Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 1335/13
Data wyroku: 2013-11-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Stanisław Stankiewicz
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie Społeczne
Podstawa prawna: art. 58 kc w zw. z art. 627 kc

Sygn. akt V U 1335/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 listopada 2013 roku

Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSO Stanisław Stankiewicz
Protokolant: Bożena Radziusz

po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2013 roku w Białymstoku
na rozprawie
sprawyB.Fundacji (...)wB.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o ustalenie nieistnienia obowiązku ubezpieczenia
z udziałem ubezpieczonejM. W. (1)
na skutek odwołaniaB.Fundacji (...)wB.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
z dnia 28 maja 2013 roku
Nr(...), nr(...)

zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, żeM. W. (1)nie podlegałaod 21 maja do 27 maja 2009 roku obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu oraz wypadkowemu.

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją z dnia 28.05.2013 r. stwierdził, żeM. W. (1)podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 21.05. do 27.05.2009 r. z tytułu wykonywania na rzeczB.Fundacji (...)zlecenia – przeprowadzenia zajęć z zakresu turystyki wiejskiej w GminieB.. Organ rentowy zakwestionował istnienie między M.W.a B F K K umowy o dzieło.
W odwołaniu od tego orzeczeniaB.Fundacja (...)zarzuciła naruszenieart.7 i 77 § 1 kpapolegające na zaniechaniu przez O/ZUS podjęcia wszystkich czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a przede wszystkim zaniechanie przesłuchania „Przyjmującego zamówienie”. Ponadto zarzuciła naruszenieart.6 ust.1 pkt 4w zw. zart.12 ust.1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez zastosowanie ich wobec osoby, z którą zawarła umowę o dzieło a nie umowę zlecenia.
Na podstawie takich zarzutów Fundacja zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy w Białymstoku ustalił i zważył, co następuje:

odwołanie płatnika jest zasadne.

W aktach ubezpieczeniowych znajduje się kserokopia umowy o dzieło zawartej 18.05.2009 r. pomiędzyB.Fundacją (...)aM. Z. (1)(obecnieW.) oraz rachunek z 27.05.2009 r. Uzasadnienie decyzji zawiera 6 stron i jest niewspółmierne do zebranego przez organ rentowy materiału dowodowego. Przede wszystkim nie przesłuchał on M.W.ani też nie zażądał od niej wyjaśnień na piśmie.
Na podstawie umowy z 18.05.2009 r. zobowiązała się ona do przeprowadzenia zajęć z zakresu turystyki wiejskiej i sprawowania pieczy nad dokumentacją szkoleniową. Za swoją pracę otrzymała wynagrodzenie w wysokości 640 zł. Szkolenie miała obowiązek przeprowadzić osobiście.
Według organu rentowego M.W.zawarła z B F K K umowę zlecenia a nie umowę o dzieło.
Zgodnie z treściąart.3531k.c.strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Ustawodawca – na mocyart.22 §11i 12kodeksu pracy– wprowadził zakaz zastąpienia umowy o pracę umową cywilnoprawną oraz nakazał traktować jako zatrudnienie na podstawie stosunku pracy zatrudnienie odpowiadające ustawowej treści takiego stosunku.
Żaden przepis rangi ustawowej w sposób tak jednoznaczny nie daje podstawy do kwestionowania treści umów wymienionych wKodeksie cywilnym.
Stosownie do brzmieniaart. 58 k.c.czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby umowa z 18.05.2009 r. została uznana za nieważną lub zawartą w celu obejścia prawa.
Póki co, ZUS nie ma prawa narzucić stronom jakie umowy cywilnoprawne mogą zawierać, gdyż zamiarem stron jest uzyskanie określonego dochodu a nie powstanie stosunku ubezpieczeniowego. Taki stosunek ma charakter następczy. Nie ulega wątpliwości, że umowa zlecenia może spowodować podleganie ubezpieczeniom. Nie każde jednak działanie człowieka ma związek z ubezpieczeniami a zwłaszcza zmierzać do uniknięcia podlegania mu. Zakład nie wykazał – z powodu braku powołania się na normę zawartą wart.58 § 3 k.c.– która część umowy z 18.05.2013 r. jest nieważna. Jego rozważania na temat różnic pomiędzy zleceniem a dziełem nie zastąpiły takiego wskazania.
Na podstawieart.68 ust.1 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychZakład ma obowiązek stwierdzenia i ustalenia istnienia obowiązku ubezpieczeń społecznych. W ocenie Sądu realizacja tego obowiązku powinna przebiegać w zgodzie z prawem. Powszechnie wiadomym jest, że w Polsce obowiązują nie tylko ustawy dotyczące ubezpieczeń społecznych. Żaden organ nie może tłumaczyć oświadczeń woli innych podmiotów w sposób dowolny, tj. pomijający okoliczności ich złożenia, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Nadanie umowie innej treści od ustalonej przez strony może nastąpić, ale wymaga to powołania się na odpowiednie przepisy. W zaskarżonej decyzji brak tego i dlatego nie mogła ona ostać się.
Zdaniem Sądu, strony zawarły umowę o dzieło a nie umowę zlecenia.
Nawet gdyby uznać stanowisko O/ZUS za prawidłowe w części dotyczącej kwestii prawnej, to ze względu na zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego ostateczne okazało się ono całkowicie wadliwe.
Ubezpieczona na rozprawie w dniu 18.11.2013 r. wyjaśniła, że przeprowadziła wB.wykłady dotyczące turystyki wiejskiej. Według umowy do wykonania dzieła miała przystąpić 21 maja a zakończyć je 27 maja 2009 r. Jeśli wierzyć dokumentom złożonym przez Fundację odbyło się to w dniach 26 – 27.05.2009 r. (dowód planowany harmonogram szkolenia k.16). Ten harmonogram budzi jednak poważne wątpliwości, gdyż dotyczy 2 osób, tj.M. Z.iA. B.. Poza tym ubezpieczona 26.05.2009 r. przez 8 godzin prowadziła rzekomo szkolenie w Remizie OSP wJ.a nie wB.. Harmonogram dotyczy szkolenia nr B F K K/s/6, lista obecności i sprawozdanie z realizacji szkolenia nr B F K K/s/5/ a zaświadczenie o ukończeniu kursu przezM. B.szkolenia nr B F K K / s / 4.
Zdaniem Sądu, złożone przez Fundację kserokopie mają charakter przykładowy a nie konkretny. Te, które dotyczą M.W.wskazują na realizację przez nią umowy w dniach 26 i 27 maja 2009 r. a nie w okresie 21 – 27.05.2009 r.
Według ubezpieczonej była wówczas studentką(...)wO.Filii wE.. Numer PESEL wskazuje, że urodziła się(...)r. W dacie wykonywania dzieła a – wg O/ZUS – zlecenia miała 21 lat.
Zgodnie z treścią art.6 ust.4 z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej podobnej umowy nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, jeżeli są studentami, do ukończenia 26 lat. Z tego powodu całe postępowanie organu rentowego z udziałem M.W.było całkowicie jałowe. Organ rentowy uniknąłby błędów gdyby nie opierał się na rutynie.
Na podstawie zebranych w sprawie dowodów i analizy stanu prawnego Sąd uznał, żeM. W.nie podlegała w spornym okresie ubezpieczeniom społecznym. Z tego powodu na mocyart.47714§ 2 kpczmienił zaskarżoną decyzję.