Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 640/12
Data wyroku: 2013-06-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Liliana Gambal
Podstawa prawna: art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygnatura akt  VII U 640/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 czerwca 2013 r.

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący:  SSO Liliana Gambal
Protokolant: Kalina Tanaś

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 r. wJ.
odwołaniaL. Z.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia 05.04.2012 r., znak:(...)

w sprawieL. Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.

o przeliczenie emerytury

I
zmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.z dnia 05.04.2012 r., znak:(...)w ten sposób, że ustala wysokość wynagrodzenia wnioskodawcyL. Z.za 1977 r. w kwocie 36 799, 20 zł i wskaźnik wwpw – 66,72% oraz za 1978 r. w kwocie 37 346,40 zł i wskaźnik wwpw – 63,68% i zobowiązuje stronę pozwaną do przeliczenia świadczenia wnioskodawcy według najkorzystniejszego wariantu z uwzględnieniem do wyliczenia wysokości świadczenia ustalonego wyżej wynagrodzenia za 1977 i 1978 r.,

II
zasądza od strony pozwanej na rzecz wnioskodawcy kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt VII U 640/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 05.04.2012 r. (znak:(...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.powołując się na przepisyustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. Nr 237, poz.1412) odmówił wnioskodawcyL. Z.prawa do przeliczenia podstawy wymiaru emerytury. Organ rentowy wskazał, że w związku z tym, że wnioskodawca nie dołączył dokumentacji stwierdzającej ilość przepracowanych godzin w latach 1969-1978, nie ma możliwości przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia na podstawie przedłożonych angaży z tych lat.
L. Z.wniósł od powyższej decyzji odwołanie domagając się uwzględnienia przy wyliczaniu podstawy wymiaru emerytury faktycznego wynagrodzenia za lata 1977-1978, tj. za okres zatrudnienia wZakładach (...)wB.na podstawie archiwalnej dokumentacji płacowej.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Organ rentowy podniósł ponadto, że wnioskodawca przedłożył dokumenty uzyskane z archiwum, pośrednio wskazujące na wysokość wynagrodzenia w spornym okresie, z których wynika, że wynagrodzenie było obliczane od stawką godzinową, jednak brak danych dotyczących ilości faktycznie przepracowanych godzin w danym roku. Organ rentowy nie ma natomiast podstaw prawnych do uwzględnienia hipotetycznych zarobków oraz ich przyjęcia do ponownego ustalenia świadczenia.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W okresie od 10.04.1969 r. do 30.06.1988 r.L. Z.był zatrudniony wZakładach (...)wB., w tym do dnia 04.08.1985 r. na stanowisku ślusarza remontowego. W latach 1977-1978 wnioskodawca pracował w skróconym systemie czasu pracy - 42 godziny tygodniowo, w układzie 2 sobót wolnych w cyklu 3 tygodniowym, z wynagrodzeniem w wysokości 17,10 zł za godzinę. W latach 1977-1978 wnioskodawca nie przebywał na urlopach bezpłatnych.
Wynagrodzenie wnioskodawcy i wynikający z wynagrodzenia rocznego wskaźnik podstawy wymiaru świadczenia wyliczone w oparciu o ilość przepracowanych godzin w systemie przeciętnie 42 godziny tygodniowo oraz stawkę godzinową w wysokości 17,10 zł wynosi:
- za 1977 r.: 36.799,20 zł;(...)66,72%,
- za 1978 r.: 37.346,40 zł;(...)63,68%.
/dowód: świadectwo wykonywania pracy z 07.03.1989 r. – k.6 akt ZUS;
akta osobowe wnioskodawcy, w tym: pismo z dnia 30.07.1975 r. o
przeszeregowaniu (k.55b), zaświadczenia z 19.10.1976 r.;
opinia z dnia 05.11.2012 r. z opinią uzupełniającą – k.25-31 i k.46;
zeznania wnioskodawcy – e-protokół z 22.10.2012 r. 00:04:55 i dalej/

L. Z.od dnia 07.12.2011 r. jest uprawniony do emerytury. Do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z okresu ubezpieczenia od 1979 r. do 2010 r. Jednocześnie do ustalenia wskaźników za lata 1977-1978 organ rentowy przyjął jako podstawę wymiaru składek kwoty obowiązujących w tym okresie wynagrodzeń minimalnych. Wskaźniki za lata 1977-1978 wyniosły odpowiednio: 29,01% oraz 31,38%.
W dniu 22.03.2012 r. złożył wniosek o przeliczenie podstawy wymiaru świadczenia, który decyzją z dnia 05.04.2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.rozpoznał odmownie wskazując, że w związku z tym, że wnioskodawca nie dołączył dokumentacji stwierdzającej ilość przepracowanych godzin w latach 1969-1978, nie ma możliwości przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia na podstawie przedłożonych angaży.
/dowód: decyzja z dnia 21.02.2012 r. – k.31 akt ZUS;
decyzja z dnia 20.02.2012 r. z zał. – akta kapitałowe;
wniosek z dnia 22.03.2012 r. – k.36 akt ZUS;
decyzja z dnia 05.04.2012 r. – k.40 akt ZUS/

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie co do zasady zasługiwało na uwzględnienie.
Wnioskodawca domagał się przeliczenia podstawy wymiaru emerytury poprzez uwzględnienie w podstawie wymiaru składek wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia wZakładach (...)wB.na podstawie załączonej dokumentacji archiwalnej w postaci angaży z lat 1976-1979.
Zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił wnioskodawcy prawa do przeliczenia podstawy wymiaru emerytury wskazując, że w związku z brakiem dokumentacji stwierdzającej ilość przepracowanych w spornym okresie godzin nie ma możliwości przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia na podstawie przedłożonych angaży. Zdaniem organu rentowego do ustalenia wskaźników za lata 1977-1978 należało przyjąć jako podstawę wymiaru składek kwoty obowiązujących w tym okresie wynagrodzeń minimalnych.
Oceniając stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy zauważyć, że obowiązujące przepisy dokładnie określają środki dowodowe, którymi można wykazywać przed organem rentowym osiągniętą w danym okresie zatrudnienia wysokość wynagrodzenia.
Stosownie do przepisu§ 21 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz.U. Nr 237, poz.1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek (wystawione według wzoru ustalonego przez ZUS – druk Rp-7) lub legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca wpisy dotyczące okresów zatrudnienia i wysokości osiąganych zarobków lub też inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia. Należy jednak podkreślić, że powyższe rozporządzenie reguluje zasady postępowania tylko przed organem rentowym i nie odnosi się do postępowania sądowego, które toczy się według zasad określonych wKodeksie postępowania cywilnego. Oznacza to, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowodnione wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi wk.p.c.(por. wyrok SN z dnia 25.07.1997 r., II UKN 186/97, OSNAPiUS nr 11, poz.342 z 1998 r., wyrok SN z dnia 28.11.1997 r., II UKN 362/97, OSNAPiUS nr 18, poz.552 z 1998 r.).
W związku z powyższym Sąd dopuścił dowody zarówno z dokumentacji osobowej wnioskodawcy z okresu jego zatrudnienia wZakładach (...), jak i z zeznań wnioskodawcy oraz z opinii biegłej z zakresu księgowości.
Przeprowadzone postępowanie wykazało, że wynagrodzenie wnioskodawcy i wynikający z wynagrodzenia rocznego wskaźnik podstawy wymiaru świadczenia wyliczone w oparciu o ilość przepracowanych godzin w systemie przeciętnie 42 godziny tygodniowo oraz stawkę godzinową w wysokości 17,10 zł wynosi za 1977 r. - 36.799,20 zł, zaś za rok 1978 r. - 37.346,40 zł. Sąd nie znalazł bowiem podstaw do kwestionowania twierdzeń wnioskodawcy, iż w latach 1977-1978 pracował on w skróconym systemie czasu pracy, tj. 42 godziny tygodniowo, w układzie 2 sobót wolnych w cyklu 3 tygodniowym, z wynagrodzeniem w wysokości 17,10 zł za godzinę. Powyższe znajdowało pełne potwierdzenie w zgromadzonej dokumentacji archiwalnej, podobnie jak to, że wnioskodawca nie przebywał w tym okresie na urlopach bezpłatnych. Z tych względów, zdaniem Sądu, pomimo braku wykazu godzin przepracowanych w spornym okresie, należało przyjąć, iż wnioskodawca w latach 1977-1978 przepracował pełny wymiar godzin przewidziany w swoim systemie czasu pracy.
Biorąc zatem pod uwagę wskazywane ustalenia, biegła z zakresu księgowości w sporządzonej w toku postępowania opinii obliczyła wysokość wynagrodzenia wnioskodawcy uzyskanego przez niego w latach 1977-1978, jak również wynikający z wynagrodzenia rocznego wskaźnik podstawy wymiaru świadczenia, który wyniósł za 1977 r.: 66,72% oraz za 1978 r.: 63,68%. Sąd uznał powyższą opinię za prawidłową i przydatną jako dowód w sprawie, przyjmując jej wnioski w zakresie spornego wynagrodzenia za własne. Biegła posiadająca stosowną wiedzę w zakresie swojej specjalizacji, w jasny i logiczny sposób przedstawiła swoje wyliczenia, co do których prawidłowości co do zasady nie miała zastrzeżeń żadna ze stron postępowania. Organ rentowy nie kwestionował bowiem samych ustaleń biegłej, a jedynie możliwość wyliczenia wysokości określonego stawką godzinową wynagrodzenia bez zachowanej dokumentacji dotyczącej ilości godzin faktycznie przepracowanych w danym okresie na określonym stanowisku (dziennie, tygodniowo lub miesięcznie). Drobne błędy arytmetyczne biegła skorygowała natomiast w opinii uzupełniającej. W związku z powyższym Sąd uznał, że organ rentowy nieprawidłowo ustalił wysokość uzyskanego przez wnioskodawcę w latach 1977-1978 wynagrodzenia, a tym samym także wynikający z tego wynagrodzenia wskaźnik podstawy wymiaru świadczenia, co skutkowało koniecznością zmiany zaskarżonej decyzji na podstawieart.47714§ 2 k.p.c., poprzez ustalenie, że wysokość wynagrodzenia wnioskodawcy za 1977 r. wyniosła 36.799,20 zł, zaś(...)66,72% oraz za 1978 r.: 37.346,40 zł, zaś(...)63,68%, a także przez zobowiązanie organu rentowego do przeliczenia świadczenia wnioskodawcy według najkorzystniejszego wariantu z uwzględnieniem do wyliczenia wysokości świadczenia ustalonego wyżej wynagrodzenia za 1977 r. i 1978 r. Dokonując zatem ustalenia wysokości emerytury należnej wnioskodawcy organ rentowy w dalszym ciągu jest zobowiązany do wybrania najkorzystniejszego dla wnioskodawcy wariantu do dokonania obliczeń, tj. z 10 kolejnych lat kalendarzowych bądź z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.
Wbrew stanowisku wnioskodawcy nie było natomiast możliwości ustalenia wysokości wynagrodzenia za lata 1977-1978 na podstawie zaświadczenia z dnia 19.10.1976 r. o średnim wynagrodzeniu z 3 miesięcy w kwocie 5.550,00 zł netto. Należy podkreślić, że jakkolwiek w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowodnione wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi wk.p.c., to w dalszym ciągu uzyskane tą drogą informacje dotyczące m. in. faktu otrzymywania określonych dodatków do wynagrodzenia oraz ich wysokości muszą być pewne i wiarygodne. W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynikało, w jakiej wysokości wnioskodawcy w latach 1977-1978 wypłacano m. in. dodatek brygadzistowski, premie bądź wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. W znajdujących się w aktach osobowych dokumentach brakuje informacji, które pozwoliłyby na precyzyjne ustalenie rodzaju i wysokości dodatkowych składników wynagrodzenia, które w sposób pewny zostały wnioskodawcy wypłacone w latach 1977-1978. Analizując dane zawarte na kartach wynagrodzeń za późniejszy okres zatrudnienia, w tym za 1979 r. Sąd zważył, że istotnie zawierają one informacje o przysługującym wnioskodawcy wynagrodzeniu za dniówki, o wysokości premii, dodatku za zlecenia w wysokości 50% lub 100%, dodatku za pracę w nadgodzinach, czy o dodatku brygadzistowskim, jednakże występujące w wysokościach przysługujących za poszczególne miesiące premii lub dodatków różnice są stosunkowo duże. Przykładowo w maju 1979 r. wnioskodawca uzyskał premię w wysokości 1293,50 zł, podczas gdy w czerwcu premia wyniosła jedynie 351,50 zł. W ocenie Sądu powyższe świadczy o zbyt dużym zróżnicowaniu wysokości wynagrodzenia wnioskodawcy za poszczególne miesiące, co nie pozwala obecnie na oparcie się, w celu ustalenia wynagrodzenia rocznego za okres 1977-1978, na informacji o średnich zarobkach za 3 miesiące z 1976 r.
Orzeczenie o kosztach zapadło w oparciu oart.98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Ponieważ wnioskodawca reprezentowany był przez radcę prawnego, wysokość powyższych kosztów ustalona została zgodnie ze stawkami określonymi wrozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(§ 11 ust.2).