Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 342/12
Data wyroku: 2012-12-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Żłobińska, Adam Wrzosek, Paweł Rysiński
Słowa kluczowe: Kumulatywna Kwalifikacja Przestępstwa
Podstawa prawna: art.155 kk w zb. z art.157§2 kk w zw. z art.11 §2 kk

Sygn. akt II AKa 342/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 grudnia 2012r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA – Paweł Rysiński

Sędziowie: SA – Adam Wrzosek

SA – Maria Żłobińska (spr.)

Protokolant: – st. sekr. sąd. Anna Grajber

przy udziale oskarżycielki posiłkowejU. S.i Prokuratora Jerzego Mierzewskiego
po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012 r.
sprawyS. Ś.
oskarżonego zart. 155 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart.11 § 2 k.k.
na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego

od wyroku Sądu Okręgowegow. W.

z dnia 30 lipca 2012 r. sygn. akt  XVIII K 56/12

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że z opisu czynu przypisanego oskarżonemuS. Ś.eliminuje umyślne działanie skutkujące powstawaniem obrażeń naruszających czynności narządów ciałaS. S.na okres nie dłuższy niż 7 dni, eliminując jednocześnie z podstawy prawnej skazania oskarżonegoart. 157 § 2 k.k.iart. 11 § 2 k.k., zaś z podstawy prawnej wymiaru kary –art. 11 § 3 k.k.;

2
utrzymuje w mocy tenże wyrok w pozostałej części;

3
zwalnia oskarżonego od opłaty i pozostałych kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze wydatkami obciążając Skarb Państwa;

4
zasądza od Skarbu Państwa za obronę z urzędu przed Sądem Apelacyjnym kwotę 600 złotych oraz 23 % VAT na rzeczadw.M. S.– Kancelaria Adwokacka wW..

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 lipca 2012 r. Sąd Okręgowyw. W.skazał
S. Ś.
za to, że:
- w dniu 26 września 2011r. w miejscowościO.w woj.(...), działając umyślnie w zamiarze bezpośrednim, uderzył kilkakrotnie pięścią w twarz oraz okolice ramienia i klatki piersiowejS. S., powodując przez to zasinienia okolicy policzkowej lewej, w rzucie trzonu żuchwy, na klatce piersiowej w rzucie 2/3 bliższych mostka, na przedniej powierzchni ½ bliższej ramienia lewego, które to obrażenia powodowały naruszenie czynności narządów trwające nie dłużej niż 7 dni, a ponadto nie zachowując ostrożności wymaganej w danych wypadkach, mimo że
możliwość popełnienia czynu mógł przewidzieć, spowodował, iż pokrzywdzony głową i grzbietem uderzył o asfaltowe podłoże, co skutkowało powstaniem obrażeń czaszkowo- mózgowych ze złamaniem kości czaszki, stłuczeniem mózgu, krwawieniem śródczaszkowym z dołączającym się obrzękiem mózgu i uciskiem na ważne dla życia struktury centralnego układu nerwowego prowadzące do ciężkiej, nieodwracalnej niewydolności ośrodkowego układu nerwowego, którym to działaniem oskarżony spowodował nieumyślnie śmierćS. S.w dniu 29 września 2011r.,to jest za czyn wyczerpujący dyspozycję występku zart. 155 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i na podstawieart. 155 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 46§2 k.k.orzekł od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonychU. S.iW. S.nawiązki w kwotach po 20.000 zł na rzecz każdego z nich w miejsce obowiązku naprawienia szkody w związku ze skazaniem.
Na podstawieart. 63 §1 k.k.Sąd zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 28 września 2011r. do dnia 30 lipca 2012 r., przyjmując jeden dzień pozbawienia wolności za równoważny jednemu dniowi kary pozbawienia wolności.
Sąd orzekł także o opłatach, zwalniając oskarżonego od pozostałych kosztów sądowych.
Od tego wyroku wniósł apelacjęobrońca oskarżonegozaskarżając wyrok w całości.
Zarzucił:
I. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, tj.:
a) nieprawidłowe przyjęcie, iż oskarżony uderzyłS. S.kilkakrotnie pięścią w twarz oraz okolice ramienia i klatki piersiowej oraz szarpał się z pokrzywdzonym pomimo tego, iż w zebranym materiale dowodowym brak jest dowodów świadczących o tych działaniach oskarżonego, a nadto w ocenie biegłych brak jest możliwości bliższego sprecyzowania mechanizmu powstania obrażeń na tych częściach ciała, a różne zabarwienie zasinień nie pozwala na sprecyzowanie okresu ich powstania oraz określenie czy powstały w tym samym czasie;
b) nieprawidłowe przyjęcie, iż oskarżony staje się pod wpływem alkoholu „nieobliczalny” pomimo tego, że w zebranym materiale dowodowym brak jest dowodów, które w sposób wiarygodny mogłyby świadczyć o tym fakcie;
II. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
a)art. 7 k.p.k.w zw. zart. 4 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.poprzez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego, tj. wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadekJ. K. (1), w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego skutkujące częściowym uznaniem wyjaśnień oskarżonego oraz zeznańJ. K.za niewiarygodne w części dotyczącej liczby uderzeń zadanych przez oskarżonego oraz szarpania się zeS. S.pomimo tego, że zeznania te nie są sprzeczne ze sobą, zeznaniami innych świadków w sprawie oraz pozostałym materiałem dowodowym;
b)art. 7 k.p.k.w zw. zart. 4 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.poprzez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego, tj. zeznań świadkówJ. S.iU. S., w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, skutkujące uznaniem zeznań w/w świadków za w pełni wiarygodne pomimo tego, iż w zakresie, w którym świadkowie wskazują na rzekome wcześniejsze agresywne zachowania oskarżonego ich zeznania nie znajdują potwierdzenia w pozostałych dowodach zebranych w sprawie, a nadto stanowią wynik chęci przedstawienia osoby oskarżonego w negatywnym świetle - w tymże zakresie nie zasługują one zatem na przymiot wiarygodności;
c)art. 5 § 2 k.p.k.poprzez odstąpienie od rozstrzygnięcia na korzyść oskarżonego nie dających się usunąć wątpliwości dotyczących okoliczności powstania uS. S.zasinień w okolicy policzkowej lewej, w rzucie trzonu żuchwy i na klatce piersiowej w rzucie 2/3 bliższych mostka rzekomego, a także wszystkich zasinień na przedniej powierzchni ½ bliższej ramienia lewego, co doprowadziło do błędnego przypisania oskarżonemu kilkukrotnego uderzaniaS. S.w twarz, klatkę piersiową i lewe ramię;
III. rażącą niewspółmierność kary, tj.:
a) wymierzenie oskarżonemu kary 3 lat pozbawienia wolności zamiast kary pozbawienia wolności w niższym wymiarze przez przecenienie znaczenia ustalonego w sprawie faktu działania przez oskarżonego pod wpływem alkoholu oraz funkcji kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa oraz niedocenienie faktu składania przez oskarżonego wyjaśnień od początku postępowania prowadzonego w sprawie, wyrażonej skruchy oraz żalu, a także faktu, iż zachowania przypisane oskarżonemu nie odznaczały się wysokim stopniem agresji, brutalnością, a jak Sąd ustalił uderzenia były zadane z mierną siłą, co doprowadziło do wymierzenia oskarżonemu nazbyt surowej kary;
b) orzeczenie od oskarżonego na rzeczU. S.iW. S.nawiązki w kwocie po 20.000 zł na rzecz każdego z nich bez należytego uwzględnienia sytuacji materialnej oskarżonego oraz z pominięciem faktu przyczynienia się pokrzywdzonego do powstania szkody poprzez odmowę przyjęcia pomocy lekarskiej.
Obrońca wnosił o:
I. zmianę zaskarżonego wyroku:
- w punkcie I poprzez uznanie oskarżonego winnym tego, że w dniu 26 września 2011 roku w miejscowościO.w woj.(...)działając umyślnie w zamiarze bezpośrednim, uderzyłS. S.w lewe ramię powodując przez to zasinienie na przedniej powierzchni 1/2 bliższej ramienia lewego, które to obrażenia powodowały naruszenie czynności narządów trwające nie dłużej niż 7 dni, a ponadto nie zachowując ostrożności wymaganej w danych wypadkach, mimo tego, że możliwość popełnienia czynu mógł przewidzieć, spowodował, iż pokrzywdzony głową i grzbietem uderzył o asfaltowe podłoże, co skutkowało powstaniem obrażeń czaszkowo-mózgowych ze złamaniem kości czaszki, stłuczeniem mózgu, krwawieniem śródczaszkowym z dołączającym się obrzękiem mózgu i uciskiem na ważne dla życia struktury centralnego układu nerwowego prowadzące do ciężkiej, nieodwracalnej niewydolności ośrodkowego układu nerwowego, którym to działaniem oskarżony spowodował nieumyślnie śmierćS. S.w dniu29 września 2011 roku oraz przyjmując, że czyn ten wyczerpuje dyspozycję występku zart. 155 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i na podstawieart. 155 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.wymierzenie oskarżonemu kary jednego roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;
- w punkcie II poprzez orzeczenie od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonychU. S.iW. S.nawiązki po 10.000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych 00/100) na rzecz każdego z nich w miejsce obowiązku naprawienia szkody;
- w punkcie III dotyczącym kosztów poprzez zasądzenie od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w części w kwocie 2.000,00 zł zwalniając go od zapłaty kosztów sądowych w dalszej części i przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Ocena materiału dowodowego, dokonana przez Sąd orzekający, spełnia warunki zart. 7 k.p.k., jeżeli uwzględnia wszystkie zebrane w sprawie dowody i jest dokonana zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy oraz doświadczenia życiowego.
W sprawie niniejszej oskarżony przyznał się do uderzeniaS. S., które spowodowało upadek skutkujący obrażeniami głowy, w wyniku których pokrzywdzony zmarł.
Ten fragment zdarzenia z 26 września 2011 r. nie budzi żadnych wątpliwości.
Sąd nie dał wiary natomiast wyjaśnieniomS. Ś., w których zaprzeczył on, aby w czasie kłótni z pokrzywdzonym uderzył go.
Oceniając wyjaśnienia oskarżonego, na karcie 9 pisemnych motywów wyroku, Sąd stwierdza, iż wcześniej doszło do szarpaniny, w czasie której oskarżony zadał pokrzywdzonemu „ciosy z mierną siłą”. Swoje przekonanie Sąd opiera na opinii biegłego, opisującej obrażenia w postaci zasinień na trzonowej części żuchwy oraz w okolicy mostka i ramienia pokrzywdzonego. Jednocześnie Sąd stwierdza, iż zeznaniaW. O.i częściowoJ. K. (1)wskazują na to, że doszło „do rękoczynów między oskarżonym a pokrzywdzonym”.
Analizując powyższy fragment oceny materiału dowodowego, dokonanej przez Sąd I instancji, należy odnieść się do treści przytoczonych przez Sąd dowodów.
Otóż świadekW. O.nie był obecny przy zdarzeniu.
Z jego zeznań złożonych w dniu 28 września 2011 r. jasno wynika, iż przez otwarte okno, usłyszał kłótnię; gdy wyszedł na zewnątrz, pokrzywdzony leżał już na ulicy a obok stał oskarżony,R. K.iS. B.. Przed Sądem świadek potwierdził te zeznania poza tym stwierdzeniem, iż widział stojącego obokS. B..
Drugi świadek przywołany w uzasadnieniu przez Sądmeriti–J. K. (1)– zeznała w dniu 29 września 2011 r., iż słyszała, jakS. Ś.iS. S.kłócą się; wymieniali wulgarne słowa i szarpali się za ubrania. Zaczęła iść w ich kierunku i wtedy zobaczyła, jak oskarżony pchnął pokrzywdzonego, który upadł do tyłu na asfalt.
Na rozprawieJ. K. (1)zeznała, iż widziała ruch ręki oskarżonego i dlatego uznała, iż pchnął onS. S..
Dokonana przez Sąd ocena zeznań tych świadków w taki sposób, aby w oparciu o nie przyjąć, iżS. Ś.kilkakrotnie pięścią uderzyłS. S.w twarz oraz w ramię i klatkę piersiową, przekracza granice zasady swobodnej oceny dowodów wytyczonej wart. 7 k.p.k.Jest to ocena dowolna.
Dodać bowiem należy, iż z zeznań policjanta, który przyjechał na miejsce zdarzenia, świadkaM. G.wynika, iż oskarżony od początku zapewniał, że uderzył razS. S.w klatkę piersiową i w wyniku tego uderzenia pokrzywdzony upadł na asfalt, rozbijając sobie głowę.
Sąd I instancji, konfrontując wyjaśnienia oskarżonego z innymi dowodami, pominął zeznaniaR. K., który w dniu24 listopada 2011 r. stwierdził, iż w czasie kłótni mężczyźni szarpali się; on odwrócił się i zaczął odchodzić; gdy obejrzał się, pokrzywdzony leżał na ziemi. Na rozprawie świadek podkreślił, iż w zeznaniach miał na myśli kłótnię; zaprzeczył, aby widział, że oskarżony uderzyłS. S..
Tak więc treść opinii lekarskiej, opisującej obrażenia twarzy, które stwierdzono uS. S.nie znajduje odzwierciedlenia w zgodnych relacjach oskarżonego i wszystkich świadków. Nie kwestionując wiarygodności opinii, uznać należy, iż opisanych w niej zasinieńS. S.mógł doznać w nieustalonych okolicznościach. Jest to tym bardziej prawdopodobne, gdy uwzględni się stan nietrzeźwości pokrzywdzonego oraz przebieg wydarzeń z dnia 26 września 2011 r., w których uczestniczył.
Dlatego, w ocenie Sądu odwoławczego, materiał dowodowy zebrany w sprawie nie daje podstaw do ustaleń faktycznych przypisanych oskarżonemu w części dotyczącej umyślnego działania skutkującego powstaniem obrażeń naruszających czynności narządu ciałaS. S.na okres nie dłuższy niż 7 dni.
Z tych względów Sąd wyeliminował stosowny fragment z opisu czynu przypisanego oskarżonemu. Pozostawił tylko ten fragment, który oskarżony opisał w swoich wyjaśnieniach; działanie jego polegało na jednym uderzeniu w ramię powodującym upadekS. S.. Zadając jeden cios pokrzywdzonemu i powodując upadek skutkujący śmiercią pokrzywdzonego, oskarżony wyczerpał dyspozycjęart. 155 k.k.
Powyższa kwalifikacja prawna czynu przypisanegoS. Ś.wynika z utrwalonej interpretacji przepisu, przyjętej w judykaturze.
Jeżeli z okoliczności sprawy wynika, iż umyślnością po stronie oskarżonego objęte jest co najwyżej spowodowanie lekkiego uszczerbku na zdrowiu (jeden cios) a działanie wskutek niezachowania wymaganej w danych warunkach ostrożności doprowadziło do śmierci pokrzywdzonego, to taki zbieg przepisówart. 157 § 2 k.k.iart. 155 k.k.należy ocenić jako zbieg pomijalny. Jeżeli działania zamierzone przez sprawcę (objęte umyślnością) sprowadza się do spowodowania co najwyżej lekkiego uszkodzenia ciała a dalsze następstwo (upadek, uderzenie o asfalt i doznanie obrażeń czaszki) było już tylko objęte nieumyślnością, to właściwym przepisem prawa materialnego, który należy zastosować, jakart. 155 k.k.(postanowienie Sądu Najwyższego z 3 stycznia 2006 r. II KK 80/05 – OSNKW 4/2006, p. 38; wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 1970 r. V KRN 64/70 – OSNKW7-8/1970 p. 82).
Z tych względów Sąd odwoławczy poprawił kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonemu.
Rozważając problem wymiaru kary, Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do zmiany wyroku w tym zakresie.
Przypomnieć należy, iż podstawą wymiaru kary w I instancji był takżeart. 155 k.k.
Sąd szczegółowo rozważał wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na wysokość kary wymierzonejS. Ś.i znalazło to odzwierciedlenie w treści rozstrzygnięcia.
Ocenę dotychczasowego trybu życia oskarżonego oraz sposobu funkcjonowania w rodzinie i społeczeństwie Sąd oparł na treści wywiadu środowiskowego; główną przyczyną negatywnych elementów tej oceny jest wieloletnie nadużywanie alkoholu. Tę charakterystykę potwierdza opis wydarzeń, w których uczestniczył oskarżony w dniu 26 września 2011 r., pijąc alkohol w towarzystwie różnych osób.
Nie uszły uwadze Sądumerititakże okoliczności przemawiające na korzyść oskarżonego.
Dlatego wymierzonej kary w żaden sposób nie można ocenić jako rażąco surowej.
Także orzeczenie o wysokości zasądzonych z mocyart. 46 § 2 k.k.nawiązek zostało przekonująco uzasadnione.
Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.
O kosztach sądowych Sąd orzekł z mocyart. 624 § 1 k.p.k.po rozważeniu sytuacji materialnej i możliwości płatniczych oskarżonego.