Sąd Apelacyjny w Gdańsku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 422/13
Data wyroku: 2013-12-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Rostankowska, Witold Kuczorski, Włodzimierz Brazewicz
Słowa kluczowe: Kara Pozbawienia Wolności, Rozbój
Podstawa prawna: art. 437 § 1 k.p.k.

Sygn. akt II AKa 422/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 grudnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny
w składzie:
Przewodniczący:  SSA Dorota Rostankowska (spr.)
Sędziowie:   SSA Włodzimierz Brazewicz
SSA Witold Kuczorski

Protokolant:  stażysta Michalina Adamonis
przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku Dariusza Kuberskiego
po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r.
sprawy

M. K.

oskarżonego zart. 280 § 2 k.k.
Ł. K.
oskarżonego zart. 280 § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z dnia 9 września 2013 r., sygn. aktIV K 99/13

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelacje za oczywiście bezzasadne;

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataJ. W.Kancelaria Adwokacka wG.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych brutto tytułem zwrotu kosztów obrony z urzędu udzielonej oskarżonemuM. K.w postępowaniu odwoławczym;

III
zwalnia oskarżonych od opłat za postępowanie odwoławcze a jego wydatkami obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gdańsku rozpoznawał sprawęM. K.iŁ. K.oskarżonych o to, że w dniu 16 lutego 2013r. wG., działając wspólnie i w porozumieniu, używając wobecŁ. S.przemocy poprzez uderzenie ręką w głowę oraz posługując się nożem poprzez przyłożenie jego ostrza do brzucha i grożenie jego użyciem, dokonali zaboru w celu przywłaszczenia pieniędzy w kwocie 280,-zł., czym działali na szkodę wymienionego, to jest o czyn zart. 280 § 2 kk.

Wyrokiemz dnia 9 września 2013r. w sprawie IV K 99/13:
oskarżonychM. K.iŁ. K.uznał za winnych popełnienia zarzucanego im czynu, z tym ustaleniem, iż kwota przywłaszczonych pieniędzy wynosiła nie mniej niż 270,-zł. i nie więcej niż 290,-zł., czyn ten zakwalifikował jako zbrodnię zart.280 § 2 kki za to na mocyart.280 § 2 kkw zw. zart.33 § 1, 2 i 3 kkskazał:
-M. K.na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 50 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na 10,-zł.,
-Ł. K.na karę 3 lat pozbawienia wolności oraz 50 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na 10,-zł.,
na podstawieart.63 § 1 kkna poczet wymierzonych oskarżonym kar pozbawienia wolności zaliczył tymczasowe aresztowanie w sprawie:M. K.od dnia 6.03.2013r. do dnia 9.09.2013r.,Ł. K.od dnia 19.03.2013r. do dnia 9.09.2013r.;
na podstawieart.46 § 1 kkzobowiązał oskarżonychM. K.iŁ. K.do naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody poprzez zapłatę solidarnie na rzeczŁ. S.kwoty 270,-zł.;
na podstawieart.415 § 7 k.p.k.powództwo cywilne złożone przez Prokuratora Rejonowego(...)wG.na rzeczŁ. S.pozostawił bez rozpoznania;
na podstawieart.230 § 2 kpkzwróciłP. W.dowody rzeczowe w postaci telefonu komórkowegomarki S.i telefonu komórkowegomarki S.ujęte pod poz.(...)wykazu dowodów rzeczowych Nr(...),Ł. K.dowody rzeczowe w postaci telefonu komórkowegomarki N.i kurtki koloru pomarańczowego ujęte pod poz.(...)wykazu dowodów rzeczowych Nr(...);
na podstawieart.626 § 1 kpk,art. 627 kpk,art.633 kpk,art.2 ust.1 i art.3 ust.1 Ustawy o opłatach w sprawach karnychzasądził na rzecz Skarbu Państwa odM. K.iŁ. K.po 500,-zł. tytułem opłaty oraz zasądził tytułem zwrotu wydatków od oskarżonegoM. K.kwotę 2.425,15 zł. i od oskarżonegoŁ. K.kwotę 1.022,95 zł.

Apelacjeod wyroku wnieśli obrońcy oskarżonych.

Obrońca oskarżonegoM. K.zaskarżył wyrok w pkt.I, III i VII zarzucając mu rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonegoM. K.kary 3 lat 6 miesięcy pozbawienia wolności albowiem okoliczności sprawy przemawiały za zastosowaniem wobec tego oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia kary i wymierzenia łagodnej kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. I poprzez wymierzenie oskarżonemuM. K., przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia, nowej łagodnej kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że okoliczności sprawy przemawiają za tym, aby w stosunku do oskarżonegoM. K.zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary i wymierzyć ją z warunkowym zawieszeniem wykonania. Apelujący podkreślił, że oskarżony jest sprawcą młodocianym, w toku postępowania jurysdykcyjnego przyznał się w całości do popełnienia zarzucanego mu czynu, złożył wyjaśnienia, odpowiadał na pytania. Postawa oskarżonego przyczyniła się do wyjaśnienia okoliczności sprawy. Oskarżony wyraził skruchę, w trakcie przesłuchania pokrzywdzonego przeprosił go a pokrzywdzony przeprosiny przyjął. Postawa oskarżonego wskazuje więc, iż zrozumiał on swoje naganne postępowanie. Zdaniem skarżącego również okoliczności czynu nie uzasadniają wymierzenia oskarżonemu surowej kary pozbawienia. Oskarżony wprawdzie w trakcie zdarzenia posługiwał się nożem, jednakże pokrzywdzonemu nie stała się żadna krzywda poza utratą pieniędzy. Apelujący wskazał nadto, że błędne było obciążenie oskarżonegoM. K.kosztami postępowania skoro oskarżony jest osobą bezrobotną, bez jakiegokolwiek majątku, przed zatrzymaniem i tymczasowym aresztowaniem był uczniem(...)oraz utrzymywał się wyłącznie z alimentów w kwocie 500,-zł. miesięcznie.

Obrońca oskarżonegoŁ. K.zaskarżył wyrok w całości zarzucając mu:
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę uznania oskarżonegoŁ. K.za winnego popełnienia zarzucanego aktem oskarżenia czynu poprzez ustalenie, że oskarżony wspólnie i w porozumieniu wraz z inną osobą brał udział w dokonaniu rozboju z użyciem noża mimo, iż zebrany materiał dowodowy w niniejszej sprawie na to nie pozwala,
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę uznania oskarżonegoŁ. K.za winnego popełnienia zarzucanego aktem oskarżenia czynu poprzez ustalenie, iż oskarżonyŁ. K.miał świadomość, iż współoskarżonyM. K.posiada przy sobie nóż i zamierza go użyć w celu uzyskania „łatwych pieniędzy”,
- obrazę prawa procesowegoart.4 kpk,art.5 kpk,art.410 kpk, polegającą na jednostronnej ocenie dowodów oraz rozstrzygnięciu nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego i uznanie, iż oskarżonyŁ. K.wspólnie i w porozumieniu wraz z inną osobą brał bezpośredni udział w dokonaniu rozboju oraz miał świadomość posiadania przez współoskarżonego noża,
Wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I i uniewinnienie od tych zarzutów oskarżonegoŁ. K., ewentualnie o zmianę kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu i uznanie, iż zachowanie oskarżonegoŁ. K.wypełniło znamiona przestępstwa zart.280 § 1 kk,
- wymierzenie oskarżonemu kary na podstawieart.280 § l kkw dolnych granicach ustawowego zagrożenia z jednoczesnym warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres próby wynoszący 5 lat.
Ewentualnie wniósł o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Sąd Okręgowy ustalając stan faktyczny w zakresie, w którym jest kwestionowany oparł się przede wszystkim na zeznaniach pokrzywdzonego, częściowo na wyjaśnieniach współoskarżonego złożonych w postępowaniu przygotowawczym oraz świadkaP. W.nie biorąc pod uwagę wyjaśnień oskarżonego oraz części wyjaśnień współoskarżonegoM. K.. Tymczasem – w ocenie apelującego – w niniejszej sprawie pojawiło się dużo wątpliwości w zakresie udziału oskarżonegoŁ. K.w rozboju, jak również w zakresie jego ewentualnej świadomości co do posiadania i użycia noża przez współoskarżonego. OskarżonyŁ. K.od początku postępowania nie przyznawał się do popełnienia zarzucanego mu czynu a dokonana przez Sąd I instancji ocena zeznań współoskarżonego jest wybiórcza i z założenia ma na celu udowodnienie winy oskarżonegoŁ. K.a zdaniem skarżącego jedynymi wyjaśnieniami zasługującymi na wiarę są te złożone przed Sądem, jako szczere i złożone bez przymusu. Apelujący wskazał nadto, że pokrzywdzony nie rozpoznał oskarżonegoŁ. K.po twarzy a jedynie po sylwetce i kolorze kurtki. Rozpoznanie to jest błędne gdyż świadkowie:P. W.iR. W.są podobnej postury co oskarżonyŁ. K.. Kurtka w kolorze pomarańczowym o odcieniu marchewki, którą miał na sobieŁ. K.nie została okazana pokrzywdzonemu, który będąc mężczyzną może być daltonistą. Nadto błędna analiza rzeczywistości przez pokrzywdzonego i mylenie osób biorących udział w rozboju na jego osobie może wynikać również z faktu, iż pokrzywdzony był pod wpływem alkoholu a do zarzucanego czynu doszło w nocy. Nawet gdyby jednak przyjąć, że osobą, która razem z oskarżonymM. K.podeszła do pokrzywdzonego był oskarżonyŁ. K., to nie miał on świadomości, że współoskarżony posiada nóż, o czym świadczą również zeznania pozostałych świadków. Zdaniem skarżącego osoba stojąca kilka metrów od pokrzywdzonego oraz oskarżonegoM. K.nie miała fizycznej możliwości zobaczenia noża, słowa wypowiedziane przez oskarżonegoM. K.również nie wskazują, że osoba ta godziła się na użycie noża lub miała czas na jakąkolwiek reakcję w celu przerwania czynu zabronionego lub sprzeciwienia się zastosowanym metodom.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Obie apelacje są bezzasadne w stopniu oczywistym i jako takie nie zasługują na uwzględnienie. Uzasadnienie Sądu II instancji nie będzie zawierało odniesienia do apelacji obrońcy oskarżonegoŁ. K., gdyż nie złożył on w trybieart.457 § 2 kpkwniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego.

I.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd I instancji w sposób wnikliwy i wszechstronny rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku rozprawy, na ich podstawie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz należycie wykazał winę oskarżonegoM. K.. Ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Okręgowy nie wykazuje błędów logicznych i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów chronionej przepisemart.7 kpk. Ustaleń faktycznych wnoszący apelację nie kwestionuje. Do czynu przypisanego oskarżonemu Sąd I instancji zastosował właściwą kwalifikację prawną.

Odnosząc się do podniesionego w apelacji zarzutu rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonegoM. K.wskazać należy, że bezsprzecznie Sąd I instancji ma ustawowo zagwarantowaną swobodę w ferowaniu wyroku, w tym kształtowania wymiaru kary. Rolą zaś Sądu odwoławczego w tym zakresie jest kontrola, czy granice swobodnego uznania sędziowskiego, stanowiącego zasadę sądowego wymiaru kary nie zostały przekroczone w rozmiarach nie dających się zaakceptować.
Ustawa traktuje jako podstawę odwoławczą tylko taką niewspółmierność kary, która ma charakter rażący (art.438 pkt 4 kpk), a która zachodzić może tylko wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można byłoby przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd I instancji, a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych wart.53 kk. Na gruncieart.438 pkt.4 kpknie chodzi bowiem o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczasową nazwać można byłoby – również w potocznym znaczeniu tego słowa – „rażąco niewspółmierną”, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować. Innymi słowy zarzut rażącej niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen można zasadnie podnieść tylko wówczas, gdy orzeczona kara, jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, to jednak nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowość sprawcy – a więc, gdy jest w społecznym odczuciu karą niesprawiedliwą.
Należy również odwołać się do od dawna utrwalonego w judykaturze i doktrynie poglądu, że zarzut rażącej niewspółmierności kary nie wymaga wskazania nowych, nieznanych sądowi okoliczności, polegać bowiem może na wykazaniu, że okoliczności prawidłowo ustalone mają takie znaczenie i ciężar gatunkowy, których bądź orzeczona kara nie uwzględnia w ogóle, bądź uwzględnia je w stopniu niedostatecznym (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.10.1974r. w sprawie V KRN 78/74, OSNKW 1974, poz.34).
Mając na względzie, by rozmiar represji karnej był w pełni adekwatny do stopnia społecznej szkodliwości czynu oskarżonego i winy oraz spełniał swoje cele wychowawcze i zapobiegawcze, a także by uwzględniał wpływ, jaki orzeczona kara powinna wywrzeć w kierunku ugruntowania w społeczeństwie prawidłowych ocen prawnych i stosownego do tych ocen postępowania, jak i potwierdzenie przekonania, że w walce z przestępczością zwycięża praworządność, a sprawca jest sprawiedliwie karany, Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do obniżenia oskarżonemuM. K.kary za przypisany mu czyn.
Odnosząc się do argumentów zawartych w uzasadnieniu apelacji wskazać na wstępie należy, że w ocenie Sądu Apelacyjnego obrońca oskarżonegoM. K.przecenia okoliczność jaką jest przyczynienie się wyjaśnień tego oskarżonego do ustalenia stanu faktycznego w powyższej sprawie. Początkowo bowiem, w toku postepowania przygotowawczego, oskarżonyM. K.choć nie kwestionował swego udziału w inkryminowanym zdarzeniu to jednak negował fakt użycia przez siebie noża. W tym zatem zakresie stan faktyczny będący podstawą sformułowania zarzutu aktu oskarżenia (który w tej części podzielił Sąd Okręgowy w przypisanym czynie) został oparty o dowody inne niż wyjaśnienia oskarżonegoM. K.. Rację ma natomiast skarżący twierdząc, że oskarżonyM. K.jest sprawcą młodocianym, w toku postępowania jurysdykcyjnego przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, złożył wyjaśnienia, odpowiadał na pytania, wyraził skruchę, przeprosił pokrzywdzonego, który te przeprosiny przyjął. Nadto w istocie pokrzywdzonemu nie stała się żadna krzywda poza utratą pieniędzy. Okoliczności te jednak wziął już pod uwagę Sąd Okręgowy wymierzając karę oskarżonemuM. K.. Dostrzegając okoliczności łagodzące przy wymiarze kary nie sposób jednak pomijać wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia okoliczności obciążających, które ostatecznie doprowadziły Sąd Okręgowy do słusznego wniosku o braku podstaw do zastosowania wobec oskarżonegoM. K.dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary. Sąd ten uzasadnił swoje stanowisko w tym względzie i Sąd II instancji w pełni je podziela a nie widząc potrzeby ponownego przytaczania zawartych tam argumentów do nich się odwołuje. Podkreślenia jednak wymaga, że oskarżonyM. K.mimo posiadania statusu sprawcy młodocianego był już uprzednio karany. W siedem miesięcy po uprawomocnieniu się wyroku za popełnienie przestępstwa zart.278 § 1 kkoskarżony popełnił kolejne przestępstwo przeciwko mieniu, przy czym stopień społecznej szkodliwości tego czynu jest już znacznie większy, gdyż równocześnie oskarżony używał przemocy i posługiwał się niebezpiecznym narzędziem. W ocenie sądu odwoławczego świadczy to o głębokiej demoralizacji oskarżonegoM. K.oraz o tym, że wymierzona mu wówczas kara o charakterze wolnościowym nie stanowiła dla niego żadnej dolegliwości, nie wzbudziła refleksji o „nieopłacalności” popadania w konflikt z prawem. Z tego względu brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że kolejna kara o charakterze wolnościowym o jaką wnioskuje apelujący spełni wymagania prewencji szczególnej, jakie stawiane są karze. Tak orzeczona kara - w przekonaniu Sądu Apelacyjnego - zostałaby oceniona przez oskarżonego jako brak kary, pogłębiłaby w nim poczucie bezkarności, przekonanie o niesprawności systemu prawnego, o istnieniu mechanizmów umożliwiających uniknięcie prawnych dolegliwości i nie powstrzymała od popełniania przestępstw.

Orzeczona wobec oskarżonego kara ma również za zadanie spełnienie dyrektyw prewencji ogólnej, wzbudzenie w społeczeństwie przekonania o nieuchronności kary za naruszenie dóbr chronionych prawem i nieopłacalności zamachów na te dobra. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 9.05.2002r. w sprawie II Aka 526/01 stwierdził:„Istota prewencyjnego oddziaływania kary polega na wpływaniu - także poprzez jej niezbędną, to jest konieczną surowość - na kształtowanie postaw moralnych, organizujących społeczeństwa, wiarę w nie i ufność w celowość przestrzegania norm systemy te tworzących (zob.KZS 3/91 poz.8). Orzeczona kara winna zatem mieć także wpływ na każdego, kto w jakikolwiek sposób dowiedział się o przestępstwie i zapadłym orzeczeniu. (...) Kara jest również jednym z ważnych środków zwalczania przestępczości, tak w sensie funkcji odstraszającej, jak i w zakresie kształtowania społecznie porządanych postaw. Chodzi bowiem o to, aby nawet osoby skazane wdrażać do poszanowania zasad współżycia społecznego oraz do przestrzegania porządku prawnego i tym samym przeciwdziałać powrotowi do przestępstwa”(KZS 2002/10/69). Pogląd taki znajduje potwierdzenie w ugruntowanym i zachowującym swą aktualność orzecznictwie Sądu Najwyższego (patrz: wyrok składu 7 sędziów z dnia 25.02.1981r. w sprawie V KRN 343/80, OSPiKA 1981/11/199; wyrok z dnia 30.12.1977r. w sprawie V KR 190/77, OSNKW 1978/4/44; wyrok z dnia 22.03.1974r. w sprawie IV KRN 6/74, OSNKW 1974/7-8/134; wyrok z dnia 15.10.1982r. w sprawie IV KR 249/82, OSNKW 1983/6/41) i w pełni aprobuje go sąd odwoławczy orzekający w powyższej sprawie.
Sąd II instancji nie podziela zatem poglądu skarżącego, że orzeczona wobec oskarżonegoM. K.kara jest zbyt surowa.

Reasumując - Sąd odwoławczy mając na uwadze powyższe wywody, ogólne i szczególne zasady wymiaru kary wskazane wart.53 § 1 i 2 kkiart.54 § 1 kkpodzielił pogląd Sądu I instancji, że karą współmierną, uwzględniającą te wszystkie elementy w odniesieniu do oskarżonegoM. K.będzie kara 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Kara ta bowiem jest w pełni współmierna do stopnia winy i stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu, powinna spełnić zarówno cele zapobiegawcze w stosunku do oskarżonego, jak i potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

Aprobaty Sądu Apelacyjnego nie zyskał również zawarty w uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego postulat zwolnienia oskarżonegoM. K.z kosztów postępowania przed Sądem I instancji. Podkreślenia wymaga, że zasadą jest obciążanie oskarżonych kosztami postępowania w sprawie, w której zapadł wyrok skazujący. Zwolnienie od kosztów postępowania jest natomiast instytucją wyjątkową, którą należy stosować jedynie w przypadku uznania, że rzeczywiście ich uiszczenie byłoby dla oskarżonego zbyt uciążliwe. Tymczasem oskarżonyM. K.jest osobą młodą, bez przeciwwskazań do podjęcia pracy, co może uczynić po opuszczeniu zakładu karnego jak i – w miarę możliwości – jeszcze w czasie osadzenia w jednostce penitencjarnej.

II.
Wobec powyższego Sąd Apelacyjny zaskarżony wyrok jako trafny utrzymał w mocy nie stwierdzając zaistnienia zarówno przesłanek zart.440 kpk, jak i bezwzględnych przesłanek odwoławczych, o których mowa w przepisieart.439 kpk.

Na mocy przepisów § 2 ust.1, 2 i 3, § 14 ust.2 pkt.5Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzęduSąd II instancji orzekł o kosztach obrony z urzędu udzielonej oskarżonemuM. K.w postępowaniu odwoławczym.

O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł na mocyart.626 § 1 kpkw zw. zart.624 § 1 kpkw zw. zart.634 kpkzwalniając oskarżonegoM. K.od obowiązku ich ponoszenia i obciążając nimi Skarb Państwa, mając na uwadze obciążenia finansowe nałożone na oskarżonego przez Sąd Okręgowy.