Sąd Apelacyjny w Gdańsku
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 889/12
Data wyroku: 2012-12-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Włodzimierz Gawrylczyk, Ewa Tomaszewska, Jacek Grela
Słowa kluczowe: Oświadczenie Woli
Podstawa prawna: art 64 kc orzeczenie sądu zastepujace oświadczenie woli

Sygn. akt V ACa 889/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 grudnia 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Włodzimierz Gawrylczyk

Sędziowie:

SA Jacek Grela (spr.)
SO del. Ewa Tomaszewska

Protokolant:

sekretarz sądowy Marta Zaborska

po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwaR. S.,M. S.i

A. S.
przeciwkoS. P.,I. P.,P. P.iD. P.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli
na skutek apelacji pozwanych
od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy
z dnia 6 czerwca 2012 r. sygn. akt I C 517/11

I
oddala apelację;

II
zasądza solidarnie od pozwanych na rzecz powódkiR. S.kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Na oryginale właściwe podpisy

Sygn.akt V ACa 889/12

UZASADNIENIE
W dniu 24 marca 2011 r. wpłynął do Sądu pozew(...)iA. S.o zasądzenie solidarnie od(...),I. P.,P. P.iD. P.kwoty6.853.970 zł.
PowódM. S. (1)wskazał, iż w dniu 21 listopada 2006 r. aktemnotarialnym repertorium A(...)sporządzonym w Kancelarii Notarialnej(...)przed notariuszemE. P.sprzedał pozwanym załączną kwotę 5 070 000 zł. nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy weW., VIWydział Ksiąg Wieczystych prowadziłksięgę wieczystą KW (...), obciążonąhipotekami na rzecz kilku wierzycieli. Pozwani zobowiązali się w zakresie kwoty 4970 000 zł. przejąć do osobistej solidarnej odpowiedzialności zadłużenie obciążającenieruchomość i spłacić je na warunkach uzgodnionych z wierzycielami.
Powodowie wskazali, że powódkaA. S.na podstawieart. 509 par. 2kcnabyła wierzytelności wraz z ustanowionymi na ich zabezpieczenie hipotekami nanieruchomości i ujawniła swoje prawa w księgach wieczystych , w związku z czymdomaga się od pozwanych zapłaty kwoty 4 970 000 zł. wraz z kapitalizowanymiodsetkami od kwoty głównej od dnia 23 marca 2008 r. do dnia wytoczeniapowództwa, w kwocie 1 883 970 zł.
Powodowie wskazali, że pozwani nie dokonali zapłaty powodowiM. S.ani wierzycielom hipotecznym lub powódce(...)jakiejkolwiek kwoty z tytułu wskazanej w umowie reszty ceny sprzedaży wkwocie 4 970 000 zł., pomimo kierowanych w stosunku do nich wezwań pisemnych.Będąca przedmiotem sprzedaży nieruchomość została pozwanym wydana jeszczeprzed zawarciem umowy sprzedaży.
Powodowie wskazali, że w zawartej umowie sprzedaży strony zastrzegły spełnienieświadczenia na rzecz osoby trzeciej w rozumieniuart. 393 kcto jest wierzycielahipotecznego nabytej przez pozwanych nieruchomości. Ponadto sprzedający wskazał
kupującemu odbiorcę należnej sprzedającemu części ceny sprzedaży w osobiewierzycieli hipotecznych.
Powodowie wskazali, że umowa sprzedaży pomimo niewywiązania się przezpozwanych z jej warunków, nie została przez strony umowy rozwiązana i żadna zestron nie kwestionowała jej ważności. Ponadto pozwani są zobowiązani do zapłatyodsetek ustawowych, naliczonych od dnia następnego od dnia zawarcia umowysprzedaży tj. od 23 marca 2008 r.
W odpowiedzi na pozew złożonej w dniu 07 listopada 2011 r. pozwana(...)iD. P.wnieśli o oddalenie powództwa.
Pozwani podnieśli, że będąca przedmiotem sprzedaży nieruchomość nie została(...)w całości wydana kupującym,ponieważ jego część jest wydzierżawiona przez pierwszego właścicielafirmie (...). z o.o. wW., a takżefirmie (...). Wskazali, że opłacają podatki rolnez całego gospodarstwa. Oświadczyli, że gospodarstwo kupili w dobrej wierze i nieprzeszkadzali w prowadzonej z niego egzekucji komorniczej.
Na rozprawie wskazali także, że nie spłacili wierzycieli hipotecznych, albowiemwskutek prowadzonej egzekucji i przybicia, nie wiedzieli komu przypadnienieruchomość. PozwanyD. P.stwierdził nadto, iż nawet w chwiliwyrokowania w niniejszej sprawie nie posiadałby dostatecznej kwoty pieniędzy, abyte wierzytelności spłacić.
W dniu 23 stycznia 2012 r. powód dokonał zmiany wniesionego powództwa ozapłatę w ten sposób, że w miejsce roszczenia o zapłatę na rzecz powódki(...)reszty ceny sprzedaży wniósł o:

1
zobowiązanie pozwanychS.iI.małżonkówP.do złożeniaoświadczenia woli, że przenoszą na rzecz powodówR.iM.(...), do ich majątku objętego wspólnością małżeńską umownie rozszerzoną,prawo własności nieruchomości rolnej położonej wS.P.,F.oznaczonej jako numerdziałki (...)o łącznej powierzchni

98.66.0
ha (dziewięćdziesiąt osiem hektarów, sześćdziesiąt sześć arów), dla którejSąd Rejonowy weW.prowadzi księgę wieczystą kw. Nr(...),przez co umowa zostaje zawarta;

2
zobowiązanie pozwanychS.iI.małżonkówP.do złożeniaoświadczenia woli, że przenoszą na rzecz powodówR.iM.(...), do ich majątku objętego wspólnością małżeńską umownie rozszerzoną,prawo własności nieruchomości rolnej położonej wS.P.,
S.K.iP.oznaczonej jako numerdziałki (...)o łącznej powierzchni

99.57.0
ha (dziewięćdziesiąt dziewięć hektarów, pięćdziesiąt siedem arów), dla którejSąd Rejonowy weW.prowadzi księgę wieczysta kw. Nr(...), przez co umowa zostaje zawarta;

3
zobowiązanie pozwanychS.iI.małżonkówP.do złożeniaoświadczenia woli, że przenoszą na rzecz powodówR.iM.
(...), do ich majątku objętego wspólnością małżeńską umownie rozszerzoną,prawo własności nieruchomości rolnej położonej wB.,F.,S.P.,S.K.orazP.jako numerdziałki (...)o łącznej powierzchni 84.79.72 ha (osiemdziesiąt cztery hektary, siedemdziesiątdziewięć arów i siedemdziesiąt dwa metry kwadratowe), dla której Sąd Rejonowy(...)prowadzi księgę wieczysta kw. Nr(...), przez co umowazostaje zawarta.

Ponadto wniósł o wezwanie przez Sąd do udziału w sprawie po przekształceniupowództwaR. S..
W uzasadnieniu podał, że wraz z żoną był właścicielem nieruchomości o powierzchni283.02.72 ha położonej wB.,F.P.,(...),S.K.orazP.dla której Sąd Rejonowy(...), VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziłksięgę wieczysta KW (...).Przedmiotową nieruchomość dniu 21 listopada 2006 r. aktem notarialnym(...)sporządzonym w Kancelarii Notarialnej wI.przeznotariuszemE. P.sprzedał pozwanym za łączną kwotę 5 070 000zł. Z ceny tej kwota 50.000 zł. została zapłacona przy zawarciu umowy sprzedaży,natomiast kolejną kwotę 50.000 zł. Kupujący zapłacili po upływie trzech miesięcy od
jej zawarcia. W myśl par. 6 umowy sprzedaży resztę ceny w kwocie 4970000 złpozwani zobowiązali się zapłacić solidarnie do rąk wierzycieli , którzy prowadziliegzekucję z przedmiotowej nieruchomości. Pomimo wezwań do zapłaty pozostałejkwoty ceny sprzedaży pozwani nie uczynili tego. Powód wskazał, że złożonym w dniu16 stycznia 2012 r. w formie aktu notarialnego oświadczeniu sporządzonym przeznotariuszP. G.rep(...)powodowie odstąpili od zawartej umowysprzedaży nieruchomości oraz wezwali pozwanych do zwrotnego przeniesieniawłasności nieruchomości. Oświadczenie to zostało doręczone pozwanymP.notariusza sporządzającego przedmiotowy akt notarialny.
Powód wskazał, że z uwagi na niewywiązanie się przez pozwanych z warunkówzawartej umowy sprzedaży oraz złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy wmiejsce roszczenia o zapłatę powstało roszczenie o zwrotne przeniesienie własności idlatego zaszła konieczność przekształcenia przedmiotowego powództwa.
PowódkaA. S.pismem z dnia 24 stycznia 2012 r. wyraziłazgodę na dokonaną przezM. S.zmianę powództwa ioświadczyła, że aprobuje i popiera w pełni wnioski i roszczenia w nim zawarte.
W odpowiedzi na zmianę pozwu przez stronę powodową pozwani pismem zdnia 29 marca 2012 r. wmiesili o oddalenie powództwa.
Podnieśli, że z przedmiotowej nieruchomości prowadzona jest egzekucja komornicza,gdzie nastąpiło już przybicie, co wg nich powoduje, że nie istnieje po stroniepowodów interes prawny z uwagi na wygaśniecie wierzytelności. Podnieśli, że powódnabył przedmiotową nieruchomość za rozliczeniem odM. W.. Wskazali,że prowadzili rozmowy z wierzycielami, których wierzytelności były zabezpieczonehipotekami na nieruchomości, jednakże Bank(...)i(...)Sp. z o.o. wycofali się znich, gdy dowiedzieli się o fakcie zakończonej licytacji.
Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2012 r., zapadłym w sprawie o sygn. akt I C517/11, Sąd Okręgowy w Bydgoszczy:

1
zobowiązał pozwanychS.iI.małżonkówP.do złożeniaoświadczenia woli, że przenoszą na rzecz powodówR.iM.

małżonkówS., do ich majątku objętego wspólnością małżeńską umownierozszerzoną, prawo własności nieruchomości rolnej położonej wS.P.,
F.P.oznaczonej jakodziałki numer (...)o łącznejpowierzchni 98.66.00 ha. dla której Sąd Rejonów/ weW.prowadzi księgęwieczystą nr(...),

2
zobowiązał pozwanychD.iP.małżonkówP.do złożeniaoświadczenia woli, że przenoszą na rzecz powodówR.iM.S., do ich majątku objętego wspólnością małżeńską umownierozszerzoną, prawo własności nieruchomości rolnej położonej wB.P.,
S.K.iP., oznaczonej jakodziałki numer (...)o łącznej powierzchni

99.57.0
ha, dla której Sąd Rejonowy weW.prowadziksięgę wieczystą (...),

3
zobowiązał pozwanychS.iI.małżonkówP.oraz(...)do złożenia oświadczenia woli, że przenoszą na rzeczpowodówR.iM.małżonkówS., do ich majątkuobjętego wspólnością małżeńską umownie rozszerzoną, prawo własnościnieruchomości rolnej położonej wB.,F.P.,S.K.iP., oznaczonej jakodziałki numer (...)o łącznej powierzchni 84.79.72 ha, dla której SądRejonowy weW.prowadziksięgę wieczystą nr (...),

4
zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powódkiR. S.kwotę

7.217.0
zł (siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztówzastępstwa procesowego;

5
oddalił powództwoA. S.;

6
zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powodaM. S.25.100 zł (dwadzieścia pięć tysięcy sto złotych) tytułem zwrotu kosztówsądowych w sprawie.

Podjęte rozstrzygnięcie, Sąd Okręgowy uzasadnił w następujący sposób:
W dniu 21 listopada 2006 r. aktem notarialnym repertorium(...)w Kancelarii Notarialnej wI.przed notariuszem(...)
M. S.iR. S.sprzedali(...),I. P.,D. P.
(...)za łączną kwotę 5 070 000 zł. nieruchomość, dla której SądRejonowy weW., VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadził księgę(...), obciążoną hipotekami na rzecz kilku wierzycieli. Nabywcy nieruchomościzobowiązali się w zakresie kwoty 4 970 000 zł. przejąć do osobistej solidarnejodpowiedzialności zadłużenie obciążające nieruchomość i spłacić je na warunkachuzgodnionych z wierzycielami. Pozwani byli wcześniej dzierżawcami przedmiotowejnieruchomości. W akcie notarialnym znalazło się oświadczenieR. S.,iż cała przedmiotowa nieruchomość jest w posiadaniuS. P.(...)od lipca 2006r., a kupujący oświadczyli, iż są w posiadaniuprzedmiotowych nieruchomości od lipca 2006r.
Pozwani dokonali na poczet ustalonej ceny sprzedaży wpłaty w dwóch ratach kwotypo 50.000 zł. Pierwsza płatna w dniu zawarcia umowy, a druga została uciszona w trzymiesiące po jej zawarciu. Pozwani nie dokonali spłaty wierzytelności zabezpieczonychhipotecznie na zakupionej nieruchomości, tak jak wskazane to zostało wpostanowieniach umowy.
Z uwagi na niewywiązanie się pozwanych z zawartej umowy sprzedaży,M.S.iR. S.złożyli w dniu 16 stycznia 2012 r. w formieaktu notarialnego sporządzonego przez notariuszP. G.rep.(...)o odstąpieniu od zawartej z pozwanymi w dniu 21 listopada 2006 r.umowy sprzedaży nieruchomości.
Z przedmiotowej nieruchomości prowadzone było postępowanie egzekucyjneprowadzone z wniosku wierzycieli(...) SA Oddział (...)wB.,
(...) SAwT., Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy(...),(...) Sp. z o.o.wP., które to postępowanie doszło doetapu przybicia, ale w chwili zawierania umowy sprzedaży z pozwanymi, nieosiągnęło jeszcze etapu przysądzenia.

PowódkaA. S.na mocy umowy zawartej z wierzycielami, którychwierzytelności były zabezpieczone hipotecznie na przedmiotowej nieruchomościnabyła te wierzytelności i ujawniła swoje prawa w księdze wieczystej. Powódkawielokrotnie wzywała nabywców nieruchomości do spłaty przysługujących jejwierzytelności.
W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Sąd meriti ustalił okoliczności faktyczne sprawy w oparciu o załączone do akt sprawydokumenty. Ich autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron i niebudziła wątpliwości Sądu.
Podkreślił, że od samego początku bezsporny pomiędzy stronami był fakt nabyciaprzez pozwanych nieruchomości od powodów w drodze zawartej w dniu 21 listopada2006 r. w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży.
Sąd a quo uznał za wiarygodne wyjaśnienia powodaM. S.(k,659v-661), ponieważ pozostają one zgodne z treścią dokumentów zgromadzonych waktach przedmiotowej sprawy oraz zeznaniom świadków, którym Sąd dał wiarę.
W szczególności wiarygodna jest relacja, w której powód wskazywał, iż otrzymał odpozwanych jedynie kwotę 100.000 zł. w dwóch ratach. Powód zeznał, że zgodnie zumową sprzedaży nieruchomość została przekazana pozwanym. Zeznał, żepoczątkowo została zawarta z pozwanymi umowa dzierżawy. Dodał, że doszedł doporozumienia z pozwanymi, iż nabędą oni nieruchomość i spłacą ciążące na niejzadłużenia jeszcze przez dokonaniem przysądzenia w toczącym się postępowaniuegzekucyjnym. Przed podpisaniem aktu notarialnego nastąpiło wydanie pozwanym,całej nieruchomości, grunty rolne zostały wydane już w momencie zwarcia umowydzierżawy, natomiast kurnik w dniu 31 października 2006 r., kiedy to Pan(...)ten budynek. Nadmienił, że na krótko przed podpisaniem aktu notarialnegoPanW.ostrzegł go, że pozwani są niewypłacalni. Nie ufał jednak jemu zuwagi na istniejący pomiędzy nimi konflikt, a pozwani zapewniali jego i żonę, że majązdolność kredytową i wywiążą się z zaciągniętego zobowiązania. Dodał, że w 2010 r.pozwany przyznał jemu, że nie dokonał żadnej spłaty. Dowiedział się, że pozwanipostanowili nie dokonywać spłat po tym jak dowiedzieli się, że wierzytelności zostały
zakupione przez PaniąS.. Nadmienił, że notariusz zorganizowała spotkaniestron umowy przed jej podpisaniem i wyjaśniła stronom sytuację prawnąnieruchomości. Dodał, że pozwani czerpali z nieruchomości pożytki i mieli dochód byspłacać wierzycieli.
Sąd I instancji dał wiarę wyjaśnieniomR. S.(k. 661-661v), które wpełni korespondowały z zeznaniami jej mężaM. S..
Sąd a quo dał wiarę zeznaniom świadkaM. W.( k. 540-542), któryw sposób logiczny i konsekwentny zeznał, że spłacenie przez pozwanych ciążących nanieruchomości wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie przed uprawomocnieniemsię postanowienia o przybiciu miało doprowadzić do umorzenia postępowaniaegzekucyjnego. Zeznał, że pozwani mieli trudności finansowe związane ze spłatązaciągniętych kredytów i odmową udzielenia przez bank kolejnego kredytu. Zeznał, żepozwani byli w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości, którą uprzednio dzierżawili.Zeznał, że osobiście informował pozwanych o tym kto jest wierzycielem hipotecznym,podając adresy i nr tel. Dodał, że pozwani mieli zamiar dokonać sprzedaży częścinieruchomościA. S.i były w tym kierunku podjęte przez nichstosowne działania.
Sąd meriti dał wiarę zeznaniom świadkaZ. G.(k. 542-543) któryw sposób logiczny i konsekwentny zeznał, że uczestniczył przy podpisywaniu w dniu21 listopada 2006 r. umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości i pozwani mieliświadomość toczącego się wobec tej nieruchomości postępowania egzekucyjnego.Zeznał, że z zebranych plonów pozwani spłacali kredyt i inwestowali w ziemię rolną.Z tego powodu nie starczyło im środków finansowych na realizację postanowieńzawartej umowy sprzedaży.
Sąd meriti dał wiarę zeznaniom świadkaK. U.(k. 621-622) który zeznał,że do 31 października 2006 r. był dzierżawcą znajdującej się na terenie nieruchomościfermy drobiu i po zakończeniu dzierżawy przekazał fermę PaniR. S..Na okoliczność przekazania nieruchomości został sporządzony protokół. Chciał zpozwanymi współpracować przy hodowli drobiu, do czego nie doszło z uwagi na brakdecyzji pozwanych co do znajdującej się na ich gruncie fermy drobiu. Zeznał, że
pozwani wiedzieli o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Dodał, że pozwanichcieli spłacić wierzycieli poprzez uzyskany kredyt.
Sąd I instancji dał wiarę zeznaniom świadkaG. G.(k. 622- 622v), którazeznała, że miało miejsce spotkanie w którym uczestniczyli pozwani dotycząceprzekazania likwidowanej fermy drobiu, w której była kierownikiem.
Sąd Okręgowy dał wiarę zeznaniom świadkaE. W.(k. 622v- 623),która zeznała, że była uczestnikiem spotkania, które miało miejsce w dniu 31października 2006 r., w którym uczestniczyliK. U.,R. S.,
Z. G.,S. P., podczas, którego doszło do przekazaniafermy drobiu paniS.. Dodała, że wszyscy uczestnicy spotkania wiedzieli,że wobec nieruchomości toczy się postępowanie egzekucyjne. Zeznała, żeinformowała pozwanych o przebiegu postępowania egzekucyjnego w tym oprzeprowadzonej licytacji i nowym nabywcy jeszcze przed 31 października 2006 r.Mówiła pozwanym, że istotne jest wykupienie tej nieruchomości jeszcze przedprzybiciem. Dodała, że pozwani nigdy nie spłacili żadnej części nieruchomości.Następnie Sąd meriti wskazał, że pozwanyS. P.(k. 661-663) zeznałm.in., że powódkaR. S.poinformowała go o toczącej się wobecnieruchomości egzekucji komorniczej. Potwierdził, że przed podpisaniem umowysprzedaży notariusz zorganizowała spotkanie, na którym dowiedział się o sytuacjiprawnej nieruchomości. Zeznał, że zapoznał się z odpisami ksiąg wieczystychdotyczących nieruchomości. Zeznał, że wydawało się jemu, iż spłacić wierzytelnośćmiał wówczas jak wezwie go do tego Sąd.
Sąd a quo dał wiarę wyjaśnieniom pozwanego jedynie częściowo. Nie są wiarygodnejego wyjaśnienia w części dotyczącej nie wydania pozwanym całości nieruchomości,albowiem zarówno z treści samego aktu notarialnego jak i z zeznań(...)wynika, iż kurniki zostały pozwanym przekazane w dniu31.10.2006r., a na pozostałej części nieruchomości gospodarowali już wcześniej jakodzierżawcy. Pozwany twierdził, iż gdyby był w posiadaniu całej nieruchomości to bywywiązał się z postanowień aktu notarialnego. Wyjaśnienia te sprzeczne są zustaleniami Sądu i pozostałym materiałem dowodowym, gdyż wskazuje on, iż
pozwani przyznali w akcie notarialnym, że są w posiadaniu całości przedmiotowychnieruchomości.
Przesłuchany pozwanyD. P.(k. 661-663) wyjaśnił, że w momenciepodpisywania aktu notarialnego nie wiedział o licytacji nieruchomości, ponieważ byłajedynie mowa o toczącej się egzekucji. Oświadczył, że na spłatę wierzytelnościpotrzebowaliby nadal około 1 roku czasu. Dodał, że z powodu nie objęcia w posiadaniefermy drobiu nie mógł zaciągnąć kredytu. Oświadczył, że w 2006 r. otrzymał kredyt zbanku dla młodego rolnika. Zeznał, że nie zwrócił nieruchomości, bo musiałby oddaćpieniądze, które dotuje państwo. Oświadczył, że nie miał środków finansowych nazapłatę wierzytelności w dniu zawarcia umowy sprzedaży.
Sąd I instancji dał wiarę wyjaśnieniom pozwanego w tej części, w której uznałwyjaśnienia pozwanegoS. P.za wiarygodne. Niewiarygodniebrzmi natomiast wyjaśnienie, iż pozwany nie wiedział na jakim etapie jest egzekucja znieruchomości, a jeszcze mniej wiarygodnie brzmi, że nie próbował się tegodowiedzieć i że zadowoliły go wyjaśnienia, że postępowanie egzekucyjne się toczy.Przy tego rodzaju transakcji jaka była sprzedaż nieruchomości za tak znaczną cenę ijeszcze większe obciążenie koniecznością spłaty wierzycieli, wydaje sięnieprawdopodobnym - uznał Sąd Okręgowy - iż pozwany nie próbował ustalić stanuegzekucji i ewentualnych dla siebie z tego tytułu konsekwencji.
Następnie, Sąd a quo przypomniał, że powód domagał się zobowiązaniapozwanychS.iI.małżonkówP.do złożenia oświadczenia woli,że przenoszą na rzecz powodówR.iM.małżonków(...)będącą przedmiotem umowy sprzedaży zawartej w dniu 21 listopada2006 r. aktem notarialnym repertorium(...)sporządzonym w KancelariiNotarialnej wI.przed notariuszemE. P..
Wskazał, że w myśl przepisuart. 535 k.c.przez umowę sprzedaży sprzedawcazobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, akupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Powinnościąpowoda było zatem dowodzenie (art. 6 k.c.), iż uzgodniona przez strony cenasprzedaży nieruchomości nie została zapłacona przez nabywcę - pozwanego. Cena
sprzedaży nieruchomości stanowi istotny składnik umowy, stanowiąc obok określeniastron umowy i przedmiotu jej essentialia negotii (art. 535 k.c.).
Sprzedaż jest umową dwustronnie zobowiązującą. Skutkiem zawarcia umowysprzedaży jest zobowiązanie się sprzedawcy do przeniesienia własności rzeczy lubprawa na kupującego oraz zobowiązanie się kupującego do zapłacenia sprzedawcyumówionej ceny. Świadczenie jednej strony jest więc odpowiednikiem świadczeniadrugiej strony. Umowa sprzedaży ze swej istoty jest umową o charakterze odpłatnym.Odpowiednikiem świadczenia sprzedawcy jest umówiona cena, a więc ustalona przezstrony i wyrażona w pieniądzu wartość rzeczy lub prawa będących przedmiotemumowy (Stanisław Gawlik Komentarz do art. 535 Kodeksu cywilnego, Komentarz doKodeksu cywilnego tom II Zobowiązania pod redakcją Andrzeja Kidyby).
Powód twierdził, iż kwota 4 970 000 zł. - wskazana w akcie notarialnym - niezostała uiszczona na rzecz wierzycieli hipotecznych przez pozwanych. Pozwaniprzyznali, że nie dokonali zapłaty wskazanej w umowie sprzedaży kwoty na rzeczwierzycieli. Nie wywiązali się zatem z warunków zawartej z powodamiR.(...)umowy sprzedaży nieruchomości. W ocenie Sądu meriti,przeprowadzone postępowanie dowodowe, a w szczególności zeznania pozwanychoraz świadków wykazało, że pozwani już w momencie podpisywania aktunotarialnego nie mieli możliwości finansowych wywiązania się z zawartej umowy isytuacja ta pomimo upływu czasu nie uległa zmianie. Zdaniem Sądu I instancji,podnoszona przez nich okoliczność kontaktowania się listownie z niektórymiwierzycielami hipotecznymi nie ma znaczenia do całościowej oceny ich zachowania,które zmierzało do niewywiązania się z warunków zawartej umowy.
Sąd I instancji podkreślił, że strona pozwana nie wykazała swoich twierdzeń, by przyzawarciu umowy sprzedaży została wprowadzona w błąd co do sytuacji prawnejnabytej nieruchomości, a w szczególności toczącego się wobec niej postępowaniaegzekucyjnego. Pozwani nie wykazali także, iż nie doszło do objęcia przez nichposiadania całości nabytej nieruchomości. Przeprowadzony dowód z zeznań świadkóww sposób jednoznaczny temu przeczy.
Według stanowiska Sądu Okręgowego, biorąc wzgląd na powyższe, uznaćnależało, iż stan faktyczny jest w sprawie bezsporny. Pozwani nabyli nieruchomość,
która został im wydana i nie dokonali zapłaty całości ustalonej w umowie sprzedażyceny w sposób określony w umowie. Nie wywiązali się zatem z warunków zawartejumowy sprzedaży. Powód odstąpił od zawartej umowy sprzedaży i jej przedmiotpowinien zostać zwrócony sprzedającemu.
Sąd a quo oddalił powództwoA. S., ponieważ nie była onastroną zawartej z pozwanymi umowy sprzedaży w związku z czym nie jestuprawniona do domagania się od nich złożenia oświadczenia woli dotyczącego zakupuprzedmiotowej nieruchomości. Ponadto, zarówno powód, jak i pełnomocnik powódki,w czasie udzielonego im głosu, zgodnie wnieśli o pozostawienie jej powództwa bezrozpoznania.
Z kolei, Sąd Okręgowy przypomniał, że w myślart. 64 k.c.prawomocneorzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonegooświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd meriti, na podstawieart. 64 k.c., nakazał pozwanymzłożenie oświadczenia woli o treści, jak w pkt. 1, 2 i 3 sentencji wyroku.
Następnie Sąd a quo podniósł, że zgodnie zart. 98 § 1 k.p.c.strona przegrywającasprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne docelowego dochodzenia praw i celowej obrony. Z racji tego, iż pozwani przegralininiejszą sprawę, Sąd I instancji na podstawie przytoczonego wyżej przepisu i § 6 pkt6 i § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwakosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163,poz. 1348 ze zm.) zasądził od pozwanych na rzecz powódkiR. S.7.217,00 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych w sprawie (punkt 4 wyroku) orazna rzecz powodaM. S.kwotę 25.100 zł tytułem zwrotukosztów sądowych w sprawie (punkt 6 wyroku).
Powyższe rozstrzygnięcie w całości zaskarżyli apelacją pozwani i zarzucając:

1
sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego,

2
naruszenie dyspozycjiart. 233 § 1 k.p.c.,

3
naruszenie dyspozycjiart. 328 § 2 k.p.c.,

4
naruszenie dyspozycjiart. 232 zd. 2 k.p.c.;

wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy doponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Apelacyjny, podziela i przyjmuje za swoje, wszystkie istotne dlarozstrzygnięcia, ustalenia Sądu pierwszej instancji oraz dokonaną ocenę prawną, o ileponiżej, nie uznał odmiennie.

1
Na wstępie, przypomnieć należy ugruntowaną w judykaturze regułę, a mianowicie,że w wypadku wyroku oddalającego apelację, wydanego na podstawie materiałuzgromadzonego w postępowaniu w pierwszej instancji, sąd odwoławczy nie musipowtarzać dokonanych prawidłowo ustaleń; wystarczy stwierdzenie, że ustalenia sądupierwszej instancji podziela i przyjmuje za własne. Konieczne jest jednakustosunkowanie się do wszystkich zarzutów apelacji (por. wyrok SN z dnia23.02.2006 r., II CSK 126/05, niepublikowany, zamieszczony w LEX nr 179973).

Przywołać także należy zasadę, według której Sąd drugiej instancji rozpoznającysprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutamidotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczącenaruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu poduwagę nieważność postępowania (por. uchwała składu 7 sędziów SN z dnia31.01.2008 r., III CZP 49/07, opublikowana w OSNC 2008 z. 6 poz. 55).
W przedmiotowej sprawie nie występują okoliczności, które mogłyby świadczyć
onieważności postępowania.
Pozwani sformułowali w apelacji w sumie cztery zarzuty, wszystkie dotyczącenaruszenia prawa procesowego.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, podniesione w apelacji zarzuty okazały sięnieuzasadnione.

Dodać trzeba, że przy ocenie zakresu zaskarżenia, Sąd odwoławczy uwzględnił treśćpostanowienia z dnia 30 października 2012 r. (k. 790-792 akt) oraz treśćpostanowienia z dnia 10 lipca 2012 r. (k. 716-717 akt).

2
Wspomniano już powyżej, że pozwani wyartykułowali w apelacji cztery zarzutyprocesowe, a mianowicie: sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego materiałudowodowego, naruszenie dyspozycjiart. 233 § 1 k.p.c., naruszenie dyspozycjiart. 328§ 2 k.p.c.oraz naruszenie dyspozycjiart. 232 zd. 2 k.p.c.

Argumentację sformułowanych zarzutów z kolei pozwani zawarli w uzasadnieniuapelacji w częściach A/ i B/.
Gdy chodzi o częśćAJuzasadnienia to pozwani stwierdzili, że ustalenia faktyczneSądu a quo są wadliwe zwłaszcza w dwóch kwestiach: zawarcia przedmiotowejumowy sprzedaży z góry powziętym przez nich zamiarem niezapłacenia reszty cenyoraz że przejęli całą nieruchomość.
Oczywiście, aby móc rozważać kwestię ewentualnej wadliwości poczynionychprzez Sąd orzekający ustaleń faktycznych, należy w pierwszym rzędzie, poddaćanalizie ocenę zebranego materiału dowodowego. Należy bowiem podkreślić, że wzakresie wykazywania określonych uchybień postępowania dowodowego, funkcjonujeswoista gradacja. Najpierw dowody powinny być prawidłowo zebrane, następniewłaściwie ocenione przy uwzględnieniu zasad wynikających z treściart. 233 k.p.c., zkolei zaś powinny być poczynione odpowiednie ustalenia faktyczne.
Pozwani nie wskazali na ewentualne błędy Sądu I instancji w zakresie gromadzeniamateriału dowodowego. Wobec tego należy rozważyć, czy materiał dowodowy zostałoceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.
Zatem, gdy chodzi o zarzut naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c., a więcnormy zakreślającej Sądowi granice oceny zebranego materiału dowodowego, toprzypomnieć należy, że do jego naruszenia mogłoby dojść tylko wówczas, gdybyskarżący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodnościi mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadziedoświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (tak m.in. SN w wyroku z
dnia 16.12.2005 r., III CK 314/05, niepublikowanym, zamieszczonym w LEX nr172176).
Powyższą regułę, należy rozwinąć i rozumieć w ten sposób, że nawet, jeżeli napodstawie zebranego materiału dowodowego, można wywnioskować inną wersjęwydarzeń, zgodną z twierdzeniami skarżącego, ale jednocześnie, wersji przyjętej przezSąd I instancji nie można zarzucić rażącego naruszenia szeroko pojętych regułinferencyjnych, to stanowisko skarżącego stanowić będzie tylko i wyłącznie polemikęze słusznymi i prawidłowymi ustaleniami Sądu.
Ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego oraz dokonana przez ten Sąd ocena prawnatych okoliczności, w ocenie Sądu Apelacyjnego, nie wykroczyły poza graniceswobodnej oceny dowodów, wyznaczonych dyspozycjąart. 233 § 1 k.p.c.
Należy zauważyć, że pozwani powołując się, de facto, na naruszenieart. 233 §1 k.p.c., nie wskazali dowodów, które ich zdaniem, zostały błędnie ocenione przez Sąd

I
instancji. W istocie, pozwani przywołali tylko prezentowany przez siebie punktwidzenia w toku niniejszego postępowania. Tymczasem, nie można skuteczniepodnieść zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, ograniczając sięjedynie do ogólnej wypowiedzi na temat poglądu wyrażonego przez Sąd a quo.Pozwani podkreślili tylko, że Sąd meriti nadmierną i nieuzasadnioną wagę przykładado literalnego brzmienia umowy. Dodali, że danie wiary dowodom zaoferowanymprzez stronę powodową jest dalece niesłuszne i nie spełnia wymogów wszechstronnejoceny całokształtu materiału dowodowego.

Otóż, zaprezentowane powyżej wypowiedzi, to zbyt mało, aby podważyćwiarygodność określonego materiału dowodowego. Pozwani winni wskazać konkretnedowody i konkretne przyczyny podważające ich moc dowodową. Nie jestwystarczające powołanie się tylko na sprzeczność treści danego materiału ztwierdzeniami pozwanych.
Tymczasem, powodowie powołali się na fakt prawotwórczy w postaci wiążącej stronyumowy, z treści której jednoznacznie wynika, że pozwani oświadczyli, że są wposiadaniu przedmiotowych nieruchomości od lipca 2006 r. (k. 113 akt). Nadto,powodowie powołali się na osobowe źródła dowodowe, omówione przez Sąd meriti,które potwierdziły powyższy zapis umowny.

W takiej sytuacji, to na pozwanych ciążył dowód wykazania twierdzeń przeciwnych.W tym stanie rzeczy, twierdzenia samych pozwanych nie są wystraczające.
Z kolei, zarzut, że Sąd Okręgowy nie uwzględnił dowodów zaoferowanych przezpozwanych, prowadzi do powstania pytania: jakich dowodów, powołanych na jakieokoliczności?
W rezultacie, jednoznacznie przyjąć należało, że pozwani nie wykazali, aby Sąda quo dopuścił się naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji,pozwani nie wykazali również i nie udowodnili, aby na podstawie tak ocenionegomateriału dowodowego, Sąd I instancji poczynił błędne ustalenia faktyczne.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozostawiawątpliwości, że przedmiot świadczenia z przedmiotowej umowy sprzedaży, zostałwydany pozwanym w pełnym zakresie.
Z kolei okoliczność, czy pozwani mieli powzięty z góry zamiar niezapłacenia resztyceny, w istocie, jest bez większego znaczenia. Bowiem, kwestią bezsporną jest ta, żepozwani z tytułu zawartej umowy zapłacili tylko kwotę 100 000 zł.
Pozwani posiadali wiedzę, na rzecz których wierzycieli winni spełnić świadczenie.Sami potwierdzili w apelacji, że chociażby z treści pism dołączonych do niej, aznajdujących się na k. 13 i 14 akt, dowiedzieli się o tym, że wierzycielem jestpowódkaA. S.(por. k. 692 akt).
Nadto, podkreślić trzeba, że wbrew twierdzeniom pozwanych, proces toczony podsygn. akt I C 2383/09 i I ACa 1350/10 (k. 182 i nast. akt), potwierdził tylko ważnośćprzedmiotowej umowy sprzedaży.

3
W części B/ uzasadnienia, pozwani zarzucili brak podstawy do odstąpienia przezpowodów od rzeczonej umowy sprzedaży, z uwagi na to, że powódka(...)spłaciła zadłużenie.

Otóż, wbrew tym twierdzeniom paniS.nie spłaciła zadłużenia. Natomiast,nabyła ona wierzytelności, które miały być przedmiotem zaspokojenia przezpozwanych. Innymi słowy, w aktualnym stanie rzeczy, powodowieS.wdalszym ciągu posiadają wierzyciela, na rzecz którego - zgodnie z treściąprzedmiotowej umowy - pozwani winni byli spełnić świadczenie.

4
W części B/ uzasadnienia apelacji pozwani podnieśli również, że w aktach sprawy(k. 9 akt) znajduje się postanowienie o przybiciu przedmiotowej nieruchomości.Zdaniem skarżących, w wyniku tego orzeczenia własność rzeczonej nieruchomościzostała nabyta przez małżonkówT.iZ. Z..

Należy uznać, że wyrażony powyżej pogląd z oczywistych względów byłchybiony.
Po pierwsze, z oświadczeń strony powodowej wynika, że rzeczone postanowieniezostało uchylone, a postępowanie egzekucyjne umorzone.
Po drugie, wbrew twierdzeniom pozwanych, postanowienie co do przybicia - jeżelistanie się prawomocne - kończy etap egzekucji, stanowi niezbędną przesłankęwydania postanowienia o przysądzeniu własności, ale nie przenosi prawa własności -co jest istotne z punktu widzenia treści zarzutów apelacyjnych pozwanych.
Własność nieruchomości przechodzi na nabywcę bowiem dopiero z dniemprawomocności postanowienia o przysądzeniu własności (art. 999 k.p.c.).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, brak jest jakichkolwiek dowodów na to, żezostało wydane postanowienie o przysądzeniu własności przedmiotowejnieruchomości na rzecz małżonkówT.iZ. Z., bądź na rzeczinnych podmiotów prawa.
Ponadto, należy zwrócić uwagę na treść dyspozycjiart. 930 § 1 zd. 1 k.p.c., zgodnie zktórym rozporządzenie nieruchomością po jej zajęciu nie ma wpływu na dalszepostępowanie.
W rezultacie, argumentacja pozwanych i w tym zakresie okazała się nietrafna.

5
Pozwani podnieśli także w apelacji - jak już wskazano powyżej - zarzut naruszeniaart. 328§ 2 k.p.c.iart. 232 zd. 2 k.p.c., jednakże bez bliższego uzasadnienia swojegostanowiska.

Zatem, tylko dla porządku przypomnieć należy, że gdy chodzi o zarzutnaruszeniaart. 328 § 2 k.p.c., to może on znaleźć zastosowanie w tych wyjątkowychsytuacjach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu uniemożliwia całkowiciedokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia (tak m.in.

SN w wyroku z dnia 24.02.2006 r., II CSK 136/05, zamieszczonym w LEX nr 200973czy w wyroku z dnia 27.03.2008 r., III CSK 315/07, zamieszczonym w LEX nr390105).
W przedmiotowej sprawie, nie zachodzi taka sytuacja, aby treść uzasadnieniaorzeczenia Sądu I instancji, uniemożliwiała Sądowi Apelacyjnemu dokonanie oceny ikontroli zapadłego wyroku. Wręcz przeciwnie, sporządzone uzasadnienie dało SądowiApelacyjnemu nie tylko możliwość utwierdzenia się w słuszności orzeczeniawydanego przez Sąd a quo, ale także pozwoliło na uznanie zarzutów pozwanych,zawartych w treści ich apelacji, jako polemicznych i nieprzekonywujących.
Z kolei, w myśl dyspozycjiart. 232 k.p.c.strony są obowiązane wskazywaćdowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd możedopuścić dowód nie wskazany przez stronę.
Brzmienie cytowanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że reguła procesowazawarta została w zdaniu pierwszym artykułu. Z kolei, zdanie drugie zawiera swoistywyjątek. Aktualnie nie ulega wątpliwości, że inicjatywa dowodowa z urzędu winnabyć podejmowana przez Sąd orzekający niezmiernie rzadko i tylko rzeczywiście wwyjątkowych sytuacjach. W przedmiotowej sprawie, po pierwsze, pozwani niewskazali dowodów, które ich zdaniem Sąd a quo winien dopuścić z urzędu, a podrugie, nie wyeksponowali przyczyn, które mogłyby stanowić podstawę do podjęciaprzez Sąd meriti inicjatywy dowodowej z urzędu.
W rezultacie, należało uznać zarzuty naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.iart. 232zd.

2
k.p.c.jako nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 385 k.p.c., oddaliłapelację, jako bezzasadną.
Z kolei, o kosztach postępowania apelacyjnego, orzeczono na podstawieart. 108 § 1,98 i 99 k.p.c.w zw. z§ 2 ust. 1 i 2w zw. z§ 6 pkt 7w zw. z § 12 ust. 1 pkt. 2rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłatza czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocyprawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163,poz. 1349 ze zm.).

Na koszty te składało się wynagrodzenie pełnomocnika powódkiR. S.kwocie 5400 zł.
Skoro pozwani przegrali postępowanie apelacyjne, to winni zwrócić powódceponiesione przez nią koszty procesu.