Sąd Okręgowy w Gdańsku
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1465/12
Data wyroku: 2013-10-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: w w Gdańsku Hanna Witkowska-Zalewska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art.184 ustawy FUS

Sygn. akt VIII U 1465/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 października 2013 r.

Sąd Okręgowy w Gdańsku
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA w SO w Gdańsku Hanna Witkowska-Zalewska

Protokolant: st. sekr. sądowy Iwona Lawrenc

po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. w Gdańsku
sprawyM. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaM. J.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
z dnia 18 października 2010 r. nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeM. J.prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach poczynając od dnia 21 czerwca 2010r.

2
stwierdza, iż pozwany organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji,

3
zasądza od pozwanego na rzeczM. J.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

/na oryginale właściwy podpis/

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 18 października 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.odmówił ustaleniaM. J.prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym stwierdzając, iż wnioskodawczyni nie udowodniła wymaganego 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaM. J.zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, a w szczególnościart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz 1-2rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) domagając się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do emerytury w wieku obniżonym od dnia złożenia wniosku, zasądzenia na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz dopuszczenia wnioskowanych dowodów.
W uzasadnieniu ubezpieczona podała, że w okresie zatrudnienia od 10 czerwca 1977r. do 31 sierpnia 1993 r. wPrzedsiębiorstwie (...)z Metali Szlachetnych iB.(...)wS.na stanowisku formierza - woskownika/formierza gum stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę w warunkach szczególnych, o której mowa w wykazie A załącznika do w/w rozporządzenia, w dziale IV pod pozycja 17 oraz 21.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2012 r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku zmienił zaskarżoną decyzję i ustaliłM. J.prawo do emerytury, poczynając od dnia 21 czerwca 2010 r., nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nie wyjaśnienie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji w sprawie oraz orzekł o kosztach postępowania.
Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące rozważania:
Sąd I instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie bezspornym było, że ubezpieczona ukończyła wymagane 55 lat, na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodniła wymagany okres składkowy i nieskładkowy, nie była członkiem OFE i rozwiązała stosunek pracy. Istota sporu sprowadzała się do rozważenia, czy przedstawione dowody są wystarczające dla uznania, że ubezpieczona w okresie od dnia 10 czerwca 1977 r. do dnia 31 sierpnia 1993 r. wykonywała pracę w szczególnych warunkach, tj. czy legitymuje się zatrudnieniem, o którym mowa w dziale IV - „W chemii", poz. 17 i 21 wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm., dalej: rozporządzenie), tj. pracę przy produkcji i przetwórstwie żywic i tworzyw sztucznych oraz produkcji surowców, półproduktów i środków pomocniczych stosowanych do ich produkcji i przetwórstwa, produkcji wosków i woskoli oraz przy produkcji i przetwórstwie wyrobów gumowych, ebonitowych oraz półproduktów i środków pomocniczych do tych wyrobów; produkcji sadzy, co warunkuje nabycie przez nią prawa do emerytury z tego tytułu w obniżonym wieku emerytalnym. W ocenie Sądu, w świetle poczynionych ustaleń faktycznych, odwołanieM. J.zasługiwało na uwzględnienie. Sąd I instancji doszedł do przekonania, że fakt wykonywania przez ubezpieczoną pracy w szczególnych warunkach w spornym okresie znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Zdaniem tego Sądu treść dokumentacji zebranej w aktach rentowych, w powiązaniu z treścią zeznań świadka i wyjaśnień ubezpieczonej, jednoznacznie potwierdza, że wykonywała ona pracę, którą należy zakwalifikować do pracy w warunkach szczególnych.
Sąd Okręgowy wywodził dalej, że zeznający w niniejszej sprawie świadek posiada odpowiednią wiedzę na temat charakteru wykonywanej przez ubezpieczoną pracy, był zatrudniony wraz z ubezpieczoną w tym samym okresie, na tym samym stanowisku pracy i w tym samym zakładzie pracy. Świadek wskazał, że ubezpieczona w spornym okresie była zatrudniona wPrzedsiębiorstwie (...)z Metali Szlachetnych iB.(...)wS., gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywałapracę polegającą na formowaniu wyrobów jubilerskich przez użyciu masy plastycznej. Sąd ten nie znalazł jakichkolwiek podstaw by kwestionować wiarygodność zeznań świadka. Stwierdził, że były one logiczne i spójne, a ich treść znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonej dokumentacji. S
Sąd I instancji uznał, iż wymienione źródła dowodowe jednoznacznie potwierdziły fakt wykonywania przez wnioskodawczynię w okresie od dnia 10 czerwca 1977 r. do dnia 31 sierpnia 1993 r. pracy w warunkach szczególnych na stanowiskach, o którym mowa w Dziale IV, poz. 17 i 21, wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia. W ocenie tego Sądu, mimo odmiennego nazewnictwa zajmowanych stanowisk pracy, charakter wykonywanych przez ubezpieczoną czynności sprowadzał się do wykonywania pracy zgodnej ze wskazaną w rozporządzeniu. Wymiar powyższego okresu wskazuje, iż staż pracy wnioskodawczyni w warunkach szczególnych jest dłuższy, niż wymagany ustawą, a zatem zgodnie z przepisem 4 rozporządzenia, oznacza spełnienie tego wymogu do przyznania jej świadczenia emerytalnego w wieku obniżonym.
W konkluzji, z przytoczonych względów, zważywszy na ustalony stan faktyczny i argumenty podnoszone powyżej Sąd Okręgowy, na podstawieart. 477 (14) 2 k.p.c.w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej i cytowanych wyżej regulacji orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Uznając, że dopiero przeprowadzenie obszernego postępowania dowodowego w toku postępowania sądowego, a w szczególności dopuszczenie dowodu z zeznania świadka, umożliwiło rozstrzygnięcie, czy praca wykonywana przezM. J.w spornym okresie stanowiła pracę w warunkach szczególnych, Sąd ten orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd I instancji orzekł, kierując się uregulowaną w przepisachart. 98 ust 1 i 3 k.p.c.zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, na podstawieart. 99 k.p.c.oraz w oparciu o 2ust. 1 i 2w zw. z 11ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.),jak w pkt 3 sentencji wyroku.
Apelację od powyższego wyroku wywiódł ZUS/Oddział wG.zaskarżając ten wyrok w zakresie jego pkt 1 i 3, zarzucając temu orzeczeniu naruszenie przepisuart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(jedn. tekst Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), poprzez ustalenie, iż wnioskodawczyni pracowała w szczególnych warunkach i z dniem ukończenia 55 roku życia spełniła warunki do uzyskania prawa do emerytury. Organ rentowy zaskarżył także pkt 3 sentencji wyroku, w zakresie zasądzenia od tego organu na rzecz wnioskodawczyni kwoty 60,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, na podstawieart. 98 ust 1 i 3 k.p.c.
W uzasadnieniu apelacji ZUS/Oddział wG.dokonał streszczenia postępowania: administracyjnego i sądowego - pierwszoinstancyjnego w niniejszej sprawie oraz wskazał, że o tym czy dana praca była wykonywana w szczególnych warunkach przesądza wykonywanie pracy wymienionej w załącznikach A i B do rozporządzenia z dnia 07 lutego 1983 r. Podkreślił, że uściślenia stanowisk, na których była wykonywana prac w szczególnych warunkach, dokonano w przepisach resortowych. Apelujący stwierdził, że w niniejszej sprawie, Sąd I instancji nie wskazał żadnych przepisów branżowych, by można uznać, że praca była wykonywana na stanowiskach pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach. Wywodził dalej, że Sąd ten nie wskazał stanowisk, na których wykonywanie pracy uprawniałoby wnioskodawczynię do wcześniejszej emerytury. Zdaniem organu rentowego analiza wykazu prac w szczególnych warunkach zamieszczonego w wykazie A, dział IV, poz. 17 i 21 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. oraz przepisy branżowe: zarządzenie Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. i zarządzenie Nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r., rodzaj pracy, polegającej na formowaniu wyrobów jubilerskich przy użyciu masy plastycznej na 5 stanowiskach wskazanych w świadectwie pracy i w dokumentacji zastępczej nie pozwala na ustalenie, czy była to praca w szczególnych warunkach. W konkluzji apelacji organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 i 3, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I Instancji.
Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wG.wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2012 r. w sprawie Sygn. akt III AUa 486/12 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu- Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku.
W uzasadnieniu wyroku Sąd ten zważył, że apelacja ZUS/Oddział wG.zasługiwała na uwzględnienie w sposób skutkujący uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego jej rozpoznania Sądowi Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku. Jego zdaniem zasadne jest przyjęcie, że dopiero przeprowadzenie pełnego, wyczerpującego postępowania dowodowego, mającego na celu ustalenie: działu przemysłu, pod który podlegał zakład pracy wnioskodawczyni oraz rodzaju i charakteru wykonywanej przez nią w spornym okresie pracy, zaś w przypadku stwierdzenia, że wykonywała pracę w warunkach szczególnych, odpowiadającą stanowiskowo-branżowemu podziałowi - zakresu obowiązków, decydujących dla oceny elementów stałości i wymiaru tej pracy, umożliwi prawidłowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Z powyższego wynika, że postępowanie dowodowe należy przeprowadzić w całości od początku. Przy ponownym rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd Okręgowy, w celu stwierdzenia, czy zachodzą łącznie wszystkie przesłanki ustaleniaM. J.prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z art. 184 ustawy emerytalnej, winien poprzez ponowne dopuszczenie dowodów: z treści dokumentów z akt osobowych wnioskodawczyni, dotyczących spornego okresu zatrudnienia (koperta k. 48 akt sprawy) oraz z przesłuchania stron z ograniczeniem do przesłuchania ubezpieczonej ustalić, jakiej branży gospodarki podlegał jej zakład pracy, a w konsekwencji, pod jaki dział wykazu rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego podlega jej praca w spornym okresie zatrudnienia, czy umówione stanowisko pracy figuruje w wykazie, stanowiącym załącznik do właściwego zarządzenia resortowego, zaś wykonywana przez nią wówczas praca jest wymieniona we właściwym dziale wykazu A lub B, stanowiących załączniki do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi, czy praca ta była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy z uwagi na fakt, iż z dokumentów w aktach osobowych wynika, że ubezpieczonej powierzono dodatkowe obowiązki związane z prowadzeniem magazynu gum.

Sąd Okręgowy po ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalił następujący stan faktyczny:

M. J.,urodzona dnia (...), w dniu 21 czerwca 2010 r. złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki wG.wniosek o emeryturę. Ubezpieczona wykazała osiągnięcie na dzień 1 stycznia 1999 r. wymaganego ogólnego okresu składkowego i nieskładkowego- 26 lat i 15 dni , nie jest członkiem OFE i nie pozostaje w stosunku pracy(powyższe okoliczności są w sprawie niesporne a nadto wynikają z akt ubezpieczeniowych, vide: karta przebiegu zatrudnienia-k.35 plik III akt ubezp.).
Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia 18 października 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.odmówił ubezpieczonejM. J.prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach z uwagi na niewykazanie wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy nie uwzględnił jako pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 10 czerwca 1977 r. do 31 sierpnia 1993 r. wPrzedsiębiorstwie (...)z Metali Szlachetnych iB.(...)wS.(niesporne, vide: decyzja z dnia 18 października 2010 r. - k. 37 plik III akt rentowych).
Ubezpieczona w okresie od 10 czerwca 1977 r. do 31 sierpnia 1993 r. była zatrudniona wPrzedsiębiorstwie (...)z Metali Szlachetnych iB.(...)wS.na stanowiskach :formierz woskownik, woskownik, tymczasowy kierownik zakładu oraz formierz gum.
W powyższym okresie ubezpieczona wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace formierza przy obsłudze pieców topielnych, formierni, urządzeń odlewniczych.
Czynności wykonywane przez ubezpieczoną polegały na formowaniu wyrobów jubilerskich przez użyciu masy plastycznej i form gumowych. Pracowała obsługując wtryskarkę . Wewnątrz wtryskarki znajdowała się masa plastyczna ( wosk ), którą uprzednio wlewała do jej środka. Wyrabiała formy gumowe pozwalające odciskać odpowiedni kształt biżuterii. Ubezpieczona wtryskiwała w formy gumowe wspomnianą masę plastyczną. Następnie odkładała formę wraz z masą do wyschnięcia . Wyjęte elementy z formy montowała na trzpieniach przy użyciu lutownicy . Tak wykonane elementy zanosiła do odlewni. Praca miała miejsce w oparach grzanego wosku i przy użyciu talku i silikonu a także w oparach wulkanizowanej gumy. Pracodawca nie stosował żadnych środków ochronnych. Ubezpieczona pracowała w pomieszczeniu pomagazynowym, pozbawionym możliwości dostatecznej wentylacji.
Powierzone w 1992 r. obowiązki związane z prowadzeniem magazynu gum nie wpływały na wykonywanie pracy formierza stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Pomimo różnic w nazewnictwie, ubezpieczona przez cały okres zatrudnienia wykonywała te same prace i w tym samym miejscu. Zmiana nazwy jej stanowiska pracy związana była z możliwością zmiany grupy zaszeregowania i podwyżki wynagrodzenia, stąd nazewnictwo miało charakter formalny.
Wnioskodawczyni w spornym okresie zatrudnienia objęta była Układem Zbiorowym Pracy dla Przemysłu Metalowego. Za wykonywaną pracę w warunkach szczególnych otrzymywała dodatek do wynagrodzenia, tzw. „szkodliwy” , deputat węglowy, a ponadto mleko i wodę mineralną.
Zakład pracy ubezpieczonej był przedsiębiorstwem państwowym podlegającym kolejno pod resort Ministerstwa Hutnictwa , Ministerstwa Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego ( od 1981 r. do 1987 r.), od 1987 r. - Ministerstwa Przemysłu , od 1991 r. - Ministerstwa Przemysłu i Handlu. W 1992 r. kompetencje organu założycielskiego w stosunku do rzeczonego zakładu pracy przejął WojewodaG.. Zakład pracy figurował w wykazie jednostek organizacyjnych resortu przemysłu w dziale „przemysł wyrobów metalowych powszechnego użytku” z 1989 r.
Przedsiębiorstwo (...)wS.zajmowało się m.in. produkcją biżuterii srebrnej i złotej, z innych metali kolorowych, z bursztynu. Pracownicy przedmiotowego zakładu pracy, w tym ubezpieczona, obchodzili Dzień Hutnika(dowody: dokumenty w aktach osobowych , w tym świadectwo pracy z dnia 31 sierpnia 1993 r. , umowa o pracę z dnia 20 czerwca 1977 r., pismo informującego o skróceniu okresu przyuczenia do zawodu i przeniesieniu na stanowisko odlewnika-woskownika oraz informacjao dodatku stażowym z dnia 1 października 1977 r. - k. 48 akt sprawy, , pismo Ministerstwa Gospodarki – k.118, 154, zarządzenie Ministra Przemysłu z dn. 11.09.1989 r. –k.193 r., statut – k.195 , legitymacja –k. 207 , zeznania świadkaW. M.oraz wyjaśnienia ubezpieczonej - k. 42-45 i 57-58, 150-151, 208 akt sprawy).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Ustalając stan faktyczny w przedmiotowej sprawie Sąd wziął pod uwagę dowody z dokumentów wymienione w powyższych ustaleniach stanu faktycznego, w tym w szczególności zgromadzone w toku postępowania przed Sądem , a zawarte w aktach osobowych. Żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności, ani prawdziwości, w związku z czym, w ocenie Sądu, nie było podstaw, aby odmówić im mocy dowodowej. Nadto, Sąd Okręgowy oparł swoje ustalenia o treść zeznań świadkaW. M., która przedstawiła w sposób spójny i logiczny charakter wykonywanej przez ubezpieczoną w spornym okresie pracy. Nadto, jej zeznania korespondowały z treścią pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz treścią wyjaśnień ubezpieczonej.
Bezspornym w niniejszej sprawie było, że ubezpieczona ukończyła wymagane 55 lat. Nadto ubezpieczona na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodniła wymagany okres składkowy i nieskładkowy, nie była członkiem OFE i rozwiązała stosunek pracy.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozważenia pod jaką branżę gospodarki podlegał zakład pracy ubezpieczonej , czy przedstawione dowody są wystarczające dla uznania, że ubezpieczona w okresie od 10 czerwca 1977 r. do 31 sierpnia 1993 r. wykonywała pracę w szczególnych warunkach.
Postępowanie dowodowe dało podstawy do ustalenia, że zakład pracy ubezpieczonej podlegał pod resort przemysłu hutniczego i metalowego. Powyższe wynika wprost z treści pism Ministerstwa Gospodarki , zarządzenia Ministra Przemysłu z dn. 11.09.1989 r. , statutu przedsiębiorstwa państwowego , legitymacji członkowskiej związku zawodowego hutników.
W związku z powyższym Sąd dążył do ustalenia czy ubezpieczona legitymuje się zatrudnieniem, o którym mowa:

⚫

w dziale III - „W hutnictwie i przemyśle metalowym ", poz. 43 - odlewnie metali nieżelaznych i ich stopów,wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8 poz. 43 ze zm.) (dalej: rozporządzenie) tj. prace przy obsłudze pieców rafinacyjnych, topielnych, formierni, urządzeń odpylających i odlewniczych oraz o którym mowa w Zarządzeniu Ministra Hutnictwa z dnia 30.03.1985 r. w sprawie ( Dz. Urz. z Nr ) w Dziale III pod poz. 43 pkt 1 –prace formiarza.

ewentualnie w dziale IV – „ w chemii”, poz. 17 – produkcja i przetwórstwo żywic i tworzyw sztucznych oraz produkcja surowców, półproduktów i środków pomocniczych stosowanych do ich produkcji i przetwórstwa, produkcja wosków i woskoli wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8 poz. 43 ze zm.) (dalej: rozporządzenie) o którym mowa w Zarządzeniu Ministra Hutnictwa z dnia 30.03.1985 r. w sprawie ( Dz. Urz. z Nr ) w Dziale IV pod poz. 17 pkt 4 –prace formiarza żywic.

lub w dziale IV – „ w chemii”, poz. 21 – produkcja i przetwórstwo wyrobów gumowych, ebonitowych oraz półproduktów i środków pomocniczych do tych wyrobów; produkcja sadzy wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8 poz. 43 ze zm.) (dalej: rozporządzenie) o którym mowa w Zarządzeniu Ministra Hutnictwa z dnia 30.03.1985 r. w sprawie ( Dz. Urz. z Nr ) w Dziale IV pod poz. 21pkt 15 –prace przy wykładaniu gumą

W ocenie Sądu Okręgowego, w świetle poczynionych ustaleń faktycznych, odwołanie wnioskodawczyniM. J.zasługuje na uwzględnienie.
Ogólne zasady nabywania prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po 1948 r. zostały uregulowane w treściart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego wart. 32, 33, 39 i 40, tj. spełniają łącznie następujące warunki:

1
legitymują się okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż: 65 lat - dla mężczyzn, 60 dla kobiet,

2
mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej: 25 lat dla mężczyzn, 20 dla kobiet,

3
nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa;

Stosownie do dyspozycji art. 32 ust. 1 cytowanej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27. Dla uzyskania uprawnień do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym wymagane jest osiągnięcie wskazanego w przepisach wykonawczych wieku, a także przepracowanie określonej ilości lat w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
Aktem wykonawczym, do którego odsyła ustawa o emeryturach i rentach z FUS, jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Stosownie do treści 4 tego rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Zgodnie z przepisem 2 ust 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym te okresy pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
Trzeba jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z utartą praktyką i ugruntowanym orzecznictwem w postępowaniu przed sądem okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia z zakładu pracy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 r., 111 UZP 6/84 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84), a więc wszelkimi dopuszczalnymi przez prawo środkami dowodowymi.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że fakt wykonywania przez ubezpieczoną pracy w szczególnych warunkach w spornym okresie znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Treść dokumentacji zebranej w aktach rentowych w powiązaniu z treścią zeznań świadka i wyjaśnień ubezpieczonej jednoznacznie potwierdza, że wykonywała ona pracę którą należy zakwalifikować do pracy w warunkach szczególnych.
Zeznający w niniejszej sprawie świadekW. M.posiada odpowiednią wiedzę na temat charakteru wykonywanej przez ubezpieczoną pracy, była zatrudniona wraz z ubezpieczoną w tym samym okresie, na podobnym stanowisku pracy i w tym samym zakładzie pracy. Świadek jednoznacznie wskazała, że ubezpieczona w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywała prace formiarza i woskownika-modelarza polegającą na formowaniu wyrobów jubilerskich przy użyciu masy plastycznej i form gumowych. Świadek posiada odpowiednią wiedzę na ten temat albowiem była przełożoną ubezpieczonej, wraz z nią wykonywała tę samą pracę w jednym pomieszczeniu. Podkreśliła, że ubezpieczona żadnych innych czynności nie wykonywała. Nadto zeznała , że zakład pracy, w którym pracowały nie podlegał pod Ministerstwo Przemysłu Lekkiego i Chemicznego, jak również, że obchodziły Dzień Hutnika. Sąd nie znalazł jakichkolwiek podstaw by kwestionować wiarygodność zeznań świadka. Były one logiczne i spójne, a ich treść znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonej dokumentacji.
Sąd Okręgowy uznał, iż wymienione źródła dowodowe jednoznacznie potwierdziły fakt wykonywania przez wnioskodawczynię w spornym okresie od 10 czerwca 1977 r. do 31 sierpnia 1993 r. pracy w warunkach szczególnych na stanowiskach, o którym mowa zarówno w Dziale III, poz. 43, pkt 1 wykazu A stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia oraz zarządzenia resortowego jak i w dziale IV poz. 17 i poz. 21 tegoż wykazu stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia. Mimo odmiennego nazewnictwa zajmowanych stanowisk pracy, charakter wykonywanych przez ubezpieczoną czynności sprowadzał się do wykonywania pracy zgodnej ze wskazaną w w/w rozporządzeniu i zarządzeniu resortowym.
Wymiar powyższego okresu wskazuje, iż staż pracy wnioskodawczyni w warunkach szczególnych jest dłuższy niż wymagany ustawą, a zatem, zgodnie z przepisem rozporządzenia, oznacza spełnienie tego wymogu do przyznania wnioskodawczyni świadczenia emerytalnego w wieku obniżonym.
W konkluzji, z przytoczonych względów, zważywszy na ustalony stan faktyczny i argumenty podnoszone powyżej Sąd Okręgowy, na podstawie przepisuart. 477(14 ) § 2 k.p.c.w zw. zart. 129 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi cytowanych wyżej regulacji, Sąd Okręgowy, w pkt I wyroku, zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawczyniM. J.prawo do emerytury począwszy od dnia 21 czerwca 2010 r., tj.: od dnia złożenia wniosku o emeryturę.
W pkt II orzeczenia Sąd Okręgowy uznał z kolei, iż pozwany organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nie ustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji z uwagi na to, że dopiero przeprowadzenie obszernego postępowania dowodowego w toku postępowania przed sądem, w tym w szczególności dopuszczenie dowodu z zeznania świadka i dodatkowych dokumentów w sprawie przynależności resortowej zakładu pracy ubezpieczonej , umożliwiło rozstrzygnięcie, czy praca wykonywana przezM. J.w spornym okresie stanowiła pracę w warunkach szczególnych.
W przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy kierował się uregulowana w przepisachart. 98 1 i 3 k.p.c.zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania. W związku z tym, na podstawieart. 99 k.p.c.oraz w oparciu o 2ust. 1 i 2w zw. z 11ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z2002 r. Nr 163, poz. 1349), Sąd Okręgowy wpkt IIIzasądził od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.na rzecz ubezpieczonej kwotę 60 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

SSA w SO Hanna Witkowska-Zalewska