Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 562/13
Data wyroku: 2013-10-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bartłomiej Rajca
Podstawa prawna: art. 189 Kpc

Sygn. akt I C(...)

WYROK ZAOCZNY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 października 2013 r.
Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Bartłomiej Rajca
Protokolant: Mirosława Mękarska
po rozpoznaniu w dniu 30 października 2013 r. w Środzie Śląskiej na rozprawie
sprawy z powództwaM. N.
przeciwko Skarbowi Państwa – Staroście(...)
o ustalenie

powództwo oddala.

Zarządzenia:

1
odnotować,

2
zakreślić w rep. C,

3
odpis wyroku doręczyć powódce z pouczeniem o apelacji (apelację od wyroku zaocznego wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyroku zaocznego z uzasadnieniem; jeżeli strona nie zażądała uzasadnienia wyroku w terminie tygodniowym od doręczenia odpisu wyroku zaocznego, termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia doręczenia stronie skarżącej wyroku zaocznego) oraz stronie pozwanej,

4
kal. 14 dni.

30.10.2013 r.

UZASADNIENIE
W dniu 03 czerwca 2013 r. powódkaM. N.wniosła do tutejszego Sądu pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie(...), w którym wnosiła o ustalenie, że prawo własności gospodarstwa rolnego o pow. 1,13 ha, położonego wM.gm.M., nabyli wszyscy spadkobiercyM. K. (1). Powódka twierdziła, że opis mienia pozostawionego przez rodzinę powódki jako repatriantów wS. S.(b.ZSRR) został wydany tylko na nazwisko wdowy poM. K. (2)K., matki powódki, a powinien być wystawiony nie tylko na matkę powódki, ale również na czworo córekM. K. (1)– powódkę,A. R.,J. S.iL. O..M. K. (1)zmarł bowiem w 1933 r. wS. S., a matka powódki nigdy nie przeprowadziła postępowania spadkowego po zmarłym mężu, pozostała sama z czwórką małych dzieci i zarządzała całym majątkiem, którego dorobiła się z mężemM. K. (1)podczas małżeństwa aż do jego śmierci, po której matka powódki nie powiększyła już majątku, niczego nie dokupiła i nie wyszła nigdy ponownie za mąż. Zgodnie zaś z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu z dnia 11.10.2011 r. sygn. akt VI Ns(...)spadek poM. K. (1)przypadł zarówno żonieK. K.jak i czterem jej wspólnym ze spadkodawcą córkom. W związku z tym matka m.in. powódki tylko zarządzała całością, nigdy nie będąc właścicielką całości. Tymczasem ze względu na ujawnienie w ww. opisie mienia tylko matki powódki spowodowało w konsekwencji wydanie aktu nadania nr(...)z dnia 10.10.1961 r. tylko na jej nazwisko, gdy tymczasem winny być w nim uwzględnione jeszcze ww. cztery córki spadkodawcy iK. K..
W toku postępowania Sąd z urzędu, na podstawieart. 11 ust. 1 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościamiw zw. zart. 67 §2 Kodeksu postępowania cywilnegooznaczył jako jednostkę Skarbu Państwa, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, Starostę(...). Na rozprawę w dniu 30.10.2013 r. strona pozwana nie stawiła się mimo zawiadomienia oraz nie żądała wcześniej przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecności i nie składała w sprawie wyjaśnień ustnie lub na piśmie.
Z tego powodu Sąd przyjął się za prawdziwe twierdzenie powódki o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie i w pismach procesowych doręczonych stronie pozwanej przed rozprawą.
Nadto Sąd ustalił, że gospodarstwo rolne o pow. 1,13 ha, położone wM., które aktem nadania z dnia 10.10.1961 r. nadanoK. K., składało się:
- zdziałki nr (...)dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...), w której jako właściciele wpisani sąM.(...), synowieL. O., w udziałach po ½ części, oraz
- zdziałki nr (...)dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...), w której jako właściciel wpisany jestM. O..
Dowód: - dokumenty w aktachksiąg wieczystych nr (...)- w załączeniu akt.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo okazało się bezzasadne.
Zgodnie zart. 339 § 1 i 2 Kpcjeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w rozprawie, sąd wyda wyrok zaoczny; w tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Nawet jednak w przypadku Sąd warunków do wydania wyroku zaocznego Sąd bada czy powództwo jest uzasadnione w świetle przepisów prawa materialnego.
Zgodnie zart. 189 Kpcpowód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Zgodnie zart. 10 ustawy z 06.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotecew razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nie istniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.
Z samej istoty powództwa o ustalenie wynika, że winno ono być wytoczone przez jedną ze stron cywilnego stosunku prawnego, którego dotyczy powództwo lub uprawnionego z danego prawa przeciwko drugiej stronie lub wszystkim stronom tego stosunku prawnego lub naruszyciela danego prawa. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie wynika, by powódkę i stronę pozwaną łączył jakikolwiek stosunek cywilnoprawny, lub by powódce przysługiwało względem strony pozwanej jakieś prawo w sensie cywilnoprawnym, którego istnienie podlegać by miało ustaleniu. W szczególności nie należy tego stosunku prawnego lub prawa łączyć z aktem nadania z 10.10.1961 r. gospodarstwa położonego wM.. Był to bowiem w istocie akt o charakterze administracyjnoprawnym (gdyż był wydany przez organ władzy publicznej, miał charakter indywidualny i oparty na odpowiednich przepisach tj. na podstawiedekretu z dnia 6.09.1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych), a nie cywilnoprawnym, nie tworzył on bowiem żadnego stosunku cywilnoprawnego pomiędzy stroną pozwaną Skarbem Państwa aK. K.i ewentualnie innymi spadkobiercamiM. K. (1). Strona pozwana nie ma zatem tzw. legitymacji biernej w niniejszej sprawie tj. sprawa nie dotyczy jej praw lub obowiązków cywilnoprawnych.
Nadto należy zauważyć, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym dopuszczalność powództwa o ustalenie od interesu prawnego należy pojmować z uwzględnieniem m.in. tego, czy w drodze innego powództwa (powództwa o świadczenie) strona może uzyskać pełną ochronę (tak m.in. wyrok SN z 27.01.2004 r., II CK 387/02 niepubl.). Oznacza to w praktyce, że nie można skutecznie dochodzić powództwa o ustalenie z uwagi na brak istnienia interesu prawnego, jeżeli można jednocześnie dochodzić dalej idącego powództwa np. o zapłatę czy o nakazanie spełnienia innego świadczenia, a także takiego szczególnego powództwa jak o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
W niniejszej sprawie powódka wystąpiła z pozwem o ustalenie, że własność nieruchomości, dla których obecnie prowadzone sąksięgi wieczyste nr (...)nabyli na podstawie aktu nadania z 10.10.1961 r. wszyscy spadkobiercyM. K. (1), a nie tylko jeden z nich tj. wdowa po nimK. K.. W ocenie Sądu taki wyrok pomiędzy powódką a stroną pozwaną nie usunąłby niepewności co do stanu prawnego lub prawa, do czego służy w istocie powództwo o ustalenie zart. 189 Kpc. Zgodnie bowiem zart. 365 Kpcwyrok taki, nawet uwzględniający, miałby bowiem skutek jedynie między stronami tego procesu, a nie pomiędzy osobami, które są uważane obecnie – zgodnie z wyrażonym wart. 3 ust. 1ww.ustawy o księgach wieczystych i hipotecedomniemaniem prawa ujawnionego w księdze wieczystej zgodności z rzeczywistym stanem prawnym – za właścicieli ww. nieruchomości tj.W. O.(co do jednej z nich) iM. O.(co do obu, w odpowiednich udziałach). Jednocześnie powódka może, w ocenie Sądu, dochodzić realizacji ochrony swoich ewentualnych praw w drodze powództwa dalej idącego niż powództwo o ustalenie tj. w drodze powództwa z ww.art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.