Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 526/13
Data wyroku: 2013-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Mazurek, Mirosław Szwagierczak, Alicja Podczaska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 386 par. 4 kpc, art. 184 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt

III AUa 526/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia18 września 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Mirosław Szwagierczak

Sędziowie:

SSA Irena Mazurek (spr.)
SSA Alicja Podczaska

Protokolant

st.sekr.sądowy Elżbieta Stachowicz

po rozpoznaniu w dniu18 września 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuK. B.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi wŁ.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji pozwanego
od wyrokuSądu Okręgowego w Tarnobrzegu
z dnia14 marca 2013 r.sygn. aktIII U 1455/12

       uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Spo łecznych wT.pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.

Sygn. akt III AUa 526/13

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 18 września 2013 r.

Decyzją z dnia 7 sierpnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówił wnioskodawcyK. B.prawa do emerytury, dochodzonego wnioskiem z dnia 26 marca 2012 r. w trybie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Powołując w podstawie prawnej decyzji art. 24 w/w ustawy, organ rentowy stwierdził, że wnioskodawca nie spełnił zasadniczej przesłanki nabycia prawa do dochodzonego świadczenia, jako że nie ukończył 65 roku życia. Jednocześnie, wskazując na art. 184 ustawy emerytalno – rentowej, organ rentowy w lapidarny sposób podawał, że zainteresowany nie spełnił również warunków do przyznania emerytury w obniżonym wieku, gdyż nie udokumentował pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

      WnioskodawcaK. B.odwołał się od decyzji ZUS– zgodnie z pouczeniem -
       do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, który postanowieniem z dnia 31 października 2012 r. (sygn. akt VIII U 3575/12), stwierdził swą niewłaściwość miejscową, przekazując sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Tarnobrzegu.W odwołaniu z dnia 24 sierpnia 2012r. wnioskodawca wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez potwierdzenie jego uprawnienia do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, zarzucił, że wbrew stanowisku ZUS spełnił ku temu wszelkie przewidziane prawem przesłanki, w tym tą odniesioną do co najmniej piętnastoletniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych, co dotyczyć miało jego zatrudnienia w(...)w okresie od 28 czerwca 1968 r. do 5 lipca 1969 r. i od 5 sierpnia 1969 r. do 31 grudnia 1993 r. na stanowiskach galwanizera, ślusarza i wiertacza maszynowego. Zdaniem odwołującego wyżej wskazany okres, potwierdzony ogólnymi świadectwami pracy, był pracą w warunkach szczególnych polegającą na szlifowaniu i ostrzeniu wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowaniu mechanicznym, co odpowiada pracom wymienionym w Dziale III poz. 78 pkt 2 zarządzenia Nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. (Dz. Urz. MHiPM Nr 1-3 poz. 1). Powyższe warunki pracy mieli zaś w postępowaniu sądowym potwierdzić wnioskowani do przesłuchania świadkowie.

W odpowiedzi na odwołanie z dnia 3 października 2012r. pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.wniósł o oddalenie żądania wnioskodawcy, z tych samych względów, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji,przy podkreśleniu, że odwołujący nie przedstawił świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Jednocześnie podane zostało, że nadal prowadzone jest postępowanie wyjaśniające w zakresie przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tak określonego tytułu, co dopiero prowadzić będzie do wydania ostatecznej w tym względzie decyzji.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu, po rozpoznaniu odwołaniaK. B., wyrokiem z dnia 14 marca 2013 r. (sygn. akt III U 1455/12), zmienił zaskarżoną decyzję ZUS przyznając wnioskodawcy prawo do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, począwszy od dnia złożenia wniosku emerytalnego, tj. od dnia 26 marca 2012 r.
U podstaw powyższego rozstrzygnięcia legło zasadnicze w sprawie ustalenie w zakresie oceny charakteru pracy wnioskodawcy, jako pracy w warunkach szczególnych, w okresach zatrudnienia w(...)od 28 czerwca 1968 r. do 5 lipca 1969 r. i od 5 sierpnia 1969 r. do 31 grudnia 1993 r. (przy ich przyporządkowaniu do prac wymienionych tak w Dziale III poz. 76 pkt 2 jak i w Dziale III poz. 78 pkt 2 zarządzenia Nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. - Dz. Urz. MHiPM Nr 1-3 poz. 1, tj. prac na stanowisku galwanizera gdy idzie o pierwszy okres zatrudnienia i prac na stanowisku docieracza maszynowego w odniesieniu do drugiego ze wskazanych okresów). Powyższe ustalenie o legitymowaniu się przez odwołującego ponad piętnastoletnim okresem pracy w warunkach szczególnych poczynione zaś zostało zarówno w oparciu o dowody osobowe (korelujące ze sobą zeznania świadków, współpracowników wnioskodawcy i jego przełożonego z okresu zatrudnienia w(...), jak również zeznania samego zainteresowanego), jak i dowody z dokumentów, w tym akta osobowe wnioskodawcy ze spornego okresu zatrudnienia, czy akta emerytalne jednego ze świadków, który nabył prawo do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, przy uwzględnieniu tożsamej w swym charakterze z pracą odwołującego, pracy w czasie zatrudnienia w(...). Przyjmując jednocześnie za bezsporną przesłankę wykazania przez wnioskodawcę 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych na dzień 1 stycznia 1999 r. , jak również ustalając, iż odwołujący nie pozostaje w zatrudnieniu, oraz że nie przystąpił do OFE, Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu - dokonując oceny prawnej sprawy - uznał żądanie odwołania za w pełni zasadne, a zaskarżoną decyzję ZUS za naruszającą prawo. Powołując bowiem treśćart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ja również§ 3 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.), Sąd I instancji stwierdził, że wbrew stanowisku ZUS, odwołującyK. B.spełnił wszystkie przewidziane w wyżej powołanych przepisach przesłanki nabycia prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego.
W podstawie prawnej wyroku powołany także zostałart. 47714§ 2 kpc.

Wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu z dnia 14 marca 2013 r., zaskarżony został przez pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ..W apelacji z dnia 25 kwietnia 2013 r. (v. k. 63-64) pozwany organ rentowy zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co doprowadzić miało do naruszenia prawa materialnego tj.art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), przez bezpodstawne przyjęcie spełnienia przez wnioskodawcę wszystkich przewidzianych w tym przepisie przesłanek nabycia prawa do emerytury wnosił o:
- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania,
ewentualnie:
- uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący - nie kwestionując już legitymowania się przez wnioskodawcę wymaganym co najmniej piętnastoletnim okresem pracy w warunkach szczególnych (prawidłowości przyjętego w tym względzie przez Sąd I instancji ustalenia charakteru tak rozumianej pracy w okresie zatrudnienia odwołującego w(...)), zarzucał, że bezzasadnie poza oceną Sądu pozostała dalsza przesłanka nabycia prawa do wcześniejszej emerytury związana z udowodnieniem przez odwołującego ogólnego stażu ubezpieczeniowego na dzień 1 stycznia 1999 r. w wymiarze co najmniej 25 lat. W tym zaś względzie – jak naprowadzał apelujący –K. B.dowiódł wyłącznie 23 lat, 6 miesięcy i 18 dni z wyłączeniem okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 30 kwietnia 1966 r. do 27 czerwca 1968 r., z uwagi na brak dostatecznych dowodów potwierdzających istnienie tego gospodarstwa rolnego, co jednocześnie uzasadniało odstąpienie przez organ rentowy od oceny tego okresu jako składkowego uzupełniającego na etapie postępowania administracyjnego.

WnioskodawcaK. B.wniósł o oddalenie apelacji ZUS,przy zasądzeniu stosownych kosztów postępowania odwoławczego(v. k. 68-71 pisemna odpowiedź na apelację), podnosząc, że legitymuje się ogólnym stażem ubezpieczeniowym w wymiarze przenoszącym 25 lat, przy uwzględnieniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców (przedkładając umowę darowizny mającą potwierdzać fakt istnienia przedmiotowego gospodarstwa w spornym okresie czasu – lata 1966 -1968), względnie okresów pracy w Hiszpanii.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie ,rozpoznając apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału wŁ.zważył, co następuje;

Wniesiony przez pozwany organ rentowy środek odwoławczy skutkować musi wydaniem przez tut. Sąd orzeczenia kasatoryjnego z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Jak słusznie bowiem zarzuca skarżący, wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracyi Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu z dnia 14 marca 2013 r. wydany został z naruszeniemart. 233 § 1 kpc, przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego ,co w konsekwencji prowadzi do braku istotnych dla osądu sprawy ustaleń, czyniąc zaskarżony wyrok co najmniej przedwczesnym.
I tak przede wszystkim już następie zauważyć należy, że sąd ubezpieczeń społecznych przyznając prawo do emerytury - kierując się w tym względzie zasadą pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji ZUS – ma obowiązek ustalić wszystkie jej warunki, nawet gdy organ rentowy w decyzji negatywnie ocenił tylko niektóre z nich, bez rozpoznania pozostałych (art. 47714§ 2 kpc) – tak też wprost w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2006 r. I UK 195/05 OSNP 2007/3-4/55. Tymczasem w okolicznościach przedmiotowej sprawy tak określonej pełnej oceny legalności stanowiska ZUS zabrakło w skutek bezzasadnie przyjętej bezsporności przewidzianej wart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), przesłanki odniesionej do ogólnego stażu ubezpieczeniowego wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 1999 r., gdy tymczasem wystąpiła tu jedynie sytuacja braku oceny spełnienia przezK. B.tego warunku przez organ rentowy. Powyższe już samo w sobie skutkować zaś musi uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, jako że badanie tej przesłanki dopiero przez Sąd II instancji w postępowaniu odwoławczym musiałoby prowadzić do pozbawienia stron pełnej oceny istoty sporu w całym toku instancji.
Tak więc w ponownym postępowaniu, Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu zobligowany będzie jedynie do przesądzenia, czyK. B.na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymuje się co najmniej 25 letnim okresem ubezpieczenia (w tym więc względzie brak jest podstaw do sugerowanego przez wnioskodawcę w odpowiedzi na apelację uwzględnienia w tym okresie zatrudnienia w Hiszpanii, jako że – jak wykazuje to kwestionariusz dotyczący okresów zatrudnienia - przypadają one już po wyżej wskazanej dacie, tj. począwszy od 1 października 2005 r.). W tym zaś względzie, w pierwszym rzędzie Sąd I instancji winien zwrócić się do pozwanego organu rentowego o przedstawienie precyzyjnego wyliczenia uznanego przez siebie okresu ubezpieczenia odwołującego w wykazywanym w apelacji wymiarze 26 lat, 6 miesięcy i 18 dni (przy przyporządkowaniu okresów składkowych i nieskładkowych do konkretnych okresów zatrudnienia wnioskodawcy), z jednoczesnym merytorycznym już, odniesieniem się przez ZUS do możliwości uwzględnienia w wymiarze tego ogólnego ubezpieczenia jako okresu składkowego uzupełniającego w rozumieniuart. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), wykazywanego przez wnioskodawcę okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 30 kwietnia 1966 r. do 27 kwietnia 1968 r. (przy zapewnieniu organowi rentowemu możliwości zapoznania się z przedłożonym przez wnioskodawcę w postępowaniu apelacyjnym aktem notarialnym, mającym potwierdzać fakt istnienia tego gospodarstwa). Dopiero zaś pozyskane w ten sposób formalne stanowisko procesowe pozwanego organu rentowego determinować będzie dalsze procedowanie Sądu I instancji, który ewentualnie – przy odmowie uznania przez ZUS okresu pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym rodziców - zobligowany będzie do przeprowadzenia na tę okoliczność dowodu choćby z bezpośredniego przesłuchania świadków, których pisemne zeznania zalegają w aktach emerytalnych wnioskodawcy, czy też dowodu z zeznań samego zainteresowanego. Oczywistym jest przy tym, że dokonując oceny omawianego okresu jako składkowego uzupełniającego, Sąd Okręgowy winien kierować się tymi wszystkim wypracowanymi w doktrynie i orzecznictwie sądowym kryteriami które dozwalają na uznanie za taki okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2000 r. II UKN 155/00 OSNP 2002/16/394 , czy 8 marca 2011 r. II UK 305/10 LEX nr 852557). Tak więc istotne w tym względzie będą ustalenia co do wielkości i charakteru tego gospodarstwa, liczby pracujących w nim osób, rodzaju pobieranej przez odwołującego nauki w szkole, w tym warunków dojazdu do szkoły, czy w końcu wymiaru czasu pracy wnioskodawcy w tymże gospodarstwie (jego dyspozycyjności do jej wykonywania). Dopiero zaś tak poczynione ustalenia mogą pozwolić na pełny osąd sprawy w aspekcie spełnienia przezK.B.wszystkich koniecznych przesłanek nabycia prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego przewidzianych wart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).

Mając więc powyższe na uwadze i na podstawieart. 386 § 4 kpcorzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego uzasadnia z koleiart. 108 § 2 kpc

(...)

(...)