Sąd Okręgowy we Wrocławiu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 366/13
Data wyroku: 2013-06-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Głowacki, Dorota Kropiewnicka

Sygn. akt. IV Ka 366/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 czerwca 2013r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący  SSO  Dorota Kropiewnicka (spr.)
Sędziowie  SSO  Krzysztof Głowacki
(...)del. do SO Piotr Wylegalski
Protokolant Artur Łukiańczyk
przy udzialeE. O.Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2013r.
sprawyE. K.
oskarżonej o czyny zart. 286 § 1 k.k.iart.297 § 1 k.k.w zw. zart.11 § 2 k.k.oraz zart. 286 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonej
od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia
z dnia 7 lutego 2013 roku    sygn. akt V K 962/11
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Wrocławia – Śródmieścia do ponownego rozpoznania

Sygn. akt: IV Ka 366/13

UZASADNIENIE
E. K.została oskarżona o to, że:

I
w dniu 26 lipca 2002 roku weW., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, po uprzednim wprowadzeniu w błąd pracowników III OddziałuBanku (...) SAweW., co do zamiaru i możliwości spłaty pożyczki hipotecznej oraz osiąganych dochodów, po przedłożeniu podrobionego zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach osiąganych wfirmie (...) spółka z o.o.i(...), podpisała umowę o pożyczkę hipoteczną, skutkującą udzieleniem jej pożyczki w kwocie 120 000 zł, z następnie po dokonaniu czterech wpłat, zaniechała dalszej spłaty rat kapitałowych pożyczki, czym doprowadziła III OddziałBanku (...) SAweW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 116068,03 zł, tj. o czyn zart. 286 § 1 k.k.iart. 297 § 1 k.k.w zw. zart.11 § 2 k.k.;

II
w okresie od stycznia 2003 roku do czerwca 2003 roku weW., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, po uprzednim wprowadzeniu w błąd pracowników III OddziałuBanku (...) SAweW., co do zamiaru i możliwości spłaty pożyczki w(...)doprowadziła III OddziałBanku (...) SAweW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 109 647,24 zł oraz 313 zł zaległych opłat za prowadzenie rachunku w ten sposób, że posiadając rachunek(...)z przyznanym limitem pożyczki w wysokości 15 000 zł nie zasilała tego rachunku wymaganymi umową kwotami, a następnie wiedząc że jej sytuacja majątkowa nie pozwoli na spłatę pożyczki, wykorzystała przyznany limit pożyczki w(...)powodując zadłużenie z tytułu debetu we wskazanej kwocie, tj. o czyn zart. 286 § 1 k.k.

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2013 r.Sąd Rejonowy dla Wrocławia- Śródmieścia:

I
uznał oskarżoną za winną tego, że w dniu 26 lipca 2002 roku weW., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, po uprzednim wprowadzeniu w błąd pracowników III OddziałuBanku (...) SAweW., co do zamiaru i możliwości spłaty pożyczki hipotecznej oraz osiąganych dochodów, po przedłożeniu podrobionego zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach osiąganych wfirmie (...) spółka z o.o.i(...), podpisała umowę o pożyczkę hipoteczną, skutkującą udzieleniem jej pożyczki w kwocie 120 000 zł, z następnie po dokonaniu czterech wpłat, zaniechała dalszej spłaty rat kapitałowych pożyczki, czym doprowadziła III OddziałBanku (...) SAweW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 116068,03 zł, co stanowi przestępstwo zart.286§1 k.k.iart.297§1 k.k.w zw. zart.11§2 k.k.i za to na podstawieart.286§1 k.k.w zw. zart.11§3 k.k.wymierzył jej karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

II
uznał oskarżoną za winną tego, że w okresie od stycznia 2003 roku do czerwca 2003 roku weW., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, po uprzednim wprowadzeniu w błąd pracowników III OddziałuBanku (...) SAweW., co do zamiaru i możliwości spłaty pożyczki w(...)doprowadziła III OddziałBanku (...) SAweW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 109 647,24 zł oraz 313 zł zaległych opłat za prowadzenie rachunku w ten sposób, że posiadając rachunek(...)z przyznanym limitem pożyczki w wysokości 15 000 zł nie zasilała tego rachunku wymaganymi umową kwotami, a następnie wiedząc że jej sytuacja majątkowa nie pozwoli na spłatę pożyczki, wykorzystała przyznany limit pożyczki w(...)powodując zadłużenie z tytułu debetu we wskazanej kwocie, co stanowi przestępstwo zart.286§1 k.k.i za to na podstawieart.286§1 k.k.wymierzył jej karę 1 (jednego) roku  pozbawienia wolności;

III
na podstawieart.85 k.k.iart.86§1 k.k.połączył orzeczone wobec oskarżonej kary pozbawienia wolności i wymierzył jej karę łączną 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;

IV
na podstawieart.89§1k.k. w zw. zart. 69§1 i 2 k.k.iart.70§1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 (trzy) lata;

V
na podstawieart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturzeoraz§19 oraz §14 ust.2 pkt 3 i §16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzęduzasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.R. T.kwotę 1343,16 zł z tytułu kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonej z urzędu, w tym 251,16 zł podatku od towarów i usług;

VI
na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżoną od ponoszenia kosztów sądowych w tym od opłaty, zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa.

Apelację od powyższego wyroku wniósłobrońca oskarżonego, który zarzucił Sądowi Rejonowemu:

I
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, a w szczególnościart. 7 kpkpolegającą na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów przy przyjęciu, iż oskarżona świadomie uczestniczyła w zgromadzeniu dokumentów potrzebnych do uzyskania kredytu oraz(...)/S.do rachunku(...)i przekazała te dokumenty bankowi, podczas gdy zebrany w tej sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do poczynienia takich ustaleń;

II
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mających wpływ na jego treść, polegający na uznaniu, że oskarżona w celu zawarcia umowy o kredyt hipoteczny przedłożyła wymagane dokumenty, w tym dwa zaświadczenia o jej zatrudnieniu wfirmach (...)orazJ., a następnie po zapłaceniu 4 rat zaprzestała spłaty kredytu oraz że wykorzystała przyznany jej limit pożyczki na posiadanymE., nie zasilając jednocześnie rachunku, podczas gdy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest dostatecznych podstaw do uznania, że to oskarżona podejmowała te czynności i w efekcie uzyskała kwoty będące przedmiotem pożyczki oraz pobrane z karty kredytowej.

Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonej od popełnienia zarzucanych jej czynów.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja obrońcy oskarżonego zasługiwała na uwzględnienie, choć zasadniczo z innych względów niż zostały w niej wskazane. Sąd Rejonowy przypisał oskarżonej popełnienie obu zarzucanych jej przestępstw, jednak argumentacja wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dotknięta była wewnętrzną sprzecznością, co nie pozwalało na jej zaakceptowanie i skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Oceniając zasadność przedstawionych oskarżonej zarzutów, Sąd I instancji podkreślił m.in., że „żaden dowód nie pozwolił skutecznie zakwestionować wersji przedstawionej w toku postępowania przez oskarżonąE. K., zaś doświadczenie życiowe wskazuje, że prawdopodobna jest sytuacja, iżE. K., jako matka, uległa namowomM. K.i pobrała dla niego kredyt, wierząc że będzie on rzetelnie przez niego spłacany”. Sąd Rejonowy jednoznacznie podkreślił także, że ustalone w spawie okoliczności faktyczne związane z zaciągnięciem oraz obsługą kredytu, w szczególności posłużenie się przez oskarżoną podrobionymi dokumentami w celu uzyskania kredytu, podpisanie umowy kredytowej, początkowe spłacanie kredytu oraz późniejsze wysyłanie przez bank pism wzywających do terminowego regulowania rat „nie pozwalają z całą stanowczością wykluczyć i obalić jej wersji, że pobrała kredyt wierząc, że będzie on spłacany”. Z przytoczonych fragmentów uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób jednoznaczny wynika, że w ocenie Sądu I instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przypisania oskarżonej zamiaru wprowadzenia banku w błąd, a w konsekwencji doprowadzenia tej instytucji do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. W tych okolicznościach oczywiste zdziwienie budziły szerokie, teoretycznoprawne rozważania Sądu I instancji nad charakterem ustawowych znamion przestępstwa oszustwa. W ramach owych rozważań Sąd Rejonowy wskazał w szczególności, że dla przypisania oskarżonemu popełnienia czynu zart. 286 § 1 kkkonieczne jest udowodnienie, że oskarżony działał w bezpośrednim, kierunkowym zamiarze popełnienia przestępstwa, zaś zamiar ten powinien obejmować nie tylko cel działania sprawcy (osiągnięcie korzyści majątkowej), ale również sposób popełnienia czynu, polegający na wprowadzeniu pokrzywdzonego w błąd, wyzyskaniu jego błędu lub braku zdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Podkreślić jednak należy, że skoro ustalono, iż zgromadzone w sprawie dowody nie dawały podstaw do zakwestionowania wiarygodności wyjaśnień oskarżonej, która konsekwentnie wskazywała, że działała w zaufaniu do swojego syna, który zapewniał ją o woli spłaty kredytu, to trudno jest zrozumieć motywy, dla których zachowanie oskarżonej opisane w pkt I części dyspozytywnej wyroku zostało kumulatywnie zakwalifikowane zart. 297 § 1 i art. 286 § 1 kk. Dla przypisania oskarżonej popełnienia czynu zart. 286 § 1 kkoczywiście niewystarczające było bowiem ustalenie, że oskarżona posłużyła się podrobionymi dokumentami, w wyniku czego uzyskała korzyść majątkową w postaci przyznanej jej pożyczki bankowej. Ustalone przez Sąd I instancji zachowanie oskarżonej dawało podstawy do przyjęcia kwalifikacji wyłącznie zart. 297 § 1 kk. Nie wymaga bowiem szerszego uzasadnienia teza, iż warunkiem przypisania sprawcy przestępstwa zart. 297 § 1 kkkumulatywnej odpowiedzialności zart. 286 § 1 kkjest wykazanie, że w chwili przedkładania pracownikowi banku podrobionego lub przerobionego dokumentu i następnie podpisywania umowy o kredyt lub pożyczkę, sprawca ten miał jednocześnie zamiar nie uiszczania rat kredytu/pożyczki. Stanowisko takie utrwaliło się w orzecznictwie sądowym (por. np.wyrok SA w Katowicach z dnia 14 grudnia 2012 r., II AKa 324/12, LEX nr 1239908, wyrok SA w Katowicach z dnia 24 marca 2011 r., II AKa 49/11, LEX nr 846493) i powinno być Sądowi I instancji bardzo dobrze znane. Argumentacja wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiła zaś wyraz oczywiście niedopuszczalnego utożsamienia znamion przestępstw zart. 286 § 1 kkorazart. 297 § 1 kk, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Obowiązkiem Sądu I instancji będzie ponowne przesłuchanie oskarżonej, zmierzające do ustalenia okoliczności, mogących dawać podstawy do ewentualnego przypisania oskarżonej czynu wyczerpującego znamiona zart. 286 § 1 kk. Stosownie do treści złożonych przez oskarżoną wyjaśnień Sąd Rejonowy zdecyduje, czy dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne będzie powtórzenie innych czynności dowodowych, czy też wystarczające będzie ujawnienie przeprowadzonych poprzednio dowodów w oparciu o treśćart. 442 § 2 kpk. Po przeprowadzaniu wskazanych czynności Sąd Rejonowy ponownie przeanalizuje całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wnioski z niego płynące odniesie do brzmienia właściwych przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji wyda sprawiedliwy wyrok, który wnikliwie i wszechstronnie uzasadni.