Sąd Okręgowy w Kaliszu
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 17/13
Data wyroku: 2013-03-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Romuald Kompanowski
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt. 1, art. 11, ust. 1, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt VU 17/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 marca 2013 roku.
Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie :
Przewodniczący SSO Romuald Kompanowski
Protokolant Anna Werner-Dudek
po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013 roku. wK.
odwołaniaH. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 5 listopada 2012 roku. Nr(...)
w sprawieH. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o ustalenie ubezpieczenia dotyczącegoJ. M.
oddala odwołanie.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 15 listopada 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział wO., stwierdził, żeJ. M., zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako pracownikH. W., prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwąFirma (...)wO., nie podlega od dnia 1 marca 2012 roku. do nadal ubezpieczeniom społecznym pracowników wynikającym zart. 6 ust. 1pkt.. 1ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2007 roku. Nr 11 poz. 74 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Zakład wskazał, że jedynym zamiarem stron umowy o pracę było umożliwienieJ. M.skorzystanie z prawa do świadczeń z ubezpieczenia, należnych pracownikom w razie choroby i macierzyństwa. W ocenie Zakładu całokształt okoliczności wskazuje, że żadna ze stron umowy nie miała zamiaru wywołać skutków wynikających z treści umowy.
Z opisaną powyżej decyzją nie zgodził sięH. W., wnosząc odwołanie do sądu. Odwołujący domagał się zmiany decyzji i uznanie, że zgłoszona pracownica podlega ubezpieczeniom społecznym pracowników. Odwołujący powołał się między innymi na to, że pracownica po zatrudnieniu świadczyła pracę zgodnie z warunkami umowy. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania z powołaniem na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wezwana do sprawy w charakterze zainteresowanejJ. M.poparła odwołanie.

Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 1 marca 2012 roku odwołującyH. W.prowadzącyfirmę (...), jako pracodawca, orazJ. M., jako pracownica, zawarli umowę o pracę. W następstwie tej umowyJ. M.została zgłoszona do pracowniczych ubezpieczeń społecznych. Umowa została zawarta na czas nieokreślony w wymiarze pełnego etatu z wynagrodzeniem 2 500 zł brutto miesięcznie. Pracownicy zostało wskazane stanowisko pracownika administracyjno – biurowego(dowód: umowa o pracę w aktach ZUS). Szczegółowy zakres obowiązków pracowniczych został wskazany w piśmie z dnia 29 lutego 2012 roku. Były zawarte tam prace zawierające ogół czynności związanych z prowadzeniem biura, a wśród nich prowadzenie dokumentacji pracowniczej, obsługa urządzeń biurowych, sprawozdawczość, kontakt z klientami. Te czynności odwołująca miała wykonywać od poniedziałku do piątku każdego tygodnia w godzinach od 8-ej do 16-ej (dowód: zeznania odwołującego i zainteresowanej, lista obecności, zakres obowiązków, zeznania świadków:M. D.,R. T.,P. P.). Od dnia 22 czerwca 2012 roku.J. M.ma orzeczoną czasową niezdolność do pracy. Zwolnienie lekarskie wystawione zostało w związku z przebiegiem ciąży. Na czas tego zwolnienia odwołujący nie zatrudnił innego pracownika. Wcześniej – od dnia 22 maja 2012 roku. do dnia 28 maja 2012 roku.J. M.miała również orzeczoną czasową niezdolność do pracy z tej samej przyczyny.
(bezsporne)
Dokonując powyższych ustaleń Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującego, zainteresowanej oraz zeznaniom słuchanych w sprawie świadków w części odnoszącej się do zawarcia między tymi osobami umowy o pracę oraz o obecności odwołującej w biurze i pracach w tym czasie przez nią wykonywanych. Sąd nie dał wiary pozostałym zeznaniom tych osób. Nie mogły zostać uznane za wiarygodne zeznania tych osób o realizacji stosunku pracy po zawarciu umowy o pracę w warunkach, gdy ani w okresie wcześniejszym, ani po wystawieniu zwolnienia lekarskiego, odwołujący nie zatrudniał żadnego pracownika do prowadzenia biura. Odwołujący nie wykazał konieczności zatrudnienia osoby w charakterze pracownika w okresie od dnia zawarcia umowy o pracę do dnia wystawienia zwolnienia lekarskiego. Słuchane przed sądem osoby wskazywały na wykonywane czynności. Samo ich wykonywanie w biurze czy też nawet poza biurem nie prowadzi automatycznie do uznania wykonywania tych czynności w ramach organizacyjnego podporządkowania.

Sąd zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt. 1, art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2007 roku. Nr 11 poz. 74 ze zm.)obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Pracownika definiuje art. 8 cytowanej ustawy między innymi jako osobę pozostająca w stosunku pracy. Zgodnie zart. 22 § 1 kodeksu pracyprzez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca, do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie w warunkach opisanych powyżej jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy (art. 22 § 11kodeksu pracy).
Pozorność jako wada oświadczenia woli określona wart. 83 kodeksu cywilnegoskutkuje nieważnością tego oświadczenia. Umowę o pracę uważa się za zawartą dla pozoru (art. 83 § 1 kodeksu cywilnego), jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie o pracę jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a osoba wskazana jako pracodawca nie będzie korzystać z jejpracy (por. wyrok SN z 4 sierpnia 2005 roku., II UK 321/04, OSNP 2006/11-12/190, por. także wyrok SN z 28 stycznia 2001 roku. II UKN 244/00, OSNP 2002/20/496, wyrok SN z 18 maja 2006 roku. II UK 164/05, PiZS 2006/9/33, wyrok SN z 14 marca 2001 roku., II UKN 258/00, OSNP 2002/21/527). Pozorność umowy o pracę będzie zachodzić wówczas, gdy oświadczenia stron zawierają wprawdzie określone wart. 22 kodeksu pracyelementy umowy o pracę, jednak faktycznie strony nie zamierzały realizować obowiązków wynikających z umowy o pracę mając świadomość tworzenia fikcji dla uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W wyroku z dnia 28 stycznia 2001 roku(II UKN 244/00, OSNP 2002/20/496)Sąd Najwyższy podniósł, że zamiar nawiązania stosunku ubezpieczenia społecznego, bez rzeczywistego wykonywania umowy o pracę, świadczy o fikcyjności zgłoszenia do pracowniczego ubezpieczenia społecznego. Natomiast w wyroku z dnia 18 maja 2006 roku(II UK 164/05, PiZS 2006/9/33)Sąd Najwyższy stwierdził, iż fakt że oświadczenia stron umowy o pracę zawierają formalne elementy umowy o pracę, nie oznacza, że umowa taka jest ważna. Jeżeli strony nie zamierzały osiągnąć skutków wynikających z umowy, w szczególności jeżeli nie doszło do podjęcia i wykonywania pracy, a jedynym celem umowy było umożliwienie skorzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, umowa taka jest pozorna.
Z przedstawionego powyżej aktualnego stanowiska judykatury bezsprzecznie wynika, że Zakład słusznie zakwestionował ważność umowy o pracę, jaką zawarł odwołujący i zainteresowana. Po stronie pracodawcy nie istniała rzeczywista potrzeba zatrudnienia pracownika skoro rzekoma konieczność wykonywania pracy faktycznie ograniczać się ma do okresu sprzed wystawienia zwolnienia lekarskiego.
O tym, czy strony istotnie nawiązały umowę o pracę, nie decyduje formalne zawarcie (podpisanie) umowy nazwanej umową o pracę, lecz faktyczne i rzeczywiste realizowanie na jej podstawie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy – czyli świadczenia pracy podporządkowanej (także w znaczeniu podporządkowania poleceniom pracodawcy), w charakterze pracownika, w czasie i miejscu oznaczonym przez pracodawcę. Nie można mówić o umowie o pracę, jeżeli w łączącym strony stosunku prawnym brak jest podstawowych elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, takich jak osobiste wykonywanie czynności oraz podporządkowanie organizacyjne i służbowe(por. wyroki Sądu Najwyższego: z 4 grudnia 1997 roku., I PKN 394/97, OSNAPiUS 1998 nr 20, poz. 595; z 28 października 1998 roku., I PKN 416/98, OSNAPiUS 1999 nr 24, poz. 775, z 26 listopada 1998 roku., I PKN 458/98, OSNAPiUS 2000 nr 3, poz. 94). Elementy osobistego świadczenia pracy i organizacyjnego podporządkowania muszą przy tym istnieć łącznie. W analizowanym w sprawie przypadku zabrakło obydwu elementów. Osobiste świadczenie pracy to nie tylko stworzenie pozorów jej wykonywania takich jak podpisanie listy obecności, przebywanie w miejscu gdzie ma być praca świadczona, podpisanie listy płac ale przede wszystkim odnalezienie rzeczywistych elementów wskazujących na gospodarczą konieczność wykonywania czynności przydatnych dla podmiotu zatrudniającego. W zeznaniach odwołującego złożonych w postępowaniu przed ZUS a następnie potwierdzonych w toku rozprawy sądowej zawarte zostały twierdzenia o prowadzeniu przezJ. M.dokumentacji kadrowej firmy, ewidencji czasu pracy, kontrola terminów badań lekarskich, szkoleń, uprawnień zawodowych. Treść tak wskazanego zakresu niewątpliwie uzasadniałaby zatrudnienie pracownika biurowego gdyby chodziło o większą grupę pracowników. Tymczasem w ocenianej firmie był poza zainteresowaną tylko jeden pracownik i to zatrudniony w wymiarze ¼ etatu. Zatrudnienie odwołującej do prowadzenia tak rozumianej dokumentacji ograniczonej zasadniczo do swojej osoby nie da się pogodzić z jakimikolwiek racjonalnymi przesłankami. Tych przesłanek nie zawiera także element w postaci prowadzenia i aktualizacji dokumentacji związanej z usługami świadczonymi przez firmę jak i przyjmowanie bądź wydawanie takiej dokumentacji wreszcie zabezpieczanie kontaktu z klientami. Do prowadzenia dokumentacji geodezyjnej zainteresowana nie miała uprawnień a osobisty kontakt z klientami wymagał niewątpliwie wiedzy fachowej aby już w trakcie pierwszej rozmowy ustalić bezpośrednio z klientem zakres robót. Brak zatrudnienia nowego pracownika na miejsce zainteresowanej przez okres ponad pół roku wskazuje na zbędność takiego stanowiska w strukturze pracowniczej firmy skoro odwołujący pod nieobecność córki sam za nią wykonywał te prace, które wynikały z przedstawionego zakresu obowiązków i czynności pracownika.
Odwołujący i zainteresowana nie zdołali więc wykazać, by łączyła je umowa, która treścią odpowiadała stosunkowi pracy w rozumieniuart. 22 § 1 kodeksu pracy. W tej sytuacji Sąd na podstawieart. 47714§1 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.