Sąd Okręgowy w Warszawie
XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
Sygnatura akt: XXIII Ga 878/13
Data wyroku: 2013-09-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Alicja Dziekańska, Tomasz Pałdyna, Emil Szczepanik
Słowa kluczowe: Spółka Partnerska, Spółka Jawna, Spółka Komandytowa, Kurator
Podstawa prawna: art. 42 k.c.
Teza: „...Należy podkreślić, że odpowiednie stosowanie nie oznacza, że każda norma przewidziana dla osób prawnych ma zastosowanie wobec tzw. spółek osobowych. Mając na uwadze, że możliwe jest istnienie organów w spółce partnerskiej, a w spółce jawnej i komandytowej nie, w pełni uprawniony jest pogląd że w stosunku do spółek osobowych, w których nie jest możliwe lub nie został powołany organ tego podmiotu, nie jest także możliwe zastosowanie art. 42 k.c. Odmienny pogląd wyrażony w jednym z komentarzy i cytowany przez wnioskodawcę nie może być zaakceptowany, pamiętając o możliwości istnienia organów w niektórych spółkach osobowych. Argumenty systemowe nie mogą bowiem przeważyć nad wykładnią językową dającą jednoznaczny rezultat. Odwołanie do rozporządzenia o szczegółowej treści wpisów w KRS nie daje także podstawy do przyjęcia stanowiska apelującego, chociażby dlatego, że podstawą ustanowienia kuratora nie jest jedynie art. 42 k.c, ale także przepisy zawarte w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym i Prawie upadłościowym i naprawczym."

Sygn. aktXXIII Ga 878/13

POSTANOWIENIE
Dnia 17 września 2013 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący:SSO Tomasz Pałdyna
Sędziowie: SO Alicja Dziekańska
SR (del.) Emil Szczepanik (spr.)

Protokolant: Kamil Kosior
po rozpoznaniu w dniu 17 września 2013 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z wniosku(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.
z udziałem(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółki komandytowej wW.
o ustanowienie kuratora
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego(...)w Warszawie
z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt Wa XIII Ns RejKRS (...)
postanawia:
oddalić apelację.
Sygn. akt XXIII Ga 878/13

UZASADNIENIE
Wnioskodawca,(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie kuratora, w trybieart. 42 § 1 k.c.z zw. zart. 603 k.p.c.dlaspółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa zW..
W uzasadnieniu, wnioskodawca wskazał, że wspólnikami(...) sp. z o.o.sp. k. są:

-

(...) sp. z o.o.jako komplentariusz;

M. O.jako komandytariusz.

Wobec ogłoszenia upadłości(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz możliwością zawarcia układu, a następnie obejmującą likwidację majątku dłużnika, postanowieniem z dnia 23 lutego 2012 roku wspomniana spółka została wykreślona z rejestru., przedsiębiorców. Na skutek powyższego ustał byt prawny wyżej wymienionej spółki, będącej komplementariuszem(...) spółki z o.o.spółki komandytowej.
Wnioskodawca podkreślił, że prowadzi przeciwko uczestnikowi postępowanie procesowe o zapłatę przed Sądem Rejonowym dla(...), sygn. akt VII GC 299/08, które to postępowanie zostało zawieszone.
Wnioskodawca zaznaczył, że aktualnie(...) spółka z o.o.sp.k. nie posiada komplementariusza uprawnionego do jej reprezentowania, co z kolei -uniemożliwia dalsze prowadzenie postępowania z powództwa wnioskodawcy.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2013 roku, Sąd Rejonowy(...)oddalił wniosek(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Sąd ten ustalił następujący stan faktyczny.
Jedynym komplementariuszem uprawnionym do reprezentacji(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąspółki komandytowej wW., ujawnionym w rejestrze przedsiębiorców była(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego(...)wydane w sprawie, sygn. akt Wa. XIII Ns-Rej.KRS (...). Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 8 marca 2012 roku.
Sąd Rejonowy, dokonując oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, stwierdził, żeart. 42 k.c.odnosi się do osób pranych, do których nie można zaliczyć spółki komandytowej. W dalszej części uzasadnienia, Sąd I instancji zwrócił uwagę, że choć w myślart. 331§ 1 k.c.przepisy o osobach prawnych stosuje się odpowiednio do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, a więc m.in. do spółek komandytowych, jednakże odpowiednie zastosowanie przepisów dotyczących ustanowienia kuratora na podstawieart. 42 k.c,
może znaleźć zastosowanie jedynie w przypadku tych jednostek organizacyjnych, które mogą posiadać organy uprawnione do działania (np. spółka partnerska, której umowa przewiduje, że prowadzenie spraw i reprezentowanie spółki powierza się zarządowi -art. 97 § 1 k.s.h.).
Spółka komandytowa nie posiada organu. Zgodnie z przepisemart. 117 k.s.h.spółkę komandytową reprezentują komplementariusze, których z mocy umowy spółki albo prawomocnego orzeczenia sądu nie pozbawiono reprezentowania spółki. W razie rozwiązania spółki reprezentują ją likwidatorzy (art. 103w zw. zart. 70 k.s.h.
Podsumowując, Sąd Rejonowy stwierdził że kuratora na podstawieart. 42 k.c.można ustanowić tylko dla osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, a która nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, co nie zachodzi w niniejszej sprawie. Kurator ustanowiony w takie sprawie nie mógłby bowiem postarać się o powołanie organu spółki komandytowej.
Na powyższe postanowienie apelację wniósł wnioskodawca, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, to jestart. 42 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 331§1 k.c.poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ustanowienie kuratora na podstawie przepisuart. 42 k.c.możliwe jest jedynie w przypadku jednostek organizacyjnych, które mogą posiadać organy uprawnione do działania.
Skarżący wystąpił o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i uwzględnienie wniosku o ustanowienie kuratora dla uczestnika ewentualnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Sąd Rejonowy dokonał błędnej wykładniart. 42 § 1 k.c.w zw. zart. 331§ 1 k.c., przyjmując że warunkiem koniecznym dla ustanowienia kuratora na tej podstawie jest posiadanie przez jednostkę organizacyjną organów uprawnionych do działania. Zaznaczył przy tym, że podstawową przesłanką ustanowienia takiego kuratora jest niemożność prowadzenia spraw i potrzeba podjęcia przez stronę przeciwko drugiej stronie, dotkniętej powyższym brakiem, czynności procesowej niecierpiącej zwłoki, a nie sam brak organu osoby prawnej.
Wykładniaart. 42 k.c.dokonana przez Sąd I instancji, zdaniem skarżącego, prowadzi do nierównego traktowania osobowych spółek handlowych, jeśli chodzi o możliwość brania udziału w toczących się postępowaniach. W efekcie, spółka partnerska posiadająca zarząd mogłaby domagać się ustanowienia kuratora celem prowadzenia swoich spraw w odróżnieniu do spółki partnerskiej, której umowa nie przewiduje powołania zarządu.
Apelujący zwrócił także uwagę na stanowisko doktryny, wyrażone w Komentarzu doart. 42 K.c.pod redakcjąA. K., gdzie przewiduje się zastosowanie tej normy także do spółek osobowych.
W ocenie skarżącego, za słusznością wyżej przedstawionego poglądu, przemawia treśćrozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 listopada 2011 roku w sprawie szczegółowego sposobu prowadzenia rejestrów wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowej treści wpisów w tych rejestrach, w którego§ 28przewiduje się, że w dziale 5 rejestru przedsiębiorców dla spółki jawnej, spółki komandytowej i spółki partnerskiej wpisuje się w rubryce pierwszej dane kuratora.
W dalszej części, skarżący odwołał się do wykładni systemowej, podnosząc że tak spółka komandytowa jak i partnerska w swej konstrukcji odwołują się do spółki jawnej przezart. 103 i 89 k.s.h., a to wskazuje na intencję ustawodawcy zrównania sytuacji prawnej wyżej wymienionych podmiotów w sytuacjach wyraźnie nieuregulowanych w odniesieniu do każdego z rodzajów spółek. To spostrzeżenie dotyczy w szczególności, jak dodał apelujący, postanowień o ustanowieniu kuratora, przez wprowadzenie dok.c.art. 331k.c.
Dodatkowo, wnioskodawca zwrócił uwagę, że w postępowaniu upadłościowym(...) spółka z o.o.spółka komandytowa ustanowiony został kurator w osobieM. O.do reprezentowania tej spółki w postępowaniu upadłościowym, do którego to postępowania stosuje się przepisy o postępowaniu cywilnym, co wskazywałoby na możliwość objęcfa spółek komandytowych dyspozycjąart. 42 k.c.
Na zakończenie, apelujący zaznaczył, że złożył wniosek o ustanowienie kuratora w postępowaniu innym niż zostało to wskazane w odpowiedzi kuratora z dnia 25 marca 2013 roku (sprzed wydania postanowienia Sądu Rejonowego), a także że ustanowienie kuratora w postępowaniu upadłościowym nie wpływa na możliwość dochodzenia roszczeń.

Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje.
1
Apelacja okazała się bezzasadna.
Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenia faktyczne i ocenę prawną zaprezentowaną przez Sąd I instancji. Zagadnieniem kluczowym w przedmiotowej sprawie było ustalenie czy Sąd Rejonowy prawidłowo zastosowałart. 42 k.c.w zw. zart. 331p 1 k.c.Nie ulega wątpliwości, żeart. 42 k.c.mógł mieć w przedmiotowej sprawie zastosowanie tylko w sposób odpowiedni, przez odniesienie doart. 331§ 1 k.c, skoro spółka komandytowa, dla której miał być powołany kurator nie jest osobą prawną, tylko jednostką organizacyjną, której ustawa przyznaje zdolność prawną.
Należy podkreślić, że odpowiednie stosowanie nie oznacza, że każda norma przewidziana dla osób prawnych ma zastosowanie wobec tzw. spółek osobowych. Mając na uwadze, że możliwe jest istnienie organów w spółce partnerskiej, a w spółce jawnej i komandytowej nie, w pełni uprawniony jest pogląd że w stosunku do spółek osobowych, w których nie jest możliwe lub nie został powołany organ tego podmiotu, nie jest także możliwe zastosowanieart. 42 k.c.
Odmienny pogląd wyrażony w jednym z komentarzy i cytowany przez wnioskodawcę nie może być zaakceptowany, pamiętając o możliwości istnienia organów w niektórych spółkach osobowych. Argumenty systemowe nie mogą bowiem przeważyć nad wykładnią językową dającą jednoznaczny rezultat. Odwołanie do rozporządzenia o szczegółowej treści wpisów w KRS nie daje także podstawy do przyjęcia stanowiska apelującego, chociażby dlatego, że podstawą ustanowienia kuratora nie jest jedynieart. 42 k.c, ale także przepisy zawarte wustawie o Krajowym Rejestrze SądowymiPrawie upadłościowym i naprawczym.
Nie można pominąć również okoliczności, że w sprawie nie było negowane powołanie na rzecz uczestnika kuratora w postępowaniu upadłościowym prowadzonym z możliwością zawarcia układu. Oznacza to, że, choć nie wskazali tej okoliczności uczestnicy postępowania, w umowie spółki istnieje mechanizm umożliwiający jej dalsze istnienie w przypadku utraty bytu prawnego przez komplementariusza (por. § 14 umowy spółki, tak też w rozstrzygnięciu Sądu Okręgowego w
cytowanej przez kuratora spółki sprawie o sygn. akt XXIII Ga 91/13, sygn. Sądu Rejonowego - Wa XIII Ns RejKRS (...)). Brak owego mechanizmu oznaczałby, że nie można byłoby prowadzić postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu, gdyż ten sposób procedowania zakłada dalsze istnienie podmiotu, po zakończeniu postępowania upadłościowego (wniosek zart. 58w zw. zart. 85 i art. 103 k.s.h.). W konsekwencji, należy stwierdzić, że istnieje możliwość przeprowadzenia postępowania przymuszającego będącego w kompetencji Sądu rejestrowego w odniesieniu do niewskazania przez komandytariusza nowego wspólnika - komplementariusza (art. 24 i n. ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym). Dodać trzeba, że powołanie kuratora w postępowaniu upadłościowym jest niezależne od powołania kuratora w trybieart. 42 k.c, i ma swoją odrębną normatywną podstawę wart. 187 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego. Fakt powołania kuratora przez Sąd upadłościowym dla realizacji celów tego postępowania nie może więc wpływać na ocenę, czy jest możliwe powołanie kuratora w trybieart. 42 k.c.
Reasumując, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcie Sądu rejonowego jest prawidłowe, a argumenty natury celowościowej i systemowej nie uzasadniają zastosowanie wykładni rozszerzającejart. 42 k.c.Tym samym, na mocyart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.cnależało apelacją wnioskodawcy oddalić.