Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ko 86/12
Data wyroku: 2012-11-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Waldemar Masłowski, Andrzej Wieja, Andrzej Tekieli
Słowa kluczowe: Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 79 § 1 i 2 kpk, art. 80 kpk

Sygn. akt VI Ko 86/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 listopada 2012r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący – Sędzia  SO Waldemar Masłowski (spr.)
Sędziowie   SO Andrzej Tekieli
SO Andrzej Wieja
Protokolant   Jolanta Kopeć

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Jeleniej Górze Lesława Kwapiszewskiego po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 15 listopada 2012r.
w sprawieM. G., s.J.iK.,ur. (...)wK.
skazanego zart. 291§1kk
z urzędu
w przedmiocie wznowienia postępowania
w sprawie IIK 724/09 rozpoznawanej przed Sądem Rejonowym w Kamiennej Górze
zakończonej wyrokiem z dnia 25 listopada 2009r.

I
wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 25 listopada 2009r., sygn. akt IIK 724/09, wobecM. G.;

II
uchyla wyrok Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 25 listopada 2009r. wydany w sprawie IIK 724/09 wobecM. G.i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Kamiennej Górze do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
A. R.iD. K.zostali oskarżeni o to, że :

I
w nocy z 2 na 3 czerwca 2009r. wL.woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu wraz z nieletnimP. W., dokonali kradzieży z włamaniem do(...)przyul. (...), w ten sposób, że w trakcie jak wymieniony obserwował przyległy teren, po uprzednim wyłamaniu zamka w drzwiach wejściowych, dostali się do wewnątrz skąd dokonali zaboru pieniędzy, losów Totalizatora Sportowego, pakietów startowych do sieci komórkowych, płyt DVD, kopert, baterii, filmów do zdjęć oraz budzika na łączną sumę 1 164,20 zł działając w ten sposób na szkodęE. K., tj. o czyn zart. 279§1kk

II
w okolicach 27 maja 2009r. wL.woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu wraz z nieletnimP. W., dokonali kradzieży z włamaniem do(...)przyul. (...), próbując wyrwać drzwi lecz zamierzonego celu nie osiągnęli z uwagi na interwencję osób trzecich, tj. o czyn zart. 13§1kkw zw. zart. 279§1kk

III
w nocy z 8 na 9 lipca 2009r. wL.woj.(...), przyul. (...)działając wspólnie i w porozumieniu dokonali kradzieży z włamaniem doRestauracji (...), w ten sposób, że przy użyciu oryginalnych kluczy oraz łomu, po uprzednim otwarciu zamków drzwi i wyłamaniu kłódki zabezpieczającej metalową kratę, dostali się do wewnątrz pomieszczeń lokalu, skąd dokonali zaboru kasetki metalowej z zwartością pieniędzy i z kuponami wypłat z zakładów bukmacherskich oraz trzy butelki wódki-likieru na łączną sumę strat 742,61 zł działając tym na szkodęP. M., tj. o czyn zart. 279§1kk

IV
w miejscu i czasie jak w pkt I, działając wspólnie i w porozumieniu, dokonali kradzieży z włamaniem do automatu do gier(...), w ten sposób, że przy użyciu znalezionych wcześniej oryginalnych kluczy, otworzyli zamki zabezpieczające kasetki z pieniędzmi, po czym dokonali z nich zaboru pieniędzy w łącznej kwocie 734 zł, w tym 234 zł na szkodęfirmy (...)oraz 500 zł na szkodęK. K., tj. o czyn zart. 279§1kk

a nadto po rozpoznaniu sprawy karnejD. W.oskarżono o to, że:

V
w pierwszych dniach lipca 2009r. wL.woj.(...), udzielił pomocnictwaD. K.iA. R.w dokonaniu kradzieży z włamaniem doRestauracji (...)przyul. (...), poprzez przekazanie wymienionym uprzednio skradzionych kluczy od drzwi wymienionego lokalu oraz udzielenie im rady i informacji o sposobie dostania się do wewnątrz lokalu, tj. o czyn zart.18§3kkw zw. zart. 291§1kk

a nadto po rozpoznaniu sprawy karnejM. G.oskarżono o to, że:

VI
w nocy z 2 na 3 czerwca 2009r. wL.woj.(...)dopomógłA. R.,D. K.oraz nieletniemuP. W.w ukryciu pieniędzy, losów Totalizatora Sportowego, pakietów startowych do sieci komórkowych. płyt DVD, kopert, baterii, filmów do zdjęć oraz budzika o łącznej wartości 1 164,20 zł wiedząc, że przedmioty te pochodzą z przestępstwa kradzieży z włamaniem do(...)wL., tj. o czyn zart. 291§1kk.

Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze wyrokiem z dnia 25 listopada 2009r.:

1
A. R.iD. K.uznał za winnych popełnienia czynów opisanych w punktach I – IV części wstępnej wyroku, stanowiących występki zart. 279§1kkiart. 13§1kkw zw. zart. 279§1kk, przy czym przyjął, iż występki te stanowią ciąg przestępstw w rozumieniuart. 91§1kki za to na podstawieart. 279§1kkw zw. zart. 91§1kkwymierzył im kary 1 (jednego) roku i 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności,

2
D. W.uznał za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie V części wstępnej wyroku, stanowiącego występek zart. 18§3kkw zw. zart. 279§1kki za to na podstawieart. 279§1kkwymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności,

3
M. G.uznał za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie VI części wstępnej wyroku stanowiącego występek zart. 291§1kki za to na podstawieart. 291§1kkwymierzył mu karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności,

4
na podstawieart. 69§1 i 2 kkiart. 70§2kkwykonanie orzeczonych wobecA. R.,D. K.,D. W.iM. G.kar pozbawienia wolności zawiesił warunkowo na okres próby wynoszący po 3 (trzy) lata,

5
na podstawieart.73§2kkoddałA. R.,D. K.,D. W.iM. G.w okresie próby pod dozór kuratora sądowego,

6
na podstawieart. 72§1 pkt 4 i 7 kkzobowiązałA. R.iD. W.do podjęcia i wykonywania stałej pracy zarobkowej, względnie do kontynuowania nauki oraz powstrzymania się od przebywania w środowiskach kryminogennych, zaśD. K.iM. G.zobowiązał do kontynuowania nauki i powstrzymania się od przebywania w środowiskach kryminogennych,

7
na podstawieart. 624§1 kpkiart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnychzwolniłA. R.,D. K.,D. W.iM. G.od ponoszenia kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa i nie wymierzył im opłaty.

Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 03 grudnia 2009r. Od wyroku tego nie została wniesiona kasacja.

SprawaM. G.rozpoznana została z rażącym naruszeniem prawa, a to przepisuart. 79§2 kpk.
Zgodnie z treściąart. 542§3 kpk, postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych wart. 439§1 kpk, przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych wpkt 9-11może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego.
M. G.urodził się w dniu(...). Przypisanego mu czynu zabronionego dopuścił się w nocy z 2 na 3 czerwca 2009r., a więc przed ukończeniem 18 roku życia a postępowanie wszczęto wobec niego w dniu 19.08.2009r. a więc także przed ukończeniem 18  roku życia.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż oskarżony w dacie popełnienia przypisanego mu wskazanym wyżej wyrokiem czynu i w toku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego był osobą niepełnoletnią, wiek osiemnastu lat osiągnął bowiem dopiero w dniu(...).
Tym samym, stosownie do obowiązujących Rzeczypospolitą Polską regulacji międzynarodowych zawartych w ratyfikowanej przez Stronę Polską Konwencji o Ochronie Praw Dziecka przyjętej w dniu 20 listopada 1989 r. przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych, w toku prowadzonego przeciwko oskarżonemu postępowania karnego przysługiwał mu status prawny – dziecka (vide: art. I Konwencji), a zatem w toku całego postępowania, skoro wszczęto je przed ukończeniem przez oskarżonego 18 roku życia winien mieć on obrońcę.
Ów szczególny status prawny – dokonując dalszej analizy niezbędnych postanowień Konwencji – przyznaje zaś, zgodnie z treścią art. 40 ust. 2 lit. b Konwencji, „każdemu dziecku, które podejrzewa się, oskarża lub uznaje winnym pogwałcenia prawa karnego, przynajmniej następujące gwarancje:

I
przyznania domniemania niewinności do chwili udowodnienia winy zgodnie z prawem;

II
niezwłoczne, bezpośrednie poinformowanie go o stawianych mu zarzutach lub, w odpowiednich przypadkach, za pośrednictwem jego rodziców albo opiekuna prawnegooraz zapewnienie prawnej lub innej pomocy w przygotowaniu i prezentowaniu jego obrony;

III
rozpatrzenie sprawy bez zwłoki i przez niezawisłą i bezstronną władzę bądź organ sądowy w uczciwym procesie, przeprowadzonym zgodnie z prawem, zabezpieczenie prawnej lub innej właściwej pomocy oraz w obecności jego rodziców lub opiekunów prawnych, jeśli tylko nie będzie to uważane za niezgodne z najwyższym interesem dziecka z uwagi na jego wiek lub sytuacje;

IV
niestosowanie przymusu do składania zeznań lub przyznania się do winy; przesłuchiwanie świadków ze strony przeciwnej i równoprawne uczestniczenie w przesłuchiwaniu świadków w jego imieniu;

V
w przypadku uznania winnym pogwałcenia prawa karnego, posiadanie prawa odwołania się od tego orzeczenia oraz innych związanych z nim środków do wyższej kompetentnej, niezawisłej i bezstronnej władzy lub organu sądowego, zgodnie z prawem;

VI
zapewnienie bezpłatnej pomocy tłumacza, jeśli dziecko nie rozumie bądź nie mówi w danym języku;

VII
pełne poszanowanie spraw z zakresu życia osobistego we wszystkich etapach procesowych.”

W analizowanym przypadku, bezspornie najdonioślejszą staje się gwarancja zawarta w drugim punkcie przytoczonego przepisu, zgodnie z którą Państwa – strony winny „zapewnić dziecku prawną lub inną pomoc w przygotowaniu i prezentowaniu jego obrony”.

Zgodnie z utrwaloną wykładnią przytoczonej regulacji wyrażoną przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 września 2008r., sygn.akt WK 22/08, bezspornym pozostaje, że owe „zapewnienie prawnej pomocy i prezentowanie obrony” należy odczytywać jako wymóg udziału w takim postępowaniu obrońcy. Z uwagi bowiem na dążenie do jak najściślejszego zagwarantowania realizacji nadrzędnego celu Konwencji – „najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka” (art. 3 Konwencji), realizacja opisywanej gwarancji – w oczywisty sposób - mogłaby nastąpić jedynie poprzez jego profesjonalną obronę – przez udział obrońcy (adwokata) w postępowaniu przed organem zajmującym się gromadzeniem dowodów i oskarżaniem oraz organem sądowniczym.
Tym samym, postępowanie karne (zarówno na etapie przygotowawczym, jak i jurysdykcyjnym) prowadzone przeciwko sprawcy, który popełnił przypisany mu czyn zabroniony po ukończeniu 17 roku życia, lecz przed ukończeniem 18 lat, w sytuacji jego zainicjowania i przeprowadzenia we wskazanych ramach czasowych, winno odbyć się po obligatoryjnym zapewnieniu mu niezbędnej ochrony prawnej, a tym samym – przy udziale podmiotu wykwalifikowanego, obrońcy.
W każdej takiej sprawie zachodzi bowiem wówczas – z uwagi na specyficzne uwarunkowania osobowościowe oskarżonego – okoliczność utrudniająca obronę, o której mowa wart. 79§2 kpk, co automatycznie obligować winno sąd orzekający do ustanowienia oskarżonemu obrońcy z urzędu (jeżeli nie uczyniono tego uprzednio z wyboru).
Zaniechanie powyższego stanowi o rażącym naruszeniu przez sąd orzekający treściart. 79§2 kpkw zw. z art. 40 ust. 2 lit. b pkt II Konwencji ZO ONZ z dnia 20 listopada 1989r. o Ochronie Praw Dziecka, a w dalszej kolejności – z zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej opisanej wart. 439§1 pkt 10 kpk.
W niniejszej sprawieM. G.na żadnym etapie postępowania nie posiadał obrońcy.
Zgodnie z treściąart. 439§1 pkt 10 kpkw zw. zart. 542§3 kpk, postępowanie wznawia się z urzędu, jeżeli oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych wart. 79§ 1 i 2 oraz art. 80lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy.
Skoro przepisart. 542§3 kpkobliguje sąd do wznowienia postępowania w razie zaistnienia jednego z uchybień wymienionych wart. 439§1 kpk, Sąd Okręgowy, na podstawieart. 547§2 kpk, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 25 listopada 2009r. w sprawie IIK 724/09 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę, Sąd Orzekający na powrót przeprowadzi ogół niezbędnych czynności dowodowych, bacząc by nie zachodziły wobec oskarżonego okoliczności utrudniające obronę. Sądowi orzekającemu pozostawia Sąd Odwoławczy decyzję co do zakresu, w jakim bezpośrednio przeprowadzi dowody, a w jakim poprzestanie wyłącznie na ich ujawnieniu.
Sąd musi mieć także na uwadze, że wznowienie postępowania następuje na korzyść oskarżonego (art. 542§3 kpkw zw. zart. 439§1 pkt 10 kpkw zw. zart. 79§2 kpk).