Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 238/13
Data wyroku: 2013-04-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Gawda, Marcjanna Górska, Barbara Hejwowska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 238/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 kwietnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Barbara Hejwowska

Sędziowie:

SA Marcjanna Górska
SA Elżbieta Gawda (spr.)

Protokolant: sekr. sądowy Maciej Mazuryk

po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. w Lublinie
sprawyJ. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji wnioskodawcyJ. W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt VIII U 1698/12

oddala apelację.

III AUa 238/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie wnioskodawcyJ. W.od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.odmawiającej prawa do emerytury.
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach i rozważaniach prawnych:
WnioskodawcaJ. W.ur. dnia (...)złożył w dniu 17 października 2011 r. do pozwanego organu rentowego wniosek o emeryturę w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
Wnioskodawca w okresie aktywności zawodowej był zatrudniony;
- od 1 września 1967 r. do 23 maja 1970 r. w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...), jako posadzkarz,
- od 1 czerwca 1970 r. do 13 września 1977 r. wŁ.Przedsiębiorstwie Budowlanym, jako posadzkarz,
- od 1 marca 1978 r. do 31 grudnia 1993 r. wŁ.Przedsiębiorstwie Budowlanym jako posadzkarz. Ponadto od 18 maja 1994 r. do 28 listopada 1996 r.J. W.prowadził własną działalność gospodarczą pod nazwą „Układanie glazury i terakoty”. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą - pracą na stanowisku glazurnika – rozpoznano u niego chorobę zawodową: „zapalenie skóry rąk pochodzenia zawodowego z wtórną alergizacją”. Od dnia 6 września 1999 r. wnioskodawca jest uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.
Organ rentowy ustalił staż ubezpieczeniowy wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 1999 r. w wymiarze 26 lat i 2 miesięcy, przy czym nie uwzględnił żadnego okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.
Sąd Okręgowy ustalił, że z akt osobowych wnioskodawcy wynika, iż ukończył on w dniu 21 czerwca 1969 r.(...) Szkołę Zawodowądla Pracujących(...) Przedsiębiorstwa Budownictwa (...)wG.w zawodzie posadzkarskim. Po ukończeniu praktycznej nauki zawodu pozostawał w zatrudnieniu w tym przedsiębiorstwie do 23 maja 1973 r., wykonując pracę posadzkarza (układanie glazury i terakoty). Następnie podjął zatrudnienie od 1 czerwca 1970 r. wŁ.Przedsiębiorstwie Budowlanym również jako posadzkarz. W czasie tego zatrudnienia od 18 lutego 1971 r. do 15 grudnia 1972 r. odbywał zasadniczą służę wojskową. Po złożeniu praktycznego egzaminu uzyskał zaświadczenie kwalifikacyjne w zawodzie układacz posadzek. Był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy do 13 września 1977 r., kiedy to stosunek pracy został rozwiązany w związku z porzuceniem pracy.
Ponownie w tym samym przedsiębiorstwie był zatrudniony w okresie od
1 marca 1978 r. do 31 grudnia 1993 r. na stanowisku posadzkarza. Od 29 września 1981 r. do 12 czerwca 1982 r. pracował jako glazurnik na budowie Stacji Obsługi(...)wD.w ramach współpracy międzynarodowej.
J. W.układał glazurę i terakotę na obiektach budowanych przez(...)Przedsiębiorstwo Budowlane. Praca wykonywana była w budynkach przemysłowych i mieszkalnych. Do obowiązków wnioskodawcy należało przygotowanie mieszanek cementu oraz kleju, pasowanie i docinanie płytek oraz ich układanie na zaprawie cementowej lub kleju. Wszystkie czynności wykonywane były ręcznie. Podczas przygotowywania mieszanek kleju i cementu unosił się pył. W przypadku układania glazury w obiektach przemysłowych prace wykonywane były na wysokości.
W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy nie uwzględnił odwołania przywołując przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.).
W świetle art. 184 ust. 1 i 2 cyt. ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego m.in. w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn, a ponadto nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem rozwiązali stosunek pracy.
Warunkiem uzyskania prawa do emerytury jest ponadto wykazanie przez ubezpieczonego, w myśl § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia, iż ma wymagany okres zatrudnienia 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach, wymienionej w wykazie A stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia. Praca w szczególnych warunkach musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
W ocenie Sądu Okręgowego nie budzi wątpliwości fakt, żeJ. W.w okresie całego zatrudnienia wykonywał prace posadzkarza – glazurnika. Ten rodzaj pracy potwierdzili zgodnie przesłuchani w sprawie świadkowieG. L.iR. W.jak i wnioskodawca.
Praca posadzkarza – glazurnika wykonywana w czasie zatrudnienia w przedsiębiorstwie świadczącym usługi budowlane daje podstawę do powiązania z branżą materiałów budowlanych i budownictwem, jednakże ten rodzaj pracy nie został wymieniony ani w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. dziale V „w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych” ani też w resortowym zarządzeniu nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub renty (Dz.Urz. z 1983 r. nr 3, poz. 6).
Wnioskodawca podnosił, że czynności posadzkarza – glazurnika wykonywał w warunkach szkodliwych dla zdrowia (kontakt z pyłem cementowym) co spowodowało chorobę zawodową. W ocenie Sądu Okręgowego okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż decydujące jest to czy rodzaj lub charakter wykonywanej przez ubezpieczonego pracy można zakwalifikować pod którąś z pozycji wymienionych w wykazie A lub B stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2012 r., III UK 86/11, Lex nr 1215157, wyrok SA we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2012 r., III AUa 222/12, Lex nr 1171355, wyrok SN z 23 lutego 2010 r., II UK 188/09, Lex nr 590237).
Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, że ubezpieczony wykonywał prace na stanowisku posadzkarz – płytkarz wymienionym w resortowym wykazie stanowisk do działu III wykazu C cyt. rozporządzenia Sąd Okręgowy zważył, że wykaz C został skreślony z dniem 7 czerwca 1996 r. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 maja 1996 r. (Dz. U. nr 63, poz. 292), a ponadto wymieniał prace w szczególnych warunkach i na stanowiskach pracy o szczególnym charakterze na których zatrudnienie uprawniało do wzrostu emerytury lub renty.
Sąd Okręgowy zważył, że praca na stanowiskach wymienionych w wykazie C załącznika do cyt. rozporządzenia nie stanowi przesłanki nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, gdyż przepis § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia stanowi, że prawo do emerytury w niższym wieku nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku (por. wyrok SN z 6 maja 2004 r. II UK 344/03, OSNP 2004/23/407 i wyrok SN z 30 listopada 2000 r. II UKN 93/00, OSNP 2002/14/337).
W ocenie Sądu OkręgowegoJ. W.nie spełnia warunku co najmniej 15 lat pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, a tym samym brak jest podstaw do przyznania emerytury określonej w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Z tych względów i na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.
Apelację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1
naruszenieart. 328 § 2 k.p.c.poprzez niewyjaśnienie z jakich przyczyn wskazywane przez skarżącego zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 10 stycznia 1991 r. nie znajduje zastosowania w sprawie, mimo że nie zostało uchylone i wymienia stanowisko posadzkarz-płytkarz;

2
naruszenie § 1, 2 i 3 zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w zw. z § 1 ust. 2 i § 18 cyt. rozporządzenia Rady ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. poprzez jego niezastosowanie;

3
naruszenie § 1 i 2 zarządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 26 sierpnia 1988 r. w zw. z § 1 ust. 2 i § 18 cyt. rozporządzenia Rady ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. poprzez jego niezastosowanie;

4
naruszenieart. 184 ust. 1 i 2 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpoprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Powołując powyższe zarzuty apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanieJ. W.prawa do emerytury ewentualnie o ustalenie, że wnioskodawca pracował w warunkach szczególnych w okresie od 1 września 1967 r. do 23 maja 1970 r., od 1 czerwca 1970 r. do 13 września 1977 r., od 1 marca 1978 r. do 4 września 1988 r. oraz od 18 maja 1994 r. do 28 listopada 1996 r. i nabył prawo do wzrostu emerytury.
Apelujący wywodził, że nabył prawo do emerytury na podstawie wykazu C przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 21 maja 1996 r. zmieniającego rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983 r. W tej sytuacji późniejsze uchylenie wykazu C, zgodnie z zasadą ochrony praw nabytych (art. 2 Konstytucji) nie wywiera wpływu na jego sytuację prawną. Nadto zarządzenia resortowe wymienione w apelacji zaliczają pracę wnioskodawcy do prac wykonywanych w warunkach szczególnych.
Z tych względów skarżący uznawał apelację za uzasadnioną.
Opierając się na ustaleniach faktycznych jak i rozważaniach prawnych poczynionych przez Sąd I instancjiSąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny akceptuje w całości zarówno ustalenia faktyczne jak i wywody prawne dokonane przez Sąd pierwszej instancji, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r. II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60).
Zarzuty apelacji nie są trafne. Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c., gdyż wbrew twierdzeniom apelującego zarówno wskazał jak i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Wnioskodawca ubiegał się o prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w warunkach szczególnych. W sprawie niniejszej znajduje zatem zastosowanie art. 184 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS jak i cyt. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Z treści art. 184 ust. 1 pkt 2 wynika, iż w zakresie okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odsyła do przepisów dotychczasowych, zatem do przepisów cyt. rozporządzenia. Z treści § 4 ust. 1 tegoż rozporządzenia wynika, że pracownik nabywa prawo do emerytury, jeżeli wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A.
Wykaz A zawiera prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego i w żadnej z branż nie wymienia pracy posadzkarza-glazurnika. Słusznie zatem Sąd Okręgowy zważył, że wnioskodawca, który całe swoje życie zawodowe pracował jako posadzkarz-glazurnik nie może nabyć prawa do emerytury.
Akty resortowe powołane w apelacji jedynie porządkują i uściślają prace wymienione w rozporządzeniu, ale nie mogą pozostawać z nim w sprzeczności. Źródłem prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach jest ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS jak i cyt. rozporządzenie z 7 lutego 1983 r. Nie jest nim natomiast zarządzenie resortowe, jako że nie stanowi źródła prawa -art. 87 Konstytucji(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2012 r. I UK 403/11 LEX nr 1214549). Skoro praca wykonywana przez wnioskodawcę nie jest wymieniona w wykazie A stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia to skarżący, nie może nabyć prawa do emerytury, gdyż nie przepracował co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych.
Błędne jest stanowisko skarżącego, iż nabył on prawo do emerytury na podstawie wykazu C, stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia. Wykaz C, uchylonyrozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 maja 1996 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 63, poz. 292), wymieniał prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawniało do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej a nie do nabycia prawa do emerytury.
Żądanie zawarte w apelacji ustalenia prawa do wzrostu emerytury nie może być rozpoznane, gdyż stosowanie do treściart. 383 k.p.c.w postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami.
W ocenie Sądu Apelacyjnego wyrok wydany przez Sąd Okręgowy jest prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami, zaś apelacja wnioskodawcy jako całkowicie bezzasadna podlega oddaleniu w trybieart. 385 k.p.c.