Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 390/12
Data wyroku: 2012-12-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: do SA Edyta Gajgał, Witold Franckiewicz, Bogusław Tocicki
Słowa kluczowe: Środki Karne, Ciąg Przestępstw
Podstawa prawna: art. 91 § 1 k.k., art. 46 § 1 k.k.

Sygn. akt II AKa 390/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 grudnia 2012 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący:

SSA Witold Franckiewicz

Sędziowie:

SSA Bogusław Tocicki
SSO del. do SA Edyta Gajgał (spr.)

Protokolant:

Beata Sienica

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Marka Szczęsnego
po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2012 r.
sprawyR. B.
oskarżonego zart. 280 § 1 kk
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy
z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt III K 35/12
I.  zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoR. B.w ten sposób, że:
1. przyjmuje, że czyny przypisane oskarżonemu wpkt Iczęści rozstrzygającej stanowią ciąg przestępstw zart. 91 § 1 kki w miejsce kar orzeczonych za te czyny na podstawieart. 280 § 1 kkw zw. zart. 91 § 1 kkwymierza oskarżonemuR. B.karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;
2.  uchyla orzeczenie o karze łącznej zawarte w pkt II części rozstrzygającej, a z pkt III części rozstrzygającej eliminuje sformułowanie „łącznej”;
3.  z orzeczenia zawartego w pkt VI części rozstrzygającej eliminuje zapis dotyczący określenia terminu wykonania nałożonego na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody;
II.  w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
III.  zwalnia oskarżonego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
R. B.został oskarżony o to, że:
I. w dniu 12 stycznia 2011r.L.przyulicy (...)wSalonie (...), dokonał rozboju z użyciem niebezpiecznego narzędzia, dokonanego na osobieM. K., w ten sposób, że grożąc natychmiastowym użyciem przedmiotu przypominającego broń, doprowadził w/w do stanu bezbronności, a następnie zabrał w celu przywłaszczenia kasetkę wartości około 50,00 zł z pieniędzmi w kwocie 1.500 zł i telefon komórkowymarki S. (...)o wartości 30 zł, powodując straty w łącznej wysokości 1580 zł na szkodęM. S.i w/w pokrzywdzonej,

tj. o czyn zart. 280§ 2 kk,
II. w dniu 15 kwietnia 2011r. przyul. (...)wL.wsalonie (...)dokonał rozboju z użyciem niebezpiecznego narzędzia na osobieM. B.w ten sposób, że wsalonie (...)grożąc natychmiastowym użyciem przedmiotu przypominającego broń doprowadził w/w do stanu bezbronności, a następnie z maszyn do gier oraz kasy salonu zabrał w celu przywłaszczenia pieniądze w łącznej kwocie 2198,72 zł, i telefon komórkowy markiH.o wartości 600 zł, czym spowodował straty w łącznej wysokości 2.798,72 zł na szkodęM. S.i w/w pokrzywdzonej,

tj. o czyn zart. 280§2 kk
Sąd Okręgowy w Legnicy wyrokiem z dnia 20 września 2012r. w sprawie III K 35/12:

I
oskarżonegoR. B.uznał za winnego popełnienia obu zarzucanych mu czynów z tym ustaleniem, iż z opisów obu czynów wyeliminował stwierdzenia, iż oskarżony działał„z użyciem niebezpiecznego narzędzia”oraz stwierdzenia,„doprowadził w/w do stanu bezbronności”a nadto oba czyny zakwalifikował prawidłowo zart. 280§1 kki za to za każdy z czynów na podstawieart. 280§1 kkwymierzył oskarżonemu kary po 2 (dwa) lata pozbawienia wolności,

II
na podstawieart. 85 kkiart. 86§1 kkorzeczone wyżej kary pozbawienia wolności połączył oskarżonemu i wymierzył mu karę łączną w wymiarze 2 (dwóch lat pozbawienia wolności,

III
na podstawieart. 69§1 i §2 kkorazart. 70§1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres próby 5 (pięć) lat,

IV
na podstawieart. 73§1 kkoddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego,

V
na podstawieart. 72§1 pkt 5 i 6 kkzobowiązał oskarżonego w okresie próby do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu i kontynuowania terapii odwykowej,

VI
na podstawieart. 46§1 kkzobowiązał oskarżonego do wyrównania szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez wpłacenie na rzecz pokrzywdzonegoM. S.kwoty 1500,00 (jeden tysiąc pięćset) złotych w terminie 6 (sześciu) miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku,

VII
na podstawieart. 44§2 kkorzekł przepadek przez zniszczenie dowodów rzeczowych zapisanych pod pozycją 3-5 oraz 7-9 wykazu dowodów rzeczowych na karcie 16 akt sprawy;

VIII
na podstawieart. 624 § 1 kpkzwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa.

Wyrok ten zaskarżył w całości na niekorzyść oskarżonego Prokurator Rejonowy w Lubinie zrzucając:

I
obrazę przepisów postępowania w postaciart. 413 § 2 pkt. 1 kpkpolegającą na nie wskazaniu przez Sąd Okręgowy w opisach czynów przypisanych oskarżonemu, wymienionych w pkt. I i II części dyspozytywnej wyroku, wszystkich znamion przestępstwa zart. 280 § 1 kk, a w szczególności braku w nich wskazania, iż oskarżony groził pokrzywdzonym, przy pomocy pistoletu pneumatycznego natychmiastowym użyciem przemocy wobec w/w

II
obrazę przepisów prawa karnego materialnego w postaciart. 91 § 1 kkpolegającą na niesłusznym niezastosowaniu tego przepisu do czynów przypisanych oskarżonemu, wymienionych w pkt. I i II części dyspozytywnej wyroku i wymierzenie mu za każdy z tych czynów z osobna kar jednostkowych pozbawienia wolności, a następnie kary łącznej pozbawienia wolności , z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego pozwala na przyjęcie, iż oskarżony dopuścił się obu czynów w ramach ciągu przestępstw,

III
obrazę przepisów prawa karnego materialnego w postaciart. 46 § 1 kkpolegającą na zobowiązaniu oskarżonego do wyrównania szkody wyrządzonej przestępstwem, poprzez wpłacenie na rzecz pokrzywdzonegoM. S.kwoty 1500 zł. w terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku, podczas gdy Sąd nie może określać w wyroku terminu wykonania obowiązku naprawienia szkody orzeczonego na podstawieart. 46 § 1 kk.

Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Na rozprawie odwoławczej prokurator zmodyfikował wniosek pisemnej apelacji wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w sposób w niej wskazany.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja zasługuje na uwzględnienie, jako że zasadne okazały się zarzuty sformułowane w jej punktach II i III.
Jeśli chodzi natomiast o zarzut zpkt Inie mógł on być uznany za słuszny. Wbrew temu co podnosi skarżący, opis czynów przypisanych oskarżonemu jest pełny. Nie sposób uznać, że zawiera ona zdekompletowane znamiona przestępstw zart.280§1kk, których popełnienia, jak ustalił Sąd Okręgowy, dopuścił się oskarżony. Odrzucając zaproponowaną w akcie oskarżenia kwalifikację prawną zachowania oskarżonego w zakresie obu zarzucanych mu czynów Sąd Okręgowy wyeliminował z ich opisu element kwalifikujący w postaci posłużenia się niebezpiecznym narzędziem, a ponadto z dwóch wskazanych przez oskarżyciela sposobów działania wyeliminował ten polegający na doprowadzeniu pokrzywdzonych do stanu bezbronności, nie ingerując w żadnej mierze w ten, który wiązał się z wyrażeniem groźby natychmiastowego użycia przemocy. Nie powinno ulegać wątpliwości, że ten sposób działania oskarżonego zawiera się w ujętym w opisie każdego z czynów sformułowaniu - „grożąc natychmiastowym użyciem przedmiotu przypominjącego broń” - które pozostało niezmienione. Nie ma zatem racji skarżący wywodząc o obrazie przepisuart.413§2 pkt 1kpk, bowiem zaskarżony wyrok zawiera dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu.
Zasadnie jednak kwestionuje zaniechanie przyjęcia przez sąd pierwszej instancji, że przypisane oskarżonemu przestępstwa stanowią ciąg przestępstw w rozumieniuart.91§1kk. Przyjęcie konstrukcji ciągu przestępstw uzależnione jest od spełnienia następujących przesłanek – tożsamości kwalifikacji prawnej każdego z przestępstw składających się na ciąg, podobnego sposobu popełnienia tych przestępstw, krótkich odstępów czasowych pomiędzy poszczególnymi przestępstwami oraz braku wyroku, chociażby nieprawomocnego co do któregokolwiek z nich, który zapadł w okresie pomiędzy pierwszym a ostatnim z przestępstw (tak P. Kardas w: Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz Lex, tom I, Warszawa 2012, s.1154). Jak słusznie podnosi autor skargi apelacyjnej, wszystkie te przesłanki w tej sprawie zostały spełnione. Oba przypisane oskarżonemu przestępstwa zakwalifikowane zostały bowiem zart.280§1kk, nie dzieli ich wyrok, charakteryzuje je, nawet nie tylko podobny, ale wręcz taki sam – tożsamy - sposób działania, a odstęp czasu, w jakim zostały popełnione odpowiada kryterium „krótkiego”, jak stanowiart.91§1kk. Jeśli chodzi o te dwie ostatnie okoliczności, to podkreślenia wymaga, że zachowania oskarżonego dzielił odstęp trzech miesięcy, że dopuścił się ich w tym samym miejscu – w lokalu należącym do tej samej osoby – o zbliżonej porze, w podobnych okolicznościach, używając tego samego schematu postępowania i tych samym środków – drugi z czynów stanowił niemal odwzorowanie pierwszego. Uzasadnia to w pełni przyjęcie, że te dwa popełnione przez oskarżonego przestępstwa stanowiły wyraz jego pewnej działalności, która przy wymiarze kary winna podlegać ocenie jako całość. W takiej zaś sytuacji - przy spełnieniu wszystkich przesłanek zart.91§1kk- zastosowanie instytucji ciągu przestępstw było obowiązkiem sądu, a zaniechanie w tej mierze oceniać należy w kategoriach obrazy przepisu prawa materialnego, co w pełni zasadnie zarzucił skarżący.
Tak jak i słusznie podniósł, że Sąd Okręgowy z obraząart.46§1kk, zobowiązując oskarżonego do naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego, określił w pkt VI części rozstrzygającej zaskarżonego wyroku termin, w jakim ma to nastąpić. „Określenie w wyroku terminu naprawienia szkody, w wypadku orzeczenia tego obowiązku jako środka karnego na podstawieart. 46§1 k.k., nie znajduje żadnego oparcia w przepisachkodeksu karnego” – tezę taką sformułował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2007r. w sprawie WA 6/07 (LEX 2578270). Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 3 marca 2011r. w sprawie II A Ka 42/11 (LEX 846484). W uzasadnieniu obu tych judykatów odwołano się do tej okoliczności, że z chwilą uprawomocnienia się wyroku orzeczony środek karny staje się wymagalny i wykonalny, zgodnie z treściąart.9§2kkw. Wskazać należy, że stosownie do treściart.196§1kkwwyrok taki stanowiący tytuł egzekucyjny z urzędu przesyłany jest pokrzywdzonemu. Zgodnie zaś zart.107§1 i 2kpkna żądanie osoby uprawnionej sąd nadaje takiemu orzeczeniu klauzulę wykonalności, co umożliwia pokrzywdzonemu egzekwowanie orzeczonego obowiązku w każdym czasie (por. M. Oczkowski w: System prawa karnego. Kary i środki karne. Poddanie sprawy próbie. Tom 6 pod redakcją M. Melezini, Warszawa 2010, s.716-717)
Stąd też, zobowiązanie sprawcy do naprawienia wyrządzonej przez niego szkody w tym trybie nie może być ograniczone terminem zakreślonym przez sąd.
Podzielając zatem podniesione przez prokuratora zarzuty sformułowane w pkt II i III wniesionego środka odwoławczego, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok przyjmując, że przypisane oskarżonemu czyny zart.280§1kkstanowią ciąg przestępstw określony wart.91§1kki w miejsce orzeczonych za te czyny kar jednostkowych wymierzył oskarżonemu jedną karę dwóch lat pozbawienia wolności. Uchylić jednocześnie należało orzeczenie o karze łącznej, jako bezprzedmiotowe, a w dalszej kolejności z orzeczenia zawartego w pkt III wyeliminować należało zapis odnoszący warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności do kary łącznej, który to zapis stał się zbędny wobec uchylenia tej kary.
Wpkt VIwyeliminowaniu podlegał zakreślony przez sąd termin wykonania nałożonego na oskarżonego w trybieart.46§1kkobowiązku naprawienia szkody.
W pozostałej części – w zakresie rozstrzygnięć zawartych w punktach I oraz od III do VIII - w jakiej nie podlegały one korekcie, zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy.
Oskarżonego zwolniono od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze kierując się względami słuszności (art.624§1kpk).