Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 625/13
Data wyroku: 2013-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosław Szwagierczak, Ewa Madera, Alicja Podczaska
Słowa kluczowe: Zawieszenie, Wstrzymanie Lub Zmniejszanie Emerytury I Renty
Podstawa prawna: art 103 a ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt

III AUa 625/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia10 października 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

SSA Mirosław Szwagierczak

Sędziowie:

SSA Alicja Podczaska (spr.)
SSA Ewa Madera

Protokolant

st. sekr. sądowy M. Piekiełek

po rozpoznaniu w dniu10 października 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. M.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o wyrównanie emerytury i odsetki
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział
wR.
od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia14 maja 2013 r.sygn. aktIV U 490/13

I u c h y l a zaskarżony wyrok w części dotyczącej zasądzenia odsetek

i sprawę w tej części przekazuje do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.,

II o d d a l a apelację w pozostałym zakresie.

UZASADNIENIE
Wydaną z urzędu decyzją z dnia 25.11.2011 r. Oddział ZUS wR.na podstawie art. 103 a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z FUS wstrzymałM. M.wypłatę emerytury . W uzasadnieniu podano , że emerytura ulega zawieszeniu z powodu kontynuowania zatrudnienia .
W dniu 27.11.2012 r.M. M.wystąpiła do ZUS o wznowienie postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r. i wypłatę emerytury od dnia wstrzymania .
Postanowieniem z 4.12.2012 r. ZUS wznowił postępowanie w sprawie podjęcia wypłaty emerytury i decyzją z 21.03.2013 r. odmówił uchylenia decyzji z 25.11.2011 r. w części w jakiej decyzja ta zawiesza wypłatę emerytury za okres od 1.10.2011 r. do 21.11.2012 r. wznawiając wypłatę świadczenia od 22.11.2012 r.
Organ rentowy uzasadnił , że Trybunał Konstytucyjny w swoim orzeczeniu nie przewidział skutku wstecznego , tj. przywrócenia prawa do wypłaty świadczeń od 1.10.2011 r. natomiast co do zapłaty , zgodnie zart. 190 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego obowiązują od dnia ich ogłoszenia w publikatorze . Wyrok TK z 13.11.2012 r. sygn. K 2/12 został ogłoszony w Dz. U. z 22.11.2012 r. i od tej daty , zdaniem ZUS należy uwzględniać jego skutki prawne .
SkarżącaM. M.wniosła odwołanie od tej decyzji domagając się jej zmiany i wypłatę świadczenia emerytalnego za okres od 1.10.2011 r. do 21.11.2012 r. wraz z ustawowymi odsetkami .
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania , uzasadniając jak
w zaskarżonej decyzji .
Wyrokiem z dnia 14 maja 2013 r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób , że przyznałM. M.prawo do wypłaty emerytury przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.za okres od 1.10.2011 r. do 21.11.2012 r.  wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności świadczenia od poszczególnych dat wymagalności do dnia zapłaty .
Sąd ten ustalił , że wnioskodawczyni uzyskała prawo do emerytury od 1.12.2010 r. kontynuując zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy .
Decyzją z 25.11.2011 r. ZUS wstrzymał wypłatę tego świadczenia , a to na podstawie art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS , z uwagi na kontynuację zatrudnienia u pracodawcy sprzed nabycia prawa do emerytury .
W uzasadnieniu Sąd powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego
z 13 listopada 2012 r. sygn. akt K 2/12 stwierdzając , iż przepis art. 103 a ustawy z 17 grudnia1998 r. o emeryturach i rentach z FUS jako niezgodny
zKonstytucjąod daty jego wejścia w życie nie może być stosowany ,co oznacza , że nie mógł być stosowany przez ZUS w dniu 25. 11. 2011 r. Stąd zmiana zaskarżonej decyzji – po myśliart. 477 
14
          § 2 k. p. c.
Zasądzenie ustawowych odsetek za zwłokę od organu rentowego na rzecz wnioskodawczyni Sąd uzasadnił treściąart. 51 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Od powyższego wyroku organ rentowy wywiódł apelację zarzucając naruszenie :
-art. 190 Konstytucji RP, przez przyjęcie , że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego odnosi skutek z mocą wsteczną ( do stanów sprzed jego ogłoszenia ) ,
- art. 103 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. , który obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji i korzystał z domniemania konstytucyjności ,
-art. 316 § 1 k. p. c., poprzez nie uwzględnienie przy orzekaniu stanu istniejącego w dacie wydania decyzji ,
-art. 85 ust 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez zasądzenie odsetek ,w sytuacji gdy organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w wypłacie świadczenia od dnia 1.10.2011 r.

Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania w całości .
WnioskodawczyniM. M.wniosła o oddalenie apelacji .

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje :

W niniejszej sprawie spór sprowadza się do rozstrzygnięcia o żądaniu wypłaty dla wnioskodawczyni p.M. M.emerytury od 1.10.2011 r. do 21.10.2012 r. , gdyż decyzją z 21.03.2013 r. Zakład wznowił wypłatę emerytury od dnia 22.11.2012 r. – mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r. sygn. K 2/12 .
Na wstępie wskazać należy , że wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł ,że art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku
o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 257 poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291 poz. 1707 ) w zw. z art. 103 a ustawy
z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku w zakresie w jakim znajduje zastosowanie do osób , które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia
2011 roku bez konieczności rozwiązania stosunku pracy , jest niezgodny
z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji RP.
Sąd Okręgowy prawidłowo więc wskazał , że powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma zastosowanie do wnioskodawczyni , która nabyła prawo do emerytury od 1 grudnia 2010 r. bez rozwiązania umowy o pracę
z dotychczasowym pracodawcą . Stosownie do treściart. 190 ust 3 Konstytucjiorzeczenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia , jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego . Zgodnie
z poglądem przeważającym w orzecznictwie Sądu Najwyższego , wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu ustawy
zKonstytucjąjest w zasadzie skuteczny ex tunc tj. od dnia wejścia w życie zakwestionowanego przepisu , chyba , że co innego wynika z jego sentencji
( por. wyrok SN z dnia 21.11.2006 r., II PK 42/06 LEX nr 950622 , uchwała SN
z 3.07.2003 r. , III CZP 45/03 , LEX Nr 79008 ) .
Pogląd ten podziela również Sąd Apelacyjny w składzie orzekającym
w niniejszej sprawie .
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności normy prawnej w świetle powyższego w sferze uprawnień emerytalno – rentowych stwarza nową rzeczywistość uprawnionych , różną w stosunku do tej , która została prawomocnie ustalona na podstawie niekonstytucyjnego i uchylonego unormowania . Polega ona na wstecznym stosowaniu nowego , niewadliwego prawa , do stanów faktycznych , które powstały pod rządami niezgodnego
zKonstytucjąprawa i wtedy się zakończyły .

Skoro wznowienie postępowania przez organ rentowy zgodnie zart. 151 § 1 k. p. a.stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o świadczenie emerytalno – rentowe z uwzględnieniem nowej sytuacji prawnej uprawnionych oraz obowiązek zastosowania konstytucyjnej normy prawa materialnego w tym postępowaniu , to obowiązek taki jest tym bardziej uzasadniony w sprawie odwoławczej , toczącej się przed Sądem na skutek odwołania od takiej decyzji .
W stosunku zatem do ubezpieczonych objętych powołanym rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego , do jakich należy również wnioskodawczyni , rozpoznając sprawę trzeba dokonać rekonstrukcji stanu prawnego , powracając do stanu , jaki obowiązywał zanim do ustawy
o emeryturach i rentach z FUS dodany został z dniem 1 stycznia 2011 r.
art. 103 a. Przed wprowadzeniem tego przepisu ustawodawca nie przewidywał wymogu rozwiązania stosunku pracy , celem realizacji prawa do emerytury .
Z dniem 8 stycznia 2009 r. ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. emeryturach kapitałowych ( Dz. U. Nr 228 poz. 1507 ) uchylony bowiem został przepis art. 103 ust 2a ustawy emeryturach i rentach z FUS o treści identycznej z obecnym art. 103 a w/w ustawy ( wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2011 r. z mocy art. 6 pkt 2 w zw. z art. 30 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw ) .
Ubezpieczonym , którzy nabyli prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. była wypłacana zatem emerytura , mimo kontynuowania zatrudnienia u pracodawcy , na rzecz którego wykonywali je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury , gdyż nie obowiązywały w tym zakresie żadne ograniczenia . W związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego prawo do wypłaty emerytury dla tej grupy  ubezpieczonych zostało zachowane . Stąd też bezzasadność zarzutów 1-3 apelacji co skutkuje oddaleniem apelacji w tym zakresie zgodnie z art. 385
k. p. c.
Zakres rozpoznania sądu ubezpieczeń społecznych wyznacza treść decyzji organu rentowego . Kwestionowana decyzja z 21 marca 2013 r. nie zawiera rozstrzygnięcia o odsetkach ( od opóźnionego świadczenia ) . Brak więc przedmiotu zaskarżenia .

Żądanie zasądzenia odsetek od kwot emerytur za okres od 1 października 2011 r. jest nowym wnioskiem ( przyjmując , że żądanie wypłaty odsetek jest w danym wypadku katalogowane jako sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych – w rozumieniuart. 476 § 23 k. p. c.) , który podlega pierwotnemu rozpoznaniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w drodze stosownej decyzji .
Mając powyższe na uwadze należy uznać , iż wyrok Sądu I instancji
w tym zakresie należy uznać za przedwczesny . Dlatego wniosek w tym zakresie złożony jeszcze na etapie odwołania w związku zart. 464 k. p. c.należało przekazać organowi rentowemu .