Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III APo 8/13
Data wyroku: 2013-07-05 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Zbigniew Gwizdak, Tadeusz Szweda
Słowa kluczowe: Wyłączenie Sędziego
Podstawa prawna: art. 48 kpc, art. 49 kpc, art. 44 kpc

Sygn. akt III APo 8/13

POSTANOWIENIE
Dnia 5 lipca 2013 roku

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
na posiedzeniu niejawnym w składzie:

Przewodniczący :

SSA Zbigniew Gwizdak (ref.)

Sędziowie :

SSA Jolanta Pietrzak

SSA Tadeusz Szweda

po rozpoznaniu sprawy z powództwaJ. P. (1)(J. P. (1))
przeciwkoSądowi Okręgowemu w Częstochowie
o wynagrodzenie za pracę
w przedmiocie wniosków o wyłączenie sędziów Sądu Okręgowego w Częstochowie:K. M.,A. N.,L. D.,K. S.,M. J.,A. J.,A. S. (1),A. B.,T. P.,E. K.,M. T.,U. A.,D. B.,J. W.,A. C.,P. S.,M. M.,G. W.,J. J.,B. P.,D. K.,E. S.,L. Ł.,M. W.,R. Ł.,M. B.,R. G.,M. P.,Z. W.,A. Z.,Z. B.,H. S.,L. M.,A. W.,H. M.,J. I.,M. R.,H. G.,K. K.,R. O.,B. Z.,J. P. (2),S. B.,D. J.,A. G.,B. J.,A. Ł.,A. S. (2).
postanawia:

1
oddalić wnioski,

2
wyłączyć od rozpoznania i rozstrzygania niniejszej sprawy z mocy ustawy Sędziego Sądu Okręgowego w Częstochowie:J. P. (1)(J. P. (1)).

/-/ SSA J.Pietrzak   /-/ SSA Z. Gwizdak   /-/ SSA T.Szweda

Sędzia Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III APo 8/13

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Częstochowie otrzymał do rozpoznania w trybieart. 44 k.p.c.wnioski Sędziów Sądu Rejonowego w Częstochowie o wyłączenie w sprawie, którą wytoczył Sędzia Sądu Okręgowego w CzęstochowieJ. P. (1)przeciwko swojemu pracodawcytj. Sądowi Okręgowemu w Częstochowie.
Sędziowie Sądu Okręgowego odmówili rozpoznania tych przekazanych im wniosków powołując się na treśćart. 44 k.p.c., ponieważ również złożyli wnioski o wyłączenie.
Z wniosków o wyłączenie sporządzonych przez Sędziów Sądu Okręgowego wynika, iż powołując się na stosunki towarzysko-służbowe z Sędziami Sądu Rejonowego uważają,że istnieją okoliczności uzasadniające wątpliwości co do ich własnej bezstronności przewidziane wart.49 k.p.c., w tej sprawie (tj. rozpoznania wniosków o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego).

Porządkując wskazane wyżej okoliczności faktyczne należy wskazać kolejno.
Sędzia Sądu Okręgowego wytoczył powództwo o wynagrodzenie za pracę przeciwko swojemu pracodawcy tj. Sądowi Okręgowemu w Częstochowie.
Sędziowie Sądu Rejonowego w Częstochowie złożyli wnioski o wyłączenieod rozpoznania sprawy Sędziego Sądu Okręgowego - powoda.
W tym stanie rzeczy sprawę Sędziego powoda i wnioski o wyłączenie stosowniedo treściart. 44 k.p.c.przekazano Sądowi Okręgowemu do rozstrzygnięcia o zasadności wniosków o wyłączenie Sędziów Sądu Rejonowego, a więc do podjęcia innej czynnościw trybieart.44 k.p.c.
Sędziowie Sądu Okręgowego złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpatrzenia wniosków o wyłączenie Sędziów Sądu Rejonowego i przekazania sprawy innemu Sądowiw trybieart. 49 k.p.c.
W tym stanie rzeczy, skoro wszyscy Sędziowie Sądu Okręgowego (z wyłączeniem Sędziego-powoda) złożyli wnioski o wyłączenie od rozpoznania wniosków o wyłączenie Sędziów Sądu Rejonowego, Sądowi Apelacyjnemu pozostają do rozstrzygnięcia dwa zagadnienia: w pierwszej kolejności należy rozważyć czy rozstrzygnięcie takich wniosków jest inną czynnością określoną w treściart.44 k.p.c., a następnie zbadać, czy po stronie Sądu Okręgowego zachodzi uzasadniona przeszkoda do wykonania tej czynności.
Odpowiadając kolejno na przedstawione kwestie należy stwierdzić,iż rozstrzygnięcie o zasadności wniosków o wyłączenie jest istotnie inną czynnością określoną w treściart.44 k.p.c., a nie merytorycznym rozpoznaniem sprawy.
Natomiast analizując pojęcie przeszkody, co na tleart. 44 k.p.c.w związkuzart.48 i 49 k.p.c., należy odnieść do wniosków Sędziów Sądu Okręgowego w przedmiocie zgłoszonych przez nich żądań o wyłączenie od rozpoznania wniosków o wyłączenie Sędziów powodów i pozostałych Sędziów Sądu Rejonowego, co w efekcie uniemożliwia im dokonanie czynności procesowej.
O ile uzasadnione jest wyłączenie Sędziego powoda z Sądu Okręgowego na tleart.48 k.p.c., to sytuacja spowodowana wnioskami pozostałych Sędziów wymaga głębszego rozważenia.
Otóż, rola Sędziów Sądu Okręgowego w Częstochowie (poza sędzią objętym dyspozycjąart.48 k.p.c) sprowadza się w istocie do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wskazania innego obiektywnego Sądu z okręgu częstochowskiego. Jednakże Sędziowie Sądu Okręgowego powołując się na treśćart.49 k.p.c.i wskazując na powiązania towarzysko-służbowe z powodem, co prawda nie wprost, ale stwierdzają, iż nie sąw stanie wskazać innej obiektywnej jednostki właściwej do rozpoznania meritum sprawy.
Innymi słowy, zdaniem Sędziów Sądu Okręgowego zachodzą przesłanki określonew treściart.49 k.p.c., tj. uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w danej sprawie, czyli w dokonaniu innych czynności procesowych (art.44 k.p.c) tj. rozstrzygnięciao wyłączeniu i wskazaniu sądu właściwego do rozpoznania.
W ocenie Sądu Apelacyjnego taka sytuacja sprzeczna jest z istotą powołanych przepisów i zasadami logicznego myślenia.
W istocie bowiem sytuacja, w jakiej znalazł się Sąd Okręgowy, wymagałaod niego po pierwsze: rozstrzygnięcia o zasadności osobistych wnioskówo wyłączenie Sędziów Sądu Rejonowego w Częstochowie (także tych oczywistychart.48 k.p.c.), a następnie wyznaczenia sądu właściwego w okręgu Sądu Okręgowego Częstochowa (obiektywnego i nie dotkniętego powiązaniami towarzysko-służbowymi).
Zatem chodzi de facto o dokonanie dwóch czynności techniczno-procesowych w toku sprawy. Zasadnym wydaje się wskazać, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądemart. 44 k.p.c.nie ma charakteru normy procesowej, a jest normą o charakterze ustrojowym. Oznacza to, że decyzja sądu przełożonego o wyznaczeniu innego sądu do rozpoznania sprawy nie jest aktem procesowym, lecz aktem o charakterze organizacyjno-administracyjnym (Uchwała SN z 21 lutego 1972 roku CZP 76/71).
Błędnie wywodzą Sędziowie Sądu Okręgowego, iż ewentualne wystąpienie przesłanki przewidzianej wart. 49 k.p.c.ogranicza ich procedowanie w trybieart. 44 k.p.c.Należy wskazać, iż autorytet moralny sędziów nie stoi na przeszkodzie wyznaczeniuna podstawieart. 44 k.pc. innego Sądu do rozpatrzenia sprawy, niezależnie od występowania przesłanki iudex suspectus.
Przechodząc do rozważań o charakterze merytorycznym na temat zasadności złożonych przez Sędziów Sądu Okręgowego wniosków o wyłączenie, należy zaakcentować, iż relacje służbowe nie uzasadniają wyłączenia sędziego na podstawieart. 49 k.p.c.Należy mieć na uwadze specyfikę środowiska sędziowskiego, które tworzy hermetyczny krąg relacji towarzysko-służbowych, jednakże nie każdą relację interpersonalną należy utożsamiać z przesłanką do wyłączenia na podstawieart. 49 k.p.c.Oceniając oświadczenia Sędziów Sądu Okręgowego (z pominięciemart.48 k.p.c.) nie sposób się oprzeć wrażeniu,iż wskazany krąg towarzysko-służbowy jest znacznie rozbudowany, a to z kolei może stawiać pod znakiem zapytania motywację leżącą u podstaw składania tych wniosków(o wyłączenie) i konieczność jej głębszego badania, czego jednak Sąd Apelacyjny pragnie uniknąć. Podkreślenia jednak wymaga fakt, iż zgodnie zart. 52 k.p.c.Sąd rozpoznaje wnioski o wyłączenie w składzie trzyosobowym, zatem uwzględniając liczbę Sędziów Sądu Okręgowego, nie sposób zaakceptować tezę, iż wszyscy sędziowie są powiązani towarzysko z Sędziami Sądu Rejonowego i to w takim zakresie, który uniemożliwia dokonanie czynności techniczno-procesowej.
Ponadto w niniejszej sprawie, nie bez znaczenia jest okoliczność, iż powód cofnął powództwo z dniem 19 grudnia 2012 roku. Zatem procedowanie mogło się ograniczyćdo zbadania czy nie występują przesłanki określone w trybieart. 203 § 4 k.p.c.orazart. 469 k.p.c., a następnie umorzenia postępowania. Należy mieć na uwadze, iż centralne miejsce wśród wartości mających charakteryzować sądowe rozstrzyganie sporów ma szybkość postępowania, która przekłada się na ocenę wymiaru sprawiedliwości. Sytuacja zainicjowana przez Sędziów Sądu Okręgowego niewątpliwie nie umacnia autorytetu wymiaru sprawiedliwości, a tym samym budowania społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Apelacyjny biorąc pod uwagę powyższe argumenty stwierdził, iż Sąd Okręgowy w Częstochowie, z wyłączeniem SędziegoJ. P.(1), jest zobligowany rozpoznać wnioski Sędziów Sądu Rejonowego, a następnie zgodnie z treściąart. 44 k.p.c.wyznaczyć inny sąd. Sąd Okręgowy bowiem w niniejszym stanie faktycznym nie rozpoznaje sprawy, ale podejmuje czynności techniczno-procesowe. Zasygnalizowania wymaga jednak fakt,iż inaczej należałoby oceniać sytuację, gdyby wskutek wniesienia apelacji w sprawie sędziego- powoda do Sądu Okręgowego, Sąd ten stałby się właściwy do rozpoznania sprawy. Jednakże w niniejszym stanie faktycznym taka sytuacja nie występuje.
Reasumując, gramatyczna i logiczna wykładnia przepisówart. 44 k.p.c.w zw. zart. 49 k.p.c.wyłącza możliwość zastosowania instytucji iudex suspectus w sprawieo rozstrzygnięcie wniosków o wyłączenie sędziów w tak szerokim zakresie w jakim usiłują to uczynić Sędziowie Sądu Okręgowego w Częstochowie.
Natomiast odnosząc się do powoda Sędziego Sądu OkręgowegoJ. P. (1), należy wskazać, iż sędzia jest wyłączony z mocy ustawy jako strona w rozumieniuart. 48§ 1 pkt 1 k.p.c.(nemo iudex in causa sua). Wyłączenie z mocy ustawy z udziału w sprawie oznacza niemożność dokonywania przez sędziego jakichkolwiek czynności postępowania, niezależnie od rodzaju posiedzenia (rozprawa, posiedzenie niejawne) i od pełnionej funkcji.

Z powołanych przyczyn orzeczono jak w sentencji.

/-/ SSA J.Pietrzak   /-/ SSA Z. Gwizdak   /-/ SSA T.Szweda

Sędzia Przewodniczący Sędzia

ek