Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1026/12
Data wyroku: 2012-12-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Gawda, Krystyna Smaga, Bogdan Świerk
Słowa kluczowe: Renta Rodzinna
Podstawa prawna: art. 386 § 2 kpc

Sygn. akt III AUa 1026/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 grudnia 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Krystyna Smaga

Sędziowie:

SA Elżbieta Gawda
SA Bogdan Świerk (spr.)

Protokolant: sekr. sądowy Bożena Karczmarz

po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. w Lublinie
sprawyT. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o prawo do renty rodzinnej
na skutek apelacji wnioskodawczyniT. G.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 18 września 2012 r.     sygn. akt VII U 334/12

uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w całości i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu za drugą instancję.

III AUa 1026/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 stycznia 2011 r. - adresowaną doT. G.- Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.odmówił prawa do renty, bliżej nie precyzując kogo dotyczy ta odmowa. Z uzasadnienia decyzji wynika, że przyczyną odmowy było nie przedłożenie przezT. G.dokumentów potwierdzających przyjęcie przezA. G. (1)jego wnukaA. G. (2)na utrzymanie i wychowywanie na rok przed zgonemA. G. (1).
Inną decyzją – z dnia 15 marca 2011 r. – ten sam organ rentowy odmówiłT. G.prawa do renty rodzinnej po jej byłym mężuA. G. (1), ponieważ w chwili śmierci byłego męża ich małżeństwo już nie istniało, aT. G.nie miała prawa do alimentów od byłego męża.
W odwołaniu od pierwszej z tych decyzjiT. G.kwestionując jej prawidłowość powołała się na pismo z jakim wystąpiła do pozwanego w tym samym dniu w którym złożyła wniosek o rentę rodzinną.
W odwołaniu od drugiej decyzji, również kwestionując jej poprawność,T. G.podniosła, że jej małżeństwo zA. G. (1)zostało rozwiązane przez rozwód z winy męża. Mimo ustania małżeństwa byli małżonkowieG.wspólnie wychowywali dzieci i prowadzili wspólne gospodarstwo domowe.
Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2011 r. (k.30 akt sprawy) Sąd Okręgowy w Lublinie połączył sprawy z obu odwołań do ich łącznego rozpoznania a także rozstrzygnięcia.
Na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r.T. G.wyjaśniła, że domaga się renty rodzinnej dla siebie oraz dla wnukaA. G. (2)którego jest opiekunem.
Wyrokiem z dnia 18 września 2012 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił oba odwołania (pkt. I wyroku) i orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonejT. G.z urzędu (pkt. II). Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na poniższych ustaleniach faktycznych oraz ich ocenie prawnej: w dniu 19 lipca 1975 r.T. G.zawarła związek małżeński zA. G. (1). MałżonkowieG.mieli troje dzieci:M.urodzoną w dniu (...),S.urodzonego w dniu (...)iD.urodzonego w dniu (...)Wyrokiem Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej z dnia 21 marca 1988 r. wydanym w sprawie sygn. akt III RC 406/87 ich małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód orzeczony z winy męża. Po rozwodzie byli małżonkowie nie mieszkali już razem, a tylko czasamiT. G.przebywała w miejscu zamieszkania byłego męża.T. G.została ustanowiona opiekunem jej całkowicie ubezwłasnowolnionych dzieciM.iS.. Obecnie nadal jest opiekunem córkiM.oraz, od dnia 2 grudnia 2002 r. opiekunem synaM.a swego wnukaA. G. (2).
W dniu 23 listopada 2006 r.A. G. (1)zmarł. Miał on ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Do chwili swojego zgonuA. G. (1)nie został obciążony obowiązkiem alimentacyjnym na rzecz byłej żony.
Decyzją z dnia 24 września 2007 r. zostało ustalone na rzeczM. G.i na rzeczS. G.prawo do renty rodzinnej. Od dnia 15 sierpnia 2010 r. faktycznym opiekunemS. G.jestA. S.i należna mu część renty rodzinnej jest przekazywana do jej rąk. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej z dnia 28 stycznia 2011 r. wydanym w sprawie sygn. akt III RNs 328/10A. S.została ustanowiona opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionegoS. G.. Obecnie małoletniA. G. (2)przebywa w Domu Dziecka wL.przyulicy (...), a w przedmiocie opieki na nim toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym Lublin – Zachód w Lublinie w sprawie sygn. akt V Nsm 27/12.
A. G. (1)był obciążony obowiązkiem alimentacyjnym tylko na rzecz swoich dzieci. Sąd Okręgowy przyjął, że były mążT. G.nie przysposobił wnukaA.i nie przyjął go na utrzymanie i wychowanie. Wnioskodawczyni nie wykazała w tym przedmiocie okoliczności przeciwnych.
W tej sytuacji, w ocenie sądu pierwszej instancji, nie zostały spełnione ustawowe przesłanki prawa do renty rodzinnej zarówno przez wnioskodawczynię jak też i jej wnukaA.i dlatego oba odwołania jako niezasadne podlegały oddaleniu.
Apelację od wyroku Sądu Okręgowego, w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w jego pkt. I, w imieniu wnioskodawczyni, wywiódł jej pełnomocnik adw.A. D.wnosząc o jego zmianę w zaskarżonej części i ustalenie na rzeczA. G. (2)prawa do renty rodzinnej, ewentualnie o uchylenie tego wyroku, również w tej części i przekazanie sprawy, w tym zakresie, sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Apelujący zarzucił naruszenie przepisów postępowania –art. 233 § 1 kpcpolegające na przekroczeniu przez Sąd Okręgowy ram zasady swobodnej oceny dowodów poprzez:
- błędne i sprzeczne z treścią materiału dowodowego ustalenie, żeA. G. (1)nie przyjął na utrzymanie i wychowanie wnukaA. G. (2)i nie sprawował nad nim opieki podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego nie dawała podstaw do przyjęcia takiego wniosku,
- nie dokonanie przez sąd oceny całokształtu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,
- błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie co doprowadziło sąd do wyciągnięcia wniosków odmiennych niż wynikające z treści tych dowodów.
W krótkim uzasadnieniu apelacji została wskazana argumentacja skarżącego uzasadniająca, w jego przekonaniu, postawione zarzuty.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji ale, w granicach zaskarżenia, bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Zgodnie zart. 47711§ 1 kpcw sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stronami są: ubezpieczony, inna osoba której praw i obowiązków dotyczy kontrolowana decyzja, organ rentowy oraz zainteresowany. W § 2 tego przepisu jest zawarta ustawowa definicja zainteresowanego oraz obowiązek sądu do wezwania zainteresowanego do udziału w sprawie; bądź na wniosek jednej ze stron, wniosek samego zainteresowanego, albo też z urzędu. Taka regulacja normatywna procesu cywilnego, w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, oznacza konieczność; najpierw ustalenia kręgu stron tego procesu, a następnie obowiązek wezwania do udziału w sprawie strony nie biorącej w nim udziału i w konsekwencji, między innymi, zawiadamiania jej o terminach rozpraw wyznaczanych w konkretnej sprawie. Uchybienie tym zasadom prowadzenia procesu skutkuje jego nieważnością i ta wada procesu jest uwzględniana z urzędu przez sąd drugiej instancji.
Już z ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego w oczywisty sposób wynika, że w sprawie niniejszej nastąpiła nieważność całości prowadzonego w niej postępowania.
Sąd pierwszej instancji ustalił przecież, że prawo do renty rodzinnej po ojcu ma także całkowicie ubezwłasnowolnionyS. G., oraz, że była w toku sprawa mająca na celu ustanowienie nowego opiekuna dlaA. G. (2).
Za tymi ustaleniami nie poszło jednak, wymagane przez przepisy proceduralne, odpowiednie działanie Sądu Okręgowego.
Tak więc w sprawie nie brała udziału opiekunS. G., a także, ewentualny nowy opiekun małoletniegoA. G. (2).
Renta rodzinna jako jedno świadczenie przysługuje wszystkim osobom uprawnionych do niego. Oznacza to podział renty rodzinnej na części dla każdego z uprawnionych.
Dlatego poprawne nie wezwanie do udziału w sprawie wszystkich zainteresowanych spowodowało pozbawienie ich możności obrony swoich praw.
W tej sytuacji sąd drugiej instancji nie może rozpoznawać wniesionej apelacji w zakresie jej merytorycznej zasadności, ale stwierdzając nieważność postępowania musi uchylić zaskarżony wyrok, znieść postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością – w tej sprawie w całości i przekazać sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Z tych zatem względów i z mocyart. 386 § 2 kpcSąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.