Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 79/13
Data wyroku: 2013-12-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Stachurska
Słowa kluczowe: Zasiłek Macierzyński
Podstawa prawna: art. 477^14^ § 1 k.p.c.

Sygn. akt VI U 79/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 grudnia 2013 r.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSR Agnieszka Stachurska
Protokolant: Mateusz Staniszewski

po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. w Warszawie na rozprawie
sprawyA. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi wW.
o zasiłek macierzyński
na skutek odwołaniaA. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału wW.z dnia 7 lutego 2013 r. znak(...)

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE
W dniu 28 lutego 2013 roku ubezpieczonaA. S.złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.z dnia 7 lutego 2013 roku, znak:(...), odmawiającej jej prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od 21 października 2012 roku do 6 kwietnia 2013 roku i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i wypłatę należnego zasiłku macierzyńskiego wraz z odsetkami za każdy dzień zwłoki.
W uzasadnieniu odwołania ubezpieczona wskazała, iż była zatrudniona na umowę o pracę na czas nieokreślony w wymiarze ½ etatu (umowa została przedłużona zgodnie z przepisami prawa pracy do dnia porodu), a jednocześnie prowadziła jednoosobową pozarolniczą działalność gospodarczą, którą nadal kontynuuje. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej płaciła pełne składki na ubezpieczenie społeczne oraz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe zgodnie zart. 9 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ubezpieczona wskazała także, że w trakcie ciąży, będąc na zwolnieniu lekarskim, pobierała dwa zasiłki chorobowe – jeden przysługujący jej z ubezpieczenia obowiązkowego, drugi – z tytułu podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. ZUS w sposób nieprawidłowy i sprzeczny z przepisami odmówił wypłaty zasiłku macierzyńskiego z tytułu podlegania dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu, gdyż zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2006r. (III UZP 2/06) osoby, które w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego lub urlopu wychowawczego pozostają w stosunku pracy i równocześnie prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą, podlegają ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z tytułu prowadzenia tej działalności. W związku z tym ubezpieczona podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu działalności pozarolniczej, a skoro tak, to zasiłek macierzyński za okres od 21 października 2012r. do 6 kwietnia 2013r. jest jej należny i powinien być wypłacony (odwołanie z 22 lutego 2013r. – k. 1 – 6).

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.wniósł o oddalenie odwołania. W uzasadnieniu podniósł, iż zaskarżona decyzja jest prawnie i faktycznie uzasadniona. Wskazał, że na podstawie zebranej w sprawie dokumentacji stwierdzono, iż ubezpieczona do dnia 20 października 2012 roku podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu zatrudnienia i dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i na tej podstawie został wypłacony zasiłek chorobowy. Od dnia 21 października 2012 roku ubezpieczona, z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego przysługującego z ubezpieczenia pracowniczego, podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu. W tym okresie, na podstawieart. 9 ust. 1c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą mogła z tytułu tej działalności dobrowolnie podlegać na swój wniosek ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu. Nie mogła zaś podlegać dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu. Na tej podstawie organ rentowy stwierdził brak prawa do zasiłku macierzyńskiego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (odpowiedź na odwołanie z 28 marca 2013r. - k. – 7).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

A. S.od dnia 1 lutego 2008 roku prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Ponadto w okresie od 3 października 2011r. była zatrudniona w wymiarze ½ etatu na stanowisku asystent – nauczyciel akademicki w(...)w(...). W związku z ciążą ubezpieczonej umowa o pracę została przedłużona do dnia porodu i stosunek pracy zakończył się z dniem(...)., tj. w dacie, kiedyA. S.urodziła syna (odpis skrócony aktu urodzenia dziecka – k. 13 akt rentowych, zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i świadectwo pracy z 21 października 2012r. – akta rentowe, zeznania świadkaK. S.– k. 39 – 40).
W marcu i w kwietniu 2011 roku ubezpieczona zawiesiła działalność gospodarczą z uwagi na egzamin specjalizacyjny, który wówczas zdawała. Od maja 2011 roku, w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością, zaczęła opłacać obowiązkowe składki emerytalno – rentowe wraz z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W okresie od 3 października
2011 roku pracodawca ubezpieczonej także zgłosił ją do obowiązkowych ubezpieczeń, w tym do ubezpieczenia chorobowego (zeznania świadkaK. S.– k. 39 – 40, zeznania ubezpieczonej – k. 40, potwierdzenie o dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym – k. 3 akt rentowych, zaświadczenia o ubezpieczeniu chorobowym – k. 5 i 7 akt rentowych).
W okresie od końca kwietnia 2012 roku do 21 października 2012 roku ubezpieczona była niezdolna do pracy i w tym okresie pobierała zasiłek chorobowy zarówno w związku z obowiązkowym, jak i dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.W dniu (...) urodziłasyna (zeznania świadkaK. S.– k. 39 – 40, zeznania ubezpieczonej – k. 40).
Ubezpieczona wystąpiła o zasiłek macierzyński z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał zasiłek macierzyński tylko z tytułu zatrudnienia w(...)na okres do 6 kwietnia 2013 roku. W tym okresie ubezpieczona nie opłacała składek w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą. Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, ponownie zaczęła opłacać składki w pełnej wysokości (zeznania świadkaK. S.– k. 39 – 40, zeznania ubezpieczonej – k. 40).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.decyzją z dnia 7 lutego 2013 roku, znak:(...)odmówiłA. S.prawa do zasiłku macierzyńskiego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od 21 października 2012 roku do 6 kwietnia 2013 roku (decyzja z 7 lutego 2013r. – k. 1 akt rentowych).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych dowodów z dokumentów, których wiarygodności żadna ze stron nie kwestionowała, a które zgodne były z wiarygodnymi zeznaniami świadkaK. S.i z zeznaniami ubezpieczonej.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
OdwołanieA. S.od decyzji z dnia 7 lutego 2013r. podlegało oddaleniu.
Okolicznością bezsporną w sprawie było, iż w okresie do dnia poroduA. S.podlegała ubezpieczeniu chorobowemu - obowiązkowo w związku z
zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę oraz dobrowolnie w związku z prowadzeniem pozarolniczej dzielności gospodarczej. W okresie niezdolności do pracy przypadającej w tym czasie ZUS wypłacił zasiłek chorobowy „podwójnie” z obydwu wskazanych ubezpieczeń. Wbrew stanowisku wyrażanemu przez ubezpieczoną ta okoliczność nie ma jednak decydującego znaczenia i sama w sobie nie przesądza o tym, iż powinien być wypłacony również „podwójny” zasiłek macierzyński.
W odwołaniu ubezpieczona powołała się na orzeczenia Sądu Najwyższego z roku 2006 i 2008, lecz analizując ich treść i odnosząc do stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, pamiętać należy, iż od 1 września 2009r. nastąpiła znacząca zmiana wart. 9 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 – tekst jednolity ze zm.).Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe(Dz. U. Nr 71, poz. 609) wart. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpo ust. 1b dodała ust. 1c w brzmieniu: "osoby, o których mowa wart. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 8 i 10, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Mogą one jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów.". Zmianie uległa także treść ust. 6 art. 9, który uzyskał brzmienie: "osoby, o których mowa wart. 6 ust. 1 pkt 8i osoby przebywające na urlopach wychowawczych podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie mają innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych."
Powyższa modyfikacja spowodowała tym samym, iż poczynając od 1 września 2009 r. w przypadku zbiegu tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowego osób pobierających zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego i jednocześnie prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, osoby te podlegają przedmiotowym ubezpieczeniom wyłącznie z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Ubezpieczona w swoim odwołaniu do powołanej zmiany przepisów w ogóle się nie odnosi skupiając się na kwestiach związanych z podleganiem ubezpieczeniu przed datą urodzenia dziecka. Tymczasem dla samego prawa do zasiłku macierzyńskiego istotne znaczenie ma data wystąpienia ryzyka chronionego ubezpieczeniem, a więc data urodzenia dziecka, gdyż art. 29 ust. 1 pkt. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. 2010r., Nr 77, poz. 512) stanowi, że zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko.
W rozważanym przypadku do dnia 20 października 2012r.A. S.podlegała ubezpieczeniom z dwóch odrębnych tytułów – z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę oraz z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Dzień 21 października 2012r. będący dniem porodu, a zarazem pierwszym dniem, za który należny jest zasiłek macierzyński, to data, od którejA. S.z mocyart. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zaczęła podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym jako osoba pobierająca zasiłek macierzyński. Nastąpił więc w tej dacie zbieg tytułów, które stanowiły podstawę do ubezpieczenia. Z jednej strony ubezpieczona w dacie 21 października 2012r. zaczęła pobierać zasiłek macierzyński i z tego tytułu została objęta ubezpieczeniem (art. 6 ust. 2 pkt 19 ustawy), z drugiej strony w tym dniu jeszcze trwał stosunek pracy w(...). W takim przypadku, na podstawieart. 9 ust. 1d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mamy do czynienia z podleganiem ubezpieczeniom z obu w/w tytułów. Ten zbieg nie dotyczył jednak dalszego okresu po 21 października 2012r. i dotyczył w zasadzie tylko tego dnia.
Ubezpieczona w dacie porodu wciąż prowadziła jednak pozarolniczą działalność gospodarczą i to, czy podlegała z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym oraz ubezpieczeniu chorobowemu, jest przedmiotem sporu. Zdaniem Sądu, organ rentowy prawidłowo odwołał się w tym przypadku do brzmieniaart. 9 ust. 1c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ten przepis wyraźnie wskazuje, iż osoba prowadząca pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy, jeśli jednocześnie spełnia warunki do objęcia jej obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tego drugiego tytułu, a więc nie z racji prowadzonej działalności, ale w związku z faktem pobierania zasiłku macierzyńskiego, który w myśl art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy także stanowi podstawę obowiązkowego objęcia ubezpieczeniami. Wynika z tego, iż wraz z uzyskaniem prawa do zasiłku macierzyńskiego, obowiązek ubezpieczeń emerytalnych i rentowych zaczyna wypływać z faktu pobierania tego świadczenia.Zdanie drugiezawarte wart. 9 ust. 1c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychwskazuje jednak, iż osoby prowadzące pozarolniczą działalność mogą we wskazanym wyżej przypadku dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych tytułów. Dobrowolne podleganie ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu nie rodzi jednak ani obowiązku, ani prawa do podlegania ubezpieczeniu chorobowemu.
Konkludując, w dacie urodzenia dzieckaA. S., na podstawie powołanegoart. 9 ust. 1c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychnie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej. Takie stanowisko Sądu Rejonowego jest zgodne z poglądem na tle stanu prawnego, obowiązującego po 1 września 2009r., wyrażonym przez Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 23 października 2012r. (III AUa 169/12, Lex nr 1236487).
W związku z powyższym, skoro w dacie, w której zaszło ryzyko w postaci urodzenia dziecka,A. S.nie podlegała dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu działalności pozarolniczej, to prawo do zasiłku macierzyńskiego z tym związane nie było jej należne. W tym aspekcie pogląd wyrażony przezSąd Najwyższy w wyroku z 3 października 2008r. (II UK 32/08, OSNP 2010/3-4/51), choć w odmiennym stanie prawnym i faktycznym, ma więc zastosowanie. Przepisart. 9 ust. 1c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, daje podstawy do sformułowania podobnego twierdzenia, jak wyrażone w tezie wskazanego orzeczenia.
Wobec powyższego, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., należało orzec o oddaleniu odwołania.