Sąd Okręgowy w Białymstoku
VIII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VIII Ka 1063/12
Data wyroku: 2013-02-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Kamiński –, Dorota Niewińska
Słowa kluczowe: Szkoda, Przestępstwa Przeciwko Zdrowiu
Podstawa prawna: 158§2 kk w zw. z art. 57a§1 kk
Teza: "zachowanie sprawcy mające postać podżegania lub pomocnictwa, jest sprawstwem "udziału w pobiciu", jeżeli odbywa się w czasie i miejscu ataku na ofiarę przez jednego ze sprawców. Wypowiadanie przez oskarżonego słowa "....", które w innych okolicznościach można byłoby rozpatrywać w kategoriach groźby karalnej ( w roumieniu art. 190§1 kk), w okolicznościach niniejszej sprawy mieszczą siew  zanmionach czynu z art. 158§2 kk".

Sygn. akt VIII Ka 1063/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 lutego 2013 roku
Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący-Sędzia SO Krzysztof Kamiński – spr.
Sędziowie: SO Dorota Niewińska
Del. SR Beata Maria Wołosik
Protokolant: Agnieszka Malewska
w obecności prokuratora Małgorzaty Zińczuk, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2013 r. sprawyW. P.oskarżonego o czyn zart. 158§2 k.k.w zb. zart. 190§1 k.k.w zw. zart. 57a§1 k.k.na skutek apelacji obrońcy oskarżonego oraz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowegoW. W. (1)od wyroku Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim Zamiejscowy VII Wydział Karny z siedzibą w Hajnówcez dnia 30 października 2012 r. (sygn. akt VII K 12/12):

I
Zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że opisu przypisanego oskarżonemu czynu eliminuje sformułowanie „groziłW. W. (1)pobiciem, przy czym groźba ta wzbudziła u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona oraz”, czyn ten kwalifikuje zart. 158§2 k.k.w zw. zart. 57a§1 k.k.i na podstawie tychże przepisów skazuje go i wymierza mu karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

II
W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy.

III. Zasądza na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłaty za drugą instancję:
- od oskarżonegoW. P.kwotę 300-zł. (trzysta złotych);
- od oskarżyciela posiłkowegoW. W. (1)kwotę 100-zł. (sto złotych)
i obciąża ich pozostałymi kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze w kwotach po 35-zł. (trzydzieści pięć złotych).

UZASADNIENIE
W. P.został oskarżony o to, że:
I. w dniu 28.03.2011 r. około godz. 22:42 wH.naul. (...)w rejoniebaru (...)działając publicznie i z błahego powodu, wspólnie i w porozumieniu z nieustaloną osobą, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego, wziął udział w pobiciuW. W. (1), narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo nastąpienia co najmniej skutku określonego wart. 157 § 1 kkw ten sposób, że uderzając go pięściami po głowie spowodował u niego obrażenia ciała w postaci dużego krwiaka okularowego o barwie sinofioletowej oka prawego z obrzękiem tkanek miękkich z zatarciem szpary wzrokowej oka prawego, podbiegnięcia krwawego o barwie sinofioletowej w okolicy grzbietu nosa z punktowym otarciem naskórka po stronie prawej, wieloodłamowego złamania ściany przedniej zatoki szczękowej prawej z wgłobieniem, przechodzącego na dolną i tylno – boczną ścianę oczodołu, kość jamową do wysokości górnego zewnętrznego bieguna oczodołu oraz przyśrodkowej ściany zatoki i kości nosa, złamania jarzmowo – szczękowo – oczodołowego z przemieszczeniem po stronie prawej, pourazowej neuropatii prawego nerwu podoczodołowego, które spowodowały naruszenie czynności jego organizmu na okres trwający powyżej 7 dni (art. 157§1 kk), to jest o czyn zart. 158§1 k.k.w zw. zart. 57a §1 k.k.
II. w dniu 28.03.2011 r. około godz. 22:42 wH.naul. (...)w rejoniebaru (...)działając publicznie i z błahego powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego groziłW. W. (1)pobiciem, przy czym groźba ta wzbudziła u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona, tj. o czyn zart. 190§1 k.k.w zw. zart. 57a§1 k.k.
Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim Zamiejscowy VII Wydział Karny z siedzibą w Hajnówcewyrokiem z dnia 30 października 2012 r w sprawie o sygn. akt VII K 12/12:
1. OskarżonegoW. P.uznał za winnego tego, że w dniu 28.03.2011 r. około godz. 22:42 wH.naul. (...)w rejoniebaru (...)działając publicznie i z oczywiście błahego powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego groziłW. W. (1)pobiciem, przy czym groźba ta wzbudziła u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona oraz wziął udział w pobiciuW. W. (1)narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienie skutku określonego wart. 156§1lub wart. 157§1 kk, w ten sposób, że wypowiadając słowa „trzeba go ubić, uje…, uwalić” w zamiarze dokonania pobiciaW. W. (1), swoim zachowaniem nakłonił inną nieustaloną osobę do uderzenia pokrzywdzonegoW. W. (1)butelką po wódce w prawą stronę głowy, w wyniku czegoW. W. (1)doznał obrażeń ciała w postaci złamania wszystkich ścian prawej zatoki szczękowej z przemieszczeniem fragmentów kostnych w jej obręb, złamania trzonu kości jarzmowej prawej oraz jej łuku jarzmowego, złamania nosa po stronie prawej u jego nasady, złamania bocznej ściany prawego oczodołu z kątowym przemieszczeniem fragmentów kostnych, uwypuklonych bocznie, złamania dolnej ściany prawego oczodołu z widocznym przemieszczeniem w kierunku zatoki szczękowej tkanki tłuszczowej oraz wpukleniem struktury kostnej oraz krwotoku do prawej zatoki szczękowej i sitowia po tej stronie co skutkowało asymetrią prawej szpary ocznej, asymetrią policzka prawego, asymetrią kącika ust, zaburzeniami ruchomości języka, zaburzeniami czucia w okolicy skroniowej prawej, asymetrią grzbietu nosa, skrzywieniem przegrody nosa oraz jednoocznym widzeniem, co stanowi ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci innego ciężkiego kalectwa (art. 156§1 pkt. 2 kk) tj. czynu zart. 158§2 k.k.w zb. zart. 190§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 57a §1 k.k.i za to na mocy tych przepisów skazuje go, zaś na mocyart. 158§2 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 57a§1 k.k.wymierzył mu karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.
2. Na mocyart. 69§1, 2 i 4 k.k.,art. 70§1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres 3 (trzech) lat tytułem próby.
3. Na mocyart. 72§1 pkt. 5 k.k.zobowiązał oskarżonego do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu.
4. Na mocyart. 46§1 k.k.orzekł od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonegoW. W. (1)kwotę 10.000,00 (dziesięć) tysięcy złotych tytułem częściowego naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem.
5. Na mocyart. 230 § 2 kpknakazał zwrócićW. P.dowody rzeczowe w postaci butów, spodni dresowych i bluzy sportowej, opisane w pkt. 1,2 i 3 wykazu dowodów rzeczowych nr(...)na k. 207 akt sprawy, zaśD. N.bluzę z długim rękawem koloru białego, spodniefirmy (...)i buty sportowe koloru białego opisane w pkt. 4,5 i 6 wykazu dowodów rzeczowych nr(...)na k. 207 akt sprawy.
6. Zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonegoW. W. (1)kwotę 2.460,00 (dwa tysiące czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu wydatków z tytułu ustanowienia w sprawie zawodowego pełnomocnika.
7. Zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 300,00 (trzysta) złotych tytułem opłaty i obciążył go kosztami sądowymi w wysokości 2.451,89 (dwa tysiące czterysta pięćdziesiąt jeden złotych osiemdziesiąt dziewięć groszy) złotych.
Powyższy wyrok zaskarżyli obrońca oskarżonego i pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego.
Obrońca, na mocyart. 425 k.p.k.iart. 444 k.p.k.zaskarżył powyższy wyrok w całości i na mocyart. 427§2 k.p.k.orazart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.orzeczeniu temu zarzucił:
1. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a mianowicie:
a)art. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.poprzez dokonanie wybiórczej i dowolnej oceny dowodów, w szczególności zaś poprzez aprioryczne podzielnie zeznańW. W. (1), co do zachowaniaW. P.polegającego na nawoływaniu do pobicia pokrzywdzonego i grożenia mu w sytuacji, gdy:
- świadek składając zeznania, za każdym razem odmiennie opisuje rolę poszczególnych uczestników w zdarzeniu, rodzaj słów wypowiadanych pod jego adresem przez podsądnego, czy też zachowaniaD. N.,
- zachowanie przypisane oskarżonemu na podstawie zeznań pokrzywdzonego (agresja słowna) nie znajduje potwierdzenia w pozostałych dowodach, zwłaszcza zaś w zeznaniachA. M.,J.iA. W.opuszczającychbar (...)wspólnie zW. W. (1), a nadto zeznania te – pomimo, iż opisywane w nich zachowanieD. N.również mieści się w definicji udziału w pobiciu – nie zyskały akceptacji organów ścigania, co do tej osoby,
b)art. 174 k.p.k.polegającą na złamaniu zakazu dowodowego i posłużeniu się w sposób niedozwolony notatką urzędową funkcjonariusza policji (k. 3), poprzez potraktowanie tego dokumentu jako pełnoprawnego nośnika informacji przekazanych przez pokrzywdzonego, a zawartych w niej zapisów, jako zeznań na podstawie których konstruowano stan faktyczny dotyczący przebiegu zajścia oraz dokonywano – poprzez zestawienie z pierwszymi zeznaniamiW. W. (1)– oceny jego wiarygodności;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku i mający wpływ na jego treść polegający na uznaniu, że w dniu 28 marca 2011 r. wH., przedbarem (...),W. P.groziłW. W. (1)pobiciem oraz poprzez nakłanianie innej osoby do zadania pokrzywdzonemu ciosu, brał udział w jego pobiciu, w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy oceniany całościowo i swobodnie nie daje podstaw do pociągnięcia oskarżonego do odpowiedzialności karnej.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełniania zarzucanego mu czynu, ewentualnie
- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Bielsku Podlaskim do ponownego rozpoznania.

Natomiast pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zaskarżyła powyższy wyrok w części w pkt IV zarzucając mu niewspółmierność orzeczonego środka karnego w stosunku do stopnia wyrządzonej szkody i postawy oskarżonego w trakcie postępowania poprzez orzeczenie obowiązku naprawienia szkody w wymiarze 10.000 zł. w sytuacji gdy wskutek działania oskarżonego pokrzywdzony doznał nieodwracalnego, istotnego uszczerbku na zdrowiu i utracił częściowo wzrok, a ponadto przeszedł długie i bolesne leczenie.
Mając na uwadze powyższe pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt IV poprzez orzeczenie na mocyart. 46 k.k.obowiązku naprawienia szkody w kwocie 40.000 zł.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Obie apelacje nie zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek zainicjowanie postępowania odwoławczego umożliwiło Sądowi Okręgowemu korektę przypisanego oskarżonemu czynu, poprzez zmianę jego opisu oraz kwalifikacji prawnej.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do apelacji obrońcy oskarżonego stwierdzić należy, że zarzuty obrazy przepisów postępowania (art. 7 k.p.k.,art. 410 k.p.k.) oraz błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku nie są w stanie skutecznie podważyć ustaleń faktycznych Sądu I instancji. Tym bardziej, że sądowa ocena dowodów, a w konsekwencji tego ustaleniastrictefaktyczne są efektem wnikliwej i wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego, pozbawionej błędów natury faktycznej oraz logicznej.
Sąd I instancji w pisemnych motywach wyroku przeanalizował m.in. zagadnienia podnoszone w apelacji. Okoliczność ta zwalnia Sąd Okręgowy od odnoszenia się w szerszym zakresie do zarzutów apelacyjnych, gdyż byłoby to jedynie zbędnym powtórzeniem poglądów przedstawionych przez Sąd I instancji (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2003 r., sygn. akt III KK 108/02, Lex nr 81194).
Odnosząc się wprost do zarzutów apelacyjnych, przede wszystkim stwierdzić należy, że wskazywane w apelacji rozbieżności w zeznaniachW. W. (1), dotyczące sformułowań, które wypowiadał wobec niego oskarżony, sąde factopozorne (sam apelujący określa je jako „subtelne”). Istotne jest natomiast to, że zawierają one w każdym przypadku zapowiedź (groźbę) pobicia pokrzywdzonego i jego powód (za „szwagra” o pseudonimie(...)).
Na marginesie, Sąd I instancji logicznie wyjaśnił, dlaczego dał wiarę zeznaniom pokrzywdzonego złożonym podczas rozprawy.
Wiarygodności zeznańW. W. (1)w powyższym zakresie nie są w stanie skutecznie podważyć wskazywane przez apelującego rozbieżności między zeznaniami pokrzywdzonego, a zeznaniami świadkówA. M.,J. W.iA. W., albowiem dotyczą one wyłącznie początkowej fazy zdarzenia, nie objętej znamionami przedmiotowego czynu.
Wbrew stanowisku apelującego, wiarygodności zeznańW. W. (1)(ani ustaleń Sądu I instancji) nie podważają ustalenia w sprawie p-koD. N., zakończonej umorzeniem śledztwa (k. 277 i 356 – 357). Zważywszy, że sam pokrzywdzony nie był pewien, czy w/w podejrzany brał aktywny udział w pobiciu. Nadto cytowane w apelacji fragmenty zeznańW. W. (1)(„krzyczał do mnie wulgaryzmy chłopak w białej bluzie /…/ ja nie reagowałem na zaczepki jednego, ani drugiego”), same w sobie, nie dawały dostatecznych podstaw do przyjęcia, że realizują one znamiona przedmiotowego czynu.
Nie sposób nie przyznać racji apelującemu, że Sąd I instancji uznając za dowód w sprawie notatkę urzędową sporządzoną przez funkcjonariusza policji (k. 3) naruszył przepisart. 174 k.k.Zgodnie z treścią w/w przepisu, dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań świadka nie wolno zastępować treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych. Zakaz ten oznacza, że notatki takie nie podlegają ujawnieniu na rozprawie i nie mogą być podstawą ustaleń faktycznych w sprawie.
Na marginesie, nie ma natomiast zakazu przesłuchania w charakterze świadka funkcjonariusza policji, który dokonał czynności rozpytania i sporządził z niej notatkę urzędową.
Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na treść zaskarżonego wyroku (art. 438 pkt 2 k.p.k.), albowiem notatka urzędowa, poza kilkoma ogólnymi informacjami, nie zawiera okoliczności, które – w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów – miałyby istotny wpływ na ustalenia faktyczne.
Sąd Okręgowy stwierdził natomiast z urzędu uchybienie Sądu I instancji polegające na błędnej subsumpcji prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, co istotne, nie kompatybilnej ze słusznymi poglądami prawnymi zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Jak zasadnie podniósł Sąd I instancji, odwołując się przy tym do wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 3 lipca 2000 r. (II AKa 102/00),notabenew pełni akceptowanego przez Sąd Okręgowy, zachowanie sprawcy mające postać podżegania lub pomocnictwa, jest sprawstwem „udziału w pobiciu”, jeżeli odbywa się w czasie i miejscu ataku na ofiarę przez jednego ze sprawców. Wypowiadane przez oskarżonego słowa „trzeba go ubić, uje…, uwalić”, które w innych okolicznościach można byłoby rozpatrywać w kategoriach groźby karalnej (w rozumieniuart. 190§1 k.k.), w okolicznościach niniejszej sprawy mieszczą się w znamionach czynu zart. 158§2 k.k.
Dlatego należało zmienić opis przypisanego oskarżonemu czynu (eliminując z niego znamiona groźby karalnej) oraz jego kwalifikację prawną (eliminując z niejart. 190§1 k.k.). Konsekwencją powyższego było orzeczenie nowej kary „zasadniczej”, obejmującej przestępstwo w zmienionej formule.
Na marginesie, Sąd Okręgowy podzielił w pełni sądową ocenę zachowania oskarżonego w pozostałej części, a zwłaszcza w zakresie możliwości przypisania mu czynu zart. 158§2 k.k.iart. 57a§1 k.k.,notabenenie kwestionowaną w obu środkach odwoławczych.
Orzekając wobecW. P.karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności Sąd Okręgowy wziął m.in. pod uwagę wysoki stopień winy i społecznej szkodliwości czynu, które określają przede wszystkim jego skutki i działanie pod wpływem alkoholu, chuligański charakter występku oraz właściwości i warunki osobiste oskarżonego, w tym jego dotychczasową niekaralność sądową.
Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu I instancji co do pozostałych elementów składających się na wymiar kary, w tym m.in. zaistnienia podstaw do zastosowania wobec oskarżonego instytucji warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary.
Odnosząc się w tym miejscu do apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego stwierdzić należy, że Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że w wypadku przestępnego współdziałania obowiązek naprawienia szkody w trybieart. 46§1 k.k.winien uwzględniać udział każdego ze współsprawców w wyrządzonej szkodzie.W. P.nie przypisano uderzenia butelką w głowęW. W. (1), którego skutkiem były rozległe uszkodzenia ciała pokrzywdzonego (czynu tego dopuściła się inna osoba). W związku z tym zobowiązanie go do naprawienia szkody w całości oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę byłoby rażąco niewspółmierne do stopnia jego zawinienia.
Z punktu widzenia powyższej reguły nie ma znaczenia fakt, że nie ustalono osoby, która uderzyła pokrzywdzonego butelką w głowę. Oskarżony nie może bowiem ponosić odpowiedzialności za działania innych osób.
Nie budzi zastrzeżeń kwota 10.000-zł. tytułem środka karnego, o którym mowa wart. 46§1 k.k., zważywszy że obejmuje ona jedynie częściowe naprawienie szkody. Wymiar w/w kwoty oraz odstąpienie przez Sąd I instancji od zobowiązania oskarżonego do zadośćuczynienia za doznaną krzywdę uzasadnione są tym, że zgromadzone w sprawie dowody nie dają podstaw do dokonywania w tym zakresie wiążących ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w tak skomplikowanej materii spowodowałoby znaczną przewlekłość postępowania karnego.
Dodać należy, że omawiane rozstrzygnięcie, zważywszy na jego zakres, nie tamuje pokrzywdzonemu drogi do dochodzenia dodatkowych roszczeń, w tym w zakresie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, na drodze postępowania cywilnego.
Reasumując, orzeczona kara, rozumiana jako całokształt kar i środków karnych, jest adekwatna do stopnia winy oskarżonego i społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu. Tym samym winna spełnić pokładane w niej cele, a zwłaszcza w zakresie wychowawczym i zapobiegawczym.
Nie stwierdzając innych uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, orzeczono jak w pkt. II sentencji niniejszego wyroku.
O opłatach za drugą instancję orzeczono na mocyart. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 13 ust. 1 Ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223), zaś o pozostałych kosztach procesu za postępowanie odwoławcze na podstawieart. 636§1 i 2 k.p.k.w zw. zart. 633 k.p.k.Na pozostałe koszty procesu złożyły się:
- koszt uzyskania informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego w kwocie 50 zł. (art. 618§1 pkt 10 k.p.k.w zw. z§ 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2003 r. w sprawie określenia wysokości opłaty za wydanie informacji z Krajowego Rejestru KarnegoDz. U. 2003 r., Nr 151, poz. 1468);
- koszt doręczeń wezwań i innych pism – ryczałt – w kwocie 20 zł. (art. 618 § 1 pkt 1 k.p.k.w zw. z§ 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnymDz. U. 2003 r., nr 108, poz. 1026 z późn. zm.).