Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1/13
Data wyroku: 2013-06-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Szybka, Ewa Naze
Podstawa prawna: art. 97 i 98 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 i 32 i 18 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt: III AUa 1/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 czerwca 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie: Przewodniczący: SSA Lucyna Guderska (spr.)
Sędziowie: SSA Ewa Naze
SSA Iwona Szybka
Protokolant: sekr. sądowy Patrycja Stasiak
po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 r. w Łodzi
sprawyJ. K.,A. K. (1)iA. K. (2)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wP.
o odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek,
na skutek apelacji wnioskodawczyń
od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku
z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt: VI U 871/10;
1. zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego w ten sposób, że ustala, iżJ. K.,A. K. (1)iA. K. (2)nie ponoszą jako spadkobiercy odpowiedzialności za zobowiązaniaL. K.z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca 2007 r. do grudnia 2007 r. i za marzec 2008 r., na ubezpieczenie zdrowotne za listopad i grudzień 2007 r. oraz marzec 2008 r., na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za listopad i grudzień 2007 r. oraz luty 2008 r. wraz z odsetkami;
2. oddala apelację w pozostałej części.
Sygn. akt III AUa 1/13

UZASADNIENIE
Decyzjami(...), Nr(...)i Nr(...)z dnia 31 maja 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.stwierdził, żeJ. K.,A. K. (2)iA. K. (1)odpowiadają solidarnie jako spadkobiercy za zobowiązania zmarłego płatnikaL. K.z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami w łącznej kwocie 146.181,96 zł, tj. na:

1
Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (składki na ubezpieczenie społeczne) za okres: 06/2007 r.-12/2007 r., 03/2008 r. - 04/2008 r., 06/2008 - 08/2008, 10/2008 r. - 01/2009 r., w tym z tytułu niezapłaconych składek w kwocie 102.544,62 zł. i z tytułu odsetek za zwłokę w kwocie 10.493,00 zł.;

2
ubezpieczenie zdrowotne za okres: 11/2007 r. - 12/2007 r., 03/2008 r. - 04/2008r., 06/2008 r. - 08/2008 r., 11/2008 r. - 01/2009 r., w tym z tytułu niezapłaconych składek w kwocie 24.047,34 zł. i z tytułu odsetek za zwłokę w kwocie 2.355,00 zł.;

3
Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres : 11/2007 r. - 12/2007 r., 02/2008 r., 04/2008 r., 06/2008 r. - 08/2008 r., 10/2008 r. - 01/2009 r., w tym z tytułu niezapłaconych składek w kwocie 6.162,00 zł i z tytułu odsetek za zwłokę w kwocie 580,00 zł.

W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji organ rentowy wskazał, iżL. K.prowadząc działalność gospodarczą nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku terminowego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, skutkiem czego za okresy wskazane w decyzjach, powstały zobowiązania obejmujące składki wraz z odsetkami w łącznej kwocie 146.181.96 zł. Organ rentowy wyjaśnił, że w związku ze śmiercią płatnika w dniu 8.12.2008 r., zobowiązania z tytułu zaległych składek przeszły na spadkobierców zmarłego, tj. żonęJ. K., córkiA. K. (2)iA. K. (1), powołując w tym zakresie przepisyustawy o systemie ubezpieczeń społecznychi Ordynacji podatkowej.
W odwołaniach od powyższych decyzjiJ. K.,A. K. (2)iA. K. (1)wniosły o ich uchylenie, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację przez ZUSart. 18 ust. 3 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zastosowanie aktu prawnego, tj.rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, uznanego przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16.02.2010 r., sygn. akt P 16/2009 za niezgodny zKonstytucją, orazart. 5 kodeksu cywilnegopoprzez uczynienie ze swego prawa użytku, który jest sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa i z zasadami współżycia społecznego. Dodatkowo odwołujące podniosły również zarzut nieprawidłowego naliczenia składek od należności wypłaconych zleceniobiorcom, gdyż naliczone zaległości w kwocie 146.181,96 zł są, ich zdaniem, nieadekwatne do wypłaconych zleceniobiorcom należności z tytułu zwrotu kosztów podróży.
Zaskarżonym wyrokiem z 22 grudnia 2010r. Sąd Okręgowy w Płocku Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołania.
Sąd I instancji ustalił, żeL. K., prowadząc działalność gospodarczą pod nazwąPrzedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe (...)wP., nie opłacił składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres łącznie od czerwca 2006 r. do stycznia 2009 r.

L. K.zmarł(...)r. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Płocku z 16 stycznia 2009 r. (I Ns 1438/08) spadek po zmarłym płatniku nabyły: żonaJ. K.oraz córki:A. K. (2)iA. K. (1)po 1/3 części. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.w okresie od 18.04. do 30.10.2008 r. przeprowadził kontrolę w(...)wP.w zakresie m.in. rzetelności i prawidłowości obliczania, potrącania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W wyniku przeprowadzonej kontroli organ rentowy sporządził z urzędu dokumenty rozliczeniowe , na podstawie których dokonał przypisania składek i określił stan zadłużenia płatnika z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres : 06/2007 r.-12/2007 r., 03/2008 r. - 04/2008 r., 06/2008 - 08/2008, 10/2008 r. - 01/2009 r. w łącznej kwocie 102.544,62 zł., w tym z tytułu niezapłaconych składek w kwocie 102.544,62 zł. i z tytułu odsetek za zwłokę w kwocie 10.493,00 zł.; na ubezpieczenie zdrowotne za okres : 11/2007 r. - 12/2007 r. , 03/2008 r. - 04/2008 r. , 06/2008 r. - 08/2008 r., 11/2008 r. - 01/2009 r. w łącznej kwocie 26.402,34 zł , w tym z tytułu niezapłaconych składek w kwocie 24.047,34 zł. i z tytułu odsetek za zwłokę w kwocie 2.355,00 zł.; na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres:

      11/2007 – 12/2007 r., 02/2008 r., 04/2008 r., 06/2008 – 08/2008 r., 10/2008 r. – 1/2009 r. włącznej kwocie 6.742,00 , w tym z tytułu niezapłaconych składek w kwocie 6.162,00 zł i z tytułu odsetek za zwłokę w kwocie 580,00 zł. Łączna kwota zobowiązań z w/w tytułu stanowi kwotę 146.181,96 zł.
W oparciu o powyższe ustalenia Sąd Okręgowy uznał, że odwołania są niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie.
Przywołując treśćart. 31 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychorazart. 97 § 1 i art. 98 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Sąd wskazał, że odpowiedzialność spadkobierców za zobowiązania zmarłego płatnika obejmuje zaległości podatkowe, koszty upomnienia oraz odsetki za zwłokę, które w oparciu o art. 101 § 1 Ordynacji naliczane są do dnia otwarcia spadku. Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania z tytułu składek stosuje się przepisyKodeksu cywilnegoo przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.
Sąd podkreślił, że wymienieni w zaskarżonych decyzjach spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe zmarłego płatnikaL. K., gdyż przyjęli spadek wprost, a więc zakres ich odpowiedzialności z tego tytułu jest nieograniczony -art. 1031 § 1 k.c.Spadkobiercy nie dokonali umownego lub sądowego działu spadku, w związku z tym ich odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu składek powinna mieć charakter solidarny (art. 1034 § 1 zd. 1 k.c.). Oznacza to, że organ rentowy właściwy mógł orzec w odrębnych decyzjach o zakresie odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców (art. 100 Ordynacji), żądając spełnienia świadczenia od wszystkich spadkobierców łącznie, kilku z nich lub każdego z osobna.
Zdaniem Sądu Okręgowego, zarzut odwołujących się dotyczący zastosowania przez organ rentowy niekonstytucyjnego przepisurozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowejest niezasadny. Podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 lutego 2010 r. o sygn. akt P 16/09 dotyczy § 2 ust. 1 pkt 6 wyżej cytowanego rozporządzenia, który stanowi, że podstawy wymiaru składek nie stanowią wartości świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego oraz wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych.
Trybunał Konstytucyjny w wyżej cytowanym wyroku orzekł, że :

1
§ 2 ust. 1 pkt 6 wyżej cytowanego rozporządzenia przez to, że nie dotyczy zleceniobiorców wykonujących pracę w zakładzie pracy lub miejscu wyznaczonym przez pracodawcę w zakresie wartości świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalentów za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalentów pieniężnych za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego, jest niezgodny zart. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

2
przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP.

Sąd I instancji wskazał, że powyższy wyrok Trybunału nie dotyczył oskładkowania przychodów zleceniobiorców z tytułu zwrotu kosztów podróży, która to kwestia jest uregulowana w pkt 15 ust. 1 § 2 tego aktu prawnego. Zdaniem tego Sądu, nie ma żadnych podstaw, by orzeczenie Trybunału stosować w stosunku do całego rozporządzenia, co wynika z jego uzasadnienia. W ocenie Sądu, nie sposób uznać, że wszystkie przepisy wyżej cytowanego aktu wykonawczego, w tym przepis § 2 ust. 1 pkt 15 są niezgodne zKonstytucjąi jako takie nie powinny mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Dodatkowo zwrócił uwagę, że przepisy dotyczące zasad wynagradzania, w tym należności z tytułu podróży służbowych zawarte w przepisachkodeksu pracyi przepisach wykonawczych wydanych z mocyart. 77 ( 5) k.p., nie mają swojego odpowiednika w przepisachkodeksu cywilnegow zakresie, jaki dotyczy świadczeń z tytułu podróży służbowych. Równieżkodeks pracynie zawiera odesłania o konieczności stosowania przepisów w tym zakresie do osób wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy czyli np. zleceniobiorców.
Sąd wskazał, że z treściart. 18 ust. 3w zw. zart. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychwynika, iż podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 ustawy, tj. przychód w rozumieniu przepisówustawy o podatku dochodowym od osób fizycznychz tytułu m.in. umowy zlecenia. Zwrot kosztów podróży zleceniobiorcom jest przychodem ze stosunku zlecenia i podlega oskładkowaniu.
Podkreślił, że kwota zadłużenia, zakwestionowana przez odwołujące się, wynika z wyliczenia dokonanego przez organ rentowy, a na jego łączną wartość składają się zarówno nieopłacone przez płatnika składki, jak i składki „przypisane” przez ZUS, co wynika z zestawienia miesięcznych różnic składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP oraz stanów należności dla płatnika.
Wobec wycofania przez odwołujące się zarzutu dotyczącego błędnego wyliczenia składek na ubezpieczenie wypadkowe i zdrowotne, Sąd - uznając za nieskutecznie zakwestionowane przez nie wyliczenie zadłużenia przez ZUS - przyjął wartość zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek zgodnie z ustaleniami organu rentowego.
Z tych względów na podstawieart. 477((
          I4))
§ 1 k.p.c.Sąd Okręgowy odwołania oddalił.
Apelacje od powyższego rozstrzygnięcia złożyłyJ. K.,A. K. (2)iA. K. (1), zarzucając :
1. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretacjęart.18 ust. 3 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez zastosowanie w orzekaniu aktu prawnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16.02.2010r. sygn. akt P. 16/2009 za niezgodny zKonstytucją, tj.rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentoweorazart. 5 kodeksu cywilnegopoprzez uczynienie ze swego prawa użytku, który jest sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa i z zasadami współżycia społecznego oraz normami słuszności.
2. naruszenie prawa procesowego, w szczególności :
-art.233 §1 k.p.c.poprzez niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego,
-art. 328 k.p.c.poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku.
Wskazując na te zarzuty odwołujące wniosły o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie ich odwołań w całości oraz o zasądzenie od organu rentowego na ich rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia - przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.
Zdaniem skarżących, Sąd Okręgowy dokonał bardzo zawężającej interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 16 lutego 2010 r. P. 16/2009 uznając, iż dotyczył on zakwestionowania tylko §
       2 ust. 1 pkt 6rozporządzenia MPiPS z 18.12.1998 r. Podniosły, że z uzasadnienia wyroku TK wynika, że cały akt prawny, jakim jest powyższe rozporządzenie, jest niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje sytuację prawną w zakresie wymiaru składek osób zatrudnionych na innej podstawie niż umowa o pracę. Zarzut ten można postawić nie tylko § 2 ust. 1 pkt 6, ale tym wszystkim przepisom tego rozporządzenia odmiennie traktującym zleceniobiorców i osoby zatrudnione na podstawie umów o pracę.
W konsekwencji, zdaniem skarżących, oskładkowanie przychodów zleceniobiorców z innych tytułów też jest niezgodne zKonstytucją.
Skarżące podniosły nadto, że Minister Pracy i Polityki Społecznej kierując się wskazaniami Trybunału Konstytucyjnego rozporządzeniem z 9.07.2010r. dostosował wszystkie przepisy Rozporządzenia, aby były zgodne zKonstytucją, a nie tylko § 2 ust. 1 pkt 6 - czyli zakwestionowany w wyroku.
Według skarżących, pozostawanie zaskarżonej decyzji ZUS w porządku prawnym każe się zastanawiać nad jej zgodnością w kontekście przepisów zart. 2 Konstytucji RP.
Uwzględniając powyższą apelację Sąd Apelacyjny wyrokiem z 30.11.2011r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego oraz poprzedzające go decyzje organu rentowego i ustalił, żeJ. K.,A. K. (2)iA. K. (1), jako spadkobierczynieL. K., nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami w kwocie 146.181,96zł i zasądził od ZUS Oddziału wP.na rzecz odwołujących się kwoty po 30zł tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję.
Sąd Apelacyjny uznał, że wada zaskarżonego wyroku wynikała z naruszenia prawa materialnego przez zastosowanie przepisu wykonawczego, który nie powinien stanowić podstawy rozstrzygnięcia ze względu na swą sprzeczność z ustawą zasadniczą. Sąd Apelacyjny uznał, że świadczenia otrzymane przez zleceniobiorców nie były podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. W ocenie tego Sądu, błąd legislacyjny zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 lutego 2010r. dotyczy również przepisu § 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia MPiPS z 18 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, który przez to, że nie dotyczy zleceniobiorców wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia, jest niezgodny zart. 92 ust. 1 Konstytucji RP, podobnie jak przepis § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia.
Przede wszystkim jednak Sąd Apelacyjny dostrzegł zmianę stanu prawnego, która nastąpiła z dniem 1 sierpnia 2010r., przez nadanie § 5 ust. 2 rozporządzenia MPiPS z 18 grudnia 1998r. nowego brzmienia. Zdaniem tego Sądu, w sytuacji, gdy zmiana stanu prawnego stanowi wyraz odejścia od regulacji sprzecznej z ustawą zasadniczą, uwzględnienie nowego stanu prawnego jest obowiązkiem sądu orzekającego o prawidłowości decyzji.
Wskutek skargi kasacyjnej złożonej przez organ rentowy od powyższego wyroku Sąd Najwyższy wyrokiem z 14 listopada 2012r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy podniósł, że Sąd drugiej instancji wydając zaskarżony wyrok pominął część zgromadzonego materiału dowodowego, z którego jednoznacznie wynika, że zadłużenie zmarłego płatnika obejmowało nie tylko składki przypisane na podstawie przepisu § 2 ust 1 pkt 15 rozporządzenia (dotyczące wypłacanych zleceniobiorcom diet i ryczałtów za nocleg), lecz również składki zadeklarowane przez samego płatnika (nie dotyczące tych wypłat). Tym samym Sąd ten przeoczył, że zadłużenie to nie tylko składki przypisane za okres czerwiec – grudzień 2007r., ale także zadłużenie dotyczące innych okresów, od kwietnia 2008r. do stycznia 2009r., określone na podstawie deklaracji płatnika.
Zdaniem Sądu Najwyższego, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych sąd rozpoznający odwołanie od decyzji organu rentowego bada prawidłowość i zgodnośćz prawem tej decyzji mając przede wszystkim na względzie stan prawny obowiązujący w dacie jej wydania.Art. 316 § 1 k.p.c., statuujący zasadę aktualności wyroku, nakazującą sądowi orzekającemu brać pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, ulega modyfikacji odnośnie do składek na ubezpieczenie społeczne. W tym zakresie, w ocenie Sądu Najwyższego,należy stosowaćprzede wszystkim przepisy z datywymagalności tych składek.Jedynie w sytuacji, gdy obciążenie obowiązkiem zapłaty składek wynikało z przepisu rozporządzenia, który wykraczał poza delegację ustawową - możliwe jest ustalenie, że nie ma obowiązku zapłaty tych składek. W tej kwestii uwzględnić można też zmianę stanu prawnego, stanowiącego wyraz odejścia od regulacji sprzecznej z ustawą zasadniczą.
W ocenie Sądu Najwyższego, przekonujący jest pogląd Sądu drugiej instancji, że błąd legislacyjny dotyczył również przepisu § 2 ust. 1 pkt 15 tego rozporządzenia - według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Sąd Apelacyjny był uprawniony do samodzielnej oceny, czy sporny przepis rozporządzenia został wydany zgodnie z delegacją ustawową.
Sąd Najwyższy zauważył, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 16 lutego 2010r., w sprawie o sygn. P 16/09, wywiódł, iż wart. 21 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychustawodawca upoważnił ministra do wyłączenia z podstawy wymiaru składek „niektórych rodzajów przychodów”, a zatem jest to upoważnienie jedynie do sprecyzowania regulacji ustawowej w płaszczyźnie przedmiotowej, a nie podmiotowej. Tak więc przepis § 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia przez to, że nie dotyczy zleceniobiorców wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia, mógł być uznany za wykraczający poza delegację ustawową i za niezgodny zart. 92 ust. 1 Konstytucji RP, podobnie jak przepis § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia.

Sąd Apelacyjny, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zważył, co następuje:
Apelacje należy uznać za zasadne jedynie w części dotyczącej obciążenia skarżących odpowiedzialnością z tytułu zadłużenia zmarłego płatnika za składki przypisane na podstawie przepisu§ 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe(Dz. U. z 1999r., Nr 161, poz. 1106 ze zm.).
Jak wywiódł Sąd Najwyższy, z którego wykładnią prawa Sąd rozpoznający sprawę ponownie jest związany z mocyart. 398.20 kpc, błąd legislacyjny zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 lutego 2010r. w sprawie o sygn. P 16/09 dotyczył również przepisu § 2 ust. 1 pkt 15 tego rozporządzenia - według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania spornych decyzji. Trybunał stwierdził niekonstytucyjność § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wobec jego niezgodności z normąart. 92 ust. 1 Konstytucji RP, w której sformułowane są wymagania stawiane upoważnieniu ustawowemu. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że zaskarżony przepis wykracza poza delegację zawartą w upoważnieniu ustawowym z art. 21 ustawy systemowej, gdyż odmiennie traktuje grupy ubezpieczonych, mimo braku wskazań ustawowych dla takiego zróżnicowania podmiotowego aktem wykonawczym. Przepis § 2 ust. 1 pkt 15 w/w rozporządzenia określał natomiast, iż podstawy wymiaru składek nie stanowią diety i inne należności z tytułu podróży służbowej pracownika – do wskazanej w dalszej treści wysokości. Zakres regulacji ograniczony został zatem do pracowników (i innych grup wymienionych w § 5 ust. 1 rozporządzenia w ówczesnym brzmieniu) nie obejmując zleceniobiorców, którym płatnik składek także zlecać może podróże w celu wykonania zlecenia i dla których podstawę wymiaru składek stanowi, podobnie jak w przypadku pracowników, przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tak więc przepis § 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia przez to, że nie dotyczy zleceniobiorców wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia, należy także uznać za wykraczający poza delegację ustawową i za niezgodny zart. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
Za powyższym stanowiskiem przemawia też fakt, że z dniem 1 sierpnia 2010r. doszło do zmiany stanu prawnego rozporządzeniem zmieniającym MPiPS z 9 lipca 2010r. przez nadanie nowego brzmienia § 5 ust. 2 cyt. wyżej rozporządzenia. Zmiana ta nastąpiła wskutek realizacji poglądu wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 lutego 2010r. w sprawie P 16/09. Minister Pracy i Polityki Socjalnej znowelizował przedmiotowe rozporządzenie, odnosząc odpowiednio do zleceniobiorców wszystkie wyłączenia z podstawy wymiaru składek zawarte w § 2, a więc także wyłączenia dotyczące diet i kosztów podróży przewidziane w § 2 ust. 1 pkt 15. Sąd Apelacyjny podziela pogląd Sądu Najwyższego, że powyższa zmiana rozporządzenia została spowodowana oceną, że dotychczasowe przepisy nasuwały wątpliwości co do ich zgodności z normami konstytucyjnymi.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 386 § 1 kpc, zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go decyzje organu rentowego ustalając, że skarżące nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązaniaL. K.z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenia społeczne za okres czerwiec – grudzień 2007r. i marzec 2008r., na ubezpieczenie zdrowotne za listopad i grudzień 2007r. oraz marzec 2008r. i na FP i FGŚP za listopad i grudzień 2007r. oraz luty 2008r. wraz z odsetkami.
W pozostałej części apelacje, jako bezzasadne, podlegają oddaleniu z mocyart. 385 kpc.
Poza sporem bowiem jest, że objęte sporem decyzje obejmują zarówno zadłużenie skarżących, jako spadkobiercówL. K., z tytułu nieopłaconych składek przypisanych przez organ rentowy w wyniku przeprowadzonej kontroli na podstawie przepisu § 2 ust. 1 pkt 15 w/w rozporządzenia MPiPS, a obejmujących okres od czerwca 2007r. do 31 marca 2008r., jak i z tytułu nieopłaconych składek, deklarowanych w dokumentach rozliczeniowych przez samego płatnika, a obejmujących okres od kwietnia 2008r. do stycznia 2009r. Zadłużenie w tej ostatniej części obejmowało nieobjęty kontrolą ZUS okres, a jego wysokość określon
      a na podstawie deklaracjipłatnika wynosi
      ła 52.408.95 zł. Zauważyć trzeba, że zgodnie zart. 34 ust. 2 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego lub elektronicznego, są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Należy przy tym podkreślić, że odwołujące ostatecznie wycofały zarzuty odnośnie błędnego wyliczenia składek na ubezpieczenie wypadkowe i zdrowotne, kwestionując wyłącznie odpowiedzialność spadkobierców za składki „przypisane” przez ZUS na podstawie „niekonstytucyjnego”, ich zdaniem, przepisu § 2 ust. 1 pkt 15 powołanego wyżej rozporządzenia.
Za bezzasadny uznać również należy podniesiony przez pełnomocnika skarżących na rozprawie apelacyjnej w dniu 6 czerwca 2013r. zarzut przedawnienia należności objętych spornymi decyzjami. Stosownie bowiem do treściart. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychw brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tych decyzji należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d, przy czym bieg przedawnienia tego terminu ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż od dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy (ust. 6). Wprawdzie termin przedawnienia określony w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej został z dniem 1 stycznia 2012r. skrócony do 5 lat, jednakże zmiana ta pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, tj. w zakresie należności z tytułu nieopłaconych składek obejmujących okres od kwietnia 2008r. do stycznia 2009r. Zgodnie z treściąart. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców(Dz. U. Nr 232, poz. 1378) – do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012r. stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012r., jeżeli zaś przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).
Kierując się przedstawionymi wyżej motywami Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.