Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 983/12
Data wyroku: 2013-02-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Wołczańska, Ewa Jastrzębska, Elżbieta Karpeta
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 445 k.c.

Sygn. akt I ACa 983/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 lutego 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Małgorzata Wołczańska

Sędziowie :

SA Ewa Jastrzębska (spr.)
SA Elżbieta Karpeta

Protokolant :

Justyna Wnuk

po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2013 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwaM. S.
przeciwko Skarbowi Państwa-Dyrektorowi Zakładu Karnego wW.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I C 18/11

1
oddala apelację;

2
zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego;

3
przyznaje od Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Katowicach na rzecz radcy prawnegoT. O.wynagrodzenie w kwocie 147,60 (sto czterdzieści siedem i 60/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w wysokości 27,60 (dwadzieścia siedem i 60/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I ACa 983/12

UZASADNIENIE
PowódM. S.wystąpił z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego wW., domagając się zasądzenia od pozwanego tytułem zadośćuczynienia kwoty 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu.
W uzasadnieniu podał, że w lipcu 2010 r. przebywając w celi numer(...)Zakładu Karnego wW.uległ wypadkowi, wskutek którego doznał urazu na w postaci zerwania więzadeł. Wypadek nastąpił kiedy powód, chcąc zmienić kanał w odbiorniku telewizyjnym, wszedł na taboret i następnie upadł wskutek utraty stabilności taboretu. Odbiornik telewizyjny znajdował się na specjalnej półce mocowanej do ściany na wysokości uniemożliwiającej zmianę kanału bezpośrednio z poziomu posadzki celi. Przyczyną wypadku, a co za tym idzie urazu na powoda była zła jakość taboretu, który znajdował się w celi oraz dodatkowo śliska podłoga. Zaniechania pozwanego w zakresie zapewnienia powodowi odpowiedniej jakości sprzętu kwaterunkowego stanowią zawinione naruszenie obowiązujących przepisów prawa, a w szczególnościart. 102 pkt 1 kkw,108 kkw,110 §2i 4 pkt 3 kkw, Natomiast podstawą prawną roszczenia powoda są akt. 415kc,kcw zw. zart. 444 kclubart. 24 kci448 kc .
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu.
Zarzucił, iż powód nie wykazał przesłanek jego odpowiedzialności odszkodowawczej. Zakres odpowiedzialności jednostek penitencjarnych za warunki wykonywania kary pozbawienia wolności ogranicza się zapewnienia osadzonym korzystania z praw określonych w przepisach prawa. Taborety znajdujące się w celach mieszkalnych służą do siedzenia, a nie dokonywania przy pomocy czynności na pewnych wysokości. Decydując się na wejście na niestabilny taboret powód powinien był więc liczyć się z ryzykiem z tym związanym czyli z możliwością upadku, ponadto w chwili gdy doszło do opisanego w pozwie wypadku w celi , w której przebywał powód nie było telewizora.
Wyrokiem z dnia 25 września 2012r Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo, zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 500zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, przyznał pełnomocnikowi powoda koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.
Ustalił w uzasadnieniu, iż będąc osadzonym w Zakładzie Karnym wW.powódM. S.w okresie od 25 czerwca 2010 r. do 5 stycznia 2011 r. przebywał w celi numer(...)(obecnie cela numer(...)) pawilonu(...). W okresie od 1 lipca 2010 r. do 15 lipca 2010 r. tej, oprócz powoda, były tam zakwaterowane następujące osoby:R. J.od 21 maja 2010 r. do 22 września 2010 r.,A. S.od 1 lipca 2010 r. do 5 stycznia 2011 r. iA. J.od 16 marca 2010 r. do 7 lipca 2010 r. (k. 353, 354).W okresie od 25 czerwca 2010r. do 1 lipca 2010r. w celi nr(...)przebywałG. F., który w dniu 1 lipca 2010r. został przeniesiony do innej celi. Zasady używania w celach mieszkalnych Zakładu Karnego wW.przedmiotów należących do osadzonych określone są w rozdziale(...)Zarządzenia Nr(...)Dyrektora Zakładu Karnego wW.z dnia 7 maja 2010 r. w sprawie ustalenia porządku wewnętrznego w Oddziale Penitencjarnym nr(...)w Zakładzie karnym wW.. Podstawą wydania osadzonemu telewizora z magazynu jest zgoda zastępcy dyrektora wystawiona imiennie na właściciela sprzętu. Telewizory w celach mieszkalnych ZK wW.umieszczane są na półkach zainstalowanych nad drzwiami na metalowych wysięgnikach. Zgodnie z w/w zarządzeniem osadzeni w celach nie mogą posiadać pilotów do odbiorników TV. Powód oraz osadzeni razem z nim w celi numer(...)A. J.iR. J.nie posiadali telewizorów w trakcie pobytu w ZK wW.. Jedynie osadzonyA. S. (1)posiadał własny telewizor. Jednakże telewizor ten w dniu 1 lipca 2010r tj. w dniu, w którym ten osadzony został przeniesiony do celi numer(...)z innej celi został zdeponowany w magazynie, ponieważ została cofnięta zgoda na jego posiadanie. Telewizor ten został wydanyA. S. (1)ponownie dopiero w dniu 15 lipca 2010 r. na podstawie zgody zastępcy dyrektora ZK wW.13 lipca 2010 r. OsadzonyG. F., który przebywał w celi nr(...)w okresie od 25 czerwca 2010r. do 1 lipca 2010r., posiadał własny telewizor, ale w dniu, w którym ten osadzony został przeniesiony do innej celi tj. w dniu 1 lipca 2010r., jego telewizor był zdeponowany w magazynie. W dniu 5 lipca 2010 r. powód zgłosił się do lekarza z powodu utrzymujących się od dwóch dni dolegliwości bólowych i obrzęku kolana prawego. W tym samym dniu w izbie chorych powód został zbadany przez lekarza chirurga i skonsultowany prze lekarza ortopedę, który stwierdził skręcenie stawu kolanowego prawego. Następnie wdrożono diagnostykę i leczenie. Wykonano punkcję stawu, zalecono unieruchomienie kończyny, bezwzględny zakaz chodzenia i suche okłady z lodu dwa razy dziennie. Kolejne konsultacje ortopedyczne odbyły się w dniach 8 i 29 lipca 2010 r. Zlecono wówczas poszerzenie diagnostyki i wykonanie rezonansu magnetycznego stawu kolanowego prawego. Badanie MRI wykonano 10 wrześni 2010 r. i wykazało ono uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego z przerwaniem ciągłości większości włókien. Ponowna konsultacja ortopedyczna powoda odbyła się w Areszcie Śledczym wB.w dniu 17 listopada 2010 r. i wówczas powód został zakwalifikowany do wykonania zabiegu artroskopii stawu kolanowego prawego. Po przeprowadzeniu szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B w trybie planowym został przyjęty do Oddziału(...)Aresztu Śledczego wW., gdzie przebywał od 15 do 29 marca 2011 r. Tam stwierdzono u powoda całkowite zastarzałe uszkodzenie więzadła krzyżowego oraz złamanie powierzchni chrzęstnych kłykcia bocznego kości piszczelowej. W dniu 21 marca 2011 r. wykonano u powoda zabieg artroskopii kolana prawego. W okresie pooperacyjnym wdrożono krótkotrwałe postępowanie rehabilitacyjne. W dniu 29 marca 2011 r. powód został wypisany w stanie ogólnym dobrym do dalszego leczenia ambulatoryjnego z zaleceniami systematycznego usprawniania stawu kolanowego we własnym zakresie, rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego w trybie planowym, kontroli ortopedycznej za 3 miesiące. Kolejne konsultacje ortopedyczne odbyły się w dniach 21 kwietnia 2011 r i 25 maja 2011r. Obecnie powód nadal skarży się na problemy z chodzeniem na ból, obrzęk i niepewność kolana prawego. Porusza się w ortezie stawu kolanowego z możliwością pełnego obciążenia prawej nogi bez pomocy kul. Nie utyka na prawą nogę i może też poruszać się bez ortezy. Biegły z zakresu ortopedii i traumatologii narządów ruchu rozpoznał u powoda stan po skręceniu stawu kolanowego prawego, uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego, uszkodzenie (złamanie) chrząstki stawowej CMI w obrazie artroskopowym, stan po zabiegu artroskopii diagnostycznej stawu kolanowego prawego, a trwały uszczerbek na zdrowiu powoda z tego tytułu określił na 7%. W ocenie biegłego na obecnym etapie leczenia orteza funkcjonalna statyczna odciążająca kolanowy nie jest konieczna, gdyż chodzenie w niej może doprowadzić do wstecznej niepamięci ruchowej i utrudnić odtworzenie czynnej kontroli nad uszkodzonym stawem kolanowym. Rokowanie u powoda w aspekcie proponowanego leczenia jest korzystne z możliwością powrotu do pracy zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami.
Osadzony razem z powodem w celi numer(...)A. S. (1)także wystąpił z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi ZK wW.o zapłatę 80.000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia. W uzasadnieniu żądania podał, że we wrześniu 2010 r. spadł z taboretu podczas przełączania kanału na telewizorze i doznał uszkodzenia kolana. Jedynym świadkiem tego zdarzenia był współosadzonyM. S.. Sprawa ta toczy się przed Sądem OkręgC.pod sygn. IC 14/11 i powódM. S.złożył w niej zeznania jako świadek (k 322-326)
Ustaleń faktycznych sąd pierwszej instancji dokonał w oparciu o zebrany w sprawie materiał tj. dokumentację magazynową rzeczy osadzonych w celi numer(...)W.w okresie od 1 do 15 lipca 2010 r (k 348), notatkę Kierownika Działu(...)ZK wW.z dnia 1 sierpnia 2012 r. notatkę służbową Kierownika Działu(...)ZK wW.z 25 lipca (k 354), notatkę służbową Kierownika Działu(...)W.z dnia 5 kwietnia 2012 r. (k. 307), pozewA. S. (1)do SO wC.(k. 322), protokołu z rozprawy przed SO wC.z dnia 15 września 2011 r. w sprawie IC 14111 (k. 323-326), dokumentację powoda z(...)Zespołu(...)wB., z ZOZ z AŚW.-(...)(k. 121-151), notatkę lekarzaH. S.z dnia 17 maja 2011 r. (k. 93), opinię biegłego z ortopedii i traumatologii lek.L. K.(k. 232-236), zeznaniaG. P.(k. 345-346), zeznania Kierownika Działu(...)W.A. S. (2)(k. 218) oraz częściowo zeznania powoda.
Zeznaniom powoda (k. 192-193) i świadkaA. S. (1)(k: 163 zakresie w jakim opisali oni przebieg zdarzenia, w wyniku którego powód doznał szkody, Sąd pierwszej instancji odmówił wiary. Zeznania te są sprzeczne z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a w szczególności z dokumentacją magazynową - wykazem rzecz stanowiących własność osób osadzonych razem z powodem w celi numer(...)w okresie od I do 15 lipca 2010 r. Z wykazów tych wynika bowiem, że ani powód ani osoby razem z nim osadzone w w/w okresie w celi nr(...)nie miały odbiornika telewizyjnego. Telewizor posiadał jedynie świadekA. S. (1)okresie od 1 do 15 lipca 2010 r., telewizor ten był zdeponowany w magazynie.
Zdaniem sądu pierwszej instancji powództwo na uwzględnienie nie zasługuje. Nie wykazał bowiem powód aby do wypadku doszło w opisanych przez niego okolicznościach, dlatego też nie można przyjąć aby uszczerbek na zdrowiu, którego doznał powód był wynikiem bezprawnego działania pozwanego.
O kosztach należnych pozwanemu sad orzekł na mocyart. 102 kpczobowiązując powoda do zwrotu pozwanemu części kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 500zł.
Od wyroku tego wniósł apelacje powód. Zaskarżył wyrok częściowo - w pkt. 1 i 2, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie:
1.art. 233 k.p.c.przez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na odmowie waloru wiarygodności zeznaniom naocznego świadkaA. S. (1)oraz przesłuchaniu Powoda, a przyznanie takiego waloru dokumentacji magazynowej Pozwanego bez skonfrontowania tego dowodu z pozostałym materiałem dowodowym, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych,
2. naruszenieart. 217 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.orazart. 303 k.p.c.przez oddalenie wniosku dowodowego o ponowne przesłuchanie Powoda z odebraniem przyrzeczenia, pomimo iż przedmiotem tego wniosku były niewyjaśnione okoliczności istotne dla sprawy.
I Wskazując na powyższe, wnosił o :
1. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. I i 2 oraz uwzględnienie powództwa w całości lub
2. uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt. I 2 oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
3. zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych bądź przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych
Wnosił też o rozpoznanie przez Sąd drugiej instancji postanowienia Sądu pierwszej instancji o oddaleniu wniosku Powoda o ponowne Jego przesłuchanie z odebraniem przyrzeczenia i przeprowadzenie tego przez Sąd drugiej instancji na okoliczności wskazane na rozprawie w dniu 17 lipca 2012r.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja nie jest zasadna i skutku odnieść nie może. Wbrew zarzutom skarżącego sąd pierwszej instancji nie naruszył prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w szczególności nie naruszył wskazywanych w apelacjiart. 217kpc,227 kpc,303 kpciart. 233 §1 kpc, ustalił prawidłowy stan faktyczny, wszechstronnie rozważył zebrany w sprawie materiał dowodowy, dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów, nie naruszył też prawa materialnego.
Nie naruszył sąd pierwszej instancji w szczególnościart. 233 § 1 kpcodmawiając wiary zeznaniom powoda i świadkaA. S. (1). Zgodnie zart. 233 § 1 kpcsąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Ocena wiarygodności i mocy dowodowej  dokonywana jest więc na podstawie przekonania sądu, jego wiedzy i posiadanego doświadczenia życiowego, a nadto winna uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i - ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Zatem skuteczne postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu.
W ocenie Sądu Apelacyjnego w tym stanie rzeczy miał sąd pierwszej instancji podstawy do nie dania wiary zeznaniom powoda i świadkaA. S. (1), co do okoliczności zdarzenia. Trafnie wskazuje bowiem sąd pierwszej instancji , iż z dokumentacji magazynowej wynika, że ani powód ani żaden z osadzonych z powodem więźniów w celi numer(...)nie miał w okresie od 1 lipca do 15 lipca 2010r w celi odbiornika telewizyjnego. Współosadzony z powodemA. S. (1)miał wprawdzie własny telewizory lecz w okresie od 1 do 15 lipca telewizor ten był zdeponowany w magazynie. W pozwanym zakładzie Karnym nie ma telewizorów będących własnością zakładu karnego w celach, a jedynie w świetlicy. Wbrew zarzutom skarżącego nie ma podstaw aby uznać, że dokumentacja magazynowa była niedokładna bądź nierzetelna. Rację ma także sad pierwszej instancji , iż w zeznaniach powoda i św.A. S.są sprzeczności i nieścisłości. Po pierwsze powód nie podał dokładnej daty kiedy zdarzył się wypadek, podał jedynie, że było to w lipcu. Do lekarza powód zgłosił się w dniu 5 lipca 2010r twierdząc, że kolano boli go od dwóch dni. Zatem powód nie zgłosił się do lekarza bezpośrednio po wypadku a dopiero po dwóch dniach, tymczasem św.A. S.twierdził, że już dwie godziny po wypadku kolano powodowi tak spuchło, że poinformowano o wypadku oddziałowego, ten pielęgniarkę, a ona wezwała pogotowie. Słusznie wskazuje także sąd pierwszej instancji na kolejne sprzeczności w zeznaniach powoda i św.S.odnośnie przebiegu samego zdarzenia. I tak św.A. S. (1)twierdził, że powód zanim spadł stał na taborecie 10 – 15 minut, gdyż ustawiał programy, tymczasem powód twierdzi, że jedynie stanął na taborecie i od razu spadł. Powód twierdził nadto, że w celi był wtedy prywatny telewizorA. S., aA. S.twierdzi, że był to telewizor więzienny. Nadto skoro zdarzenie miał miejsce 2 lub 3 lipca, to oprócz powoda i św.S.powinny być w celi także i inne osoby , tymczasem św.A. S.twierdzi, że wtedy w celi był sam. Trafnie także wskazuje sąd pierwszej instancji na fakt, że świadekA. S.wytoczył również przeciwko pozwanemu powództwo o odszkodowanie i zadośćuczynienie oparte na podobnych okolicznościach faktycznych, a mianowicie twierdził, że on także spadł z taboretu podczas obsługi telewizora i w tamtej sprawie jedynym świadkiem zdarzenia był właśnie powód -M. S.. Nadto wcześniej pod sygnaturą IC 622/11 toczyła się sprawa z powództwaA. Z.o zadośćuczynienie i odszkodowanie za uraz nogi doznany w wyniku upadku z taboretu podczas obsługi telewizora umieszczonego w celi.
Dlatego też w tym stanie rzeczy podzielić trzeba dokonaną przez sąd pierwszej instancji ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym odmowę dania wiary zeznaniom powoda i św.A. S.. Nie było też potrzeby, wbrew zarzutom podnoszonym w apelacji ani przez Sądem pierwszej instancji ani przed Sadem Apelacyjnym dopuszczania dowodu z ponownego przesłuchania powoda po odebraniu od niego przyrzeczenia. Powód był przesłuchany , a jego zeznania prawidłowo ocenione jako niewiarygodne w zestawieniu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Reasumując trafne jest w tym stanie rzeczy stanowisko sądu pierwszej instancji, że do urazu nogi powoda nie mogło dojść w opisanych przez powoda okolicznościach. Powód natomiast wiązał odpowiedzialność pozwanego z zaniechaniem w postaci nie zapewnienia mu odpowiedniej jakości sprzętu kwaterunkowego, a to „złą jakością taboretu oraz dodatkowo śliską podłogą”. Trafnie zatem sąd pierwszej instancji przyjął, że w tych okolicznościach sprawy brak jest podstaw zart. 417 § 1 kcdo przypisania pozwanemu odpowiedzialności, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala bowiem na przyjęcie, że działanie pozwanego było sprzeczne z prawem, nie sposób dopatrzyć się także adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zaniechaniem Skarbu Państwa , a szkodą jaką poniósł powód.
Zatem apelację jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić na mocyart. 385 kpc
O kosztach należnych pełnomocnikowi pozwanego orzeczono na mocyart. 98 kpc, Sąd Apelacyjny nie znalazł bowiem podstaw do zastosowania w tym stanie rzeczyart. 102 kpc.