Sąd Okręgowy w Białymstoku
VIII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VIII Ka 189/13
Data wyroku: 2013-04-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Kamiński
Słowa kluczowe: Przestępstwa Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 291§1 kk
Teza: "(...) zarzucone oskarżonemu przestępstwo, polegające na pomocnictwie w ukryciu skradzionego skutera nie naruszyło (ani nie zagroziło) bezpośrednio prawu własności R.T. CZ. i M.CZ. Nie można ich więc traktować (...) jako pokrzywdzonych w rozumieniu art. 49§1 kpk. W konsekwencji tego nie przysługiwało im prawo do żądania nałożenia przez Sąd pierwszej instnacji na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody w trybie art. 46§ 1 kpk".

Sygn. akt VIII Ka 189/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 kwietnia 2013 roku
Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący-Sędzia SO Krzysztof Kamiński
Protokolant: Agnieszka Malewska
w obecności prokuratora Marka Moskala, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2013 r. sprawyD. K.oskarżonego o czyn zart. 291§1 k.k.na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2013 r. (sygn. akt XV K 1739/12):
I. Wyrok w zaskarżonej części zmienia w ten sposób, że z opisu przypisanego oskarżonemu czynu eliminuje sformułowanie „czym działał na szkodęR. C.iM. C.”.
II. W pozostałej zaskarżonej części wyrok utrzymuje w mocy.
III. Zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze i obciąża nimi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
D. K.został oskarżony o to, że w dniu 11 września 2012 roku pomógł dla dotychczas nie ustalonych osób w ukryciu skutera m-ki(...)(...)nr rej. (...)o wartości 4000 zł posiadając wiedzę, iż pochodzi on z kradzieży zaistniałej w dniu 06 września 2012 r. wB.przyul. (...)poprzez przewiezienie go własnym samochodem zul. (...)w okoliceul. (...)wB.czym działał na szkodęR. C.iM. C., tj. o czyn zart. 291§1 k.k.
Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 14 stycznia 2013 r. w sprawie o sygn. akt XV K 1739/12 oskarżonegoD. K.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawieart. 291§1 k.k.skazał go na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 69§1 i 2 k.k.,art. 70§1 pkt 1 k.k.,art. 73§1 k.k.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres próby 3 (trzech) lat i oddał go w tym czasie pod dozór kuratora.
Zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych w całości.
Powyższy wyrok, na podstawieart. 444 k.p.k.iart. 425§1 i 2 k.p.k.zaskarżył w całości na niekorzyść oskarżonego prokurator. Na zasadzieart. 427§1 i 2 k.p.k.,art. 438 pkt 1 i 2 k.p.k.orzeczeniu temu zarzucił:
1. obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 46§1 kkpoprzez nieuwzględnienie wniosku pokrzywdzonych o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody, złożonego na posiedzeniu w dniu 14 stycznia 2013 r, w sytuacji gdy uwzględnienie tego wniosku i orzeczenie wskazanego obowiązku w świetle dokonanych ustaleń oraz mając na względzie treść wskazanego przepisu było obligatoryjne,
a w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd Odwoławczy powyższego zarzutu:
2. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia a mianowicieart. 413§2 k.p.k.poprzez nieprawidłowe przyjęcie w opisie czynu, który Sąd uznał za udowodniony, że został on popełniony na szkodęR. C.iM. C., w sytuacji, gdy Sąd na posiedzeniu w dniu 14 stycznia 2013 r odmówił uznania ich za pokrzywdzonych w sprawie.
Na zasadzieart. 437§1 i 2 k.p.k.wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a w przypadku niepodzieleni stanowiska zawartego w pkt 1 zarzutów niniejszej apelacji – wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z opisu czynu działania na szkodę pokrzywdzonych.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 29 kwietnia 2013 roku prokurator nie poparł apelacji w zakresie zarzutu z punktu 1, poparł apelację z zakresu zarzutu 2. Wnosił o zmianę wyroku poprzez wyeliminowanie z opisu czynu działania na szkodę pokrzywdzonych (k. 58).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja prokuratora jest zasadna w zakresie, w jakim została poparta podczas rozprawy odwoławczej.
Odnosząc się na wstępie do zarzutu z pkt. 1 apelacji, tj. obrazyart. 46§1 k.k., stwierdzić należy, że Sąd Okręgowy nie podziela poglądu apelującej opartego na tezie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2011 r. (III KK 399/10, LEX nr 811861), iż paser pomagający w ukryciu samochodu pochodzącego z przestępstwa może odpowiadać za szkodę wyrządzoną tym przestępstwem. Pogląd ten jest sprzeczny z literalną wykładniąart. 49§1 k.p.k., zgodnie z którym pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostałobezpośrednionaruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Nie znajduje też dostatecznego uzasadnienia wratio legisart. 46§1 k.p.k., jakim jest – co oczywiste – uchronienie pokrzywdzonego przed dochodzeniem roszczeń w żmudnym procesie cywilnym.
Stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone we wspomnianym wyżej wyroku jest nadto odosobnione i sprzeczne z orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz Sądów Apelacyjnych. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 listopada 2005 r. (II KK 108/05, OSNwSK 2005/1/2094, LEX nr 222785) stwierdził, że pokrzywdzonym może być jedynie ten, kogo przestępstwo dotyka bezpośrednio, naruszając lub zagrażają jego dobru prywatnemu, chronionemu prawem. Z poglądem tym w pełni korespondują uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r.(I KZP 26/99, LEX nr 37466 )i z dnia 21 grudnia 1999 r.(I KZP 43/99, LEX nr 585234) oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 18 kwietnia 2012 r., (II AKa 94/12 LEX nr 1163462), zgodnie z którymi krąg pokrzywdzonych w rozumieniuart. 49§1 k.p.k.ograniczony jest zespołem znamion czynu będącego przedmiotem postępowania oraz czynów współukaranych.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zarzucone oskarżonemu przestępstwo, polegające na pomocnictwie w ukryciu skradzionego skutera nie naruszyło (ani nie zagroziło) bezpośrednio prawu własnościR. C.iM. C.. Nie można ich więc traktować – jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji – jako pokrzywdzonych w rozumieniuart. 49§1 k.p.k.W konsekwencji tego nie przysługiwało im prawo do żądania nałożenia przez Sąd pierwszej instancji na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody w trybieart. 46§1 k.p.k..
Dodać należy, że podobny pogląd zaprezentował Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 28 kwietnia 2011 r. (II AKa 87/11, LEX nr 1099287) stwierdzając, że nawiązek określonych wart. 46§2 k.k.nie można orzec od pasera na rzecz osób, którym skradziono samochody, albowiem w wypadku przestępstwa zart. 291§1 k.k.nie są one pokrzywdzonymi w rozumieniuart. 49§1 k.p.k.Ich dobra prawne nie zostały bowiem bezpośrednio naruszone lub zagrożone przestępstwem paserstwa, a więc ich pokrzywdzenie nie wynika bezpośrednio z przestępstwa zart. 291§1 k.k.
Ma rację rzecznik oskarżenia, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazyart. 413§2 k.p.k.Konsekwencją przyjęcia, iżR. C.iM. C.nie są pokrzywdzonymi przedmiotowym przestępstwem, winno być pominięcie ich w opisie przypisanego oskarżonemu czynu.
Dlatego orzeczono, jak w pkt. I sentencji niniejszego wyroku.
Nie stwierdzając innych uchybień, w pozostałej zaskarżonej części wyrok należało utrzymać w mocy (videpkt II sentencji niniejszego wyroku).
Z uwagi na to, że apelacja uwzględniona została częściowo i to na skutek formalnoprawnego błędu Sądu pierwszej instancji, na mocyart. 624§1 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k., ze względów słusznościowych, zwolniono oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.