Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 620/12
Data wyroku: 2012-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Wołczańska, Ewa Jastrzębska, Elżbieta Karpeta
Słowa kluczowe: Darowizna
Podstawa prawna: art. 888 i 890 § 1 k.c.

Sygn. akt I ACa 620/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Małgorzata Wołczańska

Sędziowie :

SA Ewa Jastrzębska
SA Elżbieta Karpeta (spr.)

Protokolant :

Anna Wieczorek

po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwaW. G.
przeciwkoT. A.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt I C 401/11

1
oddala apelację;

2
przyznaje na rzecz adwokataŁ. K.od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach wynagrodzenie w kwocie 6642 (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa) złote, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 1242 (tysiąc dwieście czterdzieści dwa) złote, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt ACa 620/12

UZASADNIENIE
PowódW. G.domagał się zasądzenia od pozwanejT. A.kwoty 210.000 zł tytułem odszkodowania z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu oraz wniósł o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych.
PozwanaT. A.wniosła o oddalenie powództwa podnosząc, iż umowa darowizny pomiędzy ojcem stron a powodem nie została zawarta.
Sąd Okręgowy poczynił następujące ustalenia.
Strony są rodzeństwem. Powód wyprowadził się z mieszkania rodziców, składającego się z dwóch pokoi z kuchnią ,ogrzewanego piecami węglowymi, w latach 80-tych, a pozwana w 1984 r. Ojciec stron zmarł 1 października 2007 r., a ich matka zmarła 24 kwietnia 2009 r. Rodzice stron oraz powód nadużywali alkoholu od lat 90- tych, zdarzało się, że dochodziło do bijatyk między powodem a ojcem stron.. Rodzice stron nie żyli zgodnie, ojciec odbywał karę pozbawienia wolności za znęcanie się nad rodziną w latach 90-tych”. Zdarzało się, ze powód zB. K., z którą żył w konkubinacie, pili wspólnie z ojcem stron i zostawali do rana, zdarzało się też, że ojciec ich wyrzucał. Matka stron otrzymywała najniższą rentę, a ojciec wpierw był na rencie i z wiekiem przeszedł na emeryturę, którą otrzymywał w kwocie około 1300 zł., z czego płacił matce stron alimenty w kwocie 200 zł.
Pozwana była w kontakcie z rodzicami, sprzątała im mieszkanie, w którym po śmierci mamy zamieszkała. Rodzice stron zgromadzili w tym mieszkaniu stare, poniszczone meble, dwa stare telewizory „ obraz kościelny i obrazki z komunii”. Nie mieli pralki automatycznej tylko(...), nie mieli też „odkurzacza piorącego” tylko stary odkurzacz ; z książek zgromadzili Pismo Święte i stare książki, które ktoś powyrzucał, mieli zepsutą lodówkę i lodówkę którą odkupili od sąsiadki za 150 zł., gdy ta się wyprowadzała .Dywany mieli ze śmietnika. Nie mieli wartościowych rzeczy. Żyli skromnie. Rzeczy zgromadzone przez rodziców stron znajdują się nadal w mieszkaniu, które zajmowali, a w którym aktualnie mieszka pozwana.
W czasie, gdy powód mieszkał z konkubinąB. K.jego ojciec przyszedł do nich do mieszkania i powiedział mu, że „ zostało mu niecały miesiąc życia, może więcej, że umiera i że to co jest w domu, na ogródku, w mieszkaniu, wszystko jest” jego. Nie wymieniał przy tym jakie składniki miał na myśli, bo powód „ wiedział co jest w domu”, ani też nie wydał żadnych rzeczy powodowi.
Powyższy stan faktyczny, odnośnie sytuacji majątkowej rodziców stron , posiadanego przez nich i ojca powoda majątku, Sąd ustalił na podstawie zeznań świadkówR. S.iM. L., osób od wielu lat sąsiadujących z rodzicami stron, którzy bywali w ich mieszkaniu i im pomagali. Osoby te nie mają żadnego interesu w tym, by zeznawać na korzyść którejkolwiek ze stron, a ich zeznania są zgodne i zasługują na wiarę. Jako wiarygodne Sąd ocenił także zeznania pozwanej, znajdujące potwierdzenie w zeznaniach wymienionych świadków. Zeznania świadków i pozwanej uzupełniają kopie dokumentów k.46-49, świadczące o interwencjach policji w mieszkaniu stron, związanych z zachowaniem się powoda oraz trudnej sytuacji majątkowej rodziców stron. Podkreślił także Sąd Okręgowy, że z zeznań samego powoda wynikało, że jego rodzice ”lubili sobie wypić, oboje byli alkoholikami”, tak jak powód .
Wiadomości w sprawie okoliczności towarzyszących uczynionej przez ojca powoda darowiźnie mieli tylko świadekB. K., była konkubina powoda oraz sam powód. Z zeznań tych zgodnie wynika, że ojciec powoda złożył oświadczenie w formie ustnej, nie skonkretyzował składników majątku objętych tym oświadczeniem a także, że nie spełnił tego świadczenia .Nadto jako niewiarygodne Sąd uznał, w świetle zgodnych zeznań świadków - sąsiadów rodziców stron i samej pozwanej, a także zasad doświadczenia życiowego, zeznania powoda, że jego ojciec zgromadził majątek wskazany w pozwie przedstawiający znaczną wartość, określoną przez powoda na kwotę 210 000 zł. Powód na okoliczność istnienia takiego majątku przedstawił tylko swoje zeznania, nie poparte nawet w tym zakresie przez wnioskowanego przez niego świadkaB. K.. Nadto powód żadnym dowodem nie wykazał swoich twierdzeń o przywłaszczeniu wskazanych w pozwie składników majątku i ich zniszczeniu przez pozwaną.
Ze wskazanych wyżej przyczyn, Sąd nie uwzględnił wniosku powoda, o dopuszczenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia wartości składników majątkowych stanowiących przedmiot darowizny.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy wskazał, ze zgodnie zart.888§1 kcprzez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku, aart.890§1 kcstanowi, ze oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna , jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.
Jak wynikało z ustaleń Sądu, ojciec powoda złożył oświadczenie o darowiźnie na rzecz powoda w formie ustnej, nie skonkretyzował składników majątku objętych tym oświadczeniem a także, że nie spełnił przyrzeczonego świadczenia - nie wydał obdarowanemu przedmiotu darowizny. Oznacza to, że oświadczenie woli ojca powoda nie stało się ważne.
Wola darmnego przysporzenia korzyści obdarowanemu powinna być wyrażona w sposób jednoznaczny, a równocześnie powinna być dokonana w sposób eliminujący jakiekolwiek wątpliwości, które pozwalają odróżnić ostateczną decyzję darczyńcy od niezobowiązujących obietnic. Równocześnie wymagania formalne w odniesieniu do umowy darowizny, określone przepisemart.890§1 kc, zmierzają do tego, by zainteresowani mogli legitymować się w przyszłości nie budzącymi wątpliwości dowodami na fakt dokonania czynności prawnej. Z tych przyczyn ważność oświadczenia woli darczyńcy jest uzależniona od jego złożenia w formie aktu notarialnego.
Oświadczenie woli darczyńcy złożone bez zachowania tej formy, w sytuacji gdy nie dochodzi do wykonania umowy darowizny, jest nieważne i nie rodzi żadnego zobowiązania.
Powód nie stał się zatem właścicielem rzeczy objętych oświadczeniem jego ojca i w związku z tym nie mógł ponieść żadnej szkody, wyrządzonej przez pozwaną, niezależne od poczynionych wyżej ustaleń i rozważań Sadu, co do sytuacji majątkowej rodziców stron, posiadanego przez nich i ojca powoda majątku.
W tym stanie rzeczy, na podstawieart.415 kcw zw. zart.888§1 kciart.890§1 kc, Sąd oddalił powództwo.
Z uwagi na ustanowienie dla powoda pełnomocnika z urzędu Sąd na podstawie§ 2 ust. 1 i 3 oraz § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348), przyznał adwokatowiŁ. K.od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 7200 zł, powiększoną o podatek VAT w kwocie 1 656 zł, tytułem kosztów zastępstwa procesowego świadczonego przez niego z urzędu.
Apelację od tego orzeczenia wniósł powód zarzucając obrazę prawa procesowego, mającą istotny wpływ na treść orzeczenia. Naruszenie przepisuart. 233 § 1 k.p.c.polegać miało na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów, gdyż – zdaniem apelującego – wykazał on zarówno fakt dokonania przez ojca stron darowizny na jego rzecz jak i fakt posiadania wartościowych przedmiotów i przeniesienia ich na rzecz powoda z pozostawieniem dzierżenia ojcu powoda.
W oparciu o podniesione zarzuty domagał się powód zmiany wyroku przez zasądzenie na jego rzecz odszkodowania w wysokości 210 000 zł., ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja jest bezzasadna.
Nie są uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, gdyż Sąd Okręgowy poczynił ustalenia w sposób prawidłowy.
W szczególności poprawnie logicznie i na podstawie zasad doświadczenia życiowego i zawodowego ocenił Sąd Okręgowy wiarygodność zeznań stron i powołując się na okoliczności wynikające z zeznań świadków obcych dla stron, nie zainteresowanych wynikiem postępowania ustalił, że ojciec stron nie był w stanie zgromadzić wartościowych składników majątkowych, które mogły być przedmiotem darowizny na rzecz powoda. Świadczy o tym przyznawany przez samego powoda fakt nadużywania przez ojca stron alkoholu i życia rodziny powoda na granicy ubóstwa. Z tych też względów nie sposób było podzielić pogląd apelującego, że oświadczeniu ojca stron o tym, że wszystko co posiada ma stać się własnością powoda, należy nadać rangę umowy darowizny, która – zgodnie zart. 890 § 1 k.c.– jest ważna bez zachowania formy aktu notarialnego tylko wówczas, gdy przyrzeczone świadczenie zostanie spełnione. Taka sytuacja z pewnością nie zaistniała w okolicznościach niniejszej sprawy, gdyż ojciec powoda nie poparł swego oświadczenia o darowaniu powodowi wszystkiego co ma przekazaniem mu w jakiejkolwiek formie posiadania jakiegokolwiek przedmiotu. Nie są wiarygodne twierdzenia powoda o realizacji woli ojca przekazania kościołowi jakiegoś bliżej nieokreślonego obrazu. Twierdzenia te, na które powołuje się apelujący, nie zostały poparte żadnymi dowodami, a nawet nie zostały wskazane okoliczności, które uprawdopodobniłyby opisywany przez powoda fakt.
Z tych względów, skoro apelacja powoda była całkowicie bezzasadna należało ją oddalić na mocyart. 385 k.p.c.