Sąd Okręgowy w Rzeszowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 372/13
Data wyroku: 2013-09-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: do Rafał Mnich, Waldemar Nycz, Marta Krajewska-Drozd
Słowa kluczowe: Dowody
Podstawa prawna: art. 437 par. 2 kodeksu postępowania karnego

Sygn. akt II Ka 372/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział II Karny w składzie:

Przewodniczący: SSO Marta Krajewska - Drozd (spr.)
Sędziowie:  SSO Waldemar Nycz
SSR del. do SO Rafał Mnich

Protokolant:  st. sekr. sądowy Katarzyna Rogozińska

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie - Renaty Stopińskiej-Witkowskiej

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2013 r. sprawy
P. K. (1)oskarżonego o czyn zart. 18 § 2 kkw zw. zart. 224 § 2 kki inne
iJ. P.oskarżonego o czyn zart. 18 § 2 kkw zw. zart. 224 § 2 kk
i inne
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonych i ich obrońców
od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie
z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt X K 1304/12

uchylazaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemuw Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Sygn. akt II Ka 372/13

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2013r., sygn. akt X K 1304/12 uznał oskarżonegoP. K. (1)za winnego tego, że :
- w dniu 18 maja 2012 roku w miejscowościD.woj.(...), nakłaniałM. K.oraz innych nieustalonych osób do popełnienia przestępstwa użycia przemocy w celu zmuszenia funkcjonariuszy Policji w osobach st. sierż.Ł. Z.oraz sierż.P. Ł.do zaniechania prawnych czynności służbowych podczas przeprowadzanej interwencji wymienionych funkcjonariuszy - tj. popełnienia czynu zart. 18 § 2 kkw zw. zart. 224 § kk
i za ten czyn, na podstawieart. 224 § 2 kkw zw. zart. 19 § 1 kkskazał oskarżonego na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie – na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkorazart. 70 § 1 pkt 1 kk– warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat.
Tym samym wyrokiem Sąd uznał oskarżonegoJ. P.za winnego tego, że:
- w dniu 18 maja 2012 roku w miejscowościD.woj.(...), nakłaniałM. K.oraz innych nieustalonych osób do popełnienia przestępstwa użycia przemocy w celu zmuszenia funkcjonariuszy Policji w osobach st. sierż.Ł. Z.oraz sierż.P. Ł.do zaniechania prawnych czynności służbowych podczas przeprowadzanej interwencji wymienionych funkcjonariuszy - tj. popełnienia czynu zart. 18 § 2 kkw zw. zart. 224 § kk,
- w miejscu i czasie jak w pkt I, używając przemocy polegającej na wyszarpywaniu się, łapaniu za ręce i ramiona, odpychaniu, zmuszał umundurowanych funkcjonariuszy Policji w osobach st. sierż.Ł. Z.oraz sierż.P. Ł.do zaniechania prawnych czynności służbowych z jego udziałem – tj. popełnienia czynu zart. 224 § 2 kk,
- w miejscu i czasie jak w pkt I, używając słów powszechnie uznawanych za obraźliwe, znieważył umundurowanych funkcjonariuszy Policji w osobach st. sierż.Ł. Z.oraz sierż.P. Ł.podczas i w związku z wykonywaniem przez nich obowiązków służbowych - tj. popełnienia czynu zart. 226 § 1 kk.
Za pierwszy i drugi z przypisanych mu czynów Sąd skazałJ. P.na kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności, zaś za czyn kwalifikowany zart. 226 § 1 kk– na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkSąd wymierzył temu oskarżonemu karę łączną 1 roku pozbawienia wolności i wykonanie tej kary warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat.
Ponadto Sąd orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwolnił oskarżonych od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.

Powyższy wyrok w całości apelacją zaskarżyli obaj oskarżeni oraz obrońca oskarżonegoJ. P..
OskarżonyJ. P.we wniesionym przez siebie środku odwoławczym zarzucił:
I. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia tj.art. 92 kpki410 kpkorazart. 393 kpkpoprzez:
- oparcie wyroku na okolicznościach nieujawnionych w toku rozprawy głównej np.:
a. błędne przyjęcie, żeJ. P.w dniu 18 maja 2012 roku wD.około godziny 21-szej nakłaniałM. K.do popełnienia przestępstwa użycia przemocy wobec funkcjonariuszy policji –Ł. Z.iP. Ł.,
b. błędne przyjęcie, żeJ. P.w dniu 18 maja 2012 roku wD.około godziny 21-szej zmuszał funkcjonariuszy policji –Ł. Z.iP. Ł.do użycia wobec siebie siły przemocy względnie używał słów uważanych za obraźliwe,
c. błędne przyjęcie, żeJ. P.w dniu 18 maja 2012 roku wD.około godziny 21-szej spożywał alkohol w postaci piwa z butelki – że używał siły wobec funkcjonariuszy policjiŁ. Z.iP. Ł.– kopał wskazanych nogami,
d. powołanie się na dowody, które nie były dostatecznie ujawnione w toku rozprawy, w szczególności na dowód z zeznań świadków – policjantów- zebrany w postępowaniu przygotowawczym – z pominięciem treści zeznań tych świadków na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 roku przed sądem,
- pominięcie przy wyrokowaniu ujawnionych w toku rozprawy głównej dowodów zgromadzonych w sprawie, np.:
a. wnioskowanego dowodu ze zdjęcia miejsca zdarzenia – pismo z dnia 5 kwietnia 2013 roku – i pominięcie zarazem dowodu z wnioskowanej przez oskarżonego ekspertyzy sądowej na miejscu zdarzenia,
b. błędne przyjęcie treści zeznań świadkówP. Ł.iŁ. Z.– które stoją w rażącej sprzeczności z zeznaniami wszystkich pozostałych świadków – a są jedynie poparte własnymi dowodami – które sami świadkowie – policjanci – stworzyli – nazwać można spreparowali – dla potrzeb postępowania sądowego.
Art. 7 kpkiart. 170 kpk– przez:
a. przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dowolnej, niezgodnej ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego również bez weryfikowania w bezpośrednim przesłuchaniu świadków przed sądem, ich zeznań w kontekście pozostałego materiału dowodowego m.in. poprzez przyjęcie, że przedstawiony przez policję przebieg zdarzenia jest prawdziwy – w sytuacji oczywistej sprzeczności tego opisu ze stanem faktycznym – możliwym do ustalenia, przy odrobinie dobrej woli Sądu – w bezpośredniej wizji na miejscu zdarzenia,
b. dokonanie ustaleń bez przeprowadzenia w tej mierze jakiegokolwiek postępowania dowodowego, np. odnośnie przyjęcia za wiarygodne, że policjanci widzieli jak oskarżonyJ. P.czyP. K. (1)piją piwo – skoro nikt tego nie potwierdził. ŻeJ. P.„kopał” policjantów i przeklinał – skoro było zupełnie odwrotnie – to policjanci byli aroganccy, agresywni, zachowywali się jak bandyci i pobiliJ. P.a gapiów ( postronnych ) ich skandalicznego zachowania potraktowali „gazem”.
Art. 424 § 1 kpk– przez:
a. globalne powołanie się przez Sąd na dowody (częściowo wymienione w uzasadnieniu wyroku, częściowo podsumowane jako „pozostałe dowody ujawnione na rozprawie”), nie wskazanie jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nie, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych,
b. brak należytego uzasadnienia wyroku, w szczególności powoływanie się na tezy dowodowe wynikające z zeznań świadków, których świadkowie nie zeznali, względnie przeistaczanie treści zeznań świadków, bądź pomijanie istotnych części zeznań świadków, bądź wyciąganie wniosków z zeznań świadków, których świadkowie nie formułowali.
OskarżonyP. K. (1)w osobistej apelacji zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia tj.art. 92 kpki410 kpkorazart. 393 kpkpoprzez:
- oparcie wyroku na okolicznościach nieujawnionych w toku rozprawy głównej np.:
a. błędne przyjęcie, żeP. K. (1)w dniu 18 maja 2012 roku wD.około godziny 21-szej nakłaniałM. K.,J. P.czy inne osoby do popełnienia przestępstwa użycia przemocy wobec funkcjonariuszy policji –Ł. Z.iP. Ł.,
b. błędne przyjęcie, żeP. K. (2)iJ. P.w dniu 18 maja 2012 roku wD.około godziny 21-szej zmuszali funkcjonariuszy policji –Ł. Z.iP. Ł.do użycia wobec siebie siły przemocy względnie używał słów uważanych za obraźliwe,
c. błędne przyjęcie, żeP. K. (1)iJ. P.w dniu 18 maja 2012 roku wD.około godziny 21-szej spożywał alkohol w postaci piwa z butelki – że używał siły wobec funkcjonariuszy policjiŁ. Z.iP. Ł.,
d. powołanie się na dowody, które nie były dostatecznie ujawnione w toku rozprawy, w szczególności na dowód z zeznań świadków – policjantów- zebrany w postępowaniu przygotowawczym – z pominięciem treści zeznań tych świadków na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 roku przed sądem,
- pominięcie przy wyrokowaniu ujawnionych w toku rozprawy głównej dowodów zgromadzonych w sprawie, np.:
a. wnioskowanego dowodu ze zdjęcia miejsca zdarzenia – pismo z dnia 5 kwietnia 2013 roku – i pominięcie zarazem dowodu z wnioskowanej przez oskarżonego ekspertyzy sądowej na miejscu zdarzenia,
b. błędne przyjęcie treści zeznań świadkówP. Ł.iŁ. Z.– które stoją w rażącej sprzeczności z zeznaniami wszystkich pozostałych świadków – a są jedynie poparte własnymi dowodami – które sami świadkowie – policjanci – stworzyli – nazwać można spreparowali – dla potrzeb postępowania sądowego.
Art. 7 kpkiart. 170 kpk– przez:
a. przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dowolnej, niezgodnej ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego również bez weryfikowania w bezpośrednim przesłuchaniu świadków przed sądem, ich zeznań w kontekście pozostałego materiału dowodowego m.in. poprzez przyjęcie, że przedstawiony przez policję przebieg zdarzenia jest prawdziwy – w sytuacji oczywistej sprzeczności tego opisu ze stanem faktycznym – możliwym do ustalenia, przy odrobinie dobrej woli Sądu – w bezpośredniej wizji na miejscu zdarzenia,
b. dokonanie ustaleń bez przeprowadzenia w tej mierze jakiegokolwiek postępowania dowodowego, np. odnośnie przyjęcia za wiarygodne, że policjanci widzieli jak oskarżonyP. K. (1)iJ. P.piją piwo – skoro nikt tego nie potwierdził. Oraz okoliczności, żeP. K. (1)w chwili gdy policjanci bili i maltretowaliJ. P.nawoływał go do stawiania przemocy, używał słów obraźliwych i nakłaniał innych do pomocy przeciw czynnościom policji,
c. prowadzenie rozprawy, pomimo, iż toczy się postępowanie dyscyplinarno-karne przeciw świadkowiŁ. Z.iP. Ł.o pobicie w dniu 18 maja 2012 roku wD.J. P.( akta Ds. 1131/12 Prokuratura Rejonowa w Łańcucie ).
Art. 424 § 1 kpk– przez:
a. globalne powołanie się przez Sąd na dowody (częściowo wymienione w uzasadnieniu wyroku, częściowo podsumowane jako „pozostałe dowody ujawnione na rozprawie”), nie wskazanie jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nie, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych,
b. brak należytego uzasadnienia wyroku, w szczególności powoływanie się na tezy dowodowe wynikające z zeznań świadków, których świadkowie nie zeznali, względnie przeistaczanie treści zeznań świadków, bądź pomijanie istotnych części zeznań świadków, bądź wyciąganie wniosków z zeznań świadków, których świadkowie nie formułowali.
Obaj skarżący wnieśli o zmianę wyroku i ich uniewinnienie względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonegoJ. P.we wniesionej przez siebie apelacji zarzucił:
1. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, a to w szczególnościart. 4 kpk,art. 7 kpk,art. 410 kpk,art. 424 § 1 kpk:
- Sąd I instancji zgromadzony materiał dowodowy w sprawie ocenił stronniczo, naruszając zasadę prawidłowego rozumowania oraz zasady logiki, w szczególności nie dał wiary złożonym przed Sądem I instancji wyjaśnieniom oskarżonegoJ. P.oraz korespondującymi z nimi wyjaśnieniami współoskarżonegoP. K. (1), świadkówI. K.iJ. R.– osoby te w sposób jednoznaczny wskazały, iż oskarżonyJ. P.nie szarpał się z funkcjonariuszami policji, nie używał w stosunku do nich przemocy, nie był agresywny oraz nie używał do w/w osób słów uznanych za obraźliwe i wulgarne.
- naruszenia zasady obiektywizmu, poprzez odrzucenie przez Sąd I instancji wiarygodności zeznań świadkaI. K.oraz uznanie za nieistotne zeznania świadkaJ. R., bezpośrednich świadków przebiegu zdarzenia, które widziały i słyszały przebieg zdarzenia z udziałem oskarżonego.
- przyznania waloru prawdziwości twierdzeniom świadkówP. Ł.iŁ. Z.i na ich podstawie uznania oskarżonegoJ. P.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, pomimo, że zeznania świadków nie są spójne, logiczne i w znaczny sposób odbiegają od reszty zgromadzonego materiału dowodowego, a stanowią próbę uniknięcia odpowiedzialności karnej za bezzasadne użycie przemocy w trakcie interwencji z udziałem oskarżonego.
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mających wpływ na treść wyroku poprzez bezkrytyczne przyjęcie przebiegu zdarzenia opisanego przez świadkówP. Ł.iŁ. Z.i uznanie, iż oskarżonyJ. P.swoim zachowaniem dopuścił się zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu przestępczego, pomimo iż według wyjaśnień oskarżonego oraz korespondującymi z nimi wyjaśnieniami współoskarżonegoP. K. (1), świadkówI. K.iJ. R., w sposób jednoznaczny wynika, iż oskarżonyJ. P.nie popełnił zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów.
Skarżący wniósł o uniewinnienieJ. P.od zarzucanych mu czynów ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacje zasługują na uwzględnienie w zakresie, w jakim wskazując na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy postulują przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zauważyć należy, iż abstrahując od mankamentów w sformułowaniu zarzutów zawartych w osobistych apelacjach oskarżonych, co jest zrozumiałym wziąwszy pod uwagę, iż te środki odwoławcze nie zostały sporządzone przez podmioty kwalifikowane, obaj skarżący w istocie zakwestionowali prawidłowość poczynionych przez sąd meriti ustaleń faktycznych wskazując na oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym a nadto dokonanie jego dowolnej oceny. Zwłaszcza z pierwszym ze wskazanych zarzutów wypada się zgodzić.
Na wstępie, odnosząc się do zawartych we wszystkich wniesionych w tej sprawie środkach odwoławczych zarzutów stwierdzić trzeba, że oczywistym jest, iż Sąd dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego mógł nie dać wiary wyjaśnieniom oskarżonych i zeznaniom części świadków zdarzenia będącego przedmiotem rozpoznania, jednakże winien to uargumentować w taki sposób, by możliwe było dokonanie kontroli prawidłowości jego rozumowania i wysnutych z niego wniosków. W realiach przedmiotowej sprawy zabrakło odniesienia się przez sąd meriti w sposób szczegółowy zwłaszcza do treści zeznań funkcjonariuszy policji – a w oparciu o treść ich depozycji właśnie Sąd poczynił ustalenia faktyczne. Po pierwsze nie zwrócił Sąd I instancji uwagi na to, że odczytywane w toku przewodu sądowego świadkom tym zeznania składane przez nich w postępowaniu przygotowawczym nie tyle są w wielu fragmentach jednobrzmiące co dosłowne, co musi budzić wątpliwości odnośnie tego, czy faktycznie obaj świadkowie wypowiadali się w taki sposób, czy też treść zeznań jednego z nich została powielona i znalazła się w protokole przesłuchania drugiego z funkcjonariuszy. Po wtóre, nie wskazał Sąd w sposób przekonujący, z jakich względów obdarzył wiarą relacje wspomnianych świadków w sytuacji, gdy zeznania złożone przez inne osoby ( a nie tylko wyjaśnienia oskarżonych ) nie potwierdziły prezentowanego przez nich przebiegu zdarzenia.
Jak powyżej wspomniano, rzeczą sądu orzekającego jest danie wiary pewnej grupie dowodów a odmówienie wiary dowodom przeciwnym. Stanowisko w tym zakresie jednak musi zostać należycie uzasadnione a dowody nie mogą zostać potraktowane wybiórczo.
W będącej przedmiotem rozpoznania sprawie także - z nieznanych przyczyn - Sąd , dopuszczając dowód ze zdjęć przedłożonych przez oskarżonych – nie zajął się w ogóle istotną dla odpowiedzialnościP. K. (1)iJ. P.kwestią a mianowicie dotyczącą możliwości zaobserwowania przez policjantów spożywania przez tych mężczyzn piwa przed sklepem – co obaj funkcjonariusze komunikowali i co stać się miało przyczyną interwencji inicjującej zdarzenie będące aktualnie przedmiotem postępowania toczącego się przeciwko oskarżonym. Sąd I instancji winien był wezwaćP. Ł.iŁ. Z.do wypowiedzenia się – po okazaniu im wspomnianych zdjęć – gdzie znajdowali się oskarżeni w chwili, gdy zostali przez świadków zauważeni i z jakiego miejsca poczynili swoje obserwacje. Wobec twierdzeńP. K. (2)iJ. P.kwestionujących zarówno spożywanie przez nich piwa pod sklepem jak i możliwość obserwacji ich przez policjantów – wskazana okoliczność posiada znaczenie dla oceny wiarygodności zeznań funkcjonariuszy policji i w konsekwencji dla odpowiedzialności obu oskarżonych. Należy tutaj zauważyć, iż wedle relacji obu oskarżonych, w chwili rozpoczęcia interwencji znajdowali się oni bezpośrednio przy wejściu do sklepu, do którego prowadziły schody a z przedłożonych zdjęć wynika, iż możliwości obserwacji tego miejsca z zewnątrz były ograniczone. Dlatego też znaczenia nabiera ustalenie w sposób jednoznaczny usytuowania oskarżonych w chwili, gdy mieli zostać zauważeni przez policjantów.
Uwagi powyższe winien mieć na względzie Sąd Rejonowy w toku ponownego rozpoznania sprawy.
Ponadto, jak wynika z oświadczenia obrońcy oskarżonego ( a także z dołączonych do apelacji wniesionej przezJ. P.dokumentów), z jego doniesienia toczyło się postępowanie w Prokuraturze Rejonowej w Łańcucie dotyczące spowodowania u niego przez policjantów właśnie w trakcie rozpatrywanego zdarzenia z dnia 12 maja 2012 roku obrażeń ciała. Sąd I instancji co prawda zwrócił się do Prokuratury o udostepnienie akt tej sprawy i jak wynika ze skierowanych do sądu pism, zostały one przesłane, jednak ostatecznie dowód z nich przeprowadzony nie został.
W takiej sytuacji rzeczą Sądu I instancji w toku ponownego rozpoznania sprawy będzie dopuszczenie dowodu akt wspominanej sprawy i wzięcie pod uwagę występujących tam relacji dotyczących przebiegu zdarzenia co do ich zgodności z wypowiedziami występującymi w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyżej naprowadzone uwagi, bezprzedmiotowym jest odnoszenie się aktualnie do pozostałych zarzutów zawartych w wywiedzionych środkach odwoławczych.
Za zasadne jednak uważa Sąd Okręgowy zwrócenie uwagi, że zawarty w wyroku opis czynów przypisanych oskarżonym ( a powielony za zarzutami aktu oskarżenia ) jest niezgodny z zasadami gramatyki („nakłaniałM. K.oraz innych nieustalonych osób”, „podczas przeprowadzanej interwencji wymienionych funkcjonariuszy”).
Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w trakcie ponownego jej rozpoznania Sąd I instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe odnośnie zarzucanych oskarżonym czynów, a następnie dokona szczegółowej i kompletnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zajmie stanowisko co do winy oskarżonych, jak i ewentualnie wymierzonej kary, mając przy tym na uwadze wytyczne Sądu Okręgowego.

Orzeczenie Sądu Okręgowego znajduje podstawę w przepisachart. 437 § 2 kpk,art. 436 kpk,art. 449 kpkiart. 456 kpk.