Sąd Okręgowy w Łomży
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 203/13
Data wyroku: 2013-09-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Włodzimierz Wójcicki, Anna Kacprzyk, Janusz Wyszyński
Słowa kluczowe: Umowa
Podstawa prawna: art 556 paragr. 1 k.c.
Teza: Sprzedający ponosi odpowiedzialność za wady, jeżeli nie wykaże, że stwierdzone wady wynikły z innych przyczyn aniżeli tkwiące w rzeczy sprzedaży.

Sygn. akt I Ca 203/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 września 2013 r.
Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

Janusz Wyszyński

Sędziowie:

Włodzimierz Wójcicki (spr.)
Anna Kacprzyk

Protokolant:

Anna Sobieska

po rozpoznaniu w dniu 5 września 2013 r.
na rozprawie
sprawy z powództwaR. B.
przeciwkoS. P.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Łomży
z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt VIII C 34/13

I
apelację oddala;

II
zasądza od powodaR. B.na rzecz pozwanegoS. P.kwotę 300 złotych tytułem kosztów procesu za drugą instancję.

Sygnatura akt I Ca 203/13

UZASADNIENIE
PowódR. B.w pozwie skierowanym przeciwkoS. P.wniósł o zapłatę kwoty 2.645,02 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 09.03.2010 r. do dnia zapłaty.
W sprzeciwie od nakazu zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości.
Wyrokiem z dnia 07 czerwca 2013 r. wydanym w sprawie sygn. akt VIII C 34/13 Sąd Rejonowy w Łomży VIII zamiejscowy Wydział Cywilny wG.oddalił powództwo i orzekł o kosztach postępowania.
Sąd ten ustalił, żeS. P.prowadzifirmę (...)zajmującą się handlem zwierzętami gospodarskimi. W dniu 22.02.2010 r.R. B.zawiózł dwie krowy o numerach(...)i(...)dogospodarstwa rolnego (...)wK., celem ich sprzedaży. Zwierzęta były chore, czego pozwany nie zauważył, krowy nie były też badane w dniu ich nabycia przez lekarza weterynarii. Cena zakupu 2.645,02 zł potwierdzonafakturą VAT nr (...)miała być zapłacona w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Krowa o numerze(...)padła nagle w dniu 23.02.2013 r. i przekazana została do utylizacji. Krowa o numerze(...)w dniu 24.02.2010 r. została przemieszczona doZakładów (...), a jej tusza - w wyniku badania poubojowego, decyzją 12/2010 z dnia 25.02.2010 r. - została skonfiskowana, jako niezdatna do spożycia z powodu: zmian patofizjologicznych, zmiany barwy, konsystencji, obcego zapachu i ropowicy. Tuż po zaistnieniu ww. okolicznościS. P.wraz z małżonką udali się dogospodarstwa rolnego (...)celem odstąpienia od umowy.S. P.odstąpił od umowy, zwracając się z prośbą o skorygowanie wystawionej faktury, na coR. B.nie zgodził się.
Mając powyższe ustalenia na uwadze Sąd Rejonowy uznał, że powództwo jest niezasadne.
Krowy zostały nabyte przez pozwanego celem uboju na mięso, o czym powód doskonale wiedział. Jednocześnie krowy były chore, o czym świadczy m.in. opinia pisemna i opinia uzupełniająca ustna biegłej z zakresu weterynarii, a także okoliczności, które nastąpiły po zawarciu umowy i wydaniu tych zwierząt. W stosunku do krowy o numerze(...)brak było możliwości wskazania konkretnej jej choroby, co nie zmienia faktu, że była chora, o czym świadczy nagły jej zgon kilkanaście godzin od zakupu oraz właściwe postępowanie pozwanego z ww. zwierzęciem. Dlatego też Sąd Rejonowy uznał, że brak było jakichkolwiek podstaw do uznania, iż nagłe padnięcie krowy o numerze(...)było spowodowane przyczyną zaistniałą po zawarciu umowy i wydaniu tego zwierzęcia pozwanemu. Ustalenie wady, o której mowa wart. 556 k.c., występującej u zwierzęcia, nie jest uzależnione od wcześniejszego ustalenia konkretnej jego choroby. Na podstawie zeznań świadkówA. A.iD. P.Sąd Rejonowy przyjął, że pozwany skutecznie odstąpił od umowy.
Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach stanowiły przepisyart. 98 § 1 i 3 k.p.c.iart. 83 ust. 2w zw. zart. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Apelację od powyższego orzeczenia na podstawieart. 367 § 1 i 2 kpcwniósł powódR. B.zaskarżając je w całości. Wskazanemu rozstrzygnięciu zarzucił:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które miały lub mogły mieć wpływ na treść wyroku, tj.:

-

art. 5056§ 2 k.p.c.poprzez dopuszczenie z urzędu przez Sąd dowodu z opinii biegłego z zakresu weterynarii w sprawie rozpoznawanej w postępowań uproszczonym;

ewentualnieart. 201w zw. zart. 5057k.p.c.orazart. 13 § 1 k.p.c.poprzez niewydanie przez Przewodniczącego/Sąd zarządzenia/postanowienia w przedmiocie przekazania sprawy rozpoznawanej w trybie uproszczonym do rozpoznania z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym i dalsze rozpoznanie sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym, pomimo nieprzekwalifikowania typu postępowania;

art. 233 k.p.c.w wyniku dowolnej i sprzecznej z zasadami logiki oraz doświadczeniem życiowym oceny materiału dowodowego poprzez uznanie, iż krowa o numerze kolczyka(...)była wadliwa (chora) w momencie sprzedaży pozwanemu, pomimo iż wniosek taki nie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności jest sprzeczny ze sporządzoną w sprawie opinią biegłego sądowego z zakresu weterynarii;

art. 233 k.p.c.w wyniku dowolnej i sprzecznej z zasadami logiki oceny materiału dowodowego poprzez uznanie, iż obydwie sztuki bydła były wadliwe (chore) w momencie sprzedaży pozwanemu, pomimo iż wniosek taki nie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wobec niedopełnienia przez pozwanego, prowadzącego zawodowy skup bydła, obowiązku zbadania zakupionego bydła w momencie skupu przez lekarza weterynarii, w związku z przeznaczeniem bydła na rzeź (okoliczności bezsporne i potwierdzone materiałem dowodowym);

art. 233 k.p.c.w wyniku dowolnej oceny materiału dowodowego i wyciąganie wniosków niewynikających z zebranego materiału dowodowego, polegające na przyjęciu, iż powód ponosi odpowiedzialność względem pozwanego z tytułu rękojmi za wady fizyczne obydwu sztuk bydła sprzedanego przez powoda pozwanemu, powstałe po przejściu niebezpieczeństwa na pozwanego (wydaniu ich pozwanemu), w sytuacji niedopełnienia przez pozwanego obowiązku zbadania zakupionego bydła w momencie skupu przez lekarza weterynarii, w związku z prowadzeniem przez pozwanego zawodowego skupu bydła przeznaczonego na rzeź, pomimo iż z opinii uzupełniającej biegłego sądowego z zakresu weterynarii wynika jednoznacznie, iż powód odpowiedzialności takiej nie ponosi i w przypadku niedopełnienia obowiązków weterynaryjnego przebadania zwierząt przez pozwanego w chwili skupu/wydania mu zwierząt wyłącznie na pozwanego przeszło ryzyko związane z późniejszym stwierdzeniem wad nabytego bydła;

art. 233 k.p.c.poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i wyciąganie wniosków niewynikających z tego materiału w sposób sprzeczny z zasadami logiki, w wyniku uznania iż pozwany złożył powodowi skuteczne oświadczenie woli o odstąpieniu od umowy sprzedaży dwóch sztuk bydła zawartej z powodem w dniu 22.02.2013 r., pomimo iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza złożenia przez pozwanego takiego oświadczenia woli powodowi;

art. 232 k.p.c.poprzez przyjęcie, że pozwany wywiązał się z obowiązku udowodnienia okoliczności, z której wywiódł skutki prawne tj. istnienia wad bydła nabytego od powoda w momencie sprzedaży, w okolicznościach niedopełnienia przez pozwanego prowadzącego zawodowy skup bydła obowiązku zbadania zakupionego bydła w momencie skupu przez lekarza weterynarii, w związku z przeznaczeniem bydła na rzeź (okoliczności bezsporne i potwierdzone materiałem dowodowym) oraz złożenia pozwanemu skutecznego oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy sprzedaży dwóch sztuk bydła zawartej z powodem w dniu 22.02.2013 r.;

naruszenie przepisuart. 328 § 2 k.p.c.poprzez lakoniczne i niepełne wyjaśnienie w uzasadnieniu podstawy prawnej i faktycznej wyroku z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa, bez odniesienia się do argumentacji powoda, w związku z czym uzasadnienie to nie spełnia swojej funkcji uniemożliwiając m.in. prawidłową kontrolę instancyjną wydanego orzeczenia.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy:

-

art. 548 k.c.w wyniku jego niezastosowania poprzez uznanie, iż ryzyko przypadkowego padnięcia obydwu sztuk sprzedanego bydła nie przeszło na pozwanego w momencie wydania mu bydła przez powoda, w szczególności wobec niedopełnienia przez pozwanego obowiązku zbadania zakupionego bydła w momencie skupu przez lekarza weterynarii, w związku z prowadzeniem przez pozwanego zawodowego skupu bydła przeznaczonego na rzeź (okoliczność bezsporna i potwierdzona materiałem dowodowym);

art. 559 k.c.w zw. zart. 556 § 1 k.p.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie/niezastosowanie polegające na przyjęciu, iż powód ponosi odpowiedzialność względem pozwanego z tytułu rękojmi za wady fizyczne obydwu sztuk bydła sprzedanego przez powoda pozwanemu, powstałe po przejściu niebezpieczeństwa na pozwanego (wydaniu ich pozwanemu) z przyczyn tkwiących już poprzednio w obydwu sprzedawanych sztukach bydła, w szczególności wobec niedopełnienia przez pozwanego obowiązku zbadania zakupionego bydła w momencie skupu przez lekarza weterynarii, w związku z prowadzeniem przez pozwanego zawodowego skupu bydła przeznaczonego na rzeź (okoliczności bezsporne i potwierdzone materiałem dowodowym);

Rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L 139 z 30.04.2004, str. 55), rozporządzenia (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. UE L 139 z 30.04.2004, str. 206) poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, iż powód ponosi odpowiedzialność względem pozwanego za wady fizyczne obydwu sztuk bydła sprzedanego przez powoda pozwanemu w dniu 22.02.2010 r., powstałe po przejściu niebezpieczeństwa na pozwanego (wydaniu ich pozwanemu) z przyczyn tkwiących już poprzednio w obydwu sprzedawanych sztukach bydła, wobec niedopełnienia przez pozwanego obowiązku zbadania zakupionego bydła w momencie skupu przez lekarza weterynarii, w związku z prowadzeniem przez pozwanego zawodowego skupu bydła przeznaczonego na rzeź (okoliczności bezsporne i potwierdzone materiałem dowodowym);

art. 560 § 1 k.c.w zw. zart. 61, 65 i 6 k.c.przez ich niezastosowanie/wadliwe zastosowanie w wyniku przyjęcia, iż pozwany skutecznie odstąpił od umowy sprzedaży dwóch sztuk bydła, zawartej z powodem w dniu 22.02.2012 r., w sytuacji gdy nigdy takiego oświadczenia powodowi skutecznie nie złożył.

Wskazując na powyższe zarzuty powód wniósł o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uwzględnienie powództwa i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

ewentualnie:

2
uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

3
przeprowadzenie rozprawy.

W odpowiedzi na apelację powoda pozwanyS. P.wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu za II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy w Łomży zważył co następuje:
Apelacja okazała się być niezasadną skutkując jej oddaleniem.
Z uwagi na fakt, że niniejsza sprawa rozpoznawana jest w trybie uproszczonym, a sprawie przed Sądem II Instancji nie przeprowadzano postępowania dowodowego, w myślart. 50513§ 2 kpcniniejsze uzasadnienie zawiera jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
Zapadłe w I instancji rozstrzygniecie Sąd Rejonowy oparł na przepisachart. 556 § 1 kcoraz560 § 1 kci mając na uwadze treść tych właśnie przepisów Sąd Okręgowy oddalił apelację wywiedzioną przez powoda. Dlatego też w takim tylko zakresie Sąd Odwoławczy odniesie się do zarzutów apelacji.
Przede wszystkim wskazać należy, że przewidziana wart. 556 § 1 i n. k.c.odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy jest odpowiedzialnością bezwzględną, której wystarczającą przesłanką faktyczną jest ustalenie, że sprzedana kupującemu rzecz wykazuje cechy kwalifikujące ją w danym stosunku prawnym jako rzecz wadliwą (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 05 marca 2010 r., IV CNP 76/09, LEX nr 852575). Jednocześnie wada fizyczna występuje wtedy, gdy wartość lub użyteczność rzeczy została zmniejszona, biorąc pod uwagę cel oznaczony w umowie albo wynikający z okoliczności lub z przeznaczenia rzeczy. Wskazać przy tym należy, że dla oceny istnienia wady we wspomnianej postaci decydujące znaczenie ma subiektywne wyobrażenie kupującego (por. wyroki SN z 10 lipca 2002 r., II CKN 111/01, LEX nr 109412 i z 27 listopada 2003 r., I CK 267/02, LEX nr 479348).
Mając powyższe na uwadze analiza materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wykazała, że zakupione przez pozwanego od powoda w dniu 22 lutego 2010 r. dwie krowy dotknięte były wadami fizycznymi. Wskazują na to okoliczności, w jakich doszło do przeprowadzenia transakcji, zdarzenia, jakie miały miejsce w ciągu dwóch kolejnych dni oraz zaprezentowane na rozprawie przed Sądem I instancji wnioski opinii biegłej lekarz weterynarii. Mianowicie powód zawiózł krowy do gospodarstwa pozwanego w godzinach popołudniowych, kiedy to zakończył się już skup, jaki miał miejsce tego dnia. Nakazuje to wnioskować, że powód podjął decyzję o sprzedaży bydła w sposób nagły i chciał sfinalizować transakcję jeszcze tego samego dnia, mimo że skupy odbywają się 3 razy w tygodniu. Jeżeli nie zauważyłby objawów chorobowych u zwierząt, czy też w inny sposób nie powziąłby wiedzy o ich złym stanie zdrowia, nic nie stało na przeszkodzie, ażeby zawieźć krowy na skup następnego dnia, czy też dwa dni później. Tym bardziej, że z pewnością sprzedaż nie była warunkowana względami finansowymi, skoro zapłata za dostarczone krowy odroczona została na 14 dni. W tych oto okolicznościach jedna z krów pada nagle już dnia następnego, natomiast kolejna wprawdzie trafiła na ubój dnia 24 lutego 2010 r., jednak badanie poubojowe wykazało niezdatność tuszy do spożycia. Jednocześnie z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika w żaden sposób, ażeby wskazane skutki wywołane zostały przez przyczyny zaistniałe już po zakupie zwierząt. Przede wszystkim jednak w sposób fachowy wypowiedziała się biegła lekarz weterynariiM.E. Z.wskazując, że zmiany stwierdzone decyzją nr 12/2010 z dnia 25 lutego 2010 r. w mięsie pozyskanym od bydła o numerze kolczykaPL (...)powstały przed 22 lutego 2010 r. Biegła podała wprawdzie, że nie ma możliwości wskazania przyczyny nagłego padnięcia krowy o numerzePL (...), gdyż nie jest już możliwie przeprowadzenie sekcji zwłok, jednak z opinii wynika także, że nie można wykluczyć podobnej jak w przypadku krowy o numerze(...)etiologii, będącej przyczyną padnięcia tej krowy.
Niewątpliwie więc zakupione przez pozwanego zwierzęta nie tylko nie odpowiadały jego oczekiwaniom, ale przede wszystkim nie nadawały się do celu, do jakiego były przeznaczone, a więc uboju na mięso.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy wady ujawniły się po wydaniu towaru pozwanemu. Powód nie zdołał w toku postępowania wykazać, że stwierdzone wady wynikły z innych przyczyn aniżeli tkwiące w rzeczy sprzedanej. Twierdzenie powoda, że choroba krów powstała na skutek niewłaściwego postępowania ze zwierzętami przez pozwanego nie może odnieść rezultatu jako nie poparte obiektywnymi dowodami. W tej sytuacji niewątpliwie sprzedawca staje się odpowiedzialny wobec kupującego za istnienie wady. Odpowiedzialność ta ma charakter absolutny, tzn. sprzedawca nie może się z niej zwolnić, obciąża go ona niezależnie od tego, czy to on spowodował wadliwość rzeczy, czy ponosi w tym zakresie jakąkolwiek winę, a nawet czy w ogóle wiedział lub mógł wiedzieć o tym, że sprzedawana rzecz jest wadliwa. Brak wiedzy, choćby nawet elementarnej, czy nawet podejrzeń w żaden sposób nie wpływają na wyłączenie odpowiedzialności czy nawet jej ograniczenie.Ś.mówiąc, wystarczającą przesłanką faktyczną tego rodzaju odpowiedzialności, która powstaje już po wykonaniu świadczenia z umowy przez sprzedawcę jest ustalenie, że wydana i odebrana przez kupującego rzecz wykazuje cechy kwalifikujące ją w danym stosunku prawnym jako rzecz wadliwą (A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski,Komentarz, t. II, 2009, s. 268; S. Buczkowski (w:)Komentarz, t. II, 1972, s. 1299; Cz. Żuławska (w:) G. Bieniek,Komentarz, t. II, 2007, s. 47; wyrok SA w Lublinie z 25 listopada 1998 r., I ACa 351/98, Apel. Lub. 1999, nr 2, poz. 3 oraz wyrok SA w Katowicach z 05 marca 2009 r., V ACa 484/08, LEX nr 508538). Nawet więc nie przesądzając, czy powód miał świadomość choroby krów, ciąży na nim odpowiedzialność z tego tytułu wobec pozwanego.
Jednocześnie to na sprzedawcy spoczywa ciężar dowodu (art. 6 k.c.), że kupujący wiedział o wadzie rzeczy najpóźniej w chwili zawarcia umowy i pomimo tego godził się ją nabyć, której to okoliczności zdaniem Sądu Okręgowego powód nie udowodnił. Brak jest więc podstaw do zwolnienia sprzedawcy od odpowiedzialności z tytułu rękojmi (art. 557 § 1 k.c.).
W ocenie Sądu odwoławczego doszło też do skutecznego odstąpienia od umowy przez kupującego. W stosunku do tego oświadczenia i jego oceny należy posługiwać się zasadami wyrażonymi wart. 60 i 61 k.c., zatem faktycznie nie wystarcza sama "intencja" kupującego do powrotu do stanu sprzed zawarcia umowy. Tego rodzaju intencja, żeby wywoływać skutki prawne, musi przybrać postać oświadczenia woli złożonego w taki sposób, by sprzedawca mógł zapoznać się z jego treścią (J. Skąpski, glosa do orzeczenia GKA z 10 listopada 1987 r., DO-8835/87, OSP 1990, z. 5-6, poz. 241). W okolicznościach niniejszej sprawy niewątpliwie doszło do złożenia przez kupującego właściwego oświadczenia woli, co wynika nie tylko z zeznań świadkaD. P., która wraz z mężem – pozwanym w niniejszej sprawie była u powoda właśnie celem odstąpienia od umowy, ale też z zeznań świadkaA. A., pracownicy pozwanego, która o fakcie odstąpienia od umowy dowiedziała się z rozmów jakie miały miejsce w zakładzie pracy. Mając więc na uwadze, że odstąpienie jest to prawo kupującego do jednostronnego doprowadzenia mocą tylko swojego oświadczenia woli do ustania umowy sprzedaży i do zniweczenia jej skutków przyjąć należy, że pozwany skutecznie odstąpił od zawartej umowy.
W świetle powyższego Sąd Okręgowy uznał, że powód ponosi odpowiedzialność wobec pozwanego z tytułu rękojmi za wady krów, bowiem logicznie nie można przyjąć, że gdyby pozwany wiedział o wadach w chwili transakcji, to przystałby na zawarcie umowy. W tym stanie rzeczy pozwany w świetle odpowiedzialności powoda z tytułu rękojmi (art. 556 § 1 k.c.) mógł skutecznie odstąpić od umowy.
Wobec brzmienia cytowanego wyżej przepisuart. 50513§ 2 k.p.c.odnoszenie się do podniesionych w apelacji zarzutów obrazy przepisów postępowania należało uznać za bezprzedmiotowe.
Z tych względów apelacja na podstawieart. 385 kpcpodlegała oddaleniu.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 kpcw zw. zart. 99 kpcoraz§ 6 pkt 3 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2002 r. nr 163 poz. 1349 ze zm.).