Sąd Okręgowy we Wrocławiu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 67/13
Data wyroku: 2013-03-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Mentel-Sznajderska, Jolanta Solarz, Katarzyna Wręczycka
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 361 § 1 i 2 k.c.

Sygn. akt II Ca 67/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 marca 2013r.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym:

Przewodniczący-Sędzia SO Barbara Mentel-Sznajderska
Sędzia SO Jolanta Solarz
Sędzia SR del. Katarzyna Wręczycka (spr.)

Protokolant: Elżbieta Biała

po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2013r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z powództwaC. F.
przeciwkoTowarzystwu (...) S.A.wW.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu
z dnia 2 października 2012r.
sygn. akt XIV C 1286/11

I
oddala apelację;

II
zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda 1200 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt II Ca 67/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 2.10.2012r. sygn. akt XIV C 1286/11 Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu zasądził od strony pozwanej(...) SAw(...)na rzecz powodaC. F.kwotę 37 273 zł 71 gr wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1.04.2011r. do dnia zapłaty oraz kwotę 5281 zł zwrotu kosztów procesu.

Sąd Rejonowy oparł się na następujących ustaleniach faktycznych:

W dniu 10 lutego 2011r. o godz. 16 przyul. (...)weW.doszło do kolizji drogowej, w której uszkodzony został pojazd powoda markiP. (...)nr rej. (...). Sprawca zdarzeniaD. M.kierując pojazdemV. (...)nr rej (...), wyjeżdżając z warsztatu samochodowego nie zachował ostrożności, wymusił pierwszeństwo przejazdu i zderzył się z pojazdem powoda, poruszającym się z prędkością 40 km/h. Wzdłuż jezdni po obu stronach zaparkowane były samochody, które zasłaniały powodowi widoczność i dostrzegł on samochódV.na ułamek sekundy przed zdarzeniem.
W wyniku zderzenia uszkodzeniu uległ lewy przedni narożnik samochoduP., a w tym zniszczona nakładka zderzaka przedniego, zdeformowany i rozcięty przedni lewy błotnik, rozbity lewy kierunkowskaz, reflektor, lampa przeciwmgielna, wyrwany spryskiwacz reflektora, oderwana ramka tablicy rejestracyjnej.
Pojazd sprawy kolizji ubezpieczony był w zakresie OC u strony pozwanej, a w dniu 15.02.2011r. powód dokonał zgłoszenia szkody z tego tytułu. Strona pozwana przystąpiła do likwidacji szkody i sporządziła protokół szkody oraz kalkulację naprawy w systemieE., której koszt oszacowano na 8618,71 zł brutto. W kosztorysie tym przyjęto do wymiany 14 części, a 1 do naprawy, urealnienie na oryginalne części zamienne 70%, stawkę 50 zł za godzinę robocizny blacharskiej i lakierniczej.
Wobec braku wypłaty odszkodowania powód pismem z 26.03.2011r. wezwał do zapłaty, na co pismem z 29.03.2011r. strona pozwana odmówiła wypłaty odszkodowania i przyjęcia odpowiedzialności, wskazując, że uszkodzenia obu pojazdów nie korelowały ze sobą i nie mogły powstać we wskazanych okolicznościach. Strona pozwana przedstawiła mu kopię opinii prywatnego rzeczoznawcy inż.Z. L.wykonanej na jej zlecenie.
Powód zlecił rzeczoznawcy samochodowemu sporządzenie opinii co do wysokości szkody, a w opinii z 11 marca 2011r. nr 19/03/2011 ustalono, że koszt naprawy wynosi 37 273,71 zł brutto. Powód wezwał w piśmie z 8.04.2011r. stronę pozwaną do zapłaty tej kwoty, ale odmówiła pismem z dnia 12.04.2011r.
Udokumentowane fotograficznie uszkodzenia i ślady na samochodachP.iV.wskazują, że kolizja między tymi samochodami mogła przebiec tak, jak ją przedstawili uczestnicy kolizji. Stan zagrożenia dla powoda mógł powstać w chwili, gdy zauważył, że wyjeżdżający zza zaparkowanego autaV.zaczyna wyjeżdżać na jezdnię. W momencie kontaktu pojazdów,V.był w fazie ostrego hamowania, a samochódP.był również hamowany. Powód nie mógł wykonać manewru obronnego skrętu w prawo, gdyż były tam zaparkowane samochody, a ze zwględu na czas reakcji manewr był możliwy dopiero po pierwszym kontakcie, co nie miałoby wpływu na rozmiar uszkodzeń. W pojeździe powoda uległo uszkodzeniu szereg elementów podlegających wymianie i kilka naprawie, zaś koszt naprawy pojazdu powoda wyliczony na marzec 2011 przy pomocy oryginalnych części producenta pojazdu i zastosowaniu średnich stawek za roboczogodzinę blacharską i lakierniczą 110 zł wynosi 31 366,13 zł netto , zaś 38 580,34 zł brutto.
Samochód powoda nie został naprawiony. Samochód miał 14 lat, powód kupił go jako używany. Były w nim zamontowane oryginalne części producenta. Jest to samochód prywatny powoda i nie przysługuje mu odliczenie VAT.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwo za zasługujące na uwzględnienie co do zasady i wysokości.
Sąd wskazał, że oparł się na zeznaniach świadkówM.iP.oraz powoda, które były spójne i korelowały z dowodami ze zdjęć i dokumentów oraz na opinii biegłego. Sąd wskazał, że opinie pisemna i ustna biegłego sądowegoS. C.w sposób pełny i przekonujący przedstawiły przebieg kolizji z 10.02.2011r. oraz mechanizm powstania uszkodzeń pojazdu powoda markiP.. Wskazał, że biegły przeprowadził pomiary uszkodzeń, analizę czasowo – przestrzenną, oparł się na wykonanej symulacji, opisał szczegółowo umiejscowienie i mechanizm powstania uszkodzeń. W szczególności wyjaśnił, że samochódV.musiał znajdować się w końcowej fazie hamowania, gdyż w przypadku zderzenia z autem niehamowanym samochódP.uległby odrzuceniu. Wskazał też, że uczestnicy kolizji nie mogli się nawzajem widzieć, a powód nie mógł wykonać manewru obronnego. Sąd uznał opinie za rzetelne, gdyż biegły dokonał wszechstronnej analizy materiału, a także pomiary uszkodzeń i symulacje w specjalistycznym programie, a nadto szczegółowo ustosunkował się do zarzutów strony. Sąd wskazał, że w świetle wniosków końcowych opinii biegłego zarzuty strony pozwanej jakoby zakres uszkodzeń nie korelował ze sobą, a zdarzenie nie miało charakteru losowego i nie doszło do niego w opisywanych okolicznościach, nie zasługiwały na uwzględnienie. Wobec wyczerpującej i niewadliwej opinii biegłegoC.Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego.
Ustalając wartość szkody, Sąd Rejonowy oparł się na opinii biegłego, która ocenił jako pełną i przekonującą. Sąd wskazał, że funkcją odszkodowania jest kompesacja szkody, a poszkodowany ma prawo do kosztów naprawy obejmującej koszty niezbędne i ekonomicznie uzasadnione według cen na lokalnym rynku, a zatem cen autoryzowanych warsztatów i cen zakupu nowych oryginalnych części, zaś strona pozwana nie wykazała, by na skutek zastosowania części nowych wartość pojazdu powoda uległa zwiększeniu. Sąd wskazał, że wedle opinii biegłego stawki 110 zł/rbg były przeciętnymi występującymi na rynku lokalnym. Sąd ustalił, że koszt naprawy pojazdu powoda wynosiłby 38 580,34 zł, a skoro powód domagał się w pozwie kwoty 37 273,71 zł czyli niżej, zasądził całość żądania.
O odsetkach orzekł Sąd na podstawieart. 481 kcod daty żądanej przez powoda 1 kwietnia 2011r., przyjmując, ze strona pozwana była w opóźnieniu już od dnia 18 marca 2011r. Koszty postępowania Sąd zasądził na podstawieart. 98 kpc, obejmując opłatę od pozwu, wynagrodzenie pełnomocnika, wydatki na biegłego.

Od powyższego wyroku w pkt I, II, IV apelację wywiodła w dniu 7 listopada 2012r. strona pozwana.
Strona pozwana zarzuciła wyrokowi błędną wykładnięart. 436 par. 2 kci822 kcprzez uznanie, że materiał dowodowy przesądza o odpowiedzialności strony pozwanej za szkodę w pojeździe powoda; błędna wykładnięart. 361 par. 1 kcprzez zasądzenie odszkodowania przewyższającego wysokość poniesionej przez powoda szkody w wyniku zdarzenia. Nadto zarzuciła naruszenieart. 233 par. 1 kpcprzez dowolną ocenę materiału dowodowego co do uznania, że samochody uczestniczące w kolizji odbiły się od siebie, że w przypadku kolizji przednich części pojazdów możliwe było uszkodzenie tarczy koła i zderzaka tylnego bez uszkodzenia lewych drzwi, że oba pojazdy były w ruchu oraz że wszystkie ujawnione w pojeździe powoda uszkodzenia pozostają w związku ze zdarzeniem z 10.02.2011r. Apelujący zarzucił także naruszenieart. 217zw zw. z 227kpcprzez oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego co do ustalenia związku przyczynowego oraz zakresu i kosztów naprawy.
Apelujący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zmianę wyroku przez oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
W uzasadnieniu apelujący wskazał, że jego zdaniem mechanizm powstania zdarzenia był inny niż wskazał to biegły, a wyjaśnienia biegłego nie rozwiewają wszystkich wątpliwości. Stwierdził, że w sytuacji odbicia pojazdów od siebie po zderzeniu nakładka zderzakaV.musiałaby oderwać się, a nie dokonać wielokrotnego uszkodzenia pojazdu powoda w przedniej i tylnej części, nie powodując uszkodzeń w środkowej części. Zarzucił, że z analizy przebiegu zdarzenia i ustawienia pokolizyjnego wynika, że samochódV.nie był w ruchu. Zarzucił, że biegły w symulacji wprowadził dodatkowe parametry jak nierówności na drodze, zamarzanie szyb. Podniósł, że biegły w opinii ustanej tych wątpliwości nie wyjaśnił, co uzasadniało wniosek o opinię innego biegłego.

W odpowiedzi na apelację z dnia 22.01.2013r. pełnomocnik powoda wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania za instancję odwoławczą według norm przepisanych.
Podniósł, że z opinii biegłego sądowego wynika, że sprawca kolizji był kierujący autemV., który wyjeżdżając z posesji nie ustąpił pierwszeństwa i doprowadził do kolizji. Wskazał, że odszkodowanie ma służyć przywróceniu pojazdu do stanu przed uszkodzeniem, co obejmuje koszty nowych części i innych materiałów. Podniósł, że zarzuty apelującego co do naruszenia art. 233 były nie poparte konkretnymi argumentami, które by dyskwalifikowały ustalenia sądu. Podniósł, że dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego może mieć miejsce jedynie w razie potrzeby, a zatem gdyby opinia okazała się wadliwa i nieprzydatna, co nie miało miejsca, wobec czego wniosek dowodowy strony pozwanej był nieuzasadniony.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych po dokładnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego a zgromadzony w nim materiał dowodowy poddał szczegółowej i wszechstronnej analizie. Ustalenia poczynione przez Sąd I instancji Sąd Okręgowy przyjmuje za własne. W ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, a wyprowadzone z niego wnioski mieszczą się w granicach zastrzeżonych przezart. 233 par. 1 kpc.
Apelacja strony pozwanej w przeważającej części sprowadza się do zakwestionowania prawidłowości ustaleń Sądu Rejonowego, mających polegać bądź na błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym z zakresu opinii biegłego. Odnosząc się do części motywacyjnej apelacji, Sąd Okręgowy zauważa, że stawiane zarzuty naruszenia prawa procesowego, w szczególnościart. 233 kpc, oparte są w rzeczywistości na konstruowaniu przez stronę pozwaną własnej wersji stanu faktycznego. Strona pozwana eksponuje bowiem własną wersję przebiegu zdarzenia, w tym co do tego, że pojazd sprawy szkody markiV.nie był w ruchu czy też, że po kontakcie obu pojazdów powinna ulec uszkodzeniu część środkowa pojazdu powoda (drzwi lewe). W tym zakresie jednak strona apelująca nie przedstawia konkretnych argumentów i toku rozumowania, jaki miałby prowadzić do takich wniosków, a jednocześnie nie stawia skonkretyzowanych i popartych wiedzą fachową zarzutów do opinii biegłegoS. C., która stała się podstawą ustaleń sądu. Nie wskazuje też przyczyn, jakie miałyby dyskwalifikować rozumowanie sądu I instancji co do oceny dowodów i poczynionych ustaleń faktycznych, także w odniesieniu do zeznań świadków i przesłuchania powoda.
W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji dokonał w tym zakresie prawidłowej oceny, nie wykraczając poza reguły swobodnej oceny dowodów, opierając się na zasadach logiki i doświadczenia życiowego. Prawidłowo ustalił, za opinią biegłego, iż w powstałe w pojeździe powoda uszkodzenia mogły powstać w okolicznościach zdarzenia z 10.02.2011r. opisywanych przez uczestników kolizji. Zdaniem Sądu Okręgowego opinia biegłegoS. C.jest wyczerpująca, rzetelna, jasna i spójna, umotywowana w sposób czytelny i wyczerpujący, a przy tym udzielającą stanowczej i jednoznacznej odpowiedzi na pytania Sądu.. Biegły w czytelny, zrozumiały, a przy tym rzeczowy sposób opisał względy, jakimi kierował się przy ustalaniu przebiegu zdarzenia oraz wartości szkody, szczegółowo opisując zastosowaną metodę, odnosząc się w sposób wszechstronny do zgromadzonego w aktach sądowych i szkodowych materiału dowodowego. Biegły wykonał także czynności wymagające wykorzystania jego wiedzy fachowej, a to pomiar uszkodzeń i symulację w specjalistycznym programie komputerowym. Wbrew zarzutom skarżącego biegły nie wykroczył przy tej ostatniej czynności poza fakty dotyczące sprawy, gdyż w treści opinii oraz sporządzonej przez siebie dokumentacji fotograficznej wyraźnie wyjaśnił, że stwierdził występowanie nierówności na drodze, zaś pora roku i dokumentacja zdjęciowa wykonana niedługo po zdarzeniu uprawniała do przyjęcia założenia o czynniku dodatkowym w postaci stanu widoczności przez szyby. Biegły w toku ustnej opinii wyczerpująco odniósł się do wszystkich zarzutów strony pozwanej, wyjaśniając przy tym raz jeszcze i sposób obszerny, jakie czynniki prowadzą do konkluzji, że oba pojazdy były w ruchu, zaś samochódV.był w ostatniej fazie hamowania, a po zderzeniu odbiły się od siebie, wyjaśniając, że nie zawsze po uderzeniu auta muszą się sczepić czy zatrzymać na sobie. Biegły zarówno w pisemnej, jak i ustnej opinii analizował i omawiał szczegółowo wielkość i umiejscowienie uszkodzeń oraz mechanizm ich powstania, w tym kąt usytuowania pojazdów w momencie uderzenia oraz kolejność i sposób uszkodzeń w obu samochodach spowodowanych przez nakładkę zderzakaV.(k. 10 i 11 uzasadnienia wyroku Sądu I instancji).
Zdaniem Sądu Okręgowego prawidłowo Sąd I instancji oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu techniki samochodowej. Jak wskazujeart. 286 k.p.c.„Sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych”. Jak wynika z przytoczonej regulacji, podstawową przesłanką powielania w postępowaniu dowodu z opinii biegłego jest zaistnienie takiej obiektywnej potrzeby, nie zaś samo subiektywne niezadowolenie stron z ustaleń poprzedniej opinii, jak też ich oczekiwanie, że inna opinia byłaby dla nich bardziej korzystna. Potrzeba taka musi wynikać z samego charakteru opinii biegłego, która by w ocenie sądu okazała się wadliwa i nieprzydatna z powodu niejasności, nierzetelności, niespójności wewnętrznej, pobieżności. Apelujący występowania zaś takich czynników nie wykazał, ograniczając się do przedstawienia własnych twierdzeń faktycznych odmiennych od konkluzji biegłego, co stanowi jedynie zwykłą polemikę z ustaleniami biegłego. W ocenie Sądu Okręgowego zatem Sąd I instancji nie naruszyłart. 233 kpcdokonując oceny dowodów ani teżart. 217 i 227 kpc, odmawiając dopuszczenia dowodu z dalszych opinii biegłych.
Zarzuty strony apelującej co do naruszeniaart. 361 kci zasądzenia odszkodowania wyższego od wartości szkody nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z zasadą kompensacyjnego charakteru odszkodowania, winno ono w całości pokrywać szkodę wynikającą z określonego zdarzenia, z którym prawo wiąże obowiązek naprawienia szkody. Przepisart. 361 § 2 k.c.stanowi bowiem, iż naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W przypadku odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń wynikającej z tytułu umowy odpowiedzialności cywilnej do należnego poszkodowanemu odszkodowania znajduje zastosowanie zasada pełnego odszkodowania, tzn. odszkodowanie obejmuje przede wszystkim kwotę pieniężną konieczną do opłacenia naprawy uszkodzonego samochodu i przywrócenia mu stanu, w jakim znajdował się przed wypadkiem. Jednocześnie podkreślić należy, iż – stosownie do stanowiska Sądu Najwyższego – obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje z chwilą wyrządzenia szkody i nie jest uzależniony od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy i czy w ogóle zamierza tego dokonać (wyrok SN z dnia 16 maja 2002 r., V CKN 1273/00, Lex nr 55515). Jeśli zatem pojazd nie został naprawiony – koszty naprawy mogą być ustalone hipotetycznie, przy uwzględnieniu normalnych cen części, materiałów i robocizny stosowanych w obrocie. Świadczenie tak ustalone daje poszkodowanemu realną możliwość poprawnego naprawienia pojazdu – zaś suwerenną decyzją poszkodowanego jest, czy z tej możliwości skorzysta, a jeśli tak – to jaki standard naprawy ostatecznie wybierze i czy będzie to naprawa częściowa, czy całkowita. W orzecznictwie podnosi się, że poszkodowany nie ma obowiązku poszukiwać takiego sposobu naprawy, który będzienajtańszy(tj. najkorzystniejszy dla sprawcy i ubezpieczyciela), lecz może skorzystać zkażdejz dostępnych na rynku możliwości naprawy pojazdu, pod tym jedynie warunkiem, że zakres i standard naprawy uzasadniony jest ekonomicznie, a koszt naprawy nie będzie przekraczał normalnej wartości napraw o takim zakresie i standardzie. Stąd też nie jest objęty odszkodowaniem koszt naprawy nieuzasadnionej ekonomicznie (przekraczającej wartość nowego pojazdu), podnoszącej standard pojazdu w stosunku do stanu sprzed wypadku, albo o koszcie znacznie przewyższającym wartość porównywalnej naprawy w innych warsztatach. Zagadnienie to analizował Sąd Najwyższy m.in. w uchwale z 13.06.2003 r. (III CZP 32/03, OSNC 2004/4/51) oraz z 12.04.2012r. (III CZP 80/11), stwierdzając, że„odszkodowanie przysługujące od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej za uszkodzenie pojazdu mechanicznego obejmuje niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy pojazdu, ustalone według cen występujących na lokalnym rynku”. Koszt naprawy pojazdu ustalony przez Sąd Rejonowy w oparciu o ceny oryginalnych części zamiennych, bez stosowania amortyzacji części ze względu na wiek samochodu powoda, według średnich stawek robocizny w autoryzowanych stacjach naprawy odpowiada właśnie wyżej omówionym kryteriom, a tym samym ustala ten koszt i wysokość odszkodowania na poziomie mieszczącym się wart. 361 kc.Ponadto w uchwale 7 sędziów z 12.04.2012r. Sąd Najwyższy wskazał, że tylko wówczas, gdy ubezpieczyciel wykaże, iż odszkodowanie ustalone według cen nowych części i materiałów prowadzi do wzrostu wartości całego pojazdu, odszkodowanie może ulec obniżeniu. Strona pozwana nie podjęła zaś inicjatywy dowodowej dla wykazania, by wartość pojazdu powoda uległa wzrostowi i by powód został przez to bezpodstawnie wzbogacony, brak zatem podstaw do obniżenia odszkodowania.
Reasumując, Sąd Okręgowy zgadzając się z dokonaną przez Sąd I Instancji oceną stanu faktycznego oraz interpretacją prawa materialnego, stwierdził brak przesłanek do uwzględnienia zarzutów apelacji, która na podstawieart. 385 kpcpodlegała oddaleniu.
Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego opiera się na przepisieart. 391 § 1 kpcw zw. zart. 98 kpc. Zgodnie zart. 98 § 1 kpc, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw (koszty procesu). Wedługart. 98 § 3 kpcdo niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata oraz koszty sądowe. W niniejszym przypadku do kosztów poniesionych przez powoda zaliczono wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 1200 zł według§ 13 ust. 1 pkt 1w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych ... z dnia 28.09.2002r.