Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 325/13
Data wyroku: 2013-06-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Stanisław Tomasik, Tadeusz Węglarek
Słowa kluczowe: Znamiona Czynu Zabronionego
Podstawa prawna: 440 kpk, 284§2 kk
Teza: Utrzymanie w mocy wyroku skazującego za czyn, którego opis nie zawiera znamion zastosowanej normy prawa karnego materialnego, byłoby rażąco niesprawiedliwe w rozumeiniu art. 440 kpk.

Sygn. akt IV Ka 325/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 czerwca 2013 roku.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSA Stanisław Tomasik
Sędziowie SO Tadeusz Węglarek
p.o. SO Tomasz Ignaczak (spr.)

ProtokolantDagmara Szczepanik

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim Violetty Włodarczyk
po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2013 roku
sprawyZ. K.
oskarżonego zart.284§2 kk
z powodu apelacji wniesionych przez prokuratora i oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim
z dnia 25 stycznia 2013 roku     sygn. akt II K 1026/12

na podstawieart.437§2 kpk,art.440 kpkw zw. zart. 438 pkt 1 kpkuchyla zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonegoZ. K.i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Mazowieckim.

Sygn. akt IV Ka 325/13

UZASADNIENIE
Z. K.został oskarżony o to, że:
w okresie 18.07 – 24.07.2012 roku wT.M.. przywłaszczył sobie dwa rowery łącznej wartości 1500 zł. na szkodę wypożyczalni rowerów(...) sp. z o.o., tj. o czyn zart. 284 § 2 kk.
Sąd Rejonowy w TomaszowieM.. wyrokiem z dnia 25 stycznia 2013 roku w sprawie sygn. akt II K 1026/12:

1
uznał oskarżonego w miejsce zarzuconego mu czynu za winnego tego, że w nocy z 14 na 15 lipca 2012 roku wT.przywłaszczył sobie dwa rowery .łącznej wartości 1500 zł. na szkodę wypożyczalni rowerów(...) sp. z o.o.wŁ., tj. czynu zart. 284 § 2 kki za to na podstawieart. 284 § 2 kkwymierzył mu karę 8 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie;

2
na podstawieart. 46 § 1 kkzobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody w całości przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 1500 zł.;

3
orzekł o kosztach sądowych.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez prokuratora i przez oskarżonego.
Apelacja prokuratorazaskarżyła wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa karnego materialnego mającego wpływ na treść wyroku, tj.art. 284 § 2 kk, wyrażające się w orzeczeniu kary ograniczenia wolności, mimo, iż przepis ten takiej kary nie przewiduje, a Sąd nie przyjął ani przypadku mniejszej wagi, ani nie zastosowałart. 58 § 3 kk.
W konkluzji prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
Oskarżonyzaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze. Wniósł o warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej karny ograniczenia wolności, względnie o jej odroczenie.
Na rozprawie apelacyjnej obecne na niej strony potrzymały swoje stanowiska.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja prokuratora odniosła ten skutek, że w wyniku jej rozpoznania zaszła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.
Prawdą jest, że Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu karę nie przewidzianą w sankcji powołanej normy prawa karnego materialnego (art. 284 § 2 kkprzewiduje jedynie karę pozbawienia wolności w wymiarze od 3 miesięcy do 5 lat). Wymierzenie kary ograniczenia wolności byłoby możliwe albo przy przyjęciu przypadku mniejszej wagi zart. 284 § 3 kkalbo przy zastosowaniu dyspozycji zart. 58 § 3 kk, co jednak wymagało powołania tego przepisu w podstawie prawnej wymiaru kary. Na intencję zastosowaniaart. 58 § 3 kkwskazuje zresztą uzasadnienie zaskarżonego wyroku. I gdyby problem w tej sprawie ograniczał się jedynie do tego, to Sąd drugiej instancji mógłby ( mimo wniosku zawartego w apelacji prokuratora o uchylenie zaskarżonego wyroku) pokusić się o orzeczenie reformatoryjne i uzupełnić podstawę prawną wymiaru kary o dyspozycjęart. 58 § 3 kk.
Niestety – w sprawie wystąpił jeszcze jeden, o wiele istotniejszy problem, który umknął uwadze nie tylko Sądu Rejonowego, ale również prokuratora. Otóż Sąd Rejonowy skazał oskarżonego za czyn zart. 284 § 2 kkmimo, że opis tego czynu nie zawiera wszystkich znamion powołanej normy prawa karnego materialnego. Wart. 284 § 2 kkustawodawca penalizuje kwalifikowaną postać przywłaszczenia mienia – chodzi w tym czynie o mienie „powierzone”. Opis czynu, za który został skazany oskarżony, pasuje do podstawowej postaci tego przestępstwa, penalizowanej wart. 284 § 1 kk( zagrożonej karą pozbawienia wolności do lat 3). Tymczasem w realiach sprawy oczywiste jest, że oskarżony przywłaszczył mienie powierzone ( wypożyczone mu rowery). Już w akcie oskarżenia nie uwzględniono tego w opisie czynu, a Sąd meriti, mimo dokonywania zmian w opisie czynu, błąd ten powielił.
Doszło zatem do naruszenia prawa karnego materialnego, które miało wpływ na treść wyroku, albowiem opis czynu przypisanego oskarżonemu przyjęty przez Sąd Rejonowy nie zawiera znamion zastosowanej normy prawa karnego materialnego.
Na domiar złego profesjonalny apelant w apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego nie zauważył tego ( podniósł jedynie kwestie wymierzenia nie przewidzianej przez przepis kary) i nie wniósł w tym przedmiocie żadnego zarzutu ( nie wnosił o zmianę opisu czynu).
Zgodne zart. 440 kpkjeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono zmianie na korzyść oskarżonegoalbouchyleniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. W takiej sytuacji procesowej ( zmiana na niekorzyść przy braku zarzutu w apelacji pochodzącej od profesjonalisty) Sąd odwoławczy nie może zmienić wyroku (bo nie ma takich zarzutów apelacyjnych, treścią których w przypadku apelacji prokuratora wniesionej na niekorzyść oskarżonego jest związany – videart. 434 § 1zd. IIkpk) ale może zaskarżony wyrok uchylić na podstawieart. 440 kpk( bo w tym trybie Sąd pierwszej instancji orzekający ponownie nie będzie związany treścią zarzutów prokuratora w zakresie, w jakim nastąpi „przełamanie apelacji” ).
Utrzymanie ( nawet po ewentualnej zmianie polegającej na uzupełnieniu podstawy wymiaru kary oart. 58 § 3 kk) zaskarżonego wyroku byłoby rażąco niesprawiedliwe – albowiem oznaczałoby utrzymanie w mocy wyroku skazującego za czyn, którego opis nie zawierał znamion zastosowanej normy prawa karnego materialnego. Dlatego Sąd Okręgowy musiał zaskarżony wyrok uchylić i przekazać tą sprawę do ponownego rozpoznania.
Wobec uchylenia wyroku do ponownego rozpoznania z przyczyn podanych powyżej Sąd Okręgowy nie będzie odnosił się do zarzutów zawartych w apelacji oskarżonego (art. 436 kpk).
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Rejonowy:

-

rozważy dokonanie zmiany opisu czynu tak, aby czyn przypisany sprawcy zawierał wszystkie znamiona zart. 284 § 2 kk;

jeżeli uzna, że nie zachodzi przypadek mniejszej wagi, a oskarżonemu należy wymierzyć karę wolnościową, to przy podstawie prawnej wymiaru tej kary zastosujeart. 58 § 3 kk;

w związku z deklaracją oskarżonego zawartą w jego apelacji, jakoby podjął pracę zawodową, co uniemożliwia mu wykonywanie pracy w ramach kary ograniczenia wolności, rozważy (po uprzedniej weryfikacji deklaracji oskarżonego) orzeczenie w trybieart. 58 § 3 kkkary grzywny– przy czym będzie przy wymiarze kary pamiętał o zasadzie zakazu reformationis in peius ( apelacja prokuratora nie zarzucała niewspółmierności kary, a jedynie naruszenie prawa karnego materialnego, a „przełamanie” zarzutów tej apelacji przez Sąd Okręgowy w trybieart. 440 kpkdotyczy jedynie opisu czynu, co powoduje, że orzeczona kara nie może być dla oskarżonego bardziej dolegliwa niż ta, jaka orzeczono w zaskarżonym wyroku - co nie oznacza, że musi być taka sama, może to być kara grzywny po odpowiednim przeliczeniu dni ograniczenia wolności na stawki dzienne grzywny);

co do postępowania dowodowego w szerokim stopniu skorzysta z dyspozycjiart. 442 § 2 kpk.

Wobec powyższego orzeczono jak w wyroku.
.