Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 108/13
Data wyroku: 2013-06-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Sulima, Dariusz Czajkowski, Andrzej Ulitko
Słowa kluczowe: Szkoda, Oszustwo, Przestępstwa Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 286§1 k.k., art. 46 k.k., art. 415§5 k.p.k.

Sygn. akt II AKa 108/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 czerwca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku w II Wydziale Karnym w składzie

Przewodniczący

SSA Dariusz Czajkowski

Sędziowie

SSA Andrzej Ulitko
SSA Janusz Sulima (spr.)

Protokolant

Agnieszka Rezanow-Stöcker

przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Lidzbarku Warmińskim – Ewy Hańczyc-Ciesielskiej – upoważnionej do udziału w sprawie przez Prokuratora Apelacyjnego w Białymstoku

po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2013 r.
sprawyJ. Z.iA. Z. (1)
oskarżonych zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowegoZ. K.oraz obrońcę oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie
z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt II K 226/12

I
zmienia wyrok w zaskarżonej części w ten sposób, że na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzeka wobec oskarżonychJ. Z.iA. Z. (1)obowiązek solidarnego naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonegoZ. K.kwoty 7.670,03 (siedem tysięcy sześćset siedemdziesiąt 3/100) złotych;

II
utrzymuje w mocy wyrok w pozostałej zaskarżonej części;

III
zasądza od oskarżonychJ. Z.iA. Z. (1)na rzecz oskarżyciela posiłkowego(...) Sp. z o.o.kwoty po 300 złotych tytułem poniesionych wydatków w postępowaniu odwoławczym;

IV
zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa kwoty po 300 złotych tytułem opłat za II instancję oraz obciąża ich pozostałymi kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze w częściach równych.

UZASADNIENIE

J. Z.iA. Z. (1)zostali oskarżeni o to, że:
I. w okresie od dnia 05 marca 2007r. do dnia 12 marca 2009r. wP., gminaO.i innych miejscach, działając w warunkach czynu ciągłego, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i w porozumieniu,A. Z. (1), będąc prezesem zarządu(...) Sp. z o. o.z siedzibą wP.od 26.10.2006r. do 28.05.2007r., zaśJ. Z., będąc prezesem zarządu(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.od 28.05.2007r. do 17.09.2009r., a także korzystając zfirmy Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe (...)z siedzibą wO., wprowadzili w błąd kontrahentów swojej firmy co do jej sytuacji finansowej i majątkowej oraz co do zamiaru zapłaty za nabywane towary i usługi, poprzez co doprowadzili następujące podmioty do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w łącznej wysokości 780.910,02 złotych i tak:

1
w dniu 05 marca 2007r. wP., doprowadziliR. K.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 7.670,03 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturą VAT nr (...), czym działali na szkodęZ. K.;

2
w okresie od 08 maja 2007r. do 04 grudnia 2007r. wP.iW., doprowadzili(...) S.A.z siedzibą wB.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 131.332,14 złotych z tytułu sprzedaży węgla, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...), czym działali na szkodę(...) S.A.z siedzibą wB.;

3
w dniu 05 lutego 2008r. wP.iM., doprowadziliM. J.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 58.779,53 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...), czym działali na szkodęM. J.;

4
w okresie od 10 marca 2008r. do 12 stycznia 2009r. wP., doprowadzilifirmę (...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 46.464,00 złotych z tytułu dzierżawy obiektów gorzelni i sprzedaży mediów co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...), czym działali na szkodę(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.;

5
w okresie od 21 maja 2008r. do 16 grudnia 2008r. wP.iO., doprowadzilifirmę (...)z siedzibą wO.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 11.373,79 złotych z tytułu sprzedaży usług transportowych, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...), czym działali na szkodęJ. C.;

6
w okresie od 06 sierpnia 2008r. do 08 sierpnia 2008r. wZ.iN.doprowadziliGospodarstwo Rolne i (...)do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 57.327,31 złotych z tytułu sprzedaży żyta ozimego, co zostało udokumentowane fakturami VAT nr(...),(...),(...)
(...), i(...)czym działali na szkodęA. B.iB. B.;

7
w okresie od 06 sierpnia 2008 r. do 08 sierpnia 2008 r. wP.iL., doprowadziliA. W.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 149.462,70 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...), czym działali na szkodęA. W.;

8
w okresie od 09 sierpnia 2008 r. do 14 sierpnia 2008 r. wP.iŁ., doprowadziliM. M.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 15.753,08 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...)i(...)czym działali na szkodęM. M.;

9
w okresie od 22 sierpnia 2008 r. do 16 września 2008 r. wP., doprowadziliR. W.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 10.411,64 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...)i(...), czym działali na szkodęR. W.;

10
w dniu 28 sierpnia 2008 r. wP.iS., doprowadzili(...) Sp. z o.o.z siedzibą wS.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 10.111,64 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturą VAT nr (...), czym działali na szkodę(...) Sp. z o.o.z siedzibą wS.;

11
w dniu 01 września 2008 r. wP.iK., doprowadziliM. R.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 15.389,82 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturą VAT nr (...), czym działali na szkodęM. R.;

12
w okresie od 03 września 2008 r. do 23 grudnia 2008 r. wP.iO., doprowadzilifirmę PPHU (...),K. C.,R. C.” z siedzibą wO.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 10.897,82 złotych z tytułu sprzedaży usług transportowych, co zostało udokumentowanefakturami Vat nr (...), czym działali na szkodęJ. C.,K. C.iR. C.;

13
w dniu 04 września 2008 r. wP.iR., doprowadziliA. S.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 11.430,96 złotych z tytułu sprzedaży zakupu zbóż, co zostało udokumentowanefakturą VAT nr (...), czym działali na szkodęA. S.;

14
w okresie od 17 września 2008 r. do 28 września 2008 r. wP.iW., doprowadziliA. Ż.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 12.527,70 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, czym działali na szkodęA. Ż.;

15
w okresie od 16 września 2008 r. do 03 grudnia 2008 r. wP.iŁ., doprowadziliKancelarię Adwokacką (...)z siedzibą wŁ.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 5.856,00 złotych z tytułu świadczenia obsługi prawnej, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...), czym działali na szkodęK. P.;

16
w okresie od 21 października 2008 r. do 07 listopada 2008 r. wP.iL., doprowadziliSpółdzielnię (...)z siedzibą wL.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 177.626,86 złotych z tytułu sprzedaży towarów, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...)/(...)czym działali na szkodęSpółdzielni (...)z siedzibą wL.;

17
w okresie od 07 listopada 2008 r. do 12 marca 2009 r. wP.iO., doprowadzili(...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 48.495,00 złotych z tytułu zakupu spirytusu, czym działali na szkodęfirmy (...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.;

tj. przestępstwo zart. 286 §1 k.k., w zw. zart. 294 §1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
NadtoA. Z. (2)została oskarżona o to, że: w okresie od dnia 15 lipca 2007 r. do 17 września 2009 r. wP.gminaO., działając w warunkach czynu ciągłego, będąc prezesem zarządu(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.wbrew przepisom ustawy nie złożyła we właściwym rejestrze sądowym - w Sądzie Rejonowym VIII Wydziale Krajowego Rejestru Sądowego wO.trzech sprawozdań finansowych za okres 01.01.2006 r. - 31.12.2006 r., 01.01.2007 r. - 31.12.2007 r., 01.01.2008 r. - 31.12.2008 r., tj. o przestępstwo zart. 79 ust. 4 Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości(Dz. U. z 2009 r. Nr 152 poz. 1223 tekst jednolity z późn. zm.) w zw. zart. 12 k.k.
Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 25 marca 2013 roku uznałJ. Z.iA. Z. (1)za winnych tego, że: w okresie od dnia 05 marca 2007r. do dnia 12 marca 2009r. wP., gminaO.i innych miejscach, działając w warunkach czynu ciągłego, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i w porozumieniu,A. Z. (1)będąc prezesem Zarządu(...) Sp. z o.o.od 27.10.2006r. do 28.05.2007r., zaśJ. Z., będąca Prezesem Zarządu(...) Sp. z o.o.od 29.05.2007r. do 17.09.2007r., a także korzystając zfirmy Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe (...)z siedzibą wO., wprowadzili w błąd kontrahentów swojej firmy co do jej sytuacji finansowej i majątkowej oraz co do zamiaru zapłaty za nabywane towary i usługi, przez co doprowadzili następujące podmioty do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w łącznej wysokości 603.373,16 złotych i tak:

1
w dniu 05 marca 2007r. wP., doprowadziliZ. K.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 7.670,03 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturą VAT nr (...), czym działali na szkodęZ. K.;

2
w okresie od 08 maja 2007r. do 04 grudnia 2007r. wP.iW., doprowadzili(...) S.A.z siedzibą wB.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 131.332,14 złotych z tytułu sprzedaży węgla, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...), czym działali na szkodę(...) S.A.z siedzibą wB.;

3
w dniu 05 lutego 2008r. wP.iM., doprowadziliM. J.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 58.779,53 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...), czym działali na szkodęM. J.;

4
w okresie od 10 marca 2008r. do 12 stycznia 2009r. wP., doprowadzilifirmę (...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 46.464,00 złotych z tytułu dzierżawy obiektów gorzelni i sprzedaży mediów co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...), czym działali na szkodę(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.;

5
w okresie od 21 maja 2008r. do 16 grudnia 2008r. wP.iO., doprowadzilifirmę (...)z siedzibą wO.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 11.373,79 złotych z tytułu sprzedaży usług transportowych, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...), czym działali na szkodęJ. C.;

6
w okresie od 06 sierpnia 2008r. do 08 sierpnia 2008r. wZ.iN.doprowadziliGospodarstwo Rolne i (...)do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 57.327,31 złotych z tytułu sprzedaży żyta ozimego, co zostało udokumentowane fakturami VAT nr(...),(...),(...),(...), i(...), czym działali na szkodęA. B.iB. B.;

7
w okresie od 06 sierpnia 2008 r. do 08 sierpnia 2008 r. wP.iL., doprowadziliA. W.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 149.462,70 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...), czym działali na szkodęA. W.;

8
w okresie od 09 sierpnia 2008 r. do 14 sierpnia 2008 r. wP.iŁ., doprowadziliM. M.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 15.753,08 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...)i(...)czym działali na szkodęM. M.;

9
w okresie od 22 sierpnia 2008 r. do 16 września 2008 r. wP., doprowadziliR. W.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 10.411,64 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...)i(...)czym działali na szkodęR. W.;

10
w dniu 28 sierpnia 2008 r. wP.iS., doprowadzili(...) Sp. z o.o.z siedzibą wS.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 10.111,64 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturą VAT nr (...), czym działali na szkodę(...) Sp. z o.o.z siedzibą wS.;

11
w dniu 01 września 2008 r. wP.iK., doprowadziliM. R.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 15.389,82 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, co zostało udokumentowanefakturą VAT nr (...), czym działali na szkodęM. R.;

12
w okresie od 03 września 2008 r. do 23 grudnia 2008 r. wP.iO., doprowadzilifirmę PPHU (...),K. C.,R. C.” z siedzibą wO.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 10.987,82 złotych z tytułu sprzedaży usług transportowych, co zostało udokumentowanefakturami Vat nr (...), czym działali na szkodęJ. C.,K. C.iR. C.;

13
w dniu 04 września 2008 r. wP.iR., doprowadziliA. S.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 11.430,96 złotych z tytułu sprzedaży zakupu zbóż, co zostało udokumentowanefakturą VAT nr (...), czym działali na szkodęA. S.;

14
w okresie od 17 września 2008 r. do 28 września 2008 r. wP.iW., doprowadziliA. Ż.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 12.527,70 złotych z tytułu sprzedaży zbóż, czym działali na szkodęA. Ż.;

15
w okresie od 16 września 2008 r. do 03 grudnia 2008 r. wP.iŁ., doprowadziliKancelarię Adwokacką (...)z siedzibą wŁ.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 5.856,00 złotych z tytułu świadczenia obsługi prawnej, co zostało udokumentowanefakturami VAT nr (...), czym działali na szkodęK. P.;

16
w okresie od 07 listopada 2008 r. do 12 marca 2009 r. wP.iO., doprowadzili(...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 48.495,00 złotych z tytułu zakupu spirytusu, czym działali na szkodęfirmy (...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.;

tj. popełnienia przestępstwa zart. 286 §1 k.k.w zw. zart. 294 §1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i za to skazał ich na podstawie cytowanych przepisów, wymierzając na podstawieart. 294 §1 k.k.karę po 2 (dwa) lata pozbawienia wolności, przy czym na podstawieart. 69§1 i 2 kkiart. 70 §1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności zarówno wobecJ. Z.jak teżA. Z. (1)warunkowo zawiesił na okres próby 5 (pięć) lat, oddając ich w tym okresie na podstawieart. 73§1 kkpod dozór kuratora sądowego.
Nadto oskarżonąJ. Z.uznał za winną tego, że w okresie od 1 stycznia 2009r. do 31 marca 2009r. wP.(gminaO.), będąc Prezesem Zarządu(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.od 29.05.2007 r. do 17.09.2009 r. wbrew przepisom ustawy nie złożyła we właściwym rejestrze sądowym – w Sądzie Rejonowym VIII Krajowego Rejestru Sądowego wO.sprawozdania finansowego za okres od 1.01.2008r. – 31.12.2008r., tj. przestępstwa zart. 79 ust. 4 Ustawy z dnia 29.09.1994r. o rachunkowości(Dz. U. z 2009r. Nr 152, poz. 1223 tekst jednolity z późn. zm.) i za to skazał ją na podstawieart. 79 ust. 4 ustawy z dnia 29.09.1994r. o rachunkowościna karę 20 stawek dziennych grzywny po 50 złotych każda stawka;
Na podstawieart. 41 §1 k.k.orzekł wobec oskarżonychJ.A. Z. (1)środek karny w postaci zakazu zajmowania stanowisk członka zarządu spółek handlowych na okres 5 (pięć) lat;
Na podstawieart. 46 §1 k.k.orzekł wobec oskarżonychJ.A. Z. (1)obowiązek solidarnego naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz(...) Sp. z o.o.z siedzibą wS.kwoty 10.111,64 zł, a na rzeczfirmy (...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.kwoty 48.495,00 zł;
Na podstawieart. 627 k.p.k.zasądził solidarnie od oskarżonychJ.A. Z. (1)na rzecz oskarżyciela posiłkowegoZ. K.kwotę 1080 zł z tytułu poniesionych przez oskarżyciela posiłkowego kosztów zastępstwa procesowego;
Na podstawieart. 626§1 kpkiart. 627 kpkw zw. zart. 633 kpkoraz art. 2 ust. 1 pkt. 4 - ustawy z dnia 23 czerwca 1974r. o opłatach w sprawach karnych (Dz.U. z 1983r. Nr 49, poz. 223) zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w ½ części od każdego z nich i wymierza im opłatę po 300 (trzysta ) złotych.
Apelacje od tego wyroku wnieśli obrońca oskarżonychA.iJ. Z.oraz pełnomocnik oskarżyciela posiłkowegoZ. K..
Obrońca oskarżonych na podstawieart. 425 §1 i 2 k.p.k.oraz444 k.p.k.zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie w całości na korzyść oskarżonych z wyłączeniem uznaniaJ. Z.winną przestępstwa z art. 79 ust. 4 z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości.
Na podstawieart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.orazart. 427 k.p.k.wyrokowi temu zarzucił:

-

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, polegający na ustaleniu, iż oskarżeniA.iJ. Z.swoim zachowaniem wypełnili znamiona przestępstwa opisanego wart. 286 §1 k.k., a w szczególności towarzyszył im z góry powzięty zamiar osiągnięcia korzyści majątkowej, podczas gdy okoliczności przedmiotowej sprawy jednoznacznie wskazują nie tylko na brak zamiaru osiągnięcia korzyści majątkowej po stronieA.iJ. Z., ale przede wszystkim na fakt, iż w zachowaniu oskarżonych nie można dopatrzeć się działania polegającego na wprowadzeniu w błąd pokrzywdzonych, wyzyskania ich błędu lub wyzyskania niezdolności tych podmiotów do należytego pojmowania przedsiębranego działania, co uniemożliwia przypisanieA.iJ. Z.winy, a ich działaniu kwalifikacji prawnej zart. 286 §1 k.k.

obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, polegającą na naruszeniuart. 7 k.p.k.poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażające się w oparciu rozstrzygnięcia na niepełnej i niejasnej opinii biegłych z dnia 30 czerwca 2012 r. , podczas gdy we wspomnianej opinii nie wskazano jakie były przyczyny pogarszającej się sytuacji finansowej Spółki, jaki był wpływ otoczenia zewnętrznego oskarżonych na utratę płynności finansowej Spółki, w sytuacji gdy nastąpił niekontrolowany wpływ spirytusu na rynek w Polsce z zagranicy, co w konsekwencji doprowadziło do drastycznego obniżenia cen spirytusu, nie wskazano ponadto czy ewentualny wniosek o ogłoszenie upadłości miałby szansę powodzenia oraz czy oskarżeni mieli wystarczającą ilość środków finansowych na postępowanie upadłościowe, w sytuacji gdy w rzeczywistości sytuacja finansowa Spółki doprowadziłaby do oddalenia wniosku o upadłość z powodu braku środków, a ponadto biegli przy wydawaniu opinii nie dysponowali sprawozdaniami finansowymi za okres 2008 - 2009, gdyż dokumenty te zostały zniszczone poprzez zalanie ich już po sprzedażySpółki (...).

Obrońca oskarżonych wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w zaskarżonym zakresie i przekazania sprawy temu sądowi w tej części do ponownego rozpoznania.
Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie w części dotyczącego obowiązku naprawienia szkody na rzeczZ. K..
Na podstawieart. 427 §2 k.p.k.iart. 438 pkt 2 k.p.k.zarzucił zaskarżonemu wyrokowi obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 415 §5 k.p.k.poprzez nie orzeczenie wobec oskarżonychJ.A. Z. (1)obowiązku naprawienia szkody na rzeczZ. K., pomimo iż nie zachodzą przesłanki zawarte w tym przepisie, a mianowicie brak jest tożsamości podmiotowej pomiędzy zaskarżonym wyrokiem a nakazem zapłaty z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt(...)
Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowegoZ. K.wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez orzeczenie wobec oskarżonychJ.A. Z. (1)obowiązku solidarnego naprawienia szkody na rzeczZ. K.kwoty 7.670,03 złotych.
Nadto pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego(...) Sp. z o.o.wniósł odpowiedź na apelację obrońcy oskarżonych, w której ustosunkował się do zarzutów apelacyjnych i wniósł o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja obrońcy oskarżonych jest bezzasadna.
Nie jest prawdą, że w zachowaniu oskarżonychA.iJ. Z.nie można dopatrzeć się zachowania odpowiadającego znamionom przestępstwa zart. 286 §1 k.k.
Podnieść należy, że nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym twierdzenie autora apelacji, że problemy finansowe zarządzanej przez oskarżonych spółki zaczęły się dopiero w czwartym kwartale 2008 roku. Z opinii biegłych z zakresu finansów i rachunkowości wynika jednoznacznie, że spółka ta już w 2005 roku nie posiadała realnych możliwości spłaty zobowiązań. Jej zadłużenie w 2005 roku przekraczało trzy i pół krotnie wartość jej majątku. W kolejnych latach jej zadłużenie jedynie zwiększało się. W 2007 rokuspółka (...)straciła całkowicie płynność finansową.
Poza tym, jeżeli byłoby tak, jak przedstawił to w apelacji obrońca, że sytuacja finansowa zarządzanej przez oskarżonych spółki pogorszyła się dopiero w czwartym kwartale 2008 roku i do tego czasu spółka posiadała wystarczający majątek na spłatę swoich zobowiązań, to powstaje pytanie: dlaczegospółka (...)nie wykonała do dzisiaj szeregu zobowiązań zaciągniętych w okresie od marca 2007 roku do września 2008 roku?
Oskarżeni ewidentnie wprowadzali w błąd osoby, od których nabywali towary lub usługi. Wszyscy pokrzywdzeni zeznali, że byli zapewniani przez oskarżonych, że otrzymają zapłatę za sprzedane towary i usługi. Tymczasem oskarżeni faktycznie nie posiadali majątku pozwalającego na zrealizowanie zaciągniętych zobowiązań pieniężnych. Dlatego mówiąc swoim kontrahentom, że wpłacą następnego dnia pieniądze na ich rachunki bankowe, z premedytacją ich oszukiwali. Ponadto, jest czymś naturalnym, że sam decyzja o zakupie towaru jest dla sprzedawcy czytelnym sygnałem, że ten, kto podejmuje taką decyzję, ma środki pieniężne umożliwiające mu zakup. Nikt na przykład nie kupuje samochodu, jeżeli nie ma wystarczającej ilości pieniędzy lub nie może zaciągnąć na ten cel kredytu.
Skoro zatem oskarżeni, nabywając towary lub usługi, nie mieli wystarczających środków, żeby za nie zapłacić, to oczywiste jest, że działali w zamiarze doprowadzenia pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniem, a jednocześnie w zamiarze osiągnięcia korzyści majątkowych kosztem swoich kontrahentów. O braku tego zamiaru, wbrew twierdzeniom autora apelacji, wcale nie świadczy to, że oskarżeni regulowali częściowo swoje zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Fakt ten świadczy tylko o tym, że oskarżeni dysponowali majątkiem pozwalającym im na zaspokojenie tylko niektórych wierzycieli. Spłacając tylko niektóre wierzytelności i zaciągając jednocześnie zobowiązania przekraczające ich możliwości płatnicze, oszukiwali większość swoich kontrahentów co do zamiaru zapłaty za nabywane od nich towary i usługi. Nie mieli zamiaru dokonania zapłaty, bo nie posiadali wystarczającego majątku na zrealizowanie większości zaciąganych zobowiązań.
Podnieść też należy, że niekorzystnym rozporządzeniem mieniem może być handel z podmiotem, zwłaszcza w formie przekazywania towaru na odroczony termin płatności, polegający na przekazywaniu towaru kontrahentowi, którego majątek nie wystarcza na pokrycie zobowiązań, co oznacza, że w przypadku braku zapłaty dostawcy towarów kontrahent nie ma gwarancji, iż zaspokoi swoje roszczenia przymusowo oraz sytuacja, w której kontrahent, nie posiadając na ten temat wiedzy, przekazuje towar spółce, której wskaźniki (płatności bieżącej i wskaźnik szybki), nie zapewniają bieżącej obsługi zobowiązań wszystkich wierzycieli, co oznacza, że nie mogą być oni terminowo przez spółkę spłacani, a nadto sytuacja, w której wskaźnik ogólnego zadłużenia i wskaźnik zadłużenia kapitału własnego wskazuje na brak możliwości zwrotu zaciągniętych zobowiązań i przerzucenie ryzyka prowadzonej działalności na wierzycieli (wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2012 roku, II AKa 103/12, Lex nr 1237629).
Nie ma też znaczenia dla oceny zamiaru, jaki towarzyszył oskarżonym przy zawieraniu z pokrzywdzonymi umów, czy rzeczywiście ich problemy finansowe miały swoje źródło w spadku cen produkowanego przez nich alkoholu oraz w braku na niego popytu. Jeżeli wiedzieli, że nie są w stanie zapłacić za nabywane od rolników zboże, gdyż majątek spółki już 2 – 3 lata wcześniej był trzy i pół krotnie mniejszy od wartości zaciągniętych przez nich zobowiązań, to doskonale zdawali sobie sprawę, że za to zboże nie będą w stanie zapłacić.
O braku zamiaru oszustwa po stronie oskarżonych wcale też nie świadczy podnoszony w apelacji fakt okazywania przez nich podczas podejmowania współpracy z pokrzywdzonymi prawdziwych danych i dokumentów dotyczących prowadzonej przez nich działalności. Przeciwnie, okoliczność ta może wskazywać, że oskarżeni przy zawieraniu umów zapewniali oskarżonych, że prowadzą prosperującą działalność gospodarczą. Żaden z pokrzywdzonych nie zdecydowałby się na sprzedanie im jakichkolwiek towarów lub usług, gdyby zapoznał się z dokumentacją obrazującą ich rzeczywistą sytuację materialną.
Żadną miarą nie można też zgodzić się z obrońcą, że dla prawnokarnej oceny zachowania oskarżonych ma znaczenie to, że pokrzywdzeni, decydując się na współpracę z nimi i wydając towary o dużej wartości z odroczonym terminem płatności, podejmowali „ryzyko gospodarcze”. Jeszcze raz należy podkreślić, że nie może być co do tego wątpliwości, że pokrzywdzeni nie wydaliby oskarżonym jakichkolwiek towarów, gdyby wiedzieli, że sytuacja materialna zarządzanej przez nich spółki uniemożliwia im zapłatę za wydane im towary. Sprzedaż z odroczonym terminem płatności zawsze zaś wiąże się z pewnym ryzykiem.
Obrońca oskarżonych pominął zupełnie w swojej apelacji dowody i okoliczności wskazujące, że oskarżeni, zakupując od pokrzywdzonych rolników zboże, nie zawsze nosili się z zamiarem wykorzystania tego zboża w prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Zakupione od rolników zboże odsprzedawali bowiem innymi osobom. Uzyskane w ten sposób pieniądze nie przekazywali jednakże rolnikom, od których to zboże kupili. Te okoliczności świadczą jednoznacznie o wyjątkowo złej woli oskarżonych. Nie może być zatem żadnych wątpliwości, że oskarżeni z rozmysłem oszukiwali swoich kontrahentów, chcąc ich kosztem, uzyskać znaczne korzyści majątkowe.
Podnieść też należy, że całkowicie bezzasadny jest zarzut naruszenie przez Sąd pierwszej instancji dyspozycjiart. 7 k.p.k.poprzez oparcie wyroku na „niepełnej i niejasnej” opinii biegłych.
Po pierwsze, jeżeli zdaniem autora apelacji opinia biegłych, która stanowiła podstawę zaskarżonego wyroku, była „niepełna i niejasna”, to powinien przede wszystkim zarzucić naruszenieart. 201 k.p.k.
Po drugie, żadną miarą nie można się zgodzić, że opinia biegłych z zakresu finansów i rachunkowości jest niepełna lub niejasna, co by mogło nakazywać powołanie innych biegłych. W opinii nie ma żadnych sprzeczności, jest ona bardzo czytelna. Końcowe jej wnioski są jednoznaczne oraz logicznie i przekonywająco uzasadnione. Nieporozumieniem zaś jest zarzucanie biegłym, że nie oparli się na sprawozdaniach finansowych za okres 2008 – 2009. Dokumenty te nie mogły być przecież podstawą opinii, gdyż zostały zniszczone, o czym zresztą wspomina w swojej apelacji obrońca oskarżonych. Obrońca właściwie wymaga od biegłych tego, co nie jest możliwe. To zaś, że biegli nie mogli dysponować tymi sprawozdaniami, wcale nie oznacza, że ich opinia jest niepełna lub niejasna. Posiadali oni przecież szereg innych dokumentów dotyczących sytuacji finansowejspółki (...), które pozwalały im na wydanie jednoznacznej i kategorycznej opinii.
Zauważyć też należy, że przedstawiona w apelacji argumentacja dotycząca jednocześnie „niepełności” opinii biegłych z zakresu finansów i rachunkowości oraz kondycji finansowej zarządzanej przez oskarżonych spółki jest wewnętrznie sprzeczna. Z jednej bowiem strony obrońca oskarżonych kwestionował ustalenia biegłych co do złej kondycji finansowej tej spółki, a z drugiej zarzucał biegłym, że nie ustalili, czy powodem niezłożenia wniosku o upadłość było to, że spółka nie posiadała wystarczających środków finansowych na przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Jeżeli sytuacja finansowa spółki w okresie objętym zarzutem była tak zła, że nie była ona w stanie sfinansować postępowania upadłościowego, to oskarżeni, zaciągając w tym czasie zobowiązania finansowe, na pewno wiedzieli, że nie będą w stanie ich zrealizować i tym samym oszukiwali swoich kontrahentów, zawierając z nimi umowy.
Reasumując, nie może być żadnych wątpliwości, że oskarżeni, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadzali pokrzywdzonych w błąd co do sytuacji finansowejspółki z o. o. (...), w wyniku czego doprowadzali ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.
Dlatego też Sąd Okręgowy słusznie obojgu oskarżonym przypisał popełnienie przestępstwa określonego wart. 286 §1 k.k.Orzeczonych wobec nich kar nie sposób uznać za rażąco surowe. Przeciwnie, charakter popełnionych przez nich przestępstw, ich sposób działania, uprzednia karalnośćJ. Z.mogły skłaniać do wymierzenia im zdecydowanie surowszych kar. Ponieważ swoim działaniem pokrzywdzili szereg osób, a miało to związek z zarządzaniem przez nich spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, Sąd pierwszej instancji słusznie orzekł wobec nich zakaz zajmowania stanowisk członka zarządu spółek handlowych.

Nie można jednakże zgodzić się z orzeczeniem dotyczącym nałożenia na oskarżonych obowiązku naprawienia szkody w trybieart. 46 §1 k.k.Należy bowiem podzielić stanowisko wyrażone w apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowegoZ. K..
Wcześniejsze zasądzenie odspółki z o.o. (...)nakazem zapłaty z dnia 6 listopada 2007 roku w sprawie o sygn. akt(...)na rzecz oskarżyciela posiłkowegoZ. K.kwoty 7.670,03 złotych, na którą została wystawionafaktura VAT nr (...), wcale nie przekreśla orzeczenia wobec oskarżonych obowiązku naprawienia wyrządzonej przez nich przestępstwem temu pokrzywdzonemu szkody.
Określona wart. 415 §5 zd. 2 k.p.k.klauzula antykumulacyjna w tym przypadku nie będzie miała zastosowania, gdyż ta wymaga dla swego zastosowania zarówno tożsamości przedmiotowej, jak i tożsamości podmiotowej (por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 3 lutego 2012 roku, V KK 9/12, Lex nr 1119576). W wypadku, gdy pokrzywdzony dysponuje orzeczeniem sądu cywilnego stwierdzającym obowiązek zapłaty określonej kwoty pieniężnej od spółki z o.o, który to podmiot był z punktu widzenia prawa cywilnego stroną stosunku prawnego (umowy sprzedaży), stanowiącego podstawę cywilnoprawną orzeczenia wydanego przez sąd cywilny, brak jest podstaw do przyjęcia, że roszczenie cywilne jest w istocie tożsame z roszczeniem pokrzywdzonego o naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem przez oskarżonych. W tym wypadku brak jest bowiem tożsamości osoby obowiązanej, co już samo w sobie przesądza o braku możliwości uznania tych roszczeń za tożsame (por. Piotr Danek, Obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem przez członka organu zarządzającego osoby prawnej a wydane przeciwko niej orzeczenie cywilne, Cz. PK i NP, 2010.1.169).
Źródłem roszczenia, które zostało zasądzone wydanym w sprawie(...)nakazem zapłaty, była umowa sprzedaży zawarta pomiędzy pokrzywdzonym aspółką z o. o. (...). Na tej podstawie za niezapłacone zboże może odpowiadać jedynie spółka a nie oskarżeni. Egzekucja zasądzonej nakazem zapłaty wierzytelności może dotyczyć wyłącznie majątkuspółki (...). Ten tytuł egzekucyjny nie daje żadnych podstaw egzekwowania tej należności z majątku oskarżonych. Uznanie jednakże, żeA. Z. (1)iJ. Z.wprowadzili w błądZ. K.i doprowadzili go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o wartości 7.670,03 złotych, pociąga za sobą ich odpowiedzialność za wyrządzoną pokrzywdzonemu przestępstwem szkodę. Za wyrządzoną przez nich oszustwem szkodę odpowiadają swoim majątkiem. Postępowanie egzekucyjne będzie mogło być prowadzone z ich majątku dopiero wtedy, gdy zostanie wydany wobec nich na tej podstawie tytuł egzekucyjny.
Popełnione przez oskarżonych przestępstwo na gruncie prawa cywilnego jest kwalifikowane jako umyślny delikt, który również sam w sobie zgodnie zart. 415 k.c.stanowi podstawę odpowiedzialności osoby winnej jego zaistnienia. W tym przypadku mamy zatem do czynienia ze zbiegiem odpowiedzialności kontraktowej spółki i deliktowej oskarżonych. Jest to zatem sytuacja, w którejspółka z o.o. (...)oraz oskarżeni z różnych tytułów prawnych zobowiązani są spełnić na rzecz tego samego wierzyciela, to jestZ. K., to samo świadczenie.
W każdym razie czym innym jest odpowiedzialność cywilna spółki z o.o. lub innej osoby prawnej będącej z punktu widzenia prawa cywilnego stroną stosunku prawnego, a czym innym odpowiedzialność osób fizycznych reprezentujących ten podmiot w ramach realizacji obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem. Z racji braku tożsamości osoby zobowiązanej nie są to bowiem roszczenia tożsame, a tylko takich dotyczy kategoryczna regulacja zart. 415 §5 zd. 2 k.p.k.(podobnie Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 28 kwietnia 2011 roku, II Aka 89/11, KZS 2011/9/99, OSA 2012/4/18-28).
Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny na podstawieart. 437 §2 k.p.k.orzekł jak w sentencji wyroku.
Na podstawieart. 634 k.p.k.,art. 627 k.p.k.iart. 633 k.p.k.zasądzono od oskarżonych na rzecz oskarżyciela posiłkowego(...) Sp. z o.o.kwoty po 300 złotych z tytułu poniesionych wydatków w postępowaniu odwoławczym.
O opłatach za drugą instancję orzeczono na podstawieart. 8 i art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(t. j. Dz. U. z 1983 roku, Nr 49, poz. 223).
Orzeczenie o pozostałych kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze opiera się na przepisachart. 634 k.p.k.,art. 627 k.p.k.iart. 633 k.p.k.