Sąd Okręgowy w Szczecinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 123/13
Data wyroku: 2013-10-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zbigniew Ciechanowicz, Małgorzata Grzesik, Violetta Osińska

Sygn. akt II Ca 123/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 października 2013 roku
Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Małgorzata Grzesik (spr.)

Sędziowie:

SO Violetta Osińska
SO Zbigniew Ciechanowicz

Protokolant:

sekr. sądowy Małgorzata Idzikowska-Chrząszczewska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2013 roku wS.
sprawy z powództwaB. P. (1)
przeciwkoG. P. (1)
o wydanie i zapłatę
na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie
z dnia 5 listopada 2012r., sygn. akt I C 1313/12
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że

a
w punkcie I i II powództwo oddala;

b
uchyla punkt IV.

Sygn. aktII Ca 123/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 5 listopada 2012 roku Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie po rozpoznaniu sprawy z powództwaB. P. (2)przeciwkoG. P. (2)o wydanie i zapłatę nakazał pozwanemuG. P. (1), aby opróżnił i wydał w stanie wolnym powódceB. P. (1)lokal użytkowy w postaci garażu zlokalizowanego w budynku mieszkalnym stanowiącym zabudowędziałki nr (...)położonej wS.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)(pkt I); zasądził od pozwanegoG. P. (1)na rzecz powódkiB. P. (1)kwotę 11 500,- zł z ustawowymi odsetkami od kwot: - 500,- zł od dnia 1 września 2010 roku, - 500,- zł od dnia 1 października 2010 roku, - 500,- zł od dnia 1 listopada 2010 roku, - 500,- zł od dnia 1 grudnia 2010 roku, - 500,- zł od dnia 1 stycznia 2011 roku, - 500,- zł od dnia 1 lutego 2011 roku, - 500,- zł od dnia 1 marca 2011 roku, - 500,- zł od dnia 1 kwietnia 2011 roku, - 500,- zł od dnia 1 maja 2011 roku, - 500,- zł od dnia 1 czerwca 2011 roku, - 500,- zł od dnia 1 lipca 2011 roku, - 500,- zł od dnia 1 sierpnia 2011 roku, - 500,- zł od dnia 1 września 2011 roku, - 500,- zł od dnia 1 października 2011 roku,- 500,- zł od dnia 1 listopada 2011 roku,- 500,- zł od dnia 1 grudnia 2011 roku,- 500,- zł od dnia 1 stycznia 2012 roku,- 500,- zł od dnia 1 lutego 2012 roku,- 500,- zł od dnia 1 marca 2012 roku,- 500,- zł od dnia 1 kwietnia 2012 roku,- 500,- zł od dnia 1 maja 2012 roku,- 500,- zł od dnia 1 czerwca 2012 roku,- 500,- zł od dnia 1 lipca 2012 roku (pkt II) ; oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt III); zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 3 792,- zł tytułem kosztów procesu (pkt IV).
Powyższe orzeczenie Sąd Rejonowy oparł o następujący stan faktyczny:
Wyrokiem z dnia 3 października 2006 roku Sąd Okręgowy orzekł rozwód powódki i pozwanego. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2009 roku, zmienionym postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 22 lipca 2010 roku Sąd dokonał podziału majątku stron w ten sposób, że nieruchomość przyul. (...)przyznał na wyłączną własność powódki.
W okresie od 19 września 2008 roku do grudnia 2010 roku pozwany przebywał w zakładzie karnym, przy czym w trakcie przepustek przebywał sporadycznie w nieruchomości przyul. (...). W 2011 roku, po opuszczeniu zakładu karnego, pozwany na okres ok. 3 i pół miesiąca zamieszkał przyul. (...), mając w tym czasie nieograniczony dostęp do nieruchomości i garażu. W garażu przyul. (...)znajdują się rzeczy pozwanego, których nie odebrał.
Wynagrodzenie za korzystanie z garażu wynosi 500,- zł miesięcznie.
Pismem z dnia 21 stycznia 2012 roku, doręczonym dnia 26 stycznia 2012 roku, pełnomocnik powódki wezwał pozwanego do opróżnienia garażu oraz zapłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z garażu począwszy od lipca 2010 roku po 500,- zł miesięcznie.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd rejonowy uznał powództwo za uzasadnione.
Sąd Rejonowy podkreślił, że skutkiem prawomocnego orzeczenia o podziale majątku jest obowiązek pozwanego wydania powódce nieruchomości i to na pozwanym ciąży obowiązek podjęcia działań celem wypełnienia swego obowiązku. W szczególności powódki nie ma obowiązku dodatkowego wzywania go do wykonania tego obowiązku, czy też wyznaczania mu w tym celu dodatkowego terminu. Skoro zatem pozwany mając ku temu możliwość zaniechał opróżnienia nieruchomości ze swoich rzeczy, jego obciążają negatywne konsekwencje z tym związane.
Sąd Rejonowy wskazał, iż żądanie powódki w zakresie wydania garażu znajduje uzasadnienie w regulacjiart. 222 § 1 k..c. Powódka jako właściciel nieruchomości ma prawo żądać jej wydania, zaś pozwany nie wykazał żadnego skutecznego względem powódki prawa do władania garażem. Pozwany niewątpliwie miał wiedzę o zapadłych w sprawach orzeczeniach (nie kwestionował przy tym swego obowiązku wydania garażu i całej nieruchomości), a zatem od momentu wydania orzeczenia przez Sąd Okręgowy należy uznać go za posiadacza garażu w złej wierze. Stosownie doart. 225 k.c.w zw. zart. 224 § 2 k.c.obowiązany jest do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu Rejonowego należało nakazać pozwanemu wydanie garażu oraz zasądzić od pozwanego na rzecz powódki kwotę 11 500,- zł z odsetkami od 1 dnia miesiąca następnego od kwot po 500,- zł tytułem bezumownego korzystania z garażu za okres od sierpnia 2010 roku do czerwca 2012 roku.
Sąd Rejonowy wskazał, iż dalej idące żądanie zasądzenia kwot po 500,- zł miesięcznie do dnia wydania lokalu należało oddalić, albowiem roszczenie odszkodowawcze winno być skonkretyzowane co do okresu i brak jest podstaw prawnych do zasądzenia odszkodowania na przyszłość. Orzeczenie o kosztach procesu Sąd Rejonowy wydał w oparciu o treśćart. 98 § 1 i 3 k.p.c.
Powyższe rozstrzygnięcie apelacją zaskarżyła strona pozwana w części, tj. co do punktu I, II oraz IV, zaskarżonemu wyrokowi zarzucając naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść skarżonego wyroku, a mianowicie:
-art. 207 § 5 k.p.c.poprzez zobowiązanie pozwanego do złożenia odpowiedzi na pozew, bez pouczył pozwanego o tym, że odpowiedź na pozew złożona po terminie wyznaczonym przez Przewodniczącego (5 2) oraz pismo przygotowawcze złożone bez zgody sądu, podlegają Zwrotowi;
-art. 217 § 2 k.p.c.poprzez zwrócenie odpowiedzi na pozew, podczas gdy pozwany był Zobowiązany do złożenia odpowiedzi na pozew jedynie pod rygorem przyjęcia, iż nie kwestionuje twierdzeń i wniosków pozwu;
-art. 233 k.p.c.polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów poprzez przyjęcie, że pozwany korzystał z przedmiotowego garażu, podczas gdy pozwany na rozprawie, podczas przesłuchania, kwestionował w całości żądanie powódki, zaprzeczał aby korzystał z pomieszczenia, oraz poprzez przyjęcie, że kwota żądana przez powódkę w wysokości 500 zł nie odbiega w sposób rażący od możliwych stawek rynkowych, podczas gdy wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości dotyczy garażu o małej powierzchni użytkowej stanowiący jedynie zabudowę działki nr „1/2 i 22/1 położonej wS.przyul. (...), w którym to znajdują się również rzeczy powódki.
Wnosił o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w treści pisma, które to dowody wraz z odpowiedzią na pozew Sąd zwrócił stronie pozwanej, z naruszeniem przepisów postępowania, które to dowody nie prowadziły do przewlekłości postępowania, oraz świadczyły od braku podstawy żądania powódki zapłaty za korzystanie z garażu, a nadto wskazują na przekroczenie przez Sąd granic swobodnej oceny dowodów polegające na przyjęciu, iż kwota 500 zł jest zasadna i nie odbiegająca od stawek rynkowych.
Mając na uwadze powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie
W uzasadnieniu apelujący podkreślił, iż pozwany podczas przesłuchania kwestionował obowiązek wydania garażu i faktu korzystania z niego. Pozwany był właścicielem nieruchomości przyul. (...). Z chwilą odbywania kary pozbawienia wolności tj. z dniem 19 września 2008 r. powódka zajęła nieruchomość zajmowaną wcześniej przez pozwanego. Powódka tym samym zajęła wszystkie znajdujące się tam rzeczy stanowiące własność pozwanego. Wskazał, iż w dniu 9 grudnia 2011 r. skierował do powódki pismo wzywające do wydania jego rzeczy, względnie zapłatę kwoty stanowiącej równowartość tych przedmiotów. Pozwana zignorowała wezwanie do wydania rzeczy. W załączonym do pozwu piśmie z dnia 21 stycznia 2012 r. określiła przedmiotowe rzeczy pokrzywdzonego jako „nieprzydatny złom” zalegający w jej garażu. Powódka zajęła rzeczy stanowiące wyłączną własność pozwanego, uniemożliwiając mu ich odebranie, w związku z czym pozwany zaprzecza aby był zobowiązany do zapłaty na rzecz powódki jakąkolwiek kwotę z tytułu bezumownego korzystania z garażu, bowiem nigdy nie korzystał z tego pomieszczenia. Apelujący dalej podkreślał, iż pozwany nie korzystała z lokalu w chwili przebywania w zakładzie karnym, mimo to sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę żądaną w pozwie. Powódka umożliwiła pozwanemu przez okres około 3 miesięcy po wyjściu z Zakładu Karnego zamieszkiwanie w nieruchomości przyul. (...). Nie żądała w tym okresie żadnych opłat od pozwanego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się o tyle uzasadniona, że doprowadziła do zmiany zaskarżonego orzeczenia i oddalenia powództwa.
Na wstępie wskazać należy, że o ile naruszenie prawa procesowego Sąd odwoławczy może badać wyłącznie na zarzut, to już naruszenie prawa materialnego władny jest ocenić w granicach samego zaskarżenia.
Zgodnie zart. 222 § 1 kcwłaściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
Treścią przewidzianego wart. 222 § 1 k.c.roszczenia windykacyjnego jest przyznane właścicielowi żądanie wydania oznaczonej rzeczy przez osobę, która włada jego rzeczą. Służy przywróceniu właścicielowi władztwa nad rzeczą, a więc ochronie jednego z podstawowych atrybutów prawa własności. Dlatego obrazowo określa się je jako roszczenie nieposiadającego właściciela przeciwko posiadającemu niewłaścicielowi (por. np. S. Wójcik (w:) System prawa cywilnego, t. II, 1977, s. 475; E. Gniewek, Komentarz, 2001, s. 491; E. Skowrońska-Bocian (w:) K. Pietrzykowski (red.) Komentarz, t. I, 2005, s. 623).
Powódka wystąpiła w pierwszej kolejności z roszczeniem windykacyjnym. Zostały bowiem spełnione dwa warunki takiego roszczenia: po pierwsze, zażądano wydania rzeczy, po drugie zaś, wskazano, że roszczenie to wynika z prawa własności.
Nie ulega zatem wątpliwości, iż tak zakreślone żądanie oceniane winno być przez pryzmat wyżej przytoczonegoart. 222 § 1 kc.
Legitymowanym do wystąpienia z roszczeniem windykacyjnym jest właściciel rzeczy, na którym - w myślart. 6 k.c.- spoczywa ciężar udowodnienia, że przysługuje mu prawo własności. Biernie legitymowana jest natomiast osoba, która faktycznie włada cudzą rzeczą bez podstawy prawnej - a zatem zarówno posiadacz, jak i osoba władająca nią w cudzym imieniu, czyli dzierżyciel, przy czym to znowu na właścicielu spoczywa obowiązek udowodnienia tego faktu.
Jak wynika bowiem z ugruntowanego stanowiska judykatury przesłanką skutecznego pozwania w procesie windykacyjnym jest fizyczne władanie rzeczą przez pozwanego.vide: wyrok SA zL.z dnia 21 listopada 2012 r. I ACa 539/12.
Analiza akt sprawy w szczególności twierdzeń pozwu i wyjaśnień stron doprowadziła Sąd Odwoławczy do odmiennych ustaleń niż Sąd I instancji, a mianowicie, iż pozwanemu nie można przypisać fizycznego władztwa nad przedmiotem, którego dotyczy zgłoszone żądanie.
Z ustaleń poczynionych przez Sąd Odwoławczy wynika bowiem, że o ile pozwany pozostawił pewne ruchomości w przedmiotowym garażu, to jednak aktualnie, nie ma swobodnego dostępu do lokalu użytkowego, wręcz odwrotnie to powódka miała swobodny dostęp do garażu, i to z wyłączeniem osoby pozwanego.
Potwierdza to chociażby dołączone do pozwu pismo z dnia 21 stycznia 2012 r. w ramach którego pełnomocnik powódki wzywał pozwanego do opróżnienia garażu, przy czym wskazywał, iż termin opróżnienia winien być uzgodniony z matką powódki i warunkując możliwość opróżnienia uprzednim okazaniem przez pozwanego potwierdzenia przelewu pełnego odszkodowania za bezumowne korzystanie z garażu. Postawa powódki zaprezentowana w treści pisma wskazuje, na jej faktyczne władztwo skoro wskazała aż dwa warunki, które powinien spełnić pozwany aby doprowadzić do pożądanego przez nią skutku. Nadto należy zauważyć, iż na rozprawie w dniu 5 listopada 2012 r. powódka wyjaśniła, iż w roku 2011 r. zmieniła kod dostępu do nieruchomości, na której znajdował się garaż. W trakcie postępowania pozwany zaprzeczył, iż ma dostęp do garażu, wyjaśniając, iż na nieruchomości przebywa tylko za zgodą powódki. Powódka zaś wskazała w swoich zeznaniach, iż pozwanemu zawsze udostępniała domjak tego potrzebował.
Całość tego materiału dowodowego oceniania zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego prowadzi do wniosku, iż pozwany nie miał możliwości swobodnego dostępu do garażu i to z wyłączeniem właściciela, a tylko tak ukształtowany stan faktyczny uzasadniałby skuteczność roszczenia windykacyjnego.
W tych okolicznościach zgłoszone żądanie opróżniania i wydania garażu nie mogło zostać uwzględnione. Czym innym jest bowiem powództwo windykacyjne, a czym innym powództwo negatoryjne, z którym powódka w niniejszym postępowaniu jednak nie wystąpiła.
Powyżej wskazane okoliczności, a mianowicie brak przesłanki posiadania spornego garażu przez pozwanego prowadzi do wniosku, iż również niezasadne było żądanie zasądzenia odszkodowania oparte o treśćart. 225 k.c.
Innych roszczeń zaś powódka nie zgłosiła.
W tych okolicznościach ocena pozostałych zarzutów apelacji okazuje się zbędna.
Mając na uwadze powyższe na mocyart. 386 § 1 kpczaskarżone rozstrzygnięcie w pkt I i II podlegało zmianie poprzez oddalenie powództwa, zaś rozstrzygnięcie o kosztach procesu podlegało uchyleniu. Z uwagi na fakt, iż pełnomocnik pozwanego nie zgłosił wniosku o przyznanie kosztów postępowania, brak było możliwości wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie.