Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 1728/12
Data wyroku: 2013-11-28 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Paweł Iwaniuk, Milena Gardocka-Kaczmarczyk, Marcin Łochowski
Słowa kluczowe: Zasady Współżycia Społecznego
Podstawa prawna: art. 5 kc.

Sygn. akt IV Ca 1728/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 listopada 2013 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Paweł Iwaniuk
Sędziowie: SO Marcin Łochowski (spr.), SR (del.) Milena Gardocka-Kaczmarczyk
Protokolant: Martyna Perzyńska
po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przyul. (...).(...)wL.
przeciwkoI. O.
o zapłatę
na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie dnia 14 września 2012 r., sygn. akt I C 164/11
oddala apelację.
Sygn. akt IV Ca 1728/12

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja powoda jest bezzasadna.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (k.101-103) i przyjmuje je za własne. Stan faktyczny nie jest zresztą w niniejszej sprawie – w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia – sporny.
Sąd I instancji prawidłowo również zinterpretował i zastosowałart. 5 k.c., obszernie uzasadniając przyczyny, dla których uznał dochodzenie przez skarżącego roszczenia za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Argumentację w tym zakresie Sąd Okręgowy w pełni podziela.
Nie budzi wątpliwości, że na pozwanej, jako współwłaścicielu odrębnegolokalu nr (...)położonego przyul. (...).(...)wL.spoczywa obowiązek uiszczania na rzecz powodowej wspólnoty zaliczek na koszty zarządu nieruchomością wspólną. Zgodnie bowiem zart. 12 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokal(t.j. Dz.U. Nr 80 z 2000 r., poz. 903 ze zm. – dalej, jako: „u.w.l.”). pożytki i inne przychody z nieruchomości wspólnej służą pokrywaniu wydatków związanych z jej utrzymaniem, a w części przekraczającej te potrzeby przypadają właścicielom lokali w stosunku do ich udziałów; w takim samym stosunku właściciele lokali ponoszą wydatki i ciężary związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej w części nieznajdującej pokrycia w pożytkach i innych przychodach. Na pokrycie kosztów zarządu właściciele lokali uiszczają zaliczki w formie bieżących opłat, płatne z góry do dnia 10 każdego miesiąca (art. 15 ust. 1u.w.l.).
Poza sporem jest, że pozwana uiściła jedynie część należności z tego tytułu. Nie kwestionowała również wysokość dochodzonej przez powodową wspólnotę kwoty (sprzeciw od nakazu zapłaty – k.54). Trafnie zatem Sąd Rejonowy przyjął, iż pozwana odpowiada solidarnie z drugim współwłaścicielem – byłym mężemK. M.(art. 370 k.c.) za zapłatę zaliczek na koszty zarządu nieruchomością wspólną. Roszczenie powoda znajduje zatem, co do zasady oparcie, w treściart. 15u.w.l. (uzasadnienie zaskarżonego wyroku – k.104)
Sąd Rejonowy oddalił jednak powództwo, podnosząc, że uwzględnienie roszczenia w stosunku do znajdującej się w wyjątkowo trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej pozwanej pozostawałoby w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (k.105-106).
Zgodnie zart. 5 k.c.nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Sąd Okręgowy podziela pogląd, że „unormowanieart. 5 k.c.ma charakter całkowicie wyjątkowy, przełamuje bowiem zasadę, że wszystkie prawa podmiotowe korzystają z ochrony prawnej. Jej odmowa musi być zatem uzasadniona faktem zachodzenia okoliczności rażących i nieakceptowalnych ze względów aksjologicznych ewentualnie teleologicznych …” (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 kwietnia 1997 r., II CKN 118/97, OSP nr 1 z 1998 r., poz. 3). Co więcej, „domniemanie przemawia za tym, że ten, kto korzysta z tego prawa, czyni to w sposób zgodny z zasadami współżycia społecznego. Dopiero istnienie szczególnych okoliczności może domniemanie obalić i pozwolić na zakwalifikowanie określonego zachowania jako nadużycia prawa, niezasługującego na poparcie z punktu widzenia zasad współżycia społecznego” (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 grudnia 1965 r., III CR 278/65, OSNCP nr 7-8 z 1966 r., poz. 130).
Należy powtórzyć, że pozwana od 2005 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, z którego została wbrew swej woli usunięta przez drugiego współwłaściciela. Pozwana samotnie opiekuje się siedmioletnią, ciężką chorą, niezdolną do samodzielnej egzystencji córką. Z uwagi na zakres obowiązków związanych z opieką nad dzieckiem pozwana nie może podjąć pracy. Zamieszkuje nieodpłatnie u swoich rodziców, utrzymuje się z zasiłku z Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie 844 zł (k.102). Miesięczne koszty leczenia dziecka sięgają 3.000 zł (k.103). Bez wątpienia zatem pozwana znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji osobistej i majątkowej.
Rację ma skarżący, podnosząc, że Sąd Rejonowy nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku konkretnych zasad współżycia społecznego, do których się odwoływał (apelacja – k.111,113). W tym też znaczeniu Sąd I instancji dopuścił się naruszeniaart. 5 k.c.Nie oznacza to jednak, iż nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.
Sąd Okręgowy nie ma bowiem wątpliwości, że fundamentem funkcjonowania każdego społeczeństwa jest solidarność społeczna. Wystarczy wskazać w tym zakresie na preambułęKonstytucji, gdzie stwierdza się, iż „Wszystkich, którzy dla dobra Trzeciej Rzeczypospolitej tęKonstytucjębędą stosowali, wzywamy, aby czynili to, dbając o zachowanie przyrodzonej godności człowieka, jego prawa do wolności i obowiązku solidarności z innymi”. Innymi słowy, zasada solidarności społecznej („obowiązek solidarności”) jest jedną z podstaw obowiązującego porządku prawnego. W kategoriach moralnych – jest to wartość. Przejawia się działaniem wykraczającym poza partykularne interesy, a zorientowanym na dobro wspólnoty bądź na poprawę sytuacji grup i jednostek znajdujących się w gorszym położeniu. Inaczej rzecz ujmując, indywidualne interesy jednostek muszą być oceniane również przez pryzmat interesów konkretnej wspólnoty (społeczeństwa, rodziny czy współwłaścicieli) oraz z uwzględnieniem interesów osób znajdujących się w szczególnie trudnym położeniu.
Ochrona osób słabszych musi zatem zakładać wspieranie osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej. I to nie tylko przez Państwo, ale także przez innych współobywateli.
W konsekwencji, zdaniem Sądu Okręgowego, uprawnione było odmówienie ochrony prawnej roszczeniu powodowej wspólnoty w oparciu oart. 5 k.c.Przemawia za tym przede wszystkim to, że uwzględnienie tego roszczenia prowadziłoby do naruszenia zasady solidarności społecznej i byłoby nie do pogodzenia z obowiązkiem ochrony osób słabszych i wspierania osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej.
Należy przy tym zauważyć, że powód dysponuje już tytułem egzekucyjnym wydanym przeciwko drugiemu współwłaścicielowi odpowiedzialnemu solidarnie (k.43). Tym samym, oddalenie powództwa w stosunku do pozwanej nie pozbawia powodowej wspólnoty możliwości zaspokojenia roszczenia.
W tym kontekście, zarzuty sformułowane wpkt 1. apelacji dotyczące błędnych ustaleń faktycznych na płaszczyźnie wysokości uiszczonych przez pozwaną wpłat oraz faktu niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu drugiego współwłaściciela (k.111) są chybione. Okoliczności te nie mogły mieć przecież żadnego wpływu na wynik sprawy, skoro Sąd Rejonowy oddalił powództwo na podstawieart. 5 k.c., odwołując się do sytuacji osobistej i majątkowej pozwanej.
Dlatego też, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację powoda, jako bezzasadną.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji.
Sygn. akt IV Ca 1728/12

ZARZĄDZENIE
(...)
(...)
(...)