoławczego (art. 102 k.p.c).

    P. Górecki A. Daczyński B. Żuber