Sąd Apelacyjny w Gdańsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 593/12
Data wyroku: 2012-10-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosław Ożóg, Marek Machnij, Małgorzata Idasiak-Grodzińska

Sygn. akt I ACa 593/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 października 2012 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Marek Machnij

Sędziowie:

SA Małgorzata Idasiak-Grodzińska (spr.)
SA Mirosław Ożóg

Protokolant:

sekr. sądowy Anna Woźnicka

po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwaK. N.przeciwko  Powiatowi(...)
o zapłatę i ochronę dóbr osobistych
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu
z dnia 14 maja 2012 r. sygn. akt I C 111/12

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a
w punkcie I (pierwszym) zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.000 (dwa tysiące) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 14 grudnia 2011 roku do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddala;

b
w punkcie II (drugim) nie obciąża powódki kosztami procesu;

II
oddala apelacje powódki w pozostałym zakresie;

III
znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania apelacyjnego.

Na oryginale właściwe podpisy.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 14.05.2012r. Sąd Okręgowy w Elblągu oddalił powództwoK. N.przeciwko Powiatowi(...)o zapłatę i ochronę dóbr osobistych oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2.760 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:
Powódka jest właścicielką nieruchomości położonej wN.6/1, gminaG..
Pismem z dnia 7 października 2010r.P.Bank Spółdzielczy wK.wystąpił do Starostwa Powiatowego wE.o wypis z rejestru gruntów wskazując personalia oraz imiona rodziców trzech osób, których wniosek ten dotyczył, w tym powódki, oraz miejsce ich zamieszkania, tj.N.6/1.
W odpowiedzi na wniosek banku wydano dwa wypisy z rejestru gruntów i budynku, które zawierały dane właściciela nieruchomości, tj. dane osobowe powódki i jej miejsce zamieszkania oraz dane dotyczące nieruchomości z numerami ksiąg wieczystych.
Powódka podnosiła, że pozwany wbrew przepisomustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. O ochronie danych osobowych(Dz.U. 2002r., nr 102, poz. 926 ze zm.) oraz przepisomustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne(Dz.U. z 2010r., nr 193, poz. 1287 ze zm.) wydałP.Bankowi Spółdzielczemu wK.wypis z rejestru gruntów.
Sąd meriti wskazał, żeP.Bank Spółdzielczy wK.formułując pismo z dnia 7 października 2010r., w którym zwracał się z prośbą o wypis z rejestru gruntów podał m.in. personalia powódki, imiona jej rodziców oraz miejsce jej zamieszkania, bank ten dysponował już wcześniej danymi osobowymi powódki, zanim dane te udostępnił mu pozwany wydając wypis z rejestru gruntów. Jeżeli zatem w tej sytuacji pozwany w odpowiedzi na wniosek banku wydając dwa wypisy z rejestru gruntów i budynków wskazał na dane właściciela nieruchomości, tj. na personalia powódki, to nie sposób mówić w ocenie Sądu o naruszeniu jej dóbr osobistych poprzez udostępnienie danych osobowych, jakimi nie dysponowałby jużP.Bank Spółdzielczy wK..
Zgodził się Sąd z powódką, żeart. 24 ust. 4 oraz ust. 5 pkt. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficznewynika, że każdy może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych wust. 5. Z tej normy wynika bowiem, że starosta udostępnia dane z ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe podmiotów będących właścicielami danego gruntu (art. 20 ust. 2 pkt. 1 ustawy) oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane osobowe, na żądanie m.in. tych podmiotów, innych niż wymienione w pkt. 1 i 2 ust. 5 art. 24, które mają interes prawny w tym zakresie. Sąd Okręgowy wskazał, że w związku z tym uregulowaniem prawnymP.Bank Spółdzielczy wK.chcąc uzyskać dane osobowe właściciela konkretnej nieruchomości powinien wykazać interes prawny do uzyskania tych danych, jednakże bank ten formułując wniosek o wypis z rejestru gruntów wskazał już na dane osobowe powódki jako właściciela nieruchomości, a to oznacza, że w posiadanie tych danych wszedł już wcześniej w innym trybie. W istocie zatem pozwany, choć wydając wypisy z rejestru gruntów wskazał na dane właściciela nieruchomości, tj. dane osobowe powódki, to w rzeczy samej nie udostępnił, w znaczeniu wynikającym z przywołanych norm, tych danych osobowych, które nie byłyby już wcześniej znaneP.Bankowi Spółdzielczemu wK..
Jeżeli chodzi o drugą część wypisu z rejestru gruntów i budynków udostępnioną bankowi, to odbyło się to w trybie art. 24 ust. 4 a więc dotyczyło danych o charakterze przedmiotowym, które są jawne i powszechnie dostępne (por. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2011r., I OSK.548/10)
Zdaniem sądu postępowanie strony pozwanej na gruncie realizacji wnioskuP.Banku Spółdzielczego wK.nie było zatem bezprawne, nie doszło także do naruszenia dobra osobistego powódki.
Powódka nie udowodniła roszczenia także w aspekcie jego wysokości. Nie zaoferowano dowodów, które potwierdziłyby, że powódka utraciła korzyść majątkową z tytułu zablokowania przez bank sprzedaży nieruchomości. To twierdzenie jest zatem gołosłowne, trudno też dopatrzeć się związku przyczynowego na gruncie stanu faktycznego zaprezentowanego przez powódkę pomiędzy szkodą, na którą się wskazuje, a postępowaniem strony pozwanej, innymi słowy, skoro to bank spowodował, że nie doszło do sprzedaży nieruchomości, to za ten stan rzeczy nie może odpowiadać pozwany.
Ponadto trudno dociec w oparciu o jakie kryteria powódka ustaliła wysokość zadośćuczynienia na kwotę 6.000 zł, aczkolwiek ta kwestia ma znaczenie drugorzędne w świetle braku bezprawności postępowania pozwanego. W związku z ustaleniami sądu nie wchodzi także w rachubę uwzględnienie żądania dotyczącego przeproszenia powódki.
Sąd wskazał, że oddalił wniosek o przesłuchanie świadkaB. N.ponieważ miała ona zeznawać na okoliczność przedsądowych rokowań z przedstawicielem pozwanego, co nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Oddalono także wniosek o uzyskanie informacji odP.Banku Spółdzielczego wK., bowiem okazało się, że i ona nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w kontekście innych ustaleń faktycznych.

O poniesionych przez pozwanego kosztach procesu sąd orzekł, mając na uwadze zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawieart. 98 § 1 i 3 kpcoraz§ 6 pkt. 5 § 11 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Apelację od tego rozstrzygnięcia wniosła powódka żądając zmiany wyroku poprzez zasądzenie na rzecz powódki żądanej kwoty (16.000 zł) w całości lub w części, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów procesu.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła obrazę prawa materialnego, tj.art. 47 Konstytucji RP,art. 24 ust. 4 i ust. 5 pkt. 3 ustawy z 17.05.1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne,art. 6 ustawy o ochronie danych osobowych,art. 23 i 24 kc.
Zarzuciła także, iż Sąd nie udzielił jej stosownych pouczeń co do treściart. 5 i 6 kpc, poczynił nierzetelne i błędne ustalenia faktyczne.

W odpowiedzi na apelację pozwany wnosił o jej oddalenie i o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja powódki podlega uwzględnieniu jako uzasadniona.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że powódka poszukiwała ochrony swych dóbr osobistych, do naruszenia których doszło poprzez bezprawne działanie pozwanego polegające na wydaniuP.Bankowi Spółdzielczemu wK.wypisu z ewidencji gruntów i budynków stanowiących jej własność, pomimo niewykazania przez Bank interesu prawnego w uzyskaniu takiego wypisu.
Powódka podnosiła, że pozwany jako administrator danych udostępniając je musi działać zgodnie z przepisami prawa, w tym zgodnie zprawem geodezyjnym i kartograficznymorazustawą o ochronie danych osobowych, czego jednak nie uczynił a tym samym naruszył bezprawnie dobra osobiste powódki dotyczące jej danych osobowych, majątku i inne określone wart. 23 kc.
Sąd Okręgowy uznał, że dane osobowe były już przez Bank podane a więc nie doszło do ich ujawnienia, zaś dane co do gruntów i budynków mające charakter przedmiotowy są dostępne powszechnie (bez konieczności wykazania interesu prawnego).
Ze stanowiskiem prawnym Sądu Okręgowego nie można się zgodzić.
Zgodnie z wykładnią normyart. 24 kcprzyjmuje się domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszającego cudze dobra osobiste, których katalog zawarty wart. 23 kcnie jest zamknięty.
Do sprawcy zatem należy wykazanie, że jego działania naruszające dobra osobiste nie było bezprawne.
Sąd meriti wadliwie przyjął, że działania pozwanego nie były bezprawne i nie naruszyły dóbr osobistych powódki.
Zgodnie zart. 6 ustawy o ochronie danych osobowych(ustawa z 29.08.1997r.Dz.U. z 2002r. Nr 101 poz. 926 ze zm.) za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej, zaś zgodnie z art. 1 tejże ustawy każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych.
Z kolei art. 5 ustawy stanowi, że jeżeli przepisy odrębnych ustaw, które odnoszą się do przetwarzania danych przewidują dalej idącą ich ochronę, niż wynika to zustawy o ochronie danych osobowych, stosuje się przepisy tych ustaw.
W ocenie Sądu Apelacyjnego ochrona prywatności, jako naczelny celustawy o ochronie danych osobowychuzyskuje większą ochronę na gruncieustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne z 17.05.1989r.(Dz.U. 2010, 193.1287), a zatem te przepisy będą stanowić podstawę dla oceny czy działania pozwanego jako gromadzącego i administrującego danymi w zakresie ewidencji gruntów i budynków nie były bezprawne.
Zasadnicze więc dla rozstrzygnięcia znaczenie ma właściwa wykładnia art. 24 w/w ustawy.
Ewidencja gruntów i budynów zawiera dane o charakterze przedmiotowym, określone w art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt. 3 i 4, oraz dane o charakterze podmiotowym określone w art. 20 ust. 2 pkt. 1 i 2.
W art. 24 ust. 2 ustawodawca przewidział, że informacje o gruntach, budynkach i lokalach, a więc informacje przedmiotowe, o których mowa w art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt. 3 i 4 są jawne i powszechnie dostępne.
Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 3, 4 i 5 starosta udostępnia dane ewidencji gruntów zawierające dane osobowe właścicieli, czyli podmiotów wskazanych w art. 20 ust. 2 pkt. 1 oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego zawierające takie dane osobowe, na żądanie podmiotów tam wskazanych (art. 24 ust. 5 pkt. 1 i 2), a innych, gdy mają interes prawny związany z gruntami, budynkami, lokalami (dane podmiotowe).
Udzielenie informacji przedmiotowych na podstawie art. 24 ust. 2 nie wymaga wykazania interesu lecz wskazania konkretnego gruntu, budynku lub lokalu.
Z kolei żądanie uzyskania wypisu z ewidencji gruntów, nieruchomości z podaniem nawet danych personalnych osoby wykazuje cechy żądania uzyskania informacji podmiotowo-przedmiotowych, bowiem wnioskujący oczekuje poszukiwania przez organ ewidencyjny bliżej nieokreślonej nieruchomości będącej własnością wskazanej osoby.
Taka treść wniosku jak stwierdził NSA w uzasadnieniu z dnia 8.02.2011r. – I OSK 548/10, nie pozwala zakwalifikować żądanych danych jako jawnych i powszechnie dostępnych w rozumieniu art. 24 ust. 2, skoro czynności dokonania których domaga się wnioskodawca – poszukiwanie majątku osoby – przekracza zakres obowiązku organów ewidencyjnych. Wobec tego wniosek tej treści mógł być rozpatrywany jedynie w trybie art. 24 ust. 3-5 a więc w procedurze wydania wypisu z operatu na żądanie podmiotu, który wykaże interes prawny.
Podobne stanowisko wynika z wyroku NSA z 21.07.2010r. I OSK 13/12/09 – „Mimo bowiem, że stronie znane jest nazwisko, imię i adres „dłużnika” (właściciela nieruchomości), to żądanie od organu prowadzącego ewidencję gruntów informacji dotyczącej nieruchomości należących do „dłużnika” i udzielenie o tym informacji niewątpliwie pośrednio zmierza do wyjaśnienia informacji o danych osobowych”.
(patrz też wyrok NSA z 14.05.2010r. – I OSK 1014.09, z 13.04.2010r. I OSK 828/09).
Nie ulega więc wątpliwości zważywszy na treść wniosku Banku z dnia 7.10.2010r. (k.8) skierowanego do pozwanego, że żądał wypisu z rejestru gruntówK. N.i nie wykazał interesu prawnego w tym zakresie, a pomimo tego uzyskał pełnej treści wypis z rejestru gruntów i budynków, co wynika z pisma pozwanego z 17.08.2011r. (k. 7).
Tym samym pozwany dopuścił się działania bezprawnego, a więc sprzecznego z normami prawnymi wiążącymi pozwanego i nie zdołał obalić domniemania zart. 24 kc.
Dla udzielenia ochrony osobie poszkodowanej nie jest konieczne wykazanie sprawcy winy, czy nawet świadomości, a wystarcza obiektywna ocena wadliwości zachowania z punktu widzenia szeroko rozumianego porządku prawnego.
Z kolei powódka wykazała, że poprzez bezprawne działanie pozwanego doszło do niezgodnego z prawem ujawnienia jej danych osobowych i posiadanego majątku, a tym samym naruszył pozwany jej prawo do prywatności, ochrony danych osobowych, autonomii informacyjnej człowieka.
Działania pozwanego pozbawiły powódkę także poczucia bezpieczeństwa godności i zaufania do organów samorządowych, państwowych, które zamiast stać na straży praw obywateli łamie je podejmując oczywiście niezgodne z normami prawa decyzje w zakresie przysługujących organowi kompetencji ustawowych.
Zgodnie zart. 448 kcw razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Zważywszy na okoliczności tej sprawy oraz zakres dokonanych naruszeń dóbr osobistych powódki i postawę pozwanego, który utrzymywał, że Bank wykazał dostatecznie swój interes prawny (pismo z 12.12.2011r. k. 14) wbrew oczywistym faktom, należało przyznać powódce zadośćuczynienie w kwocie 2.000 zł oddalając w pozostałym zakresie zarówno żądanie zadośćuczynienia jako wygórowane, jak i odszkodowania jako bezzasadne i nieudowodnione.
O odsetkach orzeczono po myśliart. 455 kcw zw. zart. 481 kcuwzględniając je od dnia 14.12.2011 r., tj. po upływie 5 dni od dnia doręczenia pozwanemu wezwania do ugody z dnia 24.11.2011 r.

Ponieważ zakresem apelacji nie objęto roszczenia niemajątkowego – przeprosin, Sąd Apelacyjny uznał, że oddalenie przez Sąd żądania w tej części jest prawomocne.
Jednocześnie Sąd uznał, że w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu należało zastosować normęart. 102 kpcz uwagi na szczególny charakter sprawy i uznaniowość wartości zadośćuczynienia .
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na mocyart. 386 § 1 kpcw zw. zart. 108, 100 i 102 kpc.