Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 640/12
Data wyroku: 2012-07-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Ciuraszkiewicz, Grażyna Szyburska-Walczak, Ireneusz Lejczak
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 32 ustawy z 17.12.1997 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, art. 13 ust. 3 w zw. z art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy

Sygn. akt III AUa 640/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lipca 2012 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu Wydział III
Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Barbara Ciuraszkiewicz

Sędziowie:

SSA Grażyna Szyburska-Walczak
SSO del. Ireneusz Lejczak (spr.)

Protokolant:

Karolina Sycz

po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2012 r. we Wrocławiu
sprawy z wnioskuJ. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o prawo do emerytury
na skutek apelacjiJ. B.
od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu
z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt V U 1798/11

oddala apelację.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 14.02.2012 r. Sąd Okręgowy w Opolu Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie wnioskodawcyJ. B.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.odmawiającej wnioskodawcy przyznania prawa do emerytury. Orzeczenie to poprzedził Sąd następującymi ustaleniami:J. B.,urodzony (...), rozwiązał ostatni stosunek pracy w dniu 31.07.2010 r. i od tej daty nie pozostaje w pracowniczym zatrudnieniu. Dnia 25.03.2011 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury, który organ rentowy załatwił odmownie decyzją z 30.06.2011 r. Zdaniem strony pozwanej wnioskodawca nie wykazał jakiegokolwiek okresy pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Na dzień złożenia wniosku o emeryturęJ. B.posiadał ponad 27 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Od dnia 1.09.1966 r. do 24.06.1969 r. wnioskodawca był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)weW.w charakterze ucznia praktycznej nauki zawodu montera samochodowego. W okresie od 5.05.1986 r. do 11.11.1987 r.J. B.jako członek Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wC.wykonywał pracę mechanika warsztatowego. Po dokonaniu tych ustaleń stwierdził Sąd Okręgowy, że ze względu na nieukończenie przez wnioskodawcę 65 roku życia i powoływanie się przez niego na fakt pracy w warunkach szczególnych, prawo do emerytury wnioskodawcy należało rozpatrywać na podstawieart. 184 ustawy z 17.12.1997 r.o emeryturach i rentach z FUS. Dalej wskazał Sąd, iż z określonych w tym przepisie przesłanek uprawniających do emerytury sporna była jedynie przesłanka zatrudnienia wnioskodawcy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, a tę kwestię regulują przepisy art. 32 cyt. ustawy oraz przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Zgodnie z § 2 i 4 tego rozporządzenia okresami pracy uprawniającymi do emerytury w obniżonym wieku są okresy wymienione w załączniku „A” do rozporządzenia, o ile praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze przez okres co najmniej 15 lat. Podniósł następnie Sąd Okręgowy, że wnioskodawca wskazywał na zatrudnienie u kilku pracodawców w warunkach szczególnych na łączny okres przekraczający 17 lat. Okres ten obejmował również jego zatrudnienie od 1.09.1966r. do 24.06.1969 r. wPrzedsiębiorstwie (...)oraz zatrudnienie od 5.05.1986 r. do 11.11.1987 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wC., których to okresów – w ocenie Sądu Okręgowego – nie można było zaliczyć do okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych. Drugi z tych okresów obejmował bowiem czas, gdy wnioskodawca był członkiem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wC., co wynikało jednoznacznie z podpisanej przez wnioskodawcę deklaracji członkowskiej tej spółdzielni z dnia 5.05.1986r. Przepis natomiastart. 32 ustawy z 17.12.1997 r.o emeryturach i rentach z FUS przewiduje prawo do emerytury w obniżonym wieku jedynie w przypadku pracy w warunkach szczególnych świadczonych w ramach stosunku pracy, a nie – jak w przypadku wnioskodawcy – wykonywanej na podstawie łączącego go z RSP wC.stosunku spółdzielczego. Natomiast oceniając dokumenty zawarte w aktach osobowych wnioskodawcy dotyczące okresu zatrudnienia od 1.09.1966 r. do 24.06.1969 r. wprzedsiębiorstwie (...)to za istotną uznał Sąd Okręgowy okoliczność, iż wnioskodawca był w tym okresie pracownikiem młodocianym. Status młodocianego pracownika wykluczał natomiast jego zatrudnienie w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy skoro do podstawowego czasu pracy młodocianego pracownika wliczaniu podlegał, na podstawie art. 12 w zw. z art. 13 ust. 3 ustawy z 2.07.1958 r. o nauce zawodu, przyuczeniu do określonej pracy warunkach zatrudnienia młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz.U. Nr 45, poz. 226 ze zm.), czas dokształcania w wymiarze co najmniej 18 godzin tygodniowo. Podzielił w tej kwestii Sąd pogląd Sądu Najwyższego, wyrażony w wyroku z 24.04.2009 r. (sygn. II UK 334/08). Ustalenie, że wnioskodawca nie pracował w warunkach szczególnych w okresach od 1.09.1966 r. do 24.06.1969 r. oraz od 5.05.1986 r. do 11.11.1987 r. (łącznie ponad 4 lata) czyniło zbędnym dalsze postępowanie dowodowe skoro po wyeliminowaniu tych okresów wnioskodawca nie był w stanie wykazać pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat, a tym samym prawa do spornego świadczenia.
Wyrok ten zaskarżył w całości apelacją wnioskodawca zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnie art. 32 w zw. zart. 184 ustawy z 17.12.1997 r.o emeryturach i rentach z FUS oraz§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzewyrażającą się w przyjęciu, że wnioskodawca nie pracował w warunkach szczególnych lub też nie pracował stale i w pełnym wymiarze w warunkach szczególnych w okresach: od 1.09.1966 r. do 24.06.1969 r., od 25.06.1969 r. do 31.01.1970 r., od 8.06.1970 r. do 3.04.1973 r., od 6.04.1973 r. do 23.10.1980 r. i od 5.05.1986 r. do 11.11.1987 r. Ponadto apelujący zarzucił orzeczeniu naruszenieart. 233 § 1 kpcpoprzez nieprzyjęcia zeznań powoda jako dostatecznego potwierdzenia wykonywania przez pracy w warunkach szczególnych oraz naruszenieart. 227 kpcw zw. zart. 232 kpcpoprzez oddalenie wniosku dowodowego z zeznań świadkaH. W.na okoliczność pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych. W uzasadnieniu apelacji podniósł skarżący, m.in., że w wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okresach był zatrudniony na stanowisku mechanika samochodowego i wykonywał pracę w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych, to jest pracę wymienioną w Wykazie A, Dziale XIV poz. 16 – stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia z 7.02.1983 r. Nie było zatem podstaw, także ze względu na zatrudnienie wnioskodawcy od 1966 do 1969 r. w charakterze ucznia, do przyjęcia, iż praca w tych okresach nie była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze. Błędnie też uznał sąd I instancji, że zawarte w aktach osobowych wnioskodawcy dokumenty wykluczały jednoznacznie pracę wnioskodawcy w warunkach szczególnych. Podkreślił przy tym apelujący, iż decydujące znaczenie dla ustaleń dotyczących spornych okoliczności winny mieć okoliczności faktycznego wykonywania pracy, a nie treść dokumentów. Dla tych ustaleń niezbędne było zarówno uwzględnienie zeznań samego wnioskodawcy jak i wnioskowanego przez niego świadka. Przy tak uzasadnionych zarzutach domagał się skarżący zmiany wyroku i uwzględnienia odwołania, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń, które Sąd Apelacji przyjął za własne. Trafne również były wnioski wyprowadzone przez Sąd Okręgowy z istotnych dla sprawy ustaleń jak i właściwie zastosowane dla rozstrzygnięcia sporu przepisy prawne. Bezspornym było, że w okresie od 1.09.1966 r. do 24.06.1969 r., młodociany wówczas wnioskodawca, zatrudniony był wprzedsiębiorstwie (...)jako uczeń w zawodzie kierowcy - mechanika i w tym samym czasie uczęszczał do zasadniczej szkoły zawodowej. Prawidłowo zatem uznał Sąd Okręgowy, iż te okoliczności wykluczały możliwość świadczenia przez wnioskodawcę stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych ze względu na ustawowy obowiązek dokształcania się w ramach norm czasu pracy (art. 13 ust. 3w zw. zart. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy(Dz.U. Nr 45, poz. 226). Niezależnie od tego należało zauważyć, że niezgodne z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego wnioskowania z faktu przyuczania wnioskodawcy do zawodu mechanika kierowcy jest jego twierdzenie, iż w okresie przyuczania do zawodu wykonywał prace przede wszystkim w kanałach remontowych. Pomijając już kwestię, że umiejętności kierowania pojazdem nie da się uzyskać w kanale remontowym, to za oczywisty należało uznać fakt, iż naprawa pojazdów mechanicznych tylko w pewnym zakresie czasowym wymaga wykonywania prac w kanałach remontowych. Niektóre usterki w ogóle nie wymagają takich prac, a inne jedynie wymagają wykonywanych w kanale (lub przy użyciu podnośnika) czynności demontażowych i montażowych. W całości również zaaprobował sąd II instancji dokonaną w zaskarżonym wyroku ocenę okresu zatrudnienia wnioskodawcy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wC.. Uzupełniając jedynie wywody sądu I instancji należało podnieść, iż nie tylko podpisana przez wnioskodawcę deklaracja członkowska wskazywała na fakt członkowskaJ. B.w tej spółdzielni. Za istnieniem członkostwa wnioskodawcy przemawiały bowiem pozostałe dokumenty uzyskane przez Sąd Okręgowy jako „akta osobowe” wnioskodawcy, tj.: uchwała Walnego Zgromadzenia z 17.10.1986 r. o przyjęciu wnioskodawcy w poczet członków spółdzielni, pismo spółdzielni z 12.11.1987 r. oraz podanie wnioskodawcy o zatrudnienie go jako członka spółdzielni na stanowisku mechanika. W sytuacji zatem, gdy wnioskodawca nie negował autentyczności tych dokumentów, ani widniejących na nich jego podpisów to zbędne było przesłuchanie świadkaH. W.na okoliczność charakteru prawnego zatrudnienia wnioskodawcy w tej spółdzielni. Powyższe dokumenty nie pozostawiały bowiem wątpliwości w kwestii, że praca wnioskodawcy na rzecz RSP wC.wykonywana była w ramach realizacji jego praw i obowiązków opisanych wart. 155 ustawy z 16.09.1982r. prawo spółdzielcze(tj. Dz.U. z 2003r., nr 188, poz. 1848 ze zm.). Wobec tego, że wnioskodawca nie był zatrudniony w RSP wC.w ramach stosunku pracy, to tym samym okres jego pracy na rzecz tej spółdzielni – w myśl art. 32 ustawy z 17.12.1997 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - nie mógł być zaliczony do okresów pracy w warunkach szczególnych, od których zależy nabycie prawa do emerytury w obniżonym wieku. Słusznie uznał zatem Sąd Okręgowy, że wyłączenie ze spornych okresów okresu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)od 1.09.1966 r. do 24.06.1969 r. oraz pracy na rzecz Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wC.od 5.05.1986 r. do 11.11.1987 r. (łącznie ponad 4 lata i 2 miesiące) z niespełna 18 lat wskazanych przez wnioskodawcę, jako okresy pracy w warunkach szczególnych, czyniło zasadnych przyjęcie, iż wnioskodawca nie wykazał przesłanki posiadania 15 lat pracy w warunkach szczególnych. W tych okolicznościach apelację należało uznać za bezzasadną i – na podstawieart. 385 kpc– oddalić ją.
R.S.