Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 42/12
Data wyroku: 2012-09-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Antonina Grymel, Lena Jachimowska, Ewelina Kocurek-Grabowska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 42/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 września 2012 r.

Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Antonina Grymel (spr.)

Sędziowie

SSO del. Ewelina Kocurek - Grabowska
SSA Lena Jachimowska

Protokolant

Ewa Bury

po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaT. M.(T. M.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach
z dnia 4 października 2011r. sygn. akt X U 2614/10

1
zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie,

2
odstępuje od obciążania ubezpieczonej kosztami postępowania apelacyjnego.

/-/SSO del. E.Kocurek - Grabowska/-/SSA A.Grymel/-/SSA L.Jachimowska
Sędzia Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 42/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 2 listopada 2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwC.odmówiłT. M.przyznania emerytury podnosząc, iż do dnia 1 stycznia 1999r. z wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach udowodniła jedynie 12 lat, 10 miesięcy i 13 dni takiej pracy.

W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczona domagała się jej zmianyi przyznania prawa do emerytury wskazując, iż w całym okresie zatrudnienia w Hucie ”K.” faktycznie wykonywała prace szlifierskie, a nie jak podanow świadectwie pracy - prace na stanowisku strugacza.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania powołując się na okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 4 października 2011r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury poczynając od 1 września 2010r.
Sąd Okręgowy ustalił, iżT. M.,urodzona (...), pobierająca zasiłek dla bezrobotnych, w dniu 9 września 2010r. złożyła wnioseko emeryturę, do którego dołączyła świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawione przez Hutę ”K.” S.A. wC.potwierdzające,iż w okresie od 30 października 1973r. do 17 listopada 1973r. oraz od 2 maja 1983r. do 31 maja 1992r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracęw szczególnych warunkach na stanowisku - transport, układacz wyrobów oraz szlifierz - wykaz A, dział III, poz. 12, pkt 13 oraz wykaz A, dział III, poz. 78, pkt 6 załącznika nr 1 do zarządzenia Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są pracew szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu (Dz. Urz. MHiPM nr 1-3, poz. 1). Nadto przedłożyła świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawione przez(...) Sp. z o.o.wK.oraz(...)Sp. z o.o. wR.dotyczące okresu od 3 września 1993r. do 30 kwietnia 1996r. na stanowisku odbieraczki maszyn offsetowych - wykaz A, dział XI, poz. 4, pkt 27 załącznika nr 1 do zarządzenia Ministra Kultury i Sztuki nr 26 z dnia 1 lipca 1983r. w sprawie prac zaliczonych do pierwszej kategorii zatrudnienia (Dz. Urz. nr 8, poz. 83), a także wystawione przezCentrum Usług (...)potwierdzające wykonywanie przez odwołującą stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku pomocnika maszynisty offsetowego - wykaz A, dział XI, pkt 4 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. (Dz. U. nr 8, poz. 43).
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 października 2010r., a ostatecznie decyzją z dnia 2 listopada 2010r., organ rentowy ustalił ogólny staż pracy ubezpieczonej na dzień1 stycznia 1999r. na 25 lat, 2 miesiące i 3 dni okresów składkowychi nieskładkowych, w tym 12 lat, 10 miesięcy i 13 dni pracy w szczególnych warunkach.
Sąd I instancji podał także, iż z kartoteki ewidencyjnej odwołującej prowadzonej przez Hutę ”K.” wC.wynika, iż w okresie zatrudnienia zajmowała ona następujące stanowiska:

­

od 30 października 1973r. do 17 listopada 1973r. - układacza w transporcie,

od 18 listopada 1973r. do 7 czerwca 1976r. - strugacza,

od 8 czerwca 1976r. do 14 września 1977r. - urlop bezpłatny,

od 15 września 1977r. do 30 kwietnia 1980r. - strugacza,

od 2 maja 1980r. do 1 maja 1983r. - urlop bezpłatny,

od 2 maja 1983r. do 31 maja 1992r. - szlifierza, strugacza.

Przełożeni ubezpieczonej, w latach 1978-1988 kierownik(...)Z. B.orazA. B.- w latach 1974-1992 specjalista technolog, Kierownik Wydziału Produkcji zeznali, iż w powyższym okresie była ona zatrudniona w warsztacie przygotowania walców i osprzętu na stanowisku szlifierza osprzętu. Do jej obowiązków należało szlifowanie osprzętu - żeliwnych przepustnic. Podczas szlifowania wydzielały się szkodliwe opary grafitu. W 80% wykonywała prace szlifierskie, zaś w 20% - strugarskie. Strugacz tak samo zajmuje się obróbką osprzętu żeliwnego, z tym, że przy struganiu wytwarzają się grubsze frakcje metalu, zaś przy szlifowaniu drobny pył metaliczny. Strugarki i szlifierki znajdowały sięw jednej hali, w odległości około 4 metrów od siebie, obok stanowisk spawaczyi palaczy. W całej hali panowało takie samo zapylenie. Przez cały okres zatrudnienia odwołująca otrzymywała dodatek do wynagrodzenia za pracę w szczególnych warunkach, a także mleko i cukier.
Sąd Okręgowy podał również, iż świadekG. D.- współpracownica ubezpieczonej zeznała, iż zaraz po zatrudnieniuT. M.pracowała na strugarce, a następnie na szlifierce. Świadek posiada uprawnienia do wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia na stanowisku szlifierza i krajacza.
Kwestii spornej w niniejszej sprawie Sąd upatrywał w ustaleniu, czy odwołująca posiada 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, przede wszystkim w okresie zatrudnienia w Hucie ”K.” od 18 listopada 1973r. do7 czerwca 1976r. oraz od 15 września 1977r. do 30 kwietnia 1980r., kiedy formalnie zajmowała stanowisko strugacza. Doliczenie bowiem choćby jednegoz wymienionych okresów oznacza nabycie przez nią uprawnień emerytalnych.
Przypomniał, iż w myślart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009r.nr 153, poz. 1227) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emeryturyw wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wnioskuo przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Przepisy dotychczasowe torozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43), którego § 4 stanowi, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach.

Przenosząc treść powołanych przepisów na stan faktyczny rozpoznawanej sprawy Sąd Okręgowy stwierdził, iż odwołująca spełnia przesłanki do nabycia uprawnień do wcześniejszej emerytury w postaci wymaganego wieku, ogólnego stażu pracy, nie pozostawania w stosunku pracy, braku członkostwa w otwartym funduszu emerytalnym.
Uznał także, iż ubezpieczona spełnia również warunek posiadania 15 letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w szczególności z zeznań świadków - przełożonych odwołującej, wynika bowiem, iż przez cały okres ich zwierzchnictwa służbowego, tj. w latach 1974-1992 (z wyjątkiem przebywania na urlopie bezpłatnym w związku z wychowywaniem dzieci)T. M.głównie, w przeważającej części (świadekB.) lub wyłącznie (świadekB.), wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę na stanowisku szlifierza.
Sąd I instancji zwrócił przy tym uwagę, iż porównanie charakteru pracy szlifierza i strugacza osprzętu żeliwnego, prowadzi do wniosku, że jest on praktycznie tożsamy. Wykonywany jest w tej samej hali, w takim samym zapyleniu opiłkami grafitu (mniejszymi podczas szlifowania). Wreszcie ten sam materiał żeliwny poddawany jest obróbce skrawania, wobec czego prace te można z pewnością zakwalifikować jako wymienione w wykazie A załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. dział III, poz. 78.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocyart. 47714§ 2 kpcorzekł o zmianie zaskarżonej decyzji.

Apelację od przedstawionego orzeczenia wywiódł organ rentowy, zaskarżając wyrok w całości.
Powołując się na zarzut:

­

naruszenia prawa materialnego - art. 184 ust. 1 pkt 1 w związku zart. 32ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009r., nr 153, poz. 1227 ze zm.) i§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyznaniem prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, pomimo niewykazania 15 lat pracy w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku pracy wymienionym pod poz. 78 dział III Wykaz A (szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne),

sprzeczności ustaleń faktycznych co do charakteru pracy odwołującej w Hucie ”K.” z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,a przez to naruszenie przepisów postępowania -art. 233 § 1w związkuzart. 227 kpc,

skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniósł, iż w jego ocenie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na dokonanie ustaleń, że ubezpieczona w spornym okresie od 18 listopada 1973r. do 7 czerwca 19776r. oraz od 15 września 1977r. do30 kwietnia 1980r. wykonywała prace na stanowisku pracy wymienionym pod poz. 78 Dział III Wykaz A (szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne). Z przeprowadzonych dowodów, w tym z zeznań odwołującej i świadków, jak i z dowodów z dokumentów jednoznacznie wynika bowiem, iż w powyższym okresie odwołująca wykonywała pracę strugacza. Podkreślił przy tym, iż w zarządzeniu Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowegoz dnia 19 maja 1983r. pod poz. 78, wśród siedmiu stanowisk kwalifikowanych jako prace obejmujące szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne, nie wymieniono stanowiska strugacza.
Skarżący wskazał również, iż jego zdaniem Sąd Okręgowy błędnie uznał,iż praca strugacza jest praktycznie tożsama z pracą szlifierza osprzętu. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Skoro stanowisko strugacza nie jest wymienione wśród prac zaliczanych do szczególnych warunków, brak podstaw do podważenia wystawionego przez pracodawcę - Hutę ”K.” S.A. świadectwa pracy w szczególnych warunkach z dnia 26 marca 1999r., który do pracy kwalifikowanej z poz. 78 Działu III zaliczył wyłącznie okres od 2 maja 1983r. do 31 maja 1992r.
Podkreślił nadto, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, co w konsekwencji oznacza, że określona w ustawie o emeryturach i rentach instytucja ”wcześniejszej emerytury” musi podlegać ścisłej wykładni. Dla porównania organ rentowy powołał się na wyrok Sądu Najwyższegoz dnia 29 stycznia 2008r. (I UK 192/07, 447272), w którym stwierdzono,iż wykonywanie pracy przez pracowników zatrudnionych w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk spawalniczych nie mieści się w określeniu ”prac przy spawaniu” wymienionym w wykazach A i B, stanowiących załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43) i nie uprawnia do uzyskania emerytury na podstawieart. 32 ust. 1w związku zart. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Ubezpieczona wniosła o oddalenie apelacji organu rentowego oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego zasłużyła na uwzględnienie.

Przedmiot sprawy stanowią uprawnieniaT. M.do emeryturyw obniżonym wieku emerytalnym wywodzonym z faktu wykonywania pracyw szczególnych warunkach.
Spośród przewidzianych przepisamiart. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009r., nr 153, poz. 1227 ze zm.) w związku z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U.nr 8, poz. 43 ze zm.), przesłanek wymaganych do nabycia przedmiotowego świadczenia, spornym pozostawało jedynie legitymowanie się przez ubezpieczoną wymaganym 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach przypadającym do dnia wejścia w życie powołanej ustawy, tj. do dnia 1 stycznia 1999r.
Przypomnieć należy, iż dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy)w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do wspomnianego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2007r., III UK 27/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 325; z dnia 19 września 2007r., III UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329; z dnia 6 grudnia 2007r., III UK 66/07, LEX nr 483283; z dnia 22 stycznia 2008r., I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75i z dnia 24 marca 2009r., I PK 194/08, LEX nr 528152). Decydującą rolę w analizie charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia uprawnień emerytalnych ma zatem możliwość jej zakwalifikowania pod którąś z pozycji wspomnianego załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów. W świetleart. 32 ust. 4 ustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpracami w szczególnych warunkach nie są bowiem wszelkie prace wykonywane w narażeniu na kontakt z niekorzystnymi dla zdrowia pracownika czynnikami, lecz jedynie takie, które zostały rodzajowo wymienione w tymże rozporządzeniu, którego przepis § 1 ust. 1 stanowi zresztą,że akt ten ma zastosowanie do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4 - 15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do niego.
Pewne problemy interpretacyjne związane z regulacją zawartą w § 1 ust. 2-3 rozporządzenia, zobowiązującą właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze do ustalenia w podległychi nadzorowanych przez nich zakładach pracy wykazów stanowisk pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, a stosowanych także w jednostkach organizacyjnych powstałych w drodze przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego, przekazanych organom samorządu terytorialnego oraz dla których uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przejęli wojewodowie lub inne organy państwowe, zostały wyjaśnione w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002r. (III ZP 30/01, OSNP 2002, nr 10, poz. 243), w której stwierdzono, że zawarte wart. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychodesłanie do tychże przepisów nie upoważnia do tworzenia wykazów obejmujących stanowiska pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Wspomniane upoważnienie dla właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych i centralnych związków spółdzielczych nie stwarzało ani podstawy prawnej do wydawania aktów nie pozostających w zgodności z powszechnie obowiązującym prawem, ani nie przewidywało możliwości wykraczania poza wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów. Wykazy resortowe muszą być dostosowane do treści tego załącznika, w którym zawarty jest kompletny wykaz stanowisk pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Gdy zatem określają one tego rodzaju stanowiska pracy niezgodnie z załącznikiem do rozporządzenia, nie wywołują skutków przewidzianych w art. 32 ustawy. Podobnych konsekwencji w sferze prawa do emerytury nie implikuje także zakwalifikowanie przez pracodawcę stanowiska nie objętego załącznikiem do rozporządzenia do prac wykonywanych w szczególnych warunkach (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2004r., II UK 337/03, OSNP 2004 nr 22, poz. 392; z dnia 23 listopada 2004r., I UK 15/04, OSNP 2005nr 11, poz. 161; z dnia 22 czerwca 2005r., I UK 351/04, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 90; z dnia 20 października 2005r., I UK 41/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 306 i z dnia29 stycznia 2008r., I UK 192/07, LEX nr 447272). I odwrotnie - nie wymienienie określonych pracodawców w wykazach resortowych nie przesądza o niemożności zakwalifikowania świadczonych u nich prac jako prac wykonywanych w szczególnych warunkach, jeśli odpowiadają one kryteriom wynikającym z załącznika do rozporządzenia (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004r.,P 17/03 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2008r., I UK 381/07, LEXnr 494112). Chociaż wykazy resortowe i zakładowe nie stanowią więc samodzielnej podstawy zaliczenia danego rodzaju zatrudnienia do prac w szczególnych warunkach, to mogą być one pomocne przy wykładni przepisów rozporządzenia Rady Ministrów.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wbrew odmiennemu poglądowi Sądu I instancji, charakterystyczne dla tej sprawy okoliczności faktyczne, istotnie nie dają podstaw do uznania, iż ubezpieczona legitymuje się 15-letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach uprawniającym ją do nabycia stanowiącej przedmiot sporu emerytury.
W szczególności, Sąd Apelacyjny nie podziela stanowiska Sądu Okręgowego, iż w czasie zatrudnienia w Hucie ”K.” wC.w okresie od18 listopada 1973r. do 7 czerwca 1976r. oraz od 15 września 1877r. do 1 maja 1980r. jako strugaczT. M.faktycznie wykonywała prace wymienionew wykazie A, dział III, poz. 78, tj. szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne.
Pomijając, iż sam pracodawca potwierdził fakt wykonywania przez ubezpieczoną pracy w szczególnych warunkach na powyższym stanowisku jedyniew okresie od 2 maja 1983r. do 31 maja 1992r., co najistotniejsze - zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia uznania, iż rzeczywiście w całym okresie zatrudnienia w Hucie odwołująca zajmowała się jedynie szlifowaniem wyrobów metalowych.
Jakkolwiek bowiem wszyscy występujący w sprawie świadkowie potwierdzili, iż ubezpieczona swoją pracę wykonywała w warsztacie osprzętu, jedynie z zeznańZ. B.wynika, iż w całym okresie pełnienia przez niego funkcji kierownika(...)drutu, odwołująca zajmowała się wyłącznie szlifowaniem żeliwnych przepustnic. Zgodnie natomiast z zeznaniami pozostałych świadków, a takżez wyjaśnieniami samej ubezpieczonej - swoje obowiązki wykonywała ona zarówno na strugarce, jak i szlifierce, zaś świadekG. D.podała nadto, iż odwołująca pracowała także jako tokarz.
Również z udostępnionej przez ówczesnego pracodawcę karty ewidencyjnej ubezpieczonej - posiadającej wyuczony zawód tokarza - wynika, iż w okresie do30 kwietnia 1980r. była ona zatrudniona w charakterze strugacza, a następnie szlifierza - strugacza. Z kolei, ze znajdującego się w jej aktach dotyczących kapitału początkowego świadectwa pracy z dnia 29 maja 1992r. wynika, iż w okresie zatrudnienia w Hucie ”K.” wC.od 30 października 1973r. do31 maja 1992r. zajmowała kolejno stanowiska: transportowego - układacza, strugacza i ostatnio szlifierza.
Opisane okoliczności, zdaniem Sądu Apelacyjnego, wykluczają tym samym przyjęcie, iż w omawianym okresie od 18 listopada 1973r. do 7 czerwca 1976r. oraz od 15 września 1877r. do 1 maja 1980r.T. M.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zajmowała się wyłącznie pracami wymienionymi w wykazie A, dział III, poz. 78.
Powyższej oceny nie zmienia także fakt, iż zarówno szlifierki, strugarki, jaki tokarki znajdowały się w tej samej hali. Decydujące znaczenie - dla nabycia przez odwołującą prawa do spornego świadczenia ma wszak wykonywanie typowych prac związanych ze szlifowaniem lub ostrzeniem wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowaniem mechanicznym, a nie prac nawet w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk szlifierzy, co oznacza, iż jej czynności nie mogą być uznane za prace szlifierskie w znaczeniu, o jakim mowa w powołanych przepisach (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2008r., I UK 192/07, OSNP 2009, nr 5-6, poz. 79).
Podkreślić również wypada, iż chociaż w wyroku z dnia 22 kwietnia 2009r.(II 333/08, LEX nr 1001310) Sąd Najwyższy stwierdził, iż uwzględnienie okresów pracy wykonywania pracy szkodliwej lub uciążliwej wymaganej do przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym następuje po ustaleniu rzeczywistego zakresu obowiązków oraz wykonywania bezpośrednio i stale szkodliwego zatrudnienia, z tym, że ocena prawna tych ustaleń powinna być racjonalna, bez stosowania ”aptekarskiej” miary, w rozpatrywanym przypadku jednak w omawianym okresie od 18 listopada 1973r. do 7 czerwca 1976r. oraz od 15 września 1877r. do1 maja 1980r. ubezpieczona zasadniczo obok prac szlifierskich zajmowała się także pracami na strugarce i tokarskie, co z oczywistych względów wyklucza uznanie tegoż okresu za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach.
Zwrócić uwagę jednocześnie trzeba, iż przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, co w konsekwencji oznacza, iż określona we wspomnianejustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, instytucja emerytury w obniżonym wieku emerytalnym musi podlegać ścisłej wykładni (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2007r. I UK 287/06, LEX nr 936837).
Nie sposób również pominąć, iż mimo, że wszelkie wykazy resortowe mają jedynie wartość pomocniczą przy wykładni przepisów wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r., jak słusznie zarzuca skarżący, doprecyzowując w dziale III, poz. 78 zarządzenia Nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 3o marca 1985r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzew zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz. Urz. MHiPMnr 1-3, poz. 1) stanowiska pracy dotyczące szlifowania lub ostrzenia wyrobówi narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne, nie wymieniono zarówno stanowiska strugacza, jak i tokarza.
Dodać także trzeba, iż nawet przyjmując, że w okresie pełnienia funkcji kierownika walcowni(...)przez świadkaZ. B., tj. zgodnie z jego aktami osobowymi - poczynając od 1 lipca 1978r.,T. M.istotnie zajmowała się jedynie szlifowaniem żeliwnych przepustnic, na co wskazują zeznania tego świadka, uwzględnienie okresu od 1 lipca 1978r. do 1 maja 1980r., wynoszącego 1 roki 10 miesięcy, obok uznanego przez organ rentowy okresu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 12 lat, 10 miesięcy i 13 dni oznacza, iż nadal nie legitymuje się ona wymaganym 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych,co niweczy jej starania o przyznanie prawa do omawianej emerytury.
Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Apelacyjny uznając apelację organu rentowego za uzasadnioną, na mocyart. 386 § 1 kpczmienił zaskarżony wyrok orzekając jak w sentencji.
O kosztach rozstrzygnięto po myśliart. 102 kpc.

/-/SSO del. E.Kocurek - Grabowska/-/SSA A.Grymel/-/SSA L.Jachimowska
Sędzia Przewodniczący Sędzia

JM