Sąd Apelacyjnyw Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI ACa 485/12
Data wyroku: 2012-09-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agata Wolkenberg, Krzysztof Tucharz, Małgorzata Kuracka
Słowa kluczowe: Leasing
Podstawa prawna: art. 709 ind.15 k.c.

Sygn. akt VI A Ca 485/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 września 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący - Sędzia SA – Małgorzata Kuracka

Sędzia SA – Krzysztof Tucharz (spr.)

Sędzia SA – Agata Wolkenberg

Protokolant: – sekr. sądowy Beata Pelikańska

po rozpoznaniu w dniu 19 września 2012 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) S.A.z siedzibą wW.
przeciwkoD. L.iP. L.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanych
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 23 września 2011 r.
sygn. akt XXV C 1498/10
I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym w ten sposób, że nadaje mu następującą treść:
„1. utrzymuje w mocy nakaz zapłaty z dnia 14 września 2010 r. wydany przez Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygn. akt XXV Nc 198/10 do kwoty 44.261,42 zł (czterdzieści cztery tysiące dwieście sześćdziesiąt jeden złotych i czterdzieści dwa grosze) z ustawowymi odsetkami od dnia 3 lutego 2010 r. do dnia zapłaty, zaś w pozostałej części uchyla nakaz zapłaty i oddala powództwo oraz zasądza solidarnie odD. L.iP. L.na rzecz(...) S.A.z siedzibą wW.kwotę 1.274 zł (jeden tysiąc dwieście siedemdziesiąt cztery złote) tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu”;
II. oddala apelację w pozostałym zakresie;
III. zasądza solidarnie odD. L.iP. L.na rzecz(...) S.A.z siedzibą wW.kwotę 1.512 zł (jeden tysiąc pięćset dwanaście złotych) tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym;
IV. nakazuje pobrać od(...) S.A.z siedzibą wW.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 1.741 zł (jeden tysiąc siedemset czterdzieści jeden złotych) tytułem nieuiszczonej opłaty od uwzględnionej części apelacji;
V. przyznaje radcy prawnemuD. D.ze środków Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie wynagrodzenie w kwocie 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych), powiększonej o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanym z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 września 2011 r. Sąd Okręgowy w Warszawie utrzymał w mocy nakaz zapłaty wydany w dniu 14 września 2010 r., w którym pozwani:D. L.iP. L.zostali zobowiązani do zapłaty na rzecz powoda– (...) S.A.wW.kwoty 79.079,21 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 3 lutego 2010 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu.
Ponadto Sąd przyznał pełnomocnikowi pozwanych wynagrodzenie ze środków Skarbu Państwa z tytułu nieodpłatnej pomocy prawnej, udzielonej tej stronie z urzędu.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wskazał, że strona powodowa przedstawiła wypełniony weksel własny na kwotę 79.079,21 zł którego wystawcą była pozwanaD. L.a poręczycielemP. L., opatrzony datą płatności – 2 lutego 2010 r.
W oparciu o ten dokument został wydany w dniu 14 września 2010 r. nakaz zapłaty, od którego pozwani wnieśli zarzuty.
W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonych zarzutów Sąd I instancji nie znalazł podstaw do wzruszenia rzeczonego nakazu zapłaty i utrzymał go w mocy dokonując następujących ustaleń faktycznych i rozważań prawnych.
W dniu 29 sierpnia 2007 r. pozwanaD. L.zawarła ze strona powodową umowę leasingu dwóch samochodów ciężarowych markiF. (...)i jako zabezpieczenie wykonania tej umowy wystawiła weksel in blanco, który poręczył pozwanyP. L..
Wobec przedterminowego rozwiązania umowy leasingu z dniem 11 sierpnia 2008 r. powód wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 79.045,11 zł dołączając rozliczenie z tytułu nieuregulowanych płatności leasingowych.
Pozwani zwrócili leasingodawcy obydwa pojazdy, których wartość rynkowa biegły rzeczoznawca oszacował na kwoty po 48.000 zł netto za każdy z nich.
Jeden z tych pojazdów powód zbył za cenę 38.300 zł a cały dług pozwanych został pomniejszony o kwotę 79.600 zł.
W ocenie Sądu Okręgowego, weksel został wypełniony w sposób zgodny z deklaracją wekslową.
Pozowani otrzymali wcześniej od powoda pismo z dnia 15 stycznia 2010 r., w którym zostali zawiadomieni o zamiarze wypełnienia weksla, w którym zawiadomienie o zmianie wypełnienia weksla (z datą 2 lutego 2010 r.) w razie niezapłacenia żądanej kwoty. Doręczono im też wówczas rozliczenie umowy leasingu.
W odpowiedzi na zarzuty powodowa spółka przedstawiła informację zawierającą wyjaśnienie sposobu wyliczenia ostatecznie dochodzonej kwoty wraz z wyceną przedmiotu leasingu i fakturą sprzedaży jednego z pojazdów.
Zdaniem Sądu, jeżeli pozwani kwestionowali to rozliczenie lub faktycznie uzyskana przez leasingodawcę kwotę pochodzącą ze sprzedaży samochodu to powinni byli wykazać, po myśliart. 6 k.c., że powód dokonał nieprawidłowych wyliczeń, bądź że przedmiot leasingu został zbyty za wyższą cenę lub, że wycena pojazdów była wadliwa.
Pozwani cofnęli jednak wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w celu rozliczenia tej umowy.
Natomiast w uzupełnieniu zarzutów zostało dokonane przez ustanowionego dla pozwanych pełnomocnika z urzędu, już po terminie przewidzianym na ich zgłoszenie.
Dotyczyły one takich kwestii, jak: brak istnienia zobowiązania pozwanych wobec nieskutecznego zawarcia przez nich umowy leasingu z racji nieposiadania przez osoby występujące w imieniu powoda stosownych pełnomocnictw, brak wymagalności roszczenia wobec niewypowiedzenia pozwanym umowy leasingu i brak wezwania do zapłaty.
Niezależnie od faktu, że powyższe zarzuty nie znalazły się w piśmie pozwanych z dnia 8 października 2010 r. (zarzutach), które złożyli po otrzymaniu odpisu nakazu zapłaty Sąd uznał je za całkowicie bezzasadne.
Pozowani otrzymali bowiem wezwanie do zapłaty wraz z informacją o wypowiedzeniu im umowy leasingu z dniem 11 sierpnia 2008 r. i przyznali okoliczność że zwrócili powodowi przedmiot leasingu.
Co się tyczy natomiast zarzutu – braku umocowania osób, zawierających w imieniu powodowej spółki umowy leasingu to na rozprawie w dniu 23 września 2011 r. pełnomocnik okazał oryginały stosownych pełnomocnictw. Nastąpiło to w terminie wynikającym z§ 3 art. 495 k.p.c.gdyż pełnomocnik strony przeciwnej nie wykazał – kiedy odpis jego pisma zawierającego uzupełnienie zarzutów (z dnia 18 kwietnia 2001 r.) został doręczony powodowi.
W złożonej od tego wyroku apelacji pozwani zarzucili:

1
naruszenie przepisuart. 495 § 3 k.p.c.przez przyjęcie, że zarzuty podniesione w piśmie pełnomocnika pozowanych były spóźnione oraz poprzez przyjęcie iż powód terminowo przedstawił dokumenty okazane na rozprawię w dniu 23 stycznia 2011 r.;

2
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów skutkujące sprzecznością istotnych ustaleń Sądu z treści zebranego w sprawie materiału dowodowego;

3
naruszenieart. 6 k.c.przez nieprawidłowe rozłożenie ciężaru dowodu.

Wskazując na powyższe zarzuty pozwani wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie nakazu zapłaty z dnia 14 września 2010 r. i oddalenie powództwa w całości wraz z zasądzeniem od powoda na ich rzecz kosztów postępowania.
Ponadto zgłoszony został w apelacji wniosek o dopuszczenie dowodu z pisma(...)S.A. z dnia 26 lipca 2011 r. na okoliczność doręczenia pełnomocnikowi powoda odpisu pisma z dnia 18 kwietnia 2011 r.
Pełnomocnik powodowej spółki wnosił o oddalenie apelacji w całości i zasądzenie od skarżących kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja pozwanych zasługuje na częściowe uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy jednak zgodzić się z poglądem Sądu Okręgowego, że spóźnione były zarzuty podniesione przez pełnomocnika pozwanych w piśmie z dnia 18 kwietnia 2011 r., które dotyczyły kwestii skutecznego nawiązania miedzy stronami stosunku prawnego (leasingu) co sprawia, że nie powinny one być w ogóle przedmiotem rozważań Sądu.
To samo dotyczy zagadnienia wymagalności dochodzonego roszczenia.
Przed wytoczeniem niniejszego powództwa powodowie otrzymali wezwanie do zapłaty kwoty 79.045,11 zł, ze wskazaniem źródła ich zobowiązania (k. 13-15 a.s.).
Powinni byli zatem już w zarzutach od nakazu zapłaty (z dnia 8 października 2010 r.) przytoczyć powyższe okoliczności.
Nie sposób przy tym podzielić argumentacji ich pełnomocnika, że możliwość powoływania nowych zarzutów powstała dopiero z chwilą gdy zapoznał się on z aktami niniejszej sprawy.
Z tych też względów bez znaczenia jest termin przedstawienia pełnomocnictw do zawarcia z pozwanymi umowy leasingu.
Strona pozwana bezzasadnie również kwestionuje dokonane przez powoda wyliczenie sumy zdyskontowanych przyszłych okresowych opłat leasingowych (art. od: 11-ej do 35-ej) oraz wartości końcowej (k. 66), ograniczając się do gołosłownego twierdzenia o istnieniu niezgodności rachunkowych.
Można natomiast przyznać rację skarżącym gdy wskazują oni na naruszenie przez Sąd I instancjiart. 6 k.c.dotyczącego rozkładu ciężaru dowodu oraz na uchybienia w zakresie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego co skutkowało przyjęciem błędnego poglądu, że strona powodowa wykazała w całości zasadność swojego roszczenia.
Jak słusznie zarzucają pozwani – spór po wniesieniu przez nich zarzutów od nakazu zapłaty przeniósł się z płaszczyzny stosunkuprawa wekslowegona ogólną płaszczyznę stosunku prawa cywilnego w związku z charakterem podnoszonych zarzutów.
W piśmie z dnia 8 października 2010 r. (k. 21 a.s.) pozwani wskazywali, że powodowa spółka nie przedstawiła stosownego wyliczenia swojego roszczenia ani też go nie udowodniła.
W odpowiedzi na te zarzuty powódka przy piśmie z dnia 15 grudnia 2010 r. załączyła m.in. tzw. „informację służbową” k. 64 a.s., gdzie zostało zawarte szczegółowe wyjaśnienie poszczególnych pozycji, które w ostatecznym rozrachunku dają objętą pozwem należność (sumę wekslową).
Nie zaoferowano jednak żadnych dowodów na fakt poniesienia przez leasingodawcę takich wydatków jak: koszt wyceny przedmiotu leasingu, koszt stałej opłaty za przechowywanie (450 zł), ekspozycje i przygotowanie przedmiotowe leasingu do sprzedaży (900 zł), koszt ich ubezpieczenia (13.270 zł), koszt obsługi prawnej przez zewnętrzną firmę windykacyjną (3.325,67 zł).
Niezrozumiałe jest przy tym – dlaczego to pozwani mieliby na przykład ponosić koszty ubezpieczenia przedmiotowych pojazdów w okresie gdy znajdowały się one już w posiadaniu leasingodawcy (vide: art. 4 § 1 ogólnych warunków umowy leasingu operacyjnego – k 26 a.s.) czy też koszt obsługi prawnej przez zewnętrzną firmę windykacyjną.
Jeżeli chodzi o wycenę leasingowych samochodów to wskazane w opiniach rzeczoznawcy PZM kwoty (2 x 48.000 zł netto) nie zostały w tym procesie skuteczne zakwestionowane.
Jednak nie sposób zaakceptować podanej przez stronę powodową sumę zagospodarowania przedmiotu leasingu (łącznie 79.600 zł).
Po pierwsze – trafnie zarzucają skarżący, że złożone do akt sprawy kserokopie faktur (k. 74-75 a.s.) nie mają żadnej wartości dowodowej gdyż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego – niepoświadczona podpisem strony kserokopia nie jest dokumentem (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 1994 r. III CZP 37/94 publ. OSNCP 1994 nr 11 poz. 206).
Po drugie – gdyby nawet założyć, że leasingodawca zbył przedmiotowe pojazdy za podane przez niego kwoty to nie przedstawiono żadnych ofert sprzedaży tych samochodów bezpośrednio po dokonaniu ich wyceny (lub oddania w kolejny leasing), co uwiarygodniałoby tezę powódki o istnieniu obiektywnych przeszkód w zagospodarowaniu przedmiotu leasingu przez blisko rok czasu.
Po trzecie – można mieć istotne wątpliwości, czy zbycie rzeczonych pojazdów na rzecz powiązanej kapitałowo z powódką spółki handlowej (mającej siedzibę pod tym samym adresem co powódka) odbyło się z zachowaniem reguł rynkowych.
Wszystkie te zastrzeżenia dają podstawy do zakwestionowania możliwości pomniejszenia wartości odzyskanych przez leasingodawcę pojazdów w ramach rozliczeń roszczeń wynikających z przedterminowego rozwiązania z pozwanym umowy leasingu.
Jako nieudowodnione należy też uznać żądania wynikające z trzech not odsetkowych wobec braku wskazania – o jakie konkretnie faktury tu chodzi i od jakich kwot były naliczane odsetki.
Inaczej natomiast trzeba ocenić żądanie zapłaty z tytułu częściowo nieuregulowanej przez pozowanych faktury VAT nr(...)za miesiąc lipiec 2008 r. z terminem płatności – 8 lipca 208 r., wraz z należnymi od niej ustawowymi odsetkami.
Niezłożenie przez stronę powodową posiadanego egzemplarza tej faktury nie oznacza, że również w tym przypadku żądanie to nie zasługiwało na uwzględnienie.
W dołączonym do wezwania z dnia 15 stycznia 2010 r. tzw. rozliczeniu z tytułu nieregularnych płatności leasingowych (k. 63 a.s.) wskazany został: numer faktury, wysokość zaległości i termin płatności.
Ani w zarzutach od nakazu zapłaty z dnia 8 października 2010 r. ani też w piśmie pełnomocnika pozwanych, zawierającym uzupełnienie zarzutów brak było ustosunkowania się do tej pozycji, w szczególności nie podniesiono argumentu, że leasingobiorcy nie otrzymali tej faktury lub, że spełnili w całości wynikające z niej świadczenie.
Nie wystarczy tutaj ograniczyć się do przyjęcia linii obrony polegającej przytoczeniu ogólnikowego zarzutu – „zaprzeczam wszystkim okolicznościom powołanym przez powoda, poza tymi które zostały przyznane wprost” (k. 15 a.s).
W rezultacie przytoczonych wyżej rozważań Sąd Apelacyjny uznał, że powód udowodnił swoje roszczenie jedynie co do kwoty 44.261,42 zł.
Sposób wyliczenia tej należności wygląda następująco: 133.890,36 zł (łączna wysokość zdyskontowanych przyszłych opłat leasingowych i wartości końcowej pojazdów) plus 5.318,15 zł (nieuregulowana należność z faktury VAT numer(...)) plus 1.052,55 zł (skapitalizowane odsetki ustawowe od tej kwoty za okres od dnia 9 lipca 2008 r. do dnia 2 lutego 2010 r.), co daje łącznie kwotę – 140.261,42 zł a następnie została ona pomniejszona o sumę wartości (netto) obu leasingowanych pojazdów 96.000 zł (2 x 48.000 zł), zgodnie z opinią rzeczoznawcy i w efekcie do zapłaty pozostaje kwota – 44.261,42 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 3 lutego 2010 r.
W tej sytuacji zaszła konieczność częściowej zmiany zaskarżonego wyroku, co dotyczy również rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, przy przyjęciu zasady ich stosunkowego rozdzielenia (art. 100 zd. 1 k.p.c.).
Orzeczono zatem jak w sentencji, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.iart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.
Jeżeli zaś chodzi kosztów postępowania apelacyjnego stronie powodowej należy się zwrot od pozwanych kwoty 1512 zł (z 2.700 zł) z tytułu kosztów zastępstwa procesowego gdyż powód wygrał ostatecznie sprawę w około 56% (44.261,41 zł : 79.080 zł).
W oparciu o przepisart. 113 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U. Nr 167, poz. 1398) należało pobrać od powoda, na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie nieuiszczoną przez powodów część opłaty od apelacji, w takim zakresie, w jakim ten środek odwoławczy okazał się uzasadniony (79.079,21 zł – 44.261,42 zł = 34.817,79 zł x 5% = 1.741 zł).
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanym z urzędu w postępowaniu apelacyjnym rozstrzygnięto zgonie z§ 15 ust. 1, § 16 oraz § 6 ust. 6w zw. z§ 2 ust. 3 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

bk