Sąd Okręgowy w Rzeszowie
VI Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VI Gz 221/13
Data wyroku: 2013-08-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Beata Hass-Kloc
Podstawa prawna: art. 505 ze znaczkiem 37 par. 1 kpc

Sygn. akt VI Gz 221/13

POSTANOWIENIE

Dnia 29 sierpnia 2013 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Beata Hass-Kloc
Protokolant: st. sekr. sądowy Joanna Kościak
po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2013 r. w Rzeszowie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa:(...) S.A.z/s wZ.
przeciwko:(...) Sp. z o.o.-S.
o zapłatę

na skutek zażalenia powoda na zarządzenie Przewodniczącego Sądu Rejonowego w Przemyślu V Wydziału Gospodarczego z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt V GC 243/12 upr

postanawia:uchylić zaskarżone zarządzenie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Przemyślu do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
Zarządzeniem z dnia 21 lutego 2013r. Przewodniczący Sądu Rejonowego Sądu Gospodarczego w Przemyślu zwrócił pozew.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że powód skierował pozewo wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu elektronicznym. W dniu 05.07.2012r Sąd Rejonowy w Lublinie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym( k- 12).Postanowieniem z dnia 25 lipca 2012r. Sąd Rejonowy w Lublinie uchylił w/w nakaz zapłaty na zasadzieart. 50534kpcw zw. zart. 5021par 1 kpciart. 499 pkt.4 kpci przekazał rozpoznanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Przemyślu (k- 19). Następnie przewodniczący wezwał powoda do uzupełnienia braków formalnych pozwu poprzez przedłożenie odpisu pozwu w 2 egzemplarzach na urzędowym formularzu wraz z pełnomocnictwem, dowodów wymienionych w pozwie i uzupełnienia opłaty sądowej od pozwu w kwocie 53 zł. Powód powyższe braki uzupełnił w terminie oprócz wniesienia w/w opłaty sądowej. Powód, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie uiścił przedmiotowej opłaty argumentując, że nie ciąży na nim obowiązek uiszczenia opłaty od pozwu, albowiem pozew został złożony zgodnie z przepisami dotyczącymi elektronicznego postępowania upominawczego powołując się w tym zakresie na uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks Postępowania Cywilnego i innych ustaw ( druk sejmowy nr 859).
Przewodniczący Sądu Rejonowego w Przemyślu V Wydziału Gospodarczego
w dniu 21.02.2013 r wydał zarządzenie o zwrocie pozwu.
W obszernym uzasadnieniu powyższego podano, że stwierdzenie braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym zamyka to postępowanie w całości, a sprawa jest dalej rozpatrywana wedle przepisów odpowiednich dla danego postępowania. Skoro przewodniczący uznał, że sprawa będzie rozpoznawana w postępowaniu zwykłym został zobowiązany do zbadania czy pozew pełnia niezbędne wymogi, jakie ustawa wprowadza dla danego typu postępowania. Dotyczy to także opłaty sądowej od pozwu. W ocenie Sądu Rejonowego regulacji wprowadzającej elektroniczne postępowanie upominawcze nie można nadać pierwszeństwa w stosunku do pozostałych przepisówkodeksu postępowania cywilnego. Według Sądu w takich sytuacjach nie znajduje także zastosowaniaart. 1303kpc, który to zawiera katalog zamknięty przypadków, w których mowa o powstaniu obowiązku uiszczenia lub uzupełnienia opłaty w toku postępowania.
Sąd Rejonowy wyraził także swoje stanowisko i zarazem ocenę argumentacji dotyczącej powyższej kwestii, zawartej w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 9 stycznia 2009r. wprowadzającej dział VIII „Postępowanie elektroniczne”, w którym to wyrażone zostało zapatrywanie, by opłataw wysokości ¼ nie była uzupełniana po stwierdzeniu braku podstaw do wydania nakazu zapłaty. Takie zapatrywanie mogłoby zdaniem Sądu doprowadzić do sparaliżowania XVI Wydziału Sądu Rejonowego w Lublinie, albowiem wnoszono by tam wszystkie pozwy, skoro następnie w przypadku braku podstaw do wydania nakazu zapłaty sąd właściwy nie mógłby żądać opłaty uzupełniającej od pozwu. Stanowiłoby to zagrożenie dla interesów majątkowych Skarbu Państwa, a ustawodawca takiego działania by nie zaaprobował.
Na koniec powołał się na stanowisko Sądu Okręgowego w Rzeszowie , jakie
zostało przedstawione w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12.03.2013r , sygn. akt VI Gz 43/12.
Powyższe zarządzenie zostało zaskarżone zażaleniem powoda, który wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił powyższemu orzeczeniu naruszenie przepisów:
- art. 19 ust 2 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 28 i 18 ust. 1 z dnia 28 lipca 2005r poprzez ich błędną wykładnię skutkującą wezwaniem powoda o uiszczenie opłaty uzupełniającej w kwocie 53,00 zł , podczas gdy powód uiścił opłatę od pozwu wniesionego w elektronicznym postępowaniu upominawczym w kwocie 47 zł , która z mocy ustawy stanowi czwartą część opłaty i wobec założeń ustawodawcy jest opłatą stałą i niepodlegającą uzupełnieniu po skierowaniu sprawy do rozpoznania przez sąd właściwości ogólnej,
-art. 50537par 1 kpcpoprzez jego błędną wykładnię skutkującą zwrotem pozwu wobec przyjęcia, iż z powyższego przepisu wprost wynika konieczność
wezwania powoda do uiszczenia opłaty uzupełniającej od pozwu wniesionego
w elektronicznym postępowaniu upominawczym po przekazaniu sprawy w przypadkach wskazanych wart. 50533, 50534,50536kpc, podczas gdy w powyższym trybie podlegają jedynie uzupełnienia braki formalne pozwu,
-art. 50537par 1 kpcw zw. zart. 130 par 1 kpcorazart. 165 par 1 i 2 kpcw zw. zart. 112 kcze względu na nieuzupełnienie braków formalnych pozwu w terminie pomimo ,że powód uzupełnił wymagane braki z zachowaniem terminu
7 dni.
W uzasadnieniu swojego stanowiska powód podjął polemikę z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Podkreślił, żew przypadku przekazania sprawy z elektronicznego postępowania upominawczego do postępowania zwykłego brak jest przepisów mogących stanowić podstawę do żądania uiszczenia przez powoda uzupełniającej opłaty od pozwu.
Ponownie powołał stanowisko sformułowane w uzasadnieniu rządowego projektu zmianustawy – Kodeks Postępowania Cywilnego; ponadto dokonując analizy treściart. 50537kpci370 kpc, 3986par 2 kpcskarżący wysnuł wniosek ,żeustawa Kodeks Postępowania Cywilnegojednoznacznie rozróżnia pojęcie braków formalnych pisma procesowego od braku wymaganej opłaty sądowej .
Sąd Okręgowy mając na uwadze powyższe zważył co następuje:
Zażalenie jest jedynie zasadne o tyle ile wnosi o uchylenie zaskarżonego
zarządzenia.
Sąd Okręgowy w tym składzie podziela stanowisko , które zostało wyrażone przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie przywołanym przez Sąd Rejonowy postanowieniu z dnia 12.03.2012r, sygn. akt VI Gz 43/12 nota bene dość szczegółowo w uzasadnieniu wydanego zarządzenia , ale jedynie w tej części , która jest zgodna z argumentami powołanymi poniżej.
Sąd Okręgowy aprobuje pogląd przedstawiony w/w postanowieniu Sądu
Okręgowego z dnia 12.03.2012r w tym zakresie , iż w razie przekazania sprawy z elektronicznego postępowania upominawczego do postępowania zwykłego (czy odrębnego) zachodzi konieczność sprawdzenia przez przewodniczącego nie tylko braków formalnych pozwu sensu stricto, ale także braków fiskalnych, i wezwanie do uzupełnienia opłaty sądowej od pozwu – zgodnie z przepisami regulującymi typ postępowania, w którym sprawa będzie rozpoznana.
Nie sposób zgodzić się w tym zakresie ze stanowiskiem literatury(K. Jasińska komentarz do art. 50537kpc, Lex Polonica 2010; Anna Miś, postępowanie po przekazaniu sprawy przez e-sąd, Iustitia 4/2011, str. 221),a także uzasadnieniem projektu do ustawy wprowadzającej postępowanie elektroniczne, gdzie wyrażono zapatrywanie, aby pobrana w wysokości ¼ części opłata od pozwu w postępowaniu elektronicznym nie była uzupełniana po stwierdzeniu braku podstaw do wydania nakazu zapłaty. Za powyższym przemawia kilka argumentów.
Po pierwsze już z literalnej wykładniart. 50533kpciart. 50537kpcwynika, że po przekazaniu sprawy we wskazanych tam przypadkach do sądu właściwego kończy się postępowanie elektroniczne. Przewodniczący ma zatem obowiązek zbadać pozew pod względem formalnym i zarządzić w jakim postępowaniu sprawa będzie rozpoznawana. Analogiczna sytuacja zachodzi w przypadku stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Przewodniczący wydając zarządzenie podejmuje decyzję w jakim postępowaniu sprawę rozpozna – czy w postępowaniu upominawczym czy zwykłym, jednocześnie wzywając do uzupełnienia opłaty sądowej od pozwu. W tej materii tutejszy Sąd wypowiadał się niejednokrotnie, powołując się przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2009r., III CZP 143/08, OSNC 2009/12/164. Ocena przewodniczącego w jakim postępowaniu dana sprawa będzie rozpoznana obliguje go do nadania sprawie dalszego biegu. Innymi słowy powierzony przewodniczącemu obowiązek nadania sprawie dalszego biegu - de facto w sprawie w której pomimo wniosku powoda nie wydano nakazu zapłaty – mieści w sobie konieczność sprawdzenia, czy pozew jest opłacony prawidłowo. W powołanej powyżej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził, że pozew w postępowaniu nakazowym podlega wprawdzie zaniżonej opłacie (tak jak pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym) jednakże ulga ta przestaje obowiązywać w przypadku stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu zapłaty.
Po drugie w komentowanym przepisie jest mowa o uzupełnieniu braków formalnych pozwu oraz uzupełnieniu pozwu. Słusznie zauważa w komentarzu doart. 50537kpcM. T., że zasada pełnej kontynuacji postępowania po przekazaniu sprawy do sądu właściwości ogólnej oznacza, że pozew podlega uzupełnieniu w zakresie braków formalnych zart. 187 § 1 kpcorazart. 126-128 kpcw zw. zart. 130 § 1 kpc. Z treściart. 1262kpcwynika jednak wprost, że Sąd nie może podjąć żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. Prawidłowa opłata sądowa jest zatem niezbędna do nadania sprawie dalszego biegu.
Reasumując należy przyjąć, że ustawowe zwolnienie od ¾ opłaty od pozwu dotyczy tylko przyjmowania pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Nie rozciąga się ono natomiast na dalszy etap postępowania, co dodatkowo uzasadniania zmiana przepisu 50537kpc, obowiązująca od dnia6 lipca 2013r. ( Ustawa z dnia 10.05.2013r, o zmianieustawy – Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. nr 43, poz. 296 z 2013r) gdzie ustawodawca wprost zaaprobował taką praktykę sądów dokonując zmiany treściart. 50537par 1jednoznacznie precyzując, że „…przewodniczący wzywa powoda (…), a po przekazaniu sprawy na podstawieart. 50533par 1 oraz 50534par 1dodatkowo
do uiszczenia opłaty uzupełniającej od pozwu – w terminie dwutygodniowym od daty wezwania pod rygorem umorzenia postępowania.(…).”
Jednakże wydane zarządzenie zdaniem Sądu nie odpowiada prawu, gdyż
przywołane orzeczenie Sądu Okręgowego zapadło w innym stanie faktycznym , albowiem w tamtej sprawie Sąd Rejonowy w Lublinie stwierdził brak podstaw do wydania nakazu zapłaty, zaś w niniejszej sprawie nakaz zapłaty został wydany , a dopiero później uchylono go na podstawieart. 50534par 1 kpci sprawę przekazano do Sądu Rejonowego w Przemyślu.
W związku z tym należy w pierwszym rzędzie podnieść iż, w niniejszej
sprawie podstawą uzupełnienia pozwu byłoart. 50537kpcczego wyraz dał również Sąd Rejonowy wzywając powoda o uzupełnienie pozwu pod rygorem umorzenia postępowania (k- 24). W niniejszej sprawie podstawą przekazania sprawy do Sądu Rejonowego byłart. 50534par 1 kpc. W związku z tym wypada podnieść, że stosownie doart. 50537§ 1 kpc(w brzmieniu obowiązującym z daty wniesienia pozwu)po przekazaniu sprawy w przypadkach wskazanych wart. 50533, 50534oraz 50536przewodniczący wzywa powoda do usunięcia braków formalnych pozwu oraz uzupełnienia pozwu, w sposób odpowiedni dla postępowania, w którym sprawa będzie rozpoznana - w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia wezwania. W przypadku nieusunięcia braków formalnych pozwu sąd umarza postępowanie.
W tej sytuacji pozostaje do rozważenia, która z podstaw do zakończenia postępowania jest właściwa; umorzenia - wynikająca zart. 50537§ 1 kpcczy zwrotu zart. 130 par 2 kpc. W literaturze wyrażono stanowisko, że należy w takim przypadku umorzyć postępowanie z powodu nieusunięcia braków formalnych pozwu (A. Miś „Postępowanie po-elektroniczne, czyli dylematy sądu właściwego po przekazaniu sprawy z EPU” [w:] A. Miś, E. Dolata, M. Uliasz „Postępowanie po przekazaniu sprawy przez e-sąd” – Kwartalnik SSP „Iiustitia” nr 4/2011 str. 220) z uzasadnieniem, że najpierw badaniu podlegają braki formalne.
W uzupełnieniu tej argumentacjiJ. M.–(...)wskazuje:„… w odniesieniu do spraw rozpoznawanych w postępowaniach odrębnych w pierwszej kolejności zastosowanie znajdują przepisy normujące określone postępowanie odrębne, a dopiero w przypadku braku regulacji specjalnej ogólne przepisy o procesie. Oznacza to zatem, że pierwszeństwo zastosowania należy doart. 50537§ 1 kpc. Co więcej, usunięcie braków formalnych stanowi warunek sine qua non przejścia postępowania do dalszych faz; póki braki formalne nie zostaną usunięte, ustawodawca umożliwia sądowi jedynie wydanie decyzji o umorzeniu postępowania z powodu nieusunięcia tych braków.”
(J. M.-(...)„Umorzenie postępowania po przekazaniu sprawy z elektronicznego postępowania upominawczego – uwag kilka” Mon. Prawn. 14/2012). Sąd Okręgowy w pełni podziela powyższą argumentację i przyjmuje ją za własną.
W tych okolicznościach Sąd Rejonowy przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy weźmie pod uwagę naprowadzone powyżej okoliczności
i wyda orzeczenie zgodne z treściąart. 50537par 1 kpc.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawieart. 50512par 1 kpcw zw. zart. 50513§1, 2 kpcorzekł jak w sentencji postanowienia.

Z:

1
odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć pełn. powoda;

2
po nadejściu zwrotnego potwierdzenia odbioru akta sprawy przekazać SR Sądowi Gospodarczemu w Przemyślu.