Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 1101/13
Data wyroku: 2013-09-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Rosłoń
Słowa kluczowe: Podstawa Wymiary Składek
Podstawa prawna: art. 66 ust. 1 i art. 82 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.)

Sygn. akt V U 1101/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 września 2013 roku

Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSO Elżbieta Rosłoń
Protokolant: Irena Prochowicz

po rozpoznaniu w dniu 16 września 2013 roku w Białymstoku
na rozprawie
sprawy PolitechnikiB.wB.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
z udziałem ubezpieczonegoT. R.
o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne
na skutek odwołania PolitechnikiB.wB.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
z dnia 12 kwietnia 2013 roku
Nr(...)

I
Oddala odwołanie.

II
Zasądza od PolitechnikiB.wB.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.kwotę 60 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

sygn. akt VU 1101/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 12 kwietnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwB.stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotneT. R.jako pracownika PolitechnikiB.powinna wynosić w lutym 2008 r. – 3310,10 zł, we wrześniu 2008 r. – 10902,57 zł, w październiku 2008 r. - 4347,63 zł,w listopadzie 2008 r. – 3096,42 zł a składka odpowiednio 297,91 zł, 981,23 zł, 391,29 złi 278,68 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że podczas kontroli przeprowadzonej w PolitechniceB.w okresie od 27 listopada 2012 r. do 18 stycznia 2013 r. ustalił, że Politechnika jako płatnik składek naliczając składkę na ubezpieczenie zdrowotne stosowała przysługujące pracownikowi koszty uzyskania przychodu oraz ulgę podatkową tylko przy wypłacie wynagrodzeń z listy podstawowej. W związku z tym występowało ograniczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.
T. R.miał prawo do 50 % kosztów uzyskania przychodu od kwoty 90 % wynagrodzenia zasadniczego. W lutym 2008 r. otrzymał wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 1755 zł i 52,65 zł wysługi lat – łącznie 1807,65 zł oraz dodatkowe wynagrodzenie roczne (tzw. „13”) w wysokości 2028,37 zł. Łącznie 3836,02 zł. Podstawa do obliczenia składkina ubezpieczenie zdrowotne wynosiła 3310,10 zł. Składka od tak ustalonej podstawy wynosi 297,91 zł podczas gdy płatnik naliczył 254,35 zł.
We wrześniu 2008 r.T. R.otrzymał wynagrodzenie zasadniczew kwocie 1960 zł i 58,80 zł za wysługę lat, łącznie była to kwota 2018,80 zł oraz wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe w kwocie 10616 zł, do którego w całości miał prawo do 50% kosztów uzyskania przychodu. Łącznie 12634,80 zł. Podstawado naliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosiła 10902,57 zł a składka wynosiła 981,23 zł. Płatnik naliczył tę składkę w wysokości 940,85 zł.
W październiku 2008 r.T. R.otrzymał wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 1960 zł i 78,40 zł za wysługę lat, łącznie 2038,40 zł oraz nagrodę z okazji Dnia Nauczyciela w wysokości 3000 zł. Łącznie 5038,40 zł. Podstawa do naliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniosła 4347,63 zł a składka 391,29 zł, podczas gdy płatnik naliczył 352,61 zł.
W listopadzie 2008 r.T. R.otrzymał wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 1960 zł i 78,40 zł za wysługę lat, łącznie 2038,40 zł oraz wynagrodzenie za rekrutacjęw wysokości 1550 zł. Łącznie 3588,40 zł. Podstawa do naliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniosła 3096,42 zł a składka 278,68 zł, podczas gdy płatnik obliczył jąw wysokości 240 zł.
PolitechnikaB.we wniesionym odwołaniu od powyższej decyzji zarzuciła naruszenieart. 27 b ust. 1 i 2, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznychoraz art. 79 ust.1, art. 81 ust. 1, 5, i 6 i art. 83 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów procesu.
W uzasadnieniu odwołania wskazała, że pracownicy PolitechnikiB.za wykonywanie działalności twórczej w ramach stosunku pracy mają prawo do stosowania 50% zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodu.
Procentowy wskaźnik udziału prac twórczych ustalany jest indywidualnie dla każdego nauczyciela akademickiego prowadzącego działalność naukową lub dydaktycznąco określa zarządzenie rektora w sprawie zasad stosowania 50% stawki kosztów uzyskania przychodów ze stosunku pracy w PolitechniceB..
Zgodnie z regulaminem wynagradzania pracowników PolitechnikiB.a wcześniej rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej, wynagrodzenie zasadnicze, dodatek za staż pracy, dodatek funkcyjny i dodatki specjalne są wypłacane nauczycielom akademickimz góry, tj. pierwszego dnia roboczego miesiąca a pozostałe składniki wynagrodzenianp. dodatkowe wynagrodzenie roczne, rekrutacja, wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, są wypłacane z dołu po dokonaniu rozliczenia pracy lub zadań.Z powyższego wynika, że w jednym miesiącu może być kilka wypłat.
Zgodnie z treściąart. 32 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznychza dochód uważa się uzyskane w ciągu miesiąca przychodyw rozumieniuart. 12oraz zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacone przez płatnika, po odliczeniu kosztów uzyskania.
Według art. 12 tej ustawy za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń.
W ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych wart. 66 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych- pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę może uzyskać więcej niż jeden przychód w skali miesiąca.
Zgodnie z treściąart. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychód powstaje w momencie otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika pieniędzy, wartości pieniężnych, świadczeń w naturze oraz innych nieodpłatnych świadczeń. Wedługart. 82 ust. 2o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, jeżeli ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód w ramach jednego tytułu do ubezpieczeń, którym jest umowa o pracę, to składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. W przypadku gdy składka na ubezpieczenie zdrowotne obliczona przez płatnika jest wyższa od zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, to ulega obniżeniu do wysokości zaliczki.
W przypadku ubezpieczonego składka na ubezpieczenie zdrowotne została obniżona do wysokości podatku dochodowego od wynagrodzenia zasadniczego i jego pochodnych wypłacanego z góry. Od pozostałych wynagrodzeń wypłacanych z dołu składka zdrowotna została naliczona i odprowadzona w pełnej wysokości.
Odwołujący się wskazał, że mając na uwadze brak podstawy prawnej do sumowania podstaw składek na ubezpieczenie zdrowotne od różnego rodzaju przychodów należnych pracownikowi, wynikających zarówno z wynagrodzenia jak i innych należności oraz ustalania jednej składki za cały miesiąc i rozliczania jej w systemie miesięcznym oraz z uwagi na brak przepisów umożliwiających dokonywanie pomniejszeń wynagrodzenia pracownika, należy przyjąć każdorazowe rozliczanie za prawidłowe.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów procesu. Podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że płatnik składek nieprawidłowo interpretuje pojęcie „jeden przychód w ramach jednego tytułu do ubezpieczeń”, o którym mowa w treści art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych. W ocenie organu rentowego bez względu na to, na ilu listach wynagrodzeń płatnik składek wykazał wynagrodzenia dotyczące ubezpieczonego, stanowią one jeden przychód u danego płatnika w rozumieniuart. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stosowana przez odwołującego zasada naliczania wysokości zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne od każdej sporządzonej listy płac osobno jest niezgodna zart. 12 i 32 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznychi w konsekwencji spowodowała zaniżenie deklarowanych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych jest możliwe w sytuacji, gdy wyliczono składkę na ubezpieczenie zdrowotne od przychodu będącego zsumowaniem wszystkich wypłat dokonanych w danym miesiącu przez pracodawcę na rzecz ubezpieczonego. Tymczasem odwołujący dokonał porównania wyliczonej składkina ubezpieczenie zdrowotne do zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznychw odniesieniu do kwot wykazanych na poszczególnych listach wypłaconych pracownikowi należności w danym miesiącu, co w konsekwencji spowodowało zaniżenie zadeklarowanych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że stan faktyczny w niniejszej sprawie był całkowicie bezsporny.
Spór obejmował wyłącznie wykładnię odpowiednich przepisów prawa-art. 66 ust. 1oraz w szczególnościart. 82 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2008 roku, Nr 164, poz. 1027 z późń. zm.). Strony sporu- PolitechnikaB.oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwB.przedstawiły dwie zupełnie odmienne interpretacje wymienionych przepisów prawa, zgodnie z którymi wyliczenie wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne pracownika powinno następować według odmiennych reguł, a w rezultacie prowadzićdo określenia odmiennej wysokości tej składki. Odwołujący się konsekwentnie wskazywał, że w lutym, wrześniu, październiku i listopadzie 2008 rokuT. R.uzyskał z tytułu umowy o pracę więcej niż jeden przychód, a w związku z tym w oparciu o przepisart. 82 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Organ rentowy stał natomiast na stanowisku, że wszystkie środki finansowe uzyskane przezT. R.od jego pracodawcy w lutym, wrześniu, październikui listopadzie 2008 roku stanowiły jeden przychód, od którego powinna być ustalana podstawa wymiaru składki, a następnie obliczana wysokość składki.
Zdaniem Sądu interpretacja przepisówustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychnie pozostawia wątpliwości, że wszelkie środki finansowe uzyskiwane przezT. R.od PolitechnikiB.w poszczególnych miesiącach powinny być, dla potrzeb określania podstawy wymiaru składki oraz obliczania wysokości składki, uznane za jeden przychód.
Przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a w/w ustawy określa jeden z przewidzianych prawem tytułów objęcia określonej osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Zgodniez tym przepisem, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są pracownikami w rozumieniuustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Definicję pracownika zawieraart. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Pogłębianie rozważań w tym zakresie nie jest jednak koniecznez uwagi na to, że jak już wspomniano, sam fakt posiadania przezT. R.statusu pracownika w rozumieniuustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a w rezultacie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu był w niniejszej sprawie bezsporny.
Zgodnie zart. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanychze środków publicznychw przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa wart. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie budziło wątpliwości, żeT. R.podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu tylko i wyłącznie z tytułu posiadania statusu pracownika, a więc tytułu, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a w/w ustawy.
Przepis art. 82 ust. 2 stanowi natomiast, że w przypadku gdy w ramach jednegoz tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Zdaniem Sądu, w pierwszej kolejności podkreślić należy, że art. 66 ust. 1 ustawy zawiera jedynie pewien katalog tytułów do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, pewne kategorie prawne osób, które muszą być objęte tym ubezpieczeniem. Wskazanie przez ustawodawcę tytułu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu (w niniejszej sprawie tytułem takim jest zatrudnienie na podstawie umowy o pracę- posiadanie statusu pracownika w rozumieniuustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) ma charakter generalny. Nie budzi wątpliwości, że dla powstania obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma żadnego znaczenia to u jakiego konkretnie pracodawcy pracownik jest zatrudniony. W praktyce nie sposób wykluczyć sytuacji, w których pracownik może być zatrudniony u kilku pracodawców.W takim wypadku pracownik niewątpliwie uzyskuje kilka przychodów w ramach jednego generalnego tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.
W ocenie Sądu, intencją ustawodawcy wprowadzającegoart. 82 ust. 2 ustawyo świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, było określenie sposobu ustalania i opłacania składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne właśniew przypadkach, w których osoba ubezpieczona na podstawie jednego tytułu uzyskuje przychody z kilku źródeł i na kilku podstawach (w przypadku objęcia ubezpieczeniem na podstawieart. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a- na kilku umowach o pracę), a więc uzyskujew rzeczywistości kilka przychodów. Zdaniem Sądu, wypłaty pieniężne otrzymane przezT. R.w lutym, wrześniu, październiku i listopadzie 2008 roku, stanowiły jeden przychód.
Zgodnie zart. 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych(Dz. U. z 2012 roku, poz. 361 ze zm.) za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, wszelkiego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlopi wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona,a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Wszelkie wypłaty pieniężne otrzymane przezT. R.(wynagrodzenie zasadnicze, dodatek za wysługę lat, dodatkowe wynagrodzenie roczne, nagroda, wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i wynagrodzenie za rekrutację) niewątpliwie mieściły się w wymienionej wyżej definicji przychodów. W ocenie Sądu brak było jakichkolwiek podstaw do uznania, że wypłaty te stanowiły różne przychody wywołujące obowiązek odrębnego opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne odnośnie każdegoz nich. Zarówno wynagrodzenie zasadnicze, jak i dodatkowe wynagrodzenie roczne, nagrodę, wynagrodzenie za rekrutację oraz wynagrodzenie za godziny ponadwymiaroweT. R.otrzymał bowiem w związku z pracą u jednego konkretnego pracodawcy jakim była PolitechnikaB., w oparciu o jedną i tą samą podstawę- umowę o pracę. W związku z powyższym nie budzi wątpliwości, że pracownik uzyskiwał przychód z jednego źródła,w oparciu o tą samą konkretną podstawę faktyczną i prawną, w ramach tego samego tytułudo objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.
Sąd miał na uwadze przytoczoną przez odwołującego się regulacjęart. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym przychód w stosunku pracy, powstaje w momencie otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika pieniędzy, wartości pieniężnych, świadczeń w naturze oraz innych nieodpłatnych świadczeń. Nie wolno jednak zapominać, że wymieniony przepis jest przepisem ustawy podatkowej i określonaw nim chwila powstania przychodu ma na celu przede wszystkim określenie chwili powstania zobowiązań podatkowych, a jego interpretacja dokonana łącznie z przepisemart. 82 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychdokonana przez skarżącego jest nieprawidłowa. Przyjęcie, że przychód w rozumieniu art. 82 ust. 2 w/w ustawy powstaje w chwili każdorazowego otrzymania przez pracownika wartości pieniężnych, a w rezultacie, iż możliwe jest uzyskanie kilku przychodów od tego samego pracodawcy w tym samym miesiącu, mogłoby bowiem prowadzić do nadużyć ze strony pracodawców. Skoro bowiem częstokroć terminy wypłaty ustalane są w regulaminach wynagradzania tworzonych przez pracodawców (jak miało to miejsce w niniejszej sprawie- Regulamin wynagradzania pracowników PolitechnikiB.), pracodawcy mogąw sposób w zasadzie dowolny kształtować terminy dokonywania wypłat środków pieniężnych oraz ilość wypłacanych w tych terminach środków o których mowa wart. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Innymi słowy, przy przyjęciu prezentowanej przez odwołującego się interpretacji przepisów, pracodawcy mieliby nieograniczoną możliwość określania terminów, w których byłyby wypłacane poszczególne świadczenia i składniki wynagrodzenia, a uznanie, że każda z takich wypłat stanowi oddzielny przychód mogłoby w rzeczywistości powodować zmniejszenie podstawy wymiaru składki i w rezultacie wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne- w szczególnościw odniesieniu do osób dysponujących pewnymi uprawnieniami i przywilejami wynikającymi m.in. zart. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że umieszczenie wypłacanych środków na dwóch listach płac, a w rezultacie dokonanie wypłat pieniężnych przez PolitechnikęB.w dwóch „turach” nie miało znaczenia dla ustalenia wielości przychodów w rozumieniuart. 82 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W ocenie Sądu, z uwagi na wymienione wyżej argumenty, zarówno wykładnia językowa, celowościowa, jak i systemowa przepisuart. 82 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychnie pozostawiają wątpliwości,że obowiązek opłacania odrębnej składki na ubezpieczenie zdrowotne powstaje w związkuz uzyskaniem więcej niż jednego przychodu, z takiego samego generalnego tytułu (którym jest istnienie stosunku pracy, posiadanie statusu pracownika- a więc w przypadku pochodzenia kolejnego przychodu z odmiennego źródła, od innego pracodawcy, bądź na podstawie innej umowy), natomiast nie dotyczy to uzyskiwania kilku wypłat pieniężnych od tego samego pracodawcy, z tej samej podstawy, w tym samym okresie wymiaru składki.
Mając powyższe na uwadze na mocyart. 47714§ 1 kpcorzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 kpcw zw. zart. 99 kpcw zw. z§ 2 ust. 1 i 2w zw. z§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).