Sąd Rejonowy w Zgorzelcu
IV Wydział Pracy
Sygnatura akt: IV P 103/12
Data wyroku: 2013-02-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Danuta Kaczerewska, Halina Trzyna, Zbigniew Kozłowski

Sygnatura akt IVP 103/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Z., dnia 14-02-2013 r.
Sąd Rejonowy w Zgorzelcu IV Wydział Pracy w następującym składzie:
Przewodniczący:SSR Danuta Kaczerewska
Ławnicy:H. T.,Z. K.
Protokolant:  Agnieszka Kowalska
po rozpoznaniu w dniu 14-02-2013 r. w Zgorzelcu
sprawy
z powództwaM. S.
przeciwkoA. M.prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwąA. M.wS.
o ustalenie istnienia stosunku pracy

I
ustala, że powódkęM. S.oraz pozwanegoA. M.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwąA. M.wS.łączył stosunek pracy w okresie od dnia 26 września 2010r. do dnia 30 czerwca 2011r. oraz od dnia 1 września 2011r. do dnia 12 grudnia 2011r. oparty na podstawie umów o pracę zawartych na czas określony w okresach:

- od dnia 26 września 2010r. do dnia 30 września 2010r.,
- od dnia 1 października 2010r. do 31 października 2010r.,
- od dnia 1 listopada 2010r. do dnia 30 listopada 2010r.,
- od dnia 1 grudnia 2010r. do dnia 31 grudnia 2010r.,
- od dnia 1 stycznia 2011r. do dnia 31 stycznia 2011r.,
- od dnia 1 lutego 2011r. do dnia 28 lutego 2011r.,
- od dnia 1 marca 2011r. do dnia 31 marca 2011r.,
- od dnia 1 kwietnia 2011r. do dnia 30 kwietnia 2011r.,
- od dnia 1 maja do dnia 31 maja 2011r.,
- od dnia 1 czerwca 2011r. do dnia 30 czerwca 2011r.,
- od dnia 1 września 2011r. do dnia 30 września 2011r.,
- od dnia 1 października 2011r. do dnia 31 października 2011r.,
- od dnia 1 listopada 2011r. do dnia 30 listopada 2011r.,
- od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 12 grudnia 2011r.,
II. zasądza od strony pozwanejA. M.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwąA. M.wS.na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Rejonowy w Zgorzelcu kwotę 581 zł tytułem opłaty sądowej (art.113.1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

IV P 103/12

UZASADNIENIE
Powódka-M. S.w pozwie skierowanym przeciwko stronie pozwanej-A. M.A. M.wS., a sprecyzowanym na rozprawie w dniu 11.12.2012r /k-58 akt/ domagała się ustalenia istnienia stosunku pracy w okresie od 26.09.2010r. do dnia 12.12.2011r. W uzasadnieniu swojego stanowiska podała, że o wolnym etacie u pozwanego dowiedziała się w Powiatowym Urzędzie Pracy. W dniu 26.09.2010r. została przyjęta do pracy przez pozwanego i sądziła, że zatrudniona została na podstawie umowy o pracę. Przy odbiorze wynagrodzenia za pierwszy miesiąc pracy okazało się ,że została zatrudniona na podstawie umowy zlecenia. W okresie świadczenia pracy nie otrzymała od pracodawcy kopii umów zlecenia. W lipcu i sierpniu 2011r. nie świadczyła pracy u pozwanego z powodu choroby, natomiast od 2.09.2011r pozwany ponownie przyjął ją do pracy na takich samych warunkach i pracę świadczyła do dnia 12.12.2011r.Dodała, że do jej obowiązków należała obsługa stacji paliw, sprzedaż oleju opałowego, butli z gazem, obsługa sklepu z artykułami motoryzacyjnymi, spożywczymi, monopolowymi, papierosami i gazetami, obsługa punktuL.. Pracę wykonywała osobiście, w systemie zmianowym zgodnie ze sporządzanymi przez kierownika grafikami służb w ustalonych godzinach tj. I zmiana od 6 do 14 , zaś II zmiana od 14 do 22.. Na danej zmianie pracował jeden pracownik. Codziennie podpisywała listę obecności. Jej wynagrodzenie wynosiło początkowo 930 zł a potem 945zł netto, natomiast z zaświadczeń jakie wydał jej pracodawca wynikało, że jej wynagrodzenie wynosiło 693 zł. Dodała, że była odpowiedzialna za paliwo jak i towar znajdujący się na sklepie. Co miesiąc sporządzana była inwentaryzacja i w przypadku niedoborów kwoty niedoboru były potrącane z wynagrodzenia. Wielokrotnie zwracała się do pracodawcy z prośbą ,by zatrudnił ja na umowę o pracę, ale pracodawca twierdził, że mu się to nie opłaca i jeżeli jej się nie podoba, to na jej miejsce jest kilku chętnych /k-2-3 akt/.

Strona pozwana-A. M.-A. M.w odpowiedzi na pozew podała, że powódka od początku wiedziała, że będzie zatrudniona podstawie umowy zlecenia i zgadzała się na takie warunki. W trakcie wykonywania zlecenia podpisywała kolejne umowy świadomie i bez przymusu. W lipcu 2011r. nie stawiła się w Firmie i nie podjęła umowy zlecenia w związku z czym została wyrejestrowana z ubezpieczenia społecznego. Potem okazało się, że miała awanturę z mężem i musiała skorzystać ze zwolnienia lekarskiego , gdyż została pobita przez męża. Potem ponownie prosiła o zatrudnienie i została zatrudniona na takich samych warunkach. Do obowiązków powódki jako sprzedawcy-kasjera należała sprzedaż artykułów znajdujących się na stacji paliw, zaś po zakończeniu pracy kasjer rozliczał się z utargu i robił porządki w miejscu pracy .Grafiki służb kasjerzy ustalali w uzgodnieniu ze sobą i jak mieli potrzeby, to istniała możliwość zamiany służb bez ingerencji właściciela/k-23-24 akt/.

Sąd ustalił, że:

Powódka-M. S.była zatrudniona u strony pozwanej od dnia 26.09.2010r. na podstawie umów zlecenia zawieranych na okres jednego miesiąca do dnia 30.06.2011r i następnie od dnia 1.09.2011r.do dnia 12.12.2011r.-na stanowisku kasjera- sprzedawcy na stacji paliw wS.. Zgodnie z umowami zlecenia wynagrodzenie powódki ustalone zostało na kwotę 658zł – do dnia 31.12.2010r, zaś od dnia 1.01.2011r. na kwotę 693zł./ umowy zlecenia na k-28-54 akt/. W rzeczywistości wynagrodzenie powódki było wyższe i powódka kwitowała odbiór wynagrodzenia na dowodzie wypłaty KW na kwotę 945 zł netto z tym ,że od tej kwoty potrącano powódce ewentualne niedobory wynikające z miesięcznych inwentaryzacji/ k98-104akt/. W miesiącu lipcu i sierpniu 2011r. powódka nie świadczyła pracy z powodu choroby i problemów rodzinnych. W tym okresie ,co jest bezsporne, nie zostały zawarte z powódką umowy zlecenia./ zeznania powódkiM. S.na k-58 akt, k-113 akt, zeznania pozwanegoA. M.k-113-114 akt/. Każda z umów zlecenia na następny miesiąc zawierana była przy odbiorze wynagrodzenia przez powódkę za miesiąc poprzedni .Co prawda powódka twierdziła, że umowy zlecenia podpisała dopiero po zakończeniu zatrudnienia, jednakże z uwagi na to, że na umowach zlecenia brak jest daty przy podpisach powódki- trudno przyjąć , że twierdzenia powódki w tym zakresie są prawdziwe/ zeznania świadkaE. W.k-90, zeznania powódki na k-58-59 akt, umowy zlecenia na k-28-55 akt, oryginały umów w zał. do akt/. Powódce na podstawie tych comiesięcznych umów zlecenia każdorazowo powierzano takie samo stanowisko tj. kasjer- sprzedawca. Pracę wykonywała osobiście, zaś jej stałym miejscem pracy była stacja paliw wS./ umowy zlecenia na k- 28-55 akt, oraz oryginały umów w zał.do akt/. Powódka swoje czynności wykonywała w systemie zmianowym- od godz. 6 do 14 lub od godz. 14 do 22 zgodnie z miesięcznym grafikiem służb ustalanych przez kierownika stacji paliwK. G.. Istniała możliwość zamiany służby pomiędzy zatrudnionymi osobami w uzgodnieniu z kierownikiem stacji, który nanosił stosowne zmiany w grafikach .Powódka podpisywała listy płac i wykonywała polecenia służbowe kierownika stacji paliw/ zeznania świadków:K. G.k-112 akt,K. T.k-89-90 akt, zeznania powódkiM. S.k-58-59 akt i k- 113 akt, grafiki sporządzane przez kierownika stacji na k- 81-85 akt/. Na podstawie grafików sporządzanych przez kierownika stacji oraz podpisanych list obecności księgowa sporządzała dodatkowy grafik dla celów księgowych/ zeznania świadkaE. W.k-90 akt, grafiki służb na k-65-80 akt/. Na stacji paliw na stanowisku kasjera sprzedawcy zatrudnione przeważnie były trzy osoby- w okresie spornym- powódka,K. T.oraz syn pozwanegoK. G., który pełnił również funkcję kierownika stacji. TylkoK. G.miał zawartą umowę o pracę/ zeznania świadkaK. G., zeznania pozwanegoA. M.k-113-114 akt/. Do obowiązków kasjera –sprzedawcy należała sprzedaż paliwa, artykułów spożywczych, motoryzacyjnych i innych znajdujących się na terenie stacji, totalizatora sportowego, obsługa kasy, rozliczanie się z utargów, wykładanie towaru oraz wykonywanie innych poleceń służbowych wydawanych przez kierownika.(...)stacji paliw na każdej zmianie była jednoosobowa/ zeznania świadkaK. G.k- 112, zeznania świadkaK. T.k- 89-90 akt/. Co miesiąc były przeprowadzane inwentaryzacje. Z wynagrodzenia powódki były potrącane kwoty ewentualnych niedoborów/ zeznania powódkiM. S.na k- 113 akt, dowody wypłat wynagrodzenia z potrąceniami k-98-104 akt/.

Sąd zważył, co następuje:
W rozpatrywanej sprawie okolicznością wymagającą wyjaśnienia, było ustalenie charakteru stosunku prawnego łączącego powódkę ze stroną pozwaną od 26 września 2010r do 12 grudnia 2011r.
Zgodnie zart.22§1 kodeksu pracyprzez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Cytowany wyżej przepisart.22§1 kpwskazuje na najważniejsze cechy stosunku pracy , a mianowicie, że: jest to stosunek dobrowolny, wzajemny, wynika z niego obowiązek osobistego świadczenia pracy, ma charakter odpłatny, praca w jego ramach jest wykonywana pod kierownictwem pracodawcy ,charakteryzuje go ciągłość świadczenia pracy oraz jest to stosunek starannego działania na ryzyko pracodawcy. Inaczej mówiąc, stosunek pracy jest dobrowolnym stosunkiem prawnym o charakterze zobowiązaniowym, zachodzącym pomiędzy dwoma podmiotami, z których jeden zwany pracownikiem obowiązany jest świadczyć osobiście i w sposób ciągły, powtarzający się, na rzecz i pod kierownictwem drugiego podmiotu zwanego pracodawcą, pracę określonego rodzaju oraz w miejscu czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca zatrudniać pracownika za wynagrodzeniem. O ustaleniu charakteru umowy o świadczenie pracy nie może przesądzać jednoznacznie jeden jej element, ale całokształt okoliczności faktycznych /por.np.wyrok SN z dn.7.10.2009r III PK 38/09/. Należy również podkreślić, żeart.22§1 kpnie stwarza domniemania zawarcia umowy o pracę. O kwalifikacji stosunku prawnego jako stosunku pracy decyduje przede wszystkim sposób wykonywania zatrudnienia. Sąd zważył, że cechą umowy o pracę jest jej wykonywanie pod kierownictwem pracodawcy tj. pracy podporządkowanej. Ta cecha ma charakter konstrukcyjny dla istnienia stosunku pracy. Dla stwierdzenia, że występuje ona w treści stosunku pracy z reguły wskazuje się na takie elementy jak: określony czas i miejsce wykonywania czynności, podpisywanie listy obecności, podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy oraz obowiązek przestrzegania norm pracy, obowiązek wykonywania poleceń przełożonych, wykonywania pracy zmianowej i stała dyspozycyjność, dokładne określenie miejsca i czasu realizacji powierzonego zadania oraz ich wykonywanie pod nadzorem kierownika, ciągłość świadczenia pracy. Zatrudnienie zaś w wyżej określonych warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy- bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy i nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w przepisachart.22§1kpiart.22§12kp. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd musiał ustalić, czy powódka wykonywała pracę w warunkach określonych wart.22§1 kp, pomimo, że zawierane z nią były umowy zlecenia, czy też świadczyła pracę w ramach stosunku cywilnoprawnego, który nie zawierał podstawowych elementów charakterystycznych dla stosunku pracy. Sad zważył, że nazwanie umowy przez strony „umową zlecenia” nie stanowi przeszkody do jej zakwalifikowania jako umowy o pracę ,o ile spełnione zostaną przesłanki określone wart. 22§1 kp/ por. np.wyrok Sadu Najwyższego z dnia25.04.1997r. II UKN 67/97 OSNAP 1998/2/57. W rozpatrywanej sprawie bezspornym było, że z powódkąM. S.od września 2010r do grudnia 2011r. były zawierane w sposób ciągły umowy nazywane zleceniem, na podstawie których powierzano powódce stanowisko kasjera- sprzedawcy .Charakter stosunku prawnego łączącego strony, pomimo nazwy „zlecenie”, zawierał jednak podstawowe elementy charakterystyczne dla stosunku pracy, a mianowicie podporządkowanie co do czasu, miejsca i sposobu wykonywania pracy oraz wymogu jej osobistego świadczenia jak również odpłatność. Powódka ,co jest w sprawie bezsporne, świadczyła pracę osobiście, w systemie 2- zmianowym zgodnie z ustalonym przez przełożonego grafikiem służb w godzinach od godz. 6 rano do 14 lub od godz. 14 do 22. Do jej obowiązków należało otwierania i zamykanie po zmianie stacji, sprzedaż paliwa, artykułów znajdujących się na stacji/motoryzacyjnych, spożywczych ,prasa, papierosy i inne/, obsługa kasy, rozliczanie się z utargów, obsługa totalizatora sportowego. Praktycznie więc biorąc, powódka pozostawała w ciągłej dyspozycji pracodawcy i wykonywała jednoosobowo na zmianie czynności kasjera- sprzedawcy. Przesłuchani na tę okoliczność świadkowieK. T.,K.M.-G.jednoznacznie potwierdzili wyżej wskazane warunki ,czas pracy i sposób wykonywania przez powódkę czynności kasjera- sprzedawcy. Sad zważył, ze powódka nie mogła zmieniać godzin otwarcia i zamykania stacji paliw , czas jej pracy i system zmianowy był ustalony przez pracodawcę. Również ustalone przez pracodawcę było miejsce pracy jak i zadania które powódka miała wykonywać na stacji paliw. Ponadto obowiązek rozliczania się z utargów ,przeprowadzanie inwentaryzacji i obciążanie powódki niedoborami kasowymi świadczą ,że podlegała ona pracowniczej odpowiedzialności materialnej za mienie powierzone. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7.04.99r. /I PKN 642/98(...)/ wskazał, że nazwa umowy nie ma znaczenia, jeżeli nawiązany stosunek prawny wykazuje cechy wskazane wart.22 §1kp. Natomiast w wyroku z dnia 9.02.99r./I PKN 562/98 OSNAP 2000/8/312 SN jednoznacznie stwierdził, że jeżeli w stosunku łączącym strony występują istotne elementy umowy o pracę- to odmienna jego ocena naruszaart.22§1 i §11kp. Ponadto w wyroku z dnia 11.09.97r./I PKN 267/97 OSNAP 1998/13/392/ Sad Najwyższy wskazał, że o tym, iż zatrudnienie było w ramach stosunku pracy a nie umowy cywilnoprawnej świadczy wykonywanie pracy zmianowej/ jak w przypadku powódki/, dyspozycyjność i podporządkowanie pracodawcy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że powódka świadczyła pracę osobiście, odpłatnie, w systemie personalnego i organizacyjnego podporządkowania, w sposób ciągły i na ryzyko zatrudniającego jąA. M.. Elementy powyższe z mocy uregulowań ustawowych jak i przyjęte w praktyce orzeczniczej wykładni stanu prawnego wynikającego z tych unormowań, definiują i to niezależnie od woli stron, prawne pojęcie umowy o pracę. Z tych względów Sąd uznał, że strony łączył stosunek pracy w okresie od 26.09.2010r. do 30.06.2011r. oraz od dnia 1.09.2011r. do dnia 12.12.2011r. oparty na podstawie umów o prace zawartych na czas określony. Z uwagi na to, żeustawa z dnia 1.07.2009r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców, która obowiązywała do dnia 31.12.2011r. wart.13dopuszczała zawieranie umów na czas określony bez względu na ich ilość, byle tylko łączny okres przepracowany na tych umowach nie przekroczył 24 miesięcy- w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania przepisówart.251kp, bowiem czas przepracowany przez powódkę na podstawie umów terminowych wynosił ok.14 miesięcy.

O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art.113.1 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sadowych w sprawach cywilnych.
Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w sentencji.