Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACz 531/13
Data wyroku: 2013-08-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Gawełko
Słowa kluczowe: Zażalenie
Podstawa prawna: art. 373 kpc

Sygn. akt I ACz 531/13

POSTANOWIENIE

Dnia 9 sierpnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie Wydział I Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący: SSA Anna Gawełko (spraw.)

po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwaM. C.iM. U.
przeciwko(...) S. A.wW.
o zapłatę
na skutek zażalenia powódek
na postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia 31 maja 2013 roku, sygn. akt I.C.666/13
p o s t a n a w i a;

I
o d r z u c i ć zażalenie powódkiM. C.;

II
o d d a l i ć zażalenieM. U..

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 maja 2013 r., sygn. akt I.C.666/13, Sąd Okręgowy w Rzeszowie:

1
zwolnił powódkęM. C.od kosztów sądowych w całości;

2
zwolnił powódkęM. U.od opłaty sądowej od pozwu ponad kwotę 1.200 zł;

3
w pozostałym zakresie wniosekM. U.oddalił.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd Okręgowy wskazał, że skoro miesięczny dochód powódkiM. U.wraz z mężem wynosi ponad 3.000 złotych, rodzina ponosi zwykłe koszty utrzymania domu oraz spłaca raty kredytu w kwotach po 430 zł, nie mając nikogo poza powódką i jej mężem na utrzymaniu, mogą w krótkim czasie wygospodarować przynajmniej część środków na poniesienie opłaty sądowej. Z charakteru roszczenia nie wynika bowiem, że o potrzebie wytoczenia powództwa wnioskodawczyni dowiedziała się nagle i konieczne jest niezwłoczne wytoczenie powództwa.
Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodły powódki skarżąc je (co wynika z zestawieniapetitumzażalenia z jego wnioskami) w części oddalającej wniosek powódkiM. U.w pozostałym zakresie, tj. w punkcie III postanowienia. Podniosły, że powódkaM. U.jest w tragicznej sytuacji finansowej, ponieważ otrzymuje jedynie rentę w wysokości 907,56 zł, zaś o zwolnieniu strony od kosztów sądowych decyduje w zasadzie tylko własny stan majątkowy strony wnoszącej o zwolnienie, a nie stan majątkowy współmałżonka. Naprowadziły, że strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych nie ma obowiązku wyzbywać się trwałych składników majątku, przykładowo mieszkania lub jego niezbędnego wyposażenia, aby uiścić koszty sądowe. Stwierdziły, że w nałożenie na powódkęM. U.obowiązku uiszczenia częściowej opłaty zmusi ją do cofnięcia pozwu, co stanowić będzie ograniczenie jej prawa do sądu.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej zwolnienia powódkiM. U.od opłaty sądowej ponad kwotę 1.200 zł, a także o zwolnienie powódkiM. U.od ponoszenia przez nią kosztów sądowych w całości.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że postanowienie w zakresie oddalającym częściowo wniosek powódkiM. U.o zwolnienie od kosztów sądowych skarży również powódkaM. C., która tymże postanowieniem uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Prowadzi to do wniosku, że po stronie powódkiM. C.brak jest interesu prawnego (gravamen) w zaskarżeniu orzeczenia. Przezgravamenrozumie się w orzecznictwie Sądu Najwyższego „pokrzywdzenie polegające na niekorzystnej dla strony różnicy między zgłoszonym przez nią żądaniem a sentencją orzeczenia, wynikającej z porównania zakresu żądania i treści rozstrzygnięcia” (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 roku, II.CZ.22/06, LEX nr 196615). Oczywiste jest zaś, że skoro żądanie powódkiM. C.w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało w całości uwzględnione, zaskarżenie takiego orzeczenia nie może służyć ochronie jej praw, nie ma więc ona interesu prawnego w jego zaskarżeniu. W praktyce sądów dominuje obecnie postrzeganiegravamenjako przesłanki dopuszczalności środka zaskarżenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 maja 2003 roku, I.CKN.382/01, LEX nr 109434). W związku z powyższym Sąd Apelacyjny odrzucił w punkcie I sentencji postanowienia zażalenie powódkiM. C.jako niedopuszczalne na zasadzieart. 373 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.
Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione w przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je za własne, albowiem oparte są one na ocenie dowodów zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Należy również podzielić ocenę prawną tych ustaleń dokonaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, co zwalnia Sąd Apelacyjny z obowiązku jej szczegółowego przytaczania.
Nie można zgodzić się z argumentem skarżącej, że o zwolnieniu strony od kosztów sądowych decyduje w zasadzie tylko własny stan majątkowy strony wnoszącej o zwolnienie, a nie stan majątkowy współmałżonka. Po pierwsze, kłóci się to z regułami rządzącymi małżeńskim ustrojem majątkowym wspólności ustawowej, zgodnie z którymi do majątku wspólnego małżonków wchodzi m.in. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków (art. 31 § 2 pkt 1 k.r.o.). Skoro zaś dochody te stanowią składnik majątku strony wnioskującej o zwolnienie od kosztów sądowych, nie ma racjonalnych powodów, by nie brać ich pod uwagę przy rozpoznawaniu tego wniosku. Po drugie, zgodnie zart. 27 k.r.o., oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Z regulacji tej wynika obowiązek męża udzielenia żonie pomocy w prowadzeniu spraw sądowych, którego to obowiązku nie uchyla nawet zniesienie wspólności majątkowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1967 roku, I.CZ.37/67, LEX nr 6155).
Nie można również zgodzić się z twierdzeniem, że sytuacja majątkowa powódkiM. U.jest tragiczna. Należy zauważyć, że dochody jej gospodarstwa domowego nie odbiegają znacząco ujemnie od przeciętnych warunków bytowych społeczeństwa przy uwzględnieniu, że nie ma ona z mężem dzieci na utrzymaniu. Również wydatki w tym gospodarstwie domowym ustalone przez Sąd Okręgowy w zgodzie z twierdzeniami powódki nie są istotnie wyższe od występujących w obecnych warunkach społecznych.
Nie znalazł uznania Sądu Apelacyjnego również argument powódki, że będzie zmuszona cofnąć pozew w razie konieczności uiszczenia części opłaty sądowej od pozwu, co ograniczy jej prawo do sądu. W tym kontekście istotne jest przypomnienie, że dochodzone przez powódkę roszczenie nie jest zagrożone upływem bliskiego terminu przedawnienia, zaś uwzględniając czas kilku lat, jaki upłynął od wskazywanego w pozwie zdarzenia powodującego szkodę, powódka miała możliwość zgromadzenia środków potrzebnych do chociażby częściowego pokrycia kosztów sądowego dochodzenia swych praw. Nie można zaś interesów fiskalnych państwa wyrażających się w pokryciu kosztów sądowych traktować w sposób drugorzędny, przyznając priorytet innym zobowiązaniom niewynikającym z potrzeby zapewnienia koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. W tym kontekście prawo powódki do sądu nie zostało ograniczone, ponieważ zakres spoczywającego na niej obowiązku ponoszenia kosztów sądowych został przez Sąd Okręgowy ustalony z poszanowaniem jej uzasadnionych potrzeb bytowych.
W związku z powyższym, Sąd Apelacyjny oddalił w punkcie II sentencji postanowienia zażalenie powódkiM. U.na zasadzieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.

(...)

(...).

R., dnia 9 sierpnia 2013 roku