Sąd Okręgowy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 447/11
Data wyroku: 2012-08-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jacek Bajak

Sygn. I C 447/11WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJDnia 14 sierpnia 2012 r.Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilnyw składzie następującym:Przewodniczący:SSO Jacek BajakProtokolant:sekr. sądowy Aneta Wesołkowskapo rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2012 r. w Warszawie na rozprawiesprawy z powództwaA. D.przeciwko Skarbowi Państwa – Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsio zapłatę1odmawia odrzucenia pozwu;2zasądza od Skarbu Państwa – Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzeczA. D.kwotę 1 065 000 zł (jeden milion sześćdziesiąt pięć tysięcy złotych) z odsetkami ustawowymi od dnia 15 sierpnia 2012 r. do dnia zapłaty;3zasądza od Skarbu Państwa – Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzeczA. D.kwotę 26 684,41 zł (dwadzieścia sześć tysięcy sześćset osiemdziesiąt cztery złote i 41/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.UZASADNIENIEW dniu 6 maja 2011 r.A. D.wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwoty 300 000 zł tytułem odszkodowania za szkodę rzeczywistą poniesioną przez powoda w związku z wydaniem przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych orzeczenia z 2 listopada 1950 r. nr(...)orzekającego o uchyleniu z urzędu orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu ZiemskiegowŁ.z 6 września 1944 r. (data niewłaściwa) L.dz.(...)i uznającego, że nieruchomość ziemska(...)położona w powiecie(...)o obszarze ogólnym 130,8459 ha stanowiąca własnośćJ. P.iB.małżonkówP.przeszła w dniu 13 września 1944 r. na własność Skarbu państwa na cele reformy rolnej zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości kwestionując żądanie co do zasady i wysokości. Pozwany wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość została rozparcelowana przed datą 1 sierpnia 1945 r. w oparciu o inny akt prawny niż dekreto reformie rolnej, co skutkuje brakiem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy utrata prawa własności nieruchomości a decyzją z 2 listopada 1950 r. /k. 73 odpowiedź na pozew/.Fakt wcześniejszego rozparcelowania nieruchomości zakwestionował powód w piśmie z 20 lipca 2011 r. /k. 88/.Pozwany podniósł zarzut niedopuszczalności drogi sądowej w piśmie z 22 lipca 2011 r. w zakresie roszczenia dotyczącego częścidziałki nr (...)o pow. 0,27 m2 wskazując, że działka ta jest drogą publiczną należącą do gminyB.. Pozwany wskazał na art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną zgodnie z którym nieruchomości pozostające we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Właściwym organem do przyznania odszkodowania jest na podstawieustawy o gospodarce nieruchomościamistarosta w postępowaniu administracyjnym, co stanowi negatywną przesłankę procesową /k. 107/ ostatecznie precyzując, iż zarzut ten związany jest z częściądziałki nr (...)/k. 129/.W piśmie procesowym z 8 sierpnia 2012 r. powód rozszerzył powództwo do kwoty 1 065 000 zł z odsetkami od dnia następującego po dniu wydania wyroku do dnia zapłaty.Sąd ustalił, że dawna nieruchomość ziemska(...)obejmuje aktualnie działki położone w obrębie 4B., gminaB., powiat(...), województwo(...)oznaczone numerami ewidencyjnymi:(...)o łącznej powierzchni 131, 4763 ha /k. 19-336 informacje z rejestru gruntów/. Część działek o łącznej powierzchni 44, 7630 ha odpowiada nieruchomości nabytej w dniu 12 listopada 1936 r. przezR. N./k. 15 opinia prywatna, okoliczność niesporna/. Do parcelacji działek doszło późną jesienią 1945 r., powód nieruchomości zamiennej nie otrzymał /k. 138-139 zeznania powoda/.We wniosku z 27 czerwca 1946 r. Wojewódzki Urząd Ziemski wŁ.stwierdził, że nieruchomość pod nazwą(...)położona w powiecie(...), stanowiła własnośćJ. P.iB.małżonkówP.i podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. We wniosku tym urząd zwrócił się do Sądu Grodzkiego wK.o przepisanie w księdze hipotecznej tytułu własności nieruchomości na Skarb Państwa /k. 95/.Wojewódzki Urząd Ziemski wŁ.orzeczeniem z 6 września 1946 r. uznał, że działka gruntu o powierzchni 44,7893 ha z majątku(...), gm.W., powiat(...), stanowiąca własność hipotecznąR. N.nie podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. 3 dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej /k. 63 orzeczenie/.Minister Rolnictwa i Reform Rolnych orzeczeniem z 2 listopada 1950 r. uchylił ww orzeczenie i uznał, że nieruchomość(...)położonaw powiecie(...)o obszarze ogólnym 130,8459 ha stanowiąca własnośćJ. P.iB.małżonkówP.przeszła w dniu 13 września 1944 r. na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /k. 64 orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych/.Nieważność orzeczenia została stwierdzona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ostateczną decyzją z 23 lutego 2011 r. nr(...)(...)w części, w jakiej dotyczyła nieruchomości o pow. 44,7898 ha nabytej przezR. N./k. 67 decyzja/.Spadek poR. N.nabyła siostraH. D.w całości, spadek poH. D.nabył synA. D.w całości /k. 12 postanowienie/. Obecna wartość nieruchomości wynosi 1 065 000 zł /k. 146-175 pisemna opinia biegłego, k. 219 ustna uzupełniająca opinia biegłego/.Stan faktyczny został ustalony przez Sąd na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach niniejszej sprawy, których autentyczność nie była przez strony kwestionowana. Dowody z dokumentów - w przeważającej mierze decyzje administracyjne oraz orzeczenie Sądu /postanowienie spadkowe/, korzystającz materialnej mocy dowodowej wynikającej z treściart. 244 k.p.c., stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Sąd uznał, że opinia biegłego do spraw wyceny nieruchomości została sporządzona przez osobę posiadającą fachową wiedzęi doświadczenie. Wykształcenie biegłego oraz jego empiria stanowią dla Sądu gwarancję rzetelnościSąd zważył, co następuje: powództwo podlegało uwzględnieniu w całości. Sąd odmówił częściowego odrzucenia pozwu w zakresie żądania związanego z częściądziałki nr (...). Bezsporne pomiędzy stronami było, żedziałka (...)stanowi obecnie drogę publiczną i droga istniała przed rokiem 1990. Wynika z tego, iż przed 1990 r. grunt ten należał do terenowego organu administracji państwowej. Zatem jego status regulowała ustawa z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Zgodnie z art. 5 ustawy grunt ten stał się z mocy prawa własnością gminy, a zatem art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną nie miał zastosowania, co skutkowało oddaleniem wniosku o częściowe odrzucenie pozwu.Merytorycznie oceniając zasadność powództwa Sąd miał na uwadze, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nadzorczą z 23 lutego 2011 r. nr(...)
(...)stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnychz 2 listopada 1950 r. w części, w jakiej dotyczyła nieruchomości o pow. 44,7898 ha nabytej przezR. N., na podstawie której poprzednik prawny powoda utracił własność nieruchomości. Pozwany nie wykazał w trakcie procesu, aby do parcelacji nieruchomości doszło przed 1 sierpnia 1945 r. co uzasadniałoby twierdzenie, iż do przejęcia nieruchomości mogłoby dojść na podstawie art. 1 pkt 4 dekretuo przejęciu nieruchomości ziemskich. Przeciwnie, ze złożonych dowodów wynika, iż podstawą przejęcia przedmiotowej nieruchomości byłdekret z 6 września 1944 r.o przeprowadzeniu reformy rolnej. Obala to argumentację pozwanego o braku związku przyczynowego pomiędzy wadliwą decyzją a utratą własności. Wadliwym orzeczeniem uchylono orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z 6 września 1946 r. i to stanowiło przyczynę powstania szkody i podstawę do późniejszych działań prowadzących do zmiany stanu prawnego działek wchodzących w skład nieruchomości. Na mocy wadliwego orzeczeniaR. N.został bezprawnie pozbawiony własności nieruchomości. Niemożność zwrotu działek nabytych przez osoby fizycznew dobrej wierze od Skarbu Państwa wpisanego do księgi wieczystej nie była sporna.Zgodnie z uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 31 marca 2011 r. III CZP 112/10 do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniemart. 156 § 1 k.p.a.stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanieart. 160 § 1, 2. 3 i 6 k.p.a.Wobec wykazania istnienia wadliwej decyzji nadzorczej, której nieważność została stwierdzono w postępowaniu nadzorczym, związku przyczynowego pomiędzy decyzją a szkodą oraz wysokości szkody powództwo podlegało uwzględnieniu w całości.Odnosząc się do zarzutu zgłoszonego przez pozwanego – a dotyczącego przedawnienia się roszczenia powoda należy wskazać, iż stosownie do§ 3 art. 160 k.p.a.roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem lat 3 od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniemart. 156 k.p.a.albo decyzja, w której organ stwierdził w myślart. 158 k.p.a., że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisuart. 156 k.p.a.Niezaprzeczalnie zaś wystąpienie przez powoda w 6 maja 2011 r. nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia (decyzja nadzorcza została wydana 23 lutego 2011 r.).O kosztach Sąd rozstrzygnął stosownie do wyniku sporu zgodnie z treściąart. 98 k.p.c.