Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 436/12
Data wyroku: 2012-11-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Irena Goik, Marek Żurecki
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 436/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 listopada 2012 r.

Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Żurecki (spr.)

Sędziowie

SSA Irena Goik
SSA Jolanta Pietrzak

Protokolant

Beata Gandyk

po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaS. B.(S. B.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji ubezpieczonegoS. B.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Bielsku-Białej z dnia 22 grudnia 2011r. sygn. akt VI U 1218/11
zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuS. B.prawo do emerytury od dnia 1 sierpnia 2011 r.

/-/ SSA J. Pietrzak   /-/ SSA M. Żurecki   /-/ SSA I. Goik

Sędzia   Przewodniczący    Sędzia

Sygn. akt III AUa 436/12

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej wyrokiemz dnia 22 grudnia 2011 roku oddalił odwołanieS. B.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.z dnia 18 października 2011 roku odmawiającej ubezpieczonemu prawa do emerytury określonej w art.29 i w art.32 ustawyz dnia 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z FUS na jego wniosek z dnia 22 sierpnia 2011 roku.
Sąd stwierdził, że ubezpieczony (ur. (...)) nie spełnia łącznie warunków do nabycia prawa do emerytury z art.29 ustawy albowiem ostatnio, przed zgłoszeniem wnioskuo emeryturę, nie był pracownikiem lecz podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przed nabyciem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w 1992 roku, do której ubezpieczony jest nadal uprawniony jako całkowicie niezdolny do pracy na trwałe.
Sąd ustalił również, że skarżący posiadając wymagany 25 letni okres składkowyi nieskładkowy nie udowodnił co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Sąd nie znalazł podstaw dla uwzględnienia odwołania ubezpieczonego, który domagał się uznania okresu zatrudnienia wKombinacie Budownictwa (...)od 8.04.1974 roku do 31.08.1989 roku jako pracy w szczególnych warunkach polegającej na pracach zbrojarskich i betoniarskich.
Na podstawie zeznań świadków - współpracowników ubezpieczonego oraz w oparciu o akta osobowe ze spornego okresu Sąd ustalił, że skarżący od 8.04.1974 roku do 30.04.1979 roku był betoniarzem a następnie od 1.05.1979 roku do 31.08.1989 roku zajmował stanowiska: naparzacza i naparzacza - hartownika.
Ubezpieczony wykonywał pracę przy wytwarzaniu prefabrykatów betonowych do budowy budynków wielorodzinnych wWytwórni (...). Praca ubezpieczonego na stanowisku naparzacza polegała na rozmieszczaniu na płytach betonowych węży doprowadzających gorącą parę w celu szybszego wiązania i dojrzewania betonu.
Sąd odmówił wiary zeznaniom świadków:A. K.(bezpośredniego przełożonego),A. R.iH. B.- (współpracowników), którzy podali że ubezpieczony mimo określenia jego stanowiska jako naparzacza wykonywał typowe prace przy zbrojeniu płyt betonowych i ich zalewaniu betonem a czynności związane z polewaniem prefabrykatów gorącą wodą wykonywał dodatkowo przed i po zakończeniu dniówek roboczych.
Sąd stwierdził, że zeznania świadków pozostają w sprzeczności z treścią angaży stanowiskowych ubezpieczonego określanego ściśle jako naparzacza. Ponadto z zeznań świadkaA. K.wynikało, że proces naparzania betonu wymagał podgrzewania, parowania betonu bądź przez kilka minut bądź kilka godzin co czyniło niewiarygodnymi zeznania w części w której wskazywano, że czynności te skarżący wykonywał poza normalnym czasem pracy.
W związku z tym Sąd nie znalazł podstaw dla zakwalifikowania pracy ubezpieczonegow spornym okresie lat 1979-1989 jako pracy w szczególnych warunkach wymienionejw poz.4 działu V wykazu A - załącznika dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze(prace zbrojarskie i betoniarskie w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych) tym bardziej, że w treści zarządzenia branżowego Ministra Budownictwa z dnia 1.08.1983 roku, precyzującego pojęcie prac zbrojarskich, nie zostało wymienione stanowisko naparzacza.
Sąd uznał natomiast, że ubezpieczony jako betoniarz wykonywał pracę w szczególnych warunkach w okresach:
- od 21.01.1972 roku do 31.03.1974 roku wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...),
- od 8.04.1974 roku do 30.04.1979 roku wKombinacie Budownictwa (...),
- od 1.09.1989 roku do 15.06.1990 roku wPrzedsiębiorstwie (...).-B.” wB.
lecz suma tych okresów nie daje wymaganych w art.32 ustawy o emeryturach i rentachco najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
W apelacji od wyroku pełnomocnik ubezpieczonego wnosił o zmianę wyrokui przyznanie skarżącemu prawa do emerytury lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Apelujący zarzucił wyrokowi naruszenie:
-art.233 § 1 k.p.c.poprzez niewłaściwą ocenę dowodów i odmowę uznania za wiarygodne dowodów w postaci zeznań świadkówA. K.,H. B.oraz zeznań odwołującego, iż czynności naparzania odwołujący wykonywał poza normalnym czasem pracy, a w ramach którego wykonywał czynności zbrojenia i zalewania form betonem,
oraz
-art.233 § 1 k.p.c.w zw. zart.278 § 1 k.p.c.orazart.232 k.p.c.poprzez całkowicie dowolne przyjęcie, iż praca w charakterze naparzacza prefabrykatów nie stanowi szczególnego rodzaju prac zbrojarskich i betoniarskich, nie stanowi tym samym stanowiska pracy zbrojarza-betoniarza prefabrykatów, a w rezultacie pracy w szczególnych warunkach, a to wobec niedopuszczenia przez Sąd z urzędu dowodu z opinii z zakresu budownictwa, albowiem ustalenie w tej materii wymaga wiadomości specjalnych z zakresu budownictwa, w tym charakterystyki stanowiska pracy.
Apelujący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego:
-art.32 ust.1, 2, 4 ustawy z dnia 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 z późn. zm.) w związkuz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku (Nr 8, poz.43 z późn. zm.)w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (załącznik wykaz A Dział V pkt 4) a to niewłaściwą ich wykładnię i zastosowanie, z powołaniem na załącznik nr 1 Wykazu A Dział V pkt 4 2-3 zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1.08.1983 roku (Dz.Urz. nr 3, poz.6), a w konsekwencji uznanie, iż wykonywane przez odwołującego czynności betoniarskie wraz z czynnościami naparzania w okresie od 1 maja 1979 roku w(...)wB.do końca trwania stosunku pracy z tym podmiotem nie stanowi pracy zbrojarskiej prefabrykatów i betoniarskiej w budownictwie oraz w przemyśle materiałów budowlanych, tj. pracy w warunkach szczególnych.
W związku z powyższym apelujący wnosił o:
- dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa celem ustalenia czy czynności naparzania betonu, prefabrykatów jest czynnością zbrojarza-betoniarza prefabrykatów, a także czy wykonywanie czynności naparzacza jest pracą w szczególnych warunkach.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Kluczową kwestię w rozpoznawanej sprawie stanowi możliwość kwalifikacji pracy ubezpieczonego wykonywanej na stanowiskach: naparzacz i naparzacz-hartownik prefabrykatów betonowych jako pracy wymienionej pod pozycją 4 działu V wykazu A stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 rokuw sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wymieniono w nim prace zbrojarskie i betoniarskiew budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych. Chodzi zatem w istocie o ustalenie czy czynności wykonywane przez ubezpieczonego na wskazanych stanowiskach pracy można uznać za prace mieszczące się w ogólnie ujętym pojęciu prac zbrojarskich i betoniarskich.
Należy wskazać, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracyw warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionychw wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 roku.
W orzecznictwie podkreśla się również, że wykazy resortowe określające stanowiska pracy na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach mają charakter informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający i ułatwiający identyfikację określonego stanowiska pracy jako stanowiska pracy w szczególnych warunkach w sytuacji, gdy w wykazie stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia operuje się pojęciem ogólnym. Zarządzenia resortowe zatem nie mają decydującego charakteru lecz znaczenie jedyniew sferze dowodowej w tym sensie, że z faktu, iż właściwy minister ustalił, że dane stanowisko pracy jest stanowiskiem pracy w szczególnych warunkach może wynikać domniemanie faktyczne, że praca na tym stanowisku w istocie jest wykonywana w takich warunkach i przeciwnie - brak konkretnego stanowiska w wykazie może stanowić negatywną przesłankę dowodową ocenianą jednak w kontekście całokształtu ustaleń faktycznych.
Sąd Najwyższy wskazywał również, że prawo do emerytury w wieku niższym od powszechnego z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach jest ściśle związanez szybszą utratą zdolności do zarobkowania z uwagi na szczególne warunki lub szczególny charakter pracy, albowiem praca taka przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu.
W związku z tym nie jest dopuszczalne uwzględnianie do okresów pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika z tym, że od takiej reguły istnieją odstępstwa dotyczące sytuacji, kiedy inne równocześnie wykonywane prace stanowią integralną część lub cechę większej całości dającą się zakwalifikować pod określoną pozycję załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 roku lub kiedy czynności wykonywanew warunkach nienarażających na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia mają charakter incydentalny, uboczny, krótkotrwały.
Odnosząc powyższe rozważania do ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie należało stwierdzić, że wykonywane przez ubezpieczonego czynności naparzacza betonu parą wodną o wysokiej temperaturze były immanentną częścią prac betoniarskich przy produkcji prefabrykatów budowlanych.
Czynności wykonywane przez ubezpieczonego były w istocie fragmentem technicznego procesu, tzw. dojrzewania betonu i tym samym - mieściły się w ogólnie ujętym pojęciu prac betoniarskich w poz.4 działu V wykazu A do rozporządzenia Rady Ministrów.
Należy zauważyć, że z zeznań świadków:A. K.(przełożonego),A. R.(współpracownika) wynika, że praca ubezpieczonego w spornym okresie lat 1979-1989 nie polegała wyłącznie na czynnościach wykonywanych przy dojrzewaniu betonu lecz zasadniczo na wypełnianiu form betonem i jego zbrojeniu a całokształt warunków pracy wskazywał na oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia związanych z bezpośrednią stycznością z cementem.
Za trafny zatem należało uznać zarzut apelacji niewłaściwej oceny materiału dowodowego przez Sąd pierwszej instancji.
W konsekwencji należało uznać, że skarżący spełniając sporny warunek posiadania ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach nabył prawo do emerytury na podstawie art.32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W zawiązku z powyższym Sąd Apelacyjny orzekł reformatoryjnie na podstawieart.386 § 1 k.p.c.

/-/ SSA J. Pietrzak   /-/ SSA M. Żurecki   /-/ SSA I. Goik

Sędzia   Przewodniczący    Sędzia

JM