Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 730/12
Data wyroku: 2012-10-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Kocyłowska, Ewa Madera, Janina Czyż
Słowa kluczowe: Fundusz Alimentacyjny
Podstawa prawna: art. 68 w zw. z art. 63 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniach  rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.)

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia24 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Urszula Kocyłowska

Sędziowie:

SSA Janina Czyż
SSA Ewa Madera (spr.)

Protokolant

sekr. sądowy Anna Kuźniar

po rozpoznaniu w dniu24 października 2012 r.
na rozprawie
sprawyz wnioskuJ. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.

o umorzenie należności wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego
na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcę
od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia24 kwietnia 2012 r.sygn. aktIV U 369/12

I
zmienia w części zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.z 24 stycznia 2012 r. w ten sposób , że umarza wnioskodawcyJ. K.należności wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego w związku z wypłatą świadczeń z tego funduszu w okresie od września 1993 r. do kwietnia 2004 r. wyliczonej w łącznej wysokości 23.067,30 – w połowie ,

II
dalej idącą apelację oddala

Sygn. akt III AUa 730/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 24 stycznia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwR.odmówiłJ. K.umorzenia należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego z tytułu wypłaty świadczeń z tego funduszu oraz 5% opłaty na pokrycie kosztów związanych z jego działalnością za okres od września 1993 r. do kwietnia 2004 r. w łącznej kwocie 23.067,30 zł. Jako podstawę prawną decyzji organ rentowy wskazałart. 68 ust. 1w związku zart. 63 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.o świadczeniach rodzinnych(tekst jednolity z 2006 r. Dz.U. nr 139, poz. 992 ze zm.).
W odwołaniu od powyższej decyzjiJ. K.wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o umorzenie należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu naprowadził, iż z tytułu całkowitej niezdolności do pracy pobiera rentę, której wysokość, po odliczeniu należności egzekwowanych przez komornika, wynosi 364,09 zł, a w utrzymaniu pomaga mu matka z którą wspólnie mieszka. Ponadto podniósł, iż powstanie zaległości nie wynika z jego złej woli lecz ze stanu zdrowia, który uniemożliwia podjęcie pracy.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie akcentując, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na umorzenie należności wobec funduszu alimentacyjnego.
Po rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznychw Rzeszowie wyrokiem z 24 kwietnia 2012 r. oddalił odwołanie.
W uzasadnieniu wydanego orzeczenia w pierwszej kolejności wskazał na niekwestionowane przez strony okoliczności, a mianowicie, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z 17 września 1992 r. (sygn. I C 97/92)J. K.został zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz trójki dzieci. Ze względu na niewywiązywanie się z nałożonego tym wyrokiem obowiązku organ rentowy przyznał uprawnionym świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Powstałe z tego tytułu zadłużenie wnioskodawcy za okres od września 1993 r. do kwietnia 2004 r. wyniosło łącznie 23.067,30 zł. Ustalił również, iżJ. K.(ur. (...)) od 2001 r. uprawniony był do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, ostatnio okresowo od 2 lutego 2010 r. do 29 lutego 2012 r. W związku z zaległościami alimentacyjnymi z przyznanego wnioskodawcy świadczenia dokonywane są potrącenia, po których odliczeniu pozostaje do dyspozycji kwota 364,09 zł. Wnioskodawca mieszka wspólnie z matką, która ponosi koszty utrzymania mieszkania i w miarę możliwości mu pomaga. Nadto, Sąd I instancji ustalił, iżJ. K.od roku 2001 pozostaje w leczeniu z powodu zaburzeń psychiatrycznych.
W świetle powyższych ustaleń Sąd ten uznał, iż odwołanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno jego sytuacja rodzinna jak i zdrowotna nie uzasadnia umorzenia należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego z tytułu wypłaty świadczeń alimentacyjnych na rzecz jego dzieci za oznaczony okres. Pomimo bowiem ciężkiej sytuacji życiowej jak i materialnej, pobiera on rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, która to okoliczność stanowi gwarancję realnej możliwości spłaty przedmiotowego zadłużenia. Stąd też w sytuacji wnioskodawcy nie może być mowyo umorzeniu należności funduszu, gdyż możliwe jest to jedynie wtedy, gdy wyegzekwowanie zadłużenia jest trwale bezskuteczne. Tymczasem prowadzona aktualnie egzekucja z przyznanego wnioskodawcy świadczenia jest skuteczna.
Wydane orzeczenie oparł na treściart. 68 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r.o świadczeniach rodzinnych( Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zmianami) orazart. 47714§1 kpc.
Powyższy wyrok apelacją do Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie zaskarżyłJ. K.podnosząc, iż orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 14 kwietnia 2012 r. uznany został za nadal całkowicie niezdolnego do pracy. Nadto podniósł, że poza przyznanym świadczeniem rentowym, które wypłacane jest mu w wysokości 399,59 zł,
nie posiada innych dochodów, a te które uzyskuje z tytułu renty nie pozwalają mu nawet na wykupienie wszystkich zaleconych leków. Powyższe – zdaniem apelującego -uzasadnia uwzględnienie żądania.

Sąd II instancji zważył, co następuje :

Apelacja wnioskodawcy jest częściowo uzasadniona, co skutkuje wydanie orzeczenia reformatoryjnego.
Wstępnie przypomnieć wypadnie, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (a z jego upoważnienia inni pracownicy Zakładu), jest likwidatorem funduszu alimentacyjnego. Od decyzji likwidatora, w sprawie umorzenia należności likwidowanego funduszu z tytułu bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu, przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – według zasad określonych w przepisachkodeksu postępowania cywilnegodotyczących spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 68 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych– Dz. U. z 2003 r. Nr 228 poz. 2255 ze zm.).
Powyższe przypomnienie jest konieczne tylko o tyle, aby stwierdzić, że Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych jako sąd meriti ma prawo badania decyzji likwidatora nie tylko pod względem formalnym, ale także merytorycznym – kierując się kryteriami określonymi wust. 1 art. 68wskazanej wyżejustawy o świadczeniach rodzinnych.
Kontynuując podkreślić wypadnie, że w świetle zapisu zawartego wart. 68 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych( Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 z poźn. zm.) w szczególnie uzasadnionych przypadkach związanych z sytuacją zdrowotną lub rodzinną osoby przeciwko której prowadzona jest egzekucja alimentów likwidator może umorzyć, rozłożyć na raty lub odroczyć termin płatności należności likwidowanego funduszu z tytułu wypłaconych z niego świadczeń. Z powołanej normy prawnej wynika, że umorzenie należności likwidowanego funduszu może nastąpićw szczególnych przypadkach, które to ustawodawca odniósł wyłącznie do sytuacji zdrowotnej i rodzinnej osoby przeciwko której jest prowadzona egzekucja alimentów. Przepis ten stanowi jedyną i tym samym samodzielną przesłankę pozwalającą likwidatorowi funduszu na umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności należności wypłaconych lub pobranych z funduszu. Tym samym w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek powodów prawnych do stosowania przesłanki skuteczności czy bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec wnioskodawcy (na wzór przepisów o umorzeniu składek na ubezpieczenie społeczne). Nietrafnie zatem Sąd Okręgowy przyjął, że w odniesieniu do skarżącego brak trwałej bezskuteczności prowadzonej wobec niego egzekucji uzasadnia odmowę umorzenia zadłużenia wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego. Odnosząc powyższe wywody do stanu faktycznego sprawy, przypomnieć wypadnie, iż wnioskodawca od 2001r. leczy się z powodu schorzeń psychiatrycznych, orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 11 kwietnia 2012r. został uznany za nadal całkowicie niezdolnego do pracy, co jest tożsamez utratą zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Ta zaś okoliczność niewątpliwie mieści się w katalogu przesłanek natury zdrowotnej uzasadniających umorzenie należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego o których mowa wyżej. Nadto, zauważyć wypadnie, iż ustawodawca wśród przesłanek umorzenia przedmiotowych należności co prawda nie wymienił wprost sytuacji majątkowej, to jednak nie ulega wątpliwości, iż sytuacja bytowa wnioskodawcy będzie miała znaczenie dla oceny szeroko rozumianej jego sytuacji rodzinnej. Nie bez znaczenia pozostaje zatem okoliczność faktycznej wypłacalności i możliwości samodzielnego utrzymania się zobowiązanego. Jak wynika zaś ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, warunki życiowo – bytowe odwołującego są bardzo trudne – na co wskazał w uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji. Wnioskodawca w wieku 58 lat, pobiera rentę w wysokości niespełna 400 zł miesięcznie, a w utrzymaniu pomaga mu 81 - letnia matka. Nadto, jak już wyżej wskazano, ponosi koszty związane z leczeniem schorzeń psychiatrycznych oraz cukrzycy. Zatem spłataw całości powstałego zadłużenia byłaby dla niego nadmiernym obciążeniem .
Wskazane okoliczności - w ocenie tutejszego Sądu - przemawiają więc za częściowym umorzeniem należnościJ. K.wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego. Mając na uwadze powyższe na podstawieart. 386 §1orzeczono jak w pkt. I wyroku. Ponieważ ocena stanu zdrowia wnioskodawcy przewiduje możliwość odzyskania przez niego zdolności do pracy, tut. Sąd przyjął, iż jest on w stanie w pozostałym zakresie wywiązać się z zobowiązania określonego zaskarżoną decyzją. Tym samym dalej idącą apelację uznał za nieuzasadnioną, o czym orzeczono w pkt. II wyroku na podstawieart. 385 kpc.

(...)

(...)

(...)

(...)