Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2123/12
Data wyroku: 2013-06-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Woźnowska-Gallos, Krystyna Merker, Ewelina Kocurek-Grabowska

Sygn. akt III AUa 2123/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 czerwca 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Krystyna Merker (spr.)

Sędziowie

SSA Małgorzata Woźnowska-Gallos
SSO del. Ewelina Kocurek - Grabowska

Protokolant

Aneta Szafruga

po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaJ. W.(J. W.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział
wR.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku

z dnia 10 września 2012r. sygn. akt IX U 324/12

zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddala odwołanie.
/-/ SSO del. E.Kocurek-Grabowska /-/ SSA K.Merker /-/ SSA M.Woźnowska-Gallos

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 2123/12

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 września 2012 r., sygn. akt IX U 324/12, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia 31 stycznia 2012 r. w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemuJ. W.prawo do emerytury począwszy od 1 września 2012 r.
Na podstawie akt organu rentowego, akt osobowych ubezpieczonego, zeznań świadkówJ. G.,Z. K.oraz zeznań ubezpieczonegoSąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczonyJ. W.urodził się w dniu (...)W dniu 27.01.2011r. po raz pierwszy wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień do wcześniejszej emerytury.
Oddział ZUS decyzją z dnia 23.02.2011r., zmienioną decyzją z 15.04.2011r., odmówił prawa do wnioskowanego świadczenia. Organ rentowy uznał za udowodniony na dzień 1.01.1999r. okres składkowy i nieskładkowy w łącznym wymiarze 30 lat, 4 miesięcy i 1 dnia - w tym 6 lat, 8 miesięcy i 29 dni okresów pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach,to jest okresy zatrudnienia od dnia 1.04.1971r. do dnia 5.01.1973r. wKombinacie (...) S.A.Koksownia(...)na stanowisku laboranta oraz od dnia 1.01.1994r. do dnia 31.12.1998r. wKWK (...)wC.na stanowisku maszynisty turbogeneratora, konserwatora maszyni urządzeń przeróbki mechanicznej węgla.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 20.09.2011r. tutejszy Sąd Okręgowy oddalił odwołanie ubezpieczonego w sytuacji, gdy pomimo bezspornego osiągnięcia przez ubezpieczonego wieku emerytalnego 60 lat, a także posiadania przez wymienionego na dzień 1.01.1999r. wymaganego 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego, ubezpieczony nie rozwiązał stosunku pracy i pozostawał nadal w zatrudnieniu w Miejskim Ośrodku Sportu i Rekreacji wC..
Zgodnie z poczynionymi ustaleniami faktycznymi w okresie od dnia 16.01.1985r. do dnia 10.12.1999r. ubezpieczony był zatrudniony w(...) S.A.KWK (...)wC.kolejno na stanowiskach:
- od dnia 16.01.1985r. do dnia 14.04.1985r. - st. rzemieślnika n/p,
- od dnia 15.04.1985r. do dnia 30.06.1987r. - kierowcy n/p,
- od dnia 1.07.1987r. do dnia 31.12.1993r. - mechanika - kierowcy n/p,
- od dnia 1.01.1994r. do dnia 09.03.1994r. - maszynisty turbogeneratora n/p,
- od dnia 10.03.1994r. do dnia 30.06.1996r. - konserwatora urządzeń przerób -
ślusarza na przeróbce,
- od dnia 1.07.1996r. do dnia 10.12.1999r. - konserwatora urządzeń przerób.-
st. ślusarza na przeróbce (według świadectwa pracy z dnia 10.12.1999r., k.21 akt
rentowych).
Zaskarżoną decyzją z dnia 31.01.2012r. organ rentowy działając w oparciuoart. l14 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychponownie odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury na podstawieart. 184powołanej powyżej ustawy w związku z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzew sytuacji, gdy ubezpieczony nie przedłożył żadnych nowych dowodów mających wpływ na prawodo świadczenia i tym samym nadal nie udowodnił wymaganego co najmniej piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stalei w pełnym wymiarze czasu pracy.
Ubezpieczony w odwołaniu wnosił o zaliczenie do okresów pracyw szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od dnia 16.01.1985r. do dnia 31.12.1993r. j.w.
Sąd I instancji wskazał, że ubezpieczony w spornym okresie był zatrudnionyw(...) S.A.KWK (...)wC.w dziale transportu jako kierowca samochodu przystosowanego do przewożenia materiałów niebezpiecznych. Był to samochódmarki Ż., którym ubezpieczony przewoził pomiędzy Oddziałami kopalni, a także poza jej terenem butle tlenowei acetylenowe. Samochód ten był samochodem specjalistycznym w takim rozumieniu, że miał on zainstalowane specjalne skrzynie na butle - ładunkowe, był oznakowany jako samochód specjalistyczny żółtymi tablicami z przodu i z tyłu oraz wyposażonyw specjalne gaśnice. Miał też specjalne dopuszczenie do ruchu, do przewozu materiałów niebezpiecznych. Do obowiązków ubezpieczonego w okresie jw. należał też załadunek i rozładunek przewożonych butli.
Dalej Sąd Okręgowy ustalił, że pełne butle pobierał z magazynu przystosowanego do przechowywania materiałów niebezpiecznych, a przywoził puste. Ubezpieczony ukończył kurs uprawniający go do przewozu takich towarów, co było warunkiem wykonywania pracy w tym charakterze. Była to praca niebezpieczna, gdyż przy awarii lub kolizji mogło dojść do wybuchu. Ubezpieczony pracę w tym charakterze wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy od godziny 6.00do godziny 14.00. W związku z wytyczonym do obsługi dużym terenem, obejmującym około 100 oddziałów zdarzało się niejednokrotnie, iż pracowałw godzinach nadliczbowych.
Ubezpieczony nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, zaś w dniu 31.08.2012r. rozwiązał stosunek pracy z Miejskim Ośrodkiem Sportu i RekreacjiwC..
Sąd Okręgowy wskazując na treśćart. 184, art. 32 ustawy z dnia 17.12.1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. Nr 39,poz. 353 ze zm.) i§ 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) uznał,że przeprowadzone postępowanie dowodowe w sprawie pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż ubezpieczony w spornym okresie od dnia 16.01.1985r. do dnia 31.12.1993r. pracując w(...) S.A.KWK (...)wC.wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace w warunkach szczególnych wymienione w Wykazie A, Dziale VIII, poz. 2,to jest „prace kierowców samochodów specjalistycznych”, gdy prace związanez załadunkiem i rozładunkiem butli gazowych oraz ich montażem miały charakter wyłącznie marginalny, a nadto gdy nierozerwalnie i ściśle związane były z pracą kierowcy jw.
Ustalając powyższe w zakresie rzeczywiście wykonywanej pracy przez ubezpieczonego w wymienionym okresie, Sąd Okręgowy oparł się na danych wynikających ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, a w szczególności dokumentacji znajdującej się w aktach osobowych, a także zeznaniach świadków oraz ubezpieczonego.
Sąd I instancji zaznaczył, że z powyższej dokumentacji, nie kwestionowanej przez żadną ze stron, jednoznacznie wynika, iż ubezpieczony w okresach jw. stalei w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach jako kierowca samochodów specjalistycznych. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w pełni potwierdza zeznania ubezpieczonego oraz świadków w zakresie wymiaru i charakteru wykonywanej pracy.
Rozstrzygając w sprawie Sąd Okręgowy stwierdził, iż ubezpieczony spełnia wszystkie konieczne przesłanki do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury,o których mowa w art. 184 powołanej ustawy, w tym udowodnił, przy uwzględnieniu okresu jw. uznanego przez Sąd, okres pracy w szczególnych warunkach przekraczający 15 lat.
W konsekwencji takiego stanowiska Sąd I instancji z mocyart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu na podstawieart. 32w związku zart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprawo do emerytury począwszy od dnia1 września 2012r. tj. od następnego dnia po rozwiązaniu stosunku pracy.
Apelację od wyroku wniósł organ rentowy.
Zaskarżył on wyrok w całości, zarzucając mu:
1) naruszenie przepisów prawa procesowego:
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, a przez to błędną jego ocenę prowadzącą do przyjęcia, iż ubezpieczony spełnił warunki do nabycia świadczenia emerytalnego,
2) naruszenie prawa materialnego:
-art. 184w/z zart. 32 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009r., nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. z 1985r. nr 7, poz. 21 z późn. zm.) przez niewłaściwe zastosowanie i konstatację, iż ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w szczególnych warunkach przez wymagany okres zatrudnienia.
W oparciu o powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie orzeczenia Sądu I instancjii przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Skarżący podniósł, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, iż ubezpieczony w okresie od 16 stycznia 1985r. do 14 kwietnia 1985r. wykonywał pracę „st. rzemieślnika na powierzchni”, a w okresie od 1 lipca 1987r.do 31 grudnia 1993r. pracę „mechanik-kierowca na powierzchni”.
Jedynie pomiędzy tymi okresami miał wykonywać pracę „kierowcy na powierzchni” choć bez sprecyzowania rodzaju kierowanych pojazdów (świadectwo pracyz 10.12.1999r.).
Apelujący zwrócił uwagę na fakt, że z pisma Kompanii Węglowej z 17 grudnia 2010r. wynika, iż stanowisko mechanika-kierowcy w oddziale transportu samochodowego nie jest zaliczane do pracy w szczególnych warunkach.Dokumentom tym Sąd I instancji odmówił znaczenia dla sprawy bez podania przyczyny odmowy przyznania im wiarygodności i mocy dowodowej. Nadto zdaniem organu rentowego oparcie się przez Sąd I instancji na zeznaniach świadków przy braku odzwierciedlenia ich treści w dokumentacji pracowniczej i aktach rentowych ubezpieczonego budzi zastrzeżenia.
Apelujący zarzucił, że na dzień wydania decyzji organu rentowego (31.01.2012r.) ubezpieczony nie spełniał również warunku rozwiązania stosunku pracy, co stanowi samodzielną i wystarczającą przesłankę oddalenia odwołania.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 12 czerwca 2013 r. pełnomocnik ubezpieczonego wniósł o oddalenie apelacji.
Ubezpieczony na rozprawie apelacyjnej wyjaśnił, że w latach od 1 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1993r. wykonywał obok czynności kierowcy samochodów specjalistycznych prace związane z naprawą samochodówmarki Ż.iS..Były to prace mechaniczne różne i sprowadzały się do pracy w kanałach, jak i poza kanałami.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest uzasadniona i w konsekwencji zasługuje na uwzględnienie.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie było ustalenie czy na dzień1 stycznia 1999r. ubezpieczony legitymował się wymaganym co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach oraz czy spełniał przesłanki do przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawieart. 184 ustawyz dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 - dalej zwanej ustawą).
Przepis art. 184 ustawy w sposób odrębny i szczególny uregulował sytuację prawną ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., którzy w dniu wejścia w życie ustawy - 1 stycznia 1999r., legitymowali się okresem zatrudnieniaw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz okresem składkowym i nieskładkowym, o którym mowa w art. 27 ustawy, gwarantując im prawo do nabycia emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32. Dodatkowo prawo do świadczenia obwarowano nieprzystąpieniem do otwartego funduszu emerytalnego oraz rozwiązaniemstosunku pracy. Intencją ustawodawcy było zapewnienie nabycia uprawnień emerytalnych dla tej kategorii ubezpieczonych, którzy w chwili wejścia w życie ustawy spełniali wymagane warunki stażu, w tym stażu pracy w szczególnych warunkach, za wyjątkiem wieku emerytalnego przewidzianego w art. 32 ustawy. Sytuacja ubezpieczonych, wskazanych w art. 184, opisywana w doktrynie jako ekspektatywa prawa podmiotowego, polega na spełnieniu się tylko części stanu faktycznego koniecznego do nabycia prawa, które poprzedza i zabezpiecza przyszłe prawo podmiotowe, realizowane po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Ustalenie czy wykonywane obowiązki pracownicze były realizowanew szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze podlega ocenie na podstawie przepisówRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 - zwane dalej rozporządzeniem).
W myśl § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.Z kolei § 4 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia określa przesłanki, których łączne spełnienie przez pracownika, warunkuje nabycie prawa do emerytury z tytułu pracyw szczególnych warunkach, a to osiągnięcie wieku emerytalnego wynoszącego:55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz wykazanie wymaganego okresu zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Tymczasem organ rentowy ustalił, że na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczony udowodnił 30 lat i 4 miesiące okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 6 lat,8 miesięcy i 29 dni pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy nie uwzględnił m.in. okresu pracy od 16 stycznia 1985r. do 31 grudnia 1993r. wKWK (...)z uwagi na brak świadectwa pracy w szczególnych warunkach.
W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji bezzasadnie zaliczył powyższy okres do pracy w warunkach szczególnych.
Trafnie bowiem zarzucił apelujący, że w okresie od 16 stycznia 1985r.do 14 kwietnia 1985r. ubezpieczony wykonywał pracę na stanowisku„st. rzemieślnika na powierzchni”, a w okresie od 1 lipca 1987r. do 31 grudnia 1993r. pracę „mechanik - kierowca na powierzchni” i jedynie między tymi okresami wykonywał pracę na stanowisku „kierowcy na powierzchni”. Powyższe potwierdza świadectwo pracy z dnia 10 grudnia 1999r., z którego wynika, że jedynie w okresieod 15 kwietnia 1985r. do 30 czerwca 1987r. ubezpieczony był zatrudniony na tym stanowisku. Co więcej, na rozprawie apelacyjnej w dniu 12 czerwca 2013r. ubezpieczony przyznał, że w okresie od 1 lipca 1987r. do 31 grudnia 1993r. obok pracy kierowcy wykonywał również prace mechaniczne związane z naprawą samochodów ciężarowych.
Zatem ubezpieczony nie wykonywał pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 16 stycznia 1985r. do 31 grudnia 1979r. na stanowisku kierowcy samochodów specjalistycznych, o jakim mowa w Wykazie A,Dział VIII, poz. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze(Dz. U. 1983 r., Nr 8, poz. 43 z późn. zm.).
W tym stanie Sąd Apelacyjny odmówił wiary zeznaniom świadkówJ. G.,Z. K.iJ. W.odnośnie wykonywania przez ubezpieczonego tylko pracy kierowcy samochodów specjalistycznych, skoro sam ubezpieczony przyznał, że wykonywał również prace mechaniczne związanez naprawą samochodów.
Ponadto słusznie zarzuca organ rentowy, że z pisma Kompanii Węglowej z dnia 17 grudnia 2011r. wynika, że stanowisko mechanika kierowcy w oddziale transportu samochodowego nie jest zaliczane do pracy w warunkach szczególnych.
Na marginesie stwierdzić trzeba, że, wbrew zarzutom apelującego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje okoliczność, że na dzień wydania decyzji ubezpieczony nie rozwiązał stosunku pracy, bowiem przewidziana wart. 316 k.p.c.zasada aktualności orzeczenia ma pełne zastosowanie również w sprawachz zakresu ubezpieczeń społecznych.
Reasumując ubezpieczony nie wykazał, że przez okres 15 lat stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych i tym samym nie spełnił warunku do przyznania prawa do emerytury na podstawieart. 184w zw. zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. 2009. Nr 153,poz. 1227j.t.).
Z tych względów, wobec zasadności zarzutów organu rentowego podniesionych w apelacji, Sąd Apelacyjny na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił wyrok Sądu I instancji i oddalił odwołanie.
/-/ SSO del. E.Kocurek-Grabowska /-/ SSA K.Merker /-/ SSA M.Woźnowska-Gallos

Sędzia Przewodniczący Sędzia
ek