Sąd Okręgowy w Białymstoku
VIII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VIII Ka 233/13
Data wyroku: 2013-05-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Kamiński
Słowa kluczowe: Postępowanie W Sprawach O Wykroczenia, Wykroczenie, Złagodzenie Kary
Podstawa prawna: art. 86§1 kw, art. 97 kw
Teza: "... z punktu widzenia oceny odpowiedzialności za omawiany czyn z art. 86§1 kw decydujące znaczenie ma to, czyje zachowanie doprowadziło do sytuacji kolizyjnej (chodzi o to, kto pierwszy naruszył normę nakazu czy zakazu, a nie kto wtórnie powinien był sprostać wytworzonemu wcześniej zagrożeniu bezpieczeństwa)".

Sygn. akt VIII Ka 233/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 maja 2013 roku
Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący-Sędzia SO Krzysztof Kamiński
Protokolant: Aneta Chardziejko
bez udziału oskarżyciela publicznego,po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. sprawyP. P.obwinionego o czyny z art. 86§1 k.w. i art. 97 k.w. na skutek apelacji wniesionej przez obwinionego od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 8 lutego 2013 r. (sygn. akt XIII W 3240/12):

I
Zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że łagodzi orzeczoną wobec obwinionego karę grzywny do kwoty 400-zł. (czterystu złotych).

II
W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy.

III. Zasądza od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 40-zł. (czterdziestu złotych) tytułem opłaty za obie instancje i obciąża go zryczałtowanymi wydatkami za postępowanie odwoławcze w kwocie 50-zł. (pięćdziesięciu złotych).

UZASADNIENIE
P. P.został obwiniony o to, że:
1. w dniu 4.07.2012r. około godz. 11.05 w(...)na skrzyżowaniuul. (...)I kierując samochodem marki(...)onr rej. (...)podczas zmiany pasa ruchu nie zachował szczególnej ostrożności w wyniku czego nie ustąpił pierwszeństwa kierującemu samochodem marki(...)onr rej. (...)doprowadzając do zderzenia obu pojazdów. Czynem swym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, to jest o czyn z art. 86§1 k.w.
2. w miejscu i czasie jak wyżej kierując samochodem jak w pkt 1 nie podając swoich danych personalnych oraz z zakresu polisy OC oddalił się z miejsca zdarzenia, to jest o czyn z art. 97 k.w.
Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 8 lutego 2013 r. w sprawie o sygn. akt XIII W 3240/12 obwinionegoP. P.uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i za to na podstawie art. 86§1 k.w. w zw. z art. 9§2 k.w. wymierzył karę 800 (ośmiuset) złotych grzywny.
Zasądził od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 80 (osiemdziesiąt) złotych tytułem opłaty i kwotę 100 (stu) złotych tytułem zryczałtowanych wydatków postępowania.
Powyższy wyrok, w zakresie kary za czyn zart. 86 § 1kw, a w całości za czyn zart. 97k.w. zaskarżył obwiniony. Na podstawieart. 427§2 k.p.k.iart. 438 pkt 2 k.p.k.w zw. zart. 109§2 k.p.w.wyrokowi temu zarzucił:
1) obrazę przepisów postępowania mająca wpływ na treść wyroku, a mianowicie naruszenie artykułukodeksu postępowania karnego, tj.art. 4, 5, 7, 8, 410 k.p.k.w zw. zart. 8 k.p.w.wyrażającą się w odmówieniu wiarygodności zeznaniom obwinionego dotyczącym przebiegu zdarzenia samej kolizji oraz okoliczności, w jakich został wezwany do złożenia wyjaśnień po zdarzeniu, a także nieustaleniu wszystkich faktów istotnych dla sprawy, tj. np. naruszenia przez pokrzywdzonego zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a także przyjęcia jedynie jego zeznań za wiarygodne, mimo braku jakichkolwiek innych dowodów potwierdzających jego wersję zdarzenia oraz istnienie sprzeczności w zeznaniach funkcjonariusza Policji.
Na podstawieart. 427 § 2 kpkiart. 438 pkt 3 kpkw zw. zart. 109 § 2 kpkwyrokowi temu zarzucił:
1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mającą wpływ ma jego treść polegający na stwierdzeniu, że:
-obwiniony był wyłącznym sprawcą kolizji drogowej,
-pokrzywdzony nie przyczynił się do powstania kolizji drogowej,
-obwiniony uchylił się od okazania uprawnionemu organowi dokumentów.
Wskazując na powyższe zarzuty, na podstawieart. 427§1 i art. 437§1 k.p.w.w zw. zart. 109§2 k.p.w.wniósł o:
1) zmianę zaskarżonego wyroku w całości w odniesieniu do czynu z art. 97 k.w. przez odmienne orzeczenie co do istoty sprawy, tj. uniewinnienie obwinionego, albo
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości w odniesieniu do czynu z art. 97 k.w. i przekazanie sprawy w całości Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, oraz
3) zmianę wyroku w zakresie orzeczonej kary za czyn z art. 86§1 k.w. poprzez wymierzenie kary w dolnych granicach zagrożenia ustawowego.
Nadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczność, iż na samochodzie, którym jechał podczas kolizji, nigdy nie był montowany bagażnik, który umożliwiałby przewożenie ładunku, np. drabiny.
Na podstawieart. 118§2 k.p.w.wniósł o zasądzenie na rzecz obwinionego od Skarbu Państwa kosztów postępowania odwoławczego.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 28 maja 2013 roku obwiniony cofnął wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (k. 75).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest zasadna o tyle, o ile kwestionuje wymiar orzeczonej wobec obwinionego kary grzywny.
Wbrew twierdzeniom apelującego, Sąd Okręgowy nie stwierdził uchybień, które rodziłyby wątpliwości co do merytorycznej trafności zaskarżonego wyroku (z wyjątkiem orzeczonej kary, o czym niżej). Postępowanie rozpoznawcze w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. W pisemnym uzasadnieniu wyroku Sądmeritipoddał logicznej analizie zgromadzone w sprawie dowody. Wnioski ocenne Sądu pierwszej instancji są nie wykraczają poza granice ocen zakreślonych dyspozycjąart. 7 k.p.k.w zw. zart. 8 k.p.w.Jako takie nie wzbudziły wątpliwości Sądu Okręgowego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów obrazyart. 4 k.p.k.,art. 5 k.p.k.,art. 8 k.p.k.iart. 410 k.p.k.wskazać należy, że są one bezzasadne w stopniu oczywistym i są efektem wadliwej interpretacji przepisów prawa oraz nieznajomości orzecznictwa sądowego. I tak:
Zasada obiektywizmu, o której mowaart. 4 k.p.k.(w zw. zart. 8 k.p.w.), podobnie jak zasady określone wart. 5 k.p.k.(w zw. zart. 8 k.p.w.), należą do dyrektyw o charakterze ogólnym, stąd też naruszenie tychże przepisów nie może stanowić samodzielnych podstawy apelacji (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2013 r., III KK 117/12, OSNKW 2013/3/25, LEX nr 1277733)
O naruszeniuart. 5§2 k.p.k.(w zw. zart. 8 k.p.w.) można mówić jedynie wówczas, gdy sąd (a nie strona), mimo powziętych w sprawie wątpliwości co do stanu faktycznego, przyjmuje wersję wydarzeń niekorzystną dla oskarżonego (vide m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r., V KK 61/12, LEX nr 1228657). Analiza uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie daje żadnych podstaw do twierdzenia, że takie wątpliwości powziął.
Z koleiart. 5§1 k.p.k.(w zw. zart. 8 k.p.w.) statuuje zasadę domniemania niewinności („obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona”) i trudno zrozumieć intencje autora apelacji formułującego zarzut obrazy tego przepisu na obecnym etapie postępowania. Podobnie, jak w przypadku zarzutuart. 8 k.p.w., odsyłającego do odpowiednich przepisówKodeksu postępowania karnego.
Obraza przepisuart. 410 k.p.k.(w zw. zart. 82§2 k.p.w.).zachodzi wówczas, gdy przy wyrokowaniu sąd opiera się na materiale nieujawnionym na rozprawie głównej oraz gdy opiera się na części materiału ujawnionego. Dokonanie oceny dowodów – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – nie stanowi natomiast uchybienia dyspozycjiart. 410 k.p.k.(por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2013 r., II AKa 256/12, LEX nr 1271886).
Zarzut obrazyart. 7 k.p.k.(w zw. zart. 8 k.p.w) jest wynikiem odmiennej oceny dowodów (ogranicza się do przedstawienia okoliczności czynu z punktu widzenia apelującego) i jako taki nie zasługuje na uwzględnienie. Jak bowiem wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy (por. m.in. wyrok z 24 marca 1975 r., II KR 355/74, OSNPG 1975 r., Nr 9, poz. 84) możliwość przeciwstawienia ustaleniom sądu orzekającego odmiennego poglądu, nie może prowadzić do wniosku o dokonaniu przez sąd wadliwej oceny dowodów. Zwłaszcza wówczas, gdy – jak w przedmiotowej sprawie –:
- po pierwsze, Sąd I instancji w pisemnych motywach wyroku szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko, wskazując przy tym fakty, jakie uznał za udowodnione lub nie udowodnione, na jakich oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych;
- po drugie, po drugie, sądowa ocena dowodów nie wykazuje błędów natury faktycznej (niezgodności z treścią dowodu, pominięcia pewnych dowodów) lub logicznej (błędów rozumowania i wnioskowania) oraz nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy (art. 7 k.p.k.).
Wobec wszechstronnych rozważań przeprowadzonych przez Sąd I instancji, prezentowanych w pisemnych motywach rozstrzygnięcia, odnoszących się także do kwestii sygnalizowanych w środku odwoławczym, zbędnym jest przywoływanie na obecnym etapie postępowania tych samych okoliczności i komentowania w szerszym zakresie spornego orzeczenia.
W tym miejscu wskazać jedynie należy, że z punktu widzenia oceny odpowiedzialności za omawiany czyn z art. 86§1 k.w. decydujące znaczenie ma to, czyje zachowanie doprowadziło do sytuacji kolizyjnej (chodzi o to, kto pierwszy naruszył normę nakazu czy zakazu, a nie kto wtórnie powinien był sprostać wytworzonemu wcześniej zagrożeniu bezpieczeństwa). W świetle zgromadzonych w sprawie dowodów nie budzi wątpliwości, że sytuację kolizyjną spowodował obwiniony, który wykonując manewr zmiany pasa ruchu, wymagający zachowania nie „zwykłej”, a „szczególnej ostrożności”; takiej ostrożności nie zachował.
Podkreślić należy, że warunkiem sprostania obowiązkowi szczególnej ostrożności, nałożonemu na uczestnika ruchu drogowego w sytuacjach wskazanych w ustawie (m.in. przy zmianie pasa ruchu), jest nieustająca obserwacja sytuacji na drodze, umożliwiająca percepcję wszystkich zmian i odpowiednie dostosowanie się do nich. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2009 r., V KK 34/09, OSNKW 2009/9/81, Biul.SN 2009/9/18LEX nr 517097).ObwinionyP. P.wjeżdżając nagle na pas ruchu, którym poruszał sięM. K.samochodem m-ki(...), zajechał mu drogę i nie dał mu szans na jakąkolwiek reakcję obronną. Zachowaniem tym zrealizował dyspozycję art. 86§1 k.w.
W realiach niniejszej sprawy doprawdy zdumiewające są poglądy apelującego, starającego się obarczyć winą za zaistniałą kolizję pokrzywdzonegoM. K.. Zważywszy, że – jak już wspomniano – do sytuacji kolizyjnej doprowadziłP. P..
Z punktu widzenia oceny prawnej przedmiotowej kolizji nie mają żadnego znaczenia rozbieżności w zeznaniachM. P., która nie była świadkiem zdarzenia.
Wskazać należy, że odpowiedzialność za czyn z art. 86§1 k.w. ogranicza się do spowodowania zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. W tej sytuacji nie ma istotnego znaczenia, co obwiniony przewoził na dachu swego pojazdu.
Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował i zakwalifikował zachowanie obwinionego, które miało miejsce bezpośrednio po kolizji. Zważywszy, że zgodnie zart. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w zaistniałych okolicznościach kierujący pojazdem ma obowiązek zatrzymać pojazd i podać swoje dane personalne (oraz z zakresu polisy OC) na żądanieosoby uczestniczącej w kolizji. Skoro obwiniony tego nie uczynił, dopuścił wykroczenia zart. 97k.w.
Należy natomiast zgodzić się z obwinionym, iż orzeczona wobec niego kara grzywny w wymiarze 800zł. jest niewspółmierna w stopniu nieakceptowanym (art. 438 pkt 4 k.p.k.w zw. zart. 109§2 k.p.w.). Nie uwzględnia ona bowiem stopnia społecznej szkodliwości przypisanych obwinionemu czynów, którego – w realiach niniejszej sprawy – nie sposób przeceniać. Poglądu tego nie zmienia fakt, iż obwiniony uzyskuje dosyć duże dochody (w kwocie ok. 5.000-zł. miesięcznie). Dlatego karę grzywny złagodzono do kwoty 400-zł. W ocenie Sądu Okręgowego kara w takiej wysokości spełni cele w zakresie społecznego oddziaływania oraz cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma ona osiągnąć w stosunku do obwinionego.
Nie stwierdzając innych uchybień, które mogły mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, orzeczono, jak w pkt. II sentencji niniejszego wyroku.
O kosztach sądowych orzeczono – w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik procesu – na mocyart. 119 k.p.w.w zw. zart. 636§1 k.p.k., w tym o wysokości zryczałtowanych wydatków w sprawach o wykroczenia za postępowanie przed sądem drugiej instancji na mocy§3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 2001 r.w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków …. (Dz. U. Nr 118 , poz. 1269), zaś o opłacie na mocyart. 21 pkt 2w zw. zart. 10w zw. zart. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(t.j. Dz. U. Nr 49, poz. 223 z późn. zm.).