Sąd Okręgowy w Płocku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 342/11
Data wyroku: 2013-09-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Wanecka
Podstawa prawna: art. 189 (1) kpc
Teza: 1. oddala powództwo SP Naczelnika US w  C. ....... 3. ustala, że między T.M., a S. K. w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. istnialy umowy sprzedaży urządzeń (...) potwierdzone fakturami VAT: ...

Sygn. akt I C 342/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 września 2013r.
Sąd Okręgowy w Płocku, I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Renata Wanecka
Protokolant: Monika Kaszanek
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2013r. w Płocku
sprawy z powództwaSkarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wC.i Naczelnika Urzędu Skarbowego wC.
przeciwkoS. K.iT. M.
o ustalenie

1
oddala powództwo Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wC.;

2
zasądza od powoda Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wC.na rzecz pozwanych:

-S. K.kwotę 6.317 zł (sześć tysięcy trzysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu,
-T. M.kwotę 6.317 zł (sześć tysięcy trzysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

3
ustala, że międzyT. M., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą(...)wK., aS. K., w okresie od 1 stycznia 2008r. do 31 grudnia 2008r. istniały umowy sprzedaży urządzeń w postaci pił do cięcia granitu, piaskowca i nakładek trakowych do cięcia piaskowca, potwierdzone fakturami VAT:

- nr(...)z dnia 22 stycznia 2008r. o wartości netto 45.500 zł, podatek VAT 10.010 zł,
- nr(...)z dnia 30 stycznia 2008r. o wartości netto 42.000 zł, podatek VAT 9.240 zł,
- nr(...)z dnia 8 maja 2008r. o wartości netto 42.400 zł, podatek VAT 9.328 zł,
- nr(...)z dnia 29 maja 2008r. o wartości netto 45.000 zł, podatek VAT 9.900 zł,
- nr(...)z dnia 24 czerwca 2008r. o wartości netto 46.000 zł, podatek VAT 10.120 zł,
- nr(...)z dnia 9 czerwca 2008r. o wartości netto 44.000 zł, podatek VAT 9.680 zł,
- nr(...)z dnia 11 lipca 2008r. o wartości netto 44.500 zł, podatek VAT 9.790 zł,
- nr(...)z dnia 23 lipca 2008r. o wartości netto 45.000 zł, podatek VAT 9.900 zł,
- nr(...)z dnia 6 września 2008r. o wartości netto 45.000 zł, podatek VAT 9.900 zł,
- nr(...)z dnia 10 września 2008r. o wartości netto 48.000 zł, podatek VAT 10.560 zł,
- nr(...)z dnia 7 października 2008r. o wartości netto 42.000 zł, podatek VAT 9.240 zł,
- nr(...)z dnia 11 października 2008r. o wartości netto 44.000 zł, podatek VAT 9.680 zł,
- nr(...)z dnia 12 listopada 2008r. o wartości netto 43.000 zł, podatek VAT 9.460 zł,
- nr(...)z dnia 24 listopada 2008r. o wartości netto 44.000 zł, podatek VAT 9.680 zł,
- nr(...)z dnia 10 grudnia 2008r. o wartości netto 44.000 zł, podatek VAT 9.680 zł,
- nr(...)z dnia 17 grudnia 2008r. o wartości netto 45.000 zł, podatek VAT 9.900 zł,
- nr(...)z dnia 18 grudnia 2008r. o wartości netto 40.000 zł, podatek VAT 8.800 zł;

4
zasądza od pozwanegoS. K.na rzecz powoda Naczelnika Urzędu Skarbowego wC.kwotę 3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

5
zasądza od powoda Naczelnika Urzędu Skarbowego wC.na rzecz pozwanegoT. M.kwotę 3.850 zł (trzy tysiące osiemset pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

6
nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Płocku od pozwanegoS. K.kwotę 10.176,43 zł (dziesięć tysięcy sto siedemdziesiąt sześć złotych, czterdzieści trzy grosze) tytułem zwrotu kosztów sądowych;

7
nie obciąża pozwanegoT. M.obowiązkiem zwrotu kosztów sądowych.

SSO Renata Wanecka

Sygn. akt I C 342/11

UZASADNIENIE
Skarb Państwa – Naczelnik Urzędu Skarbowego wC.w dniu 28 sierpnia 2009r. złożył pozew przeciwkoS. K.o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa, tj. zawarcia umów kupna sprzedaży w 2008r, w wyniku których były wystawiane faktury sprzedaży VAT oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu.
W uzasadnieniu wskazał, że 2 lutego 2009r. do Urzędu Skarbowego wC.wpłynęło pismo Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego wK.z prośbą o sprawdzenie transakcji międzyT. M.(...), aS. K.PPUH (...)udokumentowanychfakturami VAT nr (...)z 7 października 2008r. i nr(...)z 11 października 2008r. Podczas przeprowadzonej kontroliS. K.zaprzeczył, aby wystawiał w/w faktury. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego wC.wystąpił do organów podatkowych o przeprowadzenie dalszych czynności sprawdzających, w wyniku których uT. M., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą(...)wK.stwierdzono w okresie od 1 stycznia 2008r. do 31 grudnia 2008r. zaewidencjonowanie siedemnastu faktur VAT na łączną kwotę 749.400 zł zeS. K., prowadzącym działalność gospodarczą podfirmą (...), mianowicie:

1
faktura VAT nr (...)z dnia 22 stycznia 2008r. o wartości netto 45.500 zł, podatek VAT 10.010 zł,

2
faktura VAT nr (...)z dnia 30 stycznia 2008r. o wartości netto 42.000 zł, podatek VAT 9.240 zł,

3
faktura VAT nr (...)z dnia 8 maja 2008r. o wartości netto 42.400 zł, podatek VAT 9.320 zł,

4
faktura VAT nr (...)z dnia 29 maja 2008r. o wartości netto 45.000 zł, podatek VAT 9.900 zł,

5
faktura VAT nr (...)z dnia 24 czerwca 2008r. o wartości netto 46.000 zł, podatek VAT 10.120 zł,

6
faktura VAT nr (...)z dnia 9 czerwca 2008r. o wartości netto 44.000 zł, podatek VAT 9.680 zł,

7
faktura VAT nr (...)z dnia 11 lipca 2008r. o wartości netto 44.500 zł, podatek VAT 9.790 zł,

8
faktura VAT nr (...)z dnia 23 lipca 2008r. o wartości netto 45.000 zł, podatek VAT 9.900 zł,

9
faktura VAT nr (...)z dnia 6 września 2008r. o wartości netto 45.000 zł, podatek VAT 9.900 zł,

10
faktura VAT nr (...)z dnia 10 września 2008r. o wartości netto 48.000 zł, podatek VAT 10.560 zł,

11
faktura VAT nr (...)z dnia 7 października 2008r. o wartości netto 42.000 zł, podatek VAT 9.240 zł,

12
faktura VAT nr (...)z dnia 11 października 2008r. o wartości netto 44.000 zł, podatek VAT 9.680 zł,

13
faktura VAT nr (...)z dnia 12 listopada 2008r. o wartości netto 43.000 zł, podatek VAT 9.460 zł,

14
faktura VAT nr (...)z dnia 24 listopada 2008r. o wartości netto 44.000 zł, podatek VAT 9.680 zł,

15
faktura VAT nr (...)z dnia 10 grudnia 2008r. o wartości netto 44.000 zł, podatek VAT 9.680 zł,

16
faktura VAT nr (...)z dnia 17 grudnia 2008r. o wartości netto 45.000 zł, podatek VAT 9.900 zł,

17
faktura VAT nr (...)z dnia 18 grudnia 2008r. o wartości netto 40.000 zł, podatek VAT 8.800 zł.

Przedmiotem sprzedaży były piły do cięcia granitu, piaskowca i nakładki trakowe do cięcia piaskowca.
Domagając się ustalenia istnienia stosunku prawnego, powód powołał się na treśćart. 1891kpc, podnosząc, że rozstrzygnięcie w tym zakresie będzie miało kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej. Ustawa z 11 marca 2004r. o podarku od towarów i usług w art. 5 ust. 1 pkt. 1 przewiduje, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i świadczenie usług ma terytorium kraju, a w art. 19 ust. 1, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi.
W piśmie procesowym z 14 września 2009r. powód sprecyzował, że wnosi o orzeczenie, żeS. K.pod firmą P.P.U.H. (...)S. K.z siedzibąul. (...),(...)-(...) C.zawarł 17 umów kupna – sprzedaży zfirmą (...)T. M.z siedzibąul. (...),(...)-(...) K.potwierdzonych wystawionymi przez pozwanegofakturami VAT nr (...)z dnia 22 stycznia 2008r., nr(...)z dnia 30 stycznia 2008r., nr 85 z dnia 8 maja 2008r., nr 104 z dnia 29 maja 2008r., nr(...)z dnia 24 czerwca 2008r., nr(...)z dnia 9 czerwca 2008r., nr(...)z dnia 11 lipca 2008r., nr(...)z dnia 23 lipca 2008r., nr(...)z dnia 6 września 2008r., nr(...)z dnia 10 września 2008r., nr(...)z dnia 7 października 2008r., nr(...)z dnia 11 października 2008r., nr(...)z dnia 12 listopada 2008r., nr(...)z dnia 24 listopada 2008r., nr(...)z dnia 10 grudnia 2008r., nr(...)z dnia 17 grudnia 2008r., nr(...)z dnia 18 grudnia 2008r.

W związku z treściąart. 8 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, Sąd powiadomił Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o wniesieniu pozwu przeciwkoS. K.. Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa w piśmie procesowym z 13 października 2009r. powołała się na treść art. 4 ust. 2 w/w ustawy, zgodnie z który zastępstwo procesowe Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa dotyczy spraw, w których Skarb Państwa jest lub powinien być stroną powodową albo pozwaną, albo też uczestnikiem postępowania przed sądem, trybunałem lub innym organem orzekającym. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. W myślart. 1891kpcw zw. z art. 199a § 3 ordynacji podatkowej, wprost przyznaje organowi podatkowemu oraz organowi kontroli skarbowej samodzielne uprawnienie w tym względzie. Zatem to organ podatkowy, a nie Skarb Państwa posiada czynną legitymację procesową do występowania o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa. W tym stanie rzeczy „nie ma prawnej możliwości, aby Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wykonywała zastępstwo organu podatkowego”.
W odpowiedzi na pozew złożonej 14 października 2009r.S. K.wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym z tytułu zastępstwa procesowego.
Zaprzeczył, aby zawarł on zT. M., prowadzącym działalność gospodarczą podfirmą (...)siedemnaście umów kupna sprzedaży, wystawiał i podpisywał faktury VAT o numerach wskazanych w pkt. 2 pisma procesowego powoda z 14 września 2009r., łączyły go zT. M.jakiekolwiek kontakty gospodarcze, w szczególności by wydawał mu kiedykolwiek jakiekolwiek towary, przywoził piły do biurafirmy (...)wW.lub na budowę, przyjmował zamówienia telefoniczne na dostawę towarów, dostarczał osobiście fakturyT. M.lub jego córce oraz otrzymywał jakiekolwiek wynagrodzenie odfirmy (...).
Ponadto w jego ocenie po stronie powodowej nie ma interesu prawnego w ustaleniu stosunku prawnego, ponieważ dla skutków podatkowych na gruncie podatku VAT istotne znaczenie ma wyłącznie kwestia faktycznego wydania towaru. Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega bowiem odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju, przez którą należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług).

Na rozprawie w dniu 12 listopada 2009r. Sąd na podstawieart. 195 § 1 kpcwezwał do udziału w sprawieT. M.w charakterze pozwanego.

W załączniku do protokołu rozprawy z 12 listopada 2009r.S. K.dodatkowo powołał się na brak legitymacji czynnej powoda, tj. Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wP..
W piśmie procesowym złożonym 28 grudnia 2009r.T. M.wzniósł o uwzględnienie powództwa, przyznając fakty i twierdzenia przedstawione w pozwie, w szczególności w zakresie obejmującym utrzymywanie przez pozwanych kontaktów handlowych oraz wystawienie na rzeczT. M.przezS. K.siedemnastu faktu VAT w 2008r., dokumentujących transakcje handlowe.
Sąd Okręgowy w Płocku wyrokiem z 28 grudnia 2009r. oddalił powództwo Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wC.przeciwkoS. K.iT. M.o ustalenie oraz zasądził od powoda na rzeczS. K.kwotę 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że podziela stanowisko wyrażone przezS. K.odnoszące się do braku legitymacji czynnej powoda do wytoczenia powództwa opartego naart. 1891kpc.
Sąd Apelacyjny w Warszawie, na skutek apelacji powoda, wyrokiem z 5 listopada 2010r. uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie przed sądem pierwszej instancji i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Płocku do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
W uzasadnieniu Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko Sądu Okręgowego w Płocku, że ustawodawca wyraźnie w przepisieart. 1891kpcprzyznał zdolność sądową organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej. Tymczasem powództwo zostało wytoczone przez Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wC., zatem urząd skarbowy występuje jako statio fisci Skarbu Państwa. W sprawach, w których strona powodowa określona jest jako Skarb Państwa, bez względu na to, ile jednostek organizacyjnych reprezentuje, stroną zawsze jest Skarb Państwa. Określenie zakresu podmiotowego, jak i przedmiotowego należy wyłącznie do powoda i bark było podstaw do „korekty” oznaczenia strony powodowej, gdyż w istocie oznaczałoby to zmianę powoda, a do tego Sąd uprawniony nie jest.
W sprawie doszło jednak do nieważności postępowania. Powództwo zostało wniesione w czasie obowiązywania art. 8 ustawy o Prokuratorii Generalnej, w brzmieniu obowiązującym z 12 czerwca 2009r., zgodnie z którym zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną jest obowiązkowe do zakończenia sprawy, z zastrzeżeniem art. 8b m.in. w sprawach rozpoznawanych w pierwszej instancji przez sąd okręgowy. Nie wdając się w rozważania nt. legitymacji Skarbu Państwa, Naczelnik Urzędu Skarbowego wC.podejmował w sprawie czynności wyłącznie jako statio fisci Skarbu Państwa. Jeżeli w sprawie istnieje obowiązkowe zastępstwo przez Prokuratorię Skarbu Państwa, to dochodzi do nieważności postępowania, gdy czynności za Skarb Państwa podejmuje bezpośrednio wskazana w pozwie statio fisci lub ustanowiony przez tę jednostkę pełnomocnik procesowy (art. 379 pkt. 2 kpcin fine).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd przesłał Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kopię pozwu, pisma procesowego powoda z 14 września 2009r., odpowiedzi na pozewS. K., wyciągu z protokołu rozprawy z 12 listopada 2009r. obejmującego wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanegoT. M., kopię załącznika do protokołu pozwanegoS. K., kopię wyroku Sądu Okręgowego w Płocku z 28 grudnia 2009r. wraz z uzasadnieniem i wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5 listopada 2010r. z uzasadnieniem.
W piśmie procesowym z 22 marca 2011r. Skarb Państwa – Naczelnik Urzędu Skarbowego wC., zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, cofnął pozew bez zrzeczeniem się roszczenia.
T. M.iS. K.w pismach z 5 kwietnia 2011r. nie wyrazili zgody na cofnięcie pozwu.
W piśmie z 25 maja 2011r. Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa na zasadzieart. 8b ust. 4 ustawy z 8 lipca 2005r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwapoinformowała, że przekazała powyższą sprawę do prowadzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego wC..
Na rozprawie 26 maja 2011r. powód wniósł o zawiadomienie w trybieart. 196 § 1 kpcNaczelnika Urzędu Skarbowego wC., ponawiając oświadczenie o cofnięciu pozwu przez Skarb Państwa. Pozwani nie zgodzili się na cofnięcie pozwu. Sąd zawiadomił Naczelnika Urzędu Skarbowego wC., jako podmiot, który powinien występować po stronie powoda. W piśmie z 15 czerwca 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wC.zgłosił się do udziału w sprawie w charakterze powoda.
W piśmie z 28 października 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wC.wyraził zgodę na wstąpienie do sprawy po stronie powodowej Naczelnika Urzędu Skarbowego wC.w miejsce Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wC..S. K.nie wyraził zgody na wstąpienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wC.w miejsce Skarbu Państwa.
Na rozprawie 20 grudnia 2011r.S. K.wniósł o oddalenie powództwa Naczelnika Urzędu Skarbowego wC..T. M.uznał powództwo Naczelnika Urzędu Skarbowego wC..
Ostatecznie na rozprawie 3 września 2013r. powodowie popierali powództwo, wnosząc o ustalenie, że międzyT. M., aS. K.istniała umowa sprzedaży.
Pozwani podtrzymywali swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd ustalił, co następuje:

T. M.od 1978 r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą(...)wK.. Obecnie zajmuje się wydobyciem kamienia, jego przerobem, montażem posadzek i fasad. Przychód firmy w 2008r. wynosił ok. 60.000.000 zł – 80.000.000 zł. W tamtym okresieT. M.zużywał ok. tysiąca pił różnego rodzaju. (zeznania świadków:C. D.k: 328 – 332 iJ. P.k: 332 – 335, dowód z przesłuchania stron – zeznania pozwanegoT. M.k: 553 - 556)
S. K.od 10 października 1998r. prowadził działalność gospodarczą pod firmą P.P.U.H. (...)wC.w zakresie produkcji materiałów ściernych. W ramach tej działalności składał również nagrobki granitowe oraz handlował narzędziami do cięcia betonu, granitu i asfaltu. W 2004r. formalnie zakończył jej prowadzenie. Przyczyną likwidacji były jego kłopoty finansowe, miał zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego wC.z tytułu zaległego podatku VAT. (dowód z przesłuchania stron – zeznania pozwanegoS. K.k: 551 - 553)
W okresie od 2002r. do 2010r. żonaS. K.–I. K.prowadziła działalność gospodarczą podfirmą Przedsiębiorstwo Handlowe (...). Zajmowała się sprzedażą narzędzi, przeważały piły do cięcia betonu. Żona pozwanego z wykształcenia jest technikiem fizjoterapii i magistrem pedagogiki. Jednocześnie pracowała w szkole i zajmowała się wychowywaniem trojga dzieci. Mąż pomagał jej w prowadzeniu działalności gospodarczej, mimo zatrudnienia w(...) spółce z o.o., zajmującej się usługami budowlanymi. (zeznania świadkaI. K.k: 348 – 350, dowód z przesłuchania stron – zeznania pozwanegoS. K.k: 551 - 553)
Od 6 września 2010r.S. K.znów prowadzi działalność gospodarczą, tym razem podfirmą Przedsiębiorstwo (...), zajmuje się sprzedażą narzędzi do cięcia granitu i betonu. (zeznania świadkaI. K.k: 348 – 350, dowód z przesłuchania stron – zeznania pozwanegoS. K.k: 551 - 553)
Pozwani poznali się za pośrednictwemS. B.ok. 2000r. (znanym w środowisku kamieniarzy pod pseudonimem(...)). W 2005r.S. K.pierwszy raz sprzedał narzędzia do cięcia kamieniaT. M.. Pozwany zwrócił się wówczas z prośbą o wypisanie faktury doJ. P., zatrudnionej jako księgowa w(...). ŻonaT. M.sprzeciwiła się takim działaniom, podnosząc, że pracuje ona jako księgowa w(...)i ostatecznie tekst faktury wypisał inny pracownikT. M.–C. D., przy czym druk opatrzony był już wcześniej pieczątką i podpisem. Pozwany często zwracał się z prośbą o wypełnienie druku faktury, twierdząc, że ma brzydki charakter pisma. Były sytuacje, żeA. B.telefonicznie uzgadniał zeS. K.ilość towaru, a następnie wypisywał fakturę. Prowadzili notatki na temat ilości dostarczonegoT. M.towaru. (zeznania świadków:C. D.k: 328 – 332,J. P.k: 332 – 335,A. M.k: 345 – 348, kopiafaktury VAT nr (...)z 2 listopada 2005r. k: 326, dowód z przesłuchania stron – zeznania pozwanegoT. M.k: 553 - 556)
S. K.współpracował blisko zeS. B., często razem przywozili towar doK., zazwyczaj samochodem markiM..C. D., jako kierownik zakładu produkcyjnego, spisywał i odbierał narzędzia, które przywoziłS. K.iS. B., następnie rozpisywał towar na poszczególne budowy i rozliczał się z właścicielem przedsiębiorstwa. (zeznania świadków:C. D.k: 328 – 332,J. S.k: 549 – 550, dowód z przesłuchania stron – zeznania pozwanegoT. M.k: 553 - 556)
S. K.iA. B.byli na tyle bliskimi współpracownikami, że postrzegani byli, jako wspólnicy, choć pierwszy z nich zajmował się sprzedażą narzędzi do cięcia kamienia, zaś drugi – tzw. chemią kamieniarską. Byli widywani na balach branżowych kamieniarzy oraz na targach kamieniarskich. W 2008r. podczas TargówB.wP.w 2008r. miała miejsce taka sytuacja, żeJ. S.znalazł saszetkę i aby ustalić, do kogo należy, zajrzał do środka. Wewnątrz znajdowały się pieczątkiS. K..B.iK.wrócili po saszetkę, a następnie odjechali. (zeznania świadkaJ. S.k: 549 – 550, dowód z przesłuchania stron – zeznania pozwanegoT. M.k: 553 - 556)
J. P.przyjmowała faktury opatrzone adnotacją „gotówka” lub „zapłacono gotówką”.S. K.zawsze zainteresowany był płatnością w takiej formie. Pieniądze wypłacane były przezT. M.lub jego córkę, która pracuje w biurze wW.–A. M., z tym, że wypłata mogła nastąpić do rąk jego bliskiego współpracownika –S. B.. (zeznania świadków:J. P.k: 332 – 335,A. M.k: 345 – 348, dowód z przesłuchania stron – zeznania pozwanegoT. M.k: 553 - 556)
W 2008r. międzyT. M., aS. K.wielokrotnie dochodziło do transakcji polegających na sprzedaży pił do cięcia granitu, piaskowca i nakładek trakowych do cięcia piaskowca, potwierdzonych fakturami VAT:
- nr(...)z dnia 22 stycznia 2008r. o wartości netto 45.500 zł, podatek VAT 10.010 zł,
- nr(...)z dnia 30 stycznia 2008r. o wartości netto 42.000 zł, podatek VAT 9.240 zł,
- nr(...)z dnia 8 maja 2008r. o wartości netto 42.400 zł, podatek VAT 9.320 zł,
- nr(...)z dnia 29 maja 2008r. o wartości netto 45.000 zł, podatek VAT 9.900 zł,
- nr(...)z dnia 24 czerwca 2008r. o wartości netto 46.000 zł, podatek VAT 10.120 zł,
- nr(...)z dnia 9 czerwca 2008r. o wartości netto 44.000 zł, podatek VAT 9.680 zł,
- nr(...)z dnia 11 lipca 2008r. o wartości netto 44.500 zł, podatek VAT 9.790 zł,
- nr(...)z dnia 23 lipca 2008r. o wartości netto 45.000 zł, podatek VAT 9.900 zł,
- nr(...)z dnia 6 września 2008r. o wartości netto 45.000 zł, podatek VAT 9.900 zł,
- nr(...)z dnia 10 września 2008r. o wartości netto 48.000 zł, podatek VAT 10.560 zł,
- nr(...)z dnia 7 października 2008r. o wartości netto 42.000 zł, podatek VAT 9.240 zł,
- nr(...)z dnia 11 października 2008r. o wartości netto 44.000 zł, podatek VAT 9.680 zł,
- nr(...)z dnia 12 listopada 2008r. o wartości netto 43.000 zł, podatek VAT 9.460 zł,
- nr(...)z dnia 24 listopada 2008r. o wartości netto 44.000 zł, podatek VAT 9.680 zł,
- nr(...)z dnia 10 grudnia 2008r. o wartości netto 44.000 zł, podatek VAT 9.680 zł,
- nr(...)z dnia 17 grudnia 2008r. o wartości netto 45.000 zł, podatek VAT 9.900 zł,
- nr(...)z dnia 18 grudnia 2008r. o wartości netto 40.000 zł, podatek VAT 8.800 zł. (zeznania świadków:J. S.k: 549 – 553,C. D.k: 328 – 332,J. P.k: 332 – 335,A. M.k: 345 – 348, dowód z przesłuchani stron – zeznania pozwanegoT. M.k: 553 – 556, faktury VAT z 2008r. wystawione przezS. K.k: 390)
W dniu 2009r. wprzedsiębiorstwie (...)Urząd Skarbowy wK.prowadził kontrolę, podczas której ujawnił m.in. faktury VAT opatrzone pieczęciąS. K.. W związku z tym w piśmie z 27 stycznia 2009r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.zwrócił się o informację do Urzędu Skarbowego wC.w celu ustalenia prawidłowości i rzetelności sprzedaży na rzeczT. M.towarów opisanych wfakturach nr (...)z 7 października 2008r. i nr(...)z 11 października 2008r., w szczególności o sprawdzenie czy oryginały faktur, znajdujące się u nabywcy, są zgodne z kopiami będącymi w posiadaniu sprzedającego, czy wystawca faktur jest zarejestrowanym i czynnym podatnikiem podatku VAT, czy faktury zostały zaewidencjonowane w ewidencji dla potrzeb podatku VAT, czy rozliczono podatek VAT wynikający z w/w faktur w deklaracjach VAT – 7. (kopia wniosku Urzędu Skarbowego wK.z 27 stycznia 2009r. k: 6)
Urząd Skarbowy wC.wszczął postępowanie kontrolne uS. K.w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług. W toku przesłuchaniaS. K.zaprzeczył, aby w 2008r. prowadził jeszcze działalność gospodarczą, wskazując, że zlikwidował ją w 2004r., zaś w 2008r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.. Zaprzeczył także, aby wystawiał okazane mu faktury, stwierdzając, że podpisy nie zostały przez niego nakreślone. Natomiast jeśli idzie o złożone na fakturach pieczątki, to być może należały do niego, lecz nie wie, w jakich okolicznościach mu zaginęły. (dowód z przesłuchania stron – zeznania pozwanegoS. K.k: 553 – 556, kopia protokołu przesłuchania strony przed Urzędem Skarbowym wC.z 2 kwietnia 2009r. k: 9 – 13)
Z koleiT. M.podczas przesłuchania w Urzędzie Skarbowym wK.utrzymywał, że w 2008r. rozpoczął współpracę zeS. K., który dostarczał mu głównie piły do cięcia kamienia. (dowód z przesłuchania stron – zeznania pozwanegoT. M.k: 551 – 553, kopia protokołu przesłuchania świadka przed Urzędem Skarbowym wK.z 17 lipca 2009r. k: 37 – 39)
W dniu 22 kwietnia 2010r.S. K.był przesłuchiwany przez Inspektora Kontroli Skarbowej wK.i podtrzymał swoje stanowisko. (kopia protokołu przesłuchania świadka k: 541 – 546)
W maju 2009r. doszło do spotkania międzyT. M., aS. K., który stwierdził, że faktury zakwestionowane przez Urząd Skarbowy wC., zostały wystawione przezS. B.. Zainteresowani doprowadzili do konfrontacji współpracowników. W mieszkaniuS. B.spotkali sięT. M., jego żona i synŁ. M.orazS. K.. KiedyS. B.okazał zamówienia (odręczne notatki), wówczasS. K.zmienił zdanie i obiecał „załatwić sprawę” w Urzędzie Skarbowym wC.. (zeznania świadkaŁ. M.k: 409 – 410, dowód z przesłuchania stron – zeznania pozwanegoT. M.k: 553 - 556)
Opisane wyżej faktury VAT z 2008r. nie zostały wypisane przezS. K.. Natomiast parafy złożone pod fakturami mieszczą się w zakresie możliwości wykonawczychS. K.i opatrzone są pieczęciami z jego nazwiskiem. (opinia biegłej z zakresu pisma ręcznegoM. J.k: 461 – 468, k: 505 – 508)
W dniu 5 września 2008r., 6 września 2008r., 3 października 2008r., 7 października 2008r., 10 listopada 2008r. i 12 listopada 2008r.I. K.prowadząca działalność gospodarczą podfirmą Przedsiębiorstwo Handlowe (...)wystawiła faktury kupiła narzędzia służące do cięcia betonu we Włoszech, przy czym zakupów w jej imieniu dokonywał jej mąż –S. K.. (faktury wraz z tłumaczeniami z języka włoskiego na język polski k: 525 – 536)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków:C. D.(k: 328 – 332),J. S.(k: 549 – 550),J. P.(k: 332 – 335),A. M.(k: 345 – 348),Ł. M.(k: 409 – 410), dowodu z przesłuchania stron – zeznań pozwanegoT. M.(k: 551 – 553) i opinii biegłej z zakresu pisma ręcznegoM. J.(k: 461 – 468, k: 505 – 508), a także powołanych wyżej dokumentów, częściowo w oparciu o zeznania świadkaI. K.(k: 348 – 350) i dowód z przesłuchania stron – zeznaniaS. K.(k: 553 – 556).
Sąd odmówił wiary zeznaniom świadkaI. K.w części, w jakiej twierdziła ona, że jej mąż w 2008r. nie utrzymywał stosunków handlowych zT. M.. Fakt, że w tym okresie nie zaewidencjonował działalności gospodarczej nie oznacza, że mimo to nie sprzedawał na jego rzecz towaru. Za taką tezą przemawiają nie tylko faktury opatrzone jego pieczęciami, ale przede wszystkim jednoznaczne i konsekwentne zeznania świadków:C. D.,J. S.,J. P..
Z tych samych przyczyn Sąd odmówił wiarygodności twierdzeniom pozwanegoS. K.. Jego linia obrony polega przede wszystkim na zaprzeczaniu zeznaniomT. M.. Tymczasem współpracownicy tego ostatniego jednoznacznie wskazują na szereg szczegółów, świadczących o tym, że pozwany mija się z prawdą. Sąd stoi na stanowisku, że to wersjaT. M.jest bardziej przekonująca niż twierdzeniaS. K..T. M.prowadzi szeroko zakrojoną działalność gospodarczą, jedyna korzyść, jaką mógłby on osiągnąć z posługiwania się fakturami potwierdzającymi nie istniejące transakcje jest taki, że dzięki temu zwiększyłyby się koszty uzyskania przez niego przychodu, a tym samym, zostałby obciążony mniejszym podatkiem dochodowym. Zważywszy na rozmach, z jakim prowadzi on swoje przedsiębiorstwo i ugruntowaną na rynku pozycję od ponad trzydziestu lat, jest mało prawdopodobne, by chciał w ten sposób ryzykować i jeszcze zdołał nakłonić swoje dzieci i współpracowników do składania fałszywych zeznań. Należy przy tym zauważyć, że zeznania jego świadków są spontaniczne, spójne, szczegółowe i układają się w jednolitą wersję.
Z kolei próby obalenia tej tezy przezS. K.okazały się w ocenie Sądu nieudane. O jego wersji zdarzeń nie przekonują nie tylko zeznania jego żony -I. K., ale także fakt, iż mógł on być w podróży we Włoszech w czasie, w którym zostały wystawione trzy faktury VAT na rzeczT. M.(7 października, 6 września i 12 listopada 2008r.). Wystawienie faktury stanowi tylko i wyłącznie potwierdzenie czynności prawnej, jaka miała miejsce i ma ona znaczenie przede wszystkim dla celów księgowych, zaś z punktu widzenia stosunków cywilno – prawnych stanowi tylko jeden z dowodów. Okoliczność, że w tym samym dniuI. K.iS. K.wystawili faktury nie znaczy, iż te dwie transakcje nawzajem się wykluczają. O istnieniu umów zT. M.świadczą bowiem jeszcze inne dowody, które w tym wypadku, są bardziej przekonujące niż dokumenty księgowe, w szczególności co do zbieżności dat ujawnionych na fakturach z datami sprzedaży. Nie ma przecież żadnych przeszkód, by po dostawie towaru, sprzedający wystawił fakturę z pewnym opóźnieniem.
S. K.w przeszłości miał już problemy z zapłatą podatku VAT. Z tej przyczyny zlikwidował on formalnie działalność gospodarczą. Miał zatem świadomość, że własnoręcznie wypisywane przez niego faktury mogą trafić do urzędu skarbowego, a to spowoduje jego odpowiedzialność za niezapłacony podatek VAT. W przekonaniu Sądu pozwany świadomie podejmował działania mające na celu wywołanie wątpliwości co do autentyczności faktur. W pierwszej kolejności zabiegał zawsze o to, aby to nie on, ale inna osoba wypełniała druki. Zadbał również o to, by nieco zmienić wygląd parafy, co również na pierwszy rzut oka mogłoby świadczyć, że podpisy nie zostały nakreślone jego ręką. Biegła z zakresu pisma ręcznego w swojej opinii stwierdziła, że parafy mieszczą się w zakresie możliwości wykonawczychS. K., co przecież nie wyklucza jego autorstwa, choć opinia nie jest kategoryczna. Mając na uwadze całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sad jest przekonany o tym, żeS. K.celowo wyeliminował pewne elementy podpisu, aby wywołać wspomniane wyżej wątpliwości.
Nie bez znaczenia jest również fakt, żeS. K.nie potrafił w logiczny sposób wyjaśnić, w jaki sposób ktoś, kto ewentualnie zamiast niego miałby wystawić faktury poświadczające nieprawdę, wszedł w posiadanie pieczątek „P.P.U.H. (...)S. K.” i „WłaścicielS. K.”. Pozwany twierdził, że po zakończeniu działalności gospodarczej nie interesował się ich losem, zmieniał miejsce zamieszkania, może przy tej okazji zaginęły. Wyjaśnienia pozwanego są zupełnie niewiarygodne.
Z tych przyczyn, Sąd w przeważającej części odmówił wiary zeznaniomS. K..

Sąd zważył, co następuje:

Podstawę prawną żądania powodów stanowiart. 1891kpc, zgodnie z którym uprawnienie, o którym mowa wart. 189 kpc, przysługuje również, w toku prowadzonego postępowania, organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej, jeżeli ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa jest niezbędne dla oceny skutków podatkowych.
Legitymację czynną do wytoczenia powództwa w oparciu oart. 1891kpcmają wymienione w nim organy, a nie Skarb Państwa reprezentowany przez organy podatkowe lub kontroli skarbowej jako stati fisci. Rozbieżności na ten temat zostały przesądzone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5 listopada 2010r., który jest dla Sądu rozpoznającego sprawę ponownie, wiążący. Ponieważ pozwani nie zgodzili się na cofnięcie pozwu przez Skarb Państwa, jak również na wstąpienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wC.w miejsce Skarbu Państwa, Sąd oddalił powództwo wniesione przez Skarb Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wC..
Jeśli idzie o powództwo wytoczone przez uprawniony organ, jakim jest w tym wypadku Naczelnik Urzędu Skarbowego wC., to w pierwszej kolejności należy omówić kwestię interesu prawnego powoda w ustaleniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego.S. K.stoi bowiem na stanowisku, że nie posiada on takiego interesu, bowiem nałożenie podatku VAT nie wymaga ustalenia, czy istniała umowa sprzedaży. Z punktu widzenia przepisów podatkowych istotne jest, czy nastąpiło wydanie towaru. Opodatkowaniu tym podatkiem podlega bowiem odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju, przez którą należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Co do zasady dopiero z chwilą wydania towaru powstaje obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług. Tym samym w ocenie pozwanegoS. K.nie ziściła się hipotezaart. 1891kpc, gdyż ustalenie istnienia stosunku prawnego pomiędzy nim, aT. M.nie jest niezbędne dla oceny ewentualnych skutków rzekomych dostaw towarów na gruncie podatku od towarów i usług.
Sąd nie podziela tego poglądu. Zgodnie zart. 199a § 3 ordynacji podatkowej z 29 sierpnia 1997r.jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony, chyba że strona odmawia składania zeznań, wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa.
Urząd Skarbowy wC., w związku z zawiadomieniem Urzędu Skarbowego wK., prowadzącego kontrolę wprzedsiębiorstwie (...), wszczął postępowanie w sprawie faktur VAT wystawianych w 2008r. przezS. K.. Pozwany został przesłuchany w charakterze strony. Ustalenie, czy między pozwanymi w 2008r. istniały umowy sprzedaży towarów opisanych w fakturach, wywołuje skutki podatkowe w postaci obowiązku zapłaty podatku VAT przezS. K..
Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że przesłanką wystąpienia do sądu powszechnego jest stwierdzenie przez organ wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, a o tym, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przesłanka wystąpienia do sądu, czyli czy pojawiły się „wątpliwości”, decyduje organ podatkowy. Nie jest rolą sądu powszechnego dokonywanie ustaleń co do tego czy umowa pomiędzy podatnikiem a jego kontrahentem została faktycznie wykonana, gdyż uprawnienie to przysługuje organowi podatkowemu. Dlatego też kwestię wydania (lub nie) pił do cięcia granitu, piaskowca i nakładek trakowych do cięcia piaskowca, będzie samodzielnie badał organ podatkowy, jeśli zajdzie taka potrzeba. W rozpatrywanej sprawie istniała jednak potrzeba wystąpienia do sądu powszechnego, ponieważT. M.iS. K.do końca pozostawali w sporze co do faktu samego zawarcia umowy, zaś istota sporu na tym etapie nie mogła dotyczyć faktycznego wykonania czynności objętych umowami.
Gdyby Sąd przyjął punkt widzenia pozwanegoS. K.za słuszny, należałoby uznać, iż każdorazowo, gdy wątpliwości dotyczyłyby sprawy w związku z podatkiem VAT, organ podatkowy nigdy nie byłby uprawniony do wystąpienia z powództwem opartym naart. 1891kpc, ponieważart. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usługprzewiduje, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, co dla pozwanego oznacza w istocie tylko czynność faktyczną, którą powinna być przedmiotem badania organu podatkowego, a nie stosunek prawny łączący zbywcę i nabywcę. Taki tok rozumowania jest błędny, ponieważ przepisyustawy o podatku od towarów i usługrzeczywiście posługują się pojęciem dostawy, ale w myśl art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy, rozumie się przez to przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, zatem np. na podstawie umowy sprzedaży. Fakt ustalenia istnienia umowy tego rodzaju dla skutków podatkowych nie jest zatem prawnie irrelewantny.
Z tych wszystkich względów, Sąd uznał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wC.posiada interes prawny w rozumieniuart. 1891kpcw żądaniu ustalenia, czy międzyT. M., aS. K.istniały umowy sprzedaży. Z uwagi na dowody zaoferowane przez strony, Sąd ustalił, że w 2008r. istniały między nimi stałe stosunki handlowe polegające na tym, żeS. K.dostarczałT. M.urządzenia opisane w fakturach i otrzymał za nie zapłatę, co wyczerpuje dyspozycjęart. 535 kc, definiującego umowę sprzedaży. Sąd celowo nie posłużył się sentencji wyroku pojęciem dostawy, ponieważ w rozumieniukodeksu cywilnegodostawa polega na tym, że dostawca zobowiązuje się do wytworzenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku oraz do ich dostarczenia częściami albo periodycznie, a odbiorca zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i do zapłacenia ceny (art. 605 kc).S. K.dostarczał towar. Ale go nie wytwarzał, poza tym nie były to rzeczy oznaczone co do gatunku.
O kosztach procesu wobec Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wC.Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności wyrażoną wart. 98 kpc, zasądzając po 3.617 zł na rzeczS. K.iT. M.tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Natomiast jeśli idzie o rozstrzygnięcie o kosztach procesu między Naczelnikiem Urzędu Skarbowego wC., a pozwanymi, to w stosunku do każdego z nich należało zastosować inną zasadę.
W odniesieniu do przegrywającego spórS. K., Sąd oparł się na treściart. 98 kpc. Dlatego Sąd zasądził od niego kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Natomiast co doT. M., który w zasadzie też przegrał spór z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego wC., ale nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu, nal4żało przyjąć rozwiązanie zart. 101 kpc. Dlatego Sąd zasądził na jego rzecz kwotę 3.850 zł, na którą składa się zwrot kosztów zastępstwa procesowego (3.600 zł) i zaliczka na poczet wydatków związanych z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego (250 zł).
Ponadto zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Płocku od pozwanegoS. K.kwotę 10.176,43 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych (1.902,40 zł - opinia pisemna + 30,03 zł - opinia ustna + 8.244 zł - opłata od pozwu Naczelnika Urzędu Skarbowego wC.). Natomiast nie obciążył obowiązkiem ich zwrotuT. M.z tych samych przyczyn, o których mowa wyżej.
Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, stosując przytoczone wyżej przepisy prawa.
SSO Renata Wanecka