Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 1735/12
Data wyroku: 2013-10-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Balcerak-Tkacz, Grażyna Kramarska, Katarzyna Sałaj-Alechno
Słowa kluczowe: Najem
Podstawa prawna: art. 189 kpc oraz art. 691 kc.

Sygn. aktIV Ca 1735/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia18 października 2013 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny-          -Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący-Sędzia SO Grażyna Kramarska (spr.)
SędziaSO Małgorzata Balcerak- Tkacz
SędziaSR del. Katarzyna Sałaj- Alechno
Protokolantapl. og. Dorota Surma
po rozpoznaniu w dniu18 października 2013r. w Warszawie
narozprawie
sprawyz powództwaM. S.
przeciwkomiastu stołecznemuW.
o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
na skutekapelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi- Południe wW.z dnia 5 lipca 2012r.
sygn. aktII C 316/11

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddala powództwo i zasądza odM. S.na rzecz miasta stołecznegoW.kwotę 180 zł. (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

II
zasądza odM. S.na rzecz miasta stołecznegoW.kwotę 290 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej.

Sygn. akt IV Ca 1735/12

UZASADNIENIE
PowódkaM. S.wniosła o ustalenie wstąpienia z dniem 12 września 1989r. w stosunek najmulokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wW.podnosząc, iż zamieszkała w nim i została zameldowana w 1986r., opiekowała się najemcą lokaluJ. G.do jej śmierci w dniu 12 września 1989r., a zatem wstąpiła w stosunek najmu na podstawieart. 679 k.c.w związku zart. 31 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Pozwane miasto stołeczneW.wniosło o oddalenie powództwa, wskazując, iż powódka nie spełnia przesłanek zart. 691 k.c., w szczególności nie przedstawiła umowy o opiekę zawartej z najemcą lokalu w formie pisemnej.
Wyrokiem z dnia 5 lipca 2012r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe wW.ustalił, że powódka wstąpiła z mocy prawa w stosunek najmulokalu nr (...)przyul. (...)z dniem 10 lipca 2002r.
Sąd Rejonowy ustalił, iżlokal mieszkalny nr (...)przyulicy (...)wW.zamieszkiwali małżonkowieJ.iE. G.na podstawie nakazu z dnia 15 listopada 1946 roku. Po śmierciE. G.w lokalu mieszkała jego żonaJ., a od 1986 roku także powódkaM. S.– znajomaJ. G., która zaproponowała powódce zamieszkanie wlokalu nr (...)w zamian za opiekę. W tym samym czasie powódka została zameldowana w przedmiotowym lokalu. Obie kobiety prowadziły wspólne gospodarstwo domowe, dzieliły się obowiązkami oraz kosztami wynikającymi z korzystania z lokalu.J. G.zmarła w dniu 12 września 1989 roku. Powódka nadal nieprzerwanie mieszka w lokalu uiszczając regularnie wszystkie opłaty związane z lokalem oraz ponosząc koszty jego remontów. Powódka zwracała się do m.st.W.o uregulowanie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, jednakże odmówiono jej potwierdzenia wstąpienia w stosunek najmu tego lokalu.
Sąd Rejonowy ocenił, iż fakt sprawowania opieki przez powódkę nad najemczyniąJ. G.nie mógł stanowić przesłanki ustalenia istnienia stosunku najmu przedmiotowego lokalu. Zgodnie zart. 31 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnegodo osób, które do chwili śmierci najemcy lokalu sprawowały nad nim opiekę na podstawie umowy zawartej z najemcą przed dniem 12 listopada 1994r., spełniającej wymagania określone wart. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Prawo lokalowe, stosuje sięart. 691 Kodeksu cywilnegow brzmieniu obowiązującym przed dniem 12 listopada 1994 roku. Z kolei w. w. art. 9 ust. 2 ustawy stanowił, że umowa o sprawowanie opieki, określająca wzajemne prawa i obowiązki stron, musiała być zawarta za zgodą terenowego organu administracji państwowej wyrażoną w formie decyzji administracyjnej. Powódka natomiast nie dysponowała decyzją administracyjną, w której organ administracji wyraziłby zgodę na sprawowanie przez nią opieki nad najemcą lokalu, gdyż powoływała się na to, że porozumienie zJ. G.miało charakter ustny. Uniemożliwia to uznanie, że powódka wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego lokalu po zmarłej najemczyni. Zdaniem Sądu Rejonowego podstawę uwzględnienia żądania pozwu może jednak stanowićart. 30 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego, zgodnie z którym osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego do dnia wejścia w życie ustawy przez okres nie krótszy niż 10 lat, wstępuje z mocy prawa w stosunek najmu tego lokalu po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli właściciel nie wniesie w tym okresie powództwa o nakazanie tej osobie przez sąd opróżnienia lokalu lub jeżeli w tym samym terminie nie wniesiono powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku najmu. Ustawa weszła w życie w dniu 10 lipca 2001 roku. Przed tą datą powódka stale zamieszkiwała przez okres 10 lat w przedmiotowym lokalu, nie posiadając żadnego tytułu prawnego do tego lokalu i nie toczyło się przeciwko niej w tym okresie postępowanie o eksmisję. Powódka zatem wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego lokalu na podstawieart. 30 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego. Pozwany sformułował zarzut naruszeniaart. 321 k.p.c.polegającego na wyrokowaniu co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem pozwu, t.j. na ustaleniu, że powódka wstąpiła w stosunek najmu lokalu na podstawieart. 30 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnegopodczas, gdy wnosiła o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu na podstawieart. 31powyższej ustawy oraz zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.poprzez przyjęcie, że powódka wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego lokalu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja pozwanego zasługuje na uwzględnienie w całości, gdyż zasadnie pozwany podnosi, że Sąd Rejonowy wychodząc poza żądanie pozwu orzekł o innym żądaniu niż to, które było przedmiotem pozwu. Żądanie powództwa określa nie tylko treśćpetitumpozwu, lecz również jego podstawa faktyczna, do której wskazania zobowiązany jest powód wnosząc pozew. Zgodnie bowiem z treściąart. 187 § 1 k.p.c.pozew powinien m.in. zawierać dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających to żądanie. Wskazanie w pozwie podstawy prawnej tego żądania nie wiąże Sądu, gdyż ustalenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w myśl rzymskiej zasadyda mihi factum, dabo tibi ius, pozostaje w wyłącznej dyspozycji Sądu orzekającego. Samo zatem wskazanie przez powódkę, że dochodzi ustalenia wstąpienia w stosunek najmu na podstawieart. 691 k.c.w związku zart. 31 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, nie wiązało Sądu Rejonowego w tym znaczeniu, że nie obligowało do rozpoznania sprawy wyłącznie pod kątem istnienia przesłanek wstąpienia przez powódkę w stosunek najmu na powyższej podstawie prawnej, o ile tylko przedstawione przez powódkę okoliczności faktyczne uzasadniały uznanie, że zaistniały przesłanki wstąpienia w stosunek najmu na innej podstawie. Powódka żądając w pozwie ustalenia, iż wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego lokalu w miejsce najemczyniJ. G.powoływała się na to, że zamieszkiwała stale z najemczynią do dnia jej śmierci w 1989r. i że opiekowała się najemczynią, co jej zdaniem uzasadniało wstąpienie w stosunek najmu z dniem śmierci najemczyni. Tak określona podstawa faktyczna pozwu nie została zmieniona przez powódkę do daty zamknięcia rozprawy przed Sądem Rejonowym. O takiej zmianie nie może bowiem świadczyć zawarte w zeznaniu powódki stwierdzenie, że wnosi „ogólnie” o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu, ani tym bardziej oświadczenie profesjonalnego pełnomocnika powódki przed zamknięciem rozprawy, że „wnosi jak w pozwie”. Powołanie się zaś przez powódkę na wspólne zamieszkiwanie z najemczynią, na sprawowanie nad nią opieki oraz wskazanie na datę śmierci najemczyni, jako tę datę, w której miało dojść do wstąpienia w stosunek najmu, jednoznacznie świadczyło o tym, że przedmiotem żądania powódki było ustalenie, że wstąpiła ona w stosunek najmu na podstawieart. 691 k.c.w związku zart. 31 ustawy o ochronie praw lokatorów… Zgodnie z treściąart. 321 k.p.c.Sąd orzeka o roszczeniach, które wynikają z faktów przytoczonych przez powoda. Podstawą orzeczenia nie mogą być zatem okoliczności faktyczne, których powód nie objął swymi twierdzeniami, nawet jeśli wynikają one z całości materiału dowodowego sprawy, gdyż Sąd nie może dostosowywać podstawy faktycznej rozstrzygnięcia do wyników postępowania dowodowego. Niewątpliwie zaś – jak słusznie ocenił Sąd Rejonowy - żądanie pozwu oparte na twierdzeniach o zamieszkiwaniu powódki z najemczynią do dnia jej śmierci i sprawowaniu opieki nad najemczynią, nie zasługiwało na uwzględnienie z tej racji, że powódka nie należała do kręgu osób bliskich najemczyni wymienionych wart. 691 k.c.oraz wart. 8 ustawy prawo lokalowe. Nie dysponowała bowiem zawartą we właściwym trybie umową o opiekę nad najemczynią. Oddalenie powództwa o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu na podstawieart. 691 k.c.w związku zart. 31 ustawy o ochronie praw lokatorów… nie pozbawia jednak powódki możliwości wytoczenia powództwa z powołaniem się na stan faktyczny, który – jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego – mógł doprowadzić do wstąpienia przez nią w stosunek najmu na podstawieart. 30 ustawy o ochronie praw lokatorów…
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo i obciążył powódkę kosztami zastępstwa procesowego poniesionymi przez stronę pozwaną, na podstawieart. 98 k.p.c.w związku z§ 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. O kosztach procesu w postępowaniu apelacyjnym Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.w związku z§ 6 pkt 2 i § 12 ust. 1 pkt 1w.cyt. rozporządzenia.