Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 662/12
Data wyroku: 2013-03-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Podlewska, Aleksandra Urban, Bożena Grubba
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 103 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III AUa 662/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 marca 2013 r.

Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wG.
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Aleksandra Urban

Sędziowie:

SSA Bożena Grubba (spr.)
SSO del. Alicja Podlewska

Protokolant:

Aleksandra Portaszkiewicz

po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013 r. w Gdańsku
sprawyK. M. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o wypłatę emerytury
na skutek apelacjiK. M. (1)
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt VII U 3204/11

1
umarza postępowanie apelacyjne w zakresie żądania wypłatyK. M. (1)emerytury od 22 listopada 2012 r.;

2
oddala apelację w pozostałej części.

Sygn. akt III AUa 662/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 23 września 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwG.z urzędu od dnia 1 października 2011 r. wstrzymałK. M. (1)wypłatę emerytury, ponieważ kontynuuje zatrudnienie.
K. M. (1)wniosła odwołanie od powyższej decyzji, żądając jej uchylenia jako sprzecznej zart. 2 Konstytucji RP. Ubezpieczona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie organowi rentowemu podjęcie wypłacania świadczenia emerytalnego począwszy od 1 października 2011 r. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wstrzymania wypłaty. Ubezpieczona wskazała, żeart. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnie chroni praw nabytych, narusza również zasadę bezpieczeństwa prawnego obywateli, zasadę przewidywalności prawa, burzy zaufanie do państwai stanowionego przez nie prawa.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z dnia1 marca 2012 r. oddalił odwołanie.
Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu pierwszej instancji.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.decyzją z dnia 28 kwietnia 2004 r. przyznałK. M. (1)prawo do emerytury od dnia 1 kwietnia 2004 r.,tj. od miesiąca złożenia wniosku. Jednocześnie wypłata emerytury podlegała zawieszeniu, ponieważK. M. (1)kontynuowała zatrudnienie. Po uchyleniu ust. 2a w art. 103 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych(Dz. U. nr 228, poz. 1507) organ rentowy na wniosek ubezpieczonej wznowił wypłatę emerytury od dnia 1 marca 2009 r. Emerytura była wypłacana do dnia 30 września 2011 r. Decyzją z dnia 23 września 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych z urzędu od dnia 1 października 2011 r. wstrzymałK. M. (1)wypłatę emerytury z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia.
Okolicznością bezsporną jest, żeK. M. (1)w dniu złożenia wnioskuo emeryturę, a następnie przez cały okres jej pobierania tj. od 1 marca 2009 r. nieprzerwanie pozostawała i nadal pozostaje w zatrudnieniu.
W decyzji ZUS o przeliczeniu emerytury z dnia 22 marca 2011 r. znajduje się informacja, że w przypadku emerytów, którzy nabyli prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. prawo do emerytury ulega zawieszeniu z uwagi na kontynuowanie zatrudnieniau pracodawcy, u którego byli zatrudnieniu bezpośrednio przed dniem nabycia prawado emerytury, jeżeli stosunek pracy nie zostanie rozwiązany przed 1 października 2011 r.- bez względu na wiek emeryta i wysokość osiąganych przychodów.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do zasadności wydania zaskarżonej decyzjii zawieszenia ubezpieczonejK. M. (1)prawa do emerytury z uwagina kontynuowanie przez nią zatrudnienia.
Sąd Okręgowy stwierdził, żeustawą z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawyo finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Z 2010 r., nr 257, poz. 1726) ustawodawca dokonał zmiany wustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpolegającej m.in. na wprowadzeniu art. 103a o treści: prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Z mocy art. 28 ustawy zmieniającej przepis art. 103a ustawy emerytalnej jest od 1 października 2011 r. stosowany także do osób, które prawo do emerytury nabyły w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r., czyli wówczas gdy ustawa nie wymagała rozwiązania stosunku pracy w celu realizacji prawado emerytury. Nadto, ma on zastosowanie do osób, które tak jak ubezpieczonaK. M. (1), prawo do emerytury nabyły przed 8 stycznia 2009 r., wypłatę ich emerytury zawieszono z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia, a następnie po 8 stycznia 2009 r. wznowiono im (na ich wniosek) wypłatę emerytury mimo kontynuowania zatrudnienia.
Sąd Okręgowy zważył, że treść przepisu 103austawy z 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak i treśćart. 28 ustawyz 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustawnie budzą wątpliwości. Ich treść jest jasna i zrozumiała. Nie ma również wątpliwości,że dotyczą w sposób bezpośredni ubezpieczonejK. M. (2), skutkując obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wstrzymania wypłaty jej świadczenia emerytalnego, skoro ubezpieczona kontynuuje zatrudnienie bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracyz pracodawcą, na rzecz którego wykonywała je bezpośrednio przed dniem nabycia prawado emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.
Ubezpieczona w treści odwołania powołuje się na ochronę praw nabytych i zasadę demokratycznego państwa prawa. Ustosunkowując się do tych zarzutów Sąd Okręgowy wskazał, że wbrew literalnemu brzmieniu art. 103a ustawy emerytalnej zawieszeniu nie ulega prawo do emerytury lecz wypłata świadczenia emerytalnego. Podkreślić należy, że ochroniez punktu widzenia zasady ochrony praw nabytych podlega prawo do świadczenia, a nie sposób jego ustalania. Niewątpliwie nowelizacja nie pozbawiła ubezpieczonej prawado emerytury. PrawoK. M. (1)do emerytury zostało bowiem ustalone decyzjąz dnia 28 kwietnia 2004 r., po spełnieniu ustawowych przesłanek jego uzyskania. Prawado świadczenia emerytalnego ubezpieczona nie została pozbawiona. Zmieniono jedynie zasady wypłaty świadczenia w stosunku do osób kontynuujących zatrudnienie. Wskazujena to usytuowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który to przepis zawarty jest w Dziale VIII odnoszącym się do zasad ustalania świadczeń w rozdziale 2 , dotyczącym zawieszania lub zmniejszania świadczeń. Przepisy regulujące powstanie i ustanie prawado świadczeń zawarte są w rozdziale 1 Działu VIII ustawy.
Podkreślić również trzeba, żeart. 103azostał dodany przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz.U.2010.257.1726) z dniem 1 stycznia 2011 r., a w ustawie tej znalazły się przepisy regulujące kwestie intertemporalne, związane z nowelizacją. I tak zgodnie z art. 27 ustawy zmieniającej Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, poinformuje osoby pobierające emerytury o obowiązujących, od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, warunkach pobierania emerytury w przypadku kontynuowania stosunku pracy u pracodawcy, z którym stosunek ten był zawarty przed dniem nabycia prawa do emerytury. Natomiast zgodnie z art. 28 ustawy zmieniającej do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stosuje się, poczynając od dnia1 października 2011 r.
Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, że zmiana brzmienia dotychczas obowiązujących przepisów i jej skutki były znane skarżącej co najmniej od daty doręczenia jej decyzji ZUS o przeliczeniu emerytury z dnia 22 marca 2011 r., w której została poinformowana o warunkach pobierania emerytury w przypadku kontynuowania zatrudnienia. Ubezpieczona miała zatem okres co najmniej półroczny na podjęcie decyzjico do kontynuowania zatrudnienia, bądź skorzystania ze świadczenia emerytalnego. W takiej sytuacji nie można zasadnie twierdzić, by zarzut utraty zaufania do instytucji państwowych był uzasadniony.
Wniosek ubezpieczonej o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem prawnym należało oddalić, albowiem Sąd Okręgowy nie stwierdził takiej potrzeby. Zważyć trzeba, że przepis art. 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym(Dz. U. z 1997 r., nr 78., poz. 483 ze zm.) nie obliguje sądu, a jedynie umożliwia sądowi przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego. Przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego przez sąd na podstawie wskazanego przepisu wchodziw rachubę, gdy to sąd, a nie strona, poweźmie wątpliwości co do zgodności aktu prawnegozKonstytucją RP.
Podsumowując, odwołanie ubezpieczonejK. M. (1)należało oddalićna podstawie wyżej cytowanych przepisów iart. 47714§ 1 k.p.c.
Apelację od wyroku wywiodła ubezpieczonaK. M. (1)zaskarżającgo w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędne uznanie, żeart.103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) nie naruszaart. 2 Konstytucji RP, to jest nie narusza wynikającej z tego przepisu zasady ochrony zaufania obywatelado państwa i stanowionego przez nie prawa, w tym zasad: pewności prawa, bezpieczeństwa prawnego, niedziałania prawa wstecz, ochrony praw nabytych, przewidywalność działań państwa.
W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz nakazanie organowi rentowemu podjęcie wypłacania świadczenia emerytalnego począwszyod 1 października 2011 r. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wstrzymania wypłaty.
Jednocześnie skarżąca wnioskowała o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnegoz pytaniem prawnym: czyart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), dodany przezart. 6 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726), w zakresie w jakim zawiesza już nabyte prawo do emerytury oraz w zakresie w jakim uzależnia realizację prawa do emeryturyod rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego emeryt wykonywał pracę bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury - jest zgodny zart. 2 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, to jest wynikającą z tego przepisu zasadą ochrony zaufania obywatelado państwa i stanowionego przez nie prawa, w tym zasadami: pewności prawa, bezpieczeństwa prawnego, nie działania prawa wstecz, ochrony praw nabytych, przewidywalności działań państwa.
W uzasadnieniu apelacji wnioskodawczyni podniosła, że stanowisko Sądu,o ile zgodne z dyspozycją art. 103a ustawy, pozostaje w sprzeczności z przepisami nadrzędnymi wobec ustawy, tj.art. 2 Konstytucji RP.
Ubezpieczona w pismach procesowych z dnia 7 i 28 lutego 2013 r. wskazała,że w związku z tym, że pozwany uznał powództwo dotyczące zmiany decyzji wstrzymującejz dnia 23 września 2011 r. i wznowił bieżącą wypłatę emerytury od dnia 22 listopada 2013 r. - ograniczyła roszczenie względem ZUS jedynie do żądania wypłacenia zaległych świadczeń, tj. za okres od 1 października 2011 r. do 22 listopada 2012 r. wraz z należnymi odsetkamido dnia wypłaty.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 12 marca 2013 r. wnioskodawczyni cofnęła apelację w części dotyczącej wypłaty świadczenia emerytalnego od listopada 2012 r. (protokół rozprawy – k. 53 a.s.).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Postępowanie apelacyjne w zakresie podjęcia wypłaty emerytury od dnia 22 listopada 2012 r. należało umorzyć, a apelacja wnioskodawczyniK. M. (1)w pozostałym zakresie podlegała oddaleniu.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 12 marca 2013 r. wnioskodawczyni cofnęła apelację w części dotyczącej wypłaty świadczenia emerytalnego od listopada 2012 r.
Zgodnie zart. 391 § 2 k.p.c.w razie cofnięcia apelacji Sąd drugiej instancji umarza postępowanie apelacyjne i orzeka o kosztach jak przy cofnięciu pozwu. Umorzenie postępowania nastąpi przy ustaleniu, że cofnięcia dokonano ze skutkiem prawnym (por.art. 355 § 1 k.p.c.).
W sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych ustawodawca wprowadził szczególną regulację stanowiąc wart. 469 k.p.c., że Sąd uzna zawarcie ugody, cofnięcie pozwu, sprzeciwu lub środka odwoławczego oraz zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia za niedopuszczalne także wówczas, gdyby czynność ta naruszała słuszny interes pracownika lub ubezpieczonego.
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 stycznia 1997 r.,I PKN 74/96, OSNP 1997/17/318 wskazał, że użycie w powyższym przepisie słowa „także” oznacza, że poza wymienioną w nim przesłanką dopuszczalności cofnięcia środa zaskarżenia, jaką jest „słuszny interes pracownika”, są jeszcze inne, które należy uwzględniać, a których trzeba poszukiwać w innych przepisachKodeksu postępowania cywilnego– t.j.art. 203§ 4 k.p.c., który stanowi, że sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują,że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa. Wprawdzieart. 203 § 4 k.p.c.nie przewiduje takiej czynności, jak cofnięcie środka odwoławczego, lecz zarównoart. 39821k.p.c., jak iart. 391 k.p.c., odsyłając do innych przepisów dla siebie nieswoistych, stanowi o ich odpowiednim stosowaniu.
Wnioskodawczyni domagała się podjęcia wypłaty emerytury wstrzymanejod dnia 1 października 2011 r. decyzją organu rentowego z dnia 23 września2011 r. Jednakże z uwagi na okoliczność, że pozwany wznowił wypłatę bieżącej emerytury od dnia 22 listopada 2012 r. ubezpieczona cofnęła apelację w tym zakresie.
W ocenie Sądu Apelacyjnego cofnięcie apelacji we wskazanym zakresiew świetle przytoczonych okoliczności i uregulowań prawnych uznać należyza dopuszczalne.
Mając powyższe na względzie na podstawieart. 391 § 2 k.p.c.Sąd Apelacyjny orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Przedmiotem sporu na etapie postępowania apelacyjnego było, czy organ rentowy powinien wznowić ubezpieczonej wypłatę świadczenia emerytalnego za okresod 1 października 2011 r. do 22 listopada 2012 r. wraz z należnymi odsetkami.
W tym zakresie Sąd Okręgowy przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe,a w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisuart. 233 k.p.c., nie popełnił też uchybień w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, uzasadniających ingerencjęw treść zaskarżonego orzeczenia.
Bezspornym było, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.decyzjąz dnia 28 kwietnia 2004 r. przyznałK. M. (1)prawo do emerytury od dnia1 kwietnia 2004 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku. Jednocześnie wypłata emerytury podlegała zawieszeniu, ponieważK. M. (1)kontynuowała zatrudnienie. Organ rentowy na wniosek ubezpieczonej wznowił wypłatę emerytury od dnia 1 marca 2009 r. Emerytura była wypłacana do dnia 30 września 2011 r. Decyzją z dnia 23 września 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych z urzędu od dnia 1 października 2011 r. wstrzymałK. M. (1)wypłatę emerytury z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia.
Okolicznością bezsporną jest, żeK. M. (1)w dniu złożenia wnioskuo emeryturę, a następnie przez cały okres jej pobierania tj. od 1 marca 2009 r. nieprzerwanie pozostawała i nadal pozostaje w zatrudnieniu.
Sąd Apelacyjny wyraża stanowisko, że nabycie prawa do emerytury powinno być oceniane przez pryzmat reguł prawnych, jakie obowiązywały w tej właśnie dacie. Inna interpretacja, czy też przyjmowanie do stosowania przepisów późniejszych ograniczających prawo do emerytury osobie, która już to prawo nabyła może oznaczać naruszenie konstytucyjnej zasady praw nabytych.
Dodać należy, że w czasie, gdy wnioskodawczyni złożyła wniosek o emeryturę(19 kwietnia 2004 r.) obowiązywałart. 103 ust. 2a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. j. Dz.U. z 2004 r.,Nr 39, poz. 353), który stanowił, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względuna wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywałje bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.
Przepis powyższy był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, któryw wyroku z dnia 7 lutego 2006 r., SK 45/04, OTK-A 2006/2/15, stwierdził, że art. 103 ust.2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest zgodny zart. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 i art.67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejoraz nie jest niezgodny zart. 30, art. 65 ust.1, art. 70 ust. 5 i art. 73 Konstytucji.
W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że kilkakrotnie wypowiadał się w kwestii dopuszczalności zawieszania lub ograniczania świadczeń emerytalnych (zob. orzeczenia z dnia: 3 listopada 1992 r., K 12/92, OTK w 1992 r.,cz. II, poz. 24; 11 lutego 1992 r., K 14/91, OTK w 1992 r. cz. I, poz. 7; wyroki z: 27 listopada 1997 r., U 11/97, OTK ZU nr 5-6/1997, poz. 67; 20 grudnia 1999 r., K 4/99, OTK ZUnr 7/1999, poz. 165; 5 listopada 2002 r., P 7/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 80). W świetle dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, ograniczenie prawado uzyskania świadczeń emerytalno-rentowych w sytuacji uzyskiwania innych dochodów,w tym wynagrodzenia z tytułu pracy, jest co do zasady dopuszczalne. Zawieszenie lub ograniczenie tych świadczeń nie powinno jednak przekraczać określonej miary i podlega ocenie z punktu widzenia zasady proporcjonalności i niearbitralności. W tak wyznaczonych granicach ustawodawca ma swobodę określenia konkretnych przesłanek zawieszania lub ograniczania świadczeń emerytalno-rentowych przez osoby uzyskujące dodatkowy dochód lub wynagrodzenie. Realizacja prawa do zabezpieczenia społecznego wymaga sprecyzowania w ustawie przesłanek nabycia i przesłanek korzystania z prawa do emerytury. Rozważany przepis konstytucyjny nie wyklucza uzależnienia pobierania świadczeń emerytalnychod przerwania lub ograniczenia dotychczasowej działalności zawodowej. Trybunał Konstytucyjny nie podzielił poglądu, że do istoty prawa do zabezpieczenia społecznego należy prawo emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny, do pobierania świadczeń emerytalnych bez przerwania dotychczasowej działalności zawodowej. Umożliwienie pobierania świadczeń emerytalnych bez przerwania działalności zawodoweju dotychczasowego pracodawcy wykracza poza konstytucyjny zakres prawado zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego. Przepis art. 103 ust.2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie narusza zatem istoty konstytucyjnego prawado zabezpieczenia społecznego i nie pozbawia wymaganego przezkonstytucjęminimum życiowego osób, które osiągnęły wiek emerytalny. Trybunał podkreślił,że przesłanka zawieszenia prawa do emerytury określona w powyższym przepisie jest w pełni zależna od swobodnego wyboru dokonanego przez zainteresowanego. Ubezpieczony może zawsze doprowadzić do rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą,co umożliwia uzyskanie świadczeń emerytalnych. Osoby, które na gruncie przepisów ustawy nabyły prawo do emerytury, zachowują to prawo, jednakże realizacja uzależniona jestod rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego całkowite zawieszenie świadczeń w razie nierozwiązania stosunku pracyz dotychczasowym pracodawcą nie ma charakteru arbitralnego i nie narusza zasady proporcjonalności, ponieważ odpowiada istocie konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego i ma na celu realizację zadań państwa w zakresie zapewnienia pełnego, produktywnego zatrudnienia.
Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, istota tej zasady sprowadza się do nakazu takiego stanowienia i stosowania prawa, by obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki prawne, których nie mógł przewidziećw momencie podejmowania decyzji (zob. np. orzeczenie TK z dnia 24 maja 1994 r., K 1/94, OTK w 1994 r., cz. I, poz. 10, s. 78; wyrok z z dnia 2 czerwca 1999 r., K 34/98, OTK ZUnr 5/1999, poz. 94, s. 482). Z ogólnej zasady ochrony zaufania jednostki do państwai stanowionego przez nie prawa wynika szereg zasad szczegółowych, do których należy m.in. zasada niedziałania prawa wstecz, obowiązek wprowadzania zmian do systemu prawnegoz zachowaniem odpowiedniej vacatio legis oraz zasada ochrony praw nabytych. Ta ostatnia zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce lub innym podmiotom prywatnym występującym w obrocie prawnym. Zasada ochrony praw nabytych zapewnia ochronę praw podmiotowych - zarówno publicznych, jak i prywatnych, a także maksymalnie ukształtowanych ekspektatyw tych praw, a więc sytuacji prawnych, w których zostały spełnione wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia określonych praw podmiotowych określone przez prawo. Ochrona praw nabytych nie oznacza przy tym nienaruszalności tych praw i nie wyklucza stanowienia regulacji mniej korzystnych. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał,że odstąpienie od zasady ochrony praw nabytych jest dopuszczalne, jeżeli przemawiająza tym inne zasady, normy lub wartości konstytucyjne. Zasada ochrony praw nabytych chroni wyłącznie oczekiwania usprawiedliwione i racjonalne. Istnieją dziedziny życia i sytuacje,w których uprawniony musi liczyć się z tym, że zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać zmian regulacji prawnych, w tym również zmian, które znoszą lub ograniczają dotychczas zagwarantowane prawa podmiotowe.
Odnosząc powyższe rozważania Trybunału Konstytucyjnego do niniejszej sprawy należało stwierdzić, że dniu nabycia prawa do emerytury ubezpieczoną obowiązywało ograniczenie wynikające z treści art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ubezpieczona miała świadomość, że składając wniosek o emeryturę świadczenie z tego tytułu nie będzie jej wypłacane, gdyż nie rozwiązany został stosunek pracy i ubezpieczona kontynuowała zatrudnienie z dotychczasowym pracodawcą. Ubezpieczona dokonała zatem stosownego wyboru i należy przyjąć, że akceptowała ten wybór.
Zdaniem Sądu II instancji skoro treść art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest identyczna z nieobowiązującym już art. 103 ust. 2a tej ustawy to można uznać analogicznie, że również w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia zasady ochrony praw nabytych wyrażonejart. 2 Konstytucji RP. W związku z tym wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z zaproponowanym przez wnioskodawczynię pytaniem prawnym było bezprzedmiotowe. Jedynie od sądu orzekającego zależy, czy w konkretnej sprawie zasadne jest wniesienie pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego zkonstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2012 r., II FSK 2491/11, LEXnr 1137651).
Przepis art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS został uchylony z dniem 8 stycznia 2009 r. przezart. 37 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych(Dz. U. nr 228, poz. 1507).
Powyższa zmiana oznaczała, że od dnia 8 stycznia 2009 r. możliwe było pobieranie świadczenia emerytalnego wraz z wynagrodzeniem ze stosunku pracy.
W niniejszej sprawie jest bezsporne, że ubezpieczona nie rozwiązała stosunku pracyz pracodawcą, u którego była zatrudniona w dniu nabycia prawa do emerytury.
Z dniem 1 stycznia 2011 r. do ustawy o emeryturach i rentach z FUS został dodany – przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. nr 257, poz. 1726) -art. 103a, który stanowi, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracyz pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawado emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.
Z kolei w myśl przepisu art. 28 ustawy nowelizującej - do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy [tj. przed 1 stycznia 2011 r.] przepisy ustawy, o której mowa w art. 6 [tzn.ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych] oraz ustawy, o której mowa w art. 18, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się, poczynając od dnia 1 października 2011 r.
Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że ubezpieczona prawodo emerytury nabyła przed dniem 8 stycznia 2009 r. W okresie między 8 stycznia 2009 r.a 30 września 2011 r. uzyskała możliwość pobierania zarówno emerytury, jaki wynagrodzenia z tytułu nierozwiązanego stosunku pracy. Od dnia 1 października 2011 r. zaczął obowiązywać przepis art. 103a ustawy o emeryturach i rentach, który – podobnie jakw stanie prawnym obowiązującym w dniu nabycia przez ubezpieczoną prawa do emerytury, tj. w dniu 1 marca 2007 r. – wyklucza możliwość pobierania emerytury oraz wynagrodzenia ze stosunku pracy.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt K 2/12 orzekł, żeart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r., Nr 291, poz. 1707)w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z 2010 r. Nr 40, poz. 224,Nr 134, poz. 903, Nr 205, poz. 1365, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112 i Nr 205, poz. 1203 orazz 2012 r. poz. 118 i 251), dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis utracił moc z dniem 22 listopada 2012 r., tj. z dniem jego publikacji w Dzienniku UstawRP, na podstawieart. 190 ust. 3 Konstytucji RP(Dz. U. 2012, poz. 1285).
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył jednak sytuacji odmiennej niżta, w jakiej znalazła się ubezpieczona. Orzeczenie powyższe odnosi się jedynie do tych ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r.do 30 września 2011 r., czyli w czasie, gdy przepisy ustawy o emeryturachi rentach z FUS umożliwiały nabycie prawa do emerytury oraz kontynuowania dotychczasowego zatrudnienia (bez konieczności rozwiązania stosunku pracy). Tylkoci ubezpieczeni nie musieli dokonywać wyboru między kontynuowaniem zatrudnieniaa przejściem na emeryturę. Zmiana tych zasad przezart. 28 ustawę z dnia16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustawtj. przez art. 28 - oznaczała w istocie wprowadzenie nowej treści „ryzyka emerytalnego”. Tymczasem zasada zaufania do państwa i prawa, oparta na pewności prawa, powinna być szczególnie zachowywana w przypadku, gdy dotyczy ona decyzji o poważnym znaczeniu życiowym. Im dłuższa jest perspektywa czasowa działań podejmowanych przez jednostkę, tym silniejsza powinna być ochrona zaufania do państwa i stanowionego prawa. Przepis art. 28 w/w ustawy zasadę tą naruszył. Wskazany przepis spowodował, że osoby, które przeszłyna emeryturę w okresie, kiedy nie było obowiązku rozwiązania stosunku pracy w celu uzyskania emerytury (czyli od stycznia 2009 r. do końca 2010 r.), musiały mimoto zrezygnować z pracy do końca września 2011 r. Gdyby w momencie przejściana emeryturę osoby te wiedziały, że muszą przerwać zatrudnienie, to wówczas być możew ogóle nie składałyby wniosków emerytalnych i kontynuowałyby zatrudnienie. Podstawy stosunku ubezpieczeniowego - także w zakresie ubezpieczeń społecznych - powinny się opierać na przeświadczeniu, że po upływie określonego czasu ubezpieczony otrzyma określone świadczenie.
Jak wskazano wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie odnosi siędo sytuacji ubezpieczonej, wobec której w dniu nabycia prawa do emerytury, jaki od dnia 1 października 2011 r. obowiązywały analogiczne zasady. Przepisy wykluczały możliwość łącznego pobierania emerytury i wynagrodzenia z tytułu kontynuowanego stosunku pracy. W przypadku ubezpieczonejart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r.o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustawnie miał w ogóle zastosowania. Należy też podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia13 listopada 2012 r., K 2/12, nie stwierdził niekonstytucyjności przepisu art. 103a ustawyo emeryturach i rentach z FUS.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelacjęK. M. (1)w pozostałej części, o czym orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku.