Sąd Okręgowy w Rzeszowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 477/13
Data wyroku: 2013-10-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marzena Ossolińska-Plęs, Marcin Świerk, Anna Romańska

Sygn. akt II Ka 477/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 października 2013 r.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział II Karny w składzie:

Przewodniczący: SSO Marcin Świerk
Sędziowie: SO Marzena Ossolińska-Plęs
SR del. Anna Romańska (spr.)
Protokolant: st.sekr.sądowy Katarzyna Czeluśniak

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie - Marioli Zarzyki - Rzucidło

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013 r.
sprawy oskarżonegoB. C.o przestępstwo zart. 157 § 1 kk

na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie
z dnia 13 czerwca 2013 r., sygnatura akt X K 1236/12

I
uchylaorzeczenie zawarte w pkt IV zaskarżonego wyroku i w tym zakresie sprawęprzekazujeSądowi Rejonowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania,

II
w pozostałej części zaskarżony wyrokutrzymuje w mocy,

III
zwalniaoskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze,

IV
zasądzaod oskarżonegoB. C.na rzecz oskarżycieli posiłkowychG. S.iL. S.kwoty po 420 zł (czterysta dwadzieścia złotych) tytułem kosztów związanych z udziałem pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym.

Sygn. akt II Ka 477/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013r. sygn. akt X K 1236/12 Sąd Rejonowy w Rzeszowie w pkt I uznałB. C.za winnego tego, że w dniu 16 lipca 2012r w miejscowościK.gm.B.woj.(...)w wyniku oddania strzału pneumatycznego bronią sportową typu „wiatrówka” postrzelił w prawy staw skokowy małoletniegoM. S.w wyniku czego doznał on rany postrzałowej prawego stawu skokowego z ciałem obcym (śrutem) w kości skokowej, które to obrażenia pociągnęły za sobą naruszenie czynności narządów ciała u pokrzywdzonego na okres powyżej siedmiu dni, to jest występku zart. 157 § 1 k.k.i za to na podstawie powołanego przepisu skazał go na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności.
W pkt II Sąd na podstawieart 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.warunkowo zawiesił oskarżonemu wykonanie kary pozbawienia wolności na okres próby 3(trzech) lat. Wpkt IIIna podstawieart. 73 § 1 k.k.w okresie próby oddał oskarżonego pod dozór kuratora sądowego.
W pkt IV wyroku Sąd na podstawieart. 46 § 1 k.k.zobowiązał oskarżonego do zapłaty na rzecz oskarżycieli posiłkowychG. S.iL. S.solidarnie częściowego obowiązku naprawienia szkody w kwocie 1000 zł ( jeden tysiąc złotych).
Wpkt Vna podstawieart. 627 k.p.k.zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych kwoty po 792 zł ( siedemset dziewięćdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru w sprawie oraz wpkt VIIna rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwocie 1011,42 ( jeden tysiąc jedenaście złotych czterdzieści dwa grosze).
Ponadto wpkt VIna podstawieart. 44 § 1 k.k.orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaci śrutu.

Od powyższego wyroku apelację złożył obrońca oskarżonegoB. C.zaskarżając wyrok w całości.

Na podstawieart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.skarżący wyrokowi zarzucił:
- obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia:

⚫

art. 201 k.p.k.w zw. zart. 5 § 2 k.p.k.wobec uznania opinii biegłego z zakresu balistyki i broni za pełną i niezawierającą wewnętrznych sprzeczności,

art. 7 k.p.k.w zw. zart. 424 § 1 k.p.k.poprzez bezkrytyczne przyjęcie zeznań świadkówW. Z.,K. P.co do przebiegu zdarzenia za wiarygodne i w pełni korespondujące z zeznaniami pokrzywdzonegoM. S., w sytuacji gdyW. Z.jest kuzynem pokrzywdzonego, natomiastK. P.jego sąsiadem,

art. 424 § 2 k.p.k.w zw. zart. 46 § 1 k.k.poprzez niewypowiedzenie się przez Sąd orzekający w sprawie, na jakiej podstawie i w jakim zakresie przyjął obowiązek naprawienia szkody,

- błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, polegający na przyjęciu, że oskarżony oddał starzał do pokrzywdzonego bezpośrednio negując tym samym rykoszet, co w konsekwencji spowodowało uznanie przez Sąd, że oskarżony działał umyślnie i w sposób celowy.

Obrońca oskarżonego wniósł o zmianę wyroku przez uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelację skarżącego jedynie w części uznać należało za zasadną.

Za niesłuszny uznać należy zarzut skarżącego dotyczący obrazyart. 201 k.p.k.w zw. zart. 5 § 2 k.p.k.Opinia jest niepełna przede wszystkim wtedy, gdy nie zawiera odpowiedzi na wszystkie pytania sformułowane w postanowieniu o powołaniu dowodu z opinii biegłego (art. 194 k.p.k.) albo w postanowieniu uzupełniającym (art. 198 § 3k.p.k.). Opinia może być uznana za niepełną także wtedy, gdy nie zawiera kompletnego sprawozdania z przeprowadzonych przez biegłych badań. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18.2.2004 r. (II KK 187/03, R-OSNKW 2004, poz. 328) opinia jest natomiast niejasna w szczególności wówczas, gdy sposób jej sformułowania nie pozwala organowi procesowemu w pełni ocenić, czy jest pełna, lub też nie pozwala zrelatywizować sformułowanych w opinii wniosków z pytaniami zawartymi w postanowieniu. W orzecznictwie stwierdza się, że opinia jest niejasna, gdy jej sformułowanie nie pozwala na zrozumienie wyrażonych w niej ocen i poglądów, a także sposobu dochodzenia do nich, lub też zawiera wewnętrzne sprzeczności, posługuje się nielogicznymi argumentami (post. SN z 1.9.1975 r.,Z 24/75, OSNKW 1975, Nr 12, poz. 172). Z kolei sprzeczność wewnętrzna opinii zachodzi zarówno wówczas, gdy odpowiedzi na pytania sformułowane we wnioskach końcowych wzajemnie się wykluczają, jak też wówczas, gdy wnioski żadną miarą nie dadzą się pogodzić z wynikami badań zrelacjonowanymi w opinii.
Nie można zgodzić się ze skarżącym, że biegły nie zadał sobie trudu dla ustalenia jakie cechy i ubytki zewnętrzne musiałyby charakteryzować śrut, aby stwierdzić, że uległ on rykoszetowaniu. Biegły przeprowadził eksperyment badawczy podczas, którego oddał strzałz karabinku pneumatycznego do podłoża kamienistego oraz do tego samego kamienia pokrytego ziemią (k. 194 t. I). Biegły wykazał, że podczas kontaktu pocisku z kamieniem zatarciu ulegają fabryczne wyżłobienia/ryflowania, natomiast w przypadku kontaktuz ziemią/piaskiem również zatarciu ulegają fabryczne wyżłobienia/ryflowania ale dodatkowo pojawiają się mocne wgłębienia z obecnością wtrąceń mineralnych. Reasumując biegły wykazał, jakie cechy charakteryzują pocisk po rykoszetowaniu od podłoża. Biegły określając położenie pokrzywdzonego w chwili strzału, oparł się na wszystkich niezbędnych dla sporządzenia opinii dowodach w tym na wyjaśnieniach oskarżonego, zeznaniach pokrzywdzonego oraz świadków (k. 192 t. I). Wersje o wzajemnym usytuowaniu oskarżonego i pokrzywdzonego podawane przez oskarżonego i świadków są zbieżne Opinia balistyczna zawiera odpowiedzi na postawione pytanie, konkluzje w niej zawarte poprzedzone są przesłankami, które do nich doprowadziły. Trafnie więc uznał Sąd I instancji, iż opinia sporządzona przez biegłego z zakresu balistyki jest jasna, pełna nie zawierająca sprzeczności, a przez to zasługująca na danie jej przymiotu wiarygodności.
Nie można dopatrywać się w sposobie procedowania przez Sąd Rejonowy obrazyart. 5 § 2 kpkstanowiącego zasadęin dubio pro reo, to jest zakazu usuwania wątpliwości rysujących się na tle sprawy na niekorzyść oskarżonego. Godzi się podkreślić, że jeżeli z materiału dowodowego sprawy wynikają różne wersje zdarzenia, to nie jest to równoznaczne z istnieniem nie dających się usunąć wątpliwości w rozumieniuart 5 § 2 kpk. W takim wypadku sąd orzekający zobowiązany jest do dokonania ustaleń na podstawie swobodnej oceny dowodów i dopiero wówczas gdy wątpliwości nie zostaną usunięte, należy tłumaczyć je na korzyść oskarżonego( zob. postanowienie Sądu najwyższego z 16.06.05r., sygn. II KK 257/04, OSNKW 2005/09/86).W niniejszej sprawie nie można się dopatrzyć błędnego procedowania i rozumowania sądua quo, gdyż sąd ten poczynił stanowcze ustalenia co do przebiegu zdarzenia i sprawstwa oskarżonego, w sposób nie pozostawiający co do tego wątpliwości.
Skarżący zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego związaną z oceną dowodów, co zdaniem apelującego przełożyć się miało na błędne ustalenia faktyczne.
Przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną prawa procesowego (art. 7) m.in. wtedy, gdy:
1) jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410), i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 §2),
2) stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4),
3) jest wyczerpująco i logicznie - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego - uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1).(Por. SN WRN149/90, OSNKW 1991, nr 7, poz. 41.).
Należy z całą mocą podkreślić, iż ocena materiału dowodowego przeprowadzona przez Sąd I instancji w żadnym wypadku nie narusza dyspozycji normyart. 7 k.p.k.Sąd I instancji dokonał swobodnej, a nie dowolnej oceny dowodów. Dostrzegając rysującą się na tym tle sprzeczność między wyjaśnieniami oskarżonego a zeznaniami świadków, w tym pokrzywdzonego, Sąd I instancji wnikliwie przeanalizował te dowody, wskazując, jakie fakty uznał za udowodnione i na jakich w tej mierze oparł się dowodach oraz szczegółowo odniósł się do przyczyn, z powodu których wyjaśnieniom oskarżonego odmówił częściowo wiarygodności i mocy dowodowej. Twierdzenia skarżącego stanowią jedynie polemiką z ustaleniami Sądu I instancji. Sądmeritiiwskazał, że świadkowie zeznawali w sposób logiczny i spójny, nie pominęli przy tym zaczepki słownej skierowanej przez pokrzywdzonegoM. S.do oskarżonego. Tak więc twierdzenie apelującego, iż na wiarygodność świadków wpływał ich bliski stosunek z osobą pokrzywdzonego, jest niezasadne, gdyż świadkowie opisując przebieg zdarzenia nie pominęli słów skierowanych przez pokrzywdzonego, a mogących przedstawićM. S.w niekorzystnym świetle.

Ocena zeznań świadków dokonana przez Sąd I instancji stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności sprawy przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, a także znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku.
Sąd oparł się na zeznaniach pokrzywdzonegoM. S.oraz świadkówW. Z.orazK. P.i w sposób przekonujący uzasadnił, dlaczego tak postąpił. Twierdzenia apelacji zaś to jedynie przeciwstawienie wersji zdarzeń wynikającej z zeznań wskazanych wyżej osób wersji wynikającej z wyjaśnień oskarżonego. Apelujący twierdzi, że prawdziwe są wypowiedzi oskarżonego, Sąd zaś uznaje, że tak nie jest. Swobodna ocena materiału dowodowego z wykorzystaniem zasad logicznego rozumowania i w zgodzie ze wskazaniami wiedzy oraz doświadczenia życiowego uwzględniająca całokształt zgromadzonych dowodów pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k., a ustalenia, poczynione w oparciu o ten proces decyzyjny, nie zostały podważone zarzutami apelacji. Nie było więc błędnym ustaleniem faktycznym przyjęcie sprawstwa oskarżonego w zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia przez niegoart. 157 § 1 k.k.Ponadto stwierdzić należy, że orzeczona kara z warunkowym zawieszeniem wykonania odpowiada stopniowi społecznej szkodliwości i stopniowi winy , uwzględnia cele które kara ma osiągnąć, w szczególności cel wychowawczy wobec oskarżonego. Nie budzi też zastrzeżeń orzeczenie o przepadku dowodu rzeczowego.
Wobec powyższego, skoro argumenty przytoczone na poparcie zarzutów apelacyjnych sformułowanych w apelacji odnośnie przyjęcia sprawstwa i winy oskarżonego okazały się bezzasadne i Sąd Okręgowy nie stwierdził innych uchybień poza granicami apelacji, zaskarżony wyrok w części dotyczącej sprawstwa i winy oskarżonego oraz orzeczonej kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania oraz przepadku, a także kosztów procesu należało utrzymać w mocy.

Za słuszny należy natomiast uznać zarzut obrazyart. 424 § 2 k.p.k.w zakresie dotyczącym orzeczenia opartego oart. 46 § 1 k.k., ponadto w tym zakresie Sąd z urzędu dopatrzył się błędów w procedowaniu, które skutkowały uchyleniem zaskarżonego wyroku w tej części i przekazaniem do ponownego rozpoznania.
Sąd I instancji zasądzając na rzecz oskarżycieli posiłkowych obowiązek naprawienia szkody na podstawieart. 46 § 1 kknaruszył dyspozycję zawartą wart. 410 kpk, zgodnie z którą podstawę wyroku stanowią wszystkie okoliczności ujawnione w toku rozprawy głównej. Wskazać w tym miejscu należy, iż Sąd I instancji w toku przewodu sądowego nie ujawnił dokumentów przedstawionych przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych, a wykazujących koszty, jakie oskarżyciele posiłkowi ponieśli w związku ze zdarzeniem. Wnioskiem z dnia 4 stycznia 2013r.L.iG. S.wystąpili o dopuszczenie w charakterze oskarżycieli posiłkowych oraz o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody w łącznej wysokości 1976,55 zł. (k. 81 t. I). Do wniosku dołączyli szereg dokumentów przedstawiających wydatki przez nich poniesione na skutek zdarzenia.Na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013r. pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych złożył przedmiotowy wniosek wraz z paragonami i fakturami. Następnie pismem z dnia 14 stycznia 2013r. pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych przedłożył szczegółowe wyliczenie kwot objętych wnioskiem (k. 119 t. I), które następnie dołączono do akt sprawy. Sąd I instancji na rozprawie w dniu 21 lutego 2013r. odczytał jedynie pisma pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych z dnia 14 stycznia 2013r., jednak pismo to nie zawierało załączników w postaci faktur i paragonów. W toku przewodu sądowego nie ujawniono, jako dowodów przedłożonych przez oskarżycieli posiłkowych paragonów oraz faktur obrazujących poniesione przez nich wydatki, a przesłuchanieL.iG. S.w charakterze świadków w sposób szczątkowy odnosiło się do faktów mających być podstawą orzeczenia obowiązku naprawienia szkody. Konsekwencją braku ujawnienia wskazanych wyżej dokumentów był brak wskazania w uzasadnieniu, na jakiej podstawie i w jakiej części Sąd I instancji przyjął obowiązek naprawienia szkody.
Stwierdzić zatem należy, iż wykazane uchybienie mogło mieć wpływ na treść orzeczenia. Dlatego też Sąd odwoławczy uznał, że koniecznym jest uchylenie pkt IV wyroku w zakresie orzeczenia obowiązku naprawienia szkody i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie celem bezpośredniego przeprowadzenia ponownie postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do orzeczenia w przedmiocie wniosku rodziców pokrzywdzonego.
Sąd ponownie rozpoznając sprawę winien:

-

przesłuchać oskarżonego, o ile nie skorzysta on z prawa do odmowy składania wyjaśnień w zakresie istotnym dla orzeczenia obowiązku naprawienia jako środka karnego;

przesłuchać świadkówL. S.iG. S., dokładnie przepytując ich na okoliczność powstania po ich stronie szkody i jej wysokości;

dopuścić jako dowód dokumenty załączone przez oskarżycieli posiłkowych w postaci paragonów i faktur i należycie ujawnić je na rozprawie;

dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z regułamiart. 7 kpk, dokonać ustaleń w zakresie powstania i wysokości szkody, orzec w przedmiocie wniosku o nałożenie obowiązku naprawienia szkody, oraz wydane orzeczenie należycie uzasadnić zgodnie z wymogami określonymi wart. 424 kpk.

Orzeczenie znajduje oparcie wart. 437§1i2kpk,art. 438 pkt 2 kpk,art. 456 kpk.
Sąd na podstawieart. 624 kpkw zw. zart. 634 kpkzwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, mając na uwadze jego nienajlepszą sytuację majątkową oraz dotychczasowe obciążenie go kosztami w I instancji.
Sąd na podstawieart. 636§1 kpkzasądził od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych koszty związane z udziałem pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym.