Sąd Okręgowy w Białymstoku
VIII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VIII Ka 970/12
Data wyroku: 2013-01-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Niezabitowski, Przemysław Wasilewski, Dorota Niewińska-
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Bezpieczeństwu W Komunikacji, Niepoczytalność
Podstawa prawna: 178a§2 kk w zw. z art. 31§2 kk

u Sygn. akt VIII Ka 970 /12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 stycznia 2013 roku
Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Dariusz Niezabitowski
SSO Dorota Niewińska- spr.
SSO Przemysław Wasilewski
Protokolant : Agnieszka Malewska
Przy udziale prokuratora Elżbiety Korwell
po rozpoznaniu dniu 15 stycznia 2013 roku
sprawyP. K.oskarżonego o czyn zart. 178 a § 2 k.k.w zw. zart. 31 § 2 k.k.na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 19 września 2012 r.(sygn. akt XV K 1004 /12):
I. Zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnia oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu
II. Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy adw.U. K.kwotę 516,60 (pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy) złotych, w tym kwotę 96,60 (dziewięćdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt groszy) złotych podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym.
III. Kosztami procesu za obie instancje obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
P. K.stanął pod zarzutem tego, że w dniu 03 maja 2012 roku wB.ok. godziny 17:30 przyulicy (...)wP.P.prowadził po drodze publicznej rowermarki S.znajdując się w stanie nietrzeźwości: wynik I badania – 0,63 mg/dm3, wynik II badania – 0,69 mg/dm3zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu, przy czym czynu tego dopuścił się w stanie ograniczonej w stopniu znacznym zdolności rozpoznania jego znaczenia oraz pokierowania swoim postępowaniem,
tj. o czyn zart. 178a § 2 k.k.w zw. zart. 31 § 2 k.k.
Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 19 września 2012 roku w sprawie sygn. akt XV K 1004/12 na mocyart. 66 § 1 i 2 k.k.,art. 67 § 1 k.k.postępowanie wobecP. K.warunkowo umorzył na okres próby wynoszący 1 (jeden) rok.
Na mocyart. 67 § 3 k.k.w zw. zart. 39 pkt 3 k.k.orzekł wobecP. K.zakaz prowadzenia pojazdów rowerowych na okres jednego roku.
Na mocyart. 67 § 3 k.k.w zw. zart. 72 § 1 pkt 5 k.k.orzekł obowiązek powstrzymywania się od nadużywania alkoholu.
Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.U. K.kwotę 785,6 złotych tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Zwolnił podejrzanego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w całości.
Powyższy wyrok na podstawieart. 444 k.p.k.iart. 425 § 1 i 2 k.p.k.zaskarżyła obrońca podejrzanego w całości.
Na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.orazart. 438 pkt 3 k.p.k.orzeczeniu Sądu I instancji zarzuciła:

1
błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia, a polegający na przyjęciu, że podejrzanyP. K.będąc w stanie nietrzeźwości prowadził rower po drodze publicznej, podczas gdy alejka w parku nie jest drogą publiczną w rozumieniu przepisówustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych, co doprowadziło do uznania podejrzanego za winnego popełnienia czynu, który nie wypełnia ustawowych znamion przestępstwa;

2
błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia, a polegający na przyjęciu, żeP. K.dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu prowadzenia roweru w stanie nietrzeźwości, w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że podejrzany dopuścił się popełnienia tego czynu, tym bardziej, że zeznania dwóch świadków, na których oparł swoje ustalenia w sprawie wzajemnie się wykluczają.

W oparciu o podniesione zarzuty obrońcaP. K.wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcyP. K.zmierzająca do zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie podejrzanego od popełnienia zarzucanego mu czynu jest zasadna i dlatego zasługuje na uwzględnienie. Niemniej jednak Sąd odwoławczy nie podzielił wszystkich zarzutów sformułowanych przez skarżącą w wywiedzionym środku odwoławczym.
Na wstępie przypomnieć należy, żeart. 1 k.k.określa podstawowe kryteria odpowiedzialności karnej, której podlega sprawca popełniający czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w chwili jego popełnienia, zawierający stopień szkodliwości społecznej wyższy od znikomego, zdolny do przypisania mu winy. Popełnienie czynu zabronionego od strony przedmiotowej wymaga zatem zrealizowania zachowaniem sprawcy kompletu znamion określonych w konkretnej normie sankcjonowanej, zawartej w ustawie. Stwierdzenie braku znamion czynu zabronionego w zachowaniu sprawcy stanowi ujemną przesłankę procesową, wskazaną wart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.– obligującą do umorzenia postępowania, a w sytuacji, gdy następuje to po rozpoczęciu przewodu sądowego – do uniewinnienia sprawcy, zgodnie zart. 414 § 1 k.p.k.
Przechodząc na grunt stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać należy, że Sąd I instancji słusznie odmówił wiary wyjaśnieniom podejrzanego w zakresie, w jakim wskazywał, że nie jechał rowerem, tylko siedział na siodełku. Taki wniosek płynie z analizy zeznań funkcjonariusza policjiŁ. C.(k. 50v), zapisów w notatniku służbowym w/wymienionego (k. 51v) oraz treści notatki urzędowej sporządzonej przezA. H.(k. 1). Z przedmiotowych dowodów jednoznacznie wynika, żeP. K.siedział na siodełku rowerowym wykonując czynność jazdy rowerem. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej, nie budzi żadnych zastrzeżeń twierdzenie Sądu orzekającego, że podejrzany po pewnym czasie spędzonym na ławce w parku w oczekiwaniu na telefon odM. K., wsiadł na rower i zaczął oddalać się od przedmiotowej ławki. Dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń w tym zakresie nie mogła zmienić podjęta przez obrońcę podejrzanego próba ich podważenia poprzez odwołanie się do zeznańK. S.. Znamiennym jest bowiem, iż w tym zakresie w/wymieniony zaprzeczył nawet temu, żeP. K.siedział na siodełku roweru, co przyznał sam podejrzany.
Niemniej jednak samo prowadzenie roweru w stanie nietrzeźwości nie realizuje jeszcze znamion przestępstwa zart. 178a § 2 k.k.Dla bytu przedmiotowego przestępstwa koniecznym jest jeszcze, ażeby sprawca prowadził rower na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu. Dlatego też rozstrzygnięcie, czy podejrzany w niniejszej sprawie popełnił czyn zabroniony zart. 178a § 2 k.k.zależy m.in. od ustalenia, czy miejsce, w którym prowadził rower zalicza się do w/wymienionych miejsc przestępstwa stypizowanego w powołanym przepisie.
Punkt wyjścia rozważań w tym zakresie z pewnością winien stanowić opis czynu zarzuconegoP. K., który w zestawieniu z zebranym w niniejszej sprawie materiałem dowodowym, musiał przez Sąd Okręgowy zostać uznany za oczywiście błędny. W opisie czynu zarzuconegoP. K.wskazano mianowicie, że podejrzany wB., przyulicy (...), wP.P.prowadził po drodze publicznej rower znajdując się w stanie nietrzeźwości.
Tymczasem już tylko z notatki urzędowej sporządzonej przez funkcjonariusza policjiA. H.wynika, żeP. K.kierował rowerem będąc w stanie nietrzeźwości wP.P., alejką odulicy (...)wB.(k. 1). Powyższa notatka urzędowa znajduje swoje potwierdzenie nie tylko w zapisach w notatniku służbowym drugiego z funkcjonariuszy policji w osobieŁ. C.(k. 51v), ale również w jego zeznaniach, w których jednoznacznie wskazał, że czynność legitymowania podejrzanego miała miejsce w trakcie kontroli alejkiP.P.przyulicy (...)(k. 50v). Także świadekK. S.jednoznacznie stwierdził, że był legitymowany wP.P.wB.przyulicy (...)(k. 56v).
Oczywistym jest zatem, żeP. K.nie prowadził roweru po drodze publicznej przyulicy (...), lecz po alejce wP.P.od stronyulicy (...). Nie ulega również wątpliwości, że alejka w parku nie jest drogą publiczną. Zgodnie bowiem zart. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych(Dz. U. 2007, Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tejże ustawy do jednej z kategorii dróg (krajowych, wojewódzkich, powiatowych, gminnych), z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1w/wymienionej ustawy). W tym kontekście choć opis czynu zawarty przez prokuratora we wniosku o warunkowe umorzenie postępowania odpowiadał ustawowym znamionom przestępstwa zart. 178a § 2 k.k., to jednak nie znajdował potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Wszystkie powyższe okoliczności przemawiają za uznaniem, że podejrzany swoim zachowaniem nie zrealizował kompletu znamion czynu zabronionego zart. 178a § 2 k.k.Nie spotkało się to jednak z reakcją Sądu orzekającego, który z jednej strony w sposób całkowicie bezkrytyczny zaaprobował opis czynu zaproponowany przez oskarżyciela publicznego, z drugiej zaś strony niejednokrotnie w pisemnych motywach wyroku wskazywał jako miejsce zdarzenia alejkę wP.P., a nie drogę publiczną (zarówno w części uzasadnienia dotyczącej ustaleń faktycznych, jak i oceny dowodów).
Na marginesie nadmienić należy, że w sytuacji gdy wyrok nie został zaskarżony na niekorzyść oskarżonego, to Sąd odwoławczy, wobec zakazureformationis in peius, nie może ani dokonywać nowych ustaleń faktycznych, w tym przez zmianę opisu czynu, ani w tym celu uchylać wyroku i przekazywać sprawy do ponownego rozpoznania (por.postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2005 roku w sprawie sygn. akt I KZP 20/05, OSNKW 2005/9/76, Lex 153332). Poczynienie powyższej uwagi wydaje się być konieczne z racji sformułowania użytego przez Sąd orzekający w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Znamiennym jest bowiem, że choć Sąd Rejonowy ostatecznie przyjął, iż podejrzany prowadził rowerpo drodze publicznej, przyulicy (...)wP.P.wB., to jednak na stronie czwartej uzasadnienia wskazał, że podejrzany poruszał się alejką wP.P.–w strefie ruchu, na której nie poruszają się co do zasady samochody a jedynie piesi i inni rowerzyści.
Zdaniem Sądu Okręgowego alejki w parku nie można zaliczyć również do strefy ruchu, gdyż z definicji jej wprost wynika, że strefa ruchu może być utworzona wyłącznie na drodze wewnętrznej i musi być oznakowana znakami D – 52 i D – 53. Alejka w parku nie spełnia powyższych kryteriów.

Należy stanowczo podkreślić, iż w zaistniałej sytuacji procesowej, wobec braku środka odwoławczego wniesionego na niekorzyść podejrzanego, Sąd odwoławczy nie mógł rozważać zmiany ustaleń faktycznych i opisu czynu przypisanego podejrzanemu w kierunku wskazanym przez Sąd Rejonowy w pisemnych motywach orzeczenia, z uwagi na zakaz płynący zart. 434 § 1 k.p.k.Co więcej, nawet w razie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz w przypadku istnienia ku temu podstaw, z tych samych względów nie mógłby dokonać takiej zmiany również Sąd I instancji. Dlatego też uznając, iż przypisaneP. K.zachowanie nie wyczerpuje wszystkich wymaganych przez prawo materialne znamion przestępstwa zart. 178a § 2 k.k., Sąd Okręgowy uniewinnił w/wymienionego od stawianego mu zarzutu.
O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięto na mocy § 14 ust. 2 pkt 4 w zw. z § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28.09.2002 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.