Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 137/13
Data wyroku: 2013-09-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Przestępstwa Przeciwko Życiu, Przestępstwa Przeciwko Zdrowiu
Podstawa prawna: art. 437 § 2 k.p.k., art. 158 § 3 k.k.

Sygn. akt II AKa 137/13

UZASADNIENIE

P. P.został oskarżony o to, że:
w nocy z 26/27 czerwca 2010r. w lesie w okolicach miejscowościB.gm.G.działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonym nieletnim wzięli udziałw pobiciu bezdomnegoK. Ż.narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia w ten sposób, że bili go rękami oraz kopali obutymi nogami po całym ciele w następstwie czegoK. Ż.doznał obrażeń ciała w postaci wielomiejscowych i wielopłaszczyznowych otarć naskórka oraz sińców powłok całego ciała, dość rozległych podbiegnięć krwawych błony śluzowej przedsionka jamy ustnej, krwiaka podtwardówkowego grzbietowej powierzchni mózgowia, z rozlanymi obszarami wylewów krwawych podpajęczynówkowychi ogniskami nafaszerowań krwotocznych kory mózgu w tych okolicach z cechami obrzęku mózgu, obustronnych złamań żeber w korespondencji z nafaszerowaniami krwotocznymi tkanek miękkich powłok klatki piersiowej oraz mięśni międzyżebrowych z obustronnym nafaszerowaniem krwotocznym tkanki płucnej płatów dolnych płuc, ogniskami rozedmy oraz obrzękiem płuc, krwiaka płata prawego wątroby w miejscu dość rozległego zmiażdżenia jej tkanek, nafaszerowania krwotocznego krezki jelita cienkiego oraz tkanek miękkich przestrzeni zaotrzewnowej, złamania trzonu kości ramiennej lewej, co doprowadziło do śmierciK. Ż., przy czymP. P.czyn ten popełnił będąc uprzednio skazanymw warunkachart. 64 § 1 kk, w ciągu 5 lat od odbycia kary pozbawienia wolnościw rozmiarze 5 lat i 6 miesięcy za umyślne przestępstwo podobne orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 26.04.2004 r. sygn. akt III K 70/04 za czyn zart. 280 § 2 kkw zb. zart. 158 § 1 kkw zb. zart. 275 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 64 § 1 kkoraz za czyn zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 279 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk, którą odbył w okresie od 27.02.2003 r. do 26.08.2008 r.
to jest o czyn zart. 158 § 3 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.
Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2013 roku,sygn. III K 162/12 uznałP. P.za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu, z tą modyfikacją, że w opisie czynu zarzuconego oskarżonemu po słowach „będąc uprzednio skazany” w miejsce sformułowania wskazanego w akcie oskarżenia wskazał: „wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 21.11.2003 r , sygn. akt III K 211/03, zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 27.01.2004r., sygn. akt II Aka 20/04 za przestępstwo zart. 280 § 2 kkw zb. zart. 158 § 1 kkw zb.zart. 275 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 64 § 1 kkna karę 5 lat pozbawienia wolności, która objęta została karą łączną 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 26.04.2004 r., sygn. akt III K 70/04 i odbyta przezP. P.w okresie od 27.02.2003 r. do 26.08.2008 r.” i za to przestępstwo na podstawieart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.wymierzyłP. P.karę 6 (sześciu) lat pozbawienia wolności
Nadto Sąd na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności zaliczył okres tymczasowego aresztowania od 01.07.2010r. do 16.02.2011r. oraz od 16.02.2012r. oraz orzekł o wynagrodzeniu obrońcy z urzędui kosztach sądowych, obciążając nimi oskarżonego w części go dotyczącej.

      Od powyższego wyroku apelację złożyłaobrońca oskarżonegoP. P.i zarzuciła obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku, a mianowicie:
art. 7 k.p.k.w zw. zart. 2 § 2 k.p.k.poprzez dokonanie oceny dowodu w postaci wyjaśnień oskarżonegoP. P.w sposób sprzeczny z zasadamiw prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a zatem w sposób dowolny a nie swobodny, co polegało na uznaniu ich za niewiarygodne w zakresie w jakim ten oskarżony opisał swój udział w zdarzeniui wyjaśnił, iż nie brał udziału w pobiciuK. Ż.podczas gdy:
a) wyjaśnienia oskarżonegoP. P.są konsekwentne, pomimo znacznego upływu czasu od zdarzenia;
b) nie sposób przyznać waloru wiarygodności - stojącym w sprzecznościz wyjaśnieniami oskarżonegoP. P.- wyjaśnieniomM. C.iG. G.oraz tej części zeznańM. S.w których wskazuje on na sprawstwoP. P.;
c) na brak udziału oskarżonegoP. P.w zdarzeniu wskazują zeznania świadków:A. J.,M. J.,K. G.,W. B.,M. P.,K. A.orazL. K.iT. K.;
d) na prawdziwość wyjaśnień oskarżonegoP. P.wskazują takie nie budzące w sprawie wątpliwości okoliczności jak to, żeP. P.był tak pijany, iż zasnął po drodze do bunkra, odniósł kontuzję nogi, a nadto spał w bunkrze w noc zdarzenia;
2.art. 7 k.p.k.w zw. zart. 2 § 2 k.p.k.poprzez dokonanie oceny dowodu w postaci wyjaśnieńM. C.w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a zatem w sposób dowolny a nie swobodny, co polegało na przyznaniu im waloru wiarygodnościw zakresie w jakim obciążają one oskarżonegoP. P.i co doprowadziło do oparcia o te wyjaśnienia dużej części ustaleń stanu faktycznego, w tym winy oskarżonego podczas gdy wyjaśnienia wbrew twierdzeniom Sądu I instancji nie znajdują oparcia w innych zgromadzonych dowodach w szczególności w zeznaniachM. S.(zarówno pierwotnych jak i później zmienionych) a nadto cechują się dużą zmiennością oraz mają charakter intencjonalny i w sposób oczywisty zmierzają do umniejszenia swej odpowiedzialności karnej;
3.art. 7 k.p.k.w zw. zart. 2 § 2 k.p.k.poprzez dokonanie oceny dowodu w postaci zeznańG. G.w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a zatem w sposób dowolnya nie swobodny, co polegało na przyznaniu im waloru wiarygodności w zakresiew jakim opisują one zachowanie sięP. P.i wskazują na jego sprawstwo, podczas gdy świadek ten będąc de facto współsprawcą, wobec którego nadal toczy się postępowanie jest zainteresowany umniejszeniem swojej własnej odpowiedzialności karnej, a zeznania jego nadto stoją w sprzeczności wyjaśnieniami oskarżonegoM. C.;
4.art. 7 k.p.k.w zw. zart. 2 § 2 k.p.k.poprzez dokonanie oceny dowodu w postaci zeznańM. S.w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a zatemw sposób dowolny a nie swobodny, co polegało na uznaniu za niewiarygodne tych jego zeznań które są korzystne dla oskarżonegoP. P.przy jednoczesnym daniu wiary tym jego zeznaniom, które zostały zmienione na niekorzyść oskarżonegoP. P.podczas gdy:
a) zmienionym zeznaniom świadkaM. S.przeczą zeznania świadkówL. K.iT. K.;
b) zmienione (i niekorzystne dla oskarżonegoP. P.) zeznania świadkaM. S.wbrew twierdzeniom Sądu I instancji nie znajdują oparciaw wyjaśnieniach oskarżonegoM. C.;
c) wyżej przywołane zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż świadekM. S.:
- mógł zmienić zeznania na niekorzyść oskarżonegoP. P., w celu uniknięcia własnej odpowiedzialności karnej z powodu nieudzielania pomocy pokrzywdzonemuK. Ż.;
- nie miał powodów obawiać się oskarżonegoP. P., o fakcie bowiem jego uprzedniej karalności wiedział on już przed przedmiotowym zdarzeniem, a mimo to nie bał się nocować z tym oskarżonym w bunkrze usytuowanym w lesie zaś na rozprawie zeznał, iż nie boi się oskarżonych, strach nadto od początku nie przeszkodził mu złożyć zeznań na niekorzyśćM. C.iG. G.;
5.art. 7 k.p.k.w zw. zart. 4 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie jedynie na części zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, to jest z pominięciem korzystnych dla oskarżonegoP. P.zeznań świadkaL. K.a to na skutek dokonanie oceny tego dowoduw sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a zatem w sposób dowolny a nie swobodny,co polegało na uznaniu ich za nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy i stwierdzeniu, że nie można na ich podstawie budować ustaleń faktycznych podczas gdy świadek ta wyraźnie wskazała, iżM. S.bezpośrednio po zdarzeniu powiedział, jej że było dwóch sprawców pobicia i wymienił nazwiskaM. C.iG. G., co z kolei rzutuje na ocenę wiarygodności zeznańM. S.albowiem ten ostatni nie miał powodów zatajać przedL. K.udziałuw pobiciu trzeciego sprawcy i co zatem jest niezwykle istotne dla ustalenia udziałuw zdarzeniu oskarżonegoP. P.;
6.art. 7 k.p.k., 4 k.pk. iart. 410 k.p.k.poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawiei ustalenie winy oskarżonegoP. P.jedynie na części zgromadzonegow sprawie materiału dowodowego i z pominięciem korzystnych dla niego dowodówz zeznań świadkówA. J.,M. J.,K. G.,W. B.,M. P.orazK. A.podczas gdy z zeznań tych świadków wynika, iż było jedynie dwóch sprawców pobicia pokrzywdzonegoK. Ż.i że sprawcami tymi byliG. G.iM. C.przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek realnego, wynikającego z akt sprawy powodu do odmówienia tym zeznaniom wartości dowodowej;
7.art. 6 k.p.k.w zw. zart. 167 k.p.k.poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z wizji lokalnej w miejscu zdarzenia, pomimo złożenia takiego wniosku przez oskarżonegoP. P.i podtrzymania tegoż wniosku przez jego obrońcę, oraz przy braku ku temu przeszkód (upływ czasu w sprawie nie wpłynął na budowę bunkra) co uniemożliwiło weryfikację istotnych dla stwierdzenia udziału oskarżonegoP. P.w pobiciu pokrzywdzonegoK. Ż.ustaleń, wynikających przede wszystkim z wyjaśnień oskarżonegoM. C.,co naruszyło prawo do obrony oskarżonegoP. P..
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniosła o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uniewinnienie oskarżonegoP. P.od zarzucanego mu czynu,
ewentualnie o:
2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja wniesiona przez obrońcę oskarżonego okazała się częściowo zasadnai skutkowała zmianą opisu czynu przypisanego oskarżonemu i złagodzeniem wymierzonej mu kary, chociaż stwierdzić należy, że postawione w apelacji zarzuty obrazy przepisów postępowania oraz błędnej oceny dowodów były generalnie niezasadne.
Przed przedstawieniem zmiany wyroku, w pierwszym jednak rzędzie odnieść się należy do tych argumentów zawartych w apelacji, którymi obrońca starała się podważyć w ogóle zasadność przypisania oskarżonemu przestępstwa.
Istota apelacji obrońcy oskarżonegoP. P.sprowadzała się zaś do stwierdzenia, że Sąd Okręgowy nie uwzględnił wszystkich okoliczności występujących w sprawie, a więc także tych, które przemawiają na korzyść oskarżonego, dokonał dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów,w tym przede wszystkim wyjaśnień oskarżonego oraz wyjaśnień i zeznań świadkówM. C.,G. G.iM. S., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego w ocenie skarżącej przypisaniaP. P.odpowiedzialności za pobicieK. Ż.. Z takim stanowiskiem obrońcy nie sposób się jednak zgodzić. Generalnie bowiem stwierdzić trzeba, że dokonana przez Sąd meriti ocena wiarygodności zeznań świadków oraz wyjaśnieńM. C.i oskarżonegoP. P.nie budzi zastrzeżeń, chociaż nieprawidłowym w świetle dokonanych ustaleń faktycznych było przyjęcie,że następstwem działania oskarżonegoP. P.była śmierćK. Ż.i w konsekwencji, że oskarżony dopuścił się przestępstwa pobicia kwalifikowanego przez następstwo w postaci śmierci pokrzywdzonego (art. 158 § 3 k.k.)
Podstawowym materiałem dowodowym dla dokonania ustaleń w sprawie były wyjaśnienia drugiego ze współoskarżonych, prawomocnie już skazanego za ten czynM. C.oraz zeznania świadkówG. G.iM. S.. W zakresie przebiegu zdarzenia będącego przedmiotem zarzutu są to dowody bezpośrednie i mimo trudności związanej ze zmiennością zeznań i wyjaśnień wymienionych osób, Sąd Okręgowy dokonał wszechstronnej ich oceny wzajemnie je weryfikując i odnosząc do wyjaśnień oskarżonegoP. P.. Takiej ocenie zostały poddane zeznania świadków i wyjaśnienia oskarżonego, a wyprowadzonez nich wnioski i ustalenia, nie licząc przypisania oskarżonemu skutku w postaci śmierciK. Ż., o czym będzie jeszcze mowa później, ograniczające udział oskarżonego w pobiciu do pierwszej fazy zdarzenia, gdy pokrzywdzony był wyciągany z bunkra, jawią się jako logiczne i układają się w całość.
Sąd I instancji przede wszystkim przyznał walor wiarygodności wyjaśnieniomM. C.w zakresie w jakim wskazał on, żeP. P.uderzał pokrzywdzonego, gdy ten był wyciągany z bunkra. Tę ocenę zaś bezskutecznie starała się podważyć w swej apelacji obrońcaP. P., jednakże argumentacja tam zawarta była nieprzekonująca, w przeciwieństwie do rozumowania zaprezentowanego w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. W szczególności prawidłowo Sąd Okręgowy wskazał na konsekwencję i jednoznaczność wyjaśnieńM. C.co do przebiegu pierwszej fazy zdarzenia.M. C.potrafił w sposób jasny przedstawić okoliczności zdarzenia w tej jego fazie i wyraźnie wskazał na udziałw niej oskarżonego. W wyjaśnieniach złożonych w postępowaniu przygotowawczym tuż po zatrzymaniuM. C.podał bowiem, że w czasie wyciągania pokrzywdzonego z bunkraG. G.iP. P.kopali pokrzywdzonego po głowie i brzuchu, zadawali mu mocne kopnięcia i wyzywali go. W kolejnych wyjaśnieniach złożonych tego samego dnia (2 lipca 2010r.)M. C.potwierdził, że w czasie wyciągania pokrzywdzonego z bunkraP. P.orazG. G.uderzali pokrzywdzonego, wówczasM. C.sprecyzował, żeG. G.iP. P.trzymali się o sklepienie sufitu bunkra i z tego miejsca zadawali ciosy. Wyjaśnienia te wymieniony potwierdził na rozprawach przed Sądem Okręgowymw Szczecinie w dniu 26 maja 2011r. (k. 516v) i w dniu 1 października 2012r.(k. 1012 – 1015), potwierdzając także fakt przytrzymywania się oskarżonegoP. P.iM. G.za element bunkra i zadawania wówczas ciosów pokrzywdzonemu. W kontekście zarzutu obrońcy oskarżonegoP. P.,żeM. C.niezasadnie obciąża tego oskarżonego o udział w rozważanymw niniejszej sprawie zdarzeniu celem umniejszenia własnej odpowiedzialności karnej wskazać trzeba, że wyjaśnienia obciążająceP. P.,M. C.złożył już na drugi dzień po zatrzymaniu, potwierdził je także w czasie konfrontacjiz oskarżonym w dniu 22 grudnia 2010r., gdzie w sposób pewny i jednoznaczny podał, żeP. P.zadawał ciosy pokrzywdzonemu (k. 314 -315). Nie ulega też żadnej wątpliwości, żeM. C.składając wyjaśnienia obciążył wówczas również siebie i to nawet daleko bardziej niżP. P.. Przyznał bowiem, że to on był inicjatorem zdarzenia, pierwszy wszedł do bunkra i zadał ciosy pokrzywdzonemu, a następnie zaczął go wyciągać na zewnątrz. Przyznał się także do uczestniczeniaw drugiej części zajścia już poza bunkrem, gdy pokrzywdzony znalazł się w pobliżu zagłębienia po wyrwanym drzewie.M. C.zatem nie przerzucał swojej winy na współoskarżonego, zresztą, a co podkreślić należy, nie uderzał pokrzywdzonegow momencie, gdy ten leżał w pobliżu schodów bunkra i uderzali goP. P.orazG. G.. Wówczas bowiemM. C.jak wyjaśnił na początku postępowania w dniu 2 lipca 2010r. i wyjaśnienia te podtrzymał na rozprawie (k.516v. i k. 1015), w momencie wyprowadzania pokrzywdzonego z bunkra przewrócił się i nie mógł uderzać pokrzywdzonego, a w bunkrze było za mało miejsca, aby wspólniez pozostałymi sprawcami mógł jednocześnie zadawać ciosyK. Ż.. Niezależnie od powyższego, nie sposób też pomijać, że pomiędzyP. P., aM. C.nie istniał w tym czasie żaden konflikt,a zatem nie było powodów, abyM. C.bezpodstawnie pomawiał oskarżonego i to w sytuacji, gdy sam przyznał się do znaczenie bardziej agresywnych zachowań wobec pokrzywdzonego. Wskazać również trzeba, że dzień po zatrzymaniuM. C.nie znał jakichkolwiek ustaleń organów ścigania i nie miał możliwości dopasowywania swoich wyjaśnień do faktów znanych już tym organom, a także nawet nie wiedział czyP. P.również został zatrzymany w związku ze zdarzeniem, a mimo to podał go z imienia i nazwiska, wskazując zupełnie spontanicznie na jego udział w pobiciu.
Oceniając wyjaśnieniaM. C., słusznie Sąd Okręgowy wskazał, żeo niekonsekwencji w jego wyjaśnieniach można mówić przede wszystkim w zakresie udziałuP. P.w zdarzeniu już po tym jak pokrzywdzony został zepchnięty z górki przy bunkrze, gdyż w tym zakresieM. C.złożył odmienne wyjaśnienia na rozprawie od tych z postępowania przygotowawczego. Zasadnie jednak Sąd meriti wskazał, że trudno w tym zakresie dać wiarę wyjaśnieniomM. C., skoro nie potrafił on wytłumaczyć racjonalnie zmiany wyjaśnień i obciążenia oskarżonegoP. P.udziałem również w drugiej fazie zdarzenia, już po upadku pokrzywdzonego z górki. Niemniej jednak według wyjaśnieńM. C., oskarżonyP. P.zawsze był wskazywany jako czynny uczestnik zdarzenia w jego pierwszej fazie, w czasie wyciągania pokrzywdzonegoz bunkra, gdy zadawał uderzeniaK. Ż.i w tym zakresie Sąd Okręgowy z powodów szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (str. 5 – 7), zasadnie uznał wyjaśnieniaM. C.za wiarygodne.
Bardzo istotnym jest fakt, który pomija apelująca, że wyjaśnieniaM. C.w zakresie udziału oskarżonegoP. P.w pobiciuK. Ż.znalazły potwierdzenie w zeznaniachM. S.iG. G., którzy, a przede wszystkimM. S.wskazywali na zdarzenia opisane wcześniej przez oskarżonegoM. C.. Wbrew twierdzeniom obrońcy oskarżonegoP. P.poczyniona przez Sąd I instancji ocena zeznań świadkaM. S.nie nasuwa zastrzeżeń. Prawdą jest, że w pierwotnych zeznaniach wymieniony świadek nie wskazał na udział w pobiciuK. Ż.oskarżonegoP. P.. W następnych jednak zeznaniach złożonych przed prokuratorem w dniu 29 lipca 2010r.,M. S.opisał przebieg zdarzenia, wskazując, że w pobiciuK. Ż.brał udział równieżP. P.i zadawał pokrzywdzonemu ciosy. Jednocześnie świadek wyjaśnił powody zmiany zeznań, wskazując na obawę przed oskarżonymP. P., o którym wiadomo było świadkowi, że jest osobą wielokrotnie karaną. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Okręgowego, który zaaprobował podawaną przez świadka przyczynę zmiany jego zeznań. Wersja, że przyczyną zmiany zeznańM. S.i wskazania na udział w zdarzeniuP. P.był strach świadka przed oskarżonym jest jak najbardziej prawdopodobna, szczególnie że świadek wskazał na taką obawę także na rozprawach przed Sądem Okręgowym w toku dwukrotnego rozpoznania sprawyi obawę tą podtrzymywał konsekwentnie. Nadto mając na uwadze przebieg zdarzeniai pobicie pokrzywdzonego,M. S.znając kryminalną przeszłość oskarżonegoP. P.oraz fakt, że często przebywał on w bunkrze, miał prawo się go obawiać, właśnie w związku ze zdarzeniem. Obawa przed oskarżonymw świadomości świadka uległa zatem zmianie z momentem, gdy świadek zobaczył agresywne zachowania oskarżonego, których wcześniejM. S., nigdy wcześniej nie widział, bowiem oskarżony w jego obecności agresywnych zachowań nie prezentował i fakt bicia pokrzywdzonego mógł rzeczywiście zaowocować obawąM. S.. Brak jest przy tym jakichkolwiek argumentów i nie wskazuje na nie także skarżąca, żeM. S.przyczynę zmiany zeznań w postaci obawy przed oskarżonym wymyślił jedynie na potrzeby procesu, aby obciążyć oskarżonegoP. P., z którym jak sam wskazywał, nie miał w przeszłości żadnych konfliktów. Jednocześnie należy podnieść, żeM. S.wskazywał też na obawę wobec oskarżonegoM. C.iG. G., a nie sposób wykluczyć, że znacznie od wymienionych osób starszego i do tego wielokrotnie karanegoP. P., świadek mógł bać się po prostu bardziej i dlatego jego udziału w zdarzeniu postanowił nie ujawniać.
Wbrew stanowisku skarżącej udziału oskarżonegoP. P.w pobiciuK. Ż.nie wykluczają zeznaniaL. K.iT. K., którymM. S.opowiadał o zdarzeniu, istotnie nie wskazując na udział w nimP. P.. Jak słusznie zauważył Sąd Okręgowy z wymienionymi wyżej świadkamiM. S.rozmawiał następnego dnia po zderzeniu, a zatem skoro wówczas zataił udział oskarżonegoP. P.w pobiciuK. Ż.przed organami ścigania, to nie sposób też wykluczyć, że podobnie postąpił w przypadku omawianych tutaj świadków, mając do tego na uwadze, że przecież informacja którą chciał zataić mogłaby roznieść sięw środowisku i dotrzeć doP. P., który w tym czasie nie był jeszcze zatrzymany przez organy ścigania. Zupełnie natomiast irracjonalnym było założenie, sugerowane przez obrońcę oskarżonego, żeM. S.obciążał swoimi zeznaniami oskarżonego celem uniknięcia własnej odpowiedzialności. Apelująca pomija, że w toku prowadzonego postępowaniaM. S.nie postawiono żadnych zarzutów, wykluczono też jego czynny udział w rozważanym tutaj zdarzeniu, a zatem nie sposób uznać, że bezpodstawnie chciałby on obciążaćP. P., próbując pomniejszać swoją winę.M. S.zeznawałw sprawie w charakterze świadka, był pouczany o ewentualnej odpowiedzialności za zeznanie nieprawdy, i to za zeznawanie nieprawdy mogły mu grozić konsekwencje.
W rozważanej sprawie nie było zatem racjonalnych argumentów do podważania wiarygodności świadkaM. S.(zwłaszcza jeżeli jego zeznania odniesie się do wyjaśnieńM. C.), co do kwestii udziałuP. P.w pobiciuK. Ż..
Nieskuteczne okazały się również zarzuty obrońcy, że Sąd pominął zeznania świadkówA. J.,M. J.,K. G.,W. B.,M. P.orazK. A., którzy jako sprawców pobicia wskazywaliG. G.iM. C.. Należy bowiem stwierdzić, że Sąd Okręgowy kwestię zeznań wymienionych świadków szczegółowo rozważał na stronie 11 uzasadnienia, a twierdzenia obrońcy w apelacji jawią się wyłącznie jako polemika ze stanowiskiem Sądu. Należy bowiem wskazać,że omówione wyżej wyniki postępowania dowodowego pozwoliły na uznanie,że oskarżonyP. P.brał udział w przypisanym mu zakresie w pobiciuK. Ż.. Tym samym Sąd Okręgowy powołując się na zeznania świadków, w tym przykładowoK. G.czyA. J.słusznie uznał, żeM. C.iG. G.chwalili się dokonanym pobiciem, aby zdobyć uznanie rówieśników. Dlatego, zasadnym w świetle prawidłowego rozumowania i przeciętnego życiowego doświadczenia było przyjęcie, że nie byli oni zainteresowani ujawnieniem wśród rówieśników innej, dorosłej osoby, współsprawcy dokonanego pobicia.
Nie można było podzielić też argumentacji skarżącej w zakresie w jakim zmierzała ona do wykazania, żeP. P.był w takim stopniu nietrzeźwy, że nie był w stanie uczestniczyć w pobiciu pokrzywdzonego, a nadto nie mógł on pokrzywdzonego kopać ze względu na przebyty uraz nogi. Wnioskowanie takie wykluczają bowiem wyjaśnieniaM. C.oraz zeznaniaG. G.iM. S., którzy wskazali na czynny udziałP. P.w zdarzeniu. Jak wynika z wyjaśnieńM. C.,P. P.był pod znacznym wpływem alkoholu, ale był w stanie samodzielnie dotrzeć do bunkra, nie spożył też w drodze do bunkra znacznej ilości alkoholu, który w większości spożywaliM. C.,G. G.iK. A., który później opuścił pozostałych.P. P.w międzyczasie odpoczywał, a nawet spał na ławcei w drodze do bunkra, gdzie nastąpiło pobicie pokrzywdzonego szedł już samodzielnie. Jeżeli zaś chodzi o uraz nogi to słusznie Sąd Okręgowy zauważył, że uraz ten jak wynika też z karty informacyjnej leczenia szpitalnego (k. 608) miał miejsce pół roku przed zdarzeniem i nie mógł mieć wpływu na sprawność oskarżonego, szczególnie że ten jak wynika z jego wyjaśnień podejmował prace fizyczne.
Wreszcie nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszeniaart. 6 k.p.k.w zw. zart. 167 k.p.k.polegający na nieprzeprowadzeniu wizji lokalnej w miejscu zdarzenia. Rozważany tutaj wniosek dowodowy, którego oddalenie apelująca kwestionowała, chociaż jednocześnie nie wskazała na naruszenieart. 170 § 1 pkt 3, prawidłowo został oddalony, gdyż dowód ten był nieprzydatny dla postępowania. Słusznie bowiem Sąd Okręgowy uznał, że nie było konieczności przeprowadzania tego dowodu, gdyż trzeba podkreślić za Sądem Okręgowym, że oskarżeni w sprawie wielokrotnie składali wyjaśnienia, które były podstawą ustaleń Sądu. Nadto dowód z wizji lokalnej mógłby dotyczyć jak zasadnie wskazał Sąd meriti aktualnego wyglądu miejsca zdarzeniai usytuowania w bunkrze i poza nim określonych przedmiotów i elementów. W tej sytuacji domaganie się przeprowadzenia omawianego tutaj dowodu bez żadnej gwarancji, że wygląd miejsca zdarzenia jest taki sam lub podobny jak w dniu zdarzenia, faktycznie sprowadzało się do kolejnego złożenia wyjaśnień przez oskarżonych, w sytuacji także, gdy wygląd bunkra i jego okolicy opisany zostałw protokole oględzin wraz dokumentacją fotograficzną (k.137 – 141). Bunkier istotnie był budowlą betonową i oczywiście można powiedzieć, że od czasu zdarzenia nie uległ zmianie, ale jednocześnie z protokołu oględzin wynika, że znajdowało się w nim też wiele elementów prowizorycznych, jak chociażby stopień wykonany z cegieł,a zatem nie zmienia to sytuacji, że wnioskowany dowód, niezależnie od celowości jego przeprowadzenia ze względu na złożone w sprawie wyjaśnienia i zeznania, mógłby dotyczyć tylko obecnego stanu bunkra.
Reasumując omówione okoliczności oraz podzielając ustalenia Sądu meriti,co do faktu udziału oskarżonegoP. P.w pobiciu pokrzywdzonego, Sąd Apelacyjny uznał, że zarzuty apelacji zmierzające do uniewinnienia oskarżonego,w tym zakresie na uwzględnienie nie zasługują.
Powyższa ocena nie zmienia jednak faktu, że kontrola odwoławcza zaskarżonego wyroku doprowadziła do ujawnienia uchybienia Sądu Okręgowegow zakresie ustalenia faktycznego odnośnie spowodowania przez oskarżonegou pokrzywdzonego następstwa określonego wart. 158 § 3 k.k.Jeżeli bowiem chodzio możliwość przewidywania przez sprawcę pobicia skutku, o jakim mowa wart. 158 § 3 k.k., ustalenia w tym zakresie można poczynić w oparciu o okoliczności danego zdarzenia, które wskazują, iż miało ono tak niebezpieczny przebieg, że mogło dojśćw jego następstwie do śmierci ofiary. Nie jest też konieczne do przypisania udziału sprawcy w pobiciu udowodnienie, że zadał on pokrzywdzonemu ciosy w postaci uderzenia czy kopnięcia, a wystarczająca jest świadomość udziału z drugą osobą lub w grupie osób przeciwko innej osobie. Sąd Apelacyjny zgadza się też z powszechnie przyjętym stanowiskiem, że odpowiedzialność za udział w pobiciu ma charakter odpowiedzialności wspólnej za następstwa działania, co oznacza, że sprawcy odpowiadają niezależnie od tego, który z nich spowodował konkretne następstwa. Niemniej jednak pamiętać należy, że ta odpowiedzialność wspólna możliwa jest wtedy, gdy konkretny sprawca możliwość nastąpienia skutków pobicia przewidywał albo mógł przewidzieć. Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że oskarżonyP. P.uczestniczył tylko w pierwszej fazie zdarzenia, gdy pokrzywdzony był wyciągany z bunkra. W tym czasie, jak wynika z ustaleń Sądu meriti,P. P.iG. G.kilkakrotnie kopnęliK. Ż., a gdyM. C.wyciągnął pokrzywdzonego na zewnątrz oskarżeni orazG. G.nadal kopaliK. Ż.po całym ciele, ale ten fragment zdarzenia trwał krótko, według wyjaśnieńM. C.z dnia 2 lipca 2010r. (k. 69) około 20 sekund, ponieważ chwilę po wyciągnięciu z bunkra pokrzywdzony spadł z górki w zagłębienie po wyrwanym drzewie, gdzie rozpoczęła się druga faza zdarzenia, w którejP. P.nie brał już udziału. Dalsze ustalenia faktyczne przedstawionew uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a także wyjaśnieniaM. C.i zeznaniaG. G., jednoznacznie wskazywały, że to ten drugi fragment zdarzenia był znacznie dłuższy, a zadawane pokrzywdzonemu uderzenia bardziej intensywne.Ze wskazanego wyżej fragmentu uzasadnienia zaskarżonego wyroku, opisującego pierwszą część zdarzenia, który jest zresztą jedynym zawierającym ustalenia faktyczne co do oskarżonegoP. P., nie wynika aby w jego świadomości zaistniało wyobrażenie o ciężkich skutkach pobicia dla zdrowia pokrzywdzonego czy tym bardziej jego śmierci, które byłyby efektem jego zachowania i aby w tym momencie tego rodzaju skutki oskarżony ten mógł przewidywać. Przeciwnie, z przytoczonych ustaleń wynika, że oskarżony podejmował działania jedynie w pierwszej fazie zdarzenia, gdzie zadawano pokrzywdzonemu przez dość krótki czas uderzeniai dalszych czynności wobec pokrzywdzonegoP. P.zaniechał, co prowadzić musi wniosku, że nie przewidywał on w momencie czynu skutku w postaci śmierci pokrzywdzonego. Nie należy również zapominać, że w drodze do bunkra, mowa była jedynie o pobiciu czy daniu nauczkiK. Ż.i niktz uczestniczących później w zdarzeniu osób nie ujawniał zamiaru wyrządzenia tak dużej krzywdy pokrzywdzonemu, jaka ostatecznie go dotknęła. Ustalenia faktyczne przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie pozwalały zatem w ocenie Sądu Apelacyjnego na przyjęcie jednolitej prawnej oceny odpowiedzialności oskarżonych.M. C.brał bowiem udział w całym zdarzeniu, także w jego fazie, gdy pokrzywdzony był bity w zagłębieniu po wyrwanym korzeniu drzewa, która to faza zdarzenia trwała dłużej i była intensywniejsza. W tej fazie zdarzenia nie brał udziału jak już wspomniano oskarżonyP. P.. W tym stanie rzeczy koniecznym stało się dokonanie zmiany opisu przypisanegoP. P.czynu tak, aby odpowiadał on dokonanym w wyroku ustaleniom faktycznym. Materiał dowodowy oraz ustalenia których dokonał Sąd Okręgowy uzasadniał co prawda przypisanie oskarżonemu zarzucanego mu przestępstwa, ale za wyjątkiem fragmentu ustalającego, że następstwem działania tego oskarżonego była śmierćK. Ż.. Niemniej jednak, na co wskazywano już wcześniej materiał dowodowy, został generalnie oceniony przez Sąd Okręgowy prawidłowo, zgodnie z regułami wyznaczonymi przez przepisart. 7 k.p.k.i doprowadził Sąd meriti generalnie do trafnych ustaleń faktycznych.
Analiza zaskarżonego wyroku i jego uzasadnienia nasuwa także wniosek,że Sąd Okręgowy wskazując w podstawie prawnej wymiaru karyart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.p.k.popełnił błąd, mający w istocie charakter omyłki pisarskiej. Uznanie obu występujących w sprawie oskarżonych „za winnych popełnienia zarzucanego im czynu”, jedynie z modyfikacją opisu recydywy, a także treść uzasadnienia, w którym Sąd meriti wskazał, że „oskarżeni swoim czynem wypełnili znamiona przestępstwa zart. 158 § 3 k.k.”, wskazuje że Sąd Okręgowyw rzeczywistości równieżP. P.przypisał przestępstwo określonew wymienionym przepisie, a zatem pobicie w postaci kwalifikowanej przez następstwo. Stąd też konieczne było dokonanie zmiany opisu czynu poprzez wyeliminowanie tego następstwa w postaci śmierciK. Ż.wobec braku ustaleń, że działanie oskarżonego rzeczywiście to następstwo spowodowało, a w konsekwencji zlikwidowany został dualizm pomiędzy ustaleniami dokonanymi przez Sąd Okręgowy, a częścią rozstrzygającą wyroku.
Nie mogły być natomiast skutecznie kwestionowane ustalenia, żeP. P.uczestniczył w pobiciu pokrzywdzonego w pierwszej fazie zdarzeniai zadawał mu ciosy, które mogły narazić pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienie skutku określonego wart. 156 § 1 k.k.lub wart. 157 § 1 k.k.W konsekwencji niemożliwym było uwzględnienie wniosku apelacji obrońcy oskarżonego o uniewinnienie oskarżonego lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez SądI instancji.
W konsekwencji zmiany wyroku w zakresie oceny prawnej przypisanego oskarżonemu czynu i przyjęcia, że popełnił on przestępstwo zart. 158 § 1 k.k.w zw.zart. 64 § 1 k.k.konieczne było także dokonanie zmiany w zakresie orzeczeniao karze. Niewątpliwie stopień społecznej szkodliwości czynu, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd Okręgowy, w przedmiotowej sprawie jest wysoki, skoro oskarżony wziął udział w popełnieniu przestępstwa godzącego w podstawowe wartości. W przypadku czynu przypisanego oskarżonemu wzgląd na społeczne oddziaływanie kary wskazuje potrzebę takiej kary, która odpowiadać będzie społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Oskarżony jest do tego, a na co słusznie wskazał Sąd Okręgowy, osobą wielokrotnie karaną, przestępstwo popełnił zaś w warunkach recydywy opisanej wart. 64 § 2 k.k., co wskazuje na znaczny stopień demoralizacji i łatwość naruszania porządku prawnego. W ocenie Sądu odwoławczego karą współmierną do stwierdzonego wysokiego stopnia społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu, a także uwzględniającą, ale w sposób współmierny do ich znaczenia okoliczności łagodzące jakie wystąpiły po stronie oskarżonego (odstąpienie w pewnym momencie od bicia pokrzywdzonego) będzie kara 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Kara w takim rozmiarze właściwie spełni zadania w zakresie społecznego jej oddziaływania oraz cele zapobiegawcze i wychowawcze jakie mają one osiągnąć wobec oskarżonego. Przy wymiarze kary oskarżonemu nie sposób pomijać też i tego, że na wolności prowadził on nieustabilizowany tryb życia i nadużywał alkoholu, co też dowodzi znacznego poziomu demoralizacji. W przekonaniu Sądu Apelacyjnego tak orzeczona wobec oskarżonego kara jest sprawiedliwa, współmierna do stopnia społecznej szkodliwości czynu, wymierzona w granicach winy oraz bierze pod uwagę cele zapobiegawcze, jakie ma osiągnąć w stosunku do oskarżonego oraz stanowi wystarczającą dla niego dolegliwość.
Kierując się zaprezentowanymi względami Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w omówionej powyżej części.
Uwzględniając zaś, że oskarżony nie posiada żadnego majątku, a jego możliwości zarobkowe są istotnie ograniczone, należało zwolnić go od kosztów związanych z stepowaniem odwoławczym, po myśliart. 624 § 1 k.p.k.iart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 ze zm.).
Z kolei o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemuz urzędu w postępowaniu odwoławczym zgodnie z§ 14 ust. 2 pkt 5 i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348).