Sąd Okręgowy w Słupsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 65/11
Data wyroku: 2013-04-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Cichoń
Słowa kluczowe: Zwrot Nakładów
Podstawa prawna: 405 kc

Sygn. I C 65/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 kwietnia 2013 r.

Sąd Okręgowy(...)I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Maria Cichoń

Protokolant:

st. sekr. sądowy Elżbieta Drozd

po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2013 r.(...)
na rozprawie
sprawy z powództwaG. P. (1)
przeciwkoU. K.
o zapłatę

1
umarza postępowanie w zakresie żądania kwoty 454.598 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt cztery tysiące pięćset dziewięćdziesiąt osiem złotych);

2
zasądza od pozwanejU. K.na rzecz powodaG. P. (1)kwotę 735.703 zł (słownie: siedemset trzydzieści pięć tysięcy siedemset trzy złote) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.03.2011r.;

3
cofa powodowi zwolnienie od opłaty od pozwu ponad kwotę 1800 zł;

4
pozostawia rozlicznie kosztów procesu referendarzowi sądowemu, z ustaleniem, że powód wygrał proces w 49%.

Na oryginale właściwy podpis.

Sygn. akt I C 65/11

UZASADNIENIE
PowódG. P. (1)w pozwie z dn. 14.03.2011 r. domagał się zarządzenie na swoją rzecz od pozwanejU. P. (1)(obecnieK.) kwoty 1.500.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia zniesienia pozwu tytułem zwrotu nakładów z majątku osobistego powoda i z majątku wspólnego stron, na majątek osobisty pozwanej w postaci nieruchomości położonej wU.przyul. (...).
W toku postępowania powód ograniczył żądanie do kwoty 1.045.102 zł cofając pozew pozostałej części i zrzekając się w tej części roszczenia (k. 508 akt).
PozwanaU. P. (2)(obecnieK.)wniosła o oddalenie powództwa, wskazując, iż środki na zakup działki, na której następnie został wybudowany dom przyul. (...)wU., stanowiły na jej rzecz darowiznę ze strony powoda. Nadto podniosła, iż w niniejszym postępowaniu nie mogą zostać rozliczone nakłady z majątku wspólnego na jej majątek odrębny, gdyż tych rozliczeń można dokonać jedynie w sprawie o podział majątku dorobkowego. Zarzuciła również, iż żądanie powodów jest sprzeczne zart. 5 kc, gdyż to ona głównie zajmowała się sprawami związanymi z budową domu przyul. (...)wU..

Sąd ustalił

PowódG. P. (2)i pozwanaU. K.w latach 1993-2000 pozostawali w związku konkubenckim.
fakt bezsporny
W dniu 7 lutego 2000r. strony zawarły związek małżeński;
dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa stron – k. 15 akt
S.O. wS.(...)

W chwili, kiedy strony nawiązały pożycie, powód mieszkał w Niemczech, gdzie miał i nadal ma stałą pracę. Jego dochody z tego tytułu wynosi obecnie około 1600 Euro.
dowód: zaświadczenie o dochodach powoda – k. 40.

Powód w okresie od 1995 do stycznia 2008 r. przekazywał pozwanej środki finansowe na utrzymanie pozwanej
dowód: zestawienie przelewów za okres marzec 1995 - styczeń 2008 r. oraz przelewy – k.56-114 akt

Pozwana w tym czasie była osobą bezrobotną i miała na utrzymaniu 8-letnią córkę, na którą otrzymywała alimenty w kwocie 500 zł miesięcznie.
Powód w 1993 r. kupił dom położony wU.przyul. (...). Pozwana wraz z córką zamieszkała w tym domu. Pozwana korzystała z tego domu na podstawie umowy użyczenia. W czasie zamieszkiwania w tym domu, pozwana ponosiła koszty związane z bieżącym utrzymywaniem domu oraz wykonywała drobne remonty.
fakty bezsporne
dowód: umowa użyczenia z dnia 1.01.1997 r. – k. 137 akt;

Pozwana w okresie od 21.06.1997 r. do 20.03.2008r. prowadziła działalności gospodarczą podfirmą Przedsiębiorstwo (...)U. P. (2),(...)-(...) U.,ul. (...).
dowód: decyzja Burmistrza MiastaU.z dn. 31.03.2008 r., nr ewidencyjny(...)– k. 9 akt SR(...)(...);

Na mocy wyroku Sądu Rejonowego(...)wydanego w dniu 30.09.2009 r. w sprawie(...), na żądanie zgłoszone przez powoda, z dniem 1 sierpnia 2008 r. ustanowiono rozdzielność majątkową małżeńską, w małżeństwie stron.
dowód: wyrok Sądu Rejonowego(...)z dnia 30.09.2009, sygn. Akt(...)– k. 111 akt j.w.

Małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód na mocy wyroku wydanego przez Sąd Okręgowy(...)z dnia 27.,07.2010 r. w sprawie(...)
dowód: wyrok Sądu Okręgowego(...)z dnia 27.07.2010 r., sygn. Akt(...)– k.40 akt j.w.;

W dniu 21.03.1995 r.G. P. (1)przelał na konto Urzędu Miejskiego wU.kwotę 24.866 zł, tytułem zapłaty za zakup z publicznego przetargu przezU. K.działki nr (...)o powierzchni 0,1093 ha położonej przyul. (...)wU.. W powyższym dokumencie wskazano, iż powyższa kwota została przekazanaU. K.jako pożyczka.
dowód: potwierdzenie przelewu z dn. 21.03.1995 r. – k. 39;

W czasie, kiedy była kupowana działka przyul. (...)wU.stosunki między stronami były bardzo dobre. Pozwana kupiła tą działkę na siebie, gdyż powód, jako cudzoziemiec musiałby uzyskać stosowne zezwolenie na zakup nieruchomości w Polsce. Strony zamierzały na zakupionej działce wybudować pensjonat. Do chwili zawarcia przez strony małżeństwa, tj. do 7.02.2000 r. wszystkie koszty związane z realizacją inwestycji na zakupionej działce przyul. (...)wU.były pokrywane z środków przekazywanych przez powoda. Do tego czasu został sporządzony projekt, wykopano fundamenty i rozpoczęto stawiać mury.
dowód: zeznania stron k. 301-304 akt;

W dniu 31.03.2004 r.G.iU.małżonkowieP.otrzymali od(...) Banku (...) S.A.wW.kredyt hipoteczny w wysokości 500.000 zł, indeksowany kursem(...), z przeznaczeniem na pokrycie części kosztów budowy domu mieszkalnego położonego wU.przyul. (...),(...)o pow. 1093 m((
      2)). Kredyt ten był wypłacany w transzach, po udokumentowaniu wykonanych prac budowlanych
dowód: umowa kredytu nr(...)z dn. 31.03.2004 r. – k. 23-31 akt;

W 2007 r. strony uzgodniły, że powód sprzeda dom położony wU.przyul. (...), a pieniądze ze sprzedaży domu zostaną przeznaczone na spłatę kredytu hipotecznego zaciągniętego przez strony na dokończenie budowy domu przyul. (...)wU..
fakt bezsporny
Na dzień 8.06.2007 r. zadłużenie stron z tytułu umowy kredytu(...)wynosiło:
- kapitał 204.095,25 CHF
- odsetki 630,66 CHF.
dowód: zaświadczenieG. M.Bank z dn. 4.06.2007 r. – k. 319;

W dniu 8 czerwca 2007 przed notariuszemA. W.wS., powód udzielił pełnomocnictwa swojej żonieU. P. (2)do zbycia nieruchomości położonej wU.przyul. (...)za cenę nie niższą niż 4902.000 zł oraz nabycia w drodzę darowizny udziału 2/3 części w nieruchomości położonej wU.przyul. (...), nrdziałki (...), o powierzchni 0,1093 ha, dla której SR(...)prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)oraz występowania z jego imienia przed wszelkimi instytucjami w powyższym zakresie. Oświadczył równieżG. P. (1), że pełnomocnik może być druga stroną czynności cywilnoprawnej
dowód: wypis aktu notarialnego sporządzony w dniu 8.06.2007 r., nr aktu Rep. A. nr(...)– k. 90 akt SR(...)(...);

W dniu 31 lipca 2007 r. pozwana działając na podstawie wyżej opisanego pełnomocnictwa, sprzedała stanowiącą własność powoda nieruchomość położoną wU.przyul. (...), nrdziałki (...)o powierzchni 0,0371 ha, zabudowanej domem mieszkalnym o powierzchni około 170 m((
      2)), dla której SR(...)prowadziksięgę wieczystą nr (...)za cenę 490.000 zł. Z kwoty tej, kupujący zapłacił w gotówce do rąkU. P. (2)kwotę 15.000 zł tytułem zadatku. Pozostała część ceny została zapłacona w następujący sposób: 15.000 zł przekazano na kontoG. M.Banku celem spłaty części kredytu zabezpieczonego hipoteka, 460.000. zł została zapłacona z kredytu uzyskanego prze kupującego na konto(...) Banku S.A., jako spłata należności pozostała do całkowitej spłaty kredytu zabezpieczonej hipotekami.
dowód: umowa sprzedaży z dnia 31 lipca 2007 r. sporządzona wU.przez notariuszemP. D., nr aktu notarialnego Rep.”A” nr(...)2007 r. – k. 316-318 akt;

Od stycznia 2008 r., po tym, kiedy powód dowiedział się, że pozwana nie przepisałam w drodze darowizny 2/3 udziału w nieruchomości położonej wU.przyul. (...)strony zerwały wszelkie kontakty. Powód przestał partycypować w dalszych kosztach związanych z wykończeniem tegoż domu.
fakt bezsporny

Według stopnia zainwestowania na dzień 7 stycznia 2008 r. wartość nieruchomości zabudowanej położonej wU.ul. (...),działka nr (...), pow. 1093 m2,KW (...), wynosiła1.231.785 złw tym:
- wartość gruntu 174.790 zł
- wartość budynku 1.056.995 zł;
dowód: operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowegoK. G.– złożony w kopercie na k. 335 akt;

Według aktualnych cen, wartość powyższej nieruchomości według stanu i stopnia zainwestowania na dzień 7 lutego 2000 r/. wynosi:245.703zł, w tym:
- wartość gruntu 171.732,16 zł,
- wartość rynkowa nakładów 73.971,29 zł.
dowód: opinia biegłej rzeczoznawcy majątkowegoA. D.(pkt. V str. 31 i 32 opinii) – złożona w kopercie na k. 377 akt;

W dniu 20.03.2008 r. pozwanaU. K.darowała swojej córceM. D.nieruchomość położoną wU.przyul. (...)o wartości 1.296.079 zł;
dowód: umowa darowizny;

Pozwana od 1.04.2008 r. jest zatrudniona wfirmie (...)M. K.,ul. (...),(...)-(...) U.;
dowód: zaświadczenia z dn. 3.11.2008 r. – k. 25 akt SR(...)(...);
Wartość nieruchomości położonej wU.przyul. (...)na dzień 7.01.2008 r. wynosiła 1.231.785 zł
dowód: operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowegoK. G.– złożony w kopercie na k. 335

Sąd zważył:
Powództwo zasługuje na uwzględnienie, ale jedynie częściowo.
Przedmiotem badania Sądu w toku niniejszego postępowania ostatecznie były jedynie nakłady poczynione z majątku osobistego powoda na majątek osobisty pozwanej, tj. na nieruchomości pozwanej położonej wU.przyul. (...)(nrdziałki (...)).
Poza zainteresowaniem Sądu były natomiast nakłady na tę nieruchomość z majątku wspólnego stron, dokonane w okresie od 7 lutego 2000 r. (data zawarcia związku małżeńskiego) do 31 lipca 2008 r. (z dniem 1 sierpnia 2008 r., na mocy wyroku Sądu, w małżeństwie stron ustanowiono ustrój rozdzielności majątkowej). Zgodnie, bowiem z treściąart. 45 § 1 § 2 krozwrotu nakładów i wydatków poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków dokonuje się przy podziale majątku wspólnego. Sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny. A contrario należy więc uznać, że niedopuszczalny jest zwrot „późniejszy”, czyli po podziale majątku, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 lutego 2005 r.(...), LEX nr(...), podkreślił, iż po zapadnięciu prawomocnego postanowienia o podziale majątku wspólnego nie można już dochodzić roszczeń z tytułu zwrotu nakładów z majątku odrębnego, obecnie osobistego na majątek wspólny oraz z majątku wspólnego na majątek odrębny (obecnie osobisty).
Poza sporem w niniejszej sprawie jest okoliczność, iż w sprawie o podział majątku, która toczyła się przed Sądem Rejonowym(...), sygn. akt(...), strony nie dokonały ostatecznie rozliczeń z tytułu nakładów z majątku osobistego powoda na majątek osobisty pozwanej, chociaż w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego taka możliwość istniała – patrz uchwała SN z dnia 16 grudnia 1980 r., III(...), opub. OSNC(...), wyrok SN z dnia 7 czerwca 2002 r.,(...).
Taki stan rzeczy czyni zasadnym w tym postępowaniu żądanie powoda, co do zwrotu od pozwanej nakładów na przedmiotową nieruchomość, dokonanych jedynie z jego majątku osobistego.
Wydatki i nakłady dokonywane między majątkami odrębnymi (obecnie od 20 stycznia 2005 r. osobistymi) małżonków podlegają rozliczeniu, którego dokonuje się na podstawie ogólnych zasadkodeksu cywilnego– w trybie procesu cywilnego (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia(...)r.,(...), OSNPG(...), nr(...), poz.(...)i z dnia 9 stycznia 1984 r., III CRN(...)„(...)”(...), nr(...)).
W ocenie Sądu w niniejszym procesie zasadnym jest dokonanie rozliczeń z tytułu nakładów z majątku osobistego powoda na majątek osobisty pozwanej na podstawieart. 405i następnychkodeksu cywilnego.
Powód domaga się zwrotu równowartości poczynionych przez niego nakładów, przy czym od samego początku miał świadomość, iż dokonywał nakładów na majątek osobisty pozwanej. Pierwsza próba dokonania rozliczenia tychże nakładów miała miejsce, kiedy to powód udzielił pozwanej pełnomocnictwa do sprzedaży swojej nieruchomości przyul. (...)wU.oraz dokonania przez nią na jego rzecz darowizny 2/3 udziału nieruchomości położonej przyul. (...).
W ocenie Sądu, w ramach nakładów poczynionych przez powoda z jego majątku osobistego na majątek osobisty pozwanej, pozwana winna zwrócić powodowi następujące kwoty:

1
kwotę 171.732 zł – równowartośćdziałki nr (...)o położonej wU., a którą pozwana zakupiła na siebie w 1995 r. za środki przekazane przez powoda;

2
kwotę 73.971 zł – równowartość nakładów na powyższą nieruchomość według stanu na dzień 6 lutego 2000 r.;

3
kwotę 490.000 zł – jest to suma, jaką pozwana otrzymała jako cenę za sprzedaż domu powoda położonego wU.przyul. (...).

Łącznie kwotę: 735.703 zł.
Ad. 1 i ad. 2 – nakłady z majątku osobistego powoda na majątek osobisty powódki dokonane przed zawarciem związku małżeńskiego.
W toku procesu między stronami nie był sporny fakt, iżdziałka nr (...)o powierzchni 0,1093 ha, położona wU.przyul. (...), została zakupiona w 1995 r. przez pozwaną za środki przekazane jej przez powoda. To powód wpłacił bezpośrednio na konto zbywcy Urzędu Miejskiego wU.należną cenę za zakup tej działki, tj. kwotę 24.866 zł (potwierdzenie przelewu – k. 39 akt). W dokumencie tym wskazano, że kwotę tę powód przekazałU. K., jako pożyczkę. Pozwana słuchana w charakterze strony zeznała (k. 303v.), że działka przyul. (...)została kupiona na nią, gdyż powód, jako cudzoziemiec musiałby ubiegać się o stosowne zezwolenie z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, twierdzenie pozwanej, że powód darował jej pieniądze na zakup działki, jest całkowicie dowolne. Pozwana nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów. Toteż, skoro nie ma żadnych wątpliwości, iż działka przyul. (...)wU.została zakupiona za środki przekazane pozwanej przez powoda - na ten określony cel - Sąd uznał, iż z tego tytułu pozwana winna zwrócić powodowi kwotę, która odpowiada równowartości tejże działki, proporcjonalnie do wartości całej nieruchomości według cen rynkowych z chwili wyrokowania.
Po zakupie działki przyul. (...)wU.strony rozpoczęły budowę – został zakupiony projekt, zostały wylane fundamenty i zaczęto stawiać mury. Roboty te wykonano za pieniądze powoda (fakt przyznany przez pozwaną).
Według stanu na dzień 6.02.2000 r. (dzień poprzedzający datę zawarcia przez strony związku małżeńskiego) stopień zaawansowania całej inwestycji, realizowanej wU.przyul. (...)wynosi 4,6%, co odpowiada wartości rynkowej nakładów według cen z chwili obecnej kwocie 73.971,29 zł (opinia biegłejA. D.(str. 31 i 32) – k. 377 akt).
Łącznie wartość nieruchomości, według stanu zaawansowania robót na dzień 7.02.2000 r., wg cen obecnych wynosi 245.703,45 zł (opinia biegłejA. D.(str. 31 i 32) – k. 377 akt).
Ad. 3 (nakłady z majątku osobistego powoda na majątek osobisty powódki dokonane w trakcie trwania małżeństwa stron).
Poza sporem między stronami było również okoliczność, iż pozwana, za zgodą powoda, na podstawie udzielonego jej przez powoda pełnomocnictwa sprzedała w dniu 31.07.2007 r. nieruchomość powoda położoną wU.przyul. (...)zabudowaną budynkiem mieszkalnym za kwotę 490.000 zł. Z tej kwoty 475.000 zł zostało przelanych bezpośrednio na spłatę kredytu hipotecznego, który strony zaciągnęły na budowę domu przyul. (...)wU.. Kwotę 15.000. zł pozwana otrzymała bezpośrednio w gotówce tytułem zadatku. Niesporna jednak była między stronami okoliczność, że cała suma uzyskana tytułem ceny za sprzedaż domu przyul. (...)miała być przeznaczona na spłatę kredytu zaciągniętego w związku z budową domu przyul. (...). W pełnomocnictwie z dnia 8 czerwca 2007 r. powód udzielił pozwanej pełnomocnictwa oprócz do sprzedaży domu przyul. (...)U., również do dokonania na jego rzecz przez pozwaną darowizny 2/3 udziałów z nieruchomości przyul. (...)wU.. Co prawda pozwana w toku niniejszego postępowania zaprzeczała, aby wyraziła zgodę na dokonanie tej czynności, to jednak będąc słuchana w charakterze strony w sprawie, która toczyła się przed Sądem Rejonowym(...)o ustanowienie rozdzielności małżeńskiej, sygn. Akt(...), przyznała, że wyraziła zgodę na darowanie powodowi 2/3 udziału w nieruchomości przyul. (...)wU.. „Nie doszło do darowizny na rzecz męża, ponieważ mąż mnie okłamał” zeznała w tamtej sprawie pozwana. Przyznała, również pozwana, że cała kwota ze sprzedaży domu przyul. (...)została przeznaczona na spłatę kredytu hipotecznego. Wyraziła również gotowość zwrotu mężowi kwoty 490.000. zł po sprzedaży domu przyul. (...)wU.(k. 94 w zw. Z k. 29 akt SR(...)(...)). Wszystkie te okoliczności wskazują, że pozwana przejmując kwotę 490.000 zł z tytułu sprzedaży domu przyul. (...)miała pełną świadomość, iż uzyskana w ten sposób suma, winna zostać w całości przeznaczona na spłatę kredytu hipotecznego. Zasadnym jest więc, aby pozwana zwróciła powodowi całą kwotę jaką uzyskała z tytułu sprzedaży domu powoda, położonego przyul. (...).

W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut pozwanej, iż z uwagi na to, że powód nie interesował się postępem w budowie domu przyul. (...)i to je obciążały wszystkie sprawy dotyczące budowy i rozpoczęcie działalności gospodarczej, żądanie powoda odnośnie zwrotu nakładów z jego majątku osobistego na tą nieruchomość, należy uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Bez wątpienia bowiem pozwana dzięki nakładom z majątku powoda uzyskała majątek znacznej wartości. Nie ma więc podstaw, aby działania powoda w postaci domagania się przed niego zwrotu nakładów poczynionych z jego majątku osobistego na majątek osobisty pozwanej, ocenić jako nadużycie prawa z rozumieniemart. 5 kc.Tym bardziej, iż pozwana, sprzedając w imieniu powoda w ramach pełnomocnictwa z dnia 8.06.2007r. dom przyul. (...)wU., posiadała pełną wiedzę, iż powód będzie domagała się od niej rozliczenia nakładów na nieruchomości przyul. (...)wU..
Brak jest również podstaw do uwzględniania zarzutów pozwanej odnośnie nakładów czynionych przez nią tak w trakcie przed małżeństwem jak i przed zawarciem małżeństwa na dom powoda położony wU.przyul. (...). Pozwana nie wykazała, bowiem, aby wydatki, które ponosiła na remont domu (wymiana okien i inne drobne remonty), pokrywała ze swoich pieniędzy. Trzeba podkreślić, że powód przez cały czas trwania pożycia stron tak przed ślubem jak i po, do stycznia 2008 r., przekazywał pozwanej znaczne sumy na bieżące utrzymanie rodziny. A ponadto remonty, które pozwana wykonywała w tym domu (poza zakupem nowych okien) miały charakter bieżących remontów obciążających ją, jako osobę korzystającą z tego domu.
Sąd umorzył postępowanie, co do kwoty 454.598 zł na podstawieart. 203 §1 kpcw zw. zart. 355 §1 kpc, z uwagi na to, iż powód cofnął pozew w tej treści i zrzekł się roszczenia.
W pozostałej zaś części Sąd oddalił powództwo, jako bezzasadne, z powodów o których Sąd wypowiedział się w pierwszej części rozważań.
Z uwagi na to, iż powód cofnął pozew w trakcie procesu, Sąd uznał, iż ostatecznie powód wygrał proces w 49%.
Na podstawieart. 108 §1 kpcszczegółowe rozliczenie kosztów procesu, Sąd pozostawił referendarzowi sądowemu.

Na oryginale właściwy podpis