Sąd Okręgowy w Kaliszu
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 1758/12
Data wyroku: 2013-03-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Romuald Kompanowski
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne Pracowników
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt. 1, art. 11ust. 1, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt VU 1758/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 marca 2013 r.

Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie :
Przewodniczący SSO Romuald Kompanowski
Protokolant Anna Werner-Dudek
po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013 r. w Kaliszu
odwołaniaV. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 17 września 2012 r. Nr(...)
w sprawieV. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o ustalenie ubezpieczenia

oddala odwołanie

Sygn. akt V U 1758/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 17września 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.stwierdził, żeV. S.zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako pracownikE. B.prowadzącej firmę(...)wO.nie podlega od dnia 2 maja 2012 r. do nadal ubezpieczeniom społecznym pracowników wynikającym zart. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Zakład wskazał, że jedynym zamiarem stron umowy o pracę było umożliwienieV. S.skorzystanie z prawa do świadczeń z ubezpieczenia, należnych pracownikom w razie choroby i macierzyństwa. W ocenie Zakładu całokształt okoliczności wskazuje, że żadna ze stron umowy nie miała zamiaru wywołać skutków wynikających z treści umowy.
Z opisaną powyżej decyzją nie zgodziła sięV. S.wnosząc odwołanie do sądu. Odwołująca domagała się zmiany decyzji i uznanie, że podlega ubezpieczeniom społecznym pracowników. Odwołująca powołała się między innymi na to, że po zatrudnieniu świadczyła pracę zgodnie z warunkami umowy. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania z powołaniem na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wezwana do sprawy w charakterze zainteresowanejE. B.poparła odwołanie.
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 2 maja 2012 r. odwołującaV. S.zawarła umowę o pracę zE. B.prowadzącą firmę(...)wO.i z tego tytułu została zgłoszona do pracowniczych ubezpieczeń społecznych. Umowa została zawarta na czas nieokreślony w wymiarze pełnego etatu, z wynagrodzeniem 1500 zł brutto miesięcznie. Odwołująca została zatrudniona na stanowisku asystenta geodety(dowód: umowa o pracę w aktach ZUS).
Jako obowiązki pracownicze odwołującej zostały ustnie wskazane prace polegające na dostarczaniu operatów do ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, płacenie rachunków za pośrednictwem konta internetowego, pobieranie wpisów z wydziału ksiąg wieczystych, przyjmowanie zleceń, ustalanie terminów wykonywania robót geodezyjnych, praca w systemie CGO – 5. Te czynności odwołująca miała wykonywać od poniedziałku do piątku każdego tygodnia w godzinach od 8-ej do 16-ej(dowód: zeznania zainteresowanejE. B.– w aktach ZUS oraz 56 i nast., zapisu rozprawy w dniu 22 marca 2013 r. zeznania świadków:K. P.,J. B.,M. H.).
Odwołująca już wcześniej niż zawarcie wspomnianej wyżej umowy o pracę, wykonywała podobne czynności na rzeczE. B.. Nie zawierano wówczas żadnej umowy. Odwołująca te czynności wykonywała nieodpłatnie. W tym okresie odwołująca zamieszkiwała zE. B.na terenie tej samej posesji. Odwołująca jest bowiem siostrąE. B.. Od stycznia 2012 r. odwołująca już nie zamieszkuje zE. B.. Nie było żadnej różnicy między zakresem prac wykonywanych w okresie kiedy nie było zawartej umowy o pracę a okresem po jej zawarciu.E. B.nie zaprowadziła listy obecności. Przed podpisaniem umowy o pracę jak i po jej podpisaniu odwołująca nie została skierowana na badania lekarskie – wstępne. W połowie kwietnia 2012 r. odwołująca dowiedziała się o ciąży(dowód: zeznania odwołującej – protokół rozprawy).
Od dnia 4 czerwca 2012 r. odwołująca ma orzeczoną czasową niezdolność do pracy. Zwolnienie lekarskie wystawione zostało w związku z przebiegiem ciąży. Na czas tego zwolnieniaE. B.nie zatrudniła żadnego pracownika.
(bezsporne)
Dokonując powyższych ustaleń Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującej, zainteresowanej oraz zeznaniom słuchanych w sprawie świadków w części odnoszącej się do zawarcia między tymi osobami umowy o pracę oraz o obecności odwołującej w biurze i pracach w tym czasie przez nią wykonywanych.
Sąd nie dał wiary pozostałym zeznaniom tych osób. Nie mogły zostać uznane za wiarygodne zeznania tych osób o realizacji stosunku pracy po zawarciu umowy o pracę w warunkach gdy ani w okresie wcześniejszym ani po wystawieniu zwolnienia lekarskiego prowadząca biuro nie zatrudniała żadnego pracownika do prowadzenia biura i wysyłania bądź odbierania korespondencji. Zainteresowana nie wykazała konieczności zatrudnienia osoby w charakterze pracownika w okresie od dnia zawarcia umowy o pracę do dnia wystawienia zwolnienia lekarskiego. Słuchane przed sądem osoby wskazywały na wykonywane czynności. Samo ich wykonywanie w biurze czy też nawet poza biurem nie prowadzi automatycznie do uznania wykonywania tych czynności w ramach organizacyjnego podporządkowania.
Sąd zważył, co następuje:
Stosownie do treściart. 6 ust. 1 pkt. 1, art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm.)obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami.
Pracownika definiuje art. 8 cytowanej ustawy między innymi jako osobę pozostająca w stosunku pracy.
Zgodnie zart. 22 § 1 kodeksu pracyprzez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie w warunkach opisanych powyżej jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy(art. 22 § 11kodeksu pracy).
Pozorność jako wada oświadczenia woli określona wart. 83 kodeksu cywilnegoskutkuje nieważnością tego oświadczenia.
Umowę o pracę uważa się za zawartą dla pozoru(art. 83 § 1 kodeksu cywilnego), jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie o pracę jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a osoba wskazana jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy(por. wyrok SN z 4 sierpnia 2005 r., II UK 321/04, OSNP 2006/11-12/190, por. także wyrok SN z 28 stycznia 2001 r. II UKN 244/00, OSNP 2002/20/496, wyrok SN z 18 maja 2006 r. II UK 164/05, PiZS 2006/9/33, wyrok SN z 14 marca 2001 r., II UKN 258/00, OSNP 2002/21/527).
Sąd Najwyższy wielokrotnie zwracał uwagę, iż nieważność umowy o pracę nie skutkuje w sferze prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w których prawną doniosłość ma jedynie taka pozorność zawarcia umowy o pracę, która nie wiąże się z wykonywaniem tej umowy i gdy zgłoszenie do ubezpieczenia następuje tylko pod pozorem istnienia tytułu ubezpieczenia w postaci zatrudnienia.(por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 4 sierpnia 205 r. II UK 320/04, OSNP 2006/7-8/122).
Pozorność umowy o pracę będzie zachodzić wówczas, gdy oświadczenia stron zawierają wprawdzie określone wart. 22 kodeksu pracyelementy umowy o pracę, jednak faktycznie strony nie zmierzały realizować obowiązków wynikających z umowy o pracę mając świadomość tworzenia fikcji dla uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
W wyroku z dnia 28 stycznia 2001 r.(II UKN 244/00, OSNP 2002/20/496)Sąd Najwyższy podniósł, że zamiar nawiązania stosunku ubezpieczenia społecznego, bez rzeczywistego wykonywania umowy o pracę, świadczy o fikcyjności zgłoszenia do pracowniczego ubezpieczenia społecznego. Natomiast w wyroku z dnia 18 maja 2006 r.(II UK 164/05, PiZS 2006/9/33)Sąd Najwyższy stwierdził, iż fakt że oświadczenia stron umowy o pracę zawierają formalne elementy umowy o pracę, nie oznacza, że umowa taka jest ważna. Jeżeli strony nie zamierzały osiągnąć skutków wynikających z umowy, w szczególności jeżeli nie doszło do podjęcia i wykonywania pracy, a jedynym celem umowy było umożliwienie skorzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, umowa taka jest pozorna.
Z przedstawionego powyżej aktualnego stanowiska judykatury bezsprzecznie wynika, że Zakład słusznie zakwestionował ważność umowy o pracę, jaką zawarła odwołująca i zainteresowana. Po stronie pracodawcy nie istniała rzeczywista potrzeba zatrudnienia pracownika skoro rzekoma konieczność wykonywania pracy faktycznie ograniczać się ma do okresu sprzed wystawienia zwolnienia lekarskiego.
O tym, czy strony istotnie nawiązały umowę o pracę, nie decyduje formalne zawarcie (podpisanie) umowy nazwanej umową o pracę, lecz faktyczne i rzeczywiste realizowanie na jej podstawie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy - czyli świadczenia pracy podporządkowanej (także w znaczeniu podporządkowania poleceniom pracodawcy), w charakterze pracownika, w czasie i miejscu oznaczonym przez pracodawcę. Nie można mówić o umowie o pracę, jeżeli w łączącym strony stosunku prawnym brak jest podstawowych elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, takich jak osobiste wykonywanie czynności oraz podporządkowanie organizacyjne i służbowe(por. wyroki Sądu Najwyższego: z 4 grudnia 1997 r., I PKN 394/97, OSNAPiUS 1998 nr 20, poz. 595; z 28 października 1998 r., I PKN 416/98, OSNAPiUS 1999 nr 24, poz. 775, z 26 listopada 1998 r., I PKN 458/98, OSNAPiUS 2000 nr 3, poz. 94).  Odwołująca i zainteresowana nie zdołały więc wykazać, by łączyła je umowa która treścią odpowiadała stosunkowi pracy w rozumieniuart. 22 § 1 kodeksu pracy.
W tej sytuacji Sąd na podstawieart. 47714§1 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.