Sąd Okręgowy w Suwałkach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 331/13
Data wyroku: 2013-09-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Witkowski
Słowa kluczowe: Renta Rodzinna
Podstawa prawna: art. 70 sut. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III U 331/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 września 2013r.

Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Piotr Witkowski

Protokolant:

sekr. sądowy Beata Dzienis

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2013r. w Suwałkach

sprawyJ. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o rentę rodzinną
w związku z odwołaniemJ. J.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 11 marca 2013 r. znak(...)

zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeJ. J.prawo do renty rodzinnej po zmarłej w dniu13 października 2012r. żonieG. J.od dnia17 stycznia 2013r.

Sygn. akt III U 331/13

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO., decyzją z dnia 11.03.2013r. odmówiłJ. J.prawa do renty rodzinnej.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie zart. 70 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), wdowiec ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli:
1/ w chwili śmierci żony osiągnął wiek 50 lat lub był niezdolny do pracy, albo
2/ wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnione do renty rodzinnej po zmarłej żonie, które nie osiągnęło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole – 18 lat życia, lub jeżeli sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej.
Zgodnie z ust. 2 tego artykułu prawo do renty rodzinnej nabywa również wdowiec, który osiągnął wiek 50 lat lub stał się niezdolny do pracy po śmierci żony, nie później jednak niż w ciągu 5 lat od jej śmierci lub od zaprzestania wychowywania osób wymienionych w ust. 1 pkt. 2.
Zgodnie zaś z art. 3 tego artykułu, małżonek rozwiedziony lub wdowiec, który do dnia śmierci żony nie pozostawał z nią we wspólności małżeńskiej, ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli oprócz spełnienia warunków określonych w ust. 1 lub 2, miał w dniu śmieci żony prawo do alimentów z jej strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową.
J. J.nie ma zaś prawa do renty rodzinnej, ponieważ z całości dokumentacji zebranej w sprawie wynika, że nie został spełniony warunek pozostawania we wspólnocie małżeńskiej. Do dnia śmierci żony był osobą bezdomną, a więc nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego, co świadczy o braku więzi duchowej, fizycznej i materialnej. Nie miał też w chwili śmierci żony prawa do alimentów z jej strony ustalonego wyrokiem lub ugodą sądową.
W odwołaniu od tej decyzjiJ. J.wskazał, że zamieszkiwał pod adresem(...)-(...) E.,ul. (...), wypełniając powinności wynikające z zawartej umowy małżeńskiej.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, uzasadniając jak w zaskarżonej decyzji.
Organ rentowy wskazał też, że istnienie wspólności majątkowej nie jest równoznaczne ze wspólnością małżeńską. Potwierdzeniem tego jest wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 28.08.1997r. III AUa 647/97, że prawo do renty rodzinnej nie przysługuje wdowie, która przed zgonem małżonka nie pozostawała z nim w faktycznej wspólności małżeńskiej oraz nie miała w chwili jego śmierci ustalonego prawa do alimentów wyrokiem lub ugodą sądową. Formalne zaś istnienie ustawowej wspólności majątkowej małżonków, wynikające z przepisówkodeksu rodzinnegoi cywilnego, związane z brakiem rozwodu, nie uzasadnia ustalenia istnienia wspólności małżeńskiej w rozumieniuustawy z dnia 14.12.1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).
Powołał się również na stanowisko Sądu Najwyższego z wyroku z dnia 6.03.1997r. II UKN 122/97, że przez wspólność małżeńską rozumie się rzeczywisty związek łączący małżeństwo, obejmujący wspólne zamieszkiwanie i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, wspólne pożycie, wierność i pomoc we współdziałaniu dla dobra założonej rodziny.

Sąd Okręgowy w Suwałkach ustalił i zważył, co następuje:
Odwołanie należało uznać za uzasadnione.
Chociaż zgodzić się należy z organem rentowym, że formalne istnienie wspólności majątkowej (ustawowej) nie wystarcza do przyjęcia, że małżonkowie pozostawali ze sobą we wspólności małżeńskiej, to w sprawie uznać jednak należało, że odwołujący się pozostawał ze swoją zmarłą żonąG. J.w faktycznej wspólności małżeńskiej poprzez wspólne zamieszkiwanie i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Tak bowiem wynika z zeznań zawnioskowanych przez odwołującego się świadków – teściowejH. R.i synaM. J.. Zgodnie oni bowiem zeznali, że odwołujący się mieszkał razem ze swoją żonąG. J.i prowadził z nią wspólne gospodarstwo domowe. Choć nie pracował, to jego rodzice dawali mu pieniądze, robił zakupy i przynosił do domu jedzenie. Świadczy to więc o więzi małżeńskiej odwołującego ze swoją żoną. Wprawdzie, jak też zeznali świadkowie, odwołujący się z racji choroby psychicznej żony i stąd jej agresywnego zachowania musiał nieraz, ustępując jej, opuszczać wspólne mieszkanie i tułać się, mieszkając u teściów albo i przebywając nawet na dworcu, to jednak zawsze wracał do wspólnego mieszkania, jak żonie przechodziły stanu chorobowe. Okoliczności więc chwilowych rozstań co pewien czas nie spowodowały zerwania ich więzi małżeńskiej i do ich rozstania nie doszło. Przez wiele lat byli w stanie – jak wynika z zeznań świadków – porozumieć się, a choroba żony trwała już od 20 lat i razem wyprowadzili się kilka lat temu do wspólnego mieszkania naul. (...)wE.. Przemawia więc to tylko tym bardziej za wspólnością małżeńską, zwłaszcza że odwołujący się, co też wynika z zeznań świadków, mieszka obecnie u teściowejH. R.naul. (...), skąd wcześniej z żoną wyprowadzili się. Trudno więc w tych okolicznościach uważać, aby doszło do rozpadu więzi małżeńskiej odwołującego się z żoną przed jej śmiercią. Fakt, iż wynika to z tego, że we wniosku napisał, że jest bezdomny, tego przesądzać nie może. Wytłumaczył przecież to tym, iż tak napisał dlatego, że nigdzie nie jest zameldowany. W mieszkaniu naul. (...), gdzie mieszkał z żoną, nie chcieli go zameldować rodzice żony, będący właścicielami tego mieszkania, a z mieszkania naul. (...), gdzie wcześniej wszyscy mieszkali, wymeldowali go. Potwierdziła to w swoich zeznaniachH. R., uzasadniając to względami rozliczeń finansowych z rodzicami odwołującego się. Nie uznała jednak, że nastąpił rozpad pożycia małżeńskiego jej córki z odwołującym się. Rozumiała przy tym jego sytuację, ponieważ z racji choroby psychicznej jej córki sama z mężem doznała od niej agresji i wiele przecierpiała. Uważała przy tym, że odwołujący się musiał zawsze ustępować córce, jak go wypędzała, ale zawsze do niej wracał i żyli razem. Z jej zeznań jednoznacznie wynika, że małżeństwo córki z odwołującym nie rozpadło się i pozostawali we wspólności małżeńskiej.
Trzeba też zauważyć, na co wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14.12.2009r. I UK 184/09 (Lex 574521), że ciężar dowodu nie pozostawania we wspólności małżeńskiej spoczywa na organie rentowym. W sytuacji więc zeznań złożonych w sprawie przezH. R.iM. J., organ rentowy musiałby kontrdowodami wykazać odmienny stan rzeczy niż wynika z zeznań tych świadków co do istnienia wspólności ustawowej odwołującego się i jego żony. Tymczasem takich wystarczających dowodów nie złożył, a sam zapis o bezdomności we wniosku o rentę rodzinną nie może być wystarczający. Zażądana też informacja z Sądu Rejonowego wE.o toczącym się wobec odwołującego się postępowaniu karnym nic nie mówi o ewentualnym nagannym postępowaniu wobec żony, jak też i informacja policji co do interwencji w ich miejscu zamieszkania.
Mając zatem to wszystko na uwadze, Sąd Okręgowy na mocyart. 47714§ 1 kpczmienił zaskarżoną decyzję i przyznałJ. J.prawo do renty rodzinnej po zmarłej w dniu 13.10.2012r. żonieG. J.od dnia 17.01.2013r., tj. dnia złożenia wniosku o rentę. W chwili śmierci żony posiadał bowiem 50 lat, gdyż urodził się 11.09.1958r.

PW/mmw