Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2514/12
Data wyroku: 2013-10-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Piotrowska, Maria Małek-Bujak, Jolanta Ansion
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17.12.1998 o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 2514/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 października 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Maria Małek - Bujak (spr.)

Sędziowie

SSA Ewa Piotrowska
SSA Jolanta Ansion

Protokolant

Sebastian Adamczyk

po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaM. L.(M. L.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o prawo do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych
na skutek apelacji ubezpieczonegoM. L.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku

z dnia 22 października 2012 r. sygn. akt IX U 1122/12
1. zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przyznaje ubezpieczonemuM. L.prawo do emerytury od dnia 1 stycznia 2013 r.,
2. w pozostałej części oddala apelację.

/-/ SSA E. Piotrowska /-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA J. Ansion

Sędzia    Przewodnicząca    Sędzia

Sygn. akt III AUa 2514/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 31 maja 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwR.odmówił ubezpieczonemuM. L.prawa do wcześniejszej emerytury. W uzasadnieniu wskazał, iż ubezpieczony nie udokumentował na dzień 1 stycznia 1999 roku wymaganych 15 lat pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracyw szczególnych warunkach oraz nadal pozostaje w stosunku pracy.
Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji, domagając się jej zmiany, poprzez przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury, po uprzednim zaliczeniu do stażu pracy zatrudnienia wZakładach (...)od dnia 22 października 1981 roku do 4 stycznia 1987 roku i od dnia 1 kwietnia 1988 roku do dnia 7 maja 1990 roku, jako okresów pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach. Jednocześnie ubezpieczony podniósł, iż nie może rozwiązać stosunku pracyw sytuacji, gdy organ rentowy nie potwierdził uprawnień emerytalnych, zaś praca jest jedynym jego źródłem utrzymania.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podnosząc argumentację zawartąw zaskarżonej decyzji.

      Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach, Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku w sprawie o sygn. akt IX U 1122/12 wyrokiem z dnia22 października 2012 roku oddalił odwołanie.

Sąd Okręgowy, na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego, ustalił następujący stan faktyczny.
Ubezpieczony urodził się w dniu(...)roku.
Oddział ZUS uwzględnił ubezpieczonemu na dzień 1 stycznia 1999 roku okres zatrudnienia w wymiarze 31 lat, 8 miesięcy i 8 dni okresów składkowych i nieskładkowychw tym 10 lat, 5 miesięcy i 19 dni okresów pracy w warunkach szczególnych.
Ubezpieczony nie przystąpił do OFE i nadal pozostaje w zatrudnieniuwPrzedsiębiorstwie (...) S.A.wJ..
W ocenie Sądu Okręgowego, bezsporna w niniejszej sprawie jest okoliczność,że ubezpieczony w dniu(...)roku ukończył wiek 60 lat oraz że na dzień1 stycznia 1999 roku udowodnił wymagany co najmniej 25-letni okres składkowyi nieskładkowy, a także nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego oraz nie rozwiązał stosunku pracy. Rozstrzygając w niniejszej sprawie, Sąd I instancji ustalił, że ubezpieczony nie spełnił wszystkich koniecznych przesłanek do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, o których mowa w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a w szczególnościnie rozwiązał stosunku pracy. Na rozprawie w dniu 22 października 2012 roku ubezpieczony oświadczył, że nadal pozostaje w zatrudnieniu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy nie prowadził postępowania dowodowego na okoliczność charakteru pracy świadczonej przez ubezpieczonego w spornym okresie oraz jej wymiaru, z uwagi na nie rozwiązanie stosunku pracy.

Apelację od powyższego wyroku wniósł ubezpieczony.

Zaskarżając powyższy wyrok, zarzucił brak oceny pracy w warunkach szczególnychw spornym okresie, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznania prawa do emerytury.
W uzasadnieniu wskazał, iż nie zgadza się ze stanowiskiem ZUS, który nie akceptuje okresu pracy w warunkach szczególnych zgodnie ze świadectwem pracy z(...). Podniósł, iż w toku wcześniejszego postępowania Sąd Okręgowy ustalił,że ubezpieczony posiada ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie zart. 184 ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia2012 roku, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emeryturyw wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowyi nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Zgodnie z ust. 2. w/w przepisu, emerytura,o której mowa w ust. 1 przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunkuw otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Zgodnie z nowelizacją ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. 2012.637),z dniem 1 stycznia 2013 roku odpadła przesłanka rozwiązania stosunku pracy. Zatem, zbędne stało się badanie przesłanki rozwiązania stosunku przez ubezpieczonego, na gruncie obowiązujących przepisów prawnych, jako bezprzedmiotowej. Sąd Apelacyjny, mającna względzie, iż zart. 316 § 1 k.p.c.wynika ogólna zasada obowiązująca w postępowaniu cywilnym, zgodnie z którą, podstawą rozstrzygnięcia roszczenia jest stan rzeczy istniejącyw chwili zamknięcia rozprawy. Na gruncie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, reguła ta doznaje weryfikacji z tego względu, że postępowanie w tym sprawach wszczynane jestna skutek odwołania wniesionego od decyzji ZUS, które zastępuje pozew. Postępowanieto ma charakter odwoławczy, a jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem wydanej decyzji. W orzecznictwie SN przyjmuje się jednak, że zasada ta nie ma charakteru absolutnego. Ma ona bowiem uzasadnienie tylko wtedy, kiedy odwołanie się doart. 316§ 1 k.p.c.wypaczałoby charakter postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i prowadziłoby do jaskrawego pominięcia odrębności tego postępowania, poprzez całkowite pozbawianie znaczenia postępowania administracyjnego, poprzedzającego postępowanie sądowego. Niebezpieczeństwa takiego nie ma w sytuacji, kiedy spełnienie się ostatniej z przesłanek prawa do świadczenia w trakcie postępowania sądowego jest oczywiste i niekwestionowane przez organ rentowy (wyrok SN z 10 marca 1998 roku, II UKN 555/97,z dnia 20 maja 2004 roku, II UK 395/03, z dnia 25 stycznia 2005 roku, I UK 152/04,z dnia 2 sierpnia 2007 roku, III UK 25/07). W świetle poczynionych uwag, należy wskazaćna konieczność uwzględnienia przez Sąd II instancji w ocenie prawnej sprawy nowelizacji ustawy, która obowiązywała w dniu wyrokowania w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym.
Natomiast, odnosząc się do kolejnej kwestionowanej przez ZUS decyzją z dnia31 maja 2012 roku przesłanki uzyskania świadczenia emerytalnego zgodnie z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, należało ustalić, czy został udowodniony przez ubezpieczonego wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Dokonując oceny stażu pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych, należy wskazać, iż w sprawie o sygn. akt IX U 1112/11 Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku, dokonał prawidłowych ustaleń w tym zakresie. Powielając ustalenia faktyczne, należy wskazać, iż od 1980 roku ubezpieczony pracował wK.na oddziale mechanicznym(...), który zajmował się naprawami maszyn i urządzeńw wydziałach produkcyjnych produkujących wyroby z polipropylenu i PCV. Ubezpieczony nadzorował i remontował wytłaczarki oraz wtryskarki przy wytwarzaniu poliwinitu. Ubezpieczony, jako mistrz, nadzorował grupę 8 osób, pracując w oparach i w zapyleniu. Przez półtorej roku pracował wK., a następnie przeszedł doŻ.na stanowisko mistrza produkcji podstawowej, którą było wytwarzanie rur pcw. Ubezpieczony przez8 godzin nadzorował pracowników na wytłaczarkach, tj. sprawdzał parametry tych urządzeń. Ubezpieczony pilnował również parametrów wyrobu i ponosił odpowiedzialność za cały proces technologiczny. Pracował w kontakcie z polichlorkiem winylu i stabilizatorami,tj. ołów, kadmy, grafit. Ubezpieczony posiadał uprawnienia mostowego i suwnicowego celem uczestniczenia w transporcie. Ubezpieczony organizował pracę i kierował transportem wagonów i cystern. W oddziale energetycznym ubezpieczony odpowiadał za całokształt pracy kotłowni zakładowej z rusztem mechanicznym, kotłów WR-10, centralnej sprężarkowii pompowni wody obiegowej.
Ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia wymaganego stażu w warunkach szczególnych stało się zbędne, wobec poczynionych prawidłowych ustaleń w toku postępowania o sygn. akt IX U 1112/11. Ponadto, w toku rozprawy apelacyjnej ubezpieczony wskazał, że w okresie od 1 lutego 1982 roku do stycznia 1984 roku nadzorował pracowników produkcji wymienionych w pkt 17 ppkt 25 zarządzenia nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 roku w sprawie płac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego wydanego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Ponadto, nadzorował 6 wytłaczakowych, a także pracowników transportu zatrudnionych na tej samej hali, tj. pracowników wymienionychw ppkt 40 i 41 zarządzenia. Natomiast w okresie od 4 stycznia 1984 roku do 1987 roku nadzorował pracowników transportu wymienionych w dziale VIII rozporządzeniapkt 1, 2, 13, tj. wszystkich wymienionych w zarządzeniu Ministra Przemysłu Chemicznegoi Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 roku.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Sąd Apelacyjny uznał, że ubezpieczonyna dzień 1 stycznia 2013 roku spełnił wszystkie przesłanki zawarte w art. 184 w/w ustawy,tj. ubezpieczony urodził się po 31 grudnia 1948 roku (ur. (...)), w dniu wejścia w życie ustawy osiągnął okres zatrudnienia w szczególnych warunkach wymaganyw przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury, tj. 60 lat, udokumentował25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach i nie przystąpił do OFE.
Wobec czego, Sąd Apelacyjny na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyroki poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przyznał ubezpieczonemu prawodo emerytury od dnia 1 stycznia 2013 roku, natomiast w pozostałej części, na mocyart. 385 k.p.c.apelację oddalił.

/-/ SSA E. Piotrowska   /-/ SSA M. Małek-Bujak   /-/ SSA J. Ansion

Sędzia    Przewodnicząca    Sędzia

JR