Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 283/12
Data wyroku: 2012-07-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Gwidon Jaworski, Wiesław Kosowski, Wojciech Kopczyński
Słowa kluczowe: "Ustawa Lutowa"
Podstawa prawna: art. 8 ustawy z 23.02.1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Sygn. akt: II AKa 283/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lipca 2012 roku

Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący

SSA Wojciech Kopczyński

Sędziowie

SSA Wiesław Kosowski
SSO del. Gwidon Jaworski (spr.)

Protokolant

Magdalena Baryła

przy udzialeProkuratora Prok. Apel. Janusza Konstantego
po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2012 roku sprawy
wnioskodawcyM. Z.
w przedmiocie odszkodowania z tytułu poniesionej szkody wynikłej z wykonania decyzji o internowaniu wydanej przez Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej wK.w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia1981 roku stanu wojennego w Polsce
na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach
z dnia 26 marca 2012 roku, sygn. akt IV Ko 34/11

uchyla wyrok w zaskarżonej części i przekazuje sprawę
Sądowi Okręgowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
II AKa 283/12

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 26 marca 2012 r. w sprawie o sygnaturze IV Ko 34/11 Sąd Okręgowy w Gliwicach zasądził od Skarbu Państwa na rzeczM. Z.synaW.iJ.zd.D.ur. (...)wO., kwotę 27 325 złotych tytułem odszkodowania, za poniesioną szkodę wynikłą z wykonania w okresie od 23.12.1981 r. do 30.04.1982 r. i od 30.08.1982 r. do 17.11.1982 r. decyzji Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej wK., o numerach(...)i(...)o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia prawomocności wyroku, zaś w pozostałej części oddalił wniosek, kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa.

Wyrok ten zaskarżył apelacją pełnomocnik wnioskodawcy, zarzucając mu na mocyart 427 k.p.k.i438 k.p.k.:

1.naruszenie prawa procesowego, polegające na obrazie przepisów:
-art. 4 k.p.k.poprzez nie uwzględnienie okoliczności mających wpływ na rozmiar szkody;
-art. 7 k.p.k.poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dowolne przyjęcie, iż wnioskodawca byłby w stanie zaoszczędzić jedynie 50 % uzyskanego wynagrodzenia, nie starał się o przywrócenie do pracy;
-art. 410 k.p.k.poprzez pominięcie części okoliczności ujawnionych podczas rozprawy tj. faktu, iż wnioskodawca był zmuszony do utrzymywania się ze swoich oszczędności, nie została mu wypłacona 13-ta pensja za 1982 r.;
-art. 170 k.p.k.poprzez oddalenie wniosków dowodowych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (wykazania wysokości szkody), co mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, zwłaszcza na wysokość zasądzonego na rzecz wnioskodawcy odszkodowania;
2.błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia polegający na przyjęciu, iż brak jest związku przyczynowego pomiędzy internowaniem, a szkodą poniesioną przez wnioskodawcę po wyjeździe z Polski 6.06.1983 r. (co miało wpływ na wysokość zasądzonej kwoty).

Stawiając opisane zarzuty pełnomocnik wnioskodawcyM. Z.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie wniosku w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy okazała się w znacznej części zasadna, co spowodowało uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Przechodząc do analizy uchybień stanowiących podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku wskazać należy na wstępie, iż fakt dwukrotnego internowania wnioskodawcyM. Z., na mocy decyzji o internowaniu o numerach(...)i(...)został w sposób bezsporny ustalony. Analizując pisemne motywy zaskarżonego wyroku nie sposób jednak dokonać oceny prawidłowości przyjętego przez Sąd I instancji sposobu wyliczenia szkody, jakiej w wyniku wykonania tychże decyzji doznał wnioskodawca, zaś przedstawiona w nich argumentacja musi budzić zastrzeżenia.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z niewiadomych powodów Sąd wyliczając odszkodowanie za 6-miesięczny okres pozostawania wnioskodawcy bez pracy, przyjął za podstawę swych wyliczeń średnie wynagrodzenie za rok 1982 r. Tymczasem z materiału dowodowego zdaje się wynikać, iż odszkodowanie obejmowało 5 miesięcy roku 1983 i jedynie 1 miesiąc roku 1982 r. W tej sytuacji, Sąd winien opierać się, na kwotach odzwierciedlających rzeczywiste i adekwatne okresy pozostawania wnioskodawcy bez pracy, a nie, w zasadniczej części, wartości średniego wynagrodzenia za rok poprzedni. Okoliczność ta ma o tyle istotne znaczenie, iż przeciętne miesięczne wynagrodzenie wzrosło pomiędzy 1982 i 1983 r. z kwoty 11 631 starych złotych do kwoty 14 475 starych złotych i taką sumę Sąd winien również wziąć za podstawę swych ustaleń. Ponadto obniżenie łącznej sumy odszkodowania o 50 %, ze wskazaniem, iż jedynie taką część wynagrodzenia wnioskodawca byłby w stanie zaoszczędzić jest całkowicie niezrozumiałe. Pisemne uzasadnienie wyroku nie wskazuje żadnych powodów przyjętego przez Sąd I instancji stanowiska. Konsekwencją tego braku jest niemożność odniesienia się przez Sąd Apelacyjny do prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na marginesie jedynie wskazać należy, iż potrącenie z sumy należnego odszkodowania kosztów utrzymania jest zasadne, w przypadku, gdy osoba wnioskodawcy jest pozbawiona wolności, a koszty jej utrzymania ponosi Skarb Państwa (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2000 r., sygn. akt II KKN 479/98, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 15.10.2003 r. sygn. akt II AKa 352/03, opubl. OSA 2004/2/10). W analizowanym stanie faktycznym, jak twierdzi wnioskodawca, w okresie od listopada 1982 r. do czerwca 1983 r. pozostawał na wolności, utrzymując się z oszczędności oraz sumy uzyskanej ze sprzedaży samochodu. Wskazana okoliczność świadczy, iż przyjęty przez Sąd sposób wyliczania szkody, o ile taki faktycznie był powód obniżenia sumy odszkodowania, uznać należy za całkowicie błędny. Odnosząc się w tym miejscu do wadliwości pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wskazać również należy, iż Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się w jego treści do roszczeń odszkodowawczych wnioskodawcy wynikających z pogorszenia jego stanu zdrowia na skutek internowania. Zważywszy na fakt oddalenia wniosku w tej części, pisemne uzasadnienie wyroku nie spełnia warunków, o których mowa wart. 424 k.p.k.
Kolejną kwestią, którą, jak się wydaje, błędnie ustalił Sąd I instancji jest fakt nieodwoływania się przez wnioskodawcę od decyzji wypowiadającej mu umowę o pracę, co wskazywać miało na niezasadność jego roszczeń związanych z utraconymi w dalszych latach zarobkami i świadczeniami socjalnymi (strona 3 uzasadnienia). Jak wynika z dołączonych do apelacji dokumentów, wnioskodawca odwoływał się od tejże decyzji, domagając się przywrócenia do pracy, co nie odniosło jednakże rezultatu.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd Apelacyjny uchylił wyrok w zaskarżonej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, który winien:
- dokonać szczegółowej analizy wysokości zarobków wnioskodawcy przez pryzmat kwoty średniego miesięcznego wynagrodzenia za lata 1982/1983 r. i ustalić, w sposób możliwie precyzyjny, kwotę utraconych przez niego zarobków;
- ustalić okoliczności związane ze złożeniem wniosku o przywrócenie wnioskodawcy do pracy wKWK (...)oraz ocenić ewentualny wpływ tych okoliczności na zasadność roszczeń wnioskodawcy;
- przeanalizować kwestie związane z roszczeniami wnioskodawcy dotyczącymi pogorszenia stanu zdrowia wywołanego internowaniem.
Po przeprowadzeniu wskazanych wyżej dowodów Sąd Okręgowy winien dokonać wszechstronnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w sposób niestanowiący obrazy reguł logicznego rozumowania i zasad doświadczenia życiowego, nie ignorując przy tym sprzeczności istniejących oraz mogących zaistnieć pomiędzy poszczególnymi dowodami.
Ustalając wysokość należnego wnioskodawcy odszkodowania Sąd winien mieć w polu widzenia fakt, iż przepisart. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiegoprzewiduje możliwość dochodzenia odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, wynikłych z wykonania decyzji o internowaniu. W świetle przywołanego przepisu brak jest zatem możliwości dochodzenia roszczeń za inne przejawy represji, które nie pozostawały w bezpośrednim związku z wykonaniem takiej decyzji.
Sąd I Instancji winien również wydane przez siebie orzeczenie uzasadnić w sposób spełniający wymogi, o których mowa wart. 424 k.p.k.Podkreślić przy tym należy, iż niewyjaśnienie przyczyn uzasadniających wydanie orzeczenia lub jego istotnej części może utrudniać, czy też wręcz uniemożliwiać merytoryczną kontrolę tego orzeczenia, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd Apelacyjny nie może bowiem opierać kontroli odwoławczej o domniemania motywów, które powodowały wydanie rozstrzygnięcia określonej treści (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt II AKa 239/11).
Na marginesie powyższych ustaleń wskazać również należy, iż podniesiony przez pełnomocnika wnioskodawcy zarzut nie zasądzenia na rzecz wnioskodawcy równowartości „trzynastki” za 1982 r. jest całkowicie niezasadny. Jak wynika z analizy zaświadczenia o wysokości zarobków zawartej na karcie 128 akt sprawy, wnioskodawcaM. Z.kwestionowane wynagrodzenie otrzymał.
Z powyższych powodów Sąd Apelacyjny uchylił wyrok w zaskarżonej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach.