Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 461/12
Data wyroku: 2012-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Wolska, Ewa Chądzyńska, Stanisław Pilarczyk
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt: III AUa 461/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Ewa Chądzyńska
Sędziowie:SSA Jolanta Wolska (spr.)
SSO del. Stanisław Pilarczyk
Protokolant: sekr. sądowy Patrycja Stasiak

po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012 r. w Łodzi
sprawyR. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wO.
o emeryturę,
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu
z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt: V U 2305/11;

oddala apelację.

Sygn. akt: III AUa 461/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 9 listopada 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział wO.odmówiłR. W.prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie przepisuart. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( tekst jednolity: Dz.U. Nr 153 z 2009 r., poz. 1227 ze zm. ), powoływanej dalej jako „ ustawa o emeryturach i rentach z FUS ” oraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz.U. Nr 8 z 1983 r., poz. 43 ze zm. ), powoływanego jako „ rozporządzenie ”, wobec braku spełnienia przesłanek do tego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wywiódł, że ubezpieczony nie udokumentował na dzień 1 stycznia 1999 r. wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a jedynie okres takiej pracy wynoszący 7 lat, 6 miesięcy i 4 dni.
W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany oraz przyznania prawa do wcześniejszej emerytury, podnosząc jednocześnie, że spełnił wszystkie konieczne przesłanki do nabycia dochodzonego przez siebie świadczenia emerytalnego, w tym udowodnił wymagane 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Odwołujący się twierdził bowiem, iż pomimo braku odpowiedniego świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, poczynając od dnia 1 listopada 1977 r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracę na stanowisku spawacza, która została wymieniona w wykazie A, dziale XIV, poz. 12 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania, wywodząc w dalszym ciągu, żeR. W.nie spełnił koniecznych przesłanek do nabycia wcześniejszej emerytury na postawie przepisuart. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wbrew twierdzeniom odwołującego się, załączone do akt sprawy dokumenty ( w tym świadectwa pracy oraz pisemne wyjaśnienia pracodawcy ) potwierdzają jego zatrudnienie na stanowisku spawacza wyłącznie w okresie od 1 czerwca 1989 r. do 20 kwietnia 1998 r., który to okres został zaliczony do stażu pracy w szczególnych warunkach.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu wyrokiem z dnia 1 lutego 2012 r. oddalił odwołanie.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
a przede wszystkim dokumentacji znajdującej się w aktach ZUS i załączonych aktach osobowych, Sąd ten ustalił, żeR. W.,urodzony (...), legitymujący się stażem pracy wynoszącym na dzień 1 stycznia 1999 r. łącznie 32 lata, 6 miesięcy, 21 dni okresów składkowych i okresów nieskładkowych, wystąpił w dniu 27 października 2011 r. z wnioskiem o przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury. Wniosek ten został ostatecznie załatwiony odmownie zaskarżoną decyzją ZUS z dnia 9 listopada 2011 r., z przyczyn podanych szczegółowo w treści decyzji.R. W.z zawodu jest ślusarzem - spawaczem. Zawód ślusarza uzyskał z chwilą ukończenia(...) Szkoły Zawodowejw 1968 r. Do pracy wZakładach (...)( wówczas noszących nazwę „(...)” ) wO.przyjęty został na stanowisko ślusarza w dniu 2 maja 1974 r. Kurs spawania elektrycznego podstawowego odbył w okresie od 3 stycznia 1977 r. do 23 kwietnia 1977 r. Jego angaże płacowe z okresu po zdobyciu tych uprawnień wskazują na zajmowanie stanowiska „ ślusarz – spawacz ”. Również pisma Zakładowej Komisji Kwalifikacyjnej z kolejnych lat ( tj. z dnia 20 kwietnia 1982 r., 19 lutego 1986 r., 17 marca 1988 r.), tak określają jego stanowisko pracy. Stanowisko „ spawacz ” po raz pierwszy jako samodzielne, pojawia się w angażu płacowym od dnia 1 czerwca 1989 r. Zgodnie z tymi danymi zakład pracy wydał świadectwo pracy w szczególnych warunkach na okres od 1 czerwca 1989 r. do 20 kwietnia 1998 r., uznając, że tylko w tym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracyR. W.wykonywał pracę spawacza. Co do wcześniejszego okresu, zakład jednoznacznie odmówił wydania takiego świadectwa, gdyż dokumentacja w aktach osobowych pracownika wskazuje na wykonywanie pracy ślusarza - spawacza. W oparciu o dowód w postaci powołanego świadectwa pracy z dnia 18 października 2011 r., ZUS uwzględniłR. W.pracę w szczególnych warunkach na przestrzeni okresu od 1 czerwca 1989 r. do 20 kwietnia 1998 r. ( z pominięciem przerw w zatrudnieniu w związku z korzystaniem z zasiłków chorobowych ), co dało łącznie 7 lat, 6 miesięcy i 4 dni. W dniu 11 marca 1998 r.R. W.złożył wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Do wniosku dołączył informację zakładu pracy o rodzaju pracy wykonywanej przed zachorowaniem, gdzie także podano, że pracę spawacza wykonywał on wyłącznie od 1 czerwca 1989 r. W wywiadzie zawodowym, złożonym na użytek renty na kolejny okres, skarżący sam podał przed badaniem w ZUS, że pracę spawacza wykonywał około 8 lat przed zachorowaniem.
W ocenie Sądu Okręgowego, postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie wykazało, byR. W.pracował w szczególnych warunkach, jako spawacz, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej 15 lat, a więc przez okres pozwalający uznać, że nabył on prawo do wcześniejszej emerytury. Jego praca miała taki charakter dopiero od dnia 1 czerwca 1989 r., co ustalił zakład pracy i co jest spójne z treścią akt osobowych, jak i z danymi o zatrudnieniu w okresie poprzedzającym nabycie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wykonywanie przez odwołującego się pracy spawalniczej w okresie poprzedzającym tę datę, tj. od czasu uzyskania uprawnień spawacza do 31 maja 1989 r., nie jest wystarczające dla przyjęcia, że pracował on w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, bowiem skarżący pracował wówczas na łączonym stanowisku pracy.
Reasumując, Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca nie spełnił koniecznych warunków do nabycia emerytury, wobec czego na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł, jak w sentencji swojego wyroku.
Apelację od powyższego wyroku wywiódłR. W., zaskarżając go w całości i zarzucając rozstrzygnięciu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS w związku z § 4 ust.l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. - poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy na gruncie niniejszej sprawy powinno dojść do przyjęcia, że odwołujący się wykonywał pracę w warunkach szczególnychstale i w pełnym wymiarze czasu pracy, legitymując się co najmniej 15 - letnim okresem pracy w tych warunkach;
2. obrazę przepisów postępowania, tj.art. 233 k.p.c., polegającą na dowolnej i sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz błędnym ustaleniu stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, przejawiającym sięw nieuzasadnionym w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przyjęciu, że skarżący nie legitymuje się co najmniej 15 - letnim okresem pracy w warunkach szczególnych, a nadto niezasadnym przyjęciu, że praca wnioskodawcy nie miała charakteru stałego i w pełnym wymiarze pracy.
W następstwie tak sformułowanych zarzutów, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania oraz zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Kaliszu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia, w tym także o kosztach postępowania apelacyjnego, jako części kosztów procesu.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie jest trafne ustalenie Sądu, iż wykonywał on pracę w szczególnych warunkach na stanowisku spawacza - stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jedynie w okresie od 1 czerwca1989 r. do 20 kwietnia 1998 r. Chociaż 2 maja 1974 r. odwołujący zatrudniony został wZakładach (...) S.A.wO., początkowo jako ślusarz - do 31 października 1977 r., to w dniu l listopada 1977 r., po ukończeniu kursu spawacza, otrzymał angaż na stanowisko ślusarz - spawacz. Od tego momentu odwołujący się wykonywał stale i w pełnym wymiarze tylko i wyłącznie prace przy spawaniu. Z tego tytułu otrzymywał dodatek pieniężny, napoje w postaci mleka oraz bony regeneracyjne. W ocenie skarżącego, treść jego zeznań oraz zeznań przesłuchanych świadków, wskazuje na fakt, że od dnia l listopada 1977 r. świadczył on pracę w szczególnych warunkach jako spawacz. Sąd I instancji, przyjmując odmienne ustalenie, nie starał się dociec, jakie czynności w spornym okresie skarżący rzeczywiście wykonywał w ramach pełnionego stanowiska. Sąd nie powinien oprzeć się na samej dokumentacji pracowniczej, wskazującej, że wnioskodawca wykonywał także prace ślusarza. W dokumentacji jest mowa o dwuzawodowości ślusarz - spawacz. Wówczas stosowano takie zapisy, aby pracownicy mogli otrzymywać wyższe wynagrodzenie, tzw. dodatek. To, że odwołujący się miał stanowisko dwuzawodowe, nie oznacza, że nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze pracy spawacza. Sąd I instancji błędnie odrzucił zeznania ubezpieczonego oraz świadków, którzy zgodnie i logiczne zeznali, że w spornym okresie wykonywał on pracę tylko jako spawacz. Sąd na potwierdzenie tezy o niewiarygodności zeznań świadków, wskazał na ich niespójność i wzajemną sprzeczność, która nie zachodzi. Zdaniem skarżącego, Sąd I instancji, nie znając specyfiki pracy oraz panujących w zakładzie pracy rozwiązań organizacyjnych i rozmieszczenia pracowników, doszedł do nieprawidłowych wniosków. Skarżący podkreślił nadto, że na spawalni pracowali sami spawacze pochodzący z różnych brygad. Poza nimi nikt ze względów bezpieczeństwa nie mógł tam przebywać. Spawalnia natomiast jest rodzajem wydzielonego miejsca na hali, w którym pracowali pracownicy ( w tym również wnioskodawca ), wchodzący w skład rożnych brygad, w których mogli być również szlifierze, ślusarze i inni. Niezrozumiałym jest również kwestionowanie wiarygodności świadka w oparciu o fakt niedokładnego zapamiętania nazwy - skrótów wydziału, w którym pracował odwołujący, gdyż na przestrzeni kilku lat wielokrotnie dochodziło do zmian w tym zakresie. Sąd pierwszej instancji nie ustalił w żaden sposób, by odwołujący wykonywał inne, poza spawaniem, prace w spornym okresie. Ponadto, skarżący jako spawacz co roku chodził na badania okresowe, natomiast ślusarze co 3 lata, co jednoznacznie wskazuje na rodzaj wykonywanej przez niego pracy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział wO.nie złożył odpowiedzi na apelację, nie ustosunkował się do podniesionych w niej zarzutów i zgłoszonych wniosków.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd Okręgowy wydał trafne rozstrzygnięcie, które znajduje uzasadnienie w całokształcie prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych sprawy oraz w treści obowiązujących przepisów prawa, w niczym nie naruszającart. 233 § 1 k.p.c.
Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j.: Dz.U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji, który to przepis zasadnie powołano jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r., przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Słusznie przyjął Sąd Okręgowy, że przepisami, o których mowa powyżej, są przepisy zawarte wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze( Dz.U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.), a przede wszystkim w jego§ 3 i 4.
Poza sporem pozostawało, że wnioskodawca osiągnął wymagany wiek emerytalny wynoszący 60 lat ( nastąpiło to w dniu 4 października 2011 r.), udowodnił ponad 25 - letni okres składkowy i nieskładkowy ( w sumie posiada 32 lata, 6 miesięcy i 21 dni takich okresów ), a nadto nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
Jedyną kwestią sporną było natomiast to, czy odwołujący się wykazał na dzień 1 stycznia 1999 r. co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że ubezpieczony nie spełnił w istocie powyższej przesłanki, gdyż nie legitymuje się wymaganym okresem pracy w szczególnych warunkach. Sąd Apelacyjny podziela całkowicie ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy, że w rozpatrywanej sprawie brak jest dostatecznych przesłanek do uznania wnioskodawcy za pracę w szczególnych warunkach spornego okresu zatrudnienia wZakładach (...)–M.wO., tj. okresu od 1 listopada 1977 r. do 31 maja 1989 r. Zasadnie bowiem wywiódł Sąd pierwszej instancji, że nawet przy przyjęciu, że odwołujący się w spornym okresie wykonywał zgłaszane przez siebie prace, a mianowicie prace mieszczące się w wykazie A, Dziale XIV, poz. 12 ( prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym ), to z zebranych w sprawie dowodów nie wynika w dostateczny sposób, iż prace te były wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Swoje ustalenia w spornej kwestii Sąd orzekający oparł przede wszystkim na wnikliwej analizie akt osobowych ubezpieczonego, z których wynika, że poczynając od dnia 2 maja 1974 r. do dnia 31 października 1977 r. był on zatrudniony jako ślusarz, zaś od dnia 1 listopada 1977 r. do dnia 31 maja 1989 r. jako ślusarz – spawacz. Okoliczność ta została potwierdzona w dokumentach znajdujących się w aktach osobowych skarżącego, w tym przede wszystkim w piśmie(...) S.A.wW.z dnia 18 października 2011 r., będącym odpowiedzią na starania wnioskodawcy o potwierdzenie okresów pracy w szczególnych warunkach, a także w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z tej samej daty. Treść tego ostatniego potwierdza, żeR. W.tylko w okresie od 1 czerwca 1989 r. do 20 kwietnia 1998 r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym, wymienione w wykazie A, dziale XIV, poz. 12 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. – prace na stanowisku spawacza. Również i w świadectwie pracy z dnia 6 marca 1998 r., wystawionym przezZakłady (...) S.A.” wO., wykazano, żeR. W.wykonywał pracę w szczególnych warunkach w okresie od 1 czerwca 1989 r. do 20 kwietnia 1998 r. Brak jest więc podstaw do uznania, że we wcześniejszych latach praca ta miała taki sam charakter. Zeznania samegoR. W., jak i przesłuchanych w toku postępowania świadkówS. M.iW. S., wbrew twierdzeniom skarżącego, nie stanowią miarodajnego dowodu, pozwalającego poczynić ustalenia zgodne z zaprezentowanymi przez niego twierdzeniami. Decydujące jest bowiem, że reguły dowodzenia w procesie cywilnym (art. 232 k.p.c.) zobowiązują strony do wskazywania dowodów, z których wywodzą one skutki prawne. Zasada ta znajduje także zastosowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, których przedmiotem są odwołania od decyzji organów rentowych. Oznacza to, że w sprawie wnioskodawca winien wykazać, iż stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w spornym okresie pracował w warunkach szczególnych. Same zeznania świadków, z uwagi na szczególny i wyjątkowy charakter wcześniejszej emerytury, nie mogą przesądzać o wykonywaniu przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach, gdy nie znajdują potwierdzenia w dokumentach pracowniczych zgromadzonych w sprawie( wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2012 r., III AUa 1734/11, Lex nr 1129735 ).
W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie zostały przeprowadzone dowody zarówno z przesłuchania wnioskodawcy, zeznań wyżej wskazanych świadków, jak i szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dokumentów. Wobec wzajemnie wykluczającej się treści tychże zeznań, Sąd Okręgowy ostatecznie oparł swe ustalenia na dokumentach zawartych w aktach osobowych, a zwłaszcza na znajdujących się w nich zaświadczeniach kwalifikacyjnych wydawanych przez komisję kwalifikacyjną w związku z odbywaniem przez skarżącego egzaminów praktycznych. Dyskwalifikacja wartości dowodowej zeznań świadków była wynikiem zachodzącej między nimi sprzeczności. Sprzeczność ta ujawniła się choćby w aspekcie tej części zeznań świadków, która odnosiła się do oznaczenia wydziału, w którym świadkowie wraz ze skarżącym byli zatrudnieni, ale i do rodzaju pracowników, którzy wykonywali tam pracę (S. M.zeznał, że na spawalni pracowali jedynie spawacze, zaśW. S.wskazał zarówno na spawaczy, jak i ślusarzy ). ŚwiadekS. M.zeznał nawet, że w wydziale, w którym pracował razem ze skarżącym, nie było łączonych stanowisk ślusarz – spawacz, co nie tylko pozostaje w sprzeczności z dokumentacją zawartą w aktach osobowychR. W., ale i treścią złożonych przez niego zeznań. W obliczu takich rozbieżności, zeznania obu świadków nie mogły być zaliczone w poczet wiarygodnego materiału dowodowego. Na ich tle również zeznania samego skarżącego jawiły się jako niezgodne z rzeczywistością. Z tego też względu Sąd Okręgowy prawidłowo oparł się na dowodach obiektywnych w postaci dokumentów, wykluczających możliwość przyjęcia, że skarżący wykonywał w spornym okresie jedynie prace spawacza.
Uznać zatem należy, że Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie prawidłowo zrekonstruował stan faktyczny, czyniąc to w oparciu o wiarygodne źródła dowodowe. Przeprowadził nadto szczegółowe postępowanie dowodowe, dążąc do ustalenia czynności, jakie w spornym okresie skarżący rzeczywiście wykonywał w ramach pełnionego stanowiska. Sąd Okręgowy, wydając przedmiotowy wyrok, wziął pod uwagę wszystkie zebrane dowody i przeanalizował je, wskazując przy tym, jakie okoliczności uznał za udowodnione i na jakich w tej mierze oparł się dowodach. Ze zgromadzonego materiału dowodowego Sąd pierwszej instancji wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, a dokonana przez niego ocena nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i została w pełni zaakceptowana przez Sąd Apelacyjny.
Argumenty podniesione w apelacji nie znajdują zatem potwierdzenia w zgromadzonych dowodach i nie są wystarczające do wzruszenia zaskarżonego wyroku.
Skoro zatem skarżący nie spełnił przesłanki wykonywania w sposób stały i w pełnym wymiarze czasu pracy spawacza, gdyż zatrudniony był na łączonym stanowisku ślusarza – spawacza, i nie wykazał zgodnie ze spoczywającym na nim ciężarem dowodu, ażeby wykonywane przez niego czynności dotyczyły jedynie prac spawalniczych, nie udowodnił 15 – letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. W konsekwencji nie nabył on prawa do wcześniejszej emerytury. Sąd Okręgowy nie dopuścił się więc także obrazy prawa materialnego w postaci objętego zarzutem apelacji art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z § 4 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
W tym stanie rzeczy, uznając apelację skarżącego jedynie za nieuzasadnioną polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji oraz trafnymi wnioskami orzeczniczymi, Sąd Apelacyjny oddalił przedstawioną apelację, orzekając na podstawieart. 385 k.p.c.