Sąd Rejonowy w Zgorzelcu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1234/12
Data wyroku: 2013-02-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Skowron
Słowa kluczowe: Nienależne Świadczenie
Podstawa prawna: art. 410 kc w zw. z art. 405 kc

Sygn. akt I C 1234/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 lutego 2013 r.

Sąd Rejonowy w Zgorzelcu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSR Krzysztof Skowron
Protokolant: Ewelina Urbańska
po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 r.
wZ.
sprawy z powództwaT. D.
przeciwko Powiatowi(...)
o zapłatę

1
zasądza od pozwanego Powiatu(...)na rzecz powoda,T. D., kwotę 425 zł (czterysta dwadzieścia pięć złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 14 kwietnia 2010 r. do dnia zapłaty,

2
dalej idące powództwo oddala,

3
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 30 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 1234/12

UZASADNIENIE
Powód,T. D., wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego Powiatu(...)kwoty 425 zł wraz z ustawowymi odsetkami (od dnia 11 marca 2005 r. do dnia zapłaty) i kosztami procesu (w skład których zaliczył również koszty korespondencji prowadzonej ze Starostą(...), Wojewodą(...), Wojewódzkim Sądem Administracyjnym weW.i Sądem Rejonowym w Zgorzelcu [w łącznej kwocie 112,50 zł], opłaty sądowe poniesione w innej sprawie [w łącznej kwocie 240 zł], opłatę uiszczoną w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym weW.[w kwocie 200 zł], koszty przejazdu doW.w związku ze stawiennictwem w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym weW.[w kwocie 200 zł] i koszty dojazdu doZ.w celu złożenia pozwu przeciwko Starostwu(...)[w kwocie 300 zł]). W uzasadnieniu żądania wyjaśnił, że za wydaną mu w 2005 r. kartę pojazdu uiścił opłatę w kwocie 500 zł. Podał, że dochodzona przez niego należność stanowi nienależnie pobraną część tej opłaty. Zaznaczył przy tym, że pozwany – pomimo wielokrotnie składanych wniosków o zwrot nadpłaconej części opłaty – odmówił jej wypłacenia.
Pozwany Powiat(...)wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na swoją rzecz od powoda kosztów procesu. Zarzucił, że zgodnie zart. 80 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowaroszczenie powoda uległo przedawnieniu. Dodatkowo podniósł, że powód nie udowodnił, że uiścił opłatę za wydanie karty pojazdu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją Starosty(...)z dnia 17 marca 2005 r. został zarejestrowany w Polsce samochódV. (...),nr rej. (...). Samochód ten był wcześniej (w 1993 r.) zarejestrowany za granicą; w dniu 18 lutego 2005 r. został wyrejestrowany w Niemczech. W dacie rejestracji w Polsce jego właścicielem był mieszkaniecZ.,T. D.. W związku z rejestracją auta została mu wydana karta pojazdu. W dniu 13 kwietnia 2010 r.T. D.wezwał Powiat(...)do zwrotu kwoty 425 zł, stanowiącej nienależną cześć opłaty za wydanie karty pojazdu.

(dowód:

-

decyzja Starosty(...)z dnia 17 marca 2005 r. [k 20];

karta pojazdu nr(...)[k 28];

tłumaczenie karty pojazdu nr(...)[k 23-24];

wniosek z dnia 10 kwietnia 2010 r. [k 4 w aktach sprawy Sądu Rejonowego w Zgorzelcu, sygn. I C 503/11])

Sąd zważył, co następuje:
Kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego – o ile nie jest to nowy samochód wprowadzony do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez jego producenta lub importera - wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) właściciela auta, przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowymw zw. z art. 73 ust. 1 tej ustawy).
Wydanie karty pojazdu jest konsekwencją zarejestrowania samochodu; decyzja w tym przedmiocie jest z kolei uzależniona od wcześniejszego uiszczenia wymaganych opłat; jeżeli nie zostaną one wniesione, podanie o zarejestrowanie pojazdu – zgodnie zart. 261 § 2 k.p.a.- podlega zwrotowi (por. uchwałę NSA wW.z dnia 4 lutego 2008 r.,I (...)3/07). Z faktu wydania karty pojazdu można zatem wyprowadzić domniemanie faktyczne (art. 231 k.p.c.), że właściciel auta uiścił żądaną za jej wydanie opłatę.
Stosownie do§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pobierana była opłata w wysokości 500 zł.
Samochód powoda został po raz pierwszy zarejestrowany w Polsce w dniu 11 marca 2005 r. (w czasie obowiązywaniarozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu). Nie był to samochód nowy, który zostałby sprowadzony do Polski przez jego producenta lub importera, zatem przed otrzymaniem karty pojazdu powód musiał uiścić opłatę w kwocie 500 zł za jej wydanie. Wniosek o wydanie karty pojazdu rozpoznał Starosta(...), a sama opłata została wniesiona na rzecz Powiatu(...)(stosownie doart. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnegostanowiła bowiem jego dochód [por. wyrok TK z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2972/05 i wyrok SN z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. akt II CNP 37/07]).
Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.Prawo o ruchu drogowymoraz zart. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, odraczając utratę mocy obowiązującej tego przepisu do dnia 1 maja 2006 r.
Wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu ustalona w§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazduuwzględniała - oprócz rzeczywistego znaczenia karty dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z jej drukiem i dystrybucją (czyli elementów wymienionych wart. 77 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym) - również inne koszty administracji publicznej, nie przewidziane w ustawowym upoważnieniu jako składniki tej opłaty. Tym samym jej wysokość została określona z przekroczeniem delegacji ustawowej; w części wynikającej z jej podwyższenia opłata ta w istocie stanowiła nową daninę publiczną (których wprowadzanie zarezerwowane jest dla aktów prawnych o randze ustawy).
Pomimo odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, przepis ten był sprzeczny z ustawą i niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania (por. wyrok NSA wW.z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1340/07).
Zgodnie zart. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejdnia 2 kwietnia 1997 r., sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylkoKonstytucjioraz ustawom. W konkretnej sprawie sąd może pominąć niekonstytucyjny przepis wydając rozstrzygnięcie wyłącznie w oparciu o przepisyKonstytucjii ustawy – również w sytuacji odroczenia utraty jego mocy obowiązującej (por. wyrok SN z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 33/02, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, wyrok NSA wW.z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1403/05 oraz wyrok SO w Jeleniej Górze z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt II Ca 59/10).
§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu– z uwagi na to, że przewidziana w nim opłata była pobierana przy pierwszej rejestracji w Polsce używanego samochodu przywiezionego z kraju Unii Europejskiej, a nie była nakładana przy nabyciu używanego samochodu na terytorium Polski - pozostawał także w sprzeczności z art. 90 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (por. postanowienie TS z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt C-134/07). Traktat ten obowiązuje w Polsce od dnia 1 maja 2004 r. (art. 2 aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej dołączonego dotraktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dnia 16 kwietnia 2003 r.) i ma pierwszeństwo przed prawem polskim (art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejdnia 2 kwietnia 1997 r.; co do nadrzędności prawa wspólnotowego por. też wyrok TS z dnia 15 lipca 1964 r., sygn. akt C-6/64 [C.vs(...)]). Trzy tygodnie przed zarejestrowaniem w Polsce samochoduV. (...),nr rej. (...), został on wyrejestrowany w Niemczech (wO.); korelacja tych zdarzeń wskazywała, że został on sprowadzony do Polski właśnie z Niemiec. Również z tej przyczyny uzasadnione było – przy określeniu właściwej wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu przy jego pierwszej rejestracji w Polsce - pominięcie§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu(por. wyrok SO w Jeleniej Górze z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt II Ca 59/10).
Powód dochodził swoich roszczeń w oparciu o przepisy o nienależnym świadczeniu (art. 410 k.c.); tym samym w sprawie dopuszczalna była droga sądowa (por. uchwałę SN z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07 i uchwałę SN z dnia 6 czerwca 2012 r., III CZP 24/12).
Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia – o ile nie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – przedawnia się w okresie dziesięcioletnim (art. 118 k.c.). W przypadku świadczenia, którego podstawa prawna odpadła po jego wykonaniu, roszczenie takie staje się wymagalne z dniem jej odpadnięcia (por. wyrok SN z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt V CSK 229/06). W sprawie roszczenie powoda stało się wymagalne w dniu 2 maja 2006 r. i nie uległo przedawnieniu.
Podlegające zwrotowi opłaty za wydanie karty pojazdu, które zostały nienależnie pobrane przed dniem 1 stycznia 2010 r. (tj. dniem, w którym – z wyjątkami – weszła w życieustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych) nie są nadpłatami w rozumieniuustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, lecz świadczeniami pieniężnymi pobranymi bez podstawy prawnej (por. uchwałę SN z dnia 6 czerwca 2012 r., III CZP 24/12). W efekcie nie stosuje się do nich – przez odesłanie zart. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznychw zw. z jejart. 60 pkt 7- przepisów regulujących kwestie zwrotu nadpłaty należności publicznoprawnej (w szczególnościart. 80 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, przewidującego wygaśnięcie prawa do zwrotu nadpłaty).
Uiszczona przez powoda, w części ponad kwotę 75 zł, opłata za wydanie karty pojazdu była świadczeniem nienależnym (podstawa tego świadczenia – po jego wykonaniu – odpadła) i pozwany – jako wzbogacony na skutek jej pobrania - był zobowiązany do jej zwrotu (art. 410 k.c.w zw. zart. 405 k.c.). W sprawie, przy rozstrzyganiu, Sąd pominął – jako niekonstytucyjny i sprzeczny z prawem wspólnotowym – przepis§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wprowadzający opłatę w kwocie 500 zł. Przyjął przy tym, że należna za wydanie karty pojazdu opłata zamykała się kwotą 75 zł (przewidziana w tym rozporządzeniu wysokość opłaty za wydanie wtórnika karty pojazdu oraz w kolejnym rozporządzeniu [Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu] wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu przy jego pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej). Należność powoda stanowiła różnicę pomiędzy opłatą pobraną (500 zł) a rzeczywiście przypadającą pozwanemu (75 zł) i wynosiła 425 zł.
Obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy (por. wyrok SN z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt V CK 461/03). Zwrot powinien nastąpić niezwłocznie po wezwaniu dłużnika (art. 455 k.c.). W sprawie skierowane do pozwanego wezwanie o zwrot nadpłaty zostało mu doręczone w dniu 13 kwietnia 2010 r.; od następnego dnia powodowi należały się zatem - od kwoty 425 zł - odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 § 1 i 2 k.c.).
O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął na podstawieart. 100 k.p.c.Z uwagi na to, że powód uległ tylko co do nieznacznej części swojego żądania (jedynie w zakresie odsetek ustawowych liczonych od dnia 11 marca 2005 r. do dnia 13 kwietnia 2010 r.) zostały one zasądzone od pozwanego. Zwrotowi podlegały jedynie koszty procesu poniesione w związku ze sprawą; w ich skład nie zaliczały się opłaty i wydatki (w tym również związane z prowadzoną korespondencją) poniesione w ramach innych postępowań sądowych lub administracyjnych (nie mogłyby być one także objęte podstawowym żądaniem, tj. doliczone do należności głównej [por. np. postanowienie SN z dnia 9 kwietnia 1968 r., II CR 30/68 i wyrok SN z dnia 12 grudnia 1996 r., I CKU 40/96]). W rachubę mogły wchodzić tylko celowe i udokumentowane koszty (art. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 109 k.p.c.), przez co poza ich zakresem pozostawałyby – nawet gdyby zostały poniesione w sprawie - koszty przejazdu do sądu, w celu złożenia pozwu, w kwocie 300 zł (skoro ekonomicznie uzasadnionym byłoby wysłanie pozwu pocztą); w sprawie jednak pozew nie został osobiście złożony w sądzie przez powoda ale właśnie wysłany pocztą (tak samo zresztą było we wcześniej wytoczonej przez powoda sprawie o sygn. I C 503/11).