Sąd Okręgowy we Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1136/12
Data wyroku: 2013-08-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Rudnicki
Słowa kluczowe: Uchwała Wspólnoty
Podstawa prawna: art. 25 ustawy o własności lokali, art. 189 k.p.c.

Sygn. akt I C 1136 / 12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 sierpnia 2013 r.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:SSO Krzysztof Rudnicki
Protokolant:Małgorzata Wąchała

po rozpoznaniu w dniu 23.08.2013 r.
we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z powództwaT. S.iP. S.
przeciwkoWspólnocie Mieszkaniowej nieruchomości przyul. (...)weW.
o uchylenie, stwierdzenie nieważności lub ustalenie nieistnienia uchwał

I.umarza postępowanie w sprawie w części dotyczącej uchwały pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej nr(...);

II.stwierdza nieważność uchwały pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej nr(...)z dnia 23.03.2012 r.;

III.ustala, że nie została podjęta uchwała pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej nr(...)z dnia 09.07.2001 r.;

IV.oddala powództwo o stwierdzenie nieważności lub uchylenie uchwały pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej nr(...)z dnia 09.07.2001 r.;

V.zasądza od pozwanej na rzecz powodów200 złkosztów procesu;

VI.zarządza zwrócić powodom100 złpołowy opłaty od pozwu o uchylenie uchwały nr(...);

VII.nakazuje pozwanej uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu200 złbrakujących kosztów sądowych.

UZASADNIENIE
PowodowieT. S.iP. S.jako właścicielelokalu nr (...)wnieśli o uchylenie uchwał Wspólnoty Mieszkaniowej przyul. (...)weW.:
- nr(...)z dnia 23.03.2012 r. – w sprawie zobowiązania zarządcy przymusowego do skierowania do sądu wniosku o zawezwanie do próby ugodowej ze wspólnikami(...) S.C.i zlecenia prowadzenia tej sprawy radcy prawnemu,
- nr(...)z dnia 22.02.2013 r. – w sprawie zwolnienia z obowiązku nałożonego uchwałą nr(...)z dnia 09.07.2001 r. oraz zgody na wymianę drzwi wejściowych do budynku.

W piśmie z dnia 11.06.2012 r. powodowie podali, że dowiedzieli się o uchwale nr(...)w dniu 28.03.2012 r.

W piśmie z dnia 29.10.2012 r. powodowie cofnęli żądanie uchylenia uchwały nr(...).

W piśmie z dnia 06.11.2012 r. powodowie wnieśli o stwierdzenie nieważności ewentualnie o uchylenie uchwały nr(...).
Ponadto wnieśli o stwierdzenie nieważności, ewentualnie o uchylenie uchwały nr(...)z dnia 09.07.2001 r. w sprawie wyrażenia zgody na wykonanie przebudowy pomieszczenia użytkowego wkantorze (...) S.C.(...)M.iA. S.polegającej na podniesieniu stropu znajdującego się pomiędzy kantorem amieszkaniem nr (...)należącym doS.C. (...)jako sprzecznej z przepisami prawa, z umową właścicieli lokali, naruszającej zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną, naruszającej interes powoda.
Powodowie zarzucili, że obie skarżone uchwały są niezgodne z przepisami prawa, a to:
- z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, z art. 41 ust. 3, z art. 32 ust. 1 i 2 w zw. zart. 37 ust. 1i zart. 45 ust. 1 Konstytucji RPi zart. 25 ust. 1uwl i zart. 18 ust. 1uwl,
- nie można postawić uchwale zarzutu niezgodności z umową właścicieli lokali, skoro umowa nie została zawarta pomimo obowiązku jej zawarcia,
- zart. 98 kc, bowiem pełnomocnik właściciela lokalu przy złożeniu podpisu na projekcie uchwały musi legitymować się pełnomocnictwem rodzajowym.

W odpowiedzi na pozew z dnia 08. 12.2012 r. pozwana Wspólnota Mieszkaniowa przyul. (...)weW.wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów kosztów procesu.
Podniosła, iż powództwo w części dotyczącej uchwały nr(...)jest bezprzedmiotowe. Uchwała została podjęta w drodze indywidualnego zbierania głosów. Powód nie wykazał, aby spełniona była któraś z przesłanek wymienionych w art. 25 uwl. Błędny jest wywód co do naruszenia przepisów prawa. Uchwała mogła zostać podjęta jako przekraczająca czynności zwykłego zarządu.

W piśmie z dnia 03.01.2013 r. powodowie cofnęli żądania stwierdzenia nieważności ewentualnie uchylenia uchwały nr(...)z dnia 09.07.2001 r.

W piśmie z dnia 25.01.2013 r. powodowie uzupełnili zarzuty wobec uchwały nr(...)wskazując, iż uchwała ta jest niezgodna z przepisami prawa:
- zart. 58 § 1 kc, zart. 1 ust. 1uwl, zart. 18 ust. 1 i 3uwl w zw. zart. 40 ust. 2uwl, zart. 25 ust. 1uwl, zart. 73 § 2 kc, zart. 3531kcw zw. zart. 6uwl iart. 331kc, zart. 35 i 38 kc– ponieważ została podjęta bez zawarcia przez właścicieli lokali umowy w formie aktu notarialnego określającej sposób zarządu nieruchomością wspólną,
- zart. 98 kc– ponieważ na uchwale oddała głos osoba nie będąca ani właścicielem ani współwłaścicielemlokalu nr (...), stan prawny tego lokalu jest niuregulowany po zmarłych właścicielach,
- zart. 1 kciart. 860 kcponieważ nie istniał przedsiębiorcaSpółka Cywilna (...),
- zart. 400 kcw zw. zart. 471 kciart. 353 § 1 i 2 kciart. 3531kc– ponieważ od dnia 23.03.2001 r. nie istniał przedsiębiorcaSpółka Cywilna (...), a co za tym idzie, właściciele lokali nie mogli zwolnić nieistniejącego przedsiębiorcy ze zobowiązania, którego nie mógł zaciągnąć,
- zart. 22 ust. 2 i art. 23 ust. 2uwl iart. 77 § 1 i 2 kc.

W piśmie z dnia 04.03.2013 r. powodowie podtrzymali żądanie stwierdzenia nieważności uchwały nr(...)z dnia 22.02.2012 r.
Powodowie cofnęli także oświadczenie zawarte w piśmie z dnia 03.03.2013 r. i wnieśli o stwierdzenie nieważności ewentualnie o stwierdzenie nieistnienia uchwały nr(...)z dnia 09.07.2001 r., ewentualnie o uchylenie tej uchwały, zarzucając jej sprzeczność z przepisamiustawy o własności lokali,kc,ustawy Prawo budowlane,rozporządzenia w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnychoraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz podjętej w celu obejścia tych przepisów.
Powodowie zarzucili, że uchwała nr(...)z dnia 09.07.2001 r. jest sprzeczna:
- z art. 6, 18 ust. 1 i art. 40 ust. 1 i 2 uwl,
- zart. 45 ust. 1, art. 31 ust. 1 Konstytucji RPiart. 25 ust. 1uwl w zw. zart. 18 ust. 1 i 3 i art. 40 ust. 1uwl,
- z art. 22 ust. 3 pkt 5 uwl,
- zart. 1 i art. 860 kci zart. 2 ust. 2uwl – ponieważ udziela zgody nieistniejącemu przedsiębiorcy – wspólnikomspółki cywilnej (...),
- zart. 209 i art. 3531kc– bowiem zgoda na wyburzenie stropu w budynku to czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu, która wymaga zgody wszystkich właścicieli lokali,
- zart. 98 kc– ponieważ pełnomocnik GminyW.E. K.nie posiadała pełnomocnictwa rodzajowego uprawniającego do głosowania w dniu 24.08.2001 r. nad projektem uchwały nr(...),
- zart. 98 kc– ponieważR. P.nie posiadała pełnomocnictwa rodzajowego do oddania w dniu 09.07.2001 r. głosu w imieniu pozostałych spadkobierców po zmarłymJ. P.,
- zart. 98 kc– ponieważA. S.złożył podpis w imieniu nieistniejącego przedsiębiorcy,
- zart. 93 pkt 1 i 6 ustawy Prawo budowlane,
- zart. 9 ust. 1 ustawy Prawo budowlane,
- zart. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane,
- zart. 5 ust. 1w zw. zart. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane/

Sąd ustalił w sprawie następujący stan faktyczny.

W budynku przyul. (...)weW.istnieje tzw. duża Wspólnota Mieszkaniowa. Zostały wyodrębnione lokale:
-lokal użytkowy nr (...)– udział 12, 36 % - wyodrębniony na podstawie umowy z dnia 31. 12.1997 r.,
-lokal użytkowy nr (...)– udział 2, 20 %,
-lokal mieszkalny nr (...)– udział 2, 30 % - wyodrębniony na podstawie umowy z dnia 03. 12.1997 r.,
-lokal mieszkalny nr (...)– udział 6, 03 % - wyodrębniony na podstawie umowy z dnia 26.08.1988 r.,
-lokal mieszkalny nr (...)– udział 7, 60 % - wyodrębniony na podstawie umowy z dnia 30.11.1987 r.,
-lokal mieszkalny nr (...)– udział 7, 50 % - wyodrębniony na podstawie umowy z dnia 04.09.1989 r.,
-lokal mieszkalny nr (...)– udział 5, 72 %,
-lokal mieszkalny nr (...)– udział 6, 34 %,
-lokal mieszkalny nr (...)– udział 7, 83 %,
-lokal mieszkalny nr (...)– udział 5, 75 %,
-lokal mieszkalny nr (...)– udział 6, 10 % - wyodrębniony na podstawie umowy z dnia 10.05.1990 r.
PowodowieT. S.iP. S.są współwłaścicielamilokalu nr (...)–T. S.w 2/100 na podstawie umowy darowizny z dnia 22.11.2011 r., nr rep. A(...),P. S.w 98/100.
Właścicielem pozostałych lokali pozostaje GminaW..

/ dowód: odpisksięgi wieczystej (...)– k.127-128; wydruk elektronicznej księgi
wieczystej nr(...)– k. 96-107; wydruk elektronicznej księgi wieczystej nr
(...)– k. 225-230; wydruk elektronicznej księgi wieczystej nr
(...)– k. 231-236; wydruk elektronicznej księgi wieczystej nr
(...)– k. 237-242; wydruk elektronicznej księgi wieczystej nr
(...)– k. 243-249; aktaksięgi wieczystej nr (...)/

Właścicielamilokalu mieszkalnego nr (...)byliM.iA. S.w ramach wspólności łącznej wspólników spółki cywilnej na podstawie umowy sprzedaży z dnia 14.06.2000 r., nr rep. A(...), a obecnie właścicielem tego lokalu jest(...)–M. S. (1),A. S.spółka jawna weW., wpisana doksięgi wieczystej nr (...).

/ dowód: wydruk elektronicznejksięgi wieczystej (...)– k. 108-113 /

Właścicielamilokalu użytkowego nr (...)jest(...)–M. S. (1),A. S.spółka jawna weW.na podstawie umowy sprzedaży z dnia 30.09.2002 r., nr rep. A(...).

/ dowód: wydruk elektronicznejksięgi wieczystej (...)– k. 116-121 /

W dniu 21.11.1994 r.M. S. (2),M. S. (1)iA. S.zawarli umowę spółki cywilnej. Umowa została zawarta na czas nieoznaczony, siedziba spółki zlokalizowana przyul. (...)weW.. Przedmiotem działalności spółki miały być: handel, skup i sprzedaż.M. S. (2)wniosła jako wkład prawo najmu lokalu użytkowego przyul. (...)weW..
W dniu 23.11.1994 r. PrezydentW.wpisał do ewidencji działalności gospodarczej(...) S.C.M. S. (1),A. S.w zakresie handlu artykułami przemysłowymi, lombardu, usług rachunkowych.
Na mocyaneksu nr (...)do umowy spółki cywilnej z dniem 31.03.1995 r.M. S. (2)wystąpiła ze spółki, pozostawiając wniesiony wkład w postaci prawa najmu.
Działalność tej spółki cywilnej została wykreślona z ewidencji z dniem 23.03.2001 r. w związku ze zmianą przepisów i złożeniem wniosku o zarejestrowanie w KRS.

/ dowód: zaświadczenie – k. 40; umowa spółki cywilnej – k. 56-57;aneks nr (...)– k. 58 /

W dniu 27.03.1997 r.M. S. (1)iA. S.prowadzący działalność w formiespółki cywilnej (...)oraz GminaW.zawarli umowę najmu lokalu użytkowego położonego przyul. (...)weW.o pow. 17, 46 m2.

/ dowód: umowa najmu – k. 180-183 /

W dniu 28.05.2001 r. w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem(...)została zarejestrowanaspółka jawna (...)M. S. (1),A. S.. Spółka ta powstała wskutek przekształceniaspółki cywilnej (...)w trybieart. 26 § 4 ksh.
Wspólnikami spółki jawnej(...)sąM. S. (1)iA. S..

/ dowód: odpis KRS nr(...)– k. 41-42 /

Uchwałą nr(...)z dnia 26.03.2001 r. Zarząd MiastaW.udzieliłA. K.– Dyrektorowi Centrum(...)pełnomocnictwa szczegółowego do zarządzania Centrum w zakresie objętym statutem oraz reprezentowania go na zewnątrz, w tym do jednoosobowego składania oświadczeń woli w imieniu GminyW.w zakresie zarządu mieniem wynikających z zadań Centrum(...)- § 1.1.a).
Do czynności przekraczających zakres pełnomocnictwa szczegółowego wymagana była zgoda Zarządu Miasta - § 2.
W ramach pełnomocnictwa szczegółowego Dyrektor Centrum mógł udzielać pełnomocnictw do wykonywania poszczególnych czynności innym pracownikom Centrum - § 3.

/ dowód: uchwała – k. 176-177 /

W dniu 07.08.2001 r.A. K.udzieliłE. K.pełnomocnictwa do samodzielnego reprezentowania GminyW.na zebraniach Wspólnot Mieszkaniowych jako współwłaściciela oraz podejmowania wszelkich uchwał w jej imieniu.

/ dowód: pełnomocnictwo – k. 178 /

W trybie indywidualnego zbierania głosów właściciele lokali oddali głosy za projektem uchwały nr(...)datowanym na 09.07.2001 r. w sprawie wyrażenia zgody na wykonanie przebudowy pomieszczenia użytkowego wkantorze (...) S.C.(...)M. S. (1)iA. S.(...)polegającej na podniesieniu stropu znajdującego się pomiędzy kantorem amieszkaniem nr (...)należącym doS.C. (...)o następującej treści:
„§ 1. Wspólnota Mieszkaniowa wyraża zgodę na przebudowę pomieszczenia użytkowgo wkantorze (...) S.C.(...)M.iA. S.polegającej na podniesieniu stropu znajdującego się pomiędzy kantorem amieszkaniem nr (...)należącym doS.C. (...)według załączonego projektu.
(…)
§ 8. Właścicielmieszkania nr (...)S.C. (...)po wykonaniu przebudowy zobowiązuje się do wykonania na własny koszt następujących prac na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej o szacunkowym koszcie do 7 000 zł:
1. wymiany bramy wejściowej – do końca I kwartału 2002 r.,
2. wymiany drzwi do piwnic budynku – do końca I kwartału 2002 r.
Ponadto S.C.(...)zobowiązuje się do pokrycia za właścicielimieszkań nr (...)należności za malowanie klatki schodowej, które będzie wykonywane przez zarządcę na podstawie osobnej uchwały w roku 2002.”
Głosy zostały oddane:
-lokal nr (...)–R. P.– 7, 6 % - za,
-lokal nr (...)–P. S.– 7, 5 % - za,
-lokal nr (...)–H. C.– 6, 1 % - za,
-lokal nr (...)–A. S.zaS.C. (...)– 2, 3 % - za,
-lokal nr (...)–G.iK. K.– 12, 36 % - za,
-E. K.w imieniu GminyW.– 58, 11 % - za.
Właścicielelokalu nr (...)S. W.,D. W.iA. W.nie oddali głosu.
Zbieranie głosów zostało zakończone 24.08.2001 r.

/ dowód: uchwała – k. 55 /

Decyzją nr(...)z dnia 18.10.2001 r. PrezydentW.zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę dlaM.iA. S.wspólników spółki jawnej(...)dla inwestycji polegającej na przebudowie części stropu pomiędzymieszkaniem nr (...)a lokalem usługowym w przyziemiu budynku położonego przyul. (...)weW..

/ dowód: decyzja nr(...)– k. 59; projekt – k. 157-169 /

Postanowieniem z dnia 23.11.2005 r., II Ca 975/05, Sąd Okręgowy we Wrocławiu uchylił postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia z dnia 10.03.2005 r., IX Ns 79/04 o oddaleniu wnioskuP. S.o ustanowienie zarządcy przymusowego i przymusowego i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że właściciele lokali tworzący Wspólnotę Mieszkaniową przyul. (...)nie zawarli umowy w przedmiocie określenia sposobu zarządzania nieruchomością wspólną w formie aktu notarialnego przewidzianej w art. 18 uwl.
Postanowieniem z dnia 13.04.2007 r., IX Ns 39/06, Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia IX Wydział Cywilny ustanowił dla nieruchomości położonej weW.przyul. (...)zarządcę w osobieM. S. (3)posiadającego licencję zawodową nr(...)w celu reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej przyul. (...)oraz wykonywania zarządu nieruchomością w zakresie czynności zwykłego zarządu, ustalił wynagrodzenie zarządcy ustanowionego w punkcie I według stawki 0, 70 zł/m2miesięcznie, zobowiązał zarządcę do złożenia sądowi sprawozdania wstępnego w ciągu dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia oraz do składania dalszych sprawozdań co pół roku, w tym po zakończeniu każdego roku obrotowego, oddalił wniosek o zobowiązanie zarządcy do zwoływania zebrań wspólnoty na każde żądanie właściciela lokalu bez względu na jego udział w nieruchomości wspólnej oraz wniosek o zobowiązanie GminyW.do wydania zarządcy dokumentacji dotyczącej budynku i zebrań wspólnoty oraz do zlecenia inwentaryzacji budynku.

/ dowód: odpis postanowienia SO z uzasadnieniem – k. 203-208; odpis postanowienia SR – k.
209 /

W trybie indywidualnego zbierania głosów właściciele lokali oddali głosy za uchwałą nr(...)datowaną na 22.02.2012 r. w sprawie zwolnienia z obowiązku nałożonego uchwałą nr(...)z dnia 09.07.2001 r. oraz zgody na wymianę drzwi wejściowych do budynku o treści zawierającej m.in. postanowienia:
„§ 1. Ogół właścicieli tworzących Wspólnotę Mieszkaniową przyul. (...)weW.:
1. na wniosekA. S.zgłoszony na zebraniu wspólnoty w dniu 21.09.2011 r. zwalnia właścicielilokalu nr (...)– (...) S.C.z obowiązku nałożonego na spółkę w § 8 uchwały nr(...)z dnia 09.07.2001 r. polegającego na wymianie na koszt spółki bramy wejściowej i wymianę drzwi do piwnic budynku;
2. w związku z treścią ust. 1 wyraża zgodę na wykonanie zadania wymiany bramy wejściowej w budynku przyul. (...)na koszt Wspólnoty Mieszkaniowej.
§ 2.
1. Wspónota Mieszkaniowa upoważnia zarządcę przymusowego do:
- opracowania kosztorysu inwestorskiego,
- dokonania wyboru wykonawcy,
- zlecenie pełnienia funkcji inwestora zastępczego.
2. Pełnienie funkcji inwestora zastępczego jest odpłatne, a wynagrodzenie z tego tytułu wynosi 2 % wartości kosztorysowej robót.”
Za uchwałą oddali głosy:
-J. N.–lokal nr (...)– 6, 34 %,
-H. C.–lokal nr (...)– 6, 10 %,
-D. K.–lokal nr (...)– 5, 75 %,
-K. K.–lokal nr (...)– 12, 36 %,
-I. C.,M. M. (2)–lokal nr (...)– 7, 83 %,
-A. J.,E. S.–lokal nr (...)– 7, 60 %,
-M.,A. S.–lokal nr (...)– 2, 30 %,
-M.,A. S.(...)sp.j. –lokal nr (...)– 2, 20 %.
Zbieranie głosów zostało zakończone dnia 23.03.2012 r.

/ dowód: uchwała nr(...)– k. 76-79 /

Pismem z dnia 06.06.2012 r. zarządca przymusowy Wspólnoty MieszkaniowejM. G.poinformowała członków Wspólnoty, iż nie została podjęta uchwała nr(...)albowiem przeciwko uchwale oddali głosy współwłaściciele reprezentujący 50, 48 %, natomista uchwała nr(...)została podjęta albowiem za uchwałą oddali głosy współwłaściciele reprezentujący 50, 48 %.

/ dowód: pismo – k. 33 /

Sąd zważył, co następuje.

Wobec cofnięcia pozwu w zakresie stwierdzenia nieważności ewentualnie uchylenia uchwały nr(...)postępowanie w sprawie w tej części podlega umorzeniu –art. 355 kpc. Zgodnie zart. 203 § 1 kpcpozew może zostać cofnięty bez zezwolenia pozwanego do rozpoczęcia rozprawy. Cofnięcie pozwu nastąpiło jeszcze przed złożeniem odpowiedzi na pozew i wyznaczeniem rozprawy, zatem nie wymagało zgody pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej.
W pozostałym zakresie powództwo zasługiwało na uwzględnienie w zakresie stwierdzenia nieważności uchwały nr(...)z dnia 23.03.2012 r. oraz w zakresie ustalenia, że nie została podjęta uchwała nr(...)z dnia 09.07.2001 r.
Zgodnie zart. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24.06.1994 r. o własności lokaliwłaściciel lokalu może zaskarżyć uchwałę do sądu z powodu jej niezgodności z przepisami prawa lub z umową właścicieli lokali albo jeżeli narusza ona zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną lub w inny sposób narusza jego interesy.
Powodowie są współwłaścicielamilokalu mieszkalnego nr (...), co potwierdza treśćksięgi wieczystej nr (...).
Powodowie dochowali także terminu zawitego do wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały. Zgodnie z art. 25 ust. 1a uwl powództwo wytacza się w terminie 6 tygodni od dnia podjęcia uchwały na zebraniu ogółu właścicieli albo od dnia powiadomienia wytaczającego powództwo o treści uchwały podjętej w trybie indywidualnego zbierania głosów. Powodowie zostali powiadomieni o podjęciu uchwały przez zarządcę wspólnoty pismem z dnia 06.06.2012 r. Wnieśli pozew w dniu 09.05.2012 r. poprzez złożenie pisma procesowego do sprawy I C 139/12, które zostało wyłączone i zarejestrowane jako odrębny pozew), a zatem przed upływem terminu ustawowego (ponadto powodowie podali, że dowiedzieli się o uchwale w dniu 28.03.2012 r., 6 tygodni liczone od tej daty minęłoby właśnie 09.05.2012 r.).
Tym samym powodowie posiadają legitymację do zaskarżenia uchwały pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej nr(...).
Uchwała ta dotknięta jest zarówno wadliwością w postaci sprzecznością z przepisami prawa, jak i wadliwością w postaci sprzeczności z zasadami prawidłowej gospodarki czy też prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną.
Sprzeczność uchwały wspólnoty mieszkaniowej (podobnie jak uchwały walnego zgromadzenia spółki kapitałowej lub spółdzielni) z prawem może polegać na niezgodności z przepisami prawa treści uchwały lub na niezgodności z prawem trybu jej podjęcia, przy czym taka sprzeczność może być skuteczną podstawą do zaskarżenia uchwały tylko wówczas, gdy naruszenie reguł podejmowania uchwał miało wpływ na samo podjęcie uchwały lub na jej treść.
Uchwała nr(...)jest sprzeczna z przepisami prawa w części zasadniczej, tj. w § 1 pkt 1 o brzmieniu: „na wniosekA. S.zgłoszony na zebraniu wspólnoty w dniu 21.09.2011 r. zwalnia właścicielilokalu nr (...)– (...) S.C.z obowiązku nałożonego na spółkę w § 8 uchwały nr(...)z dnia 09.07.2001 r. polegającego na wymianie na koszt spółki bramy wejściowej i wymianę drzwi do piwnic budynku;”.
Zgodnie zart. 508 kczobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia wierzyciela z długu, a dłużnik zobowiązanie przyjmuje. Zwolnienie z długu nie jest jednostronną czynnością prawną ani uchwałą, ale umową pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem. Wierzyciel, tj. Wspólnota Mieszkaniowa przyul. (...), powinien zawrzeć umowę o zwolnienie z długu z osobą zobowiązaną do wymiany drzwi wejściowych do budynku. Wspólnota Mieszkaniowa reprezentowana jest w stosunkach z osobami trzecimi poprzez zarządcę przymusowego działającego na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia z dnia 13.04.2007 r., IX Ns 39/06 (choć zmianie uległa osoba fizyczna pełniąca funkcję zarządcy przymusowego). Zarządca przymusowy mógłby co najwyżej wystąpić do Wspólnoty o wyrażenie zgody na zawarcie umowy z dłużnikiem w przedmiocie zwolnienia z długu, gdyż zawarcie takiej umowy byłoby przekroczeniem zakresu zwykłego zarządu wymagającym zgodnie z art. 22 ust. 2 uwl zgody udzielonej przez właścicieli w formie uchwały.
Ponadto uchwała nr(...)nie określa należycie osoby dłużnika, który miałby zostać zwolniony z zobowiązania wobec Wspólnoty. W uchwale wskazano, że zwolnienie dotyczy „właścicielilokalu nr (...)– (...) S.C.”.
Uchwała nr(...)powtarza w istocie błędy dotykające uchwałę nr(...)z dnia 09.07.2001 r. i wskazuje na niewiedzę osób przygotowujących projekty uchwał. Właścicielamilokalu nr (...)(mieszkalnego) byliM.iA. S.będący niegdyś wspólnikamispółki cywilnej (...), jednakże spółka cywilna uległa przekształceniu z mocy prawa zgodnie zart. 26 § 4 kshw brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życiekodeksu spółek handlowych, tj. w dniu 01.01.2001 r. Przepisart. 26 § 4 kshw pierwotnym brzmieniu przewidywał przekształcenie w spółkę jawną spółki cywilnej, jeżeli jej przychody netto ze sprzedaży towarów albo świadczenia usług w każdym z dwóch lata obrotowych osiągnęły równowartość w walucie polskiej co najmniej 400 000 EURO, czyli spółki prowadzącej przedsiębiorstwo większych rozmiarów. W takim wypadku wpis spółki jawnej do Krajowego Rejestru Sądowego miał charakter konstytutywny. Z kolei zgodnie z art. 1a ust. 3 przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym z dnia 20.08.1997 r. (Dz.U. z 2001 r., Nr 17, poz. 29), również wchodzących w życie z dniem 01.01.2001 r., osoby fizyczne, które do dnia 31. 12.2000 r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych były obowiązane w terminie 3 miesięcy dostosować formę wykonywanej działalności do wymagań tej ustawy. Z dniem 01.01.2001 r. weszła bowiem w życie takżeustawa z dnia 19.11.1999 r. - Prawo działalności gospodarczej(Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) która zniosła możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przez spółki cywilne i możliwość uznawania spółki cywilnej za przedsiębiorcę odrębnego od samych wspólników.Spółka cywilna (...)została przekształcona w(...)M. S. (1),A. S.spółkę jawną weW.z dniem wpisu do KRS, czyli z dniem 28.05.2001 r.
Niezależnie od wskazanej procedury przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną należy wskazać, że spółka cywilna – aczkolwiek mogła prowadzić działalność gospodarczą pod rządemustawy z dnia 23. 12.1988 r. o działalności gospodarczej, mogła być też np. pracodawcą w rozumieniuart. 3 kp– nigdy nie posiadała podmiotowości prawnej odrębnej od wspólników, tj. osobowości prawnej przysługującej np. kapitałowym spółkom handlowym (spółce z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółce akcyjnej) czy też zdolności prawnej o zdolności do czynności prawnych, czyli tzw. ułomnej osobowości prawnej przysługującej osobowym spółkom handlowym (spółce jawnej, komandytowej, partnerskiej lub komandytowo-akcyjnej) lub choćby wspólnotom mieszkaniowym. Spółka cywilna nie będąca podmiotem prawa cywilnego nigdy nie mogła być właścicielem nieruchomości i nigdy nie mogła być wpisana w tym charakterze do księgi wieczystej. Prawo własności przypadało zawsze wyłącznie samym wspólnikom aczkolwiek powiązanym więzią prawną wspólności łącznej (zbliżonej do wspólności majątkowej małżonków). Zatem nawet w okresie prowadzenia działalności gospodarczej wlokalu użytkowym nr (...)przyul. (...)właścicielamilokalu mieszkalnego nr (...)pozostawaliA. S.iM. S. (1)– osoby fizyczne będące wspólnikami spółki cywilnej. Z chwilą powstania z dniem 28.05.2001 r. spółki jawnej(...)–M. S.(1),A. S., spółka ta stała się z mocy prawa właścicielemlokalu mieszkalnego nr (...), albowiem prawo własności przypadające jej wspólnikom stało się przedmiotem wkładu do spółki jawnej. W dacie podejmowania uchwały nr(...), czyli 09.07.2001 r., właścicielemlokalu nr (...)byłaspółka jawna (...). Również spółka ta pozostawała właścicielem lokalu w dniu 22.02.2012 r., kiedy to Wspólnota przystąpiła do podjęcia uchwały nr(...), a także w dniu 23.03.2012 r., kiedy uchwała została podjęta po przeprowadzeniu indywidualnego zbierania głosów.
Zestawienie obu uchwał – nr(...)z dnia 09.07.2001 r. oraz nr(...)– wskazuje, iż nie wiadomo w istocie, kto miał być dłużnikiem Wspólnoty z tytułu wymiany drzwi wejściowych i kto miałby zostać zwolniony z zobowiązania, czy chodziło o dawnych wspólnikówspółki cywilnej (...), niebędących jednakże właścicielami anilokalu nr (...)ani żadnego innego w tym budynku, czy też o spółkę jawną(...)–M. S.(1),A. S..
Z treści uchwały nr(...)wynika, że z wnioskiem o jej podjęcie zwrócił sięA. S.. Nie wiadomo jednakże, w jakim charakterze i w czyim imieniu wystąpił. Na rozprawie w dniu 28.01.2013 r. pełnomocnik pozwanej Wspólnoty został zobowiązany do złożenia wnioskuA. S.wskazanego w uchwale nr(...)oraz całości korespondencji między Wspólnotą a właścicielamilokali nr (...)w terminie 14 dni. Wyznaczony termin upłynął bezskutecznie. Pozwana Wspólnota nie przedstawiła żądanych przez sąd dokumentów, co oznacza, że uchyliła się od przedstawienia dowodu i przez to dodatkowe wsparcie możliwości uznania stanowiska powodów za uzasadnione (art. 233 § 2 kpc).
Należy zatem zgodzić się z powodami, iż zaskarżona uchwała nr(...)jest sprzeczna zart. 1 i art. 860 kc, a także zart. 331kciart. 35 kcalbowiem wskazuje na nieistniejącego przedsiębiorcę i jednocześnie jednostkę organizacyjną pozbawioną jakiejkolwiek podmiotowości prawnej w zakresie stosunków cywilnoprawnych.
Uchwała narusza teżart. 22 ust. 2uwl albowiem zamiast wyrazić zgodę na złożenie stosownego oświadczenia przez zarządcę przymusowego uchwała zastępuje takie oświadczenie, choć członkowie wspólnoty nie są jej organem powołanym do reprezentacji na zewnątrz. Tym samym uchwała narusza również dyspozycjęart. 38 kcw zw. zart. 331kc.
Natomiast niezasadne są twierdzenia powodów co do niezgodności uchwały z przepisami:
-art. 1uwl określającym przedmiot unormowaniaustawy o własności lokali,
- art. 6 uwl wprowadzającym podmiotowość wspólnoty mieszkaniowej,
- art. 18 uwl wskazującym na uprawnienie (a nie obowiązek) zawarcia umowy określającej sposób zarządu nieruchomością wspólną,
- art. 23 uwl określającym tryb podejmowania uchwał, który został dochowany,
- art. 25 uwl, który nie odnosi się ani do treści ani do formy uchwały, ale wskazuje na podstawy do jej zaskarżenia,
- art. 40 ust. 1 uwl zawierającym przepisy przejściowe o zarządzie przez publiczne jednostki organizacyjne,
-art. 73 § 2 kci77 kc, które dotyczą formy czynności prawnej, gdyż zaskarżona uchwała zachowuje wymaganą formę pisemną,
-art. 400 kc, który nie obowiązuje od dnia 01.10.1990 r.,
-art. 471 kc, który reguluje odpowiedzialność z tytułu niewykonania zobowiązania kontraktowego,
-art. 353 kczawierającym definicję zobowiązaniowego stosunku prawnego,
-art. 3531kcwprowadzającym zasadę swobody umów.
Nie sposób też dopatrzyć się naruszenia przez uchwałę nr(...)przepisów:
- art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności przewidującego prawo do sądu,
-art. 31 ust. 3 Konstytucjiregulującego ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw,
-art. 32 Konstytucjiregulującego zasadę równości wobec prawa, równego traktowania przez władze publiczne oraz zakaz dyskryminacji,
-art. 37 ust. 1 Konstytucjizapewniającego obywatelom korzystanie z wolności i praw zapewnionych wKonstytucji,
-art. 45 ust. 1 Konstytucjiprzewidującego prawo do sądu.
Uchwała nr(...)może zostać również uznana za naruszającą zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną. Zwalnia bowiem bez żadnego racjonalnego uzasadnienia z zobowiązania do wymiany drzwi wejściowych osobę trzecią i przenosi obowiązek pokrycia takiego nakładu na Wspólnotę. Oznacza to dodatkowe obciążenie kosztami remontu wszystkich członków Wspólnoty w miejsce np. właściciela lub właścicieli jednego lokalu czy wręcz osoby trzeciej. Takie rozwiązanie sprawy jest niekorzystne dla wspólnoty i jej członków. Wobec niewykonania przez pozwaną zobowiązania nałożonego przez sąd nie można ocenić, z jakich względówA. S.zwracał się o podjęcie uchwały, jak to umotywował, czy wniosek ten obiektywnie zasługiwał na uwzględnienie. Fakt, iż zobowiązanie do wymiany bramy nie było przez Wspólnotę egzekwowane przez 10 lat nie oznacza, że zwolnienie kogokolwiek z tego zobowiązania byłoby racjonalne.
Wobec istnienia przesłanek zarówno do stwierdzenia nieważności, jak i uchylenia uchwały, sąd orzekł o stwierdzeniu jej nieważności albowiem takie żądanie pozwu należy uznać za dalej idące.
Sąd oddalił powództwo o stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenia uchwały nr 09.07.2001 r. z uwagi na przekroczenie przez powodów terminu do zaskarżenia tej uchwały. PowódT. S.głosował wówczas za podjęciem tej uchwały, a zatem miał o niej wiedzę od samego początku. Tym samym termin do zaskarżenia uchwały upłynął wobec powodów z dniem 20.08.2001 r.
Za usprawiedliwione należało natomiast uznać powództwo o ustalenie, że uchwała nr(...)z dnia 09.07.2001 r. nie została skutecznie podjęta (ustalenie nieistnienia tej uchwały).
Niezależnie od regulacji zawartej wart. 25uwl, na zasadach ogólnych, tj. na podstawieart. 189 kpc, dopuszczalne jest wytoczenie powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały wspólnoty mieszkaniowej, spółdzielni czy spółki handlowej (potwierdza to zresztą dyspozycjaart. 17 pkt 42kpc).
Zgodnie z art. 23 uwl właściciele lokali wyrażają swoją wolę w sprawach wspólnoty mieszkaniowej w formie uchwał podejmowanych bądź na zebraniu bądź w drodze indywidualnego zbierania głosów, które zapadają większością głosów. O nieistnieniu uchwały można mówić natomiast (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23.02.2006 r., I CK 336/05, oraz z dnia 12.1 2.2008 r., II CSK 278/08), jeżeli:
- uchwała nie pochodzi w ogóle od osób uprawnionych, czyli członków wspólnoty,
- brak było wymaganego przez ustawę lub statut kworum,
- uchwała nie uzyskała należytej większości głosów,
- wyniki głosowania zostały sfałszowane,
- uchwała została zaprotokołowana w ogóle bez głosowania,
- oświadczenia głosujących nie zostały złożone swobodnie i świadomie, w warunkach przymusu fizycznego lub psychicznego, nie na serio,
- treść uchwały jest niezrozumiała i nie można ustalić jej sensu w drodze wykładni.
Za uchwałą nr(...)oddali głosy:
-lokal nr (...)–R. P.– 7, 6 % - za,
-lokal nr (...)–P. S.– 7, 5 % - za,
-lokal nr (...)–H. C.– 6, 1 % - za,
-lokal nr (...)–A. S.S.C.(...)– 2, 3 % - za,
-lokal nr (...)–G.iK. K.– 12, 36 % - za,
-E. K.w imieniu GminyW.– 58, 11 % - za.
Proste zsumowanie głosów mogłoby wskazywać, że uchwała ta została podjęta większością 93, 97 %.
Jednakże do większości wymaganej dla skutecznego podjęcia uchwały nie mogą zostać doliczone głosy oddane przezA. S.oraz przedstawiciela GminyW..
W pierwszym przypadku nieprawidłowo został oznaczony właściciellokalu nr (...), którym nie była i nie mogła być spółka cywilna działająca pod nazwą(...). Właścicielemlokalu nr (...)i członkiem wspólnoty mieszkaniowej była(...)–M. S. (1),A. S.spółka jawna weW..A. S.powinien zostać wyraźnie uwidoczniony w uchwale jako reprezentujący tę spółkę wspólnik.
Natomiast występującą w imieniu GminyW.E. K.należy uznać za osobę nienależycie umocowaną do złożenia oświadczenia woli w imieniu Gminy.
Uchwałę nr(...)z dnia 09.07.2001 r. z uwagi na jej przedmiot należy uznać za uchwałę podejmowaną w sprawie przekraczającej zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Uchwała miała na celu udzielenie zgody na dokonanie robót budowlanych polegających na przebudowie części stropu pomiędzymieszkaniem nr (...)a lokalem usługowym w przyziemiu budynku położonego przyul. (...)weW.. Tak oznaczony przedmiot robót budowlanych wskazuje, że przebudowa obejmowała części wspólne budynku i to stanowiące elementy jego konstrukcji (strop pomiędzy dwiema kondygnacjami). Ingerencja w konstrukcję budynku stanowi zawsze przekroczenie zakresu zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Zgodnie z art. 23 ust. 3 uwl czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu jest udzielenie zgody na nadbudowę lub przebudowę nieruchomości wspólnej.
Wedługart. 98 kcpełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu, natomiast do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga pełnomocnictwa do poszczególnych czynności.
E. K.została ustanowiona pełnomocnikiem GminyW.na podstawie dokumentu pełnomocnictwa wystawionego dnia 07.08.2001 r. przezA. K.– Dyrektora Centrum(...). Umocowanie wynikające z tego pełnomocnictwa miało obejmować reprezentowanie GminyW.jako współwłaściciela we wspólnotach mieszkaniowych.
Zgodnie zart. 106 kcpełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Zakres umocowania substytucyjnego może pokrywać się z zakresem umocowania w ramach pełnomocnictwa głównego lub być od niego węższy. Pełnomocnik może przenieść na drugą osobę tylko taki zakres uprawnień, jaki sam posiada (znajduje w tym zakresie zastosowanie regułanemo plus iuris transfere potest, quam ipse habet).
Pełnomocnictwo udzielone przez Zarząd MiastaW.A. K.mimo określenia go mianem pełnomocnictwa szczegółowego należy uznać za jedynie pełnomocnictwo ogólne. Miało ono upoważniać Dyrektora Centrum(...)do zarządzania Centrum i składania oświadczeń woli w imieniu GminyW.. Czynności mieszczące się w zakresie zarządzania Centrum oraz oświadczenia woli możliwe do złożenia w imieniu Gminy nie zostały w pełnomocnictwie w żaden sposób doprecyzowane. Tym samym nie można odbierać pełnomocnictwa z dnia 26.06.2001 r. w inny sposób, jak tylko przez traktowanie go jako ogólnego umocowania.
Ponadto według § 3 uchwały nr(...)A. K.mógł udzielać dalszych pełnomocnictw pracownikom Centrum, jednakże mogły być to pełnomocnictwa do poszczególnych czynności i w ramach umocowania objętego zakresem przysługującego mu pełnomocnictwa pierwotnego.A. K.mógł udzielićE. K.tylko pełnomocnictwa szczególnego do dokonania konkretnej czynności, czyli w przypadku podejmowania uchwał we wspólnotach mieszkaniowych albo do głosowania nad konkretnymi uchwałami albo do głosowania nad uchwałami na konkretnym zebraniu konkretnej wspólnoty. Natomiast sformułowanie pełnomocnictwa z dnia 07.08.2001 r. dlaE. K.z użyciem słów: „do reprezentowania Gminy na zebraniach wspólnot mieszkaniowych”, „podejmowania wszelkich uchwał” powoduje, że pełnomocnictwo to nie jest pełnomocnictwem do poszczególnej, konkretnej czynności, ale pełnomocnictwem co najwyżej rodzajowym. Nawet jednak w ramach tak ujętego pełmomocnictwaE. K.nie była umocowana do głosowania w imieniu GminyW.nad uchwałami o przedmiocie przekraczającym zakres zwykłego zarządu.
Zgodnie zart. 104 kcjednostronna czynność prawna dokonana w cudzym imieniu bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna.
Uchwała kolegialnego organu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej wyposażonej w zdolność prawną i zdolność do czynności prawnej (tzw. ułomnej osoby prawnej, jaką jest wspólnota mieszkaniowa lub osobowa spółka handlowa) jest wielostronną czynnością prawną, którą kreuje suma jednostkowych, indywidualnych oświadczeń woli osób głosujących za podjęciem uchwały. Zatem każdy z aktów głosowania poszczególnych osób uczestniczących w zebraniu i podejmowaniu uchwał może być uznany za jednostronne oświadczenie woli. Oddanie głosu nie jest złożeniem oświadczenia innej osobie zakładającym przyjęcie oświadczenia lub złożenie oświadczenia wzajemnego. Stronami czynności wobec siebie wzajemnie nie są osoby głosujące. Tym samymart. 104 kcmoże być stosowany do oświadczenia woli głosującego czy to za czy przeciwko projektowi uchwały. Nieważność głosu powoduje, że nie został on skutecznie oddany, albowiem brak jest skutecznie złożonego oświadczenia głosującego. Oświadczenie woli, które jest dotknięte nieważnością z jakichkolwiek powodów, nie może wywierać pożądanego skutku prawnego.
Tym samym wobec braku należytego umocowania do złożenia oświadczenia woli podczas głosowania nad uchwałą pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej po stronieE. K.należy dojść do wniosku, iż nie złożyła ona ważnego i skutecznego oświadczenia woli w ramach głosowania za uchwałą nr(...)z dnia 09.07.2001 r. To oznacza z kolei, że nie można doliczyć udziału Gminy wynoszącego wówczas 58, 11 % do większości niezbędnej do podjęcia tekże uchwały.
Za uchwałą nr(...)zostało ważnie i skutecznie oddane wyłącznie 33, 56 % głosów liczonych wedłu udziałów w nieruchomości wspólnej przysługujących właścicielom poszczególnych lokali. Uchwała ta nie osiągnęła zatem większości wymaganej dla podjęcia uchwały przez art. 23 ust. 2 uwl. Większość niezbędną do podjęcia uchwały należy utożsamiać z większością bezwględną, czyli więcej głosów oddanych za niż głosów oddanych przeciw i wstrzymujących się razem wziętych. Ta większość nie została uzyskana.
Sąd ustalił zatem, że uchwała pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej oznaczona nrem(...)i datowana na dzień 09.07.2001 r. nie została podjęta. Oddalił natomiast powództwo o stwierdzenie nieważności lub uchylenie tej uchwały jako spóźnione, a przez to nie mogące podlegać uwzględnieniu.
Ustalenie, iż nie została podjęta uchwała nr(...)z dnia 09.07.2001 r., czyli nieistnienia tejże uchwały, nie oznacza, że nie istnieje jakiekolwiek zobowiązanie wobec Wspólnoty Mieszkaniowej objęte treścią tej uchwały, albowiem niezależnie od podjęcia samej uchwały można przyjąć, że pomiędzy osobami, które uczestniczyły w zebraniu członków wspólnoty doszło do złożenia zgodnych oświadczeń woli kreującego pomiędzy nimi więź o charakterze umownym. Kwestia ta leży jednakże poza przedmiotem sporu, wobec czego nie wymaga szerszego rozważania.
O kosztach procesu należało orzec na podstawieart. 98 kpc. Powodom jako wygrywającym sprawę w zakresie żądania stwierdzenia nieważności uchwały nr(...)przysługuje zwrot opłaty od pozwu wynoszącej 200 zł. Z kolei umorzenie postępowania w części dotyczącej uchwały nr(...), w stosunku do której powodowie cofnęli żądanie pozwu, powoduje zwrot na ich rzecz połowy opłaty od pozwu odnoszącej się do tej uchwały zgodnie zart. 79 ust. 1 pkt 3 a) ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Cofnięcie pozwu w tym zakresie nastąpiło w piśmie z dnia 29.10.2012 r. wniesionym dnia 07.11.2012 r., czyli pomiędzy wysłaniem pozwu do pozwanej Wspólnoty a rozpoczęciem pierwszej rozprawy.
Brakująca opłata w kwocie 200 zł należna od żądania pozwu skierowanego przeciwko uchwale obciąża bezpośrednio pozwaną Wspólnotę Mieszkaniową. Zgodnie bowiem zart. 1303§ 2 kpcw razie braku opłaty od rozszerzonego w toku procesu żądania pozwu sąd orzeka o jej pokryciu w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie stosując odpowiednio reguły obowiązujące przy zwrocie kosztów procesu.
Mając powyższe okoliczności na uwadze sąd podjął rozstrzygnięcia zawarte w sentencji wyroku.