Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 1406/13
Data wyroku: 2013-09-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Madej
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 i art. 32 ustawy o emeryturach i rentach  z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Teza: wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy praca przy produkcji i obróbce materiału zecerskiego i form drukarskich ze stopu drukarskiego  oraz przy procesach składu z zastosowaniem monitorów ekranowych - jako uprawniająca do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym od powszechnego.

Sygn. akt VI U 1406/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Janusz Madej
Protokolant – st. sekr. sądowy Dorota Hańc
po rozpoznaniu w dniu 24 września 2013 r. w Bydgoszczy
na rozprawie
odwołania:R. L.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 11 marca 2013 r., znak:(...)
w sprawie:R. L.
przeciwko:Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
Oddziałowi wB.
o emeryturę

Izmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje ubezpieczonemuR. L.prawo do emerytury od dnia(...)r.,
IInie stwierdza odpowiedzialności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.na nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Na oryginale właściwy podpis.

Sygn. akt. VI U 1406/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 marca 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.– po rozpoznaniu wnioskuR. L.z dnia 1 marca 2013r. – odmówił wnioskodawcy (ubezpieczonemu ) – prawa do emerytury. Powołując się naart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm. ) oraz na§4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz. U. z 1983r. Nr 8, poz. 43 ze zm. ) organ rentowy wskazał, że ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948r. emerytura przysługuje, jeżeli spełnił łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn,
- nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego,
- w dniu wejścia w życie przepisów ustawy emerytalnej, to jest 1 stycznia 1999r. osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 25 lat dla mężczyzn, w tym okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wykonywanego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy, wynoszący co najmniej 15 lat.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.odmówił ubezpieczonemuR. L.przyznania emerytury ponieważ nie został udowodniony wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Organ rentowy wskazał, iż nie uwzględnił okresu zatrudnienia ubezpieczonego od 2 września 1968r. do 31 sierpnia 1989r. jako okresu wykonywania prac w szczególnych warunkach ponieważ w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 27 września 2004r. :
- nie podano rodzaju prac ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983r.;
- powołano się na nieaktualne zarządzenie resortowe:
- nie podano w jakich okresach ubezpieczony zajmował poszczególne stanowiska,
- dla stanowiska „składacz monofoto” powołano się na dwa punkty z pozycji 2 zarządzenia resortowego, a ponadto nazwa stanowiska podana w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach różni się od nazwy stanowiska podanej w zarządzeniu resortowym.
Na podstawie dowodów dołączonych do wniosku i uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania organ rentowy przyjął za udowodnione okresy:
- nieskładkowe w wymiarze 1 roku 6 miesięcy i 28 dni,
- składkowe w wymiarze 28 lat 9 miesięcy i 2 dni,
- stażu sumarycznego w wymiarze 30 lat i 4 miesięcy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł ubezpieczonyR. L., domagając się jej zmiany i przyznania mu prawa do emerytury od dnia(...). , to jest od dnia ukończenia 60-tego roku życia.
W uzasadnieniu swego stanowiska ubezpieczony podnosił, że w warunkach szczególnych pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 2 września 1968r. do 31 sierpnia1989r. wZakładach (...)im.(...)wB.kolejno na stanowiskach:
- ucznia w zawodzie składacz ręczny – zecer ( w latach 1968 – 1971 );
- składacza ręcznego ( w latach 1971-1972);
- odlewacza monotypowego ( w latach 1973-1977);
- składacza monofoto ( w latach 1977-1984);
- korektora ACE ( w latach 1984-1988);
- programisty ( w latach 1988-1989 ),
i na wszystkich zajmowanych stanowiskach wykonywał pracę w szczególnych warunkach – w dużym hałasie, zapyleniu, w styczności z pierwiastkami chemicznymi, takimi jak ołów, kadm i cyna. Każde ze stanowisk pracy wskazane przez nieistniejącego już pracodawcę w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach wymienione jest w załączniku nr 1 aktualnie obowiązującego zarządzenia nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego ( Dz. Urz. M.G. 1987.4.7 ) w dziale XI ( prace w przemyśle poligraficznym), poz.1, pkt 1 ( składacz ręczny), pkt 5 (odlewacz monotypowy). poz.2 pkt 5 składacz fotoskładu ( przy bezpośredniej obsłudze monitora ekranowego ) – składacz monofoto, poz. 1 pkt 10 ( korektor ), poz.2 pkt 3 programista fotoskładu ( przy bezpośredniej obsłudze monitora ekranowego ).
Praca wykonywana na wyżej wskazanych stanowiskach jest również wymieniona w wykazie A, dziale XI rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze pod poz. 11 – produkcja oraz obróbka materiału zecerskiego i form drukowych ze stopu drukarskiego, do której zaliczyć można prace na stanowisku składacza ręcznego i odlewacza monotypowego, i pod pozycją 2 – procesy składu z zastosowaniem elektronicznych monitorów ekranowych, do których można zaliczyć stanowiska składacza monofoto, korektora ACE i programisty.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując argumentację przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ponadto wnosił o przeprowadzenie dowodu z akt osobowych ubezpieczonego oraz zawnioskowanych przez niego dowodów z zeznań świadków.

Sąd Okręgowy ustalił i rozważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 184. ust 1 ustawy emerytalnej ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w tym funduszu na dochody budżetu państwa za pośrednictwem Zakładu. Na podstawie art. 32 ust 1 cytowanej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym, czyli w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn. Dla celów ustalenia uprawnień emerytalnych za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Przepisy rozporządzenia z 1983 r. mają zastosowanie do wszystkich pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, a okresy te stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
Należy wskazać, iż w przypadku, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczeń potwierdzających okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach z przyczyn od siebie niezależnych, przepisyart. 472 i 473 k.p.c.umożliwiają ustalenie tych okoliczności w drodze postępowania odwoławczego przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z w/wym. artykułami w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych każdy fakt mający wpływ na prawo do świadczenia lub jego wysokość może być dowodzony wszelkimi środkami, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe. Sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organem rentowym. Podobnie należy oceniać możliwość dowodzenia charakteru wykonywanej pracy w przypadku, gdy jak w niniejszej sprawie, organ rentowy kwestionuje formalną poprawność wystawionego przez zakład pracy dokumentu mającego zaświadczać wykonywanie pracy w szczególnych warunkach.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii czy ubezpieczonyR. L.legitymuje się 15 - letnim okresem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r.
W postępowaniu administracyjnym oraz w toku procesu organ rentowy kwestionował spełnienie przez ubezpieczonego powyższego warunku nabycia prawa do emerytury.
Na podstawie dowodów z zeznań świadków:W. G.,C. R.,P. S.,R. P.,B. L.iA. B., dowodu z przesłuchania odwołującego sięR. L.oraz dowodów z dokumentów zebranych w jego aktach osobowych ( nadesłanych do akt sprawy przez(...) Spółkę z o.o.wB.) oraz dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach emerytalnych i aktach kapitału początkowego ubezpieczonego Sąd ustalił, iż w okresie od 2 września 1968r. do 31 sierpnia 1989r. ubezpieczonyR. L.zatrudniony był wZakładach (...)im.(...)wB.( poprzednia nazwa(...)wB.) , początkowo jako uczeń w dziale zecerni ręcznej ( do czerwca 1971r. ), od lipca 1971r. do 23 stycznia 1973r. jako zecer czyli składacz ręczny, od 24 stycznia 1974r. – na stanowisku odlewacza monotypowego w dziale zecerni maszynowej, od 1977 albo 1978r. na stanowisku składacza monofoto w dziale zecerni ( które to stanowisko następnie zmieniło nazwę na składacza fotoskładu ), od 1982r. na stanowisku korektora ACE ( skrót oznacza monitor ekranowy) w dziale fotoskładu na którym pracował do 1988r., a następnie objął on stanowisko programisty fotoskładu przy bezpośredniej obsłudze monitora ekranowego, na którym pracował do końca zatrudnienia, to jest do 31 sierpnia 1989r.
Praca na powyższych stanowiskach ( z wyjątkiem okresu zatrudnienia ubezpieczonego na stanowisku ucznia – kiedy nie wykonywał on pracy w pełnym wymiarze czasu pracy ) była pracą w szczególnych warunkach, wskazaną w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. – wykazie A, dziale XI ( w przemyśle poligraficznym ) pozycji 1 ( produkcja oraz obróbka materiału zecerskiego i form drukarskich ze stopu drukarskiego ) na stanowiskach składacza ręcznego i odlewacza monotypowego oraz w dziale XI pozycji 2 ( procesy składu z zastosowaniem elektronicznych monitorów ekranowych) na stanowiskach składacza fotoskładu, korektora ACE i programisty fotoskładu przy bezpośredniej obsłudze monitora elektronicznego.
Stanowiska te wymienione zostały w wykazie stanowiącym załącznik do zarządzenia resortowego nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w zakładach resortu przemysłu chemicznego i lekkiego ( Dz. Urz. M.G. z 3.08.1987r. Nr 4, poz. 7) W dziale XI poz. 1, pkt 1, 5 ( składacz ręczny i odlewacz monotypowy), oraz w dziale XI poz. 2 (programista fotoskładu – przy bezpośredniej obsłudze monitora ekranowego i składacz fotoskładu – przy bezpośrednie obsłudze monitora ekranowego). Należy także podkreślić, iż praca ubezpieczonego na stanowisku korektora ACE była związana z obsługą monitora ekranowego, co kwalifikuje ją jako pracę w warunkach szczególnych według działu XI, poz. 1- operatora monitora ekranowego.
Zebrane w sprawie dowody w sposób jednoznaczny potwierdziły, iż ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy od lipca 1971r. do 31 sierpnia 1989r. prace w warunkach szczególnych, w przemyśle poligraficznym przy produkcji oraz obróbce materiału zecerskiego i form drukarskich ze stopu drukarskiego ( wykaz A dział XI poz. 1 ) oraz procesach składu z zastosowaniem monitorów ekranowych ( wykaz A dział XI, poz. 2 ).
Powyższe ustalenia faktyczne prowadziły zatem do wniosku, iż ubezpieczonyR. L.legitymuje się ponad 18-letnim okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach, przy czym 60 lat ukończył on(...). i nie jest on także członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Jego staż emerytalny wynosi ponad 30 lat ( suma okresów składkowych i nieskładkowych).
Wyżej przedstawione ustalenia faktyczne i argumenty natury prawnej dawały zatem podstawę do zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury od spełnienia przez niego ostatniej przesłanki nabycia tego prawa, to jest ukończenia z dniem(...)obniżonego wieku emerytalnego (art. 47714§2 K.p.c.w związku z art. 184 i 32 ustawy emerytalnej w związku z §2, §3 i §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.)
W punkcie II wyroku Sąd Okręgowy nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego, o której mowa w art. 118 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Brak podstaw do ustalenia tej odpowiedzialności wynikał z mankamentów formalnych złożonego przez ubezpieczonego w postepowaniu administracyjnym świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 27 września 2004r. ( k.5 akt emerytalnych). W świadectwie tym – co zasadnie podnosił organ rentowy – powołano się na nieaktualne w dniu jego wystawienia zarządzenie resortowe, a ponadto nie wskazano okresów zatrudnienia ubezpieczonego na poszczególnych, wymienionych w świadectwie, stanowiskach pracy.

J. M.