Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1243/12
Data wyroku: 2013-03-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Roman Skrzypek, Urszula Kocyłowska, Janina Czyż
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z 17.12.1998 r.

Sygn. akt

III AUa 1243/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 marca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

SSA Roman Skrzypek (spr.)

Sędziowie:

SSA Janina Czyż
SSA Urszula Kocyłowska

Protokolant

st.sekr.sądowy M. Piekiełek

po rozpoznaniu w dniu6 marca 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuH. C.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału
wR.
od wyrokuSądu Okręgowego w Tarnobrzegu
z dnia6 listopada 2012 r.sygn. aktIII U 1069/12

o d d a l a apelację.
Sygn. akt III  AUa 1243/12

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 6 marca 2013r.

Decyzją z dnia 12 lipca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwR.odmówił wnioskodawczyniH. C.prawa do emerytury, powołując przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227 ze zmianami) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zmianami).
W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że wnioskodawczyni nie wykazała wykonywania przez 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy nie uznał za taką pracę okresu zatrudnienia wnioskodawczyni od 1 listopada 1977r. do 19 grudnia 1989r. i od 24 grudnia 1989r. do 31 sierpnia 1997r. jako pracy w warunkach szczególnych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaH. C.. W uzasadnieniu podniosła, że spełniła wszystkie warunki do przyznania prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
W spornych okresach zatrudniona była w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku technik dentystyczny w Zespole Opieki Zdrowotnej wS., a stanowisko to wymienione jest w wykazie A, dział IV poz. 17 ust. 2 załącznika dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwR.wniósł o jego oddalenie, powtarzając argumentację zawartąw zaskarżonej decyzji.
Zakład wskazał, że wnioskodawczyni do wniosku dołączyła świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, z którego wynika, że w spornych okresach wykonywała pracę w szczególnych warunkach tj. przez 19 lat, 9 miesięcyi 27 dni jako technik dentystyczny. Organ rentowy uznał, że wnioskodawczyni na dzień 1 stycznia 1999r. udowodniła 21 lat, 2 miesiące i 3 dni okresów składkowychi nieskładkowych, co pozwala przyjąć, żeH. C.posiada wymagany ogólny staż prac tj. 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
Jednocześnie organ rentowy wskazał, że przedstawione świadectwo pracy nie spełnia wymogów formalnych, bowiem nie określono w nim dokładnie charakteru wykonywanej pracy według wykazu, działu i pozycji, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. oraz przepisami resortowymi, na podstawie których zakład pracy zakwalifikował okres pracy na wymienionym stanowisku, jako okres pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, a zatem dokument ten nie stanowi prawidłowego środka dowodowego.
Wyrokiem z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt III U 1069/12 Sąd Okręgowyw Tarnobrzegu zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznałH. C.prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach począwszy od daty złożenia wniosku.
Sąd Okręgowy ustalił, iżH. C.ur. (...),w dniu 18 czerwca 2012r. złożyła do organu rentowego wniosek o przyznanie prawa do emerytury, dołączając do wniosku świadectwo pracy wystawione przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej wS.z dnia 14 maja 2012r. potwierdzające , że w okresie od 1 listopada 1977r. do dnia 31 sierpnia 1997r. zatrudniona była w wymiarze pełnego etatu w ZOZ wS.na stanowisku technika dentystycznego. Dalej wskazał, że stanowisko to jest wymienione w wykazie A, dział IV, poz. 17 ust. 2 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu zdrowiai opieki społecznej.
Na podstawie akt organu rentowego oraz wyjaśnień wnioskodawczyni Sąd Okręgowy ustalił również, że w wnioskodawczyni ukończyła 55 lat życia, wykazała ponad 20- letnio okres składkowy i nieskładkowy oraz, że w warunkach szczególnych na stanowisku technik dentystyczny pracowała ponad 15 lat.
Powyższy wyrok apelacją zaskarżył pozwany organ rentowy, który zarzucając naruszenie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji.
W uzasadnieniu apelacji Zakład przytoczył zapis zawarty w wykazie A, dziale IV, poz. 17 i stwierdził, że jego literalne brzmienie wskazuje na to, że dotyczy prac wykonywanych w zakładzie pracy zajmującym się produkcją i przetwórstwem żywici tworzyw sztucznych oraz produkcją surowców, półproduktów i środków pomocniczych stosowanych do ich produkcji i przetwórstwa oraz do produkcji wosków i woskoli .
Pełnomocnik wnioskodawcy w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddaleniei zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego organu rentowego jest nieuzasadniona i dlatego podlega oddaleniu. Wydany bowiem przez Sąd I instancji wyrok, zawiera trafnei odpowiadające prawu rozstrzygnięcie, zaś w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie występują przesłanki zaskarżenia mogące wyrok ten wzruszyć, w szczególności te które ze względu na zapis zawarty wart. 378 kpc, Sąd II instancji ma na uwadzez urzędu.
Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji.
Zakład zakwestionował możliwość zaliczenia pracy wykonywanej przez wnioskodawczynię do prac w warunkach szczególnych wymienionych w wykazieA, dziale IV, poz. 17 stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrówz 7 lutego 1983 r. bowiem w zakładzie pracy, w którym była zatrudniona tylko przetwarzano tworzywa sztuczne lecz ich nie produkowano.
Przypomnieć wypadnie, że definicję ustawową "pracy w szczególnych warunkach" zawiera art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodniez tym przepisem, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Ust. 4 tego artykułu stanowi, że "wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych". Te "dotychczasowe przepisy" torozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 przysługuje prawo do emerytury ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 32 ust. 4 cytowanej ustawy), tj. między innymirozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Z kolei, przepis § 4 tego rozporządzenia stanowi, że pracownik, który wykonywał, wymienioną w wykazie A pracę w szczególnych warunkach nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Z kolei przepisart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. oemeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. j. Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227 ze zm.) pozwala kobietom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. nabyć, po osiągnięciu wieku przewidzianego, m. in., wart. 32, prawo doemerytury, jeżeliw dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 r.) osiągnęły:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa doemeryturyw wieku niższym niż 60 lat oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. 20 lat.
Emeryturaprzysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2 omawianego art. 184 ustawy).
Z wyżej przedstawionej regulacji prawnej wynika, że warunkiem nabycia prawa doemeryturywedług art. 184 jest spełnienie przesłanki stażu ubezpieczeniowego przed dniem 1 stycznia 1999 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy oemeryturachi rentach z FUS. Ubezpieczeni, którzy w chwili wejścia w życie ustawy emerytalno-rentowej posiadali wymagany okres ubezpieczenia (także w warunkach szczególnych), mogą nabyć prawo doemeryturypo osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego dla kobiet 55 lat (art. 32 ustawy). Wiek emerytalny mogą jednak osiągnąć po 1 stycznia 1999 r.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterzestanowiło akt wykonawczy doustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz.U. z 1982 r., nr 40, poz. 267). Utrzymane w większości w mocy przez ustawę oemeryturachi rentachz FUS (art. 32 ust. 4 tej ustawy) przepisy rozporządzenia określają rodzaje prac wykonywanych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze w § 4 - 15 oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. § 1 ust. 2 rozporządzenia zawiera, co prawda, upoważnienie dla właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych oraz centralnych związków spółdzielczych do ustalania w podległych i nadzorowanych zakładach stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B rozporządzenia. Zauważyć należy jednak, że wskazane podmioty nie mogą kreować tych stanowisk pracy w sposób dowolny. Zarządzenie resortowe musi być, wobec powyższego, dostosowane do rozporządzenia Rady Ministrów, w którym zawarty jest kompletny wykaz stanowisk pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Dla uznania zatem konkretnego rodzaju lub stanowiska pracy za pracę wykonywanąw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze decydujące znaczenie ma to, czy jest to praca wymieniona w rozporządzeniu oraz w wykazach stanowiących załącznik do tego rozporządzenia, natomiast wykazy stanowisk ustalane przez właściwe podmioty w odniesieniu do podległych zakładów pracy mają jedynie charakter techniczno-porządkujący.
Wedle wykazu A, działu IV, pkt 17 ust. 2 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 Zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu zdrowiai opieki społecznej, za pracę w szczególnych warunkach, której wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego uznaje się pracę technika dentystycznego.
Tymczasem interpretacja zapisu zawartego w wykazie dokonana przez apelujący Zakład nie uwzględnia szkodliwości pracy wykonywanej przez pracownika ograniczając się do literalnej wykładni przepisu.
Wnioskodawczyni przedstawiła świadectwo pracy wykonywanej w warunkach szczególnych i pracodawca określił stanowisko jej pracy (
      technika dentystycznego), powołując się na wykaz A, stanowiący załącznik do Zarządzenia Ministra Zdrowiai Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej wykaz A dział IV poz. 17 pkt 2 traktujący o pracach w "chemii" według tego zarządzenia (Dz.Urz.MZ.1983.8.40).
Świadectwo pracy jest dokumentem prywatnym w rozumieniuart. 245 kpc, który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Jak każdy dokument prywatny świadectwo pracy podlega ocenie sądu zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 kpc).
Słusznie stwierdza zatem Sąd Najwyższy w wyroku z 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10 (LEX nr 619638), że w świetle przepisów wykazu A, stanowiącego załącznik dorozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wyodrębnienie poszczególnych prac ma charakter stanowiskowo - branżowy. Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono bowiem konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za pracew szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Taki sposób kwalifikacji prawnej tychże prac nie jest dziełem przypadku. Specyfika poszczególnych gałęzi przemysłu determinuje bowiem charakter świadczonychw nich prac i warunki, w jakich są one wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia. Nie można zatem swobodnie czy wręcz dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym.
Zarządzenie resortowe Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983 r. za pracę w warunkach szczególnych uznaje pracę
      technika dentystycznegojako pracę w przemyśle chemicznym. Dodatkowo wskazać należy na zaświadczenie z dnia 13 sierpnia 2012r. wystawione przez SP ZOZ wS., które potwierdza, że wnioskodawczyni była zatrudniona w Zespole Opieki ZdrowotnejwS.od 1 listopada 1977r. do 31 sierpnia 1997 i w tym okresie od1 listopada 1977r. do 19 grudnia 1989r. i od 24 grudnia 1989r. do 31 sierpnia 1997r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę technika dentystycznego.
Zatem, skoro wykonywana przez wnioskodawczynię w spornym okresie praca na stanowisku technik dentystyczny figuruje w wykazie prac zaliczanych do wykonywanych w szczególnych warunkach, to należałoH. C.zaliczyć do okresu pracy w szczególnych warunkach sporny okres zatrudnienia w ZOZ wS..

Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji i oddalić apelację po myśliart. 385 kpc.