Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2681/11
Data wyroku: 2012-10-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Gabriela Pietrzyk-Cyrbus, Antonina Grymel, Lena Jachimowska
Słowa kluczowe: Renta Rodzinna
Podstawa prawna: art. 68 ust. 1 pkt. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III AUa 2681/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Lena Jachimowska (spr.)

Sędziowie

SSO del. Gabriela Pietrzyk - Cyrbus
SSA Antonina Grymel

Protokolant

Ewa Bury

po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaJ. W.(J. W.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do renty rodzinnej
na skutek apelacji ubezpieczonegoJ. W.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach
z dnia 3 listopada 2011r. sygn. akt XI U 1786/11

oddala apelację.

/-/SSO del. G.Pietrzyk - Cyrbus/-/SSA L.Jachimowska/-/SSA A.Grymel
Sędzia Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 2681/11

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 maja 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwS.odmówił ubezpieczonemuJ. W.przyznania renty rodzinnejpo zmarłym ojcuZ. W., bowiem Lekarz Orzecznik oraz Komisja Lekarska ZUS uznały badanego za częściowo trwale niezdolnego do pracy od dzieciństwa.
W odwołaniu od decyzji ubezpieczony wnosząc o jej zmianę i przyznanie renty rodzinnej, zarzucił poczynienie błędnych ustaleń faktycznych w przedmiocie poprawy stanu zdrowia. Ubezpieczony wskazał, że od dziecka cierpi na duży niedosłuch obustronny, ma słabą odporność organizmu, a ponadto na stałe orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosząc o jego oddaleniez przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji, nadto podniósł, iż ubezpieczony orzeczeniem Lekarza Orzecznika z dnia 19 kwietnia 2011r., podtrzymanym przez Komisję Lekarską ZUS nie został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy, a za trwale częściowo niezdolnego do pracy od dzieciństwa.
Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 3 listopada 2011r., sygn. XI U 1786/11 oddalił odwołanie (punkt 1) oraz przekazał złożony na rozprawie wniosek o przyznanie renty w drodze wyjątkudo rozpoznania Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (punkt 2).
Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika, iż odwołujący od 1.10.2003r. pobiera przyznaną na stałe rentę socjalną. W dniu 23.03.2011r. odwołujący złożył wnioseko rentę rodzinną po ojcu,Z. W.. Lekarz Orzecznik orzeczeniem z dnia 19.04.2011r. uznał, że odwołujący jest trwale częściowo niezdolny do pracy od dzieciństwa. Komisja Lekarska ZUS podtrzymała stanowisko Lekarza Orzecznika, orzeczeniem z dnia 5.05.2011r., które stanowiło podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Dalej, na podstawie opinii biegłego otolaryngologa, Sąd ten ustalił,iż odwołujący cierpi na obustronny głęboki niedosłuch, ma słuch społecznie niewydolny oraz wadę wymowy. Biegła stwierdziła, że odwołujący nie jest całkowicie niezdolny do pracy.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w pełni podziela opinię biegłego, sporządzoną po przeprowadzeniu badania i po zapoznaniu się z dokumentacja lekarską z przebiegu chorób i sposobów ich leczenia, co czyni ją w pełni przekonywującą i nie budzącą wątpliwości.
Sąd Okręgowy wskazując na przesłanki nabycia prawa do renty rodzinnej, określone wart.68 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychstwierdził, iż odwołujący nie spełnia przesłanki wymaganej powyższym przepisem, gdyż nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Decyzja organu rentowego odmawiająca przyznania świadczenia jest prawidłowa, co uzasadniaw oparciu oart. 47714§ 1 k.p.c.oddalenie odwołania.
Natomiast złożony na rozprawie wniosek o przyznanie renty w drodze wyjątku Sąd Okręgowy przekazał do rozpoznania Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.do rozpatrzenia.
Apelację osobistą od wyroku złożył ubezpieczony, zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wydanego orzeczenia, polegający na bezzasadnym przyjęciu, że ubezpieczony nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, podczas gdy najnowsze wyniki badań otolaryngologicznych wskazują na pogorszenie się jego stanu zdrowia i zagrożenie całkowitą głuchotą.
Wskazując na powyższy zarzut, skarżący wniósł o powołanie biegłego otolaryngologa, celem wydania aktualnej opinii o stanie jego zdrowiaz uwzględnieniem najnowszych wyników badań, a następnie „o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającej go decyzji strony pozwanejz dnia 11 maja 2011r. i zobowiązanie strony pozwanej do przyznania mi renty rodzinnej”.
W uzasadnieniu środka odwoławczego apelujący podniósł, iż opinia biegłego otolaryngologa jest niesłuszna, co potwierdzają także najnowsze wyniki badań, które wskazują, że stan jego zdrowia uległ pogorszeniu i w chwili obecnej jest zagrożony całkowitą głuchotą, co potwierdza przedłożona dokumentacja medyczna,w szczególności wyniki badań z Poradni Otolaryngologicznej z dnia 22.03.2011r.i z dnia 24.11.2011r., z których jednoznacznie wynika, że od marca do listopada 2011 roku pogorszył się stan jego zdrowia w tym zakresie, bowiem w poziomie słyszalności wystąpił brak przewodu kostnego ucha prawego i ucha lewego, a przy badaniuw marcu br. objawy takie dotyczyły tylko ucha prawego. Powyższe uzasadnia sformułowany wniosek dowodowy oraz wniosek apelacji.

Rozpoznając apelację, Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej podstawa jest nieusprawiedliwiona.
W celu rozstrzygnięcia istoty sporu – ustalenia czy ubezpieczony jest całkowicie niezdolny do pracy i od kiedy istnieje stopień tej niezdolności, warunkujący przyznanie prawa do renty rodzinnej(...)wnioskodawcy, posiadającemu wykształcenie zawodowe, Sąd Okręgowy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, którego ocena wyników nie wykroczyła poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów, wyznaczonej normąart. 233 k.p.c.Nie budzi zastrzeżeń Sądu drugiej instancji dokonana przez Sąd Okręgowy wykładnia mającego zastosowanie prawa materialnego.

Zgodnie z treściąart. 68 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009r.Nr 153, poz.1127 ze zm.- dalej zwana ustawą) prawo do renty rodzinnej mają dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione: do ukończenia 16 lat(pkt 1), do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia (pkt 2) albo bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa wpkt 1 lub 2przepisu (pkt 3). Całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.
W niniejszym sporze niekwestionowanym jest, iżJ. W.orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 17 listopada 1992r. został zaliczony do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia,ze wskazaniem, że inwalidztwo istnieje od dzieciństwa. A nadto, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu na stałe do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z ustaleniem, iż ten stopień niepełnosprawności datuje sięod 27.02.2001r., zaś niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa oraz, że od1.10.2003r. jest on uprawniony do renty socjalnej.
Z uwagi na wiek wnioskodawcy, badanie jego uprawnień do dochodzonego świadczenia, w szczególności ustalenia występowania przesłanki całkowitej niezdolności do pracy i ewentualnej daty jej powstania, koncentrowało się na weryfikacji spełnienia warunku, wskazanego w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy.
Dolegliwości narządu słuchu, w zaawansowaniu których ubezpieczony dopatrywał się podstaw do przyznania prawa do renty rodzinnej, determinowały ich ocenę przez biegłego otolaryngologa. Biegła otolaryngolog, po uzyskaniu danychz wywiadu, w tym informacji o stopniu niepełnosprawności i dacie jego powstania, przeprowadzeniu badania przedmiotowego oraz analizie dokumentacji medycznej,w szczególności wyników badań dodatkowych, stwierdziła, iż rozpoznany obustronny głęboki niedosłuch istniejący od dzieciństwa, słuch społecznie niewydolny oraz wada wymowy, nie uzasadniają uznania, iż ubezpieczony utracił zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy czyli nie jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy. Konkluzja opinii biegłej, kwestionowana przez skarżącego dopiero na etapie postępowania apelacyjnego, w pełni koresponduje z orzeczeniem Lekarza Orzecznika z dnia19 kwietnia 2011r. i Komisji Lekarskiej z dnia 5 maja 2011r., stwierdzających,iż ubezpieczony jest jedynie częściowo trwale od dzieciństwa niezdolny do pracy. Zatem, logiczna, przekonywająca i znajdująca oparcie w zgromadzonej dokumentacji medycznej, w tym w wynikach specjalistycznych badań, spełniająca wymogi, stawiane przezart. 285 § 1 k.p.c., opinia biegłej, posiadając walor opinii miarodajnej, mogła stanowić podstawę stanowczych ustaleń faktycznych,w szczególności stwierdzenia, że ubezpieczony nie jest całkowicie niezdolny do pracy.
Tej uprawnionej, wynikiem postępowania dowodowego, konstatacji Sądu Okręgowego nie może podważyć zarzut apelacji, iż najnowsze wyniki badań, wskazujące na pogorszenie stanu zdrowia ubezpieczonego w okresie od marcado listopada 2011 roku, przeczą słuszności opinii biegłej i uzasadniająwnioseko ponowne powołanie biegłego otolaryngologa celem wydania aktualnej opiniio stanie zdrowia skarżącego z uwzględnieniem najnowszych wyników badań.
Sąd drugiej instancji, uznając za zbędne uzupełnianie postępowania dowodowego, oddalił wniosek apelującego. Bowiem dla stwierdzenia spełnienia przesłanki z art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy wymaganym jest wykazanie przez ubezpieczonego istnienia całkowitej niezdolności do pracy, która winna powstaćw okresie przed ukończeniem zasadniczej szkoły zawodowej (pkt 2 ust.1 tego przepisu). Dlatego też nawet ewentualne wykazanie, iż w świetle „najnowszych wyników badań” laryngologicznych ubezpieczony jest całkowicie niezdolny do pracy, to udowodni, iżobecnie(po marcu 2011r.) jest niezdolny do wykonywania jakiejkolwiek pracy, ale nadal pozostanie niewykazana dalsza część tego warunku – powstanie całkowitej niezdolności do pracy przed ukończeniem edukacji na poziomie szkoły zawodowej. Bowiem dla wykazania uprawnień do renty rodzinnej na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy koniecznym jest stwierdzenie koniunkcji: istnienia całkowitej niezdolności do pracy oraz jej powstania w okresach wymienionychwpunkcie 1 lub 2tego przepisu czyli przed ukończeniem 16 roku życia lub do ukończenia nauki w szkole, jeżeli kontynuuje naukę po 16 roku życia, nie później niż do osiągnięcia 25 roku. Wymóg ten został potwierdzony przez Sąd Najwyższyw uchwale składu 7 sędziów z dnia 29 września 2006r. sygn. II UZP 10/06(OSNPUSi SP 2007 nr 5-6, poz.75), wyrażając pogląd, iż dziecko, które stało się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji po osiągnięciu wieku określonego wart. 68 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie nabywa prawa do renty rodzinnej na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.
Trafność ustalenia braku podstaw orzekania o całkowitej niezdolności do pracy potwierdził zresztą sam ubezpieczony swą aktywnością na rynku pracy, pozostając od 18.06.2007r. w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę. Dopiero w tym roku, zgodnie z oświadczeniem skarżącego na rozprawie apelacyjnej, ustało jego zatrudnienie wskutek częstego korzystania ze zwolnień lekarskich, uzasadnionych pogorszeniem stanu zdrowia (vide: protokół elektroniczny – k. 65a.s.).
Niezależnie od powyższego Sąd Apelacyjny podnosi, iż wpływu na ocenę braku podstaw do stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy nie mogła też wywrzeć okoliczność, iż wnioskodawca został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Stwierdzona niepełnosprawność nie przesądza o niezdolności wnioskodawcy do pracy w rozumieniuart. 12 ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Bowiem orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, nawet znacznym, nie jest równoznaczne z orzeczeniemo niezdolności do pracy jako przesłance prawa do renty (także renty rodzinnej)na podstawieustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(vide: wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 11 lutego 2011r., sygn. akt II UK 269/10, LEX nr 794791, z dnia 28 września 2011r. sygn. I UK 96/11, LEX nr 1102261). Kwestia relacji orzeczenia o niepełnosprawności i niezdolnoścido pracy została rozstrzygnięta w orzecznictwie, które zgodnie przyjmuje,że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest równoznaczne z orzeczeniemo niezdolności do pracy jako przesłance prawa do renty (vide: wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 lutego 2010r., sygn. akt III UK 60/09, LEX 585847; z dnia11 marca 2008r., sygn. akt I UK 286/07, OSNP 2009, nr 13-14, poz.178; z dnia4 marca 2008r., sygn. akt II UK 130/07, OSNP 2009, nr 11-12, poz. 156; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005r., sygn. akt II UK 77/05, OSNP 2006, nr 23-24, poz. 372). Osoba, która ze względów dotyczących rehabilitacji uzyskała orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie staje się tylkoz mocy tego orzeczenia osobą całkowicie niezdolną do pracy, z pominięciem warunków całkowitej niezdolności do pracy określonych wustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(vide: powołany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2010r., sygn. akt III UK 60/09).Jednakże orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie może być pomijane przy ocenie niezdolności do pracy warunkującej prawo do renty.Sąd powinien rozważyć, jaki wpływ na zdolność skarżącego do pracy ma stwierdzenie, że jest on osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (vide: powołany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2011r. sygn. I UK 96/11).
Okoliczność legitymowania się przez skarżącego umiarkowanym stopniem niepełnosprawności od 27.02.2001r., została uwzględniona przez Sąd odwoławczy przy badaniu istnienia całkowitej niezdolności do pracy. Jednakże ustalony stopień niepełnosprawności ubezpieczonego nie stanowi o jego całkowitej niezdolnoścido pracy, zaś data powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wskazuje,iż ten stopień niepełnosprawności nie powstał przed ukończeniem nauki w szkole zawodowej.
Reasumując, Sąd Apelacyjny stwierdza, iż brak wykazania przez skarżącego spełnienia warunku z art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy, niweczy jego starania o ustalenie prawa do renty rodzinnej, a w konsekwencji - jego apelacja jako nieuzasadniona podlega oddaleniu, o czym orzeczono zgodnie zart. 385 k.p.c.

/-/SSO del. G.Pietrzyk - Cyrbus/-/SSA L.Jachimowska/-/SSA A.Grymel
Sędzia Przewodniczący Sędzia

ek