Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 528/12
Data wyroku: 2013-03-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Mazurek, Andrzej Palacz (spr.)aw), Marek Klimczak
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 805 par 1 i 2 kc

Sygn. akt. I ACa 528/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 marca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący

SSA Andrzej Palacz (spraw)

Sędziowie:

SA Marek Klimczak
SA Dariusz Mazurek

Protokolant:

st. sekr. sądowy Aleksandra Szubert

po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2013 r. na rozprawie
sprawy z powództwaA. R.
przeciwkoTowarzystwu (...) S.A.wW.poprzednio(...) S.A.wW.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu
z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I C 200/11

I
z m i e n i azaskarżony wyrok w punkcie II w związku z punktem III, w punkcie IV i punkcie V w ten sposób, że:

1
z a s ą d z aod pozwanegoTowarzystwa (...) S.A.wW.poprzednio(...) S.A.wW.na rzecz powódkiA. R.kwotę 13.105,74 zł (trzynaście tysięcy sto pięć 74/100) z ustawowymi odsetkami od dnia 15 marca 2011 r., a w pozostałej części powództwoo d d a l a,

2
n a k a z u j eściągnąć od pozwanegoTowarzystwa (...) S.A.wW.poprzednio(...) S.A.wW.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu kwotę 656 zł (sześćset pięćdziesiąt sześć) tytułem opłaty od uwzględnionego roszczenia, od której powódka była zwolniona,

3
o d s t ę p u j eod obciążania z zasądzonego roszczenia powódkiA. R.opłatą sądową od oddalonego roszczenia, od której powódka była zwolniona,

4
z n o s iwzajemnie między stronami koszty procesu,

II
o d d a l aapelację w pozostałym zakresie,

III
z n o s iwzajemni między stronami koszty postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu, w sprawie z powództwaA. R.przeciwkoTowarzystwu (...) S.A.wW.poprzednio(...) S.A.wW., wyrokiem z dnia 19.09.2012 r, sygn. akt I C 200/11 :

I
umorzył postępowanie w części dotyczącej zapłaty kwoty 5532,43 zł,

II
zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 75.064 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 15.03.2011 r, do dnia zapłaty,

III
oddalił powództwo w pozostałej części,

IV
nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu kwotę 3754 zł tytułem opłaty od uwzględnionego roszczenia,

V
zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a w pozostałym zakresie koszty procesu wzajemnie zniósł.

W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, że budynek mieszkalny powódki wybudowany został w 1973 r. W 2001 r. był on zalany w wyniku powodzi i do 2009 r. był on sukcesywnie remontowany . Na ścianach zostały położone płyty gipsowo - kartonowe, obniżono sufit, wykonano szpachlowanie i malowanie , w czterech pomieszczeniach zostały położone płytki ceramiczne, a w kuchni płytki i podłoga. W pomieszczeniach na piętrze położono panele podłogowe , zamontowano nowe rurki miedziane, grzejniki i piec centralnego ogrzewania . Położono nowe parapety z tworzywa sztucznego i założono nowe okna plastikowe . Założono także nowe drzwi z odrzwiami, zamontowano nowe schody na górę z drewna dębowego, wymieniono instalację elektryczną. Wymieniono cześć krokwi, na dachu położono nowa blachę. W garderobie i spiżarni zamontowano drewniane elementy . W wyniku powodzi w miesiąca maju i czerwcu 2010 r. doszło do dwukrotnego zalania domu wodą . Woda podeszła w budynku mieszkalnym niemal do sufitu. Wdał się grzyb, ściany zostały nadwyrężone .
Budynek garażowy ( przyległy do domu) wybudowany został w 1997 r. i po powodzi w 2001 r. został wyremontowany ( wymiana bramy garażowej, drzwi zewnętrznych i instalacji elektrycznej).
Stodoła ( budynek gospodarczy) została wybudowana w 1969 r. i również po powodzi w2001 r. została częściowo wyremontowana poprzez wymianę drzwi, okien i instalacji elektrycznej .
Ustalił Sąd Okręgowy także, że w postępowaniu szkodowym, rozliczając szkodę, pozwany nie zastosował własnego cennika , posłużył się natomiast - do wyliczenia wartości szkody -cennikami robocizny ludzkiej, materiałów i kosztów, pracy , sprzętu , opracowywanymi co kwartał przez Ośrodek Wdrożeń Ekonomiczno -Organizacyjnych Promocja Sp. z o.o nazywanymi(...). Opracowane zostały kosztorysy szczegółowe wykonania remontów poszczególnych budynków oparte o ceny średnie(...)i bezpośrednio o katalogi nakładów rzeczowych (KNR-y). Cenniki te uwzględniają specyfikę prac remontowych po powodzi . W postępowaniu szkodowym wartość szkody ustalił ubezpieczyciel metodą kosztorysu szczegółowego i przyjął , że szkoda wynosi w budynku mieszkalnym 45.306,92 zł , w garażu 10.635,96 zł, w stodole 9.154,11 zł.
Ustalił Sąd Okręgowy również , że suma ubezpieczenia dla budynku mieszkalnego wynosiła 120000 zł, dla budynku garażowego 10000 zł, dla stodoły 45000 zł, zaś wartość szkody przy zastosowaniu cennikaWydawnictwa (...)odnoście robót remontowych po klęskach żywiołowych i cen robót jednostkowych wynosi dla budynku mieszkalnego 63770 zł, dla budynku garażowego 23640 zł, dla stodoły 46230 zł - podzielił w tym zakresie opinię biegłegoB. S. (1)(k. 328 - 336 i 377/2, 378), a nie podzielił opinii biegłegoE. W.(k. 241 - 247, 272 - 277), który wyliczył wartość szkody na podstawie kosztorysu szczegółowego , odnośnie domu mieszkalnego na kwotę 49.731 zł, odnośnie garażu 10.652 zł, odnośnie stodoły 11.951 zł.
Analizując powyższe ustalenia faktyczne i mając na uwadze, że pozwany ubezpieczyciel wypłacił powódce przed dniem wyrokowania odszkodowanie : za budynek mieszkalny w wysokości 44243,31 zł, za budynek garażu 8696,49 zł, za budynek stodoły 5636,57 zł , zasadnym jest roszczenie odszkodowawcze powódki co do kwoty 19526,69 zł za budynek mieszkalny , 1303,51 za budynek garażu, 39363,45 zł za budynek stodoły , a więc w łącznej kwocie 60.194 zł.
Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku przyznał, że w pkt. II wyroku omyłkowo zamiast kwoty 60194 zł zasądził kwotę 75.064zł, ta omyłka ma również wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w pkt. IV wyroku .
Odsetki ustawowe od zasądzonej kwoty Sąd ustalił od dnia 15.03.2011 r, gdyż dopiero na miesiąc przed tą datą powódka złożyła ubezpieczycielowi posiadane faktury za roboty budowlane i materiały, co ostatecznie pozwoliło na zakończenie postępowania szkodowego .
W konsekwencji powyższych ustaleń i przyjętych poglądów Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt. II wyroku na podstawieart. 805 § 1 i 2 kc.
O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 kpc.
Od powyższego wyroku w zakresie rozstrzygnięć zawartych w pkt. II ( częściowo ) , w pkt. IV i V apelację wywiódł pozwany i zarzucając :
naruszenie prawa materialnego , a toart. 68 ust. 1 oraz ust. 4w związku zart. 70 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, poprzez błędnąjego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż brzmienie w/w przepisów nie może być interpretowane jako prawo pomniejszenia szkody - w przypadku ubezpieczenia wg wartości rzeczywistej - o faktyczne zużycie techniczne budynków za okres od daty zawarcia umowy, a także dodatkowo ( również) za okresy od daty zawarcia umowy do daty powstania szkody,
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 361 § 1 i2kcw związku zart. 824 § 1 kcpoprzez przekroczenie zasady, iż odszkodowanie nie może przekraczać wysokości szkody pozostającej w adekwatnym związku przyczynowo - skutkowym ze szkodą polegające na przyjęciu jako podstawy ustalenia szkody wyliczeń wg szacunków przez zastosowanie metody uproszczonego wyliczenia wartości szkody pomimo, iż w toku postępowania ta sama szkoda została wyliczona przez biegłego sądowego z zastosowaniem daleko bardziej precyzyjnej metodą kosztorysu szczegółowego,
- naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie zasady rozkładu ciężaru dowodów i bezpodstawne przyjęcie , iż powód w toku procesu wykazał wysokość poniesionej szkody, tj. naruszenie w szczególnościart. 6 kcw związku zart. 353 kc,art. 361 kc,art. 363 kc,
- naruszenie prawa materialnego tj.art. 13 ust.3 ustawy z dnia 22.05.2003 r o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, a takżeart. 824 § 1 kcw związku zart. 22 ust. 1 ustawy z dnia 22.05.2003 r.o ubezpieczeniach obowiązkowych , UFG i PBUK tj. zasądzenie świadczenia odszkodowawczego w przypadku szkody przypadającej na budynek gospodarczy i budynek garażu powyżej umownej sumy ubezpieczenia,
- naruszenie prawa procesowego tj.art. 278 § 1 kpcpoprzez przeprowadzenie przez Sąd dowodu z opinii biegłego, w której to opinii biegły poza ocena faktów w oparciu o wiadomości specjalne dokonał także wykładni przepisów prawa i na podstawie własnej interpretacji przepisów oparł wnioski końcowe wydanej opinii,
- naruszenie prawa procesowego tj.art. 233 § 1 kpcprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału procesowego zebranego w sprawie oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów , przez przyjęcie jako właściwej do oceny wartości szkody opinii biegłegoB. S. (1), a pominięcie w całości opinii biegłegoB. W., wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, tj. w zakresie pkt. II poprzez oddalenie powództwa co do kwoty 73.705,95 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 15.03.2011 r. , w zakresie pkt. IV i V przez oddalenie w całości powództwa przy jednoczesnym zasądzeniu od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania , w tym kosztów zastępstwa procesowego, za obie instancje, według norm przepisanych.
Powódka wniosła o uwzględnienie apelacji do kwoty przewyższającej zasądzone roszczenie w kwocie 60194 zł , a w pozostałym zakresie oddalenie apelacji , a także zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych .
Sąd Apelacyjny rozpoznając apelację pozwanego zważył, co następuje:
Apelacja częściowo zasługuje na uwzględnienie .
Sumę ubezpieczenia , odrębnie dla każdego budynku, ustala ubezpieczający z zakładem ubezpieczeń , z tym, że suma ubezpieczenia może być liczona różnie , w tym i tak jak ustalono w przedmiotowej umowie ubezpieczenia (art. 70 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych- Dz. U nr 124, poz. 1152 z późn. zm.) tj. rzeczywistej wartości tych budynków , przez którą rozumie się wartość w stanie nowym w dniu zawarcia umowy pomniejszoną o stopień zużycia budynków w gospodarstwie rolnym .
Wysokość szkody - odszkodowanie może być wypłacone jedynie do sumy ubezpieczenia - przy ubezpieczeniu obowiązkowym może być ustalana różnie, w tym w razie podjęcia odbudowy lub remontu budynku ( budynków) na podstawie kosztorysu wystawionego przez podmiot dokonujący odbudowy lub remontu odzwierciedlający koszty związane z odbudową lub remontem , określone zgodnie z obowiązującymi w budownictwie zasadami kalkulacji i ustalania cen robót budowlanych - przy uwzględnieniu dotychczasowych wymiarów, konstrukcji, materiałów i wyposażenia, a jeżeli suma ubezpieczenia została ustalona według wartości rzeczywistej, a tak było w niniejszej sprawie, uwzględnia się również faktyczne zużycie budynku od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń do dnia powstania szkody ( art. 68 ust. 1 pkt. 2 ustawy ).
Tak więc dokonując oszacowania szkody biegli mieli obowiązek stosowania metodologii szacowania szkody wynikającej z ustawowych zasad wynikających z ustawy, w szczególności z art. 68 ust. 1 pkt. 1 i 2 , 69 pkt. 1 i 2 , 70 ust. 1 - 4 .
BiegłyB. S.swoją opinię, przy ustalaniu wysokości szkody , oparł o Biuletyn cen robót remontowych po klęskach żywiołowych(...)z III kwartału 2010 r. , a zatem ustalenie faktyczne Sądu Okręgowego o wysokości szkody na podstawie opinii tego biegłego, nie jest trafne . Miarodajną w tym zakresie , zgodną z kryteriami ustawowymi , jest opinia biegłegoE. W., który wycenił szkodę w budynku mieszkalnym na kwotę 49.731 zł, w stodole na kwotę 11.951 zł, w garażu na kwotę 10.652 zł - wyliczając szkodę biegły uwzględnił również faktyczne zużycie budynków od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń do dnia powstania szkody i Sąd Apelacyjny ustala, na podstawie tej opinii, wysokość szkody w budynkach powódki na łączną kwotę 72.334 zł.
Mając powyższe ustalenie na uwadze , a także , że wysokość odszkodowania nie może przekraczać sumy ubezpieczenia danego budynku , roszczenie powódki o odszkodowanie jest zasadne :
- do kwoty 5.487,69 zł w przypadku domu mieszkalnego ( szkoda 49.731 zł minus wypłacona kwota odszkodowania przed wyrokowaniem 44.243,31 zł),
- do kwoty 1.303,60 zł w przypadku garażu ( suma ubezpieczenia 10.000 zł minus wypłacona kwota odszkodowania przed wyrokowaniem 8.696,40 zł),
- do kwoty 6.314,45 zł w przypadku stodoły ( szkoda 11.951 zł minus wypłacona kwota odszkodowania przed wyrokowaniem 5.636,55 zł), co daje łącznie kwotę 13.105,74 zł.
Dlatego też Sąd Apelacyjny orzekł jak w pkt. 1.1 i pkt. II wyroku na podstawieart. 386 § 1 kpciart. 385 kpc.
Powódka była zwolniona od opłaty sądowej od pozwu i dlatego też w pkt. I. 2 wyroku Sąd nakazał ściągnąć od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu kwotę 656 zł tytułem opłaty od uwzględnionego roszczenia - art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych .
Z uwagi na charakter sprawy Sąd Apelacyjny uznał za celowe na podstawie art. 113 ust. 4 w związku z art. 113 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych odstąpić od obciążania powódki z uwzględnionego roszczenia , opłatą sądową od oddalonego roszczenia - pkt. I. 3 wyroku .
Ponieważ ostatecznie powództwo zostało uwzględnione tylko w części Sąd Apelacyjny o kosztach procesu przed Sądem I instancji orzekł jak w pkt. I. 4 wyroku na podstawieart. 100 kpc.
Ponieważ apelacja pozwanego została częściowo uwzględniona a częściowo oddalona , koszty postępowania apelacyjnego Sąd wzajemnie między stronami zniósł na podstawieart. 108 § 1 kpcw związku zart. 100 kpc. .