Sąd Okręgowy w Katowicach
X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: X U 3606/13
Data wyroku: 2014-01-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Torbus
Teza: Ubezpieczony ubiegający się o przyznanie wcześniejszej emerytury musi spełnić wszystkie przesłanki z art. 184 § 1 i 2 ustawy emerytalnej tj. między innymi osiągnąć wiek emerytalny, na dzień 1.01.1999r. legitymować się 25 letnim okresem składkowym i nieskładkowym i 15 letnim okresem pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych lub szczegónlym charakterze.

Sygn. akt XU 3606)13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 stycznia 2014 roku

Sąd Okręgowy w Katowicach X Wydział Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Beata Torbus

Protokolant:

Małgorzata Sujka

po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2014 roku w Katowicach

sprawyA. Z.(Z.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaA. Z.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
z dnia 30 września 2013roku znak(...)/25/006-(...)

Oddala odwołanie.

SSO Beata Torbus
/Przewodniczący/

Sygn.akt XU 3606)13

UZASADNIENIE
UbezpieczonyA. Z.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.z dnia 30 września 2013r. o odmowie przyznania prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, domagając się jej zmiany i uznania co najmniej 15letniego stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych i uprawnienia ubezpieczonego do wcześniejszej emerytury po przekroczeniu wieku 60lat.
Ubezpieczony uznał zasadność decyzji w zakresie braku przekroczenia wieku emerytalnego, kwestionował ją w zakresie, w którym stwierdza ona nieosiągnięcie 15letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych na dzień 1 stycznia 1999r. Wskazał, że organ rentowy bezzasadnie odmówił mu zaliczenia do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony wCentrali (...)wK.od 25 lipca 1978r. do 31 stycznia 1991r. (k. 3-6).

Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie wskazując, iż ubezpieczony nie osiągnął wieku 60lat oraz nie udowodnił na dzień 1 stycznia 1999r. co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy(k. 25-26).

W piśmie procesowym z dnia 16 grudnia 2013r. ubezpieczony podtrzymał stanowisko zaprezentowane w odwołaniu. Wskazał na szczególny interes w zakresie skorygowania treści decyzji ZUS, podnosząc, że w przypadku ustalenia wymaganego przepisami stażu pracy w warunkach szczególnych, będzie mu przysługiwało prawo przejścia na emeryturę w wieku 60lat, a mając na uwadze fakt, że ma obecnie 58 lat będzie mu przysługiwała ochrona stosunku pracy zart. 39 k.p.(k.34-35).

Sąd ustalił, co następuje :

UbezpieczonyA. Z.urodził się 25 maja 1955r. Na dzień 1 stycznia 1999r. osiągnął 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz uzupełniających. Nie jest członkiem OFE. Pozostaje w stosunku pracy w(...) sp. z o.o.Organ rentowy uznał za udowodnione 3 lata 10 miesięcy i 11 dni okresów pracy w szczególnych warunkach tj. od 23 marca 1992r. do 30 czerwca 1994r. i od 2 maja 1997r. do 31 grudnia 1998r.
(wniosek emerytalny ubezpieczonego, decyzja o odmowie przyznania emerytury w jego aktach emerytalnych, okoliczności przyznane przez organ rentowy k. 25-26 i przez ubezpieczonego k. 3-6,34,35,e-protokół k. 42 ).

Powyższe okoliczności nie są przez strony kwestionowane.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną,ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40 ustawy, jeżeli w dniu jej wejścia w życie tj. 1 stycznia 1999r. osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 ustawy emerytalnej – wynoszący 25 lat dla mężczyzn.

Z mocy art. 32 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej, do którego odwołuje się przepis art. 184 ust. 1 ustawy, ubezpieczonym będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1 powoływanej ustawy. Dla celów ustalenia uprawnień do emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w warunkach szczególnych za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.

W myśl art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej obniżony wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Do przepisów tych należy zaliczyćrozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.).

Na zasadzie § 2 ust. 1 owego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z mocy § 4 ust. 1 rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn i ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Stosownie do art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej, emerytura, o jakiej mowa w art. 184 ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego, bądź złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na dochody budżetu państwa.

Ubezpieczony nie osiągnął wieku 60 lat. Obecnie ma 58 lat.
W toku postępowania ubezpieczony domagał się ustalenia, że w okresie zatrudnienia wCentrali (...)wK.od 25 lipca 1978r. do 31 stycznia 1991r. pracował w warunkach szczególnych. Interes prawny w ustaleniu, że po osiągnięciu wieku emerytalnego nabędzie prawo do emerytury uzasadnił ochroną trwałości stosunku pracy wynikającą zart. 39 k.p.Przywołał orzeczenia Sądu Najwyższego regulujące tę kwestię, a dotyczące rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem.
Z mocyart. 189 k.p.c.wnioskodawca może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.Postępowanie w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych toczące się przed sądem ma na celu przeprowadzenie pełnej, merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ rentowy w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Z tej przyczyny zasadniczo wyłączone jest stosowanie w takiej sprawieart. 189 k.p.c.(por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1987r., III PZP 19)87, OSNC 1988)10)132, Lex 13036 i z dnia 5 lipca 1995r., I PZP 56)94, OSNP 1995)24)299, Lex 136 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 1971r., I PR 344)71, OSNC 1972)5)89, z dnia 9 stycznia 1986r. I PRN 10)/85, z dnia 23 lutego 1999r., I PKN 597/98, OSNP 2000)8)301).
Wyrok ustalający istnienie lub nieistnienie stosunku prawnego lub prawa jest dopuszczalny w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wyjątkowo i tylko wówczas, gdy przepis tak stanowi, np. w sprawach o ustalenie istnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia, obowiązku opłacania składek, zwrotu nienależnego świadczenia. Natomiast regułą jest, że sąd ubezpieczeń społecznych w trybie rozpoznania odwołania od decyzji organu rentowego "przyznaje" konkretne świadczenie lub określa jego wysokość (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2008r., I UK 267/0, Lex 607443). Nie jest zatem dopuszczalne w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych wydanie wyroku ustalającego spełnienie przez ubezpieczonego niektórych warunków wymaganych do nabycia prawa do świadczenia lub wyroku przyznającego to świadczenie pod warunkiem spełnienia pozostałych warunków w przyszłości (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2010r., I UK 267)09, Monitor Prawa Pracy 2010)7)382-38, z dnia 9 lutego 2010r., I UK 262/09, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2011r., I UK 363/10, Lex 863948).
Orzeczenia Sądu Najwyższego, które przywołał ubezpieczony zostały wydane w sprawach z zakresu prawa pracy w związku z rozwiązaniem stosunku pracy za wypowiedzeniem z pracownikiem, w których Sąd badał czy pracownik korzysta z ochrony stosunku pracy określonej wart. 39 k.p., a zatem czy wypowiedzenie umowy o pracę było dopuszczalne. W przypadku więc, gdyby pracodawca wypowiedział ubezpieczonemu umowę o pracę, a w ocenie ubezpieczonego korzystałby on z ochrony przewidzianej wart. 39 k.p., wówczas Sąd pracy rozpoznający odwołanie ubezpieczonego od tego wypowiedzenia, zobligowany będzie do zbadania tej okoliczności.
Sąd zatem na podstawieart. 217§2 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.oddalił wniosek ubezpieczonego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkówB. M.iZ. J.na okoliczność jego pracy w warunkach szczególnych wCentrali (...)wK..

Ubezpieczony ubiegający się o przyznanie prawa do wcześniej emerytury musi spełnić wszystkie przesłanki z art. 184 § 1 i 2 ustawy emerytalnej tj. osiągnąć wiek emerytalny – w przypadku ubezpieczonego 60 lat, na dzień 1 stycznia 1999r. legitymować się 25 letnim okresem składkowym i nieskładkowym i 15letnim okresem pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
Stosownie do treści art. 100 ustawy emerytalnej, prawo do emerytury powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.
Cechą charakterystyczną postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest to, że w każdym wypadku zakres rozpoznania i orzekania Sądu rozpoznającego odwołanie od decyzji organu rentowego jest wyznaczany właśnie treścią owej decyzji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13.05.1999r.,(...)52)99, OSNAPiUS 2000)15)601).
Zakres przedmiotowej decyzji w rozpoznawanej sprawie był wyznaczony przepisami art. 184 w zw. z art. 32 oraz art. 100 ustawy emerytalnej, a decyzja organu rentowego, stwierdzała, czy na podstawie tych przepisów, powstało prawo ubezpieczonego do emerytury. Skoro ubezpieczony nie osiągnął wieku 60 lat, to nie mógł nabyć prawa do emerytury przewidzianej w art. 184 ustawy emerytalnej. Tego stanowiska nie kwestionował zresztą sam ubezpieczony.
Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 19 marca 2013r.,(...))12, Lex 1305950, przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, co powoduje, iż określona w ustawie z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych instytucja emerytury w obniżonym wieku emerytalnym musi podlegać ścisłej wykładni.

Mając powyższe na względzie na mocy powołanych przepisów iart. 47714§ 1 k.p.c.odwołanie ubezpieczonego należało oddalić jako bezzasadne.

SSO Beata Torbus

ZARZąDZENIe:

1
odnotować

2
odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełn. ubezpieczonego rpr.M. K.;

3
kalendarz 14 dni lub z wpływem.

K., dnia 27 stycznia 2014r. SSO Beata Torbus