Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 503/13
Data wyroku: 2013-06-21 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Ciesielska, Teresa Kołbuc, Marek Boniecki
Słowa kluczowe: Służebność Drogi Koniecznej
Podstawa prawna: 145 k.c., 386 par. 4 k.p.c.

Sygn. akt II Ca 503/13

POSTANOWIENIE
Dnia 21 czerwca 2013 r.

Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Teresa Kołbuc (spr.)
Sędziowie:SO Elżbieta Ciesielska
SO Marek Boniecki
Protokolant: protokolant sądowy Iwona Cierpikowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2013 r. sprawy
z wnioskuH. P.
z udziałemJ. G.,A. W.,P. W.,B. B.,T. B.,A.S.,Z. P.iJ. W.
o ustanowienie drogi koniecznej
na skutek apelacji wnioskodawczyni i uczestniczkiJ. G.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Busku - Zdroju
z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt I Ns 589/10

postanawia:uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Busku – Zdroju, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

II Ca 503/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2013r. Sąd Rejonowy w Busku – Zdroju oddalił wniosekH. P.o ustanowienie drogi koniecznej dla nie mającej dostępu do drogi publicznej nieruchomości położonej wZ., stanowiącejdziałkę oznaczoną numerem (...)z tej przyczyny, że wnioskodawczyni w toku sprawy, w dniu 19 września 2012r. zbyła tę działkę na rzecz swojej córkiJ. G.i przez to w dacie wydania orzeczenia w sprawie niniejszej nie była już osobą legitymowaną czynnie. Obecna właścicielka powyższej nieruchomości może wystąpić z własnym wnioskiem o ustanowienie potrzebnej służebności drogi koniecznej.
Apelacjeod tego postanowienia wniosły:H. P.i uczestniczkaJ. G..
Zarzuciły naruszenie prawa materialnego tj.art. 145 k.c.w zw. zart. 285 k.c.poprzez błędną ich wykładnię i ustalenie, że darowanie przezH. P.w toku sprawy na rzecz uczestniczkiJ. G.działki położonej wZ., oznaczonej(...), do której droga ma być doprowadzona stanowi samoistną podstawę oddalenia wniosku i w konsekwencji nie została rozpoznana istota sprawy. Podniosły, że z wnioskiem o ustanowienie drogi koniecznej wystąpiłaH. P.- właścicielka nieruchomości nie mającej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Późniejsze zmiany podmiotowe w sferze własnościowej nie mogą stanowić podstawy do oddalenia wniosku. Nabywczyni działki jest osobą zainteresowaną, która sama posiada uprawnienie do żądania ustanowienia drogi koniecznej. Orzeczenie Sądu kłóci się z zasadami ekonomiki procesowej.
Wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje są zasadne.
Zasadny jest zarzut, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, co skutkuje uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Roszczenie zart. 145 k.c.przysługuje właścicielowi nieruchomości nie mającej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, zaś adresatem roszczenia są właściciele tych nieruchomości, przez które może być przeprowadzona droga łącząca nieruchomość pozbawioną dostępu do drogi publicznej z tą drogą. Orzeczenie sądu oparte na przepisieart. 145 k.c.może zatem dotyczyć tylko aktualnych właścicieli powyższych nieruchomości.
W razie zbycia przez wnioskodawcę w toku toczącego się postępowania o ustanowienie drogi koniecznej nieruchomości nie mającej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej następuje utrata przez wnioskodawcę statusu „zainteresowanego”. W ocenie Sądu Okręgowego skutki procesowe zbycia przez wnioskodawcę nieruchomości w toku postępowania o ustanowienie drogi koniecznej nie podlegają ocenie na podstawieart. 192 pkt.3 k.p.c.Nie można bowiem przyjąć, że zbycie przez wnioskodawcę nieruchomości nie ma wpływu na bieg sprawy. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20.10.2004r. IV CK 91/04 ( OSNC 2005/10/177) „specyfika postępowania nieprocesowego wyraża się w posiadaniu interesu prawnego jako podstawy uczestnictwa oraz w potrzebie uregulowania określonych stosunków prawnych nie przez wzgląd na naruszenie praw wnioskodawcy, lecz ze względu na uprawnienie związane z samą istotą określonej konstrukcji materialnoprawnej”. Powyższe wyłącza możliwość przyjęcia, że właściciel, który wystąpił o ustanowienie drogi koniecznej dla nieruchomości, którą następnie zbył w toku postępowania pozostaje uczestnikiem postępowania oraz adresatem merytorycznego rozstrzygnięcia sądu. WnioskodawczyniH. P.z powodu utraty statusu osoby zainteresowanej powinna zostać wyeliminowana z dalszego udziału w sprawie przez umorzenie wobec niej postępowania na podstawieart. 355 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.( por. w/w postanowienie Sądu Najwyższego).
Nabywczyni powyższej nieruchomościJ. G.- jako zainteresowana w sprawie - prawidłowo została wezwana przez Sąd Rejonowy do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. W ocenie Sądu Okręgowego w sytuacji, gdyJ. G.oświadczyła przed Sądem Rejonowym na rozprawie w dniu 18.01.2013r., że „ podtrzymuje” jako aktualny właścicieldziałki nr (...)położonej wZ.stanowiskoH. P.o ustanowienie drogi koniecznej dla tej działki przezdziałkę oznaczoną nr (...)to postępowanie w dalszym ciągu powinno się toczyć z jej udziałem jako wnioskodawcą. Za takim rozwiązaniem przemawia fakt, że droga konieczna w oparciu oart. 145 k.c.byłaby ustanawiana na rzecz każdoczesnego właścicieladziałki oznaczonej nr (...), położonej wZ., a nie tylko na rzeczH. P.. Nadto skoro w postępowaniu nieprocesowym nie ma zastosowaniaart. 192 pkt. 3 k.p.c.to na wstąpienieJ. G.do sprawy w charakterze wnioskodawcy nie jest wymagana zgoda uczestników – właścicieli nieruchomości przez które mogłaby taka droga być ustanowiona. W okolicznościach sprawy brak więc było podstaw do oddalenia wniosku o ustanowienie drogi koniecznej dladziałki nr (...)położonej wZ.tylko z powodu braku legitymacji czynnej po stronieH. P..
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy nie orzekł o żądaniu ustanowienia drogi koniecznej, nie dokonał oceny zasadności tego wniosku. Dotychczas przeprowadzone przez Sąd pierwszej instancji postępowanie dowodowe nie daje sądowi drugiej instancji możliwości wydania orzeczenia reformatoryjnego.
Powyższe skutkuje uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Busku- Zdroju.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy poczyni ustalenia przez jakie nieruchomości może być ewentualnie przeprowadzona droga konieczna dladziałki nr (...)położonej wZ.według reguł wynikających z§ 2 i 3 art. 145 k.c.Rozważy ponowne przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości z udziałem geodety, sporządzi szkic z oględzin wskazujący warianty, wg. których droga ta ma być przeprowadzona, zleci biegłemu geodecie sporządzenie mapy geodezyjnej z naniesionym projektem drogi koniecznej, ustali wysokość należnego wynagrodzenia za ustanowienie drogi koniecznej,

( SSO E. Ciesielska) ( SSO T. Kołbuc) ( SSO M. Boniecki)