Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 72/13
Data wyroku: 2013-03-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Gawda, Małgorzata Rokicka-Radoniewicz, Bogdan Świerk
Słowa kluczowe: Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 401 1 kpc

Sygn. akt III AUa 72/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 marca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Bogdan Świerk (spr.)

Sędziowie:

SA Małgorzata Rokicka-Radoniewicz
SA Elżbieta Gawda

Protokolant: sekr. sądowy Bożena Karczmarz

po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2013 r. w Lublinie
sprawy ze skargiE. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 4 października 2012 roku w sprawieIII AUa 818/12
w przedmiocie wypłaty emerytury

I
zmienia częściowo: wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 4 października 2012 roku wydany w sprawie III AUa 818/12 oraz wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 14 maja 2012 roku wydany w sprawie IV U 823/11 oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.z dnia 30 września 2011 roku znak: 25/E/3819141 i ustalaE. W.prawo do wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 roku do dnia 21 listopada 2012 roku oraz zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.na rzeczE. W.kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;

II
uchyla wymienione w punkcie I wyroki w pozostałej części i umarza postępowanie;

III
wniosek o wypłatę odsetek przekazuje do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS..

Sygn. akt III AUa 72/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 4 października 2012 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację wnioskodawczyniE. W.od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 14 maja 2012 r. Wyrokiem tym Sąd Okręgowy oddalił odwołanie wnioskodawczyni od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.z dnia 30 września 2011 r. wstrzymującej dla niej wypłatę emerytury od dnia 1 października 2011 r.
W skardze z dnia 17 stycznia 2013 r. wnioskodawczyni wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wymienionym prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. W swoim piśmie procesowym z dnia 24 stycznia 2013 r., stanowiącym uzupełnienie braków formalnych skargi, ubezpieczona wskazała, że wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, żeart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227) dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca wywodziła, że wyrok Sądu Apelacyjnego został oparty na normie prawnej uznanej za niezgodną zKonstytucją, toteż zachodzi podstawa do wznowienia postępowania.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o wznowienie postępowania i o wypłatę zaległych świadczeń od dnia 1 października 2011 r. wraz z odsetkami.
Sąd Apelacyjny ustalił co następuje:
WnioskodawczyniE. W.nabyła prawo do emerytury od dnia 1 kwietnia 2009 r. W tej dacie pozostawała w stosunku pracy zeSzkołą Podstawową Nr (...)im.C. K.wS.oraz z(...)(...)wS.. Decyzją z dnia 30 września 2011 r. pozwany organ rentowy wstrzymałE. W.wypłatę emerytury od dnia 1 października 2011 r., z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia.
Wyrokiem z dnia 14 maja 2012 r., wydanym w sprawie IV U 823/11 Sąd Okręgowy w Siedlcach oddalił odwołanie ubezpieczonej od powyższej decyzji, wskazując jako podstawę rozstrzygnięciaart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. W ocenie Sądu Okręgowego niezbędną przesłanką wypłaty świadczenia po dniu 1 października 2011 r. jest rozwiązanie stosunku pracy łączącego świadczeniobiorcę z dotychczasowym pracodawcą. Na skutek apelacji wnioskodawczyni Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 4 października 2012 r., wydanym w sprawie III AUa 818/12 oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne jak i wywody prawne poczynione przez Sąd Okręgowy.
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, żeart. 28. ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W oparciu o poczynione ustaleniaSąd Apelacyjny zważył co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania, złożona przezE. W.jest dopuszczalna. Zgodnie z treściąart. 4011k.p.c.można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W świetleart. 407 § 2 k.p.c.w sytuacji określonej wart. 4011skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wnioskodawczyni wniosła skargę w wymaganym terminie, jak również wskazała podstawę warunkującą jej dopuszczalność.
Podstawę orzeczenia wydanego w sprawie wnioskodawczyni stanowił art. 103a cytowanej wyżejustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Badając zgodność zKonstytucjąart. 28 cyt. ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych (…), Trybunał Konstytucyjny powiązał treść tego przepisu z treścią art. 103a cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wskazując, iż przepisy te nie znajdują zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Oceniając skutki wyroku Trybunał wypowiedział się, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury, nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. W stosunku do tych osób przepis art. 28 cyt. ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych w zakresie w jakim przewiduje stosowanie art. 103a ustawy emeryturach i rentach z FUS utracił moc z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw, czyli z dniem 22 listopada 2012 r. (Dz. U. z 2012 roku, poz. 1285).
W świetleart. 190 ust. 1 Konstytucjiorzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Utrata mocy obowiązującej przepisu z powodu jego niezgodności zKonstytucjąoznacza, że przepis ten nie może być stosowany poczynając od daty jego uchwalenia. Wyrok Trybunału ma skutki retroaktywne, a przez to zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem już niekonstytucyjnego przepisu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2008 r. sygn.. akt V CO 43/08 LEX nr 564856 oraz wyrok tego sądu z dnia 21 listopada 2006 r. sygn.. akt II PK 42/06 LEX nr 950622).
Art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych (…), wskazywanej wyżej, stanowił, że do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przepisy ustawy, o której mowa w art. 6 (…) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się, poczynając od dnia 1 października 2011 r. Z kolei wymieniony art. 6 pkt 2 dodał po art. 103 nowy przepis -art. 103a w brzmieniu „prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego." Art. 28 cyt. ustawy uchwalony został w dniu w dniu 16 grudnia 2010 r., zatem od tej daty został wyrugowany z porządku prawnego, z powodu jego niezgodności zart. 2 Konstytucjiale, jak wynika z orzeczenia Trybunału, tylko w stosunku do osób, które nabyły prawo do emerytury w przedziale czasowym od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2012r. – bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Dodać przy tym należy, iż warunek rozwiązania stosunku pracy nie obejmował samego nabycia prawa do emerytury ale był warunkiem podjęcia wypłaty świadczenia.
W stosunku do ubezpieczonych objętych rozstrzygnięciem Trybunału należy zatem dokonać rekonstrukcji stanu prawnego, powracając do stanu jaki obowiązywał zanim do ustawy o emeryturach i rentach z FUS został dodany art. 103a. Przed wprowadzeniem tego przepisu nie istniał wymóg rozwiązania stosunku pracy celem realizacji prawa do emerytury.Ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych(Dz. U. Nr 228, poz.1507) uchylony został z dniem 8 stycznia 2009 r. art. 103 ust. 2a cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS (art. 37 pkt 5b cyt. ustawy). Przepis ten stanowił, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Od dnia 1 stycznia 2011 r. omawiana regulacja normatywna ponownie została wprowadzona do ustawy o emeryturach i rentach z FUS - jako art. 103a – z mocy art. 6 pkt 2 w zw. z art. 30 cyt. ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych (…).
Ubezpieczonym, którzy nabyli prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. była wypłacana emerytura, mimo kontynuowania zatrudnienia u pracodawcy, na rzecz którego wykonywali je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, gdyż nie obowiązywały w tym zakresie żadne ograniczenia. W związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego prawo do wypłaty emerytury dla tej grupy ubezpieczonych zostało zachowane.
Z mocy art. 28 cyt. ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych (…) przepis art. 103a cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS znajdował zastosowanie do emerytur przyznanych przed dniem jego wejścia w życie - poczynając od dnia 1 października 2011 r., dlatego też od tej daty organ rentowy wstrzymał wnioskodawczyni wypłatę emerytury. Tym samym od tej daty wnioskodawczyni zachowała prawo do wypłaty emerytury.
W piśmie procesowym z dnia 22 lutego 2013 r. pozwany organ rentowy poinformował sąd, że na mocy swojej decyzji z dnia 13 lutego 2013 r. od dnia 22 listopada 2012 r. podjął wypłatę emerytury dla wnioskodawczyni.
Uwzględniając skargę o wznowienie postępowania Sąd Apelacyjny na mocyart. 412 § 2 k.p.c.zmienił swój wyrok zaskarżony skargą o wznowienie, wyrok Sądu Okręgowego oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i ustalił wnioskodawczyni prawo do wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r.
Za okres objęty żądaniem wypłaty świadczenia od dnia 22 listopada 2012r. Sąd Apelacyjny uchylił własny wyrok jak i wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie i w tym zakresie umorzył postępowanie w trybieart. 47713k.p.c.Zgodnie z treścią tego przepisu zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie decyzji uwzględniającej w całości lub w części żądanie strony - powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. Pozwany zaspokoił częściowo żądanie skarżącej podejmując wypłatę emerytury od dnia 22 listopada 2012 r., zatem w tym zakresie postępowanie podlega umorzeniu.
Wniosek o ustalenie prawa do odsetek został przekazany do rozpoznania pozwanemu organowi rentowemu w trybieart. 47710§ 2 k.p.c., zgodnie z którym jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie. Jeżeli zatem po wniesieniu odwołania zostanie zgłoszone nowe żądanie, to sąd nie może go rozpoznać ale jest zobowiązany przekazać żądanie do rozpoznania organowi rentowemu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1999 r. II UKN 622/98 OSNP 2000/15/591 oraz z dnia 26 maja 2011 r. II UK 360/10 LEX nr 901610). Decyzja będąca przedmiotem postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie nie zawierała rozstrzygnięcia o odsetkach, stąd też żądanie ustalenia prawa do odsetek należało przekazać organowi rentowemu do rozpoznania.
Uwzględniając skargę Sąd Apelacyjny na mocyart. 109 § 1 k.p.c.zasądził od pozwanego organu rentowego na rzecz wnioskodawczyni poniesione w sprawie III AUa 383/12 koszty postępowania apelacyjnego.
Z tych zatem względów i z mocy cytowanych wyżej przepisów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.