Sąd Okręgowy w Tarnowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 429/13
Data wyroku: 2013-11-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION
Sędziowie: Edward Panek, Wiesław Zachara, Mariusz Sadecki
Słowa kluczowe: Księgi Wieczyste
Podstawa prawna: Art. 626 ^8^ § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Sygn. akt I Ca 429/13

POSTANOWIENIE
Dnia 29 listopada 2013 roku

Sąd Okręgowy w Tarnowie - Wydział I Cywilny w składzie:
Przewodniczący:SSO Edward Panek
Sędziowie: SO Wiesław Zachara , SO Mariusz Sadecki

po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 roku w Tarnowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wnioskuJ. K.

przy uczestnictwieB. L.,J. L.iG. K.
o ujawnienie służebności gruntowej w księdze wieczystej

na skutek apelacji uczestnikówB. L.iJ. L.od wpisu Sądu Rejonowego w Bochni - V Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 12 lipca 2013 roku, sygn. akt DZKW (...)

postanawia :

oddalić apelację.

Sygn. akt I Ca 429/13

Uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnowiez dnia 29 listopada 2013 roku

WnioskodawcaJ. K.złożył wniosek , w którym domagał się między innymi :
- ujawnienia w dziale Iksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Bochni jako uprawnienia związanego z własnościądziałki nr (...)( dawnej parceli gruntowej nr(...)) służebności przejazdu i przechodu przebiegającej przezdziałkę nr (...)( dawną parcelę katastralną nr(...)) ,
- ujawnienia dziale IIIksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Bochni dla nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)( dawna parcela katastralna nr(...)) obciążenia w postaci służebności przejazdui przechodu na rzeczdziałki nr (...)(dawnej parceli gruntowej nr(...)) .
Wnioskodawca domagając się dokonania powyższych wpisów powołał się na ujawnienie powyższej służebności w dawnym wykazie hipotecznym nr(...)gm. kat .Z..
W dniu 12 lipca 2013 roku Sąd Rejonowy w Bochni dokonał w wymienionych we wniosku księgach wieczystych wpisów odpowiadających treści żądania wniosku( sygn. akt DZ KW(...)) .

Powyższe orzeczenie Sądu Rejonowego zaskarżyli apelacją uczestnicy postępowania :B. L.iJ. L.domagając się uchylenia zaskarżonych wpisów .
W uzasadnieniu apelacji skarżący przyznali , że w umowie z dnia 12 października 1972 roku została ustanowiona służebność przejazdu i przechodu przez parcelę nr(...), odpowiadającą obecnejdziałce nr (...), której są współwłaścicielami w ½ części .
Uczestnicy podnieśli jednak , że służebność ta nie była przez 41 lat ujawniona w księdze wieczystej prowadzonej dladziałki nr (...). Gdy w 2004 roku nabywali prawo własnościdziałki nr (...), działka to była również wolna od jakichkolwiek ujawnionych obciążeń .
Niezależnie od tego uczestnicy podali , iż służebność przebiegająca przezdziałkę nr (...)nie była przez wiele lat wykonywana ( co najmniej przez 10 lat ) .
W terenie , w miejscudziałki nr (...)nie ma żadnej drogi , gdyż zarosła drzewami i krzewami . W tej sytuacji , jeżeli nawet służebność istniała , to przed 2013 rokiem wygasła na skutek jej niewykonywania .
Ujawnienie tej służebności w księdze wieczystej – w ocenie skarżących – było więc całkowicie bezpodstawne i wpisy powinny zostać usunięte z ksiąg wieczystych.
Rozpoznając apelację uczestników Sąd Okręgowy poczynił następujące ustalenia faktyczne:
Księga wieczysta nr (...)prowadzona jest dla nieruchomości stanowiącej – między innymi -działkę nr (...), położonej w miejscowościZ., której właścicielem jest wnioskodawcaJ. K..
Działka ewidencyjna nr (...)powstała z dawnej parceli gruntowej nr(...).
Z koleiksięga wieczysta nr (...)prowadzona jest dla nieruchomości składającej się zdziałki nr (...). Prawo własności do tej nieruchomości przysługuje :
- uczestnikomB. L.iJ. L.w ½ części na prawach wspólności ustawowej ,
- uczestnikowiG. K.w ½ części .
Działka ewidencyjna nr (...)odpowiada dawnej parceli katastralnej nr(...).
W umowie sprzedaży z dnia 12 października 1972 roku sporządzonejw formie aktu notarialnego ( nr rep.(...)) została ustanowiona służebność przechodu , przejazdu i przegonu przez dz. grunt.(...)na rzecz dz. grunt.o numerach :(...), pasem szerokości 3 m od strony południowo – wschodniej , ciągnącym się od narożnikadziałki nr (...)w kierunku północnym do drogi już istniejącej nadziałce nr (...)celem połączenia tych działekz drogą wiejską .
Powyższa służebność została ujawniona w wykazie hipotecznym nr(...)gm. kat.Z.na karcie C , poz. 17 .
( dowód : dokumenty złożone przyksięgach wieczystych : nr (...)i wpisy w tych księgach wieczystych oraz wpisy w wykazie hipotecznym nr(...)gm. kat. .Z.)

Sąd Okręgowy rozważył , co następuje :
Apelacja uczestników nie zasługuje na uwzględnienie .
W postępowaniu wieczystoksięgowym zakres rozpoznania Sądu jest bardzo ograniczony . Kognicja Sądu w sprawie o wpis w księdze wieczystej została ściśle określona w przepisieart. 6268§ 2 k.p.c., który stanowi , iż Sąd bada jedynie treśći formę wniosku , dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej .
Przepis ten wyznacza zakres kognicji Sądów obu instancji , w tym Sądu Okręgowego rozpoznającego apelację od wpisu , który ma jedynie zbadać , czy dokonany przez Sąd I instancji wpis jest zgodny z prawem w kontekście żądania wniosku oraz treści i formy dokumentów stanowiących podstawę zaskarżonego wpisu ( zob. postanowienie Sądu Naj. z dnia 30 września 2008 roku , II CSK 154/08 , Lex nr 548806 oraz postanowienie Sądu Naj. z dnia 17 stycznia 2013 roku , III CSK 81/12 , Lex nr 1288672 ) .
Z powołanym wyżej przepisem w ścisłym związku pozostaje regulacja zawarta wart. 31 i art. 32 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystychi hipotece, która daje podstawę do stwierdzenia , że tylko dokumentem może być wykazane istnienie oraz zmiana stanu prawnego . Oznacza to , że stan prawny nie może wynikać z twierdzeń osób zainteresowanych , lecz musi być udokumentowany ( zob. J. Ignatowicz : Podstawy wpisów do ksiąg wieczystych , Rejent z 1994 roku , Nr 2, str. 9 i nast. ) .
Powyższe regulacje stanowią przeszkodę do prowadzenia przez Sąd II instancji jakiegokolwiek postępowania dowodowego , wykraczającego poza wskazane we wniosku o wpis dokumenty . Sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym ( również Sąd II instancji ) nie jest uprawniony do badania , ani rozstrzygania jakichkolwiek sporów o istnienie lub nieistnienia prawa , zarównow charakterze przesłanki rozstrzygnięcia jak i samego rozstrzygnięcia ( zob. postanowienie Sądu Naj. z dnia  23 lutego 2011 roku , V CSK 235/10 , Lex nr 785890 oraz postanowienie Sądu Naj. z dnia 12 stycznia 2012 roku , IV CSK 250/11, Lex nr 1131134 ) .
Przy uwzględnieniu powyższych uwag stwierdzić trzeba , iż Sąd Okręgowy rozpoznając apelację uczestników obowiązany był jedynie zbadać , czy w oparciuo dokument wskazany we wniosku ( wpisy służebności gruntowej w dawnym wykazie hipotecznym nr(...)gm. kat.Z.) istniała podstawa do dokonania zaskarżonych wpisów .
Wpis do księgi wieczystej może być dokonany na podstawie takiego dokumentu , który świadczy o istnieniu pewnego stanu prawnego nieruchomości , czy też dokumentuje czynność materialnoprawną powodującą powstanie , zmianę lub ustanie prawa podlegającego ujawnieniu w księdze wieczystej ( zob. postanowienie Sądu Naj. z dnia 28 lutego 2013 roku , III CSK 171/12 , Lex nr 1314358 ) .
Takim dokumentem mógł być dawny wykaz hipoteczny nr(...)gm. kat.Z.zawierający wpis służebności gruntowej .
W orzecznictwie nie ma sporu co do tego , że dawna księga wieczysta ( whl ) dokumentująca istnienie pewnego prawa ( w tym przypadku ograniczonegoprawa rzeczowegow postaci służebności gruntowej przechodu , przejazdu i przegonu ) przez sam fakt jej zamknięcia nie traci cech dokumentu i podlega ocenie jako dowód w postępowaniu wieczystoksięgowym . Co więcej uznaje się , że taka księga ma przymiot dokumentu urzędowego w rozumieniu przepisuart. 244 § 1 k.p.c., a więc nie ma wątpliwości , że może stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej ( zob. postanowienie Sądu Naj. z dnia 13 listopada 2003 roku , I CK 238/02 , Lex nr 1129602 ) .
W rozpoznawanym przypadku w oparciu o dawny wykaz hipoteczny oraz zalegające w aktach ksiąg wieczystych dokumenty ( wykazy synchronizacyjne ) nie było również problemów z identyfikacją nieruchomości obciążonej służebnością gruntową oraz nieruchomości władnącej . Wprawdzie doszło do zmiany numeracji działek ( obciążonej i władnącej ) w stosunku do wpisu ujawnionego w dawnym wykazie hipotecznym nr(...), w związku z wprowadzeniem nowej ewidencji gruntów, ale w sprawie nie było sporu co do tego , iż dawnej parceli gruntowej nr(...)
( obciążonej ) odpowiadadziałka ewidencyjna nr (...), zaś dawnej parceli gruntowej nr(...)( władnącej ) odpowiadadziałka ewidencyjna nr (...).
Wszystkie te okoliczności istotne dla dokonania wpisu zgodnego z żądaniem wniosku nie były kwestionowane przez skarżących w złożonej apelacji . Uczestnicy potwierdzali bowiem , że w umowie z dnia 12 października 1972 roku ( która stanowiła podstawę wpisu w lwh(...)gm. kat.Z.) doszło do ustanowienia służebności na rzecz dawnej parceli nr(...), przez parcelę nr(...), która odpowiada obecnejdziałce nr (...).
Uczestnicy upatrywali przeszkód do dokonania wpisu w tym , że dotychczas służebność ta nie była ujawniona w nowo założonej księdze wieczystej , a przede wszystkim od wielu lat służebność ta nie jest już wykonywana .
Z tych powodów nie mogło dojść do odmowy dokonania wpisu .
Brak dotychczasowego ujawnienia służebności wksięgach wieczystych : nr (...)nie dowodzi faktu nieistnienia służebności.
Z kolei podnoszony w apelacji fakt długotrwałego niewykonywania spornej służebności jest okolicznością istotną , bo prowadzi do wygaśnięcia służebności(art. 293 § 1 k.c.) . Ta jednakże okoliczność – z uwagi na omówiony powyżej zakres rozpoznania Sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym – nie mogła być badanaw niniejszym postępowaniu . Uczestnicy mogą rozstrzygnąć spór w tym zakresiew postępowaniu rozpoznawczym ( np. wytaczając powództwo zart. 10 ustawy z dnia6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece) i na tej podstawie usunąć -w ich ocenie – niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym , stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej .
Wskazane w rozważaniach powody zadecydowały , że orzeczono jakw sentencji na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.