Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 25/13
Data wyroku: 2013-02-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Słowa kluczowe: Bezwzględny Powód Odwoławczy
Podstawa prawna: art.439§1 pkt.1 kpk, art.158 u.s.p,art.166 u.s.p, art.167 u.s.p
Teza: Przyjęta konstrukcja wygaśnięcia mandatu ławnika (art. 166 §1 u.s.p.) czy odwołania go  na wniosek prezesa sądu (art. 166§2 u.s.p.) wykazuje pewne podobieństwa do stwierdzenia wygaśnięcia np. mandatu radnego według prawa wyborczego (art. 383 Kodeksu wyborczego), bądź też wygaśnięcia decyzji administracyjnej (art. 162§1 k.p.a).

Sygn. akt II AKa 25/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 lutego 2013 r.

      Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

      Przewodniczący: SSA – Jan Krośnicki

      Sędziowie: SA – Anna Prokopiuk

SO /del./ – Dorota Tyrała (spr.)

      Protokolant: sekr. sąd. – Katarzyna Rucińska

przy udziale prokuratora Elżbiety Kozakiewicz – Jackowskiej
po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2013 r.
sprawy:

1
N. R. (1)

2
M. P.

3
A. K.

oskarżonych zart. 13§1 kkw zw. zart. 280§2 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora

      od wyroku Sądu Okręgowegow. W.

z dnia 25 października 2012 roku., sygn. akt XII K 32/12

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok wobec oskarżonychN. R. (1),M. P.iA. K.;

II
kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa;

III

      zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. N.- Kancelaria Adwokacka wW., ul.(...)- kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem ) złotych, w tym 23% VAT od tej kwoty tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą obronę z urzędu oskarżonegoA. K.przed Sądem Apelacyjnym.

UZASADNIENIE
N. R. (1),M. P.iA. K.zostali oskarżeni o to, żew dniu 31 października 2009 roku wW.wO.S., działając wspólnie i w porozumieniu, usiłowali dokonać rozboju na osobachI. K.iJ. P.w ten sposób, że po skierowaniu przezN. R. (1)wobec pokrzywdzonychI.K.iJ. P.żądania wydania pieniędzy, stosowali wobec pokrzywdzonych przemoc polegającą na zadawaniu uderzeń rękami i kopnięć nogami, przy czymN. R. (1)iM. P.zadawali uderzenia rękami uzbrojonymi w metalowe kastety, lecz zamierzonego celu nie osiągnęli z uwagi na ucieczkę pokrzywdzonych z miejsca przestępstwa, tj. o czyn zart. 13§1 k.k.w zw. zart. 280§2 k.k.

       Sąd Okręgowyw. W.wyrokiem z dnia 25 października 2012 roku w sprawie sygn. akt XII K 32/12oskarżonychN. R. (1),M. P.iA. K.uznał za winnych popełnienia zarzucanego im czynu stanowiącego zbrodnię zart. 13§1 k.k.w zw. zart. 280§2 k.k.i za to na podstawieart. 14§1 k.k.w zw. zart. 280§2 k.k.w zw. zart. 60§1, §2 i §6 pkt 2 k.k.w stosunku do oskarżonychN. R. (1)iA. K.oraz na podstawieart. 14§1 k.k.w zw. zart. 280§2 k.k.w zw. zart. 60§2 i §6 pkt 2 k.k.w stosunku do oskarżonegoM. P.skazał każdego z nich na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności, zaś na podstawieart. 33§2 i 3 k.k.na karę grzywny przyjmując liczbę stawek dziennych na 50 (pięćdziesiąt), zaś wysokość jednej stawki dziennej określając na 10 (dziesięć) złotych; na podstawieart. 69§1 i 2 k.k.iart. 70§2 k.k.w stosunku do oskarżonychN. R. (1)iA. K., zaś na podstawieart. 69§1 i 2 k.k.iart. 70§1 pkt 1 k.k.w stosunku do oskarżonegoM. P.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonych kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 4 (cztery) lata; na podstawieart. 73§2 k.k.w stosunku do oskarżonegoM. P., zaś na podstawieart. 73§2 k.k.w stosunku do oskarżonychN. R. (1)iA. P.oddał oskarżonych pod dozór kuratora sądowego w okresie próby; na podstawieart. 44§2 k.k.orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych w postaci dwóch kastetów metalowych wymienionych w wykazie dowodów rzeczowych nr Drz(...)poz 1 i 4z k. 197; na podstawieart. 230§2 k.p.k.zwrócił oskarżonemuA. K.dowód rzeczowy w postaci kurtki koloru białego wymienionego w wykazie dowodów rzeczowych Nr Drz(...)poz.2 z k. 197, zaś oskarżonemuN. R. (2)dowód rzeczowy w postaci płaszcza koloru czarnego wymienionego w wykazie dowodów rzeczowych Nr Drz(...)poz.3 z k. 197; zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. N.kwotę 588 zł plus należny podatek VAT tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata; zasądził od oskarżonychN. R. (2),M. P.,A. K.na rzecz Skarbu Państwa po 500 (pięćset) zł tytułem opłaty i obciążył ich pozostałymi kosztami sądowymi w sprawie w częściach równych, z tym że zwolnił oskarżonegoK.od uiszczenia kosztów związanych z ustanowieniem obrońcy z urzędu, przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.

Apelację od niniejszego wyroku wywiódł prokurator.
Zaskarżając na podstawieart. 425§1 k.p.k.iart. 444 k.p.k.powyższy wyrok w całości na niekorzyść oskarżonychN. R. (1),M. P.iA. K.– na podstawieart. 427§2 k.p.k.iart. 439§1 pkt 1 k.p.k.zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, że w wydaniu wyroku Sądu Okręgowegow. W.z dnia 25 października 2012r. w sprawie sygn. akt XII K 32/12 brała udział osoba niezdolna do orzekania w osobie ławnikaG. M., który w czasie orzekania w powyższej sprawie nie miał prawidłowego wpisu na listę ławników i nie był prawidłowo powołany do pełnienia swojej funkcji. Podnosząc powyższy zarzut prokurator na podstawieart. 427§1 k.p.k.iart. 437§1 k.p.k.wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Na rozprawie odwoławczej przed Sądem Apelacyjnym skarżący prokurator popierając pisemną apelację zmodyfikował ją w ten sposób, że wskazał iż jest ona wywiedziona na korzyść oskarżonych.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja prokuratora jest niezasadna i dlatego też nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie jednak zwrócić uwagę należy, że podnosząc zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej zart. 439§1 pkt 1 k.p.k.i wskazując, że „w wydaniu wyroku (…) brała udział osoba niezdolna do orzekania w osobie ławnikaG. M., który to w czasie orzekania powyższej sprawie nie miał prawidłowego wpisu na listę ławników i nie był prawidłowo powołany do pełnienia swojej funkcji” - prokurator w żaden sposób powyższej okoliczności nie wykazał, ani też nie uzasadnił swego stanowiska prawnego ograniczając się w uzasadnieniu apelacji jedynie do stwierdzenia, że zarzut opiera na „przekazanej informacji przez pracownika Sądu Okręgowegow. W.XII Wydział Karny” co do nieprawidłowości wpisu ławnika na listę ławników oraz nieprawidłowości do jakich doszło podczas jego powołania.
Tymczasem przepisart. 427 § 2 k.p.k.obliguje podmiot kwalifikowany jakim jest prokurator do wskazania w apelacji nie tylko wszystkich zarzutów stawianych zaskarżonemu rozstrzygnięciu, ale również nakłada obowiązek ich uzasadnienia. Taka redakcja środka odwoławczego jak w sprawie niniejszej, gdy nie wskazano w jego uzasadnieniu, w czym ma tkwić „nieprawidłowość wpisu ławnika na listę” oraz „nieprawidłowości do jakich doszło podczas jego powołania” – czyni środek ten całkowicie wadliwie skonstruowanym.
Mimo konieczności wskazania powyższych uwag natury ogólnej Sąd Apelacyjny dostrzegł jednak potrzebę poczynienia ustaleń w zakresie zasygnalizowanych przez skarżącego nieprawidłowości, które następnie winny zostać poddane analizie prawnej – bowiem w przypadku ich potwierdzenia zaistniałaby bezwzględna przesłanka odwoławcza skutkująca koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
Z tych też względów Sąd Apelacyjny podczas rozpoznania sprawy na podstawie załączonych informacji uzyskanych od Prezesa Sądu Okręgowegow. W.oraz nadesłanych akt ławnika Sąd Apelacyjny ustalił, żeG. M.w czasie orzekania w sprawie sygn. akt XII K 32/12 był wpisany na listę ławników (vide k. 661)

G. M.został wybrany ławnikiem po przejściu stosownej procedury wyboru i podjęta w tym zakresie uchwała Rady Miejskiej wP.z dnia 27 października 2011 r. Nr(...)wraz z listą wybranych ławników, na której wymieniony został umieszczony - w trybieart. 164§1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych- w dniu 28 października 2011 roku została przesyłana Prezesowi Sądu Okręgowegow. W.(vide k. 14-16 akt osobowych ławnika)
W dniu 01.12.2011 roku Wiceprezes Sądu Okręgowegow. W.wręczyłG. M.zawiadomienie o wyborze i odebrał od niego ślubowanie według roty ustalonej dla sędziów, z odpowiednią zmianą (art. 164§2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych), a następnie zgodnie z treściąart. 164§ 3 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnychpo odebraniu ślubowania Prezes sądu wpisał ławnika na listę ławników, którzy mogą być wyznaczani do orzekania oraz wydał mu legitymację (vide k. 17-18 akt osobowych ławnika).
W dniu 15.12.2011 roku lista ławników nowej kadencji 2012-2015 roku wraz z kartami ewidencji udziału ławnika w posiedzeniach i naradach, na której był umieszczony ławnikG. M.została przesłana do właściwego wydziału karnego.
Równocześnie z dokumentów w postaci akt ławnika wynika, że w dniu 31 października 2012 roku Wiceprezes Sądu Okręgowegow. W.poinformowałaG. M., że z uwagi na ponowną analizę nadesłanej przez Radę Miejską wP.dokumentacji dotyczącej jego wyboru na ławnika w Sądzie Okręgowymw. W.i zachodzące wątpliwości co do możliwości
      dalszego pełnieniaprzez niego obowiązków w związku z prawomocnym skazaniem za popełnienie czynu zart. 177 k.k.zwróciła się do Ministerstwa Sprawiedliwości o stanowisko czy powyższa okoliczność pozwalała na jego wybór na ławnika. Z uwagi na powyższe, tj. ujawnienie okoliczności, które nie pozwalały na jego wybór na ławnika, w trybie art. 167§1 pkt 1 ustawy Prawo o ustroju sądów .powszechnych „do czasu nadesłania stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości” ławnik został poinformowany, że „nie będzie powoływany do pełnienia obowiązków”. Z akt osobowych ławnika wynika także, że powyższą informację otrzymał on w dniu 06.11.2012 roku (vide k. 37 akt osobowych ławnika).
Po uzyskaniu dniu 21.11.2012 roku stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości (vide k. 39 akt ławniczych) oraz opinii Rady Ławniczej przy Sądzie Okręgowymw. W.z dnia 21.01.2013 roku (vide k. 46-48) w dniu 22.01.2013 roku Wiceprezes Sądu Okręgowegow. W.zwrócił się do Kolegium Sądu Okręgowegow. W.o zaopiniowanie w trybieart. 166§2a ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnychwniosku o odwołanieG. M.z funkcji ławnika (vide k.49).
Z nadesłanych akt osobowych wynika ponadto, że do karty zgłoszenia kandydata na ławnika z dnia 28.06.2011 roku kandydat na ławnika załączył dane o karalności z których wynikało, że w dniu 12.01.2009 roku został skazany wyrokiem Sądu Rejonowegod. m. W.wW.w sprawie sygn. akt IV K 686/08 za przestępstwo zart. 177§1 k.k.przy zastosowaniuart. 58§3 k.k.na grzywnę w wymiarze 50 stawek dziennych po 20 zł każda (vide k. 8-9 akt osobowych).
Równocześnie w aktach ławniczych znajduje się projekt uchwały „w sprawie pozostawienia zgłoszenia kandydata na ławnika bez dalszego biegu” wraz z uzasadnieniem, z którego wynika że powołany przez Radę Miejską wP.Uchwałą Nr X/84/2011 z dnia 30 czerwca 2011 roku Zespół ds. ławników przedstawiający Radzie opinię o zgłoszonych kandydatach – a w szczególności w zakresie spełniania przez nich wymogów określonych w ustawie dostrzegając figurowanie kandydata w Rejestrze Karnym wskazał na zasadność podjęcia uchwały w sprawie pozostawienia zgłoszenia kandydata bez dalszego biegu.
Odnośnie powyższego projektu przesłanego Prezesowi Sądu Okręgowemuw. W.wraz z pozostałą dokumentacją dotyczącą wyboru ławnika – w dniu 29 października 2012 roku Prezes Sądu Okręgowegow. W.uzyskał odpowiedz Przewodniczącego Rady Miejskiej wP., że projekt uchwały w sprawie pozostawienia zgłoszenia kandydata na ławnika bez dalszego biegu został przesłany do Sądu omyłkowo. Wymienionego projektu uchwały Zespół ds. ławników nie przekazał Radzie Miejskiej do uchwalenia, „gdyż zgodnie z opinią radcy prawnego Urzędu Miejskiego wP.do poszczególnych radnych należy ocena, czy kandydat na ławnika spełnia wymogi art.158 ustawy Prawo o ustroju sądów, którzy wybiorą daną osobę na ławnika lub nie” (vide k. 32). Z załączonego do powyższej odpowiedzi protokołu komisji skrutacyjnej z wyboru ławników do Sądu Okręgowegow. W.w dniu 27 października 2011 roku wynika, że uzyskując w głosowaniu tajnym 18 głosów kandydat na ławnikaG. M.18 głosów (osób uprawnionych do głosowania -23, osób które wzięły udział w głosowaniu -21) został wybrany na ławnika.
Przystępując do analizy zagadnienia prawnego, które jako zarzut naruszenia ary. 439§1 pkt 1 k.p.k.przedstawił prokurator na wstępie stwierdzić należy, że koniecznym jest rozważenie go w kilku płaszczyznach. I tak:
I.Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych( w skrócie – u.s.p.) wskazuje, że zgodnie z treścią art. 160 § 1 powołanej ustawy ławników do sądów okręgowych oraz do sądów rejonowych wybierają rady gmin, których obszar jest objęty właściwością tych sądów - w głosowaniu tajnym. Wybory przygotowują gminy jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt P 16/04 (Dz. U. Nr 241, poz. 2037)art. 160 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnychw zakresie, w jakim upoważnia rady gmin dowyłącznegowyboru ławników jest zgodny zart. 10, art. 173 oraz art. 186 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Obowiązujące przepisy również w kwestiach związanych z odwołaniem ławnika są kategoryczne. Mianowicie podstawą do odwołania ławnika w trakcie kadencji są przesłanki określone w art. 166 u.s.p.
W myśl art. 166 powołanej ustawy odwołanie ławnika następuje ex lege (§1 art. 166), bądź na wniosek prezesa właściwego sądu (§2 art.166)- jednak w obu przypadkach kompetencja ta należy również dowyłącznychzadań gminy, która wybrała ławnika. Co za tym idzie - uczestnictwo ławników w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w rozpoznawaniu spraw przed sądami w pierwszej instancji poprzedzone jest szczególnym trybem ich powoływania i odwoływania. Tym samym w świetle obowiązujących przepisów rady gmin mając wyłączną kompetencję do wyboru i odwołania ławnika w istociesamodzielniedecydują w zakresie oceny przesłanek pozytywnych (art. 158 powołanej ustawy) i negatywnych (art.159 powołanej ustawy)
II. Zauważyć należy, że art. 158 § 1 powołanej ustawy, w myśl którego ławnikiem może być wybrany ten, kto: 1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich, 2) jest nieskazitelnego charakteru, 3) ukończył 30 lat, 4) jest zatrudniony, prowadzi działalność gospodarczą lub zamieszkuje w miejscu kandydowania co najmniej od roku, 5) nie przekroczył 70 lat, 6) jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków ławnika, 7) posiada co najmniej wykształcenie średnie – określając pozytywne kryteria do kandydowania nie zawiera wymogu „niekaralności”. Tym samym ewentualna „karalność” ma znaczenie przy dokonywanej ocenie waloru „nieskazitelnego charakteru” z pkt 2 powołanego przepisu.
Również wskazane w art. 159 § 1 powołanej ustawy kryteria negatywne, tj. określenie, że ławnikami nie mogą być: 1) osoby zatrudnione w sądach powszechnych i innych sądach oraz w prokuraturze, 2) osoby wchodzące w skład organów, od których orzeczenia można żądać skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, 3) funkcjonariusze Policji oraz inne osoby zajmujące stanowiska związane ze ściganiem przestępstw i wykroczeń, 4) adwokaci i aplikanci adwokaccy, 5) radcy prawni i aplikanci radcowscy, 6) duchowni, 7) żołnierze w czynnej służbie wojskowej, 8) funkcjonariusze Służby Więziennej, 9) radni gminy, powiatu i województwa – nie wskazują elementu „karalności” jako przesłanki wykluczającej kandydowaniu.
Spełnianie przesłanek pozytywnych umożliwia zgłoszenie takiej osoby jako kandydata na ławnika (art. 162 powołanej ustawy), podlegającemu wyborowi przez radę gminy, przy czym przed przystąpieniem do wyborów kandydat powinien uzyskać przedstawianą na sesji rady gminy opinię powołanego przez tą radę gminy zespołu oceniającego; przedmiotem tej opinii jest w szczególności spełnianie przez kandydata wymogów określonych w ustawie (art. 163 § 2 ustawy).
Należy podkreślić, że wymóg przewidzianyart. 162§2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych(analogicznie jak w art. 57§1 powołanej ustawy) załączenia do zgłoszenia danych o karalności z KRK – jest nieodzownym
      elementem zgłoszeniai brak tych dokumentów stoi na przeszkodzie nadania biegu kandydaturze (tak: „Komentarz do ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych” Lexis Nevis 2010 r., wydanie drugie, pod redakcją T. Erecińskiego) - czym innym jest zaś ocena „nieskazitelności charakteru” i powyższe na tym etapie powinno być rozumiane i oceniane identycznie jak w przypadku powoływania na stanowisko sędziego.
III. Odnosząc się do kwestii związanych z kompetencjami rad gmin w zakresie wyboru i odwołania ławników Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt P 16/04, stwierdził, że „...Wybór ławników jest tylko pewnym - aczkolwiek bardzo istotnym - elementem kształtowania personalnego składu sądu, rozumianego tu jako ciało kolegialne sprawujące wymiar sprawiedliwości. Wybór ten nie przesądza jednak ani wyłącznie, ani definitywnie obsady sądów orzekających w poszczególnych sprawach, albowiem - chociaż dokonywany z pominięciem udziału Krajowej Rady Sądownictwa - nie pozostaje całkowicie poza kontrolą władzy sądowniczej. Decydujące znaczenie w tym zakresie mają przepisy regulujące przesłanki i procedurę odsunięcia ławników od uczestnictwa w wymiarze sprawiedliwości, czyliart. 166 oraz 167 Prawa o ustroju sądów powszechnych”.
Wynikający z powołanych przepisów mechanizm dotyczący weryfikacji osób wybranych na ławników przez rady gmin przez przedstawicieli władzy sądowniczej wskazuje, że mimo, iż art. 166 § 2 u.s.p. nie stanowi expressis verbis, by rady gmin były związane wnioskami prezesów sądów – jednak – jak zaznaczył Trybunał w swoim orzeczeniu - należy jednak oczekiwać, że wnioski takie w praktyce będą uwzględniane. Powinność ta wynika z zasady podziału władzy, która wyznacza nie tylko granice swobody ustawodawcy w kształtowaniu zakresu kompetencji organów władzy publicznej, ale również sposób korzystania przez te organy z przyznanych im kompetencji (por. wyrok z 14 kwietnia 1999 r., K. 8/99, OTK ZU nr 3/1999, poz. 41). Znajduje to zastosowanie również w odniesieniu do uprawnień, jakie wobec ławników posiadają rady gmin, które muszą z nich korzystać w taki sposób, aby nie ingerować w odrębność i niezależność władzy sądowniczej.
Z kolei zgodnie z art. 167 § 1 u.s.p.: "W czasie trwania kadencji nie powołuje się ławnika do pełnienia obowiązków w razie ujawnienia okoliczności, które nie pozwalały na jego wybór, oraz w razie wszczęcia postępowania karnego przeciwko ławnikowi, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy." Cytowany przepis stanowi gwarancję, że osoba, która została wybrana na ławnika przez radę gminy, spełniać będzie określone przez ustawodawcę kryteria, które warunkowały dopuszczalność jej wyboru. Jest to regulacja, która pozwala nie tylko na zawieszenie ławnika w pełnieniu obowiązków z powodu okoliczności, które nastąpiły po jego wyborze, lecz także z uwagi na istniejące wcześniej, a jedynie ujawnione post factum. Tym samym art. 167 § 1 u.s.p. zapewnia również kontrolę ze strony organów władzy sądowniczej (prezesów sądów) legalności wyboru każdego ławnika."
Zauważyć także należy, że obowiązujące przepisy wskazują, że przyjęta konstrukcja wygaśnięcia mandatu ławnika (art. 166 §1 u.s.p.) czy odwołania go na wniosek prezesa sądu (art. 166§2 u.s.p.) wykazuje pewne podobieństwa do stwierdzenia wygaśnięcia np. mandatu radnego według prawa wyborczego (art. 383 Kodeksu wyborczego), bądź też wygaśnięcia decyzji administracyjnej (art. 162§1 k.p.a). W wymienionych wypadkach mamy do czynienia z sytuacją, w której ze względu na pewność obrotu prawnego dotyczącego sfery publicznoprawnej pewne okoliczności, z którymi prawo łączy skutek w postaci ustania stosunku publicznoprawnego, wymagają potwierdzenia w postaci odpowiedniego rozstrzygnięcia. Analogicznie: tak jak mandat radnego nie wygasa wyłącznie wskutek zaistnienia jednej z okoliczności wymienionych w art. 383§1 Kodeksu wyborczego, bowiemwymaga prawomocnego stwierdzeniawygaśnięcia mandatu przez radę w drodze uchwały - tak mandat ławnika nie wygasa, gdy zaistniały przesłanki z art. 166§1 u.s.p., czy też skierowany został stosowny wniosek Prezesa Sądu wobec zaistnienia przesłanek z art. 167 u.s.p. Stan faktyczny, z którym ustawa łączy skutek w postaci wygaśnięcia mandatu czy odwołania ławnika obejmuje bowiem dwa zdarzenia: zaistnienie przesłanek określonych w przepisach z art. 166§1 u.sp. (bądź z art. 167 u.s.p i skierowanego wskutek powyższego stosownego wniosku w trybie art. 166§2 u.s.p.) i uchwałę rady autorytatywnie potwierdzającą, że przesłanki z wyżej wymienionych przepisów faktycznie zaistniały. Oba te zdarzenia muszą wystąpić łącznie, co oznacza żesamo powstanie okoliczności faktycznej uzasadniającej stwierdzenie wygaśnięcia mandatu nie pozbawia jeszcze mandatu bytu prawnego. W okresie pomiędzy zaistnieniem okoliczności stanowiącej przesłankę wygaśnięcia a stwierdzeniem tego wygaśnięcia uchwałą rady gminy (bądź zarządzeniem zastępczym)mandat istnieje ze wszystkimi wynikającymi z niego uprawnieniami i obowiązkami(porównaj: „Wygaśnięcie mandatu radnego – Samorządowe prawo wyborcze” Komentarz pod redakcją K. Czaplickiego, B.Dautera, A. Kisielewicza, F.Rymarza, wydanie 2, ABC Wolters Kluwer business Warszawa 2010 r.).
W realiach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że analiza załączonych materiałów dotyczących ławnikaG. M.wskazuje, że przeszedł on stosowną procedurę wyborczą, a następnie po odebraniu ślubowania został wpisany na listę ławników Sądu Okręgowegow. W.. Tym samym w okresie procedowania w sprawie sygn. akt XII K 32/12 nie tylko nie był odsunięty od orzekania w trybie art.167§1 u.s.p. – ale (co wymaga podkreślenia) również dotychczas nie został złożony nawet wniosek do rady gminy dokonującej wyboru o jego odwołanie.
Tym samym uwzględniając powyżej poczynione ustalenia stwierdzić należy, że w czasie orzekania nie zaistniały okoliczności, które wskazywałyby na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w rozumieniuart. 439 §1 pkt 1 k.p.k., bowiem nie została dotychczas podjęta uchwała stwierdzająca wygaśnięcie mandatu ławnika czy też jego odwołanie na wniosek Prezesa Sądu.
IV. Atrybut nieskazitelnego charakteru określony w art. 158§1 pkt 2 usp - jako jeden z elementów mających zastosowanie w przypadku dokonywanego wyboru ławnika i tożsamo określony w art. 61§1 ust. 2 powołanej ustawy w przypadku kandydowania na stanowisko sędziego – jest elementem ocennym, na który niewątpliwie ma wpływ karalność kandydata na ławnika. Czy jest on zachowany w przypadku prawomocnego skazania za przestępstwo nieumyślne, zwłaszcza w sytuacji, gdy skazanie powyższe wynikało z załączonych do dokumentów zgłoszeniowych wymaganych przezart. 162§2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnychdanych o karalności – winno niewątpliwie podlegać ocenie rady gminy dokonującej wyboru kandydata. Zauważyć także należy, że co prawda uchwała rady gminy dokonująca pozytywnego wyboruG. M.na ławnika nie zawiera stanowiska czy i w jakim zakresie element karalności za przestępstwo nieumyślne zart. 177 k.k.był badany i brany pod uwagę przy dokonywanym wyborze - niemniej całość dokumentów załączonych do akt sprawy (w tym w szczególności projekt uchwały wraz z informacją z dnia 29.10.2012 roku nadesłaną przez Przewodniczącego Rady Miejskiej wP.- vide k.32 akt ławniczych) wskazuje, że fakt figurowania kandydata w Rejestrze Karnym był znany podczas dokonywanego wyboru.
W realiach niniejszej sprawy w przypadku wystąpienia ze stosownym wnioskiem przez Prezesa Sądu Okręgowego – element ten niewątpliwie ponownie zostanie oceniony przez radę.
V. Brzmienieart. 166§1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnychkategorycznie wskazuje, żemandat ławnika wygasaw razie prawomocnego skazania za przestępstwo bądź wykroczenie, w tym również za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. W świetle powyższej regulacji rada gminy, która wybrała ławnika -stwierdzawygaśnięcie mandatu z powodu prawomocnego skazania i informuje o tym prezesa właściwego sądu. Zestawiając treśćart. 158 §1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnychz treścią art. 166§1 powołanej ustawy jest oczywiste, że przepis art. 166§1 powołanej ustawy ma zastosowanie do skazań mających miejsce już po rozpoczęciu sprawowania kadencji ławnika – bowiem dotyczy ławnika a nie kandydata zgłaszającego swój akces do udziału w procedurze wyborczej. W świetle uwag wcześniej poczynionych nawet jeśli uznać, że przepis art. 166§1 u.s.p. miałby dotyczyć również sytuacji, gdy pomimo prawomocnego skazania za przestępstwo rada gminy podjęła pozytywną uchwałę w zakresie wyboru ławnika – to dla wygaśnięcia mandatu również niezbędnym jest podjęcie stosownej uchwały przez radę .
VI. Zgodnie z treścią obowiązujących przepisów określenie przesłanek (cech, wymagań) zarówno pozytywnych, jak i negatywnych, dotyczących ławników odnosi się w istocie do samej możliwości kandydowania (uczestniczenia w wyborach wyłaniających ławników) – tak przykładowo Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW.z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2214/07. Równocześnie powyższe przesłanki są oceniane zgodnie z treścią powołanej ustawy podczas selekcji kandydatów na ławników przez radę gminy, która w efekcie podjętej procedury wyboru wydaje uchwałę pozytywną, bądź negatywną. W następstwie uchwały pozytywnej w trybie art. 164§1 u.sp. lista wybranych ławników jest przesyłana właściwemu Prezesowi Sądu, a następnie kandydat jest wpisywany na listę ławników oraz odbierane jest od niego stosowne ślubowanie.

W świetle brzmieniaart. 167 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnychjest jednoznaczne, że ujawnienie, już po dokonaniu wyboru ławnika, a więc w czasie trwania kadencji, że nie została spełniona którakolwiek z przesłanekart. 158 § 1 pkt 1-7u.s.p., skutkuje niepowołaniem ławnika do pełnienia obowiązków,co nie jest równoznaczne z pozbawieniem mandatu(tak przykładowo: Komentarz do zmiany art.158 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych wprowadzonej przez Dz.U. z 2011 r. Nr 109 poz. 627 autorstwa Marii Świetlickiej ).
Tym samym nawet w przypadku potwierdzenia istnienia przesłanek negatywnych zart. 158§1 pkt 1-7u.s.p. pozytywna uchwała rady gminy, a następnie wpis na listę ławników oraz odebranie ślubowania w przypadku orzekania przez ławnika w sprawach w okresie przed odsunięciem go od czynności orzeczniczych oraz wydaniem uchwały w trybieart. 166 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnychnie rodzi skutków w zakresieart. 439§1 pkt 1 kodeksu postępowania karnego. Przewidziana w wymienionym przepisie bezwzględna przesłanka odwoławcza wskazująca, że "...w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona..." odnosi się do sytuacji, w której członek składu sądu,nie mając uprawnień do orzekania, wykonuje funkcje sędziowskie, aż do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, które kończy etap wyrokowania. W realiach sprawy niniejszej w chwili orzekania i wydania wyroku ławnik nie tylko był wpisany na listę ławników, ale również nie został odsunięty od czynności orzeczniczych na podstawieart. 167 u.sp. Powyższe odsunięcie go od czynności orzeczniczych miało bowiem miejsce dopiero w dniu 31.10.2012 roku - czyli po wydaniu wyroku w sprawie.

Tym samym Sąd Apelacyjny dokonując kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku nie podzielił podniesionego przez skarżącego prokuratora zarzutu, nie znalazł również żadnych podstaw do zakwestionowania poprawności tego orzeczenia z urzędu zarówno w granicach, jak i poza granicami jego zaskarżenia.
Dla porządku jedynie wspomnieć należy (bowiem skarżący nie czynił w tym zakresie żadnych zarzutów), że Sąd I instancji prawidłowo i nie naruszając zasady obiektywizmu wyrażonej wart. 4 k.p.k., swobodnej oceny dowodów wyrażonej wart. 7 k.p.k.oraz zasady domniemania niewinności zart. 5 k.p.k.ocenił materiał dowodowy przyjmując za podstawę orzeczenia całokształt okoliczności ujawnionych na rozprawie głównej odpowiadających treści zebranych dowodów (art. 410 k.p.k.), a uzasadnienie wyroku sporządził zgodnie z wymogamiart. 424 k.p.k.
Również orzekając o karze wymierzonej oskarżonymN. R. (1),M. P.iA. K.Sąd I instancji miał na uwadze całokształt okoliczności, które zgodnie z treściąart. 53 k.k.iart. 54§1k.k. mogły mieć wpływ na wymiar kary oraz szczegółowo i przekonywująco uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie.
Zatem Sąd Apelacyjny, nie podzielając zarzutu i wniosku zawartego w apelacji prokuratora z przyczyn wyżej wskazanych, uznał zaskarżony wyrok za trafny oraz słuszny i na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.utrzymał go w mocy.
O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawieart. 9 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. Nr 49, poz. 223 ze zm.) iart. 636 § 1 k.p.k.
Orzeczenie o kosztach zastępstwa adwokackiego za obronę z urzędu oskarżonegoA. K.ma oparcie w treściart. 29 Prawa o adwokaturzea nadto§ 2 ust. 3 oraz § 14 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.(Dz. U. z dnia 3 października 2002 r.).
Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny orzekł jak na wstępie.