Sąd Apelacyjny w Gdańsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 142/13
Data wyroku: 2013-05-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Ewa Tomaszewska, Marek Machnij, Monika Koba
Słowa kluczowe: Dobra Osobiste
Podstawa prawna: art 24 i art 488 kc

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 maja 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Marek Machnij (spr.)
Sędziowie: SA Monika Koba
SO (del.) Ewa Tomaszewska
Protokolant: stażysta Arleta Żuk

po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2013 r. w Gdańsku

na rozprawie
sprawy z powództwa(...)

przeciwkoT. W.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku

z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I C 1814/11

oddala apelację.

Na oryginale właściwe podpisy.

Sygn. akt: I ACa 142/13

Uzasadnienie:

      Powód(...)domagał się ostatecznie – po modyfikacji powództwa – zasądzenia od pozwanegoT. W.kwoty 80.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych wskutek nienależytego wykonania obowiązków pełnomocnika z urzędu w postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Sądu Apelacyjnego w(...)w sprawie I ACz(...)

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, zaprzeczając, aby naruszył dobra osobiste, ponieważ należycie wykonał powierzone mu obowiązki pełnomocnika powoda w urzędu w w/w sprawie.

      Sąd Okręgowy wG.wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012 r. oddalił powództwo i odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu.

      Z dokonanych w sprawie przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych wynika, że pozwany – postanowieniem Sądu Apelacyjnego wG.o sygn. akt I ACo(...)– został ustanowiony na wniosek powoda pełnomocnikiem z urzędu w celu wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Apelacyjnego w(...)z dnia(...)r. sygn. akt I ACz(...)Po ustanowieniu go pełnomocnikiem pozwany pismem z dnia 12 maja 2010 r. poinformował powoda o tym fakcie, zapoznał się osobiście z aktami sprawy i wniósł o wydanie mu kopii dokumentów w celu dokonania analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy. Następnie w dniu 25 maja 2010 r. około godziny 9.00 pozwany udał się do Aresztu Śledczego w Gdańsku, gdzie powód odbywał karę pozbawienia wolności, w celu osobistego spotkania się z nim. Funkcjonariusze Służby Więziennej poinformowali go, że powód dobrowolnie rezygnuje ze spotkania z nim bez podania przyczyny, pomimo że nie zachodzą żadne przeszkody uniemożliwiające ich spotkanie. W dniu 4 czerwca 2010 r. pozwany wydał pisemną opinię o braku podstaw do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem w/w postanowienia Sądu Apelacyjnego. Opinię tą złożył w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku oraz przesłał powodowi do wiadomości. Pozwanemu przyznano wynagrodzenie za sporządzenie tej opinii.

      Sąd Okręgowy wyjaśnił, że powyższy stan faktyczny ustalił na podstawie dokumentów złożonych przez strony oraz znajdujących się w aktach sprawy Sądu Rejonowego(...)–P.o sygn. akt. I C(...)w zakresie postępowań I ACz(...)i I ACz(...). Dowody te nie były kwestionowane przez strony, jak również nie budziły wątpliwości w/w Sądu.

Fakt reprezentowania powoda przez pozwanego, jako profesjonalnego pełnomocnika, był bezsporny. Rozważenia wymagały natomiast okoliczności kształtujące ewentualną odpowiedzialność cywilną pozwanego. Powód oparł swoje powództwo na przepisachart. 24w zw. zart. 448 k.c., zarzucając, że pozwany, reprezentując jego interes we wskazanej wyżej sprawie, nienależycie wykonywał swoje obowiązki i przez to doprowadził do powstania krzywdy po jego stronie.

      Przy ocenie, czy pozwany należycie wykonał swoje obowiązki, Sąd Okręgowy uwzględnił obowiązujące przepisy prawne, regulujące obowiązki radców prawnych jako profesjonalnych pełnomocników w postępowaniach sądowych oraz normujące zasady etycznego postępowania, w szczególnościustawę z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych(t. jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) oraz Kodeks Etyki Radcy Prawnego. W oparciu o powyższe regulacje Sąd Okręgowy stwierdził, że pozwanemu nie można postawić zarzutu działania lub zaniechania  stanowiącego  niezachowanie należytej staranności w czasie reprezentowania powoda. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz w świetle przepisów prawa powszechnie obowiązującego i zasad moralno – etycznych nie można uznać, że pozwany naruszył zasady prawidłowego postępowania. Przy wykonywaniu swoich obowiązków dochował on bowiem należytej staranności. Pozwany podjął także próbę osobistego kontaktu ze swoim klientem w Areszcie Śledczym w(...), z której powód dobrowolnie zrezygnował, pomimo braku przeszkód uniemożliwiających ich spotkanie. Przede wszystkim zaś pozwany w terminie i zgodnie z wymogami formalnymi sporządził w dniu 4 czerwca 2010 r. opinię prawną o braku podstaw do wniesienia  nadzwyczajnego środka zaskarżenia w postaci skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, którą przesłał także do wiadomości powoda.

      Powód niesłusznie zarzucał więc pozwanemu naruszenie zasad etyki wykonywania zawodu radcy prawnego i przepisów prawa powszechnie obowiązującego przez sporządzenie opinii bez podjęcia prób osobistego kontaktu z nim, co w konsekwencji doprowadzić miało do naruszenia jego dóbr osobistych. Do prawidłowej obrony praw i interesów osoby reprezentowanej przez radcę prawnego nie jest konieczny każdorazowo kontakt z taką osobą. Jednakże pomimo utrudnionego między stronami kontaktu (z uwagi na przebywanie przez powoda w Areszcie Śledczym w(...)pozwany podjął próbę osobistego kontaktu z powodem. Jego zachowanie było więc na tym etapie postępowania wystarczające. Decydujące znaczenie miały bowiem kwestie o charakterze prawnym, a zatem w rzeczywistości nie istniała nawet potrzeba konsultacji z powodem w kwestiach merytorycznych, lecz jedynie ewentualnie chodziło o poinformowanie go o podejmowanych czynnościach. W tej sytuacji działanie pozwanego, ograniczające się do zapoznawania się z aktami spraw, podjęcia prób ustalenia stanowiska powoda, a następnie sporządzenia opinii prawnej w sprawie, niewątpliwie wyczerpywało jego obowiązki wynikające z pełnomocnictwa.

Powód bezpodstawnie twierdził więc, że pozwany prowadził sprawę w sposób niedbały i wadliwy, niezapewniający mu należytej ochrony prawnej. Powód nie wskazał w toku procesu zastrzeżeń co do merytorycznego prowadzenia sprawy i treści sporządzonej opinii. Nie powstała zatem konieczność wykazywania przez pozwanego braku bezprawności jego zachowania. Ponadto powód nie sprecyzował i nie wykazał, jakie dobra osobiste zostały rzekomo naruszone zachowaniem pozwanego.
Jako podstawa oddalenia powództwa powołane zostały przepisyart. 24 i art. 448 k.c.orazart. 415 k.c.stosowanea contrario, a orzeczenia o kosztach procesu –art. 108 § 1 i art. 102 k.p.c.
Powyższy wyrok został zaskarżony apelacją przez powoda, który wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Z uzasadnienia apelacji wynika, że powód zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa procesowego i materialnego, wskazując, że Sąd ten oparł się jedynie na aktach sprawy, tj. pozwie i  odpowiedzi na pozew bez odniesienia się do reszty materiału dowodowego. Podniósł ponadto, że nie miał możliwości udziału w sprawie i nie przyznano mu pełnomocnika z urzędu, wskutek czego naruszono jego prawo do sądu i do reprezentowania jego interesów z naruszeniemart. 117, art. 217, art. 218, art. 227, art. 228, art. 233 i art. 328 k.p.c.oraz nie rozpoznano podstawy faktycznej i prawnej powództwa na tleart. 417 i nast. k.c.
Pozwany wniósł o oddalenie apelacji.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Apelacyjny oparł się na materiale dowodowym zebranym w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji oraz aprobował ustalenia faktyczne i wnioski prawne tego Sądu, przyjmując je za własne. Są one zgodne z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, który był wystarczający do oceny zasadności żądania dochodzonego w niniejszej sprawie przez powoda. Ocena tego materiału nie budzi wątpliwości i jest podzielana przez Sąd Apelacyjny, a zarzuty apelacyjne powoda nie zdołały jej skutecznie podważyć.

      Podstawowe znaczenie ma to, że zarzuty apelacyjne – podobnie jak wcześniej twierdzenia powoda i argumentacja przytoczona w pozwie na ich poparcie – są bardzo ogólnikowe i oderwane nie tylko od zgromadzonego w sprawie materiału, ale przede wszystkim od okoliczności, związanych z wykonywaniem przez pozwanego obowiązków pełnomocnika powoda z urzędu w postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Sądu Apelacyjnego w(...)w sprawie I ACz(...)Powód formułuje swoje twierdzenia, a na obecnym etapie postępowania – zarzuty apelacyjne, w sposób całkowicie dowolny, ignorując nawet te okoliczności, które zdołano w sprawie ustalić pomimo ogólnikowości jego twierdzeń i argumentów. Jednocześnie nie odnosi się on merytorycznie do ustaleń faktycznych i wniosków prawnych przyjętych przez Sąd pierwszej instancji za podstawę wydania zaskarżonego wyroku.

Z apelacji nie wynika, jakie wnioski dowodowe skarżącego nie zostały uwzględnione lub jakie okoliczności faktyczne nie zostały wyjaśnione zgodnie z twierdzeniami skarżącego. Samo powołanie licznych zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego nie jest wystarczające, ponieważ niezbędne byłoby wykazanie konkretnych uchybień Sądu pierwszej instancji, a przede wszystkim ich istotnego wpływu na merytoryczny wynik sprawy. Sytuacja taka nie ma miejsca w rozstrzyganej sprawie, ponieważ powód w najmniejszym stopniu nie podważył prawidłowości ustaleń i wniosków Sądu Okręgowego, na podstawie których Sąd ten uznał, że pozwany należycie wywiązał się z obowiązków pełnomocnika z urzędu w w/w sprawie i przy ich wykonywaniu nie naruszył jakichkolwiek dóbr osobistych powoda, nie mówiąc tym bardziej o braku bezprawności po stronie pozwanego. W apelacji powód nawet nie nawiązuje do szczegółowych ustaleń i wniosków Sądu Okręgowego. O stopniu oderwania argumentacji powoda od okoliczności konkretnej sprawy szczególnie jaskrawo świadczy podniesienie przez niego zarzutu nierozpoznania podstawy faktycznej i prawnej jego żądania w oparciu o przepisyart. 417 i nast. k.c., które to przepisy dotyczą odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa, podczas gdy w sprawie pozwaną jest osoba fizyczna. W związku z tym Sąd pierwszej instancji prawidłowo oceniał jej zachowanie na podstawieart. 415 k.c., a nie wskazanych przez powoda przepisów.
Podniesione w apelacji zarzuty są więc całkowicie bezpodstawne. Dotyczy to zarówno naruszenia wymienionych przez skarżącego przepisów prawa procesowego, tj.art. 117, art. 217, art. 218, art. 227, art. 228, art. 233 i art. 328 k.p.c., jak i prawa materialnego, a mianowicieart. 417 i nast. k.c.
Podkreślić jedynie dodatkowo należy, że nie zostało naruszone prawo powoda do sądu i do reprezentowania jego interesów przed sądem. To ostatnie uprawnienie nie może być rozumiane jako bezwzględne prawo do każdorazowego żądania ustanowienia dla powoda pełnomocnika z urzędu. Zart. 117 § 5 k.p.c.wynika, że jedną z przesłanek przyznania stronie pomocy pełnomocnika z urzędu jest uznanie przez sąd orzekający, że udział adwokata lub radcy prawnego jest w sprawie niezbędny. Zasadność przyznania pełnomocnika z urzędu każdorazowo podlega więc ocenie sądu.

      Z tego punktu widzenia wziąć trzeba pod uwagę, że w toku postępowania wniosek powoda o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został oddalony przez Sąd pierwszej instancji (postanowienie Sądu Rejonowego w(...)z dnia 20 września 2010 r. k. 15 – 18), a zażalenie powoda na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w(...)z dnia 22 grudnia 2010 r. (k. 22 – 27) wobec stwierdzenia, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał na podstawieart. 117 § 5 k.p.c., że udział pełnomocnika z urzędu w sprawie po stronie powoda nie jest potrzebny. Stanowisko takie zostało podtrzymane już po wydaniu zaskarżonego wyroku, ponieważ Sąd Okręgowy wG.postanowieniem z dnia 22 grudnia 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 października 2012 r. w przedmiocie oddalenia wniosku powoda o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 261 oraz k. 241 – 242). Aktualnie nie ma zatem żadnych podstaw do ponownego podnoszenia przez powoda kwestii odmowy ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu. Wziąć trzeba ponadto pod uwagę, że z apelacji w ogóle nie wynika, na jakiej podstawie powód uważa, że udział pełnomocnika z urzędu mógłby mieć jakikolwiek wpływ na ewentualne uzyskanie przez niego korzystnego rozstrzygnięcia w sprawie.

      Podobnie przedstawia się kwestia osobistego udziału powoda w rozprawie przed Sądem pierwszej instancji. Powód nie wyjaśnił bowiem, jakie okoliczności rzekomo nie zostały przez niego wyjaśnione wskutek nieobecności na rozprawie przed w/w Sądem. Nie można zatem uznać, że okoliczność ta mogła mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że decydujące dla rozstrzygnięcia znaczenie miały okoliczności wynikające z akt sprawy I ACz(...), a także z pisma Dyrektora Aresztu Śledczego w(...)z dnia 26 kwietnia 2012 r., z którego wynika, że wbrew powodowi pozwany podjął próbę osobistego skontaktowania się z nim przed sporządzeniem opinii w powyższej sprawie, ale do ich spotkania nie doszło z przyczyn leżących wyłącznie po stronie powoda.

      Zauważyć ponadto można, że powyższy zarzut powoda jest również częściowo nieprawdziwy i oderwany od okoliczności konkretnej sprawy, ponieważ był on doprowadzony na rozprawę w dniu 2 sierpnia 2011 r. przed Sądem Rejonowym(...)–P.w(...)(k. 102), ale nie wykorzystał tej obecności przed sądem orzekającym do ewentualnego przedstawienia lub uzupełnienia swoich twierdzeń i argumentów.

Konkludując, apelacja powoda nie opierała się na uzasadnionych podstawach, w związku z czym podlegała oddaleniu na mocyart. 385 k.p.c.