Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 136/13
Data wyroku: 2013-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Czecharowski –, Małgorzata Mojkowska, Ewa Plawgo
Słowa kluczowe: Rozbój, Przestępstwa Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art.280§1 w zw. z art.64§2 kk; art.280§1 w zw. z art.64§1 kk;

Sygn. akt II AKa 136/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 maja 2013r.

      Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

      Przewodniczący: SSA – Ewa Plawgo

      Sędziowie: SA – Małgorzata Mojkowska

       SA – Marek Czecharowski – spr.

Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Reingruber

przy udziale Prokuratora Jacka Pergałowskiego
po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2013 r.
sprawyS. S. (1)oskarżonego zart. 280§2 kkw zw. zart. 64§2 kki zart. 280§1 kkw zw. zart. 64§2 kkorazR. S. (1)oskarżonego zart. 280§1 kkw zw. zart. 64§1 kk
na skutek apelacji, wniesionych przez obrońców oskarżonych i prokuratora

      od wyroku Sądu Okręgowegow. W.

z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt XVIII K 95/12

I
Zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1
uchyla orzeczenie o karach łącznych pozbawienia wolności wymierzonych wobec oskarżonychS. S. (1)iR. S. (1);

2
z przypisanego w pkt. I wyroku oskarżonemuS. S. (1)czynu z pkt. I aktu oskarżenia, eliminuje stwierdzenie o posługiwaniu się przez tego oskarżonego nożem i kwalifikując tak przypisany czyn zart. 280§1 kkskazuje go na podstawieart. 280§1 kkw zw. zart. 64§2 kkna karę 3 (trzy) lata pozbawienia wolności;

3
za czyn z pkt II podwyższa orzeczoną wobecS. S. (1)karę pozbawienia wolności do 3 (trzech) lat;

4
podwyższa kary pozbawienia wolności orzeczone wobecR. S. (1)za przypisane mu czyny z pkt. I i II aktu oskarżenia do wysokości po 2 (dwa) lata i 6 (sześć) miesięcy;

5
na podstawieart. 85 kkiart. 86§1 kkorzeka wobec oskarżonegoS. S. (1)karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 4 (czterech) lat, zaś wobecR. S. (1)w wymiarze 3 (trzech) lat, na poczet których na podstawieart. 63§1 kkzalicza oskarżonym okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 31 października 2011 r. do dnia 29 maja 2013r.;

II
w pozostałej części zaskarżony wyrok wobecS. S. (1)oraz wobecR. S. (1)utrzymuje w mocy;

III
zwalnia oskarżonych od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, wydatkami z tego tytułu obciążając Skarb Państwa;

IV
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.K. K.– Kancelaria Adwokacka wK.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) zł w tym 23% VAT za obronę z urzędu wykonywaną przed Sądem Apelacyjnym.

UZASADNIENIE
Oskarżeni - braciaS.iR. S. (1)stanęli przed Sądem oskarżeni o to, że:

I
w dniu 30 października 2011r. ok. godz. 18.00 wP., woj.(...)wspólnie i w porozumieniu dokonali rozboju na osobieS. C.w ten sposób, że zabrali w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie 70 zł, używając przemocy w postaci przytrzymywania pokrzywdzonego i bicia go pięściami po głowie oraz uderzenia czajnikiem w twarz, aS. S. (1)ponadto posługując się nożem, powodując straty o łącznej wartości w kwocie 70 zł na szkodęS. C., przy czymR. S. (1)czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne, aS. S. (1)w ciągu pięciu lat po odbyciu łącznie co najmniej roku kary pozbawienia wolności, będąc uprzednio skazany w warunkach recydywy zart. 64 § 1 k.k.

tj. o czyn określony wart. 280 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.wobecR. S. (1)i o czyn określony wart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.wobecS. S. (1);

II
w dniu 30 października 2011r. ok. godz. 22.30 wP., woj.(...)wspólnie i w porozumieniu dokonali rozboju na osobieS. C.w ten sposób, że zabrali w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie 10 zł, kartę bankomatową(...), kartę płatniczą(...), telefon komórkowymarki S. (...)o wartości 600 zł wraz z dodatkową kartą pamięci MicroSD 2GB o wartości 20 zł i ładowarką o wartości 50 zł, używając przemocy w postaci przytrzymywania pokrzywdzonego i bicia go pięściami po głowie, uderzenia w głowę siedziskiem krzesła, powodując straty o łącznej wartości w kwocie 680 zł na szkodęS. C., przy czymR. S. (1)czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne, aS. S. (1)w ciągu pięciu lat po odbyciu łącznie co najmniej roku kary pozbawienia wolności, będąc uprzednio skazany w warunkach recydywy zart. 64 § 1 k.k.

tj. o czyn określony wart. 280 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.wobecR. S. (1)i o czyn określony wart. 280 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.wobecS. S. (1).

Sąd Okręgowyw. W.wyrokiem z dnia 21 grudnia 2012 r. (sygn. akt XVIII K 95/12)

I
oskarżonychR. S. (1)iS. S. (1)uznał za winnych popełnienia zarzuconego im w pkt. I aktu oskarżenia czynu stanowiącego zbrodnię zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.wobecS. S. (1)i stanowiącego występek zart. 280 § 1 k.k.w zw. zart. 64 §1 k.k.wobecR. S. (1)i za to na mocy wyżej wskazanych przepisów skazał ich i wymierzył oskarżonemuS. S. (1)na mocyart. 280 § 2 k.k.karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności, a oskarżonemuR. S. (1)na mocyart. 280 § 1 k.k.karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;

II
oskarżonychR. S. (1)iS. S. (1)uznał za winnych popełnienia zarzuconego im w pkt. II aktu oskarżenia czynu stanowiącego występek zart. 280 § 1 kkw zw. zart. 64 § 2 k.k.wobecS. S. (1)i występek zart.280 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.wobecR. S. (1)i za to na mocy wyżej wskazanych przepisów skazał ich i wymierzył na mocyart. 280 § 1 k.k.oskarżonym karę po 2 (dwa) lata pozbawienia wolności;

III
na mocyart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.orzeczone wobec oskarżonychS. S. (1)iR. S. (1), w pkt. I i II wyroku jednostkowe kary pozbawienia wolności połączył i orzekł karę łączną w wymiarze:S. S. (1)4 (czterech) lat pozbawienia wolności,R. S. (1)w wymiarze3 (trzech) lat pozbawienia wolności;

IV
na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonej w pkt. III wyroku kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył oskarżonym okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, tj. okres od dnia31 października 2011 roku do dnia 21 grudnia 2012 roku;

V
na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżonych od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych i określił, że wchodzące w ich skład wydatki ponosi Skarb Państwa.

Wyrok powyższy zaskarżyli obrońcy obu oskarżonych oraz prokurator.
Obrońca oskarżonegoS. S. (1)skarżąc wyrok w zakresie przypisania temu oskarżonemu popełnienia czynu zart. 280 § 2 k.k.(zarzut I) oraz niezastosowania przy wymierzeniu kary za przepisane czyny nadzwyczajnego złagodzenia kary zarzucił mu:

I
obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a w szczególnościart. 5§2, 7, 410, 424 k.p.k.polegającą m.in. na:

- tłumaczeniu nie dających się usunąć wątpliwości co do faktu posłużenia się przez oskarżonegoS. S. (1)nożem na jego niekorzyść,
- dowolności w ocenie zebranego materiału dowodowego co do posłużenia się przez oskarżonegoS. S. (1)nożem,
- oparciu się przez Sąd jedynie na części zebranego w sprawie materiału dowodowego.
II. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na m.in. na ustaleniu, iż :
- oskarżonyS. S. (1)posłużył się nożem przy dokonywaniu rozboju na osobieS. C.,
- pojednanie się z pokrzywdzonym , sytuacja osobista i rodzinnaosk. S. S.oraz jego postawa nie daje podstaw do zastosowania względem niego nadzwyczajnego złagodzenia kary.
III. rażącą niewspółmierność (surowość) orzeczonych kar pozbawienia wolności za każdy z przypisanych wyrokiem czynów oskarżonemuS. S. (1)poprzez niezastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary i wymierzenia jako kary łącznej kary 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

W konkluzji wniósł:
I. o zmianę wyroku w zaskarżonej części i uznanie w zakresie zarzutu I, iż oskarżonyS. S. (1)dopuścił się popełnienia czynu zart. 280 § 1 k.k., ewentualnie,
II. o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie,

II
o zmianę wyroku w zaskarżonej części, zastosowanie wobec osk.S. S. (1)nadzwyczajnego złagodzenia kary i znaczne obniżenie wymierzonych jednostkowych kar pozbawienia i orzeczonej kary łącznej i wymierzenia jako kary łącznej kary 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał na wątpliwości (w świetle zeznań pokrzywdzonego i wyników badań z zakresu genetyki) co do możliwości przypisania oskarżonemu posługiwania się przy rozboju nożem. Nadto, przytaczając przykłady świadczące o próbie oskarżonego zmiany trybu życia i postawy życiowej argumentował za zdecydowanie łagodniejszym potraktowaniem oskarżonego.

Obrońca oskarżonegoR. S. (1)zarzuciła wyrokowi:
I. obrazę prawa materialnego w postaci:
1.art. 280§1 k.k.poprzez błędną kwalifikację prawną czynów popełnionych przez oskarżonegoR. S. (1), tj. uznanie, iż wypełniają one znamiona czynu zabronionego stypizowanego wart. 280§1 k.k., podczas gdy czyny te powinny zostać zakwalifikowane jako występki stypizowane wart. 217 k.k.ewentualnie jako czyn zart. 283 k.k.tj. wypadek mniejszej wagi;
II. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miała wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a mianowicie:
1. bezpodstawne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż oskarżonyR. S. (1)w dniu 30 października 2011 r., działał z zamiarem dokonania kradzieży na szkodęS. C.przy jednoczesnym zastosowaniu przemocy fizycznej wobec pokrzywdzonego;
2. bezpodstawne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż czyny, do których popełnienia oskarżonyR. S. (1)przyznał się, odznaczały się znaczną szkodliwością społeczną.
Formułując te zarzuty wniosła o:
I. zmianę wyroku w zaskarżonej części, poprzez:
a) uznanieR. S. (1)za winnego popełnienia czynu zart. 217 k.k.(czyn I z aktu oskarżenia) i wymierzenie mu za ten czyn kary siedmiu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres lat trzech;
b) uznanieR. S. (1)za winnego popełnienia czynu zart. 217 k.k.(czyn II z aktu oskarżenia) i wymierzenie mu za ten czyn kary siedmiu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres lat trzech;
c) wydanie wobecR. S. (1)wyroku łącznego poprzez połączenie orzeczonych wobec niego kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania i wydania w stosunku do niego kary łącznej w wysokości dziesięciu miesięcy pozbawienia wolności;
d) zaliczenie na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie tj. od dnia 31 października 2011 r., do dnia wydania prawomocnego rozstrzygnięcia przez Sąd Odwoławczy;
ewentualnie o:
II. zmianę wyroku w zaskarżonej części, poprzez:
e) uznanieR. S. (1)za winnego popełnienia czynu zart. 283 k.k.(czyn I z aktu oskarżenia) i wymierzenie mu za ten czyn kary jednego roku pozbawienia wolności;
f) uznanieR. S. (1)za winnego popełnienia czynu zart. 283 k.k.(czyn II z aktu oskarżenia) i wymierzenie mu za ten czyn kary jednego roku pozbawienia wolności;
g) wydanie wobecR. S. (1)wyroku łącznego poprzez połączenie orzeczonych wobec niego kar pozbawienia wolności i wydanie w stosunku do oskarżonego kary łącznej w wysokości jednego roku i pięciu miesięcy pozbawienia wolności;
h) zaliczenie na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie tj. od dnia 31 października 2011 r., do dnia wydania prawomocnego rozstrzygnięcia przez Sąd Odwoławczy;
W przypadku nieuwzględnienia przez Sąd tych wniosków wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Nadto wniosła o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz obrońcyR. S. (1)kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Skarżąca utrzymuje, że osk.R. S. (1)został przywołany do mieszkania pokrzywdzonego już po rozpoczęciu incydentu i nie wiedząc o żądaniach brata wobec S.C.jedynie przytrzymał tego ostatniego, umożliwiając bratu zadanie kilku ciosów.
Przy ponownym najściu mieszkania pokrzywdzonego, wiedząc, że ten oddał wszystkie (jak twierdził) pieniądze bratu nie mógł liczyć na ich otrzymanie, nie żądał pieniędzy, a bratu polecił by nie brać żadnych przedmiotów. Tym samym błędna jest kwalifikacja prawna obu przypisanychR. S.czynów.

Prokuratorzaskarżył wyrok na niekorzyść obu oskarżonych w zakresie rozstrzygnięcia o karze. Zarzucił mu:
I. obrazę przepisów prawa materialnego, to jest przepisuart. 64§2 k.k.poprzez wymierzenieS. S. (1)za czyn z pkt I aktu oskarżenia, kwalifikowanego zart. 280§2 k.k.w zw. zart. 64§2 k.k.kary pozbawienia wolności w wymiarze 3 lat, która to kara jest równa dolnemu ustawowemu zagrożeniu oraz wymierzenieS. S. (1)za czyn z pkt II aktu oskarżenia, kwalifikowanego zart. 280§1 k.k.w zw. zart. 64§2 k.k.kary pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat, która to kara jest równa dolnemu ustawowemu zagrożeniu, podczas gdyart. 64§2 k.k.przewiduje wymierzenie kary pozbawienia wolności przewidzianej za przypisane przestępstwo w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia;
II. rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemuS. S. (1):
- za czyn z pkt I aktu oskarżenia - 3 lat pozbawienia wolności
- za czyn z pkt II aktu oskarżenia - 2 lat pozbawienia wolności
- jako kary łącznej 4 lat pozbawienia wolności
rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemuR. S. (1):
- za czyn z pkt I aktu oskarżenia - 2 lat pozbawienia wolności
- za czyn z pkt II aktu oskarżenia - 2 lat pozbawienia wolności
- jako kary łącznej - 3 lat pozbawienia wolności
w stosunku do stopnia społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonym czynów i stopnia ich zawinienia, mając na uwadze sposób zachowania się sprawców, ich uprzednią wielokrotną karalność, co powoduje, że wymierzone oskarżonym kary nie spełniają swoich funkcji zarówno sprawiedliwościowej, jak i prewencyjnej w aspekcie indywidualnym i generalnym.
Stawiając powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie: oskarżonemuS. S. (1)kary:
- za czyn z pkt I aktu oskarżenia - karę 5 lat pozbawienia wolności
- za czyn z pkt II aktu oskarżenia - karę 3 lat pozbawienia wolności
- jako karę łączną - karę 8 lat pozbawienia wolności,
a oskarżonemuR. S. (1)kary:
- za czyn z pkt I aktu oskarżenia - karę 3 lat pozbawiania wolności
- za czyn z pkt II aktu oskarżenia - karę 3 lat pozbawienia wolności
- jako karę łączną 6 lat pozbawienia wolności.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy osk.R. S. (1)jest niezasadna i to w stopniu zbliżonym do określonego wart. 457 § 2 k.p.k.Apelacji obrońcyS. S. (1)należy przyznać rację jedyne częściowo w odniesieniu do zarzutu z pkt I aktu oskarżenia. Natomiast na uwzględnienie zasługuje apelacja prokuratora, choć Sąd nie w pełni podzielił jej wnioski. Podzielając stanowisko obrońcy co do braku podstaw przypisania osk.S. S. (1)kwalifikowanej postaci czynu zart. 280 k.k.Sąd Apelacyjny miał na względzie wątpliwości – jakie rodzą się wobec faktu, iż pokrzywdzony składając zawiadomienie o przestępstwie nie wspomniał o posługiwaniu się przez oskarżonego nożem (k. 3 i 4). Również w dwóch kolejnych zeznaniach (na k. 37 oraz 56) S.C.nie mówi by oskarżony posługiwał się w trakcie rozboju nożem. Co prawda przesłuchiwany po ponad 3 tygodniach taki wątek wprowadza do swej relacji, choć jednocześnie zdaje się bagatelizować znaczenie i cel użycia niebezpiecznego narzędzia, ale w toku rozprawy też go pomija i dopiero na pytanie o nóż stwierdza enigmatycznie:„Ja nie wiem jak to było z tym nożem, nie wiem czy ten nóż w ogóle był.T.. wiem, że była jakaś sytuacja z nożem, bo jakiś nóż mi świtał, coś słyszałem o nożu”(k. 452).
Jednocześnie świadkowie zdarzenia (A. B.iM. P.) są równie nieprzekonujący w swych relacjach. Drugi zasłania się niepamięcią i utrzymuje, że oskarżony„uderzył pokrzywdzonego delikatnie”,zaśA. B.choć mówi o nożu to na rozprawie stwierdził, że napastnikami ... nie byli oskarżeni (k. 494).
Wreszcie, zaskakującym jest też stanowisko oskarżyciela publicznego, który posłużenie się nożem ulokował w zarzucie I – szym, (zdarzenie ok. godz. 18-tej), choć wedługśw. A. B.miało to mieć miejsce podczas najścia drugiego ok. godz. 22.30 (zarzut II-gi aktu oskarżenia).
Rodzące się w świetle powyższego wątpliwości co do faktu posłużenia się nożem (w rozumieniuart. 280 § 2 k.k.) przez osk.S. S. (1)nakazały wyeliminowanie tej okoliczności z opisu czynu przypisanego temu oskarżonemu i zakwalifikowanie jego działania z przepisuart. 280 § 1 k.k.
Sąd Apelacyjny nie znalazł żadnych podstaw do podzielenia stanowiska obrońcyR. S. (1)co do jego roli i oceny zachowania się tego oskarżonego. Rzeczowy opis postępowania obu napastników zawarty w zeznaniach pokrzywdzonego oraz fakty przyznane przez tego oskarżonego nakazują uznać, iż w obydwu przypadkach świadomie wziął on udział w rozboju, a jego „apel” do brata by„ nie brać fantów”,odzwierciedlał typowe działanie sprawców rozboju unikających zaboru przedmiotów charakterystycznych umożliwiających łatwe wykazanie udziału w przestępstwie.
Zatem w świetle konsekwentnej w tej mierze relacji S.C.na zasadność przypisania osk.R. S. (1)działania wypełniającego znamionaart. 280 § 1 k.k.nie budzi wątpliwości, zwłaszcza, że obrona nie wykazała jakie okoliczności miałyby przemawiać za uznaniem jego zachowania za wypadek mniejszej wagi, gdy niezależnie od własnego działania ostatecznie zaakceptował, to co robił jego brat.
Bezspornie zasadny jest (co przyznał sam Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku) zarzut apelacji prokuratora, iż Sąd uchybił normieart. 64 § 2 k.k.wymierzając osk.S. S. (1)kary odpowiadające minimalnej ustawowej sankcji. Treść jej wymaga bowiem wymierzenia kary„w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia”.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego zasadne jest także stanowisko skarżącego, iż kary jednostkowe wymierzone osk.R. S. (1)w wysokości minimalnej sankcji ustawowej również nie czynią zadość dyrektywom kary określonym wart. 53 k.k., gdy się zważy jego uprzednią karalność, fakt działania pod wpływem alkoholu, swoistą determinację w działaniu (ponowne najście i napastowanie pokrzywdzonego), cel jakiemu miało służyć przestępstwo.
Konkludując, wyrok w części dotyczącej kar jednostkowych wymagał zmian opisanych w sentencji orzeczenia Sądu odwoławczego. Okoliczności trafnie przywołane przez Sąd I instancji co do kształtowania kar łącznych uzasadniają zdaniem Sądu Apelacyjnego wymierzenie ich w wysokości wskazanej w wyroku.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku zwalniając oskarżonych, z uwagi na sytuację finansową i rodzinną oraz perspektywę czasu odbywania kar, przy niepewnych szansach na zatrudnienie – od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. Wydatkami z tego tytułu obciążył Skarb Państwa. Zasądził natomiast od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu osk.R. S. (1)należne honorarium za obronę w postępowaniu odwoławczym.