Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 101/11
Data wyroku: 2013-09-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: 931 kc

Sygnatura akt I Ns 101/11

POSTANOWIENIE
W., dnia 17 września 2013 roku

Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieścia we Wrocławiu I Wydział Cywilny w składzie:

PrzewodniczącySSRM. S.
ProtokolantMajaZ.

po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 roku we Wrocławiu na rozprawie
sprawy z wnioskuA. D. (1)
przy udzialeK. D.
o stwierdzenie nabycia spadku poA. D. (2)

POSTANAWIA:

I
stwierdzić, że spadek poA. D. (2), zmarłej dnia 10 lutego 2011 rokuweW., ostatnio zamieszkałej weW.przyul. (...)na podstawie ustawy nabyli synowieA. D. (1)iK. D.w 1/2 części każdy z nich;

II
orzec, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie oraz obciążyć uczestnikaK. D.obowiązkiem uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego dla(...)) kosztów sądowych pozostawiając szczegółowe wyliczenie kosztów postępowania referendarzowi sądowemu.

Sygnatura aktI Ns 101/11

UZASADNIENIE
WnioskodawcaA. D. (1)wniósł o stwierdzenie, że spadek po zmarłej w dniu 10 lutego 2011 rokuA. D. (2)nabyli na podstawie ustawy synowieA. D. (1)iK. D.po ½ części każdy z nich oraz o zasądzenie od uczestnika postępowania na swoją rzecz kosztów postępowania. Wnioskodawca wskazał, iż spadkodawczyni miała dwoje dzieci – wnioskodawcę i uczestnika postępowania, zaś w chwili śmierci była wdową.
W odpowiedzi na wniosek uczestnikK. D.podniósł, iż ostatnia wola zmarłej została wyrażona w testamencie własnoręcznym sporządzonym w dniu 20 grudnia 2006 roku. Zgodnie z treścią testamentu cały spadek po zmarłej powinien przypaść uczestnikowi postępownaia.
W toku postępowania wnioskodawca zakwestionował ważność testamentu wskazując, iż spadkodawczyni w dacie jego sporządzenia znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji.
Uczestnik wniósł o zasądzenie od wnioskodawcy na swoją rzecz kosztów postępowania.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

A. D. (2)zmarła dnia 10 lutego 2011 roku weW.. Spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową. Ostatnio zamieszkiwała weW.przyul. (...). Do kręgu spadkobierców ustawowych należą synowie spadkodawczyniA. D. (1)iK. D..
dowód: odpis skrócony aktu zgonuA. D. (2), k. 5,
odpis skrócony aktu urodzenia wnioskodawcy, k. 5,
odpis skrócony aktu urodzenia uczestnika postępowania, k. 5,
zapewnienie spadkowe i przesłuchanie wnioskodawcy, k. 58 – 61,
zapewnienie spadkowe i przesłuchanie uczestnika postępowania, k. 61 – 63,
zeznania świadkaT. W., k. 105 – 107,

Testamentem z dnia 20 grudnia 2006 roku spadkodawczyni do całości spadku powołała uczestnikaK. D.. Testament sporządzony został przez powódkę własnoręcznie.
dowód: testament z dnia 20 grudnia 2006 roku, k. 21,
zapewnienie spadkowe i przesłuchanie uczestnika postępowania, k. 61 – 63,
zeznania świadkaC. B., k. 85 – 87,
zeznania świadkaT. W., k. 105 – 107,
opinia z dnia 25 stycznia 2012 roku biegłego sądowegoP. F., k. 174 – 192

Od około 2005 roku u spadkodawczyni zaczęły występować zaburzenia pamięci oraz osłabienie funkcji poznawczych. Również w roku 2005 zaczęły u spadkodawczyni pojawiać się zaburzenia w zachowaniu. Z czasem w zachowaniu spadkodawczyni ujawniły się urojenia prześladowcze wobec wnioskodawcy, które przejawiały się w formułowaniu negatywnych opinii oraz oskarżeń o kradzież pieniędzy i żywności. Urojenia zostały udokumentowane przez lekarza psychiatrę w lutym 2007 roku. Wtedy też zdiagnozowano u spadkodawczyni zaburzenia pamięci i orientacji czasoprzestrzennej.
W dniu 19 marca 2007 roku przeprowadzono u spadkodawczyni testy w celu ustalenia skali występujących u niej zespołów otępiennych. Na 30 pkt stanowiących normę spadkodawczyni uzyskała 11,5 pkt, co stanowi dolną granicę średniego stopnia otępienia. U spadkodawczyni rozpoznano zaburzenia koordynacji wzrokowo – przestrzennej, zaburzenia orientacji auto i alo psychicznej, utratę zdolności do liczenia, zaburzenia frakcji konstrukcyjnej, obniżenie pamięci świeżej, słuchowej i wzrokowej.
Podczas wizyty w dniu 7 sierpnia 2009 roku badający spadkodawczynię lekarz psychiatra stwierdził, iż zmiany otępienne były znacznie zaawansowane. Odnotowano problemy z prawidłową identyfikacją osób z otoczenia spadkodawczyni oraz widoczne zubożenie mowy przejawiające się przede wszystkim w zubożeniu zakresu słownictwa, występowaniu perseweracji i mowy stereotypowej.
dowód: dokumentacja lekarska spadkodawczyni, k. 44, 45, 109, 230, 254 – 268, 292 – 297, 309 – 338,
dokumentacja lekarska spadkodawczyni znajdująca się w aktach SO o sygn.(...), k. 161 – 168, 170 – 198, 264, 265,
zapewnienie spadkowe i przesłuchanie wnioskodawcy, k. 58 – 61,
zapewnienie spadkowe i przesłuchanie uczestnika postępowania, k. 61 – 63,
zeznania świadkaH. N., k. 84, 85,
zeznania świadkaC. B., k. 85 – 87,
zeznania świadkaK. E., k. 119 – 121,
zeznania świadkaA. S., k. 122, 123,
zeznania świadkaD. Ś., k. 123 – 125,
zeznania świadkaJ. Ł., k. 158, 159,
zeznania świadkaP. J., k. 164 – 167,
zeznania świadkaE. B., k. 223 – 225,

W dniu 20 grudnia 2006 roku u spadkodawczyni występowały zaburzenia psychiczne w postaci organicznych zaburzeń urojeniowych ukierunkowanych na wnioskodawcę oraz zespół otępienny w dolnej granicy stopnia średniego. Urojenia miały znaczący wpływ na podejmowane przez spadkodawczynię decyzje do dysponowania swoim majątkiem. Zaburzenia otępienne są zaburzeniami pogłębiającymi się i narastającymi. Pogorszenie stanu zdrowia może następować skokowo bądź stopniowo wyłączając po kolei różne funkcje psychiczne. Zdiagnozowane w pierwszym kwartale 2007 roku zaburzenia psychiczne spadkodawczyni występowały również w dniu sporządzenia testamentu. Wpływały one na zdolność oceny i wyrażania woli, na procesy motywacyjne, wolicjonalne. Ludzie z tego rodzaju zaburzeniami są sugestywni, poddają się woli innych ludzi, są chwiejni, nieprawidłowo oceniają intencje innych ludzi. Zaburzenia psychiczne znosiły zdolność spadkodawczyni do swobodnego i świadomego podejmowania decyzji i wyrażania woli. Motywy działania spadkodawczyni miały podłoże chorobowe i wynikały z zaburzeń psychicznych.
dowód: opinia z dnia 10 marca 2013 roku biegłego sądowegoJ. B., k. 345 – 359,
ustna uzupełniająca opinia biegłego sądowegoJ. B., k. 390,

Sąd zważył, co następuje:

Dokonując ustaleń faktycznych, co do kręgu spadkobierców ustawowychA. D. (2)Sąd zgodnie z treściąart. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego(Dz. U. z 1986 roku, nr 36, poz. 180 z późn. zm.) oparł się na wskazanych wyżej odpisach aktów stanu cywilnego. Na ich podstawie ustalono, iż spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową zaś wnioskodawca oraz uczestnik postępowania są jej synami.
Ustalając, iż poza wnioskodawcą i uczestnikiem postępowania nie ma innych spadkobierców Sąd miał na względzie zapewnienia spadkowe złożone przez spadkobierców ustawowych (art. 671 § 1 k.p.c.). Zauważyć należy, iż zapewnienie spadkowe jest szczególnym środkiem dowodowym, który podlega swobodnej ocenie Sądu na podstawieart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Zapewnienia spadkowe złożone w niniejszej sprawie są w ocenie Sądu wystarczające do przyjęcia, iż poza wnioskodawcą i uczestnikiem postępowania nie ma innych spadkobiercówA. D. (2).
W dniu 20 grudnia 2006 roku spadkodawczyni sporządziła testament holograficzny, na mocy którego do całości spadku powołała uczestnika postępowania. Autentyczność testamentu zakwestionowana przez wnioskodawcę, potwierdzona została przez biegłego sądowegoP. F.w treści opinii sporządzonej w niniejszej sprawie w dniu 25 stycznia 2012 roku. Biegły stwierdził, że testament został sporządzony własnoręcznie przez spadkodawczynię.
Ponadto w toku postępowania wnioskodawca zakwestionował ważność testamentu wskazując również, iż spadkodawczyni w dacie jego sporządzenia cierpiała na chorobę Alzheimera, a zatem znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Na mocyart. 945 § 1 pkt 1 k.c.testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
W celu ustalenia zdolności spadkodawczyni do świadomego i swobodnego podjęcia decyzji oraz wyrażenia woli w chwili sporządzania testamentów koniecznym było zatem przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii. Biegła sądowaJ. B.w oparciu o analizę akt sprawy, a w szczególności dokumentacji medycznej spadkodawczyni oraz zeznań świadków, w tym lekarzy psychiatrów, pod których opieką znajdowała się spadkodawczyni, uznała w sporządzonej przez siebie w dniu 10 marca 2013 roku opinii, iż w chwili sporządzania testamentu z dnia 20 grudnia 2006 roku spadkodawczyni była w stanie uniemożliwiającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. W ocenie biegłej zdiagnozowane w pierwszym kwartale 2007 roku zaburzenia psychiczne spadkodawczyni w postaci organicznych zaburzeń urojeniowych ukierunkowanych na wnioskodawcę oraz zespół otępienny w dolnej granicy stopnia średniego występowały również w dniu sporządzenia testamentu. Zaburzenia te wpływały na zdolność oceny i wyrażania woli, na procesy motywacyjne, wolicjonalne. Urojenia dotyczące osoby wnioskodawcy miały znaczący wpływ na podejmowane przez spadkodawczynię decyzje do dysponowania swoim majątkiem. Motywy działania spadkodawczyni miały zatem podłoże chorobowe i wynikały z zaburzeń psychicznych. Stanowisko swoje biegła podtrzymała również w złożonej na rozprawie w dniu 3 września 2013 roku ustnej opinii uzupełniającej. Skoro zatem spadkodawczyni znajdowała się w dacie sporządzenia testamentu w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, sporządzony przez nią testament jest nieważny i spadek poA. D. (2)na mocy ustawy nabyli jej synowie.
Złożone w niniejszej sprawie przez biegłą sądowąJ. B.opinie są pełne, jasne i wewnętrznie spójne. Sporządzone zostały rzetelnie przez osobę dysponującą fachową wiedzą i doświadczeniem zawodowym, po wykorzystaniu wszystkich dostępnych źródeł, mogących stanowić podstawę dla sporządzenia opinii. Zważywszy na powyższe, opinie te były dla Sądu istotnym źródłem dowodowym w sprawie. Dlatego też wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego sądowego z zakresu psychiatrii został oddalony.
Mając powyższe na względzie na podstawieart. 669 k.p.c.w zw. zart. 926 § 1 k.c.orzeczono, jak w pkt I sentencji postanowienia.
Zgodnie z treściąart. 520 § 1 k.p.c.każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Natomiast na mocy art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2005 roku, nr 167, poz. 1398 z późn. zm.) w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach. Na mocyart. 108 § 1 k.p.c.sąd może rozstrzygnąć jedynie o zasadach poniesienia przez strony kosztów procesu, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu o czym orzeczono w punkcie II sentencji postanowienia.