Sąd Okręgowy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1182/11
Data wyroku: 2012-09-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Fronczyk

Sygn. akt I C 1182/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 września 2012 roku

Sąd Okręgowy w WarszawieI Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:SSO Alicja Fronczyk
Protokolant:   sekr. sąd. Aneta Wesołkowska

po rozpoznaniu w dniu 07 września 2012 roku w Warszawie na rozprawie
sprawy z powództwaL. J.
przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę(...)
o odszkodowanie

I
oddala powództwo;

II
zasądza od powodaL. J.na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3 600 zł. (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt I C 1182/11

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 30 listopada 2011 roku skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę(...)powódL. J.domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa – Wojewody(...)na swoją rzecz kwoty 200 000 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu i kosztami procesu z tytułu szkody

    ,jaką poniósł w związku z niedokonaniem zwrotu nieruchomości oznaczonej jakodziałki nr (...)o powierzchni 983m((

    2)), nr(...)o powierzchni 276 m((

    2 ))z obrębu(...)orazdziałki (...)i powierzchni 547m((

    2))i nr(...)o powierzchni 224m((

    2))z obrębu(...)położonej wW.przyul. (...), która została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Dzielnicy(...)z dnia 16 marca 1976 roku w związku z przeznaczeniem jej zgodnie z decyzją lokalizacyjną z dnia 19 marca 1973 roku pod budowę ciepłowni wraz z urządzeniami towarzyszącymi i strefą ochronną (k. 3-5). Ponieważ nieruchomość nie została wykorzystana na cele wskazane w decyzji o wywłaszczeniu, wystąpiły przesłanki do zwrotu nieruchomości. Pomimo złożenia stosownego wniosku przez właścicieli nieruchomości nie doszło do zwrotu, z uwagi na rozdysponowanie nieruchomością na rzecz osób trzecich (k. 5-12).
Powód zgłosił roszczenie ewentualne, na wypadek nieuwzględnienia powództwa opisanego powyżej wskazując, że kwoty 200 000 zł. domaga się również z tytułu przewlekłości postępowania administracyjnego o zwrot nieruchomości toczącego się od 1996 roku (k. 12).
W odpowiedzi na pozew złożonej w dniu 11 czerwca 2012 roku pozwany Skarb Państwa – Wojewoda(...)wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu według norm prawem przepisanych, w tym na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej kosztów zastępstwa procesowego (k. 77-81). W motywach tejże odpowiedzi pozwany zakwestionował powództwo co do zasady, jak i wysokości (k. 78).

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

  Nieruchomości znaczone jakodziałki nr (...)o powierzchni 983m((

    2)), nr(...)o powierzchni 276 m((

    2 ))z obrębu(...)orazdziałki (...)i powierzchni 547m((

    2))i nr(...)o powierzchni 224m((

    2))z obrębu(...)położone wW.przyul. (...)należały m. in. doZ. J., której powódL. J.jest następcą prawnym (okoliczność niesporna). Nieruchomości te zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Dzielnicy(...)z dnia 16 marca 1976 roku w związku z przeznaczeniem jej zgodnie z decyzją lokalizacyjną Wydziału Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej(...)z dnia 19 marca 1973 roku pod budowę ciepłowni wraz z urządzeniami towarzyszącymi i strefą ochronną (

    okoliczność niesporna).
Z. J.otrzymała odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość decyzją z dnia 12 marca 1991 roku (niesporne).
Decyzją z dnia 15 września 1992 roku, zmienioną decyzją z dnia 24 lutego 1995 roku Wojewoda(...)stwierdził nabycie z dniem 05 grudnia 1990 roku przezZakłady (...)z siedzibą wW.prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonych jakodziałki nr (...)z obrębu(...)idziałki nr (...)z obrębu(...)wW.przyul. (...)(niesporne). Użytkowanie wieczyste zostało wpisane do księgi wieczystej w dniu 26 lutego 1999 roku na wniosek z dnia 17 września 1998 roku (niesporne).
Wcześniej złożonym wnioskiem z dnia 24 października 1996 rokuZ. J.iH. S.wystąpiły o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na to, że nieruchomość nie została wykorzystana na cele wskazane w decyzji o wywłaszczeniu (

    niesporne). Decyzją Prezydenta(...)z dnia 01 lutego 2007 roku orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości. Decyzję tę utrzymał w mocy Wojewoda(...)decyzją z dnia 10 czerwca 2008 roku wskazując, że nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym(...) sp. z o. o., a Skarb Państwa utracił nad nią władanie (

    niesporne). Wyrokiem z dnia 03 grudnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezydenta(...)oraz Wojewody(...)wskazując, że przepisart. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościaminie ma w sprawie zastosowania (niesporne). Postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości z powodu niewykorzystania nieruchomości na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu nie zostało dotąd zakończone merytorycznie przez organ administracji (okoliczność niesporna).
Decyzją z dnia 24 października 2011 roku Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody(...)z dnia 15 września 1992 roku w przedmiocie stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego przezZakłady (...)z siedzibą wW.oraz stwierdził, że decyzja tego Wojewody z dnia 24 lutego 1995 roku w części dotyczącejdziałek nr (...)z obrębu(...)(aktualnie(...)) orazdziałek nr (...)z obrębu(...)o łącznej powierzchni 2 381m((

    2))powstałych zdziałki nr (...)(aktualniedziałki nr (...)) została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie było możliwe stwierdzenie jej nieważności (niesporne). Powód złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, która jest aktualnie w toku.

Stan faktyczny ustalony przez Sąd był pomiędzy stronami niesporny i wynikał z dowodów z dokumentów w formie poświadczonych za zgodność z oryginałem kserokopii zawartych w aktach niniejszej sprawy i dołączonych aktach administarcyjnych, których autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron procesu. Sąd przydał im moc dowodową i walor wiarygodności nie znajdując podstaw do ich zanegowania z urzędu. Dowody z dokumentów - w przeważającej mierze decyzje administracyjne oraz orzeczenia Sądów (postanowienia spadkowe), korzystając z materialnej mocy dowodowej wynikającej z treściart. 244 k.p.c., stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.
Sąd oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty na okoliczność ustalenia aktualnej wartości wywłaszczonych nieruchomości, ponieważ uznał, że nie jest ona istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, a przedmiotem dowodu – zgodnie z treściąart. 227 k.p.c.– są jedynie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i do tego sporne pomiędzy stronami (k. 87).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo jest niezasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.
Powód w pierwszej kolejności wywiódł roszczenie o odszkodowanie z faktu niedokonania na jego rzecz zwrotu nieruchomości, której nie wykorzystano na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu pomimo złożenia stosownego wniosku. Zwrot nieruchomości jest – w ocenie powoda - aktualnie niemożliwy, ponieważ nieruchomość stanowi przedmiot prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osoby trzeciej i nie ma możliwości odwrócenia skutków prawnych decyzji uwłaszczeniowej.
Pozwany kwestionował roszczenie tak co do zasady, jak i co do wysokości.
Zgodnie z treściąart. 417 § 1 k.c.za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.
Przesłanką odpowiedzialności cywilnej Skarbu Państwa jest zatem bezprawne zachowanie funkcjonariuszy Skarbu Państwa, szkoda oraz związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem szkodzącym, a szkodą rozumianą jako różnica pomiędzy stanem majątku poszkodowanego sprzed zdarzenia szkodzącego i po jego wystąpieniu. Wszystkie wskazane przesłanki muszą wystąpić łącznie, brak którejkolwiek z nich wyłącza odpowiedzialność cywilną Państwa na tej podstawie.
Skoro powód twierdzi, że wywłaszczona nieruchomość nie została wykorzystana na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, powinien tę okoliczność udowodnić zwłaszcza, że pozwany kwestionuje zasadę swej odpowiedzialności. W pozwie powód przywołał decyzje Prezydenta(...)z dnia 01 lutego 2007 roku oraz Wojewody(...)z dnia 10 czerwca 2008 roku o odmowie zwrotu nieruchomości z powodu znajdowania się nieruchomości w użytkowaniu wieczystym osób trzecich, jednak podał również, że decyzje te zostały uchylone wyrokiem z dnia 03 grudnia 2008 roku wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Należy zatem uznać, że postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości jest nadal w toku i nie zostało w żaden sposób przesądzone, że do zwrotu dojdzie bądź nie dojdzie i z jakich przyczyn. W obrocie prawnym w dalszym ciągu funkcjonują decyzje o lokalizacji inwestycji – budowy ciepłowni wraz z urządzeniami towarzyszącymi i strefa ochronną z 1973 roku oraz decyzja wywłaszczeniowa z 1976 roku. W braku decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości oraz niewykazania w tym procesie w sposób dowodowy, że nieruchomość nie została wykorzystana na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu – nie można uznać, aby doszło do powstania po stronie powoda szkody wynikającej z niedokonania zwrotu nieruchomości przez Skarb Państwa. Samo istnienie użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości na rzecz podmiotu trzeciego nie uzasadnia wniosku o niewykorzystaniu nieruchomości na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Ta ostatnia okoliczność nie została w tym procesie przez powoda w żaden sposób udowodniona. Dopóki wniosek o zwrot nieruchomości z powołaniem się na niewykorzystanie nieruchomości na założony w decyzji wywłaszczeniowej cel wywłaszczenia nie zostanie ostatecznie rozpoznany, to nie można twierdzić, aby doszło do powstania szkody w majątku powoda wskutek niedokonania zwrotu nieruchomości. Podkreślić należy, że w niniejszym procesie nie dowiedziono, iż cel wywłaszczenia nie został osiągnięty, nieruchomości nie wykorzystano na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Decyzje odmawiające zwrotu nieruchomości z powołaniem się na niemożliwość zwrotu z powodu ustanowienia na nieruchomości użytkowania wieczystego zostały wszak uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a wniosek o zwrot nieruchomości jest obecnie załatwiany.
Nawet ustalenie, że ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości na rzecz podmiotu trzeciego było wadliwe, nie przesądziłoby o zasadności powództwa, bowiem w żaden sposób (decyzją administracyjną lub dowodem z opinii biegłego) nie wykazano, że wystąpiły w sprawie przesłanki do zwrotu nieruchomości, gdyż cel wywłaszczenia nie został osiągnięty (nieruchomości nie wykorzystano na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej).
W tej sytuacji Sąd uznał, że powództwo podlega oddaleniu bez potrzeby badania wysokości szkody, którą powód wiązał z wartością niezwróconej nieruchomości. Skoro bowiem nie ma podstaw do uznania za udowodnione wystąpienia szkody wskutek bezprawnego zachowania Państwa – nie aktualizuje się kwestia ustalenia wysokości szkody.
Powództwo obejmujące roszczenie ewentualne również nie zasługuje na uwzględnienie z braku szkody po stronie powoda, która równać by się miała wartości niezwróconej nieruchomości. W przekonaniu Sądu powód w żaden sposób nie wykazał, aby wskutek przewlekłości postępowania administracyjnego poniósł szkodę w tej postaci. Nie ma żadnych dowodów na to, aby zasadnie twierdzić, że gdyby wniosek o zwrot nieruchomości został rozpoznany wcześniej powód nie poniósłby tak określonej szkody. Należy bowiem pamiętać, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony w 1996 roku, a zatem już po nabyciu z mocy prawa przez(...)użytkowania wieczystego spornych nieruchomości. To oznacza, że już w tamtym czasie mogło nie być podstaw do jego uwzględnienia.
Z tych wszystkich powodów orzeczono jak w pkt I wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego należnego zastępcy procesowemu Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa postanowiono na podstawieart. 98 i 108 § 1 k.p.c.w zw. z w zw. z§ 6 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), iart. 11 ust. 3 ustawy z dnia 08 lipca 2005 roku o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa(Dz. U. 169, poz. 1417 ze zm.) (pkt II wyroku).