Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 425/13
Data wyroku: 2013-08-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ireneusz Grodek, Andrzej Szawel
Słowa kluczowe: Dobrowolne Poddanie Się Karze, Grzywna
Podstawa prawna: art. 440 kpk

Sygn. akt IV Ka 425/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 sierpnia 2013 roku.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSA Andrzej Szawel
Sędziowie SO Ireneusz Grodek
p.o. SO Tomasz Ignaczak (spr.)

Protokolant Agnieszka Olczyk

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim Janusza Omyły
po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2013 roku
sprawyP. J.
oskarżonego zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 29 maja 2013 roku     sygn. akt VII K 228/13

na podstawieart. 437 § 2 kpk,art. 440 kpk,art. 438 pkt 1 i 2 kpkuchyla zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonegoP. J.i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim.

Sygn. akt IV Ka 425/13

UZASADNIENIE
OskarżonyP. J.został oskarżony o to, że:

-

w dniu 1 marca 2013 roku na terenie kompleksu leśnego wP.przyul. (...), będąc uprzednio karanym za przestępstwo podobne i w ciągu 5 lat od odbycia za nie kary w wymiarze przekraczającym 6 miesięcy pozbawienia wolności działając wspólnie i w porozumieniu z innym sprawcą ze z góry powziętym zamiarem usiłował dokonać kradzieży drzewa brzozy po wcześniejszym jego wycięciu, łącznej wartości nie mniejszej niż 100 zł. czym działał na szkodę NadleśnictwaP.jednak zamierzonego czynu nie dokonał, gdyż został zatrzymany przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej zP., tj. o czyn zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

Sąd Rejonowy w Piotrkowie Tryb. wyrokiem z dnia 29 maja 2013 roku w sprawie sygn. akt VII K 228/13 uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu i za to:

-

na podstawieart. 14 § 1 kkw zw. zart. 290 § 1 kkwymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;

na podstawieart. 69 § 1 i 2 kki70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat;

na podstawieart. 71 § 1 kkwymierzył oskarżonemu karę 50 stawek dziennych grzywny po 10 zł. stawka;

na podstawieart. 63 § 1 kkzaliczył oskarżonemu na poczet kary grzywny okres zatrzymania w strawie;

na podstawieart. 290 § 2 kkzasądził od oskarżonego na rzecz Lasów Państwowych NadleśnictwaP.Tryb. kwotę 200 zł. tytułem nawiązki;

orzekł o kosztach sądowych.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez prokuratora. Apelacja prokuratora wywiedziona została zart. 425 § 1 kpk,art. 444 kpk,art. 427 § 2 kpkiart. 438 pkt 2 kpk. – skarżąc wyrok Sądu Rejonowego na niekorzyść oskarżonego w części dotyczącej kary. Prokurator zarzucił wyrokowi obrazę przepisów postępowania, tj.art. 335 § 1 kpkw zw. zart. 343 kpkktóra miała wpływ na treść orzeczenia poprzez wymierzenie oskarżonemuP. J.kary i środków probacyjnych w innym rozmiarze niż zostało to ustalone przez strony. W szczególności w uzasadnieniu apelant wskazał, że Sąd Rejonowy orzekł karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, 50 stawek dziennych grzywny, warunkowo zawiesił wykonania kary pozbawienia wolności na okres 2 lat. Tymczasem strony uzgodniły w trybie art.. 335§ 1 kpkco do oskarżonegoP. J.karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 70 stawek dziennych grzywny i orzeczenie 3 - letniego okresu próby.
W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemuP. J.kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 70 stawek dziennych grzywny i orzeczenie 3 letniego okresu próby, a w pozostałym zakresie o utrzymanie wyroku w mocy.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja prokuratora była o tyle zasadna, że w wyniku jej rozpoznania zaszła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W przedmiotowej sprawie oskarżony został skazany w trybieart. 335 kpk– na posiedzeniu. Sąd w wyroku orzekł jednak inny wymiar kary i inny kształt środka probacyjnego, niż zostało to ustalone miedzy oskarżonym a prokuratorem. W dodatku, Sąd nie wezwał stron do ewentualnej modyfikacji wniosku na posiedzeniu.
W szczególności:

-

we wniosku strony uzgodniły karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a Sąd wymierzył karę 6 miesięcy pozbawiania wolności;

we wniosku strony uzgodniły warunkowe zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności na okres próby 3 lat, a Sąd orzekł 2 – letni okres próby;

we wniosku strony uzgodniły wysokość grzywny na 70 stawek, a Sąd wymierzył oskarżonemu 50 stawek grzywny.

Orzeczenie to jest sprzeczne z treścią porozumienia zawartego przez strony w trybieart. 335 kpk, zatem Sąd Rejonowy chcąc orzec karę w innym rozmiarze powinien skierować sprawę na rozprawę, a nie wyrokować na posiedzeniu ( ewentualnie na posiedzeniu za zgodą stron modyfikować ten wniosek).
Gdyby uchybienia proceduralne ograniczały się jedynie do w/w, to Sąd odwoławczy mógłby próbować „ratować” zaskarżony wyrok i zgodnie z wnioskiem apelanta wydać orzeczenie reformatoryjne.Niestety, ale z uwagi na inne uchybienia dostrzeżone z urzędu Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim musiał zaskarżony wyrok uchylić w trybieart. 440 kpk.Niezależnie bowiem od powyższych uchybień formalnych zaskarżony wyrok i tak nie mógłby się ostać, a to z uwagi na brak spełnienia podstawowej przesłanki zart. 335 kpk- mianowicie zaproponowanie w nim niewłaściwej, naruszającej prawo karne materialne, kwalifikacji prawnej czynu, a także z uwagi na błędną podstawę prawną orzeczonej przez Sąd Rejonowy grzywny.
Po pierwsze, Sąd Rejonowy błędnie zakalikował ( w ślad za błędną kwalifikacją zaproponowaną przez prokuratora ) czyn oskarżonego zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk. Tymczasemartykuł 290 § 1 kkokreśla w istociekaralną postać przygotowania do kradzieży, na co wskazuje zawarte w tym przepisie określenie celu dokonywanego przez sprawcę wyrębu drzewa. Oczywiste jest, żeczynności przygotowawcze do dokonania zaboru zostają pochłonięte przez sam zabór( w tym również popełniony w formie stadialnej usiłowania) - z tego powodu sprawca wyrębu drzewa w lesie, który dokonał ( lub usiłował dokonać) zaboru uprzednio wyrąbanego przez siebie drzewa, nie odpowiada zart. 290 § 1kk, ale zart. 278 § 1kk, ewentualnie zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kk(zob. wyr. SN z 9.4.1997 r.,III KKN 241/96, OSP 1998, Nr 5, poz. 95). W takim wypadku i tak możliwe będzie orzeczenie środka karnego w postaci nawiązki (art. 290 § 2kk). Również w doktrynie prawa karnego ugruntowany jest pogląd, że jeżeli sprawca po dokonaniu wyrębu drzewa w lesie następnie je kradnie ( bądź usiłuje je ukraść) - odpowiada już za przestępstwo określone w innych przepisach, gdyżwyrąbanie drzewa stanowiło tylko czynność przygotowawczą do innego przestępstwa(por.Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do artykułów 222–316. Tom IIpod red. prof. dr hab. Andrzej Wąsek, red. prof. dr hab. Robert Zabłocki, Rok wydania: 2010, Wydawnictwo: C.H.Beck, Wydanie: 4). W niniejszej sprawie oskarżeni najpierw drzewo wycięli, a potem usiłowali je ukraść. Dlatego czyn oskarżonegoP. J.powinien być zakwalifikowany zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk.
Po drugie, kara grzywny wymierzona oskarżonemu nie mogła być orzekana na podstawieart. 71 § 1 kk, tylko naart. 33 § 2 kk, albowiem sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Grzywny zart. 71 § 1 kknie orzeka się, jeżeli można ją wymierzyć na innej podstawie, co wprost wynika z treści tego przepisu.
Zatem oskarżonemu powinna być wymierzona kara grzywny na podstawieart. 33 § 2 kk, co ma duże znaczenie z uwagi na istotne różnice miedzy charakterem grzywny orzekanej obok pozbawienia wolności w trybieart. 33 § 2 kka charakterem grzywny orzekanej na podstawieart. 71 § 1 kk. Kara grzywny zart. 71 § 1 kkma charakter jedynie akcesoryjny, nie wykonuje się jej w razie zarządzenia wykonania kary pozbawiania wolności ( a jeżeli sprawca przed zarządzeniem wykonania kary pozbawiania wolności taką grzywnę uiści, to kara pozbawienia wolności ulega skróceniu o ilość dni odpowiadającą ilości stawek dziennych grzywny). Natomiast karę grzywny zart. 33 § 2 kkwykonuje się niezależnie od wykonywania kary pozbawienia wolności. Ponadto z wymierzeniem kary grzywny zart. 33 § 2 kk( a więc obok pozbawienia wolności) wiąże się dwukrotnie wyższa opłata niż z karą grzywny orzeczoną na podstawieart. 71 § 1 kk(art. 3 ust 1 i 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnychtekst jednolity: Dz. U. Nr 49, poz. 223 z 1983r. z późniejszymi zmianami). Kara grzywny zart. 33 § 2 kkma zatem surowszy charakter i jest bardziej dolegliwa dla sprawcy – w niniejszej sprawie oskarżeni uzyskali zatem od Sądu Rejonowego nieuzasadnioną premię.
Podsumowując - Sąd Rejonowy dopuścił się obrazy prawa karnego procesowego i obrazy prawa karnego materialnego mających istotny wpływ na treść wyroku.
Co do obrazy prawa procesowego– Sąd Rejonowy powinien w trybieart. 343 § 7 kpkskierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych ( czyli na rozprawie ) i to nie tylko z powodu orzeczenia innego wymiaru kary i kształtu środka probacyjnego zaproponowanych we wniosku ( bo te kwestie można było jeszcze za zgodą stron próbować zmienić na posiedzeniu – do czego bynajmniej w tej sprawie nie doszło, a ponadto uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje, że była to omyłka Sądu), ale również dlatego, żez uwagi na wadliwą kwalifikację prawną zaproponowaną przez prokuratora od początku nie było podstaw do uwzględnienia tego wniosku.Niewykorzystanie przez Sąd Rejonowy przysługujących mu uprawnień zainicjowania zmiany wadliwego wniosku przez prokuratora i rozpoznanie wniosku, mimo braku podstaw do jego uwzględnienia na posiedzeniu, zamiast skierowania sprawy na rozprawę w celu rozpoznania jej na zasadach ogólnych stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego określonych wart. 343 § 7 kpkw zw. zart. 335 § 1 kpk. Tak czyniąc Sąd I instancji dopuścił się rażącej obrazy przytoczonych przepisów prawa procesowego, które to naruszenie z uwagi na swój istotny charakter, miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
Już samo to uchybienie powodowałoby konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Podzielany przez Sąd Okręgowy pogląd o konieczności uchylania sprawy do ponownego rozpoznania w razie wydania wyroku na posiedzeniu z naruszeniem dyspozycjiart. 343 § 7 kpkw zw. zart. 335 kpkbył już wielokrotnie wyrażany zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2005 r., I KZP 10/05, OSNKW 2005 r., z. 4, poz. 42; wyroki Sądu Najwyższego z: 9 listopada 2005 r., V KK 296/05, i 9 grudnia 2005 r., KK 25/05, OSNKW 2006 r., z. 6, poz. 20 orazT. G., Wydanie wyroku na posiedzeniu w znowelizowanej procedurze karnej,PS2003, nr 9, s. 22-24;K. L.,R.sądu w konsensualnym zakończeniu procesu karnego, Prok. i Pr. 2004 r., Nr 4, poz. 143).
Co do obrazy prawa karnego materialnegomającej wpływ na treść wyroku, Sąd Rejonowy:

-

błędnie zakwalifikował przypisany oskarżonemu czyn, co przełożyło się również na błędną podstawę prawną wymiaru kary pozbawienia wolności;

przyjął błędną podstawę prawną kary grzywny, co również ma istotne znaczenie z uwagi na inny stopień dolegliwości grzywien orzekanych na różnych podstawach ( było to powyżej omawiane).

Ponadto błąd co do podstawy prawnej kary grzywny spowodował błędne ( zniżone ) wyliczenie opłaty karnej.
Na domiar złego profesjonalny apelant w apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego nie zauważył w/w uchybień prawa karnego materialnego ( podniósł jedynie kwestie wymierzenia nie uzgodnionej w trybieart. 335 kpkkary) i nie wniósł w tym przedmiocie żadnego zarzutu.
Zgodne zart. 440 kpkjeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono zmianie na korzyść oskarżonegoalbouchyleniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. W takiej sytuacji procesowej ( zmiana na niekorzyść przy braku zarzutu w apelacji pochodzącej od profesjonalisty) Sąd odwoławczy nie może zmienić wyroku (bo nie ma takich zarzutów apelacyjnych, treścią których w przypadku apelacji prokuratora wniesionej na niekorzyść oskarżonego jest związany – videart. 434 § 1zd. IIkpk) ale może zaskarżony wyrok uchylić na podstawieart. 440 kpk( bo w tym trybie Sąd pierwszej instancji orzekający ponownie nie będzie związany treścią zarzutów prokuratora w zakresie, w jakim nastąpi „przełamanie apelacji” ).
Utrzymanie ( nawet po ewentualnej zmianie polegającej na skorygowaniu kary tak, aby była ona zgodna z wnioskiem zart. 335 kpk) zaskarżonego wyroku byłoby rażąco niesprawiedliwe – albowiem oznaczałoby utrzymanie w mocy wyroku skazującego za czyn, którego kwalifikacja narusza normy prawa karnego materialnego oraz nieuzasadnione premiowanie sprawcy polegające na wymierzeniu mu łagodniejszej w skutkach ( bo akcesoryjnej ) grzywny zart. 71 § 1 kkw miejsce surowszej w skutkach grzywny orzekanej na podstawieart. 33 § 2 kk, a w konsekwencji także wymierzenie mu zaniżonej opłaty karnej.
Dlatego Sąd Okręgowy musiał zaskarżony wyrok uchylić i przekazać tą sprawę do ponownego rozpoznania. Co do kwestii właściwej kwalifikacji prawnej czynu i właściwej podstawy prawnej kary grzywny ( i związanej z nią opłaty) uchylenie wyroku nastąpiło w trybieart. 440 kpk.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Rejonowy:

-

rozważy skierowanie sprawy na rozprawę w trybieart. 343 § 7 kpk( co prawda korekta kwalifikacji prawnej czynu może nastąpić na posiedzeniu, ale wówczas wymaga zgody stron, a co za tym idzie obecności oskarżonego. Tymczasem jak dotąd nie stawiał się on ani na posiedzenie przed Sądem Rejonowym ani na rozprawę apelacyjną – dlatego taktycznie lepiej będzie od razu wyznaczyć rozprawę, dzięki temu, że sprawa rozpoznawana jest w trybie uproszczonym nieobecność oskarżonego nie zatamuje jej biegu);

rozważy zmianę kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu naart. 13 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk;

jeżeli dojdzie do orzekania kary grzywny obok kary pozbawienia wolności to orzeknie ją na podstawieart. 33 § 2 kk;

przy wyrokowaniu w trybieart. 335 kpkna posiedzeniu będzie pamiętał, że ewentualna zmiana wysokości kar może nastąpić tylko za zgodą stron. Jeżeli dojdzie do wyrokowania na rozprawie ( co wydaję się z w/w przyczyn sensowniejsze), nie będzie związany stanowiskiem stron, ale będzie pamiętał, że przełamanie apelacji prokuratora w trybieart. 440 kpknastąpiło jedynie co do kwalifikacji prawnej czynu i podstawy prawnej kary grzywny a także zwianej z tym opłaty, co oznacza, że górną granicę surowości kar i środków probacyjnych wyznacza wniosek prokuratora zawarty w apelacji ( zakaz reformationis in peius).

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku.