Sąd Okręgowy w Olsztynie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 710/13
Data wyroku: 2013-09-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Leszek Wojgienica, Karol Radaszkiewicz, Danuta Hryniewicz
Słowa kluczowe: Postępowanie Odwoławcze
Podstawa prawna: art. 437§2 kpk, art.438 pkt.3 kpk

Sygn. akt VII Ka 710/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 września 2013 roku

Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczymw składzie:

Przewodniczący: SSO Leszek Wojgienica (spr.)
Sędziowie: SO Danuta Hryniewicz
SO Karol Radaszkiewicz

Protokolant: st. sekr. sąd. Rafał Banaszewski
Przy udziale Prokuratora Prok. Okręgowej Janusza Płońskiego
po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 roku
sprawyS. K. (1), oskarżonego zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 64 § 1 kki in., na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 08 maja 2013 roku, w sprawie VII K 246/13

Zaskarżony wyrok uchyla w całości, w tym na podstawieart. 435 kpkw stosunku do oskarżonegoŁ. G. (1)i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Olsztynie.

VII Ka 710/13

UZASADNIENIE
Ł. G. (1)iS. K. (1)zostali oskarżeni o to, że:

I
w okresie 01 grudzień 2012r. do 07 styczeń 2013r. wO.przyul. (...), działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu, dokonali zaboru w celu przywłaszczenia 255 m2 blachy dachowej o łącznej wartości strat 50.000 złotych na szkodęE. W., tj. o czyn zart. 278§ 1 kkw zw. zart. 12 kk, przy czym oskarżonyS. K. (1)czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 m-cy kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, tj. o czyn zart. 278§ 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 64§ 1 kk,

II
w okresie 11/12 luty 2013r. wO.przyul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z parapetu okna oraz gzymsu przyporySalonu (...), dokonali zaboru w celu przywłaszczenia 1255 m2 blachy miedzianej o łącznej wartości strat 1.500 złotych na szkodę Muzeum(...)wO., tj. o czyn zart. 278§ 1 kk, przy czym oskarżonyS. K. (1)czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 m-cy kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, tj. o czyn zart. 278§ 1 kkw zw. zart. 64§ 1 kk,

III
w okresie 12/13 luty 2013r. wO.przyul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z parapetu okna budynkuSalonu (...)usiłowali dokonać zaboru w celu przywłaszczenia blachy miedzianej o wymiarach 150 cm x 30 cm, o łącznej wartości strat 500 złotych oraz obróbki blacharskiej muru ogniowego od strony wieży dzwonniczej blachy miedzianej o wymiarach 50 cm x 50 cm, o wartości 400 zł, powodując straty ogólnej wartości 900 zł. na szkodę Muzeum(...)wO., przy czym zamierzonego czynu nie dokonali z uwagi na fakt zatrzymania przez patrol policji, tj. o czyn zart. 13§ 1 kkw zw. zart. 278§ 1 kk, przy czym oskarżonyS. K. (1)czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 m-cy kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, tj. o czyn zart. 13 §1 kkw zw. zart.278§ 1 kkw zw. zart. 64§ 1 kk,

a nadtoS. K. (1)został oskarżony o to, że:

IV
w okresie 01 grudnia 2012r. do 31 stycznia 2013r. wO.przyul. (...), działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, dokonał zaboru w celu przywłaszczenia 50 szt. metalowych słupków ogrodzeniowych ze stali ceowej o wys. 1,7 metra i wart. 750 zł. oraz 31 metrów bieżących metalowej siatki ogrodzeniowej o wysokości 1,5 metra i wart. 260 zł, a także 20 metrów bieżących drutu do naciągania siatki wartości 10 zł, powodując straty ogólnej wartości 1020 zł. na szkodę Muzeum(...)Etnograficzny wO., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 m-cy kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, tj. o czyn zart. 278§ 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 64§ 1 kk,

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 8 maja 2013 roku, w sprawie VII K 246/13, wydanym na podstawieart. 378 § 2 kpk:

I
oskarżeniŁ. G. (1)iS. K. (1)zostali uznani za winnych zarzuconych im przestępstw z tym ustaleniem, iż oskarżonyŁ. G. (1)czynów tych dopuścił się działając w warunkach ciągu przestępstw zart. 278§ 1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 278§ 1 kkiart. 13§ 1 kkw zw. zart. 278§ 1 kkw zw. zart. 91§ 1 kk, zaś oskarżonyS. K. (1)czynów tych dopuścił się działając w warunkach ciągu przestępstw zart. 278§ 1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 278§ 1 kkiart. 13§ 1 kkw zw. zart. 278§ 1 kkw zw. zart. 64§ 1 kkw zw. zart.91§ 1 kki zostali skazani:

- oskarżonyŁ. G. (1)na podstawieart. 278§ 1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 278§ 1 kkiart. 13§ 1 kkw zw. zart. 278§ 1 kkw zw. zart. 91§ 1 kk, opierając wymiar kary oart. 278§ 1 kkw zw. zart. 91§ 1 kkna karę 1 (jednego) roku i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności,
- oskarżonyS. K. (1)na podstawieart. 278§ 1 kkw zw. zart. 12 kkiart. 278§ 1 kkiart. 13§ 1 kkw zw. zart. 278§ 1 kkw zw. zart. 64§ 1 kkw zw. zart. 91§ 1 kk, opierając wymiar kary oart. 278§ 1 kkw zw. zart. 91§ 1 kkna karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności,

II
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k,art. 70 § 1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoŁ. G. (1)kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono tytułem próby na okres lat 4 (czterech),

III
na podstawieart. 46§ 1 kkorzeczono wobec oskarżonychŁ. G. (1)iS. K. (1)obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę:

- od oskarżonegoŁ. G. (1): na rzeczE. W.kwoty 24.985,50 zł. (dwadzieścia cztery tysiące dziewięćset osiemdziesiąt pięć złotych pięćdziesiąt groszy) oraz na rzecz Muzeum(...)wO.kwoty 750 zł. (siedemset pięćdziesiąt złotych),
- od oskarżonegoS. K. (1): na rzeczE. W.kwoty 24.985,50 zł. (dwadzieścia cztery tysiące dziewięćset osiemdziesiąt pięć złotych pięćdziesiąt groszy) oraz na rzecz Muzeum(...)wO.kwoty 1770 zł. (jeden tysiąc siedemset siedemdziesiąt złotych),

IV
na podstawieart. 624§ 1 kpkoskarżeni zostali zwolnieni w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.

Apelację od tego wyroku wniósł oskarżonyS. K. (1), który zaskarżył go w stosunku do swojej osoby w zakresie czynów zarzucanych w pkt I i IV aktu oskarżenia, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na uznaniu, że:
1/ dopuścił się czynu z pkt IV aktu oskarżenia, gdy tymczasem nie mógł go popełnić w czasie wskazywanym w czynie przypisanym, albowiem od dnia 27 lipca 2011 roku do dnia 19 grudnia 2012 roku przebywał w zakładzie karnym;
2/ czyn zarzucany w pkt I charakteryzuje się ustalonym przez sąd meriti stopniem społecznej szkodliwości, gdy tymczasem skradziona blacha pokrywała dach pustostanu, ruiny, w której zamieszkiwali bezdomni.
Podnosząc powyższe zarzuty autor apelacji nie sformułował żadnego wniosku, który stanowiłby granicę postulowanej zmiany zaskarżonego wyroku.

Sąd Odwoławczy zważył, co następuje:
Apelacja oskarżonego zasługiwała na uwzględnienie w zakresie bardzo oszczędnego w treści zarzutu kwestionującego ustalenia dotyczące wartości blachy, którą oskarżony miał zabrać w celu przywłaszczenia wspólnie z oskarżonymŁ. G. (1)na szkodęE. W.. Już pobieżna analiza materiału dowodowego prowadzi bowiem do wniosku, że wartość tej blachy jest nieadekwatna do cen rynkowych podobnej blachy, pomijając jej stopień zużycia. Wartość tej blachy pokrzywdzona określiła na kwotę 50.000 złotych, gdy tymczasem prosty rachunek ekonomiczny dowodzi, że nowa blacha na dach o powierzchni 255 metrów kwadratowych mogłaby kosztować kilka tysięcy złotych (w zależności od grubości), a za kwotę kilkunastu tysięcy złotych można byłoby zakupić dobrej jakości dachówkę ceramiczną (która in concreto, z uwagi na konstrukcję dachu, nie mogłaby być zapewne wykorzystana do pokrycia). Ocena wartości skradzionej blachy dokonana przez pokrzywdzoną razi w tych warunkach dowolnością i to w stopniu nie dającym się nijak uzasadnić. Na marginesie wypada również zakwestionować powierzchnię dachu, ale jest to zagadnienie wymagające weryfikacji. Tymczasem wartość blachy z jednej strony wpływa na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu, a z drugiej przekłada się bezpośrednio na wysokość orzeczonego środka karnego obowiązku naprawienia szkody. Ustalenia w tym zakresie są przeto dowolne, a tym samym nie mogły stanowić podstawy ustaleń faktycznych. W tych warunkach niemożliwym było też przyjęcie wniosku oskarżonych o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności w trybie przewidzianym wart. 387 kpk, albowiem warunkiem zastosowania tego trybu są nie budzące wątpliwości okoliczności popełnienia przestępstwa.
W takim samym stopniu dotyczy to odpowiedzialności oskarżonegoŁ. G. (1), który wyroku nie zaskarżył. Dlatego też w stosunku do tego oskarżonego zaistniała podstawa do uchylenia wyroku zart. 435 kpk. Ponieważ w zaskarżonym wyroku, w zakresie trzech czynów, które zgodnie z tezą aktu oskarżenia obydwaj oskarżeni mieli popełnić wspólnie i w porozumieniu, a w stosunku do oskarżonegoS. K. (1)w połączeniu z czynem oznaczonym numerem IV przyjęto konstrukcję ciągu przestępstw, niemożliwym było wydzielenie do ponownego rozpoznania tylko sprawy czynu zarzucanego w pkt I.
Ustosunkowując się do pierwszego z zarzutów apelacji oskarżonegoS. K. (1)stwierdzić należy, ze dopiero na etapie postępowania odwoławczego zakwestionował on ustalenia, z których wynika, że miał się dopuścić czynu ciągłego, zarzucanego w pkt IV aktu oskarżenia. Gdy się uwzględni fakt, że oskarżony przyznał się do tego czynu w toku postępowania przygotowawczego oraz jurysdykcyjnego, jak też okoliczność, że wydał w toku postępowania kilka elementów skradzionego ogrodzenia, zarzut apelacji teoretycznie mógłby wydawać się bezzasadny w stopniu oczywistym. Tyle tylko, że oskarżony po raz kolejny w toku prowadzonego postępowania zauważył, że ujęty w zarzucie czas popełnienia przestępstwa zazębia się w istotnym zakresie z czasem jego pobytu w zakładzie karnym, co zresztą zauważył sąd a quo na etapie sporządzania uzasadnienia wyroku, i z tego faktu wywodzi aktualnie, że nie mógł owego czynu popełnić. Trudno w tych okolicznościach zaliczyć błąd sądu do kategorii oczywistej omyłki, albowiem w związku z zarzutem apelacji odżyło zagadnienie, czy rzeczywiście w związku z pozbawieniem wolności oskarżony mógł popełnić to przestępstwo, a jeżeli tak, w jakim czasie i jakie mienie, jakiej wartości stanowiło przedmiot tego czynu ciągłego. Zagadnienie to nie było przedmiotem zainteresowania sądu meriti w związku z zastosowaniem konsensualnego trybu zakończenia postępowania, a pozostaje dla odpowiedzialności karnej oskarżonego bardzo istotne. Tak więc niezależnie od tego, że czyn ten wszedł w zakres ciągu przestępstw przypisanego oskarżonemu, a tym samym również w stosunku do tego czynu zaistniał obowiązek uchylenia wyroku, również z powodów zaprezentowanych powyżej, zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonegoS. K. (1)uchylono, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji (art. 437 § 2 kpkw zw. zart. 438 pkt 3 kpk).
Podczas ponownego rozpoznania sprawy należy wyłączyć możliwość zastosowania instytucji przewidzianej wart. 387 kpkw związku z koniecznością uzupełnienia postępowania dowodowego. Nieodzownym jest bowiem ustalenie rzeczywistej powierzchni dachu, z którego skradziona została blacha, a w dalszej kolejności wycena jej wartości, przy uwzględnieniu stopnia zużycia. Ponieważ ustalenia te wymagają wiadomości specjalnych należy dopuścić dowód z opinii biegłego, który po zwymiarowaniu powierzchni dachu i zapoznani się z rodzajem blachy użytej do jego pokrycia oraz stopniem jej zużycia określi wartość przedmiotu przestępstwa. Ponad wszelką wątpliwość wartość ta będzie co najmniej kilkakrotnie mniejsza od tej przyjętej w zaskarżonym wyroku. W przypadku czynu IV zarzucanego oskarżonemuS. K. (1)należy uzyskać od niego wyjaśnienie powodów, dla których zakwestionował swój udział w tym przestępstwie i w zależności od dokonanej oceny wiarygodności nowej wersji dokonać ustaleń faktycznych uwzględniających zasadę wyrażoną wart. 5 § 2 kpk. Skoro bowiem jest niewątpliwym, że ulegnie skróceniu czas, w którym czyn miał być popełniony nie można wykluczyć, że pojawią się wątpliwości co do ilości, rodzaju, a w konsekwencji wartości skradzionego mienia, którego tylko nieznaczna część została wydana przez oskarżonego. Wątpliwości te należy tłumaczyć na korzyść oskarżonego pamiętając, że co do wszystkich wymienionych elementów składowych istotnych dla określenia wartości przedmiotu przestępstwa muszą istnieć konkretne dowody, a nie jedynie przypuszczenie, że oskarżony dokonał kradzieży mienia o wartości wynikającej z zarzutu aktu oskarżenia.
W dalszej kolejności należy starannie przełożyć treść zarzutów aktu oskarżenia do wyroku, albowiem w tym zaskarżonym pojawił się jeszcze inny błąd, będący oczywistą omyłką pisarską, który jednakże powoduje, że orzeczenie jest nonsensowne. Chodzi tu o powierzchnię blachy, która jest przedmiotem przestępstwa opisanego w pkt II aktu oskarżenia. Brak przecinka po liczebniku „1” spowodował, że przypisano oskarżonym kradzież nie jednego i dwustu pięćdziesięciu pięciu tysięcznych metra kwadratowego (jak w akcie oskarżenia) blachy miedzianej, ale aż jednego tysiąca dwustu pięćdziesięciu pięciu metrów kwadratowych. Omyłka ta należy do kategorii oczywistych omyłek pisarskich i podczas ponownego rozpoznania sprawy winna być wyeliminowana.
Podczas ponownego rozpoznania sprawy należy też pamiętać, że przepisart. 91 kkumieszczony został w rozdziale dotyczącym wymiaru kary, co z kolei prowadzi do wniosku, że nie może on być składnikiem kwalifikacji prawnej. Przestępstwa wchodzące w skład ciągu przestępstw pozostają w zbiegu realnym i nie ma w tym przypadku zastosowania kumulatywna kwalifikacja prawna, mająca zastosowanie w przypadku rzeczywistego zbiegu przepisów ustawy (tak m.in. wyrok SA w Białymstoku z 2 września 1999 roku, w sprawie II AKa 133/99 – OSA 2000/1/11 wyrok SA w Lublinie z dnia 14 listopada 2001 roku, w sprawie II AKa 226/02 – Prokuratura i Prawo 2004/2/11). Tym samym przepisart. 91 § 1 kkmoże być powoływany jedynie w podstawie prawnej wymiaru kary (tak m.in wyrok SA w Katowicach z 11 maja 2000 roku, w sprawie II Aka 92/00 – Prokuratura i Prawo 2000/11/20). Pogląd taki należy w pełni zaaprobować, albowiem instytucja ciągu przestępstw jest normatywną kategorią realnego zbiegu przestępstw (tytułrozdziału IX KK). W konsekwencji, podstawą prawną skazania jest w każdym przypadku przepis prawa materialnego kwalifikujący czyn, w tym w jego postaci stadialnej. Skazuje się odrębnie za każde z przestępstw wchodzących w skład ciągu przestępstw, zaś karę wymierza się w oparciu o dyspozycję przepisuart. 91 § 1 kk.