Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 258/13
Data wyroku: 2013-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosława Strzelecka, Adam Wrzosek, Maria Mrozik-Sztykiel
Słowa kluczowe: Rozbój
Podstawa prawna: art.280§2 kk

Sygn. akt II AKa 258/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 września 2013r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

      Przewodniczący: SSA – Maria Mrozik-Sztykiel

      Sędziowie: SA – Mirosława Strzelecka

SA – Adam Wrzosek (spr.)

      Protokolant: – sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska

przy udziale Prokuratora Danuty Drösler
po rozpoznaniu w dniu 18 września 2013 r.
sprawyM. B.iP. R.
oskarżonych zart. 280 § 2 k.k.i in.
na skutek apelacji, wniesionych przez obrońców oskarżonych

      od wyroku Sądu OkręgowegoW. P. w. W.

z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt  V K 9/13

I
utrzymuje w mocy wyrok w zaskarżonej części,

II
zwalnia oskarżonychM. B.iP. R.od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając wydatkami Skarb Państwa,

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.L. I. (1)Kancelaria Adwokacka wW.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) zł, zawierającą 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonegoM. B.przed Sądem Apelacyjnym,

UZASADNIENIE
W sprawie Sądu OkręgowegoW. P. w. W.sygn. akt V K 9/13 oskarżono:
1.M. B.o to, że:
I. w nocy 1/2 listopada 2012 r., w miejscowościL., woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu zP. R., posługując się składanym nożem o długości ostrza 8 cm, dokonał rozboju na osobieD. D.w ten sposób, że wypowiadając groźby natychmiastowego użycia przemocy oraz kierując nóż w stronę pokrzywdzonego, dokonał zaboru w celu przywłaszczenia zakupionych w sklepie na ich żądanie produktów w postaci dwóch butelek wódki, dwóch paczek chipsów oraz napoju o łącznej wartości strat 63,10 zł na szkodę w/wym. pokrzywdzonego,
tj. o czyn zart. 280 § 2 k.k.,
II. w miejscu i czasie jak w pkt I, działając wspólnie i w porozumieniu zP. R., kierując wobecD. D.groźby bezprawne pozbawienia życia i zdrowia oraz zniszczenia mienia, a także okazując mu trzymany w ręku nóż, zmusił w/wym. pokrzywdzonego do określonego zachowania, polegającego na wożeniu ich pojazdem markiS. (...)po terenie miejscowościL.,
tj. o czyn zart. 191 § 1 k.k.,
III. w miejscu i czasie jak w pkt I, działając wspólnie i w porozumieniu zP. R., ukrył dokumenty w postaci dowodu rejestracyjnego seria DR/(...)nr(...)pojazdu markiS. (...)onr rej. (...)oraz polisę(...) SAseria (...)dotyczącą ubezpieczenia w/wym. pojazdu, którymi nie miał prawa wyłącznie dysponować, w ten sposób, że po zabraniu ich przezP. R.z wnętrza auta, ukrył je w kieszeni kurtki,
tj. o czyn zart. 276 k.k.,
IV. w miejscu i czasie jak w pkt I, groziłS. M.iD. A.pozbawieniem zdrowia, pobiciem oraz zniszczeniem ich mienia, przy czym groźby te wzbudziły u w/wym. uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione,
tj. o czyn zart. 190 § 1 k.k.

2.P. R.o to, że:
V. w nocy 1/2 listopada 2012r., w miejscowościL., woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu zM. B., posługującym się składanym nożem o długości ostrza 8 cm, dokonał rozboju na osobieD. D.w ten sposób, że wypowiadając groźby natychmiastowego użycia przemocy oraz po skierowaniu przezM. B.noża w stronę pokrzywdzonego, dokonał zaboru w celu przywłaszczenia zakupionych w sklepie na ich żądanie produktów w postaci dwóch butelek wódki, dwóch paczek chipsów oraz napoju o łącznej wartości strat 63,10 zł na szkodę w/wym. pokrzywdzonego, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne,
tj. o czyn zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.,
VI. w miejscu i czasie jak w pkt V, działając wspólnie i w porozumieniu zM. B., kierując wobecD. D.groźby bezprawne pozbawienia życia i zdrowia oraz zniszczenia mienia, a także okazując mu trzymany w ręku przezM. B.nóż, zmusił w/wym. pokrzywdzonego do określonego zachowania, polegającego na wożeniu ich pojazdem markiS. (...)po terenie miejscowościL.,
tj. o czyn zart. 191 § 1 k.k.,
VII. w miejscu i czasie jak w pkt V, działając wspólnie i w porozumieniu zM. B., ukrył dokumenty w postaci dowodu rejestracyjnego seria DR/(...)nr(...)pojazdu markiS. (...)onr rej. (...)oraz polisę(...) SAseria (...)dotyczącą ubezpieczenia w/wym. pojazdu, którymi nie miał prawa wyłącznie dysponować, w ten sposób, że zabrał je z wnętrza auta, a następnie przekazałM. B., który ukrył je w kieszeni kurtki, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne,
tj. o czyn zart. 276 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.,
VIII. w miejscu i czasie jak w pkt V, groziłS. M.iD. A.pozbawieniem zdrowia, pobiciem oraz zniszczeniem ich mienia, przy czym groźby te wzbudziły u w/wym. uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione,
tj. o czyn zart. 190 § 1 k.k.,
IX. w miejscu i czasie jak w pkt V, naruszył nietykalność cielesnąD. D., poprzez uderzenie go pięścią w twarz,
tj. o czyn zart. 217 § 1 k.k.

Sąd OkręgowyW. –. P. w. W.wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r.

I
oskarżonychM. B.orazP. R., w ramach czynów zarzucanych im odpowiednio w pkt I i V aktu oskarżenia, uznał za winnych tego, iż w nocy 1/2 listopada 2012r., w miejscowościL., woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu, dokonali rozboju na osobieD. D.w ten sposób, że wypowiadali wobec niego groźby natychmiastowego użycia przemocy, a ponadto oskarżonyM. B.kierował w stronę pokrzywdzonego nóż o długości ostrza 8 cm, po czym dokonali zaboru w celu przywłaszczenia zakupionych w sklepie przez pokrzywdzonego na ich żądanie produktów w postaci dwóch butelek wódki, dwóch paczek chipsów oraz napoju o łącznej wartości 63,10 zł, przy czym oskarżonyP. R.czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne, i tak opisany czyn zakwalifikował wobec oskarżonegoM. B.na podstawieart. 280 § 2 k.k., zaś wobec oskarżonegoP. R.na podstawieart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k., na tej podstawie skazał oskarżonych oraz wymierzył im kary - oskarżonemuM. B.karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności, a oskarżonemuP. R.karę 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

II. oskarżonychM. B.orazP. R., w ramach czynów zarzucanych im odpowiednio w pkt II i VI aktu oskarżenia, uznał za winnych tego, iż w nocy 1/2 listopada 2012r., w miejscowościL., woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu, w ten sposób, iż kierowali wobecD. D.groźby bezprawne pobicia oraz zniszczenia mienia, a ponadto okazywali mu trzymany w ręku przezM. B.nóż o długości ostrza 8cm, zmusili przez to w/wym. pokrzywdzonego do określonego zachowania, polegającego na wożeniu ich pojazdem markiS. (...)należącym do pokrzywdzonego po terenie miejscowościL., i tak opisany czyn zakwalifikował na podstawieart. 191 § 1 kk, na tej podstawie skazał oskarżonych i wymierzył każdemu z nich karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności;
III. oskarżonychM. B.orazP. R., w ramach czynów zarzucanych im odpowiednio w pkt III i VII aktu oskarżenia, uznał za winnych tego, iż w nocy 1/2 listopada 2012r., w miejscowościL., woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu, ukryli dokumenty w postaci dowodu rejestracyjnego seria DR/(...)nr(...)pojazdu markiS. (...)onr rej. (...)oraz polisę(...) SAseria (...), dotyczącą ubezpieczenia w/wym. pojazdu, którymi nie mieli prawa wyłącznie dysponować, w ten sposób, że oskarżonyP. R.zabrał je z wnętrza auta, a następnie przekazał oskarżonemuM. B., który ukrył je w kieszeni kurtki, przy czym oskarżonyP. R.czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne, i tak opisany czyn zakwalifikował wobec oskarżonegoM. B.na podstawieart. 276 kk, zaś wobec oskarżonegoP. R.na podstawieart. 276 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k., na tej podstawie skazał oskarżonych oraz wymierzył im kary – oskarżonemuM. B.karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności, zaś oskarżonemuP. R.karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności;
IV. oskarżonychM. B.orazP. R., w ramach czynów zarzucanych im odpowiednio w pkt IV i VIII aktu oskarżenia, uznał za winnych tego, iż w nocy 1/2 listopada 2012 r., w miejscowościL., woj.(...), groziliS. M.orazD. A.pobiciem, które to groźby wzbudziły u w/wym. pokrzywdzonych uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, i tak opisany czyn zakwalifikował na podstawieart. 190 § 1 kk, na tej podstawie skazał oskarżonych oraz wymierzył każdemu z nich karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;
V. oskarżonegoP. R.uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt IX aktu oskarżenia i za to, na podstawieart. 217 § 1 k.k., skazał oskarżonego oraz wymierzył mu karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności;
VI. na podstawieart. 85 k.k.orazart. 86 § 1 k.k.wymierzył oskarżonemuM. B.karę łączną w wymiarze 3 (trzech) lat pozbawienia wolności, zaś oskarżonemuP. R.karę łączną w wymiarze 4 (czterech) lat pozbawienia wolności;
VII. na podstawieart. 63 § 1 k.k., na poczet orzeczonych kar łącznych pozbawienia wolności, zaliczył każdemu z oskarżonych okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 02 listopada 2012r. do dnia 23 kwietnia 2013r.;
IX. na podstawieart. 44 § 2 k.k.orzekł przepadek poprzez zniszczenie dowodu rzeczowego w postaci noża, opisanego pod pozycją nr 3 wykazu dowodów rzeczowych na k.160 v. akt sprawy, a ponadto, na podstawieart. 230 § 2 k.p.k.orzekł zwrot zbędnych dla zakończonego postępowania karnego dowodów rzeczowych opisanych pod pozycjami nr 4-7 wykazu dowodów rzeczowych na k.160 v. akt sprawy na rzeczD. D.oraz dowodu rzeczowego opisanego pod pozycją nr 9 w/wym. wykazu dowodów rzeczowych na rzeczBanku (...)-ul. (...)wL., jako podmiotom uprawnionym;
X. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.L. I. (2)Kancelaria Adwokacka wW., kwotę 1.033,20 zł, zawierającą należny podatek VAT, tytułem obrony z urzędu oskarżonegoM. B.;
X. na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił obu oskarżonych od opłaty oraz zwrotu kosztów postępowania, przejmując je w całości na rachunek Skarbu Państwa.

Powyższy wyrok zaskarżyli obrońcy oskarżonych.

Obrońca oskarżonegoM. B.zaskarżył wyrok w całości, zarzucając:
- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wyroku, tj.art. 7 k.p.k.,art. 410 k.p.k.iart. 5 § 2 k.p.k.przez dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, pominięcie istotnych wypowiedzi pokrzywdzonegoD. D.odnoszących się do oceny całokształtu zachowania się oskarżonegoM. B., bezpodstawne zanegowanie wyjaśnień oskarżonego co do przyczyn posiadania przez niego dokumentów samochodu pokrzywdzonego, co doprowadziło do wadliwie poczynionych ustaleń faktycznych i w konsekwencji uznania oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów,
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym uznaniu, że oskarżonyB.miał swoim zachowaniem wypełnić znamiona czynów mu zarzucanych.
W konkluzji apelacji obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonegoM. B.od popełnienia zarzucanych mu czynów bądź o uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy w części dotyczącejM. B.do ponownego rozpoznania.

Obrońca oskarżonegoP. R.zaskarżył wyrok w całości w zakresie czynów przypisanych w pkt I i II , zarzucając:

1
odnośnie pkt I - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, wynikający z dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, a polegający na uznaniu, że oskarżonyP. R.miał zamiar dokonania rozboju wspólnie i w porozumieniu z oskarżonymM. B.na pokrzywdzonymD. D.z użyciem niebezpiecznego narzędzia w sytuacji, gdy z zeznań pokrzywdzonego, jak i wyjaśnień oskarżonych wynika, że pokrzywdzony został ewentualnie zmuszony do dokonania zakupu produktów spożywczych, a przedmiot niebezpieczny w postaci noża został ujawniony pokrzywdzonym i świadkom, po dokonaniu zakupu przez pokrzywdzonego, przypadkowo podczas rozmowy telefonicznej prowadzonej przezM. B..

2
odnośnie pkt II - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, polegający na stwierdzeniu, że oskarżonyP. R.wspólnie i w porozumieniu zM. B.w ten sposób, że kierowali wobecD. D.groźby bezprawne pobicia oraz zniszczenia mienia, a ponadto okazywali mu trzymany w ręku przezM. B.nóż, zmusili przez to w/wym. pokrzywdzonego do określonego zachowania polegającego na wożeniu ich pojazdemS. (...)należącym do pokrzywdzonego po terenie miejscowościL.w sytuacji gdy, z zeznań świadków i pokrzywdzonego wynika, że nóż został wyciągnięty przez oskarżonegoM. B.przypadkowo.

W konkluzji apelacji obrońca wniósł o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. I poprzez:

- odmienne orzeczenie co do istoty sprawy i uniewinnienie oskarżonegoP. R.,
ewentualnie
- uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji
2. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. II poprzez wyeliminowanie z opisu czynu, iż pokrzywdzony był zmuszany do określonego zachowania polegającego na okazywaniu wspólnie i w porozumieniu zM. B.noża o długości ostrza 8 cm.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacje nie zasługują na uwzględnienie.
Z zeznań zarównoD. D., jak iD. A.,K. J.,J. M.orazS. M.wynika, że oskarżeniM. B.iP. R.zachowywali się agresywnie, byli wulgarni, używali gróźb, żądali zawiezienia ich we wskazywane miejsca, a także dokonania na ich rzecz zakupów. W odniesieniu do posługiwania się przezM. B.nożem najbardziej miarodajne są zeznaniaD. D., który kierował samochodem, a obok niego siedziałM. B.oraz drugi oskarżony.D. A.,K. J.iS. M.siedzieli na tylnej kanapie i z uwagi na usytuowanie, jak i zatłoczenie - w samochodzie znajdowało się bowiem łącznie siedem osób - miały ograniczoną możliwość obserwacji zachowania oskarżonych. Tym niemniejD. A.widziała jakM. B.wyciągnął nóż i przyłożył go do bokuD. D.(k. 83 – 85). O powyższym powiedziałaK. J.(zeznaniaK. J.k. 58 – 59).S. M.o tym fakcie dowiedział się z kolei później odD. D.(k. 65 – 66).
W postępowaniu przygotowawczymD. D.wyraźnie zeznał, żeM. B.wyjął nóż, którym zaczął mu machać przed oczami, w odległości 20 - 30 cm (k. 55 – 56). Pokrzywdzony odebrał, żeM. B.chciał go tym zachowaniem zastraszyć i spowodować aby słuchał jego poleceń (k. 3 – 5). Powyższe zachowanieM. B.nie może być oceniane w oderwaniu do całokształtu zdarzenia, w tym, agresywnego zachowania obu oskarżonych, używaniu słów wulgarnych i grożenia użyciem przemocy. Podczas przesłuchania w dniu 2 listopada 2012 r.D. D.stwierdził, że bał się, że oskarżeni zrobią mu coś złego. Nie sprzeciwiał się też ich żądaniom uważając, że wtedy opuszczą jego samochód, nikomu nie robiąc krzywdy(k. 56).
Na rozprawieD. D.w dużej mierze bagatelizował całe zdarzenie. Świadczy o tym cytowana w uzasadnieniu apelacji obrońcyM. B.wypowiedźD. D.:„Uważałem, że była to sytuacja śmieszna i nic wielkiego się nie stało”(k. 453). Inne wypowiedzi pokrzywdzonego na rozprawie nie świadczą jednakże o takim odbiorze przez niego zaistniałego zdarzenia. Stwierdził on bowiem m.in.:„trochę się ich bałem, bo wiadomo jak to jest, jak ktoś trzyma nóż”(k. 453),„Atmosfera w samochodzie, jak wsiedli oskarżeni, to była napięta. Dało się czuć, że wszyscy się boją, że ich nie znają, a oni ich wyzywają”(k. 454). Bezspornym jest też, że manipulowanie nożem o długości ostrza 8 cm musiało potęgować uD. D.stan zagrożenia.
Stwierdzenie przezD. D.na rozprawie, że gdyby nie skradziono mu dokumentów, to nie powiadomiłby Policji uznając zdarzenie za zakończone (k. 453) nie może rzutować na prawnokarną ocenę zachowania oskarżonych. Wolą pokrzywdzonego jest zawiadomienie organów ścigania o popełnionym na jego szkodę przestępstwie lub przestępstwach. Należy zauważyć, żeD. D.po zawiadomieniu Policji złożył następnie obszerne zeznania dotyczące zaistniałego zdarzenia oraz wniosek o ściganie sprawców przestępstwa zart. 190 § 1 k.k.(k. 5).
Bezpośrednio po zdarzeniuD. D.zeznał, żeM. B.dwukrotnie wyjmował nóż. Za pierwszym razem było to przed zakupem alkoholu, soku i chipsów.M. B.wymachiwał mu wówczas nożem przed oczami. Mówił, że jest najważniejszy wL., żądał dokonania powyższych zakupów. Następnie po dokonaniu zakupów, będąc z powrotem w samochodzieM. B.ponownie wyjął nóż i trzymał go w ręku, przy czym obaj oskarżeni ubliżali i grozili użyciem przemocy (k. 4). Na rozprawieD. D.początkowo zeznał, żeM. B.wyjął z kieszeni nóż i telefon i miało to miejsce po dokonaniu zakupów i po tym jak został on uderzony przezP. R.(k. 452 – 453). Następnie stwierdził, że nie pamięta, w którym momencie pojawił się nóż, ale chyba było to po uderzeniu go, a więc po dokonaniu zakupów (k. 455). Po odczytaniu zeznań z k. 5 - 6 ponownie stwierdził, że nóż był wyjęty po zrobieniu zakupów (k. 455). Po odczytaniu kolejnych zeznań z postępowania przygotowawczegoD. D.potwierdził ich treść i nie miał już wątpliwości, że nóż był wyjęty przed zakupami, po które poszedł zM. B., stwierdzając:„Po odczytaniu tych zeznań uświadomiłem sobie, że ten nóż był jednak wyjęty przed zakupami zM.. Nie uświadomiłem sobie tego po wcześniej odczytanych dziś zeznaniach”(k. 456). Tym samym pokrzywdzony zajął jednoznacznie stanowisko co do czasu, w którymM. B.podczas przedmiotowego zdarzenia posługiwał się nożem. Wątpliwości jakie w tym zakresie miał pokrzywdzony podczas składania zeznań na rozprawie są zrozumiałe zważywszy na dynamikę zdarzenia i upływ czasu pomiędzy zdarzeniem i rozprawą i nie podważają one wiarygodności jego zeznań, a świadczą, że pokrzywdzony nie dążył do tendencyjnego obciążania oskarżonych.
D. D.wykluczył żebyM. B.dostawiał mu nóż do ciała (k. 56). Nie podważa to zeznańD. A., która stwierdziła, że widziała jak oskarżony przyłożył ostrze do boku pokrzywdzonego (k. 84). ŚwiadekD. A.siedząc z tyłu samochodu miała inne pole obserwacji niżD. D., którego uwaga była skupiona na prowadzeniu samochodu, a zdarzenie – co podniesiono już wyżej - miało dynamiczny charakter. O tym, że jeden ze sprawców przyłożył nóż do bokuD. D.zeznał teżS. M., z tym, że miał się o tym dowiedzieć bezpośrednio odD. D.(k. 66). Zważywszy, żeD. D.zaprzeczył aby tego rodzaju fakt miał miejsce nie można wykluczyć, iż świadekS. M.pomylił osobę, która go o tym poinformowała.
Istota rozboju określonego wart. 280 k.k.polega na tym, że sprawca stosuje przemoc lub groźbę jej natychmiastowego użycia wobec osoby, by niezwłocznie zawładnąć cudzym mieniem. Nie oznacza to, że użycie bądź groźba użycia przemocy oraz zabór mienia muszą nastąpić w tym samym czasie. Przestępstwo rozboju polega na tym, że w wyniku zastosowania przemocy lub groźby jej użycia sprawca dokonuje zaboru mienia pokrzywdzonemu, który w zaistniałej sytuacji rezygnuje bądź nie jest w stanie się temu przeciwstawić, a tym samym zabór mienia może być działaniem późniejszym niż zastosowanie przemocy bądź groźby jej użycia.
Różnica między przestępstwem rozboju, w wymuszeniem rozbójniczym polega na tym, że w przypadku przestępstwa zart. 282 k.k.sprawca zmusza pokrzywdzonego do rozporządzenia mieniem na przyszłość. Tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Do zaboru mienia doszło podczas tego samego zdarzenia. Zakup towarów żądanych przez oskarżonych nastąpił bowiem bezpośrednio po tym jak w samochodzie obaj oskarżeni grozili użyciem przemocy, a oskarżonyM. B.wymachiwał nożem przed głowąD. D., przy czym tenże oskarżony towarzyszył pokrzywdzonemu podczas zakupów zabierając nabyte towary, a drugi oskarżony pozostawał w samochodzie pokrzywdzonego razem z pozostałymi osobami.
ŚwiadekD. D.na rozprawie stwierdził, żeM. B.mówił, że zostawi numer telefonu, żeby się on z nim skontaktował w celu zwrócenia pieniędzy. Fakt ten nie podważa ustaleń Sądu I instancji w zakresie czynu przypisanego oskarżonym w pkt I zaskarżonego wyroku. Z zeznańD. D.wynika, żeM. B.pomimo złożonej deklaracji nie podał numeru telefonu. Werbalne stwierdzenie o możliwości zwrotu pieniędzy przez osobę nieznaną pokrzywdzonemu i towarzyszącym mu osobom, bez określenia czasu i miejsca świadczyło, że oskarżony nie miał zamiaru wywiązania się ze złożonego oświadczenia. Należy też zauważyć, żeD. A.nie zeznała, że oskarżonyM. B.chciał nawiązać z nią kontakt za pośrednictwem portaluF.w celu zwrotu pieniędzyD. D..
Z zeznańD. D.wynika, że żądanieM. B.dokonania zakupów nie miało charakteru prośby lecz było poleceniem. Świadek stwierdził jednoznacznie:„Odebrałem to jako polecenie”(k. 452).„Te zakupy, to nie były groźby tylko raczej rozkaz, że mam mu to kupić”(k. 454).P. R.nie dystansował się od tych żądań. Uwzględniając sposób zachowania się obu oskarżonych podczas całego zdarzenia, w tym, wypowiadanie gróźb przez oskarżonegoP. R.Sąd Okręgowy trafnie ustalił, że zamiarem obu oskarżonych było to, abyD. D.zakupił żądane przez nich towary celem dokonania ich zaboru. Zasadnie też Sąd I instancji ustalił, że towarzyszące żądaniom dokonania zakupów manipulacje wykonywane nożem przezM. B.w pobliżu twarzyD. D.były widoczne przezP. R.(str. 17 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) co skutkowało zakwalifikowaniu przedmiotowego czynu w stosunku do obu oskarżonych na podstawieart. 280 § 2 k.k.
Linia obronyM. B.w zakresie przypisanego mu czynu zart. 276 k.k.polegała na tym, że oskarżonyP. R.miał pomyłkowo zabrać z samochoduD. D.dowód rejestracyjny tego pojazdu, a gdy zorientował się w pomyłce oddał ten dowódM. B., który miał go oddać pokrzywdzonemu. OskarżonyP. R.w zakresie tego czynu nie odwoływał się od wyroku Sądu I instancji. Tym niemniej z uwagi a ustalenia dotyczące tego czynu, które odnoszą się do obu oskarżonych należy podzielić pogląd Sądu Okręgowego, że nie można mówić o przypadkowym bądź będącym wynikiem pomyłki zachowaniuP. R.w powyższym zakresie. ŚwiadekD. A.wyraźnie zeznała, żeP. R.wyjął dowód rejestracyjny z osłony przeciwsłonecznej znajdującej się nad przednią szybą samochodu (k. 84). Tym samym Sąd I instancji zasadnie podniósł, że nie do zaakceptowania jest wersja, żeP. R.przekazującM. B.dowód rejestracyjny samochodu należącego doD. D.mówił mu o pomyłkowym wejściu w jego posiadanie.
Jak już zauważono wyżejD. D.podczas zeznań składanych na rozprawie w dużej mierze bagatelizował zdarzenie. Potwierdził jednak zeznania z postępowania przygotowawczego. Na podstawie tych zeznań, jak i zeznańD. A.,K. J.,J. M.iS. M.Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że groźby kierowane pod adresemD. D.,S. M.iD. A.w ramach czynów przypisanych oskarżonymM. B.iP. R.w pkt II zaskarżonego wyroku i oskarżonemuM. B.w pkt IV zaskarżonego wyroku wzbudziły u pokrzywdzonych realną i w pełni uzasadnioną obawę ich spełnienia, przy czym kierowane pod adresemD. D.żądania wożenia samochodem poL., zważywszy nadto na okazywany pokrzywdzonemu nóż, skutkowały zakwalifikowaniem w tym zakresie zachowania oskarżonych na podstawieart. 191 § 1 k.k.(pkt II zaskarżonego wyroku).
ZeznaniaD. D.nie dawały podstaw do ustalenia, że nóż był wyjęty przez oskarżonegoM. B.przypadkowo. Trudno zresztą mówić o przypadkowości w zachowaniuM. B., który nożem wymachiwał w pobliżu twarzyD. D..
OskarżonyP. R.w piśmie z dnia 5 sierpnia 2013 r. - stanowiącym uzupełnienie apelacji jego obrońcy - stwierdził, że Sąd I instancji nie powołał biegłych żeby ustalić wiarygodność relacji pokrzywdzonych i oskarżonych, którzy byli pod znacznym działaniem alkoholu, co – jego zdaniem – miało wpływ na ocenę sytuacji podczas przedmiotowego zdarzenia przez poszczególne osoby. Należy podnieść, że ocena wiarygodności konkretnych dowodów, w tym wyjaśnień oskarżonych i zeznań świadków, zastrzeżona jest do wyłącznej kompetencji sądu orzekającego, czemu daje on wyraz w orzeczeniu kończącym postępowanie i tego rodzaju oceny nie można scedować na biegłych.Art. 192 § 2 k.p.k.daje możliwość przesłuchania świadka z udziałem biegłego lekarza lub biegłego psychologa jeżeli istnieje wątpliwość co do stanu psychicznego świadka, jego stanu rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego postrzeżeń. O tym, czy w konkretnym przypadku zachodzi tego rodzaju potrzeba decyduje każdorazowo sąd orzekający, który przed dopuszczeniem do udziału biegłego w przesłuchaniu musi powziąć wątpliwości co do odchyleń od normy psychicznej, rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania i odtwarzania spostrzeżeń przez świadka. Sąd Okręgowy, który miał bezpośredni kontakt z osobami przesłuchiwanymi nie widział potrzeby skorzystania z instytucji określonej w art. `192§ 2 k.p.k.Należy w tym miejscu podnieść, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miały zeznaniaD. D., który podczas zdarzenia kierował samochodem i był trzeźwy (k.11). Trudno też twierdzić, żeD. A.iK. J.miały problemy z prawidłową percepcją zdarzeń i ich odtwarzaniem skoro zauważyły, żeP. R.pod nieobecnośćD. D.zabrał dowód rejestracyjny samochodu, co znalazło potwierdzenie po zatrzymaniu oskarżonych, przy których znaleziono powyższy dokument.
W tym stanie rzeczy nie można podzielić stanowiska skarżących, że Sąd Okręgowy skazując oskarżonych w zakresie, o którym mowa w złożonych środkach odwoławczych, dopuścił się mających wpływ na treść wyroku błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę bądź też naruszył przepisy postępowania wskazane w apelacji obrońcy oskarżonegoM. B..
Sąd Okręgowy wymierzając kary oskarżonemuM. B.za czyny z pkt I – IV i oskarżonemuP. R.za czyny z pkt I – II uwzględnił okoliczności zdarzenia, role w nim poszczególnych oskarżonych, w tym także to, żeM. B.powstrzymywałP. R.od dalszego stosowania przemocy wobecD. D., popełnienie przezP. R.czynu zart. 280 § 1 k.k.w warunkach powrotu do przestępstwa określonych wart. 64 § 1 k.k., dotychczasową niekaralnośćM. B..
Sąd II instancji może dokonać zmiany orzeczonej kary w przypadku stwierdzenia, że jest ona rażąco niewspółmierna. Rażąca niewspółmierność kary, o której mowa wart. 438 pkt 4 k.p.k.zachodzić może tylko wówczas, gdyby na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, iż zachodziłyby wyraźne różnice pomiędzy karą wymierzoną przez sąd I instancji a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych wart. 53 k.k., przy czym na gruncieart. 438 pkt 4 k.p.k.nie chodzi o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną można byłoby – również w potocznym znaczeniu tego słowa – uznać za „rażąco” niewspółmierną tj. niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować (vide: Komentarz do Kodeksu postępowania karnego pod red. prof. dr hab. Zbigniewa Gostyńskiego. Dom Wydawniczy ABC, 1998, teza 22 do art. 438, tom II, str. 463).
W żadnej mierze kary jednostkowe wymierzone oskarżonymM. B.iP. R.za czyny z pkt I i z pkt II orazM. B.za czyny z pkt III i zpkt IV oraz orzeczone przy zastosowaniu zasady asperacji kary łączne pozbawienia wolności nie są karami rażąco niewspółmiernymi w rozumieniu o którym mowa wyżej.
Zważywszy na sytuację majątkową i wysokość orzeczonych kar izolacyjnych Sąd Apelacyjny zwolnił oskarżonych od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze na podstawie ar. 624§ 1, art.626 § 1 i art. 636 § 1 k.p.k.
O wynagrodzeniu za obronę z urzędu w postępowaniu odwoławczym oskarżonegoM. B.Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie§ 2 ust. 3, § 14 ust. 1 pkt 5, § 19 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu(Dz. U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.