Sąd Okręgowy w Lublinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 863/11
Data wyroku: 2013-10-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Lipianin
Słowa kluczowe: Kary Umowne
Podstawa prawna: art. 483 k.c.

Sygn. aktI C 863/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 października 2013r.

Sąd Okręgowy w Lublinie I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący : S.S.O. Grażyna Lipianin
Protokolant : sekr. sądowy Marzena Bielaszewska
po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013r. na rozprawie
sprawy z powództwa
(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.,(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wL.i(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą weW.
przeciwko
Powiatowi(...)z siedzibą władz wK.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanego Powiatu(...)z siedzibą władz wK.na rzecz powodów(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.,(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wL.i(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą weW.solidarnie kwotę 485.586,87 zł (czterysta osiemdziesiąt pięć tysięcy pięćset osiemdziesiąt sześć złotych osiemdziesiąt siedem groszy) z ustawowymi odsetkami od 7 lipca 2011r. do dnia zapłaty;

II
oddala powództwo w pozostałej części;

III
zasądza od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwotę 31.429,35 zł (trzydzieści jeden tysięcy czterysta dwadzieścia dziewięć złotych trzydzieści pięć groszy) tytułem zwrotu części kosztów procesu.

Sygn. akt I C 863/11

UZASADNIENIE
W pozwie z 29 września 2011r.(zarządzenie k. 43)konsorcjum firm(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.,(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wL.i(...) Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą weW.wnosiło o zasądzenie od pozwanego Powiatu(...)kwoty 535.643,91zł z odsetkami ustawowymi od 7 lipca 2011r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym z tytułu kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu powodowie podali, że strony zawarły umowę o roboty budowlane. Uzgodniły wynagrodzenie, do zapłaty pozostała kwota dochodzona pozwem(pozew k.2-6).
W piśmie z 14 maja 2013r. pełnomocnik powodów wniósł o zasądzenie kwoty solidarnie na rzecz powodów(pismo k. 204).
W odpowiedzi na pozew pozwany nie uznał powództwa, wnosił o jego oddalenie w całości i zasądzenie od powodów kosztów procesu według norm przepisanych. Podniósł, że powodowie nie wykonali umowy w terminie i pozwany potrącił karę umowną(odpowiedź na pozew k. 48-53).
Na rozprawie strony podtrzymywały swoje stanowiska.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
11 grudnia 2009r. powodowie – konsorcjum firm(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.,(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wL.i(...) Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą weW., w wyniku przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, zawarli z pozwanym Powiatem(...)umowę o roboty budowlane na budowę(...) Centrum (...)przy Szkole Mistrzostwa Sportowego wK.. Załącznikami do umowy były specyfikacja istotnych warunków zamówienia z załącznikami, oferta wykonawcy, zawiadomienie o wyborze wykonawcy, dokumentacja projektowa, pozwolenie na budowę –decyzja nr (...)z 10 czerwca 2009r., pozwolenie na rozbiórkę –decyzja nr (...)z 22 lipca 2009r. i harmonogram rzeczowo-finansowy. W § 2 ust. 3 ustalono, że zakończenie wykonania umowy w zakresie określonym w § 1 ust. 1 punkty 1-8 i 10-14 oraz zgłoszenie przez wykonawcę gotowości do odbioru końcowego nastąpi do 30 września 2010r., uzyskanie pozwolenia na użytkowanie – 30 listopada 2010r., zakończenie realizacji zadania inwestycyjnego – styczeń 2011r. W § 1 ust. 1,2,3,4,5 i 6 sprecyzowano zakres zadania inwestycyjnego. Zamawiający oświadczył, że posiada prawomocną decyzję o pozwoleniu na budowę. Wykonawca zobowiązany został do udostępnienia obiektu na żądanie zamawiającego w celu wykonania instalacji przeciwpożarowej i przeciwwłamaniowej. Wykonawca zobowiązał się wykonać przedmiot umowy zgodnie z zatwierdzoną do realizacji dokumentacją projektową. Wykonawca oświadczył, że dokonał pełnej analizy dokumentacji projektowej zadania inwestycyjnego, nie wnosi uwag i zastrzeżeń. Dotyczyło to zakresu rzeczowego prac, a nie sprawdzenia wyliczeń zawartych w dokumentacji(zeznania świadkaJ. K.k.154).Uzgodniono ryczałtową cenę robót na kwotę 11.561.592,06 zł brutto, w tym podatek VAT 22% w kwocie 2.084.877,26zł. Zastrzeżono, że wykonawcy nie przysługuje podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego. W § 11 zastrzeżono kary umowne. Faktury przedstawiane przez wykonawcę miały być rozliczane w terminie 30 dni od daty dostarczenia faktury(umowa k. 7-17).
Budowa była dużym zadaniem inwestycyjnym. Przekazana przez zamawiającego dokumentacja odbiegała istotnie od obowiązujących przepisówprawa budowlanego. Prace rozpoczęto w styczniu 2010r. Wykonawca dokonywał sprawdzenia i weryfikacji dokumentacji pod kątem realizacji zadania. Kierował pytania do zamawiającego, na które ten odpowiadał po przygotowaniu stanowiska. W trakcie realizacji zadania było kilka zmian do decyzji pozwolenia na budowę(zeznaniaJ. K.k. 152-153).Główną przeszkodą była wadliwie zaprojektowana konstrukcja stalowa hali sportowej. To spowodowało przestój od maja 2010r. do listopada 2010r. Wpisem z 22 maja 2010r. inspektor nadzoru wstrzymał montaż elementów konstrukcyjnych hali do chwili weryfikacji obciążeń statycznych. W tym czasie przygotowywano zamienne pozwolenie na budowę. Błędne założenia konstrukcyjne, zawinione przez projektanta, wychwycone przez wykonawcę, spowodowały problemy. Skutkowały koniecznością przeprojektowania konstrukcji stalowej hali w zakresie jej wzmocnienia. Inwestor uzyskał od projektanta oświadczenie o prawidłowości zastosowanych rozwiązań projektowych. Wykonawca kierując się bezpieczeństwem realizowanej inwestycji wywołał na swój koszt ekspertyzę inż.J. M.. Nieprawidłowości potwierdził wpisem z 27 maja 2010r. inspektor nadzoru inwestorskiego(zeznaniaW. D.k. 155).2 czerwca 2010r. inspektor nadzoru wstrzymał pełnienie nadzoru nad montażem łuków hali do chwili, kiedy nie zostanie przedłożona opinia eksperta potwierdzająca stateczność zaprojektowanej konstrukcji stalowej. 6 czerwca 2010r. wstrzymał montaż konstrukcji hali do 9 czerwca 2010r. i w tej dacie podtrzymał wpis kierownika budowy z 4 czerwca 2010r. o wstrzymaniu robót. 30 czerwca 2010r. wykonawca otrzymał zamienną dokumentację uzgodnioną z rzeczoznawcą przeciwpożarowym w zakresie odporności ogniowej budynku. Dokumentacja była niekompletna. Nie zawierała projektu oddymiania klatki schodowej, który dostarczony został dopiero 28 marca 2011r. 12 sierpnia 2010r. inspektor nadzoru zezwolił na wznowienie robot przy konstrukcji stalowej wg projektuJ. M.po dostarczeniu przez inwestora pozwolenia na budowę, obejmującego zmiany projektowe. 20 września 2010r. wpisano rozpoczęcie prac demontażowych konstrukcji stalowej hali, a 23 września 2010r. wpisano o zakończeniu prac demontażowych i o wywiezieniu konstrukcji do zakładu prefabrykacji celem jej wzmocnienia. 22 listopada 2010r. rozpoczęto montaż konstrukcji hali według projektuJ. M.. Wstrzymanie montażu konstrukcji stalowej i realizacji części prac trwało około 5 miesięcy.
W trakcie przeprojektowywania dokumentacji wykonawca realizował prace związane z budynkiem towarzyszącym hali: fundamenty, ściany murowane, ściany żelbetowe.
Projekty zamienne były wykonane przez projektanta i w oparciu o nie wystawiono decyzję o pozwoleniu na budowę z 30 czerwca 2010r. na poz. 1-8. Wykonanie prac dodatkowych wynikło z konieczności dostosowania obiektu budowlanego do wymagań ogólnobudowlanych i przepisów. Musiały być wykonane, gdyż bez nich nie doszłoby do odbioru budynku i uzyskania zgody na użytkowanie.
W czerwcu 2010r. brakowało projektu drogowego, bo zmieniły się warunki ppoż. Projekt drogowy dostarczony został w lipcu 2010r., ale nie obejmował zagospodarowania terenu. Konieczne było wykonanie muru oporowego, celem zniwelowania różnicy wysokości, na to wymagane było pozwolenie na budowę. Projekt na mur oporowy dostarczony został 1 października 2010r., ale umowę na jego wykonanie strony podpisały dopiero w listopadzie 2010r.(zeznania świadkaS. R.k. 154-155).W dotychczasowym projekcie drogowym była skarpa umocniona płytami ażurowymi. Do budynku należało dostosować rzędne, tak by obiekt był dostępny dla osób niepełnosprawnych. Te wszystkie zmiany wymagały czasu na dokonanie obliczeń statystycznych, przeliczenia jeszcze raz całej konstrukcji dachu hali, wykonania nowego zamiennego projektu konstrukcyjnego oraz drogowego. Problem zgłoszono już w czerwcu 2010r., a poprawiona dokumentacja dostarczona została wykonawcy 29 marca 2011r.(opinia biegłego k.168).
Projektant błędnie przyjął obiekt jako niski, a nie średniowysoki. Konsekwencją zaliczenia budynku jako średniowysokiego, a nie niskiego, były inne wymagania przeciwpożarowe. To wymagało przeprojektowania całej konstrukcji w zakresie zamiennego rozwiązania projektowego pokrycia dachu hali, który musiał spełniać wymogi przeciwpożarowe. Takie przeprojektowanie wymagało uzgodnienia projektu z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i uzyskania zamiennej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Inne wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej budynku wymagały większej klapy dymowej z projektem oddymiania oraz zwiększenia klasy odporności drzwi do EI 30, a nadto zmiany w projekcie drogowym w zakresie większego parkingu umożliwiającego manewry wozu bojowego straży pożarnej.
W dniu 17 września 2010r. strony podpisałyaneks nr (...)do umowy z 11 grudnia 2011r. Ustaliły nową treść § 2 ust. 3 umowy: Zakończenie wykonania umowy w zakresie określonym § 1 ust. 1 pkt 1-7 i zgłoszenie przez wykonawcę gotowości do odbioru końcowego nastąpi do 15 lutego 2011r., uzyskanie pozwolenia na użytkowanie – 15 marca 2011r., a całkowite zakończenie realizacji zadania inwestycyjnego - 31 marca 2011r. Zmieniono również treść § 4 ust.4. W związku ze zmianą terminu odbioru końcowego, uzyskania pozwolenia na użytkowanie oraz zakończenia realizacji zadania inwestycyjnego strony dokonały zmiany harmonogramu rzeczowo-finansowego. Pozostałe warunki umowy pozostały bez zmian(aneks k. 86-87).
Dopiero 9 listopada 2010r. w wyniku przeprowadzonych negocjacji i udzielenia zamówienia z wolnej ręki na podstawieart. 67 ust. 1 pkt 5 ustawy z 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznychstrony zawarły umowę o roboty budowlane dodatkowe (zamówienie dodatkowe):
1) związane ze zmianą warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu zgodnie z projektem pozwoleniem na budowę z 30 czerwca 2010r.:
a) wykonanie pokrycia dachowego nad halą sportową spełniającego nowe wymogi ochrony p.poż.,
b) wykonanie dodatkowej stolarki i ślusarki p.poż. zgodnie z projektem,
c) wykonanie instalacji oddymiającej na klatce schodowej,
d) wykonanie wyjścia ewakuacyjnego na klatce schodowej,
e) wykonanie wydzielenia klatki schodowej,
f) wykonanie podwyższenia ścian kolankowych,
g) wykonanie więźby dachowej zaplecza hali,
h) wykonanie pokrycia zaplecza hali spełniającego nowe wymogi p.poż.;
2) związane ze zmianą warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu zgodnie z projektem i pozwoleniem na budowę z 26 lipca 2010r.;
3) wzmocnienia konstrukcji stalowej związane ze zmianą obciążenia śniegiem według nowej normy z 31 marca 2010r.(umowa k. 18-24).
Wykonawca zobowiązał się do zgłosze3nia gotowości do odbioru końcowego do 15 lutego 2011r. i całkowitego zakończenia realizacji zadania inwestycyjnego do 30 marca 2011r.
22 listopada 2010r. w ramach umowy o roboty dodatkowe rozpoczęto montaż konstrukcji hali według projektuJ. M..
Prace dodatkowe realizowane były po podpisaniu umowy na ich wykonanie. Zakończone zostały razem z pracami z umowy z 11 grudnia 2009r.
Oczekiwanie na otrzymanie zamiennych projektów budowlanych nie było zawinione przez wykonawcę, gdyż nie odpowiadał on za to, że projekt był wadliwy, a przyjęte opracowania nie odpowiadały przepisom. Okres oczekiwania na poprawioną dokumentację wpływał niewątpliwie na terminy realizacji prac(zeznania świadkaJ. K.k. 153v).
Dopiero 29 marca 2011r. wykonawca otrzymał dokumentację - kompletny projekt oddymiania klatki schodowej, mimo że problem odporności ogniowej zgłaszany był przez wykonawcę w kwietniu 2010r.(zeznaniaS. R.k. 155). Brak projektu wstrzymywał wykonanie pokrycia dachu zaplecza(roboty dodatkowe). Bez wykonania robot dodatkowych nie można było zgłosić budynku do odbioru.
Inspektor nadzoru nie stwierdził zaniedbań wykonawcy(zeznania świadkaW. D.k. 156v).Wykonawca nie mógł wykonywać prac budowlanych bez aktualnej decyzji nadzoru budowlanego. Kontynuowanie prac z umowy z 11 grudnia 2009r. wymagało wykonania prac z umowy o roboty dodatkowe(zeznaniaJ. K.k. 153v).
Wszystkie prace wykończeniowe w zakresie pomieszczeń na hali były wykonywane w niezbędnym zakresie, nie kolidującym z brakiem pokrycia dachu. Wykonawca nie wstrzymywał prac, realizował te, które mógł(opinia biegłego k. 173).
Odnośnie projektu zamiennego drogowego, którego dotyczyła decyzja o pozwoleniu na budowę z 26 lipca 2010r., dotycząca placu manewrowego dla wozów bojowych(...), zamawiający zwlekał z podjęciem decyzji do czasu podpisania umowy na roboty dodatkowe.
Wykonanie prac dodatkowych wynikało z konieczności dostosowania obiektu budowlanego do wymagań ogólnobudowlanych i przepisów, które musiały być wykonane, gdyż bez nich nie doszłoby do odbioru budynku przez Państwowa Straż Pożarną. Nie było możliwe wykonanie umowy z 11 grudnia 2009r. bez wykonania robót dodatkowych spisanych 9 listopada 2010r., gdyż inwestor nie dokonałby odbioru budynku do użytkowania.
Dziennik budowy zawiera wpisy kierownika robót o niemożności prowadzenia prac na dachu i wewnątrz na hali w określonych dniach stycznia, lutego i marca 2011r.z uwagi na niesprzyjające warunki atmosferyczne. Wpisy te potwierdzał inspektor nadzoru(dziennik budowy k. 89-114).Spowodowało to wydłużenie terminu wykonania prac niezależnie od starań wykonawcy.
Dostarczenie wykonawcy dopiero w dniu 29 marca 2011r. prawomocnego pozwolenia na budowę dotyczącego ukształtowania terenu miało zdecydowany wpływ na termin wykonania umowy (zgłoszenie do odbioru)(opinia biegłego z zakresu budownictwaG. S.k.164-174).
W umowie z 11 grudnia 2009r. strony ustaliły wynagrodzenie ryczałtowe za wykonanie przedmiotu umowy na 11.561.592,06zł brutto. Zapłata za wykonane prace następowała na podstawie faktur częściowych, zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym.
Wystawione zostały następujące faktury częściowe:
a) z 6 kwietnia 2010r. na kwotę 1.730.756,76zł,
b) 16 sierpnia 2010r. na kwotę 2.537.680,85zł,
c) 30 listopada 2010 na kwotę 918.301zł,
d) 29 grudnia 2010r. na kwotę 267.893,77zł(faktury i dowody zapłaty k.70-80).
Ostateczne rozliczenie nastąpić miało w oparciu o fakturę końcową wystawioną po dokonaniu odbioru końcowego.
Roboty budowlane wykonane zarówno z umowy głównej, jak i z umowy o roboty dodatkowe powodowie wykonali.
30 marca 2011r. nastąpiło zgłoszenie do odbioru końcowego inwestycji, zgodnie z umową winno nastąpić do 15 lutego 2011r.
W dniu 2 czerwca 2011r. wystawiona zostałafaktura VAT nr (...)na kwotę 6.157.016,42zł brutto, stanowiąca końcowe rozliczenie umowy z 11 grudnia(...). Doręczona została pozwanemu 6 czerwca 2011r.(faktura k. 25, załącznik do faktury k.26).W tej samej dacie wystawiona i doręczona została faktura za roboty dodatkowe(faktura k. 27, załącznik do faktury k. 28).
Pozwany dokonał zapłaty należności zfaktury (...)w dniach 29 czerwca 2011r., 4, 5 i 7 lipca 2011r., łącznie na kwotę 5.621.372,51zł(potwierdzenia przelewów z 28 czerwca 2011r., 1 lipca 2011r., 5 lipca 2011r. i 6 lipca 2011r. k. 82-85). Do rozliczenia zfaktury nr (...)pozostała kwota 535.643,91zł (6.157.016,42zł – 5.621.372,51zł). Łącznie z rozliczenia umowy z 11 grudnia 2009r. pozwany zapłacił powodom kwotę 11.076.005,15zł. Ze wskazanej w umowie kwoty ryczałtowej pozostała kwota 485.586,87zł (11.561.592,06zł – 11.076.005,15zł).
W związku z tym, że termin zgłoszenia prac z umowy z 11 grudnia 2009r. upłynął 16 lutego 2011r. pozwany naliczył kary umowne za okres od 16 lutego 2011r. do 29 marca 2011r., za 42 dni opóźnienia w stawce 0,1% wartości zamówienia brutto na kwotę 485.586,87zł. Notą księgową z 28 czerwca 2011r., doręczoną konsorcjum 1 lipca 2011r., pozwany obciążył powodów kwotą 485.586,87zł z tytułu kar umownych za nieterminowe wykonanie robót z powołaniem na § 11 ust. 2 pkt 1 lit. b umowy z 11 grudnia 2009r., potrącając jednocześnie tę kwotę zfaktury nr (...)z 2 czerwca 2011r.(nota księgowa k. 32).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody.
Sąd obdarzył wiarą dowody z dokumentów, ponieważ nie były kwestionowane przez strony co do ich autentyczności i nie budziły wątpliwości Sądu.
Sąd obdarzył wiarą zeznania świadków, nie znajdując podstaw do podważenia ich wiarygodności.
Sąd podzielił opinię biegłego sądowego w zakresie wpływu wadliwej dokumentacji na przesunięcie realizacji inwestycji i konieczności wykonania robót dodatkowych do realizacji umowy z 11 grudnia 2009r.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Powództwo zasługuje na uwzględnienie w części.
Strony zawarły umowę o roboty budowlane. Stosownie do treściart. 647 kcprzez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.
Zgodnie zart. 651 kc, jeżeli dostarczona przez inwestora dokumentacja nie nadaje się do prawidłowego wykonania robót albo, jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu robót, wykonawca powinien niezwłocznie zawiadomić o tym inwestora.
Zasadą jest ścisłe współdziałanie stron przy wykonywaniu umowy o roboty budowlane. Jednakże wykonawca nie ma obowiązku szczegółowego sprawdzenia dostarczonego projektu w celu wykrycia jego wad(orz. SN z 27.3.2000r. III CKN 629/98, OSN 2000, Nr 9, poz. 173). Ma obowiązek bez nieuzasadnionej zwłoki zawiadomić inwestora o przeszkodach, dołożyć należytej staranności. Wykonawca realizował swe obowiązki w tym zakresie, co skutkowało dostosowywaniem dokumentacji i wymagało jej legalizacji.
Wykonawca zgłosił obiekt do odbioru z przekroczeniem terminu zastrzeżonego w umowie(bezsporne).
Do skutków opóźnienia się przez wykonawcę z rozpoczęciem lub wykończeniem obiektu stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło –art. 656 kc.
Dłużnik dopuszcza się zwłoki (opóźnienia kwalifikowanego), jeżeli nie spełnia świadczenia w terminie –art. 476 kc.Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Dłużnik opóźnia się z wykonaniem zobowiązania, jeżeli świadczenie możliwe do spełnienia i wymagalne nie zostaje zrealizowane w czasie właściwym. Jeżeli niemożność świadczenia w terminie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, jest on obowiązany, na zasadach ogólnych (art. 471 i n. kc) do naprawienia wierzycielowi szkody.
Stosownie do treściart. 483 kcstrony mogą zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
W przypadku nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody –art. 484 kc.
Taką karę strony uzgodniły w umowie. Kara umowna zastępuje odszkodowanie należne wierzycielowi w wypadku szkody wywołanej nienależytym wykonaniem zobowiązania.
Kara umowna należy się wierzycielowi tylko wtedy, gdy niewykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność dłużnik (art. 471 kc). Wierzyciel jest zwolniony z obowiązku dowodzenia istnienia i wysokości szkody. Dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej. Jeżeli natomiast doszło do przyczynienia się wierzyciela, dłużnik nie może domagać się miarkowania kary umownej, tylko jej obniżenia z powołaniem się naart. 362 kc.
Zastrzeżenie kary umownej podlega także kontroli ze względu na ogólne zasady dotyczące wykonywania praw podmiotowych (art. 5 kc). W konkretnych okolicznościach żądanie kary umownej może zostać uznane za sprzeczne z tymi zasadami.
Kwestią istotną w niniejszej sprawie było ustalenie, czy powodowie dopuścili się zwłoki ze spełnieniem świadczenia.
Analizując realia sprawy niniejszej należy uznać, że powodowie nie dopuścili się zwłoki, ponieważ to inwestor nie dostarczył wymaganej dokumentacji do realizacji zadania, zwlekał podpisaniem umowy na roboty dodatkowe ściśle powiązane z pracami realizowanymi na podstawie umowy z 11grudnia 2009r. Wykonawca w trakcie realizacji zadania zwracał uwagę inwestora na nieprawidłowości w dokumentacji. Wymagało to uzgodnień i stosownych decyzji administracyjnych (pozwolenia na budowę). Utrudniało to znacznie prace, powodowało przestoje, dezorganizowało pracę i planowanie. W efekcie znaczna część prac przypadała na okres zimowy, gdzie warunki atmosferyczne wymuszały przestoje. Inwestor nie może być premiowany zapłatą kary umownej za wadliwość dokumentacji, co spowodowało realizację zadania w znacznej części w okresie zimowym, kiedy warunki atmosferyczne wstrzymywały prace niezależnie od staranności wykonawcy.
Zatem potrącenie dokonane przez pozwanego z tytułu kar umownych jest nieskuteczne, wobec niezasadności ich naliczenia. Roszczenie powodów o zapłatę potrąconej kwoty jest zasadne. Jednakże w pozostałym zakresie powództwo podlega oddaleniu.
Jeżeli strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac –art. 632 kc.Skoro strony uzgodniły kwotę brutto, powodowie nie mogą żądać zapłaty kwoty wyższej o 50.057,04zł, co wynikło z zastosowania przez wykonawcę dofaktury VAT nr (...)stawki podatku 23%, a nie jak do faktur częściowych 22%. Nie ma podstaw do zastosowania§ 2 art. 632 kc.
Powodom przysługuje kwota stanowiąca różnicę między sumą kwot wypłaconych a umówionym wynagrodzeniem ryczałtowym.
Z powyższych względów Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 485.586,87 zł z odsetkami ustawowymi od 7 lipca 2011r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie.
Rozstrzygniecie o kosztach procesu uzasadnia treśćart. 100 kpcw świetle, którego w razie częściowego uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone.
Powodowie ponieśli koszty procesu, na które składają się opłata od pozwu 26.783zł, wydatek na koszt opinii biegłego 1.266,83zł oraz wynagrodzenie pełnomocnik procesowego 7.200zł, łącznie 35.249,83zł. Pozwany poniósł koszty wynagrodzenia pełnomocnika 7.200zł. Łącznie koszty procesu wyniosły 42.449,83zł. Powodowie wygrali proces w 91% i obciąża ich 9% kosztów procesu, pozwany winien ponieść 91 % kosztów procesu. Wobec tego Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwotę 31.429,35zł. Wysokość wynagrodzenia pełnomocników określa§ 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz.U. z 2020r., Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.)