Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 892/13
Data wyroku: 2013-09-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: w Stanisław Stankiewicz
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie Społeczne
Podstawa prawna: art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.)

Sygn. akt V U 892/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 września 2013 roku

Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSA w SO Stanisław Stankiewicz
Protokolant: Bożena Radziusz

po rozpoznaniu w dniu 17 września 2013 roku w Białymstoku
na rozprawie
sprawy(...) spółki jawnejwB.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o ustalenie nieistnienia ubezpieczenia
przy udziale ubezpieczonegoA. Z.i zainteresowanegoA. G.
na skutek odwołania(...) spółki jawnejwB.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 22 marca 2013 roku
Nr(...)- (...), Nr(...)

I
Oddala odwołanie.

II
Zasądza od(...) spółki jawnejwB.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w(...)(sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt V U 892/13

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją numer(...)z dnia 22 marca 2013 roku, wydaną na podstawie przepisówustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 205, poz. 1585 z późń. zm.) oraz na podstawie przepisówustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2008 roku, nr 164, poz. 1027 z późń. zm.) wpunkcie Istwierdził, iż(...)(...) Centrum (...)sp. j. wB.za okres od czerwca 2011 roku do października 2012 roku jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne z tytułu umowy zlecenia zawartej międzyA. Z.i Agencją Handlową, której właścicielem jestA. G., a wykonywanej na rzecz własnego pracodawcy tj.(...)(...) Centrum (...)sp. j. Punktem II przytoczonej decyzji organ rentowy stwierdził, że podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne zaA. Z.jako pracownika w miesiącach w których osiągnął przychód z tytułu zawartej umowy zlecenia określa załącznik stanowiący integralną część decyzji.
W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych podał, iżA. Z.zatrudniony był w(...)sp. j. na podstawie umowy o pracę. W tym samym okresie firmę należącą doA. G.łączyła z w/w spółką jawną umowa agencyjna, na mocy którejA. G.zobowiązywał się m.in. do prowadzenia hurtowni mięsa, drobiu i wędlin, dbałość o estetyczny i zgody z wymogami przepisów prawa wygląd hali, biur i towarów, sprzedaż powierzonych towarów oraz prowadzenie terminowości regulowania należności. Celem prawidłowego wywiązywania z się z wynikających z z umowy agencyjnej obowiązkówA. G.miał możliwość zatrudniania osób na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia. Organ rentowy ustalił, iż w wymienionym w decyzji okresie osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę w(...)sp. j. (w tymA. Z.) i świadczące pracę wŁ.przyul. (...)pracowały również wŁ.przyul. (...)na podstawie umów zlecenia zawartych zA. G., który zgłaszał te osoby wyłącznie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. W związku z powyższymA. Z.w rzeczywistości wykonywał pracę na rzecz swojego pracodawcy-spółki (...). Określając podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne organ rentowy uwzględnił również przychód z tytułu umowy zlecenia.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła(...)sp. j., zaskarżając przedmiotową decyzję w całości. Zaskarżonej decyzji odwołujący się zarzucił przede wszystkim naruszenie przepisów prawa materialnego tj.art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że ma on zastosowanie, pomimo, że ubezpieczony w ramach umowy zlecenia zawartej zA. G.wykonywał pracę na jego rzecz i pod jego kierownictwem, a nie na rzecz odwołującego się. Skarżący wskazał również, iż to nie pracodawca jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne za osobę wykonującą na rzecz pracodawcy czynności na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z inną osobą niż pracodawca. Wskazując na błędną wykładnię przepisu art. 8 ust. 2a odwołujący podkreślił również, iż organ rentowy pominął, że rola tego przepisu sprowadza się wyłącznie do przywrócenia obowiązku opłacania składek za osobę uznaną w rozumieniu tego przepisu za pracownika i w zakresie tak jak za pracownika. Skarżący zarzucił również naruszenie szeregu innych przepisów prawa materialnego tj. art. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt 1, art. 17 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 2 lit i innych przepisów w/w ustawy. Podkreślił również, iż naruszone zostały przepisyart. 81 ust. 1, art. 85 ust. 1 i 4, art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Odwołujący zarzucił również naruszenie szeregu przepisów w zakresie postępowania dowodowego, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie przepisówKonstytucji.
Formułując zarzuty odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy w ten sposób, że odwołujący za okres od czerwca 2011 roku do października 2012 roku nie był płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne zaA. Z.z tytułu umowy zlecenia zawartej pomiędzy nim, a Agencją Handlową należącą doA. G., a w związku z tym podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i ubezpieczenie zdrowotne zaA. Z., jako pracownika powoda, za ten okres nie ulega zmianie.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu odpowiedzi podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji. Dodał również, iż w jego ocenie umowa zawarta przezA. G.z ubezpieczonymi była w rzeczywistości wykonywana na rzecz pracodawcy tych ubezpieczonych tj. na rzecz(...)sp. j. Organ rentowy dodał, iż na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych pojecie pracownika jest szersze niż w prawie pracy i obejmuje nie tylko osoby świadczące pracę na podstawie umowy o pracę. W związku z powyższym(...)sp. j. była zobowiązana do naliczania składek od podstawy wymiaru ustalonej w wyniku zsumowania wynagrodzenia uzyskanego przez ubezpieczonego ze stosunku pracy i z umowy zlecenia.

Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:

Odwołanie nie jest zasadne i jako takie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd pragnie podkreślić, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania zdecydowana większość okoliczności faktycznych była bezsporna.
Poza jakimkolwiek sporem pozostawało, iż w dniu 1 grudnia 2003 roku pomiędzy(...)sp. j., afirmą Agencja Handlowa (...), której właścicielem byłA. G.zawarta została umowa agencyjna. Na mocy § 1 umowy agent (firma (...)) zobowiązał się do wykonywania czynności na rzecz i w imieniu(...)sp. j. Czynności te, zgodnie z § 2 umowy obejmować miały w szczególności: prowadzenie hurtowni mięsa, drobiu, i wędlin, dbałość o estetyczny i zgodny z wymogami przepisów prawa wygląd hali, biur i otoczenia. Zgodnie z § 1 załącznika nr 1 do umowy,(...)sp. j. udzieliła agentowi pełnomocnictwa do wykonywania czynności określonych w § 1 umowy, w zakresie których był on upoważniony m.in. do korzystania z rzeczy stanowiących własność(...)sp. j. oraz rzeczy do których(...)sp. j. posiadała inny tytuł prawny w ramach prowadzonej hurtowni. W celu prawidłowego wykonywania przez agenta postanowień umowy, w § 3 pkt 4 umowy przyznano mu prawo zatrudniania osób na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia do wykonywania obsługi technicznej lub innej. Osobom tym agent mógł udzielać pełnomocnictwa w granicach swojego umocowania (k. 9-21 akt organu rentowego).
Od dnia 1 maja 2011 rokuA. Z.zatrudniony był na podstawie umowy o pracę w(...)(...) Centrum (...)sp. j. z siedzibą wB.na stanowisku magazyniera (k. 2, 11, 13 akt pracowniczych). Wymieniona spółka prowadzi działalność w zakresie sprzedaży hurtowej mięsa i wyrobów w z mięsa w szeregu placówek, w tym wŁ.przyul. (...), gdzie swoje obowiązki pracownicze wykonywałA. Z..
W dniu 1 maja 2011 rokuAgencja Handlowa (...)będąca agentem(...)sp. j. zawarła z pracownikiem wymienionejspółki- (...)cywilnoprawną umowę zlecenia. Na mocy przedmiotowej umowy zleceniodawca (agent) powierzył, a zleceniobiorca (pracownikspółki (...)) zobowiązał się do pracy na stanowisku wskazanym ustnie przez zleceniodawcę (k. 435 akt organu rentowego).
Wszystkie wymienione wyżej fakty nie były objęte sporem. Istotę sporu stanowiła natomiast kwestia objęciaA. Z.obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym w związku z czynnościami (pracą), jakie faktycznie wykonywał na podstawie umowy zlecenia zawartej zAgencją Handlową (...)oraz określenie tego na czyją rzecz ta praca była wykonywana, a w rezultacie określenia płatnika składek na w/w ubezpieczenie.
W ocenie Sądu Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zaskarżonej decyzji zasadnie przyjął, że(...)sp. j. za okres od lipca czerwca 2011 roku do października 2012 roku jest płatnikiem składek za ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne z tytułu umowy zlecenia zawartej międzyA. Z.iAgencją Handlową (...), a wykonywanej w rzeczywistości na rzecz własnego pracodawcy tj.(...)sp. j. prawidłowo uznając, iżA. Z.z tytułu wymienionej wyżej umowy cywilnoprawnej był w rzeczywistości pracownikiemspółki (...)w rozumieniuart. 8 ust. 2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W pierwszej kolejności Sąd pragnie wskazać, iż zgodnie z treściąart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychobowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu podlegają osoby fizyczne, które na terenie Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 wymienionej ustawy stanowią natomiast, iż osoby takie podlegają również ubezpieczeniu chorobowemu i wypadkowemu. Definicja pracownika w prawie ubezpieczeń społecznych zawarta wart. 8 ust. 2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychjest definicją szerszą, niż pojęcie pracownika obowiązujące na gruncie prawa pracy. Zgodnie z przytoczonym przepisem ustawy za pracownika uważa się nie tylko osobę pozostającą w stosunku pracy (o tym mówiart. 8 ust. 1) ale również osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zkodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, w którym pozostaje w stosunku pracy. Ustawodawca wprowadził regułę, iż umowa zlecenia zawarta z własnym pracownikiem podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu tak jak umowa o pracę. Jeśli została ona zawarta wprawdzie nie z własnym pracodawcą, ale jeśli w ramach takiej umowy wykonywana jest praca na rzecz pracodawcy, z którym osoba wykonująca umowę zlecenia pozostaje w stosunku pracy, należy odprowadzać od niej składki na ubezpieczenia na takich samych zasadach jak w przypadku umowy o pracę. Powyższy przepis akcentuje zatem, że status pracownika na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych wyznacza w istocie nie tylko podstawa nawiązania więzi prawnej miedzy pracownikiem, a pracodawcą, ale również fakt świadczenia pracy, rzeczywistego wykonywania obowiązków pracowniczych.
Opisana wyżej wykładnia przepisuart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychznajduje pełne uzasadnienie w judykaturze, a w szczególności w rozstrzygnięciach Sądu Najwyższego. W uzasadnieniu uchwały z dnia 2 września 2009 roku, wydanej w sprawie II UZP 6/09 Sąd Najwyższy w sposób nie budzący wątpliwości wskazał, iż o świadczeniu pracy na rzecz własnego pracodawcy (na podstawie umowy zawartej z innym podmiotem) świadczy uzyskanie przez pracodawcę rezultatu tej pracy.
Sama treść umowy zlecenia zawartej pomiędzyA. Z., aAgencją Handlową (...)nie pozwala na ustalenie jakie w rzeczywistości były obowiązkiA. Z.wynikające z tej umowy, jakie było miejsce wykonywania przez niego czynności, czy też wreszcie ustalenie tego kto w rzeczywistości skorzystał z rezultatów jego pracy. W związku z powyższym Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe, którego wyniki nie pozostawiają wątpliwości, iż czynności wykonywane przezA. Z.na podstawie umowy cywilnoprawnej z dnia 1 maja 2011 roku były w rzeczywistości pracą wykonywaną na rzecz jego pracodawcy tj.(...)sp. j.
ZainteresowanyA. G.wyjaśnił, iż zawarł zA. Z.umowę zlecenia o pracę w dni wolne od pracy. Na podstawie tego zlecenia w/w wykonywał czynności polegające na wykonywaniu prac porządkowym na terenie magazynu i przed hurtownią, drukował cenniki. Wymienione praceA. Z.wykonywał w soboty (k. 68-69). ŚwiadekA. C., który znajdował się w analogicznej sytuacji coA. Z.(był pracownikiemspółki (...)zatrudnionym na stanowisku magazyniera, a ponadto wiązała go umowa cywilnoprawna zfirmą (...)) zeznał natomiast, iż hurtownia wŁ.otwarta była również w sobotę, potwierdził również, iżA. Z.otrzymywał gotówkę bezpośrednio odA. G..
W ocenie Sądu wyjaśnieniaA. G.i zeznania świadkaA. C.nie pozostawiają wątpliwości, iż czynności wykonywane na rzecz agentaspółki (...)były w rzeczywistości pracą na jej rzecz- świadczy o tym przede wszystkim fakt, iż były wykonywane w magazynie, hurtowni należącym do tej właśnie spółki. Nie sposób pominąć, iż to właśnie(...)sp. j. uzyskiwała korzyści z wykonywania tych umów- magazyn i hurtownia tej właśnie spółki były sprzątane przez ubezpieczonego, drukował on cenniki towarów tej spółki. Nie może tego zmienić istnienie ogniwa pośredniego w postaci umowy agencyjnej czy też fakt, żeA. G.wypłacał wynagrodzenie za pracę wykonywaną w sobotę.
Jednocześnie Sąd uznał, iż przesłuchanie kolejnego świadka tj.M. P.było zbyteczne. Niesprzeczne i wzajemnie spójne wyjaśnienia zainteresowanegoA. G.oraz zeznania świadkaA. C.(o przesłuchanie których wnioskował odwołujący) nie pozostawiły bowiem wątpliwości, co do wymagających wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy.
Z uwagi na treść powyższych wyjaśnień i zeznań Sąd nie mógł podzielić zarzutów odwołującego, iż czynności określone umową zleceniaA. Z.wykonywał na rzeczfirmy Agencja Handlowa (...). Wprawdzie formalnie to w/w firma była związana umową agencyjną z(...)sp. j. i zobowiązana do świadczenia usług w zakreślonym postanowieniami umowy agencyjnej zakresie, lecz czynności objęte przedmiotem umowy z dnia 1 grudnia 2003 roku realizowane były przezA. Z., który był związany stosunkiem pracy z(...)sp.j.
W związku z tym, iżA. Z.w ramach wiążącej go z agentem umowy cywilnoprawnej świadczył usługi na rzecz swego pracodawcy, należało go traktować jako pracownika w rozumieniuart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tym samym zasadnie został on objęty obowiązkowym ubezpieczeniem na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy.
Umowa zlecenia zawarta międzyAgencją Handlową (...)aA. Z.stanowi tytuł ubezpieczeniowy, zaś przychody uzyskane przez niego w związku z wykonywaniem usług w oparciu o tą umowę podlegają oskładkowaniu na zasadach dotyczących pracowników. W związku z tym osoba ta podlega obowiązkowi zgłoszenia do wymienionych ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten obciąża płatnika składek (art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), czyli pracodawcę, które pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy zlecenia zawartej z osobą trzecią (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu przytoczonej wyżej uchwały wydanej w sprawie II UZP 6/09).
Na marginesie Sąd pragnie wskazać, iż podnoszone przez odwołującego zarzuty naruszenia przepisówkodeksu postępowania administracyjnegow zakresie prowadzonego przez organ rentowy postępowania nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Przedmiotem postępowania sądowego przed sądem ubezpieczeń społecznych, zainicjowanego złożeniem odwołania od decyzji organu rentowego jest bowiem analiza wad wynikających z naruszenia przez organ rentowy prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnej, spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. Sąd ubezpieczeń społecznych- jako sąd powszechny- może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tą dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 września 2010 roku, wydanego w sprawie III UK 15/10).
Mając powyższe na uwadze na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2002 roku, Nr 163, poz. 1349 z późń. zm.).