Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 161/13
Data wyroku: 2013-07-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: do SO Monika Obrębska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt:III U 161/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 lipca 2013 r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. do SO Monika Obrębska

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Małgorzata Bednarek

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2013 r. wO.
sprawy z odwołaniaW. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaW. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.
z dnia13.12.2012r.znak(...)

orzeka:
oddala odwołanie
/-/Na oryginale właściwy podpis
Na skutek apelacjiW. S.Sąd Apelacyjny w Białymstoku,III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 01.04.2014r., sygn. akt III AUa 1498/13
oddala apelację.
/-/Na oryginale właściwe podpisy
Sygn. akt III U 161/13

UZASADNIENIE
W dniu 22.10.2012r.W. S.złożył w ZUS wniosek o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z dnia 13.12.2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.odmówiłW. S.prawa do tego świadczenia uznając, iż nie udowodnił on wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
W. S.decyzję powyższą zaskarżył, wnosząc od niej odwołanie. W uzasadnieniu wskazał, że w ZUS niesłusznie nie uwzględnił wykonywania przez niego pracy w szczególnych warunkach w SUR wJ.w charakterze kierowcy ciągnika, w(...)wP.w charakterze operatora dźwigu oraz wSpółdzielni (...)wC.w charakterze kierowcy operatora dźwigu.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Wskazał, żeW. S.nie spełnia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury, o których mowa wart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż pomimo osiągnięcia wymaganego wieku emerytalnego 60 lat, rozwiązania stosunku pracy, nie przystąpienia do OFE i legitymowania się ponad 25-letnim ogólnym stażem pracy, nie posiada wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
Do pracy w szczególnych warunkach Oddział ZUS nie zaliczyłW. S.następujących okresów pracy:
- od 15.09.1976r. do 21.08.1979r. z tytułu zatrudnienia w SUR wJ., ponieważ odwołujący nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, natomiast przedstawione zaświadczenie wystawione przez Urząd Gminy wJ.nie może być środkiem dowodowym, gdyż nie wskazuje czy Urząd Gminy jest następcą prawnym po SUR wJ.. Ponadto zaświadczenie nie wskazuje na jakim stanowisku odwołujący był zatrudniony oraz powołuje się na niewłaściwe zarządzenie resortowe;
- od 18.04.1989r. do 27.05.1991r., ponieważ w nadesłanym świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 20.09.2012r. podane stanowisko pracy kierowca – operator dźwigu nie odpowiada stanowisku podanemu w załączniku do uchwały nr 16/83 Zarządu CentralnegoZwiązku Spółdzielni (...).
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił i zważył, co następuje:
OdwołanieW. S.nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą do ubiegania się przez odwołującego o prawo do emerytury jestart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz.1227 ze zm.) w zw. z§4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), gdyż urodził się on 09.04.1952r. Zgodnie z tymi przepisami (w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji) prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 01.01.1949r., jeżeli:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn,
- rozwiązał stosunek pracy, w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem,
- nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa,
- w dniu 01.01.1999r. udowodnił 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zgodnie z treścią § 2 ust. l powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Zasadniczo okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § l ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy (tak: § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwe jest wykazywanie okoliczności, od których zależy nabycie uprawnień, w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń wszelkimi dowodami (wyrok SN z dnia 06.09.1995r., II URN 23/95, OSNP 1996/5/77, wyrok SN z dnia 02.02.1996r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239).
Na podstawie przedłożonych dokumentów ZUS uznałW. S.staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 11 lat, 6 miesięcy i 28 dni. Nie uwzględnił w tym zakresie okresu zatrudnienia w SUR wJ., w(...)wP.iSpółdzielni (...)wC..
Na okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach w Spółdzielni Usług Rolniczych wJ.W. S.nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, a jedynie zaświadczenie wystawione przez Wójta GminyJ., datowane na 04.09.2012r., z którego wynika, że odwołujący był zatrudniony w SUR wJ.od 15.09.1976r. do 30.06.1978r. i w tym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych, natomiast od 01.07.1978r. do 21.08.1979r. pracę kierowcy ciągnikowego. W zaświadczeniu tym powołano się na przepisy zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 12.07.1983r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Wobec zakwestionowania przez ZUS powyższego zaświadczenia, Sąd przeprowadził postepowanie dowodowe celem ustalenia rzeczywistego charakteru pracy odwołującego w SUR wJ..
Na powyższe okoliczności Sąd przesłuchał świadków oraz odwołującego w charakterze strony, przeprowadził też dowód z dokumentów z akt osobowych i dokumentacji płacowej.
Z zeznań świadkaW. B., który pracował z odwołującym w SUR wJ.wynika, że odwołujący był tam zatrudniony jako kierowca ciągnika i mechanik, wykonywał prace rolnicze i naprawiał sprzęt rolniczy. Świadek dodał, że również on był jednocześnie kierowcą ciągnika i mechanikiem. Przeważnie łączyło się te stanowiska pracy.
Podobnej treści zeznania złożył świadekB. T., który podał, że również on pracował w odwołującym w SUR wJ.. Świadek podał, żeW. S.pracował w firmie jako mechanik i kierowca ciągnika – w zależności od potrzeb. Również ten świadek potwierdził, że zazwyczaj w SUR te dwa stanowiska pracy były łączone. On sam był zatrudniony jako mechanik, ale jak była taka potrzeba to jeździł również ciągnikiem. Świadek podał, że on nie otrzymał z tytułu pracy w SUR wJ.świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Zeznania świadków korespondują z zeznaniami odwołującego, który podał, że w SUR był początkowo zatrudniony jako mechanik, a później zmieniono mu angaż na kierowcę ciągnika. Odwołujący przyznał jednak, że nawet jak miał angaż kierowcy ciągnika to zdarzało się, że jeździł kombajnem, wykonywał również pracę mechanika, głównie naprawiał awarie w terenie. Podał, że jako mechanik pracował głównie w kanałach remontowych, ale jeśli sprzęt popsuł się w terenie, naprawy wykonywał również w terenie. Odwołujący przyznał, że im sprzęt był starszy tym częściej zdarzało się, że trzeba było wyjeżdżać do napraw sprzętu w terenie.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i odwołującego, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Świadkowie są osobami obcymi dla odwołującego. Nie mają żadnego interesu w składaniu fałszywych zeznań. Ich zeznania wzajemnie się uzupełniają, tworząc logiczną całość. Świadkowie pracowali razem z odwołującym w spornych okresach, zatem posiadali wiedzę w przedmiocie charakteru jego pracy.
Sąd uzyskał także dokumentację osobowo – płacowąW. S.za okres jego pracy w SUR wJ.. Z umowy o pracę z 15.09.1976r. wynika, że został on zatrudniony w charakterze mechanika w pełnym wymiarze czasu pracy. W karcie obiegowej jako stanowisko pracy wskazane jest stanowisko traktorzysty. Podobnie w świadectwie pracy z 03.09.1979r. wskazane jest, że w okresie zatrudnienia w SUR odwołujący zajmował stanowiska mechanika i kierowcy ciągnikowego. W aktach osobowych brak natomiast jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego formalną zmianę angażu odwołującego z mechanika na kierowcę ciągnika. W aktach osobowych brak jest również jakiegokolwiek dokumentu mogącego potwierdzać, choćby w pośredni sposób, że odwołujący jako mechanik pracował wyłącznie w kanałach remontowych. Z uwagi na powyższe, jak również biorąc pod uwagę fakt, że świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach (a w tym przypadku zaświadczenie wystawione przez Wójta GminyJ.) jako dokument nieurzędowy, podlega kontroli i weryfikacji przez Sąd zarówno, co do prawidłowości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej w nim podstawy prawnej, Sąd zwrócił się do Wójta GminyJ.o wyjaśnienie, w oparciu o jakie konkretnie dokumenty z akt osobowych i dokumentacji płacowej wystawił zaświadczenie z 04.09.2012r., w którym zaświadczył, że od 15.09.1976r. do 30.06.1978r.W. S.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych, natomiast od 01.07.1978r. do 21.08.1979r. pracę kierowcy ciągnikowego. W odpowiedzi na powyższe Wójt GminyJ.w piśmie z dnia 18.06.2013r. ( vide k. 95-97 a.s.) wskazał, że zaświadczenie wystawił w oparciu o świadectwo pracy, angaże z akt osobowych i list płac. Tymczasem analiza dokumentacji płacowej nie wskazuje nazwy stanowiska zajmowanego przez odwołującego w konkretnych miesiącach a jedynie naprzemiennie działy „warsztat „ bądź „mechanizacja”. Dokumentacja płacowa, podobnie jak akta osobowe, nie potwierdza w szczególności, by odwołujący do końca czerwca 1978r. pracował wyłącznie w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych a od początku lipca wyłącznie w charakterze kierowcy ciągnika.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że o tym, czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów, najistotniejsze znaczenie ma rodzaj faktycznie powierzonych i wykonywanych obowiązków, a nie nazwa stanowiska pracy, co wielokrotnie było podnoszone w orzecznictwie i doktrynie ( vide np. wyrok SA w Katowicach z 21.03.2013r. , III AUa 1613/12, LEX nr 1305951).
Odnosząc omówione powyżej dowody osobowe i dowody z dokumentów do przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983r., w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, stwierdzić należy, że w dziale VIII poz. 3 wykazu A, wskazane jest, że pracami w warunkach szczególnych są min. prace kierowców ciągników, natomiast w dziale XIV poz. 16 prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych, pod warunkiem, żebyły wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,można uznać za okresy pracy uzasadniające prawo do świadczeń na zasadach określonych w cytowanym rozporządzeniu. Tymczasem z przeprowadzonych w przedmiotowej sprawie dowodów wynika, że odwołujący w okresie zatrudnienia w Spółdzielni Usług Rolniczych wJ.wykonywał, w zależności od potrzeb, bądź prace kierowcy ciągnika bądź prace mechanika, przy czym prac mechanika nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w kanałach remontowych, gdyż szereg napraw, co sam przyznał, wykonywał w tzw. „terenie”, co wynikało niewątpliwe ze specyfiki zakładu pracy, który świadczył usługi rolnicze w terenie.
Reasumując powyższe, w przekonaniu Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że rzeczywisty zakres obowiązków i charakter pracy wykonywanej przezW. S.w SUR wJ.nie pozwala na zakwalifikowanie jej jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach bądź szczególnym charakterze w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku, gdyż pracy kierowcy ciągnika, jak też prac w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych, niewątpliwie nie wykonywał on stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Biorąc pod uwagę powyższe, bezprzedmiotowym okazało się ustalenie czy w pozostałych dwóch spornych okresach tj. w okresie od 12.09.1988r. do 17.04.1989r. i w okresie od 18.04.1989r. do 27.05.1991r. odwołujący wykonywał pracę w szczególnych warunkach, bo nawet zaliczenie tych okresów do stażu pracy w szczególnych warunkach uznanego przez ZUS w rozmiarze 11 lat, 6 miesięcy i 28 dni, nie dałoby wymaganych ustawą 15 lat. Żadnych innych okresów, w których odwołujący miałby świadczyć pracę w szczególnych warunkach odwołujący w niniejszym postępowaniu nie wskazywał.
Powyższe prowadzi do przyjęcia, że odwołujący nie udokumentował 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach i nie przysługuje mu w związku z tym prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. W tym miejscu przypomnieć też należy, że prawo do wcześniejszej emerytury stanowi odstępstwo od zasady powszechnego wieku emerytalnego i w związku z tym fakt wykonywania stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, pracy w szczególnych warunkach w wymaganym ustawą okresie, musi być wykazany w sposób niewątpliwy i nie budzący żadnych wątpliwości.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu oart. 47714§1 kpcoddalił odwołanieW. S.od decyzji z dnia 13.12.2012r, gdyż jest ona słuszna i odpowiada prawu.