Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 474/13
Data wyroku: 2013-06-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Klesyk, Magdalena Bajor-Nadolska, Barbara Dziewięcka
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: 172 k.c.

Sygn. akt II Ca 474/13

POSTANOWIENIE
Dnia 14 czerwca 2013 r.

Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Magdalena Bajor-Nadolska
Sędziowie:SO Małgorzata Klesyk
SO Barbara Dziewięcka (spr.)
Protokolant: protokolant sądowy Iwona Cierpikowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2013 r. sprawy
z wnioskuS. D.,A. D.i Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem Św.M.wW.
z udziałem GminyW., PowiatuJ.,W. K. (1),T. S. (1),W. J. (1),I. L.,K. M.,W. K. (2),B. J.,K.J. P.iM. J.
o zasiedzenie nieruchomości
na skutek apelacji wnioskodawcy Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem Św.M.wW.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Jędrzejowie
z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt I Ns 99/11

postanawia:oddalić apelację i zasądzić od Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem Św.M.wW.solidarnie na rzeczS. D.iA. D.kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt II Ca 474/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy w Jędrzejowie stwierdził, żeS.orazA.małżonkowieD.stali się z dniem 8 września 2009 r. przez zasiedzenie na zasadzie ustawowej wspólności małżeńskiej współwłaścicielami nieruchomości położonej wW.oznaczonej nr(...)oraz oddalił wniosek Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem św.M.wW.o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własnościdziałek nr (...).
Sąd Rejonowy poczynił w sprawie następujące ustalenia faktyczne:
Właścicielamidziałek oznaczonych nr (...)są od 1979 r. małżonkowieD.. Nieruchomości te na ich rzecz przekazali umową(...)W.iA.J..
Działka nr (...)stanowi drogę, a jako władający nią w ewidencji gruntów ujawniony jest Skarb Państwa , zaś jako użytkownik Urząd Gminy. Działka ta usytuowana jest pomiędzydziałkami nr (...)należącymi do małżonkówD.. Wszystkie trzy działki tworzą wizualnie jedną całość i są ogrodzone. Pomiędzy nimi nie ma ogrodzeń i odgrodzeń. W trakcie użytkowanadziałek nr (...)małżonkowieD.przejeżdżają maszynami rolniczymi przezdziałkę nr (...), przechodzą w jej poprzek. Płacą od niej podatek od nieruchomości i uważają się za jej właścicieli. Koszą na niej trawę, wysypywali przejście po działce kamieniami w celu uzupełnienia dziur. Parafia nie płaciła podatków oddziałki (...), nie dbała o nią, nie interesowała się jej sprzątaniem i odśnieżaniem, jak również nie utworzyła przejścia do cmentarza po niej. Proboszcz Parafii pod wezwaniem św.M.za właścicieladziałki nr (...)uważał Skarb Państwa. W dniu 2 lutego 1957 r. przedstawiciele Parafii iW. J. (2)poczynili uzgodnienia w sprawie szerokości drogi do cmentarza, jednakże nie zostały one wykonane przez żadną ze stron. Parafia nie położyła na drodze krawężników i nie utwardziła drogi , aW. J. (2)nie usunął dobrowolnie rosnących drzewek. W późniejszym czasieA. D.iS. D.udostępniali przejście na uroczystości pogrzebowe, a także święta, jednakże miało ono charter grzecznościowy. Brama odulicy (...)prowadząca na działkę została zamknięta w grudniu 2010 r. przezS. D.z powodu braku porozumienia z proboszczem Parafii w zakresie użytkowania działki, m.in. na działkę wjeżdżał ciężki sprzęt budowlany, parafianie na niej parkowali swoje samochody, kościelny nie zamykał bramy i wychodził na ulicę inwentarz żywy .
W 2012 r.S. D.przeorałdziałkę nr (...)zmniejszając jej szerokość do 2,5 metrów.
Działka nr (...)również stanowi drogę i w ewidencji gruntów jako jej władający ujawniony jest Skarb Państwa, a jako użytkownik Urząd Gminy. Z zapisu w księdze wieczystejW.(...)oraz postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, że jej właścicielem jestT. S. (1). W 1978 r. ksiądzT. S. (2)z Parafii pod wezwaniem św.M.wW.wraz z mieszkańcami w czynie społecznym nadziałce nr (...)położyli płyty betonowe, tworząc wygodne przejście do nowej części cmentarza. W późniejszym czasie działka została przez dzieci obsadzona modrzewiami. Działka ta od 1978 r. była dostępna dla każdego i nie było potrzeby pytania kogokolwiek o zgodę na przejście nią. O czystość działki dbał właściciel zakładu kamieniarskiego. Parafia nie płaciła od niej podatku od nieruchomości.
W tym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że przesłanki zart.172 k.c.do stwierdzenia nabycia własności przez zasiedzeniedziałki nr (...)spełnili małżonkowieS.iA. D.. Sąd wskazał, że w sprawie nie zostały przedstawione żadne dowody, z których wynikałoby, że Parafia Rzymskokatolicka pod wezwaniem św.M.wW.podejmowała jakiekolwiek działania, z których wynikałoby samoistne posiadaniedziałki nr (...), że władała wskazaną działką na zasadzie wyłączności, zaś o tym nie może świadczyć fakt przechodzenia w trakcie uroczystości kościelnych przezdziałkę nr (...)przez kolejnychP.oraz parafian, skoro czynili to za zgodą małż.D.. W ocenie tego Sądu Parafia nie była samoistnym posiadaczemdziałki nr (...), stanowiącej drogę dojazdową do nowej części cmentarza, gdyż była ona wykorzystywana przez każdego, kto chciał, nie była zamykana przez Parafię. Parafia też nie pobierała żadnych opłat za korzystanie z niej, nie płaciła podatku od nieruchomości z działki. Zdaniem Sądu Rejonowego działka ta z uwagi na dotychczasowy sposób korzystania z niej, fakt wyodrębnienia jej w sposób wyraźny od sąsiednich nieruchomości winna stanowić gminną drogę publiczną, dostępną dla każdego.

Apelację od tego postanowienia wniósł wnioskodawca Parafia Rzymskokatolicka pod wezwaniem Św.M.wW., zaskarżając je w całości. Podniosła, że cmentarz wW.istnieje ponad 300 1at, jedyną drogą dojścia i dojazdu do niego był pas gruntu oznaczony jakodziałka nr (...), a zatem upłynął ostateczny okres do stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości. Wskazał, że nikt przez 300 lat nie rościł sobie prawa do przedmiotowej nieruchomości i działka ta była wygrodzona murem, który na skutek upływu lat został zniszczony. Również fakt, że nikt nie rości sobie żadnych praw do przeznaczonego pod drogę pasa gruntu nr 308 sprawia, że oddalenie wniosku o stwierdzenie nabycia jego własności przez zasiedzenie jest całkowicie bezzasadne, zaś to, że po drodze chodzą inne osoby, o każdej porze i nie muszą pytać o zgodę na przejście wynika z istoty drogi na cmentarz.
W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku , ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy podziela w całości i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy jak również wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oceny i wnioski prawne, jako prawidłowe i znajdujące należyte oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.
Skarżący zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych nie wskazuje na konkretne uchybienia Sądu Rejonowego w tym względzie, a w istocie kwestionuje ocenę charakteru posiadania przez Parafię spornych nieruchomości i przyjęcie przez Sąd I instancji, że nie miało ono charakteru posiadania samoistnego, co stanowi niezbędną przesłankę zasiedzenia. Wbrew zarzutowi skarżącego Sąd Rejonowy jednak prawidłowo ustalił okoliczności związane z korzystaniem z obu nieruchomości przez wnioskodawców, czynności podejmowane przez nich w okresie wymaganym do zasiedzenia i prawidłowo przyjął, że w przypadku skarżącego posiadaniedziałek nr (...)nie miało właścicielskiego charakteru. Ustalenia te zostały poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz oceną dowodów dokonaną w sposób zgodny z dyspozycjąart.233§1 k.p.cw zw. zart.13§2 k.p.c, nie naruszającą zasad logiki ani doświadczenia życiowego.
Wskazać należy, że samoistnym posiadaczem nieruchomości w rozumieniuart.172 k.c.jest ten, kto postępuje z nią jak właściciel, wyrażając przy tym wolę wykonywania względem niej prawa własności. Tak więc, by można mówić o posiadaniu samoistnym po stronie posiadacza muszą wystąpić dwa elementy:corpus i animus. Ten ostatni element pozwala na odróżnienie posiadania samoistnego od posiadania zależnego, gdyż posiadacz zależny włada rzeczą w zakresie prawa innego niż własność. Natomiast zakres faktycznego władztwa sprowadza się do korzystania z rzeczy i rozporządzania nią w sposób jak najbardziej pełny, czyli do postępowania z rzeczą jak właściciel. Konieczną przesłanką faktycznego władztwa, jest przy tym oprócz samego zachowania się posiadacza, takie zachowanie się osób trzecich, wyrażające się w tym, że władztwo posiadacza nie spotyka się z ich strony ze skutecznym oporem.
Zebrane w sprawie dowody na dają podstaw do ustalenia, że wnioskodawca –Parafia Św.M.wW.była samoistnym posiadaczem nieruchomości oznaczonych nr(...), wykorzystywanych jako drogi do cmentarza.
Co dodziałki nr (...), stanowiącej tzw. starą drogę na cmentarz zostało bowiem w sprawie wykazane samoistne posiadanie małżonkówS.iA. D.. Zeznający w sprawie świadkowie (D. D.,W. G.,Z. L.,R. S. (1),S. G.) potwierdzili, że odkąd sięgają pamięcią o drogę dbałD., wykaszał ją, sypał kamieniem, na noc zamykał bramę, spuszczał psy . Wyżej wskazani świadkowie, będący parafianami działkę tę postrzegali jako całość posesjiD., uznawali go za jej właściciela.A. R.sąsiadkaD.zeznała, że stara droga była udostępniana przezJ., a następnie przezD.na potrzeby uroczystości kościelnych, ale nie była to droga kościelna. Z zeznańD. D.wynika, że ,,D.się prosiło o pozwolenie na przejazd konduktu żałobnego”. Potwierdziła to takżeM. M., która zeznała, iż mówiło się , ,,że trzeba pójść do państwaD., żeby otworzyli bramę”. O tym, iż Parafia nie czuła się właścicielem działki stanowiącej starą drogę świadczy też to, że nie czyniła na niej żadnych nakładów, nie utwardzała jej, mimo iż jak wynika z zeznań księdzaT. S. (2), droga była błotnista i tego wymagała, nigdy też Parafia nie płaciła od niej podatków. Sam proboszczL. S.zeznał , że za właściciela tej działki uważał Skarb Państwa. Nie wystąpił na drogę sądową o przywrócenie posiadania, gdyD.w 2010 roku zamknął bramę na kłódkę i uniemożliwił przejazd starą drogą do cmentarza. Z kolei już poprzednik prawny wnioskodawcówW. J. (2)czuł się właścicielem tej działki, o czym świadczy to, że nie wykonał postanowień zawartej z Parafią ugody w 1957 r., nie wyciął drzewek owocowych i naruszył granice drogi, przyorywując ją oraz wyrywając paliki. Okoliczność zezwolenia przezD.na przejazd konduktów żałobnych tą drogę, otwieranie bramy w czasie uroczystości kościelnych wynikała jedynie z uprzejmości i na tej podstawie Parafia nie może wywodzić praw do działki.
Także wskazywana przez skarżącego okoliczność, żeS. D.zamieszkiwał na Śląsku i jedynie przyjeżdżał na weekendy doW.pomagać żonie, nie sprzeciwia się przyjęciu, że był samoistnym posiadaczem nieruchomości, skoro razem z żoną czuł się jej właścicielem, doglądał jej i podejmował czynności będące przejawem właścicielskiego władztwa (płacenie podatków, koszenie trawy, wysypywanie kamienia).
Brak jest także podstaw do przyjęcia w oparciu o podnoszoną w zeznaniach niektórych świadków (H. M.,B. W.,D. T.,M. Ż.,S. R.(1),S. R. (2),J. O.,M. O.) okoliczność istnienia w przeszłości drewnianego płotu od strony drogi wzdłuż budynkówD., że droga ta była wydzielona i była we władaniu Parafii. Świadkowie Ci w większości wskazywali, że nie pamiętali, kiedy płot przestał istnieć, z koleiR. S. (2)zeznał, że ,, ogrodzenie było w latach 1956-1957, a potem chyba zniknęło”, a wójt GminyW., że płot był posadowiony w latach siedemdziesiątych. Niewątpliwym jest zatem , że wnioskodawcyS.orazA.małżonkowieD.wykazali trzydziestoletni okres samoistnego posiadania działki liczony od 1979 r. , w którym otrzymali od małż.J.sąsiedniedziałki nr (...).
Sąd Rejonowy prawidłowo również ustalił, że Parafia nie była samoistnym właścicielemdziałki nr (...)stanowiącej tzw. nową drogę na cmentarz. Działka ta służy jako droga od początku lat siedemdziesiątych i powstała z inicjatywny ówczesnego Proboszcza Parafii, jednakże przy pomocy mieszkańcówW.w czynie społecznym. Jak wynika z zeznań wójta GminyW.(k.238) mieszkańcy zorganizowali zbiórkę pieniędzy celem zapłaty za działkę jej właścicielowiT. S. (1), a w 1978 r. została ona wybetonowana przez mieszkańców i osadzona modrzewiami. Droga ta była i jest dostępna dla każdego, kto chce z niej skorzystać. Parafia nie manifestowała nigdy swojego władztwa do tej drogi , nie wnosiła o zmianę zapisów w ewidencji gruntów, nie płaciła podatków. Drogi tej choć powstała dzięki wsparciu parafian mieszkańcówW.i z ich pomocą, nie można uznać za stanowiącą własność Parafii. Należy bowiem rozróżnić Parafię jako jednostkę organizacyjną kościoła katolickiego, posiadającą osobowość prawną, którą reprezentuje proboszcz od wspólnoty społecznej, którą tworzą osoby zamieszkujące na terenie Parafii.
Reasumując Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że wnioskodawca Parafia Rzymskokatolicka pod wezwaniem Św.M.wW.nie wykazała właścicielskiego władztwa dodziałek nr (...)i jej wniosek oddalił .
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy na podstawieart.385 k.p.cw zw. zart.13§2 k.p.corzekł jak sentencji postanowienia, podzielając w całości ustalenia i wnioski Sądu I instancji .
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na mocyart.520§2 k.p.c.Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego reprezentującego wnioskodawcówS.orazA.małż.D.w zakresie, w jakim apelacja okazała się niezasadna w odniesieniu dodziałki nr (...).

SSO M. Klesyk SSO M. Bajor - Nadolska SSO B. Dziewięcka