Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 849/12
Data wyroku: 2013-01-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zbigniew Gwizdak, Antonina Grymel, Marek Żurecki
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 849/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 stycznia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Żurecki (spr.)

Sędziowie

SSA Zbigniew Gwizdak
SSA Antonina Grymel

Protokolant

Beata Gandyk

po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2013r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaZ. Z.(Z. Z.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o emeryturę
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Częstochowie z dnia 24 lutego 2012r. sygn. akt IV U 1134/11

zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.

/-/SSA Z. Gwizdak /-/SSA M. Żurecki /-/SSA A. Grymel

Sędzia Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 849/12

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.decyzją z dnia 24 maja 2011 roku odmówiłZ. Z.prawa do emerytury określonej w art.184 w zw. z art.32 ustawy z dnia 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z FUS na wniosek ubezpieczonejz dnia 12.04.2011 roku po stwierdzeniu, że wnioskodawczyni (ur. (...)) posiadając na dzień 1.01.1999 roku ponad 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych nie udowodniłaco najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Organ rentowy wbrew świadectwom pracy w warunkach szczególnych wydanym przezZakłady (...)uznał, że ubezpieczona będąc zatrudniona w okresach:
- od 13.12.1976 roku do 8.101981 roku na stanowisku laboranta,
- od 10.10.1983 roku do 15.10.1990 roku na stanowisku laboranta ochrony środowiska,
- od 15.11.1994 roku do 28.02.1997 roku jako laborant chemiczny,
i od 3.03.1997 roku do 31.12.1998 roku jako operator spektrometru,
nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach określonej w poz.24 działu XIV wykazu A i w poz.6 pkt 1 działu XII wykazu A jako załącznika do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwai Przemysłu Maszynowego z dnia 30.03.1983 roku w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach w resorcie hutnictwa i przemysłu maszynowego.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie wyrokiemz dnia 24 lutego 2012 roku zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury od dnia 2 kwietnia 2011 roku.
Sąd ustalił, że ubezpieczona w spornych okresach zatrudnienia w(...) Zakładach (...)a następnie od 1997 roku wZakładach (...)stale i w pełnym wymiarze czasu przebywała w halach produkcyjnych, gdzie dokonywała pomiaru poziomu zapylenia, hałasu, pobierała próby chemiczne, które następnie diagnozowała w laboratorium zakładowym pod względem jakości i oceny przekroczenia norm.
W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy w postaci zeznań świadków - współpracowników ubezpieczonej w spornych okresach, wyjaśnień ubezpieczonej oraz akt osobowych skarżącej pozwalał na przyjęcie, że ubezpieczona jako laborant, laborant ochrony środowiska i laborant chemiczny wykonywała prace wymienione w poz.6 działu XII i w poz.24 działu XIV wykazu A jako załącznika dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Ponadto ubezpieczona, jako operator spektrometru od 3.03.1997 roku do 19.12.2011 roku, dokonując kontroli jakości produktów chemicznych również wykonywała czynności wymienione w poz.24 działu XIV wykazu A do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów.
W związku z tym Sąd uznał, że ubezpieczona spełniła łączne przesłanki do nabycia spornego świadczenia.
W apelacji od wyroku organ rentowy zarzucił rozstrzygnięciu Sądu naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i ustalenie, że ubezpieczona stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywała pracew warunkach szczególnych na stanowisku laboranta, co stanowi warunek przyznania prawa do emerytury na podstawieart.184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2009r. nr 153, poz.1227 ze zm.), podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw dla podjęcia takiego rozstrzygnięcia.
Wskazując na podane zarzuty apelacji wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ubezpieczonej oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu środka odwoławczego apelujący podnosił, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że ubezpieczona nie pracowała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych, tj. nie wykonywała swoich czynności wyłącznie w ramach hal produkcyjnych, przy stanowiskach pracy w warunkach szczególnych. Sąd nie podał w uzasadnieniu wyroku, przy jakich stanowiskach pracy ubezpieczona pobierała próbki do badania laboratoryjnego, tj. w sąsiedztwie jakich stanowisk pracy wykonywała pomiary. Gdyby jednak przyjąć, że wszystkie stanowiska pracy na halach produkcyjnych, gdzie były pobierane próbki, generowały szkodliwe substancje i każda praca w ich bliskości odbywała się w warunkach szczególnych, to ubezpieczona nie przebywaław tych warunkach stale, tj. w pełnym wymiarze czasu pracy. Jak zeznała świadekZ. B.- wyjście po próbki trwało od 4 do 5 godzin. Pozostali świadkowie i ubezpieczona potwierdzili, że praca pomiarowa laborantów odbywała się zgodnie z wcześniej ustalonym harmonogramem. Niektóre próbki przynoszone były do laboratorium z magazynu przez pracownika magazynowego.
Ubezpieczona oprócz pobierania próbek przygotowywała odczynniki oraz zajmowała się analizą pobranych substancji w laboratorium (zeznania świadków, w tymK. K.oraz wyjaśnienia odwołującej).
Ta sama argumentacja dotyczy pracy ubezpieczonej przy pomocy spektrometru.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest uzasadniona.
W rozpoznawanej sprawie jest sporne, czy ubezpieczona, zatrudniona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonując czynności laboranta, laboranta chemicznego, laboranta ochrony środowiska w zakładach metalurgiczno-odlewniczych, wykonywała czynności określone w wykazie A, dziale XII poz.6 załącznika dorozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. nr 8 poz.43 ze zm.) -„Prace przy pobieraniu prób i pomiarach w warunkach i na stanowiskach pracy szkodliwych dla zdrowia, wykonywane przez personel stacji sanitarno-epidemiologicznych oraz laborantów środowiskowych”.
Należy przypomnieć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego pracaw szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionychw wykazie stanowiącym załącznik do w/wym. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 roku. Innymi słowy decydująca przy analizie charakteru pracy ubezpieczonej jest możliwość jej zakwalifikowania pod jedną z pozycji wspomnianego załącznika do rozporządzenia. Ponadto w świetle art.32 ust.4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS pracami w szczególnych warunkach nie są wszelkie prace wykonywane w narażeniu na kontaktz niekorzystnymi dla zdrowia pracownika czynnikami, lecz jedynie takie, które zostały rodzajowo wymienione w powołanym rozporządzeniu na co wskazuje przepis § 1 ust.1 tego rozporządzenia stanowiący, że akt ten ma zastosowanie do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.
Przyznając zatem rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku zasadniczą rolę w kwalifikowaniu prac w szczególnych warunkach należy podkreślić, że w świetle przepisów wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia, wyodrębnienie prac ma charakter stanowiskowo-branżowy. Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono bowiem konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za pracew szczególnych warunkach uprawniające do obniżonego wieku emerytalnego
Taki sposób kwalifikacji prawnej prac nie jest przypadkowy, albowiem specyfika poszczególnych gałęzi przemysłu i branż determinuje charakter świadczonych w nich prac oraz warunki w jakich są wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia. Nie jest zatem możliwe dowolne i swobodne wiązanie konkretnych stanowisk pracy z branżami,do których nie zostały one przypisane w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1.06.2010r. II UK 21/10).
Odnosząc powyższe do zastosowanej przez Sąd Okręgowy kwalifikacji pracy ubezpieczonej w spornych okresach należy zauważyć, że praca laboranta nie została w ogóle wymienionaw dziale III wykazu A (hutnictwo i przemysł metalowy). W związku z tym oczywiście nietrafne jest zakwalifikowanie pracy ubezpieczonej wg poz.6 działu XII wykazu A -„w służbie zdrowia i opiece społecznej” jako zupełnie odmiennej branży w systematyce określonej przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 roku.
Ponadto w ocenie Sądu Apelacyjnego zebrany materiał dowodowy nie dostarczył podstaw dla przyjęcia, że ubezpieczona zatrudniona na stanowisku laboranta stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała czynności kontroli jakości produkcji i usług na oddziałach i wydziałach(...) Zakładów (...)iZakładu (...), w których jako podstawowe wykonywane były prace wymienione w wykazie A - załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów - tj. możliwości zakwalifikowania pracy ubezpieczonej wg poz.24 działu XIV (prace różne) wykazu A.
Apelujący organ rentowy słusznie podnosi, że ubezpieczona nie przebywała stalew halach produkcyjnych gdzie miała dokonywać pomiarów stężeń zapylenia, poziomu hałasu oraz pobierać próby do analiz dokonywanych poza wydziałami produkcji w laboratorium - jako odrębnym pomieszczeniu usytuowanym poza oddziałami produkcyjnymi.
Taki rozkład i charakter pracy został potwierdzony zeznaniami świadków i wynikałz wyjaśnień samej ubezpieczonej.
Ponadto trzeba zauważyć, że zakres powierzonych ubezpieczonej analiz laboratoryjnych obejmował nie tylko czynności kontroli jakości produkcji (analizy chemiczne produktów), lecz również pomiary dotyczące środowiska pracy produkcyjnej - co prowadzi do wniosku, że charakter pracy ubezpieczonej nie wypełniał ściśle dyspozycji pracy określonej w poz.24 działu XIV wykazu A.
Dokonując zatem niewłaściwej kwalifikacji wykonywanej przez ubezpieczoną pracy laboranta w zakładach metalurgiczno-odlewniczych Sąd Okręgowy naruszył przepisy § 4 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i załącznika do tego rozporządzenia i w konsekwencji naruszył także art.32 ust.4 w związku z art.184 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z FUS odsyłający do rozporządzenia przy ustalaniu szczegółowych przesłanek nabycia prawa do emeryturyw obniżonym wieku.
Wobec powyższego Sąd orzekł o zmianie zaskarżonego wyroku i oddaleniu odwołania zgodnie zart.386 § 1 k.p.c.

/-/SSA Z. Gwizdak /-/SSA M. Żurecki /-/SSA A. Grymel

Sędzia Przewodniczący Sędzia

JM