Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 271/12
Data wyroku: 2012-05-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jacek Witkowski, Elżbieta Kunecka, Irena Różańska-Dorosz
Słowa kluczowe: Zwrot Nienależnie Pobranych Świadczeń Z Ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 138a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, art. 55 ust. 3 i 56 Prawa bankowego

Sygn. akt III AUa 271/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 maja 2012 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu Wydział III
Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jacek Witkowski

Sędziowie:

SSA Irena Różańska-Dorosz (spr.)
SSA Elżbieta Kunecka

Protokolant:

Magdalena Krucka

po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2012 r. we Wrocławiu
sprawy z wnioskuBanku (...) S.A.
przeciwko  Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o zwrot nienależnie pobranego świadczenia
na skutek apelacjiBanku (...) S.A.
od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu
z dnia 12 grudnia 2011 r. sygn. akt IX U 1823/11

I

oddala apelację,

II

zasądza od wnioskodawcy na rzecz strony pozwanej kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił odwołanieBanku (...) S.A.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.zobowiązującej wnioskodawcę do zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia za okres od 1 czerwca 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. w kwocie 435 zł.
Rozstrzygnięcie to Sąd oparł o następująco ustalony stan faktyczny:

H. S.,urodzona w dniu (...)pobierała emeryturę kolejową z ZUS Oddział wC.w terminie 1-go dnia każdego miesiąca. Zgodnie ze zleceniemH. S.emerytura w kwocie 898,71 zł była przekazywana na konto bankowe prowadzone przezBank (...) S.A.weW.. W dniu 28 maja 2011 r.H. S.zmarła. Przed dniem 1 czerwca 2011 r. ZUS Oddział wC.przelał na rachunek bankowy wBanku (...) S.A.kwotę emerytury w wysokości 898,71 zł za miesiąc czerwiec 2011 r. W dniu 2 czerwca 2011 r. do ZUS Oddział wC.wpłynął wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego po zmarłejH. S..
W dniu 27 czerwca 2011 r. organ rentowy wysłał doBanku (...)pismo, w którym poinformował o zgonie uprawnionej do emerytury oraz zażądał zwrotu emerytury przekazanej za miesiąc czerwiec 2011 r.

Bank (...)poinformował, że w dniu 2 czerwca 2011 r. z rachunku zmarłej dokonano przelewu w formie polecenia zapłaty w kwocie 435,98 zł na rzeczbanku (...)z siedzibą wK.. Natomiast pozostałą część emerytury w kwocie 462,73 zł w dniu 11 lipca 2011 r. zwrócił do ZUS Oddział wC..
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał odwołanie za nieuzasadnione. W ocenie Sądu wypłata dokonana po śmierci posiadacza rachunku na podstawie dyspozycji złożonych przez właścicielkę rachunku za jej życia nie stanowi wypłaty dokonanej „innej uprawnionej osobie”, o której mowa wart. 55 ust. 3 ustawy – Prawo Bankowe, bowiem w dacie śmierci właścicielki rachunku umocowanie wygasło, zgodnie zart. 101 § 2 kc.Bank nie miał zatem podstaw do wykonania dyspozycji w postaci zleceń stałych po śmierciH. S.. Bank powinien zwrócić przekazaną przez organ rentowy kwotę świadczenia niezależnie od tego, czy wiedział o śmierci posiadacza rachunku oraz niezależnie od tego, czy dokonał operacji związanych z dyspozycjami posiadacza rachunku lub innych osób uprawnionych, gdy nie wiedział po śmierci posiadacza rachunku. Zaskarżona decyzja jest zatem prawidłowa.
Apelację od wyroku złożyłBank (...) S.A.zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególnościart. 55 ust. 3 ustawy Prawo Bankowepoprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż realizacja przez wnioskodawcę polecenia zapłaty po śmierci posiadacza rachunku nie zwalnia go z obowiązku wypłaty z rachunku kwoty przekazanego przez organ rentowy świadczenia za okres po śmierci posiadacza orazart. 56poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż przepis ten, poza spadkobiercami ustawowymi i testamentowymi określa krąg „osób uprawnionych” do wypłaty z rachunku po śmierci posiadacza.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie jego odwołania, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Organ rentowy w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawcy jest bezzasadna, ponieważ wyrok Sądu Okręgowego odpowiada prawu.
Stan faktyczny sprawy pozostawał bezspornym, sporna była natomiast interpretacja prawa, a w szczególności wykładaniaart. 55 ust. 3 i art. 56 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowei zawartego tam sformułowania „inne osoby uprawnione”.
Trafnie wskazuje Sąd Okręgowy, że z chwilą śmierci wygasają wszelkie zawarte za życia umowy cywilnoprawne i ich realizacja, jak w niniejszej sprawie nie znajduje uzasadnienia prawnego.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, osobami uprawnionymi do wypłaty po śmierci dysponenta rachunku bankowego są spadkobiercy ustawowi lub testamentowiprawa spadkowegooraz osoby uprawnione z tzw. „zapisu bankowego” uregulowanego wart. 56 Prawa bankowego. Posiadacz rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej może polecić pisemnie bankowi dokonanie - po swojej śmierci - wypłaty z rachunku wskazanym przez siebie osobom: małżonkowi, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu określonej kwoty pieniężnej (dyspozycja wkładem na wypadek śmierci).

H. S.takiej dyspozycji nie wydała, a więc po jej śmierci do momentu zgłoszenia się spadkobierców nie było osób uprawnionych do wypłaty środków pieniężnych z nienależnie wypłaconej emerytury.
Nie ulega wątpliwości, żeBank (...)takim uprawnionym nie jest.
Zatem organ rentowy ma podstawę do realizacji swych uprawnień z art. 138a ustawy o emeryturach i rentach z FUS orazart. 55 ust. 1 pkt 2 prawa bankowego. Podkreślić przy tym należy, że art. 138a statuuje obowiązek banku zwrotu kwoty świadczeń przekazanych na rachunek w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy. Obowiązek ten ma charakter bezwzględny i nie są przewidziane żadne okoliczności zwalniające z jego stosowania. Bank powinien więc zwrócić przekazane przez organ rentowy kwoty świadczeń, niezależnie od tego, czy wiedział, czy nie wiedział o śmierci posiadacza rachunku oraz niezależnie od tego, czy wykonał jakieś operacje związane ze złożonymi dyspozycjami posiadacza lub innych osób uprawnionych, gdy nie wiedział o śmierci posiadacza rachunku.
Mając powyższe na uwadze, uznając argumentację i zarzuty zawarte w apelacji za nieuzasadnione, Sąd Apelacyjny oddalił apelację na podstawieart. 385 kpc.
R.S.