Sąd Okręgowy w Ostrołęce
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 322/13
Data wyroku: 2013-12-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Michał Pieńkowski, Ryszard Warda, Jerzy Pałka
Słowa kluczowe: Obowiązywanie Ustawy, Wykroczenie
Podstawa prawna: art. 4§1kk

Sygn. akt II Ka 322/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 grudnia 2013r

Sąd Okręgowy w OstrołęceII Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Jerzy Pałka
Sędziowie: SO Ryszard Warda (spr.)
SO Michał Pieńkowski
Protokolant: Dorota Dziczek
przy udziale Prokuratora Prok. Okr.: Ewy Budzińskiej

po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013r
sprawyR. G.
oskarżonego o czyn zart. 178a§2 i art. 244 kkw zw. zart. 11§2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Przasnyszu z dnia 18 września 2013r, sygn. akt II K 594/13

orzeka:

1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
- w ramach zarzucanego oskarżonemu a/o czynu uznaje go za winnego tego, iż w dniu 9 czerwca 2013r w miejscowościR., gminaP., powiat(...), woj.(...), pomimo orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Przasnyszu w sprawie o sygn. akt II K 150/13 zakazu prowadzenia motocykli i rowerów na okres 3 (trzech) lat, prowadził po drodze publicznej rower, tj. czynu zart. 244 kki na podstawie tego przepisu skazuje oskarżonego i wymierza mu karę 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności, na podstawieart. 69§1 i 2 kkw zw. zart. 70§1pkt 1 kkwykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres próby 2 (dwóch) lat, , a nadto uznaje go za winnego tego, że w dniu 9 czerwca 2013r w miejscowościR., gminaP., powiat(...), woj.(...)prowadził po drodze publicznej rower znajdując się w stanie nietrzeźwości oznaczonym na poziomie: I badanie – 0,69 mg/l, II badanie – 0,68 mg/l, tj. wykroczenia zart. 87§1akw w zw. zart. 4§1 kki na podstawieart. 87a§1kw skazuje obwinionego na karę grzywny w wysokości 1000 (jednego tysiąca) złotych, na podstawieart. 87§4kw tytułem środka karnego orzeka wobec obwinionego zakaz prowadzenia rowerów na okres 1 (jednego) roku
II. zwalnia oskarżonego od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania za obie instancje i przejmuje je na rachunek Skarbu Państwa.

Sygn. akt II Ka 322/13

UZASADNIENIE
R. G.został oskarżony o to, że w dniu 9 czerwca 2013r w miejscowościR., gminaP., powiat(...), woj.(...)prowadził po drodze publicznej rower znajdując się w stanie nietrzeźwości, czym jednocześnie naruszył zakaz prowadzenia motocykli i rowerów orzeczony wyrokiem Sądu Rejonowego w Przasnyszu w sprawie o sygn. akt II K 150/13, (I - 0,69 mg/l, II - 0,68 mg/l), tj. o czyn zart. 178a§2 kkiart. 244 kkw zw. zart. 11§2 kk.

Sąd Rejonowy w Przasnyszuwyrokiem z dnia 18 września 2013r wydanym w sprawie uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu a/o czynu i za to na podstawieart. 178a§2 kkiart. 244 kkw zw. zart. 11§2 kkskazał go, a na podstawieart. 244 kkw zw. zart. 11§3 kkwymierzył mu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności. Wykonanie tak orzeczonej kary Sąd warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby. Na podstawieart. 42§2 kkSąd orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 5 lat. Oskarżony został także zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, które przejęto na rachunek Skarbu Państwa.

Apelacjęod wskazanego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonego, złożył oskarżyciel publiczny. Orzeczeniu temu zarzucił:
1. rażącą niewspółmierność orzeczonego wobec oskarżonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 5 lat, podczas gdy prawidłowe stosowanie zasad i dyrektyw sądowego wymiaru kary oraz środków karnych prowadzi do wniosku, iż orzeczenie tego środka bez orzeczenia wobec oskarżonego tej kategorii pojazdów, jakim oskarżony poruszał się w czasie popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, nie jest adekwatne do stopnia zawinienia i społecznej szkodliwości czynu, a także nie spełnia swojej roli w zakresie prewencji ogólnej i szczególnej, tj. realizacji zamierzonych celów zapobiegawczych i wychowawczych w stosunku do oskarżonego oraz potrzeb w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa,
2. obrazę przepisów postępowania, tj.art. 424§1 i 2 kpk, mającą wpływ na treść orzeczenia, polegającą na zaniechaniu wskazania w uzasadnieniu wyroku okoliczności, które Sąd miał na względnie przy wymiarzeR. G.środka karnego oraz sprzeczności między częścią dyspozytwną wyroku, z której wynika, że Sąd wymierzy oskarżonemu karę 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności, a jego uzasadnieniem, z którego wynika, że Sąd wymierzył mu karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności.
Stawiając powyższe zarzuty oskarżyciel publiczny wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Przasnyszu. W toku rozprawy apelacyjnej prokurator zmienił stanowisko w zakresie zarzutu z punktu 1 apelacji. Wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia oraz przyjęcie, że oskarżony dopuścił się wykroczenia zamiast przestępstwa i ukaranie za wykroczenie. W związku z tym apelujący zmodyfikował żądanie i zamiast uchylenia wyroku Sądu I instancji wniósł o stosowną zmianę wyroku oraz utrzymanie go w mocy w pozostałym zakresie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja oskarżyciela publicznego w zmienionym zakresie była o tyle zasadna, że doprowadziła do zreformowania zaskarżonego wyroku.
Na wstępie należy zaznaczyć, iż w świetle dostrzeżonych mankamentów orzeczenia Sądu Rejonowego bezprzedmiotowe stało się szczegółowe omówienie wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji. Trafnie zauważył to także prokurator występujący w charakterze oskarżyciela publicznego na rozprawie apelacyjnej.
Wskutek zmiany przepisów prawa karnego materialnego w toku postępowania międzyinstancyjnego utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku w dotychczasowym kształcie byłoby rażąco niesprawiedliwe (art. 440 kpk). Sąd Odwoławczy ma obowiązek – rozpoznając wniesioną od wyroku Sądu I instancji apelację – zbadać jej zasadność w granicach tego środka odwoławczego, ale również z urzędu niezależnie od niego – w celu stwierdzenia, czy nie zaistniała rażąca niesprawiedliwość tego zaskarżonego orzeczenia. Z tego względu zaszła konieczność dostosowania wyroku Sądu Rejonowego do aktualnie obowiązujących przepisów zgodnie z regułami prawa materialnego intertemporalnego określonego wart. 4§1 kk.
Skarżący trafnie zwrócił uwagę na konfigurację czasową związaną ze zmieniającymi się przepisami karnymi określającymi znamiona przestępstwa przypisanegoR. G., które to przepisy uległy zmianie na mocy ustawy z dnia 27 września 2013r o zmianieustawy Kodeks postępowania karnegooraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013r, poz. 1247), mającej swoje istotne konsekwencje, oceniane przez pryzmatart. 4§1 kk. Czyn przypisany oskarżonemu został popełniony w dniu 9 czerwca 2013r, natomiast wyrok w sprawie wydano 18 września 2013r, a więc obydwa te zdarzenia nastąpiły w czasie przed wydaniem wyżej wymienionej ustawy.
Ustawa z dnia 27 września 2013r oprócz przepisów zmieniających szereg innych aktów prawnych zawiera przepisy przejściowe, określające między innymi datę jej wejścia w życie (art. 56 ustawy zmieniającej). Ten ostatni przepis ma istotne znaczenie z punktu widzenia niniejszej sprawy z uwagi na to, że przewiduje datę uzyskania mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę skazaniaR. G.. Zgodnie z dyspozycją art. 56 pkt. 1 ustawy zmieniającej przepisy między innymi art. 12 pkt. 3 i art. 2 pkt. 3 tejże ustawy weszły w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, a więc w dniu 9 listopada 2013r. Z tym dniem doszło do modyfikacji penalizacji przestępstwa zart. 178a§2 kkprzewidującego odpowiedzialność karną za prowadzenie w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu innego pojazdu niż pojazd mechaniczny. Przepis opisujący znamiona tego czynu został przeniesiony zkodeksu karnegodokodeksu wykroczeń.
Sytuacja, w której w okresie dzielącym czas popełnienia czynu zabronionego od momentu wyrokowania (także w postępowaniu odwoławczym) w przedmiocie odpowiedzialności karnej za ten czyn, następuje zmiana przepisów regulujących zasady tej odpowiedzialności, obliguje do szczególnie wnikliwego przeanalizowania konsekwencji, jakie wynikają z modyfikacji stanu prawnego i wpływu tych modyfikacji na treść orzeczenia. Zasadnicze znaczenia ma wówczas dyrektywa wynikająca z treściart. 4§1 kk, która nakazuje porównanie unormowań obowiązujących w czasie, gdy następuje rozstrzyganie sprawy, z regulacją obowiązującą poprzednio. Zestawienie stanów prawnych obowiązujących w chwili popełnienia czynu zabronionego oraz w chwili wyrokowania w sprawie nie pozostawia wątpliwości, iż przepisy aktualnie obowiązujące są względniejsze dlaR. G.. Zachowanie polegające na prowadzeniu roweru po drodze publicznej w stanie nietrzeźwości stanowi wykroczenie, a nie jak było dotychczas przestępstwo. Implikuje to cały szereg odmienności, począwszy od rodzaju i wysokości sankcji karnych przewidzianych przez ustawodawcę, a skończywszy na długości okresów przedawnienia i zatarcia skazania.
W świetle niekwestionowanych ustaleń faktycznych bezsporne jest, że działanie oskarżonego opisane w akcie oskarżenia stanowi jeden czyn wyczerpujący znamiona zarówno wykroczenia, o czym była mowa powyżej oraz znamiona przestępstwa zart. 244 kk. Żaden jednak z przepisówkodeksu karnego, jak też żaden przepiskodeksu wykroczeńnie zezwala na przyjęcie kumulatywnej kwalifikacji prawnej czynu, który jednocześnie wyczerpuje znamiona przestępstwa i wykroczenia. W realiach przedmiotowej sprawy mamy do czynienia z sytuacją, w której jeden czyn sprawcy wyczerpuje jednocześnie znamiona określone w dwóch przepisach zawartych wkodeksie karnymi wkodeksie wykroczeń, przy czym wykluczyć należy pozorny zbieg przepisów tych ustaw. W konsekwencji czynR. G.kwalifikować należy na podstawieart. 10kw odrębnie z przepisu określającego przestępstwo i odrębnie z przepisu określającego wykroczenie, jak również odrębnie określić kary jednostkowe. Skoro zaskarżonym wyrokiem wymierzono już oskarżonemu za czyn zart. 244 kkkarę 4 miesięcy, a kara ta nie była skarżona przez oskarżonego, jak też oskarżyciela publicznego, pozostawało jedynie określić wymiar kary na podstawieart. 87§1akw.
Uwzględniając okoliczności czynu, motywy działania i sylwetkę sprawcy, Sąd uznał, że odpowiednia będzie kara grzywny w wymiarze 1000 złotych. W tym względzie nie można pominąć zwłaszcza dotychczasowej karalności oskarżonego, który wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013r został skazany za podobne zachowanie polegające na prowadzeniu roweru w stanie nietrzeźwości. W przekonaniu Sądu zasadnym było również orzeczenie wobecR. G.zakazu prowadzenia rowerów na okres 1 roku. Korzystając z dyspozycji art. 87§4 kw i określając wymiar orzeczonego środka karnego kierowano się przede wszystkim zapewnieniem bezpieczeństwa w ruchu lądowym po drogach publicznych.
Sąd Odwoławczy nie dopatrzył się postulowanej przez skarżącego obrazy przepisów postępowania (art. 424§ 1 i 2 kpk) mającej wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegającej na wystąpieniu sprzeczności między częścią dyspozytywną wyroku, z której wynika, iż Sąd wymierzył oskarżonemu karę 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności, oraz jego uzasadnieniem, z którego wynika, że Sąd wymierzył mu karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności. O ile do uchybienia takiego rzeczywiście doszło, to zdecydowanie nie ma ono wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Sporządzenie pisemnych motywów orzeczenia następuje po wydaniu rozstrzygnięcia i zawarte w nich uchybienia, z wyjątkiem nielicznych, nie mogą odnosić się do części dyspozytywnej wyroku. W tym konkretnym wypadku uchybienie Sądu powinno być rozpatrywane na gruncie instytucji zart. 105§1 kpk. Dlatego też po zwróceniu akt sprawy, Sąd Rejonowy powinien poprawić w uzasadnieniu wyroku błędne oznaczenie wymiaru kary pozbawienia wolności.
Z powyższych względów, uwzględniając w części apelację oskarżyciela publicznego, a także orzekając na postawieart. 440 kpk, Sąd Odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok.
W sytuacji osobistej i majątkowej oskarżonego uzasadnione było również zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania za obie instancje. Koszty te przejęto na rachunek Skarbu Państwa.