Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 989/12
Data wyroku: 2013-01-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Madera, Bogumiła Burda, Janina Czyż
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenia Społeczne – Odpowiedzialność Za Zaległości
Podstawa prawna: art. 29 ustawy z 29.8.1997 r. Ordynacja podatkowa

Sygn. akt

III AUa 989/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia9 stycznia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Bogumiła Burda

Sędziowie:

SSA Janina Czyż
SSA Ewa Madera (spr.)

Protokolant

st.sekr.sądowy Anna Budzińska

po rozpoznaniu w dniu9 stycznia 2013 r.
na rozprawie
sprawyz wnioskuM. O.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wJ.
o zapłatę składek
na skutek apelacji obu stron
od wyrokuSądu Okręgowego w Krośnie
z dnia22 maja 2012 r.sygn. aktIV U 519/12

u c h y l a zaskarżony wyrok i znosi postępowanie w całości oraz

u c h y l a poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wJ.z 2 marca 2012 r. i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania bezpośrednio temu organowi rentowemu.

Sygn. akt III AUa 989/12

UZASADNIENIE
Decyzją z 2 marca 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.stwierdził, iżM. O.jako współmałżonek płatnikaC. O.prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą jest odpowiedzialny za jej zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy w okresach wskazanych w decyzji wraz z odsetkamii opłatami dodatkowymi, kosztami upomnienia i kosztami egzekucyjnymi. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy stwierdził, iżC. O.nie dopełniła ustawowego obowiązku opłacania należności z tytułu składek na powyższe ubezpieczenia a za zaległości te odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie również małżonek.
W odwołaniu od powyższej decyzjiM. O.podniósł, iż decyzja została wydana pomimo braku występowania przesłanek ustawowych, zgłaszając równocześnie zarzut przedawnienia wynikający z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany Zakład wniósł o jego oddalenie wskazując tę samą argumentację, która stanowiła podstawę wydania kwestionowanej decyzji.
Po rozpoznaniu odwołania Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie wyrokiem z 22 maja 2012r. w pkt I zmienił zaskarżoną decyzjęw ten sposób, że stwierdził, iżM. O.jako współmałżonek podatnikaC. O.prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą jest odpowiedzialny za jej zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia 2008r. do stycznia 2012r. z odsetkami, dodatkowej opłaty w kwocie 1100 zł, ubezpieczenia zdrowotne za okresy wrzesień 2008r., od grudnia 2008r. do sierpnia 2010r. i od stycznia 2011r. do marca 2011r. wraz z odsetkamiz dodatkową opłatą w kwocie 120 zł, , Fundusz Pracy za okres od stycznia 2008r. do stycznia 2012r. z odsetkami i dodatkową opłatą w kwocie 30 zł, w pkt II - w pozostałej części odwołanie oddalił. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd wskazałart. 24 ust. 5 d ustawy z 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychjako podstawę prawną przyjętego stanowiska.
Powyższy wyrok zaskarżył wnioskodawca oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.( domagając się potraktowania jako apelacji –złożonego wniosku o wykładnię wyroku w sytuacji nieuwzględnienia tego żądania).
M. O.zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj.art. 328 § 2 kpc,art. 233 § 1 kpc, wniósł o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Apelujący podniósł, iż Sąd Okręgowy skupił się jedynie na podniesionym zarzucie przedawnienia roszczenia, nie wyjaśniając z jakich powodów i na jakiej podstawie prawnej nie uwzględnił zgłoszonych zarzutów naruszenia przez pozwany Zakład szeregu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucił natomiast niezgodność sentencji wyroku z jego uzasadnieniem. Postanowieniem z 10 września 2012r. Sąd Okręgowy w Krośnie oddalił wniosek Zakładu o wykładnię wyroku.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacje są o tyle uzasadnione o ile skutkują niezależnie od przedstawionych wniosków, uchylenie kwestionowanego orzeczenia z równoczesnym zniesieniem toczącego się postępowania przed Sądem I instancji oraz uchylenie poprzedzającej go decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Stosownie, bowiem doart. 378§1 kpcSąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, w granicach zaskarżenia zobowiązany jest jednak brać z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
Przyczyny powodujące nieważność postępowania wymieniaart. 379 kpc, który w pkt 5 wskazuje na pozbawienie strony możności obrony swych praw, jako okoliczność powodującą tę nieważność. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy przyjąć, iż taka okoliczność wystąpiła. Stosownie zaś do treściart. 47711kpcstronami w postępowaniu z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych są: ubezpieczony, inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy oraz zainteresowany. Zainteresowanym zaś jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy. Niewezwanie przez sąd zainteresowanych do udziału w sprawie powoduje nieważność postępowania (p. wyrok Sądu Najwyższego 3 października 1996r. II URN 36/96 ,OSNAPiUS 1997r, nr 9, poz. 156). W niniejszej sprawie występuje odpowiedzialność in solidum, gdyż Zakład ma jedną wierzytelność względem obydwu współmałżonków, lecz z dwóch różnych tytułów: świadczenia ubezpieczonego ( art. 26 ustawy Ordynacja podatkowa) oraz świadczenia małżonka (art. 29 Ordynacji podatkowej). Uiszczenie przez jednego z małżonków podatku (składek) skutkować będzie zwolnieniem drugiego z obowiązku świadczenia i nastąpi wygaśnięcie zobowiązania. Do relacji występującymi między dłużnikami odpowiadającymi in solidum, w drodze analogii należy stosować normęart. 366 § 1 kc.Treść stosunku prawnego występującego pomiędzy nimi w procesie oznaczona jest jako współuczestnictwo materialne (art. 72 § 1 pkt 1 kpc). Zatem zaniechanie przez sąd wezwania do udziału w niniejszym postępowaniu dłużnikaC. O., powoduje wskazaną wart. 379 pkt 5w związku zart. 47711§ 2  kpc, nieważność postępowania (p. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 5 października 2006r. III AUa 916/05).
Z tego więc formalnego względu stosownie doart. 378§1 kpcw zw. zart. 386 §2 kpckoniecznym stało się uchylenie wyroku Sądu Okręgowego, przy jednoczesnym zniesieniu dotychczasowego postępowania. Już tylko na marginesie należy zauważyć, iż powołany w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia przepisart. 24 ust. 5 d ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychnie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania. Termin przedawnienia wskazany powyższym uregulowaniem odnosi się bowiem wyłącznie do egzekucji zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności za zaległości i jego upływ nie podlega ocenie w postępowaniu sądowym z odwołania od tej decyzji. Zatem przepis ten aktualizuje się dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, czyli w sytuacji, gdy chodzi o wykonanie zobowiązania wynikającego z prawomocnej decyzji dotyczącej osoby trzeciej (p. wyrok Sądu Najwyższego z 9 czerwca 2011r. sygn. akt II UK 37/10).
W ocenie tut. Sądu uzasadnione było również uchylenie zaskarżonej decyzji. Należy przypomnieć, iż postępowanie sądowe w sprawach ubezpieczeniowych wszczynane jest w związku z odwołaniem złożonym od decyzji organu rentowego. Ma więc ono charakter kontrolny, jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem w aspekcie formalnym i materialnym stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji. Badanie legalności decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. W zaskarżonej decyzji pozwany Zakład stwierdził jedynie, powołując się na przepisy art. 29 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 ustawy systemowej, że wnioskodawca odpowiada za zobowiązania podatnikaC. O.. Tym samym wskazując ogólnie o odpowiedzialności odwołującego, nie podał, że zakres przedmiotowy tej odpowiedzialności ograniczony jest do majątku wspólnego małżonków. Niezrozumiałe jest również sformułowanie zawarte w uzasadnieniu decyzji wskazujące na małą skuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko podatnikowi. Z uzasadnienia nie wynika także, że zobowiązania składkowe powstały w czasie trwania wspólności ustawowej, a więc czy fatycznie w okolicznościach niniejszej sprawy ma zastosowanie art. 29 Ordynacji podatkowej, czy też może art.111 (odpowiedzialność osób trzecich).
Konkludując Sąd Apelacyjny na podstawieart. 47714akpcprzekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu i wydania decyzji spełniającej odpowiednie wymogi pod względem formalnym i merytorycznym. Przeprowadzenie postępowania przy uwzględnieniu powyższych uwag, jego ocena, a następnie wyniki będą mogły stanowić podstawę do prawidłowego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a wydana decyzja, podlegać będzie kontroli sądowej- w sytuacji jej zaskarżenia przez wnioskodawcę. W ewentualnym postępowaniu sądowym obowiązkiem Sądu I instancji, będzie zaś w pierwszej kolejności zawezwanie do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanejC. O..

Z.:
(...)