Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 268/12
Data wyroku: 2012-10-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Irena Goik, Marek Żurecki
Słowa kluczowe: Zwrot Nienależnie Pobranych Świadczeń Z Ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 138 a ustawy o emerytarach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 268/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Irena Goik (spr.)

Sędziowie

SSA Marek Żurecki
SSA Jolanta Pietrzak

Protokolant

Beata Gandyk

po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012r. w Katowicach
sprawy z odwołania(...) Banku (...) S.A.Centrum Operacyjnej Obsługi Klienta
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wW.
o zwrot nienależnie wypłaconego świadczenia
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wW.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach z dnia 22 listopada 2011r. sygn. akt X U 2161/11

oddala apelację.

/-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA I.Goik /-/ SSA M.Żurecki

Sędzia Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 268/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 czerwca 2011 roku Zakład Ubezpieczeń SpołecznychII Oddział wW.zobowiązał(...) Bank (...) S.A.Oddział wK.do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 kwietnia 2011 rokudo 30 kwietnia 2011 roku w kwocie 492,99 zł.
Uzasadniając swoją decyzję organ rentowy powołał się naart. 138 a ustawyz dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009 roku Nr 153 poz. 1227 ze zm.) oraz okoliczność, że świadczenia zostały wypłacone bezpodstawnie w wyniku zgonu świadczeniobiorcy w dniu 30 marca 2011 roku oraz wpływu wniosku o zasiłek pogrzebowy w terminie uniemożliwiającym wstrzymanie świadczenia od 1 kwietnia 2011 roku.
Odwołanie od przedstawionej decyzji wniósł(...) Bank (...) Spółka AkcyjnawK.domagając się zmiany zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniesionego odwołania argumentowano, iż wypłaty z rachunku nastąpiły w związkuz realizacją stałego zlecenia płatniczego oraz przeksięgowania środków za pomocą bankowości elektronicznej z rachunku zadysponowanych przez zmarłego właściciela rachunku. Nadto dodano, iż bank nie mógł zablokować rachunku i realizacji zleceń gdyż wiadomość o śmierci posiadacz rachunku powziął w dniu 27 maja 2011 roku. Zdaniem odwołującego zaskarżona decyzja rażąco narusza przepis art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Wyrokiem z dnia 22 listopada 2011 roku sygn. akt X U 2161/11 SądOkręgowy - Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach X Wydział Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zwolnił odwołującego(...) Bank (...) S.A.wK.od zwrotu na rzecz organu rentowego kwoty 492,99 zł przekazanej tytułem świadczenia emerytalnego za miesiąc kwiecień 2011 roku na rachunek zmarłejZ. S..
Na podstawie zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego Sąd pierwszej instancji ustalił, żeZ. S.była uprawniona do emerytury,którą przesyłano jej na rachunek bankowy w(...) Bank (...) S.A.
Z dokonanych przez Sąd ustaleń wynika i ta okoliczność, iż zgon wymienionej nastąpił w dniu 30 marca 2011 roku, a po jej śmierci na rachunek została przelana emerytura za miesiąc kwiecień 2011 roku w kwocie 999,24 zł.
Jak nadto ustalił Sąd I instancji, pismem z dnia 24 maja 2011 roku organ rentowy wystąpił do(...) Bank (...) S.A.Oddział wG.o zwrot emerytury za miesiąc kwiecień. Jednocześnie zwrócono się o wskazanie osoby, na rzecz której zostało przekazane świadczenie za okres po śmierci świadczeniobiorcy.
Pismem z dnia 6 czerwca 2011 roku odwołujący poinformował, iż dokonał częściowego zwrotu świadczenia w kwocie 506,25 zł. Nie może dokonać zwrotu reszty świadczenia, gdyż w dniu 27 kwietnia 2011 roku i 5 maja 2011 roku z rachunku zmarłej zrealizowano zlecenia stałe w łącznej kwocie 492,99 zł na rachunek(...) Bank S.A.ul.(...)
(...)W.J. A.umowa (...). Informację o zgonie świadczeniobiorcy bank otrzymał dnia11 maja 2011 roku.
Zdaniem Sądu I instancji spornym w rozpoznawanej sprawie było czy odwołujący bank zwolnił się od zwrotu na rzecz organu rentowego nienależnie dokonanej wpłaty świadczenia na rachunek zmarłejZ. S.za miesiąc przypadający po jej zgonie. W przekonaniu Sądu Okręgowego bank wskazał osobę uprawnioną zgodnie zart. 55 ust 3, aprzepis ten nie wymaga podania adresu osobyi zwolnił się w ten sposób od zwrotu dochodzonej przez organ rentowy kwoty zgodnie zart. 55 prawa bankowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji orzekł jak w sentencji.
Apelację od wskazanego rozstrzygnięcia wniósł organ rentowy.
Wnoszący środek odwoławczy zaskarżył opisany wyrok w całościzarzucając mu:

-

błędną wykładnię przepisów prawa materialnego a w szczególnościart. 138a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009 roku Nr 153 poz. 1227 ze zm.),art. 55 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 57 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe(Dz. U. z 2002 roku Nr 72 poz. 665 ze zm.),

sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału poprzez uznanie, że Bank miał prawo przekazać sporną kwotę na rachunek osoby trzeciej i niewskazania pełnych danych tej osoby oraz, że Bank nie ma obowiązku zwrotu nienależnie przekazanej kwoty na rachunek za miesiąc po śmierci świadczeniobiorcy,

niewyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z procedurą przekazywania świadczeń rentowych na rachunek bankowy, nie wezwanie do udziału w sprawieJ. A.w charakterze zainteresowanego,

naruszenie przepisów postępowania poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego (art. 233 § 1 k.p.c.) zastosowanie niewłaściwej stawki kosztów zastępstwa procesowego,

Wnoszący środek odwoławczy wniósł o zmianę zaskarżonego wyrokui oddalenie odwołania w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyrokui przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Zdaniem apelującego bank nie wskazując danych adresowych osoby, na rzecz której przelał w ramach zlecenia sporne kwoty 164,33 zł i 328, 66 zł, nie wypełnił dyspozycji art. 55 ust 3. Taka informacja jest dla organu rentowego bezużytecznai brak jest możliwości identyfikacji takiej osoby.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie, a co za tym idzie podlega oddaleniu.
Zdaniem Sądu Odwoławczego Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe nie naruszył przepisów postępowania w tymart. 233 § 1 k.p.c.zaś poczynione przez niego ustalenia faktyczne Sąd II instancji podziela i przyjmuje za swoje.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia czy(...) Bank (...) Spółka AkcyjnaCentrum Operacyjnej Obsługi Klienta wK.zwolnił się od zwrotu na rzecz organu rentowego nienależnie dokonanej wpłaty świadczenia na rachunek zmarłejZ. S.za miesiąc przypadający po jej zgonie w myślart. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe(Dz. U. z 2002 roku Nr 72poz. 665 ze zm.).
Podejmując rozważania prawne w niniejszej sprawie należy stwierdzić,iż nadanie nowego brzmieniaart. 55 Prawa bankowegomiało na celu umożliwienie odzyskania nienależnie wypłaconych świadczeń po śmierci emerytów lub rencistóww przypadku niepowiadomienia organu rentowego o śmierci świadczeniobiorcy lub powiadomienia o tym z opóźnieniem. Jego zadaniem było również zapobieżenie praktykowanym przez banki odmowom wypłat z powołaniem się na brak podstawy prawnej i tajemnicę bankową.
Zgodnie z omawianym uregulowaniem prawnym bank może zwolnić się od obowiązku zwrotu pełnej lub częściowej kwoty o której mowa wart. 55 ust. 1 pkt 2jeżeli zgodnie zart. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe(Dz. U. z 2002 roku Nr 72 poz. 665 ze zm.) zostaną spełnione dwie przesłanki:
1/ przed otrzymaniem wniosku dokonał z tych rachunków wypłat „innym uprawnionym osobom”, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wnioskuw całości lub w części,
2/ w terminie 30 dni od otrzymania wniosku poinformował o tym ten organ wraz z ustaleniem osób, które pobrały wypłaty.
Przeniesienie powyższych rozważań na grunt niniejszej sprawy uprawnia również zdaniem Sądu Apelacyjnego w Katowicach do stwierdzenia, że bankw przedmiotowej sprawie zrealizował przesłanki określone wart. 55 ust. 3 ustawyz dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe(Dz. U. z 2002 roku Nr 72 poz. 665ze zm.). Nie tracąc z pola widzenia okoliczności, iż wskazany artykuł powinien być interpretowany ściśle, nie należy również zapominać, że w przypadku niniejszej sprawy mamy do czynienia ze zleceniem stałym, realizowanym w ramach zawartej umowy. Nie jest to zatem przypadek wypłaty przez nieustaloną osobę, za pomocą kodu PIN, ale zrealizowanie zobowiązania wynikającego ze ściśle określonego stosunku prawnego (umowy).
Zatem również w ocenie Sądu Apelacyjnego w Katowicach nastąpiło w tym przypadku podanie osoby uprawnionej, a nie należy przecież zapominać, iż bank mimo wszystko jest zobowiązany do zachowania tajemnicy bankowej.
W ocenie Sądu Odwoławczego dysponując podanymi danymi organ rentowy może podjąć kroki zmierzające do ustalenia adresu danej osoby i nie jest to obowiązek, który w okolicznościach faktycznych tej konkretnej sprawy powinien być w całości przerzucony na bank.
Jeszcze raz bowiem należy podkreślić, iż nie jest to sytuacja wypłaty nieustalonej osobie danej sumy za pomocą karty z wykorzystaniem kodu PIN,ale realizacja zlecenia stałego w ramach konkretnego stosunku zobowiązaniowego.
W tej sytuacji nie może mieć zastosowania art. 138a ustawy o emeryturachi rentach z FUS, na który powołuje się organ rentowy.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na mocyart. 385 k.p.c.orzekł jak w sentencji.

/-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA I.Goik /-/ SSA M.Żurecki

Sędzia Przewodniczący Sędzia

ek