Sąd Okręgowy w Gliwicach
X Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: X Ga 24/14
Data wyroku: 2013-03-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Korfanty, Iwona Wańczura, Lesław Zieliński
Słowa kluczowe: Postępowanie Rejestrowe, Spółka Z Ograniczoną Odpowiedzialnością
Podstawa prawna: art. 18 k.s.h

Sygn. akt X Ga 24/14

POSTANOWIENIE
Dnia28 marca 2013 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach, X Wydział Gospodarczy

w składzie

Przewodniczący Sędzia SO Lesław Zieliński (spr.)

Sędzia SO Iwona Wańczura
Sędzia SO Małgorzata Korfanty

Protokolant   Grzegorz Kaczmarczyk

po rozpoznaniu w dniu28 marca 2013 rokuw Gliwicach
na rozprawie
sprawy z urzędu
z udziałem(...)Spółki z o.o. wZ.

o wpis zmian do KRS
na skutek apelacji wniesionej przez uczestnika
od postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 16 grudnia 2013r.
sygn. akt GL X Ns-Rej. KRS 22304/13/073

postanawia:

oddalić apelację.

SSO Iwona Wańczura  SSO Lesław Zieliński  SSO Małgorzata Korfanty

Sygn. akt X Ga 24/14

UZASADNIENIE
W Sądzie Rejonowym w Gliwicach wszczęto z urzędu postępowanie po uzyskaniu informacji z Krajowego Rejestru Karnego, że ujawniony w rejestrze Spółki jako Prezes ZarząduA. L.został prawomocnie skazany za przestępstwa wymienione wart. 18 § 2 ksh.
Postanowieniem z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt GL X Ns.- Rej. KRS 17675/13/372, referendarz sądowy wykreślił z rejestru Prezesa ZarząduA. L.. W uzasadnieniu wskazał, że skazanieA. L.nastąpiło na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 21.01.2013 r., sygn. akt IV K 71/11 za przestępstwa wymienione wart. 18 § 2 ksh, a zgodniezart. 18 § 2 kshnie może być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisachrozdziałów XXXIII-XXXVII Kodeksu karnegooraz wart. 585, art. 587, art. 590i w art. 591 ustawy.
Na powyższe postanowienie uczestnik(...)z ograniczoną odpowiedzialnością wZ.złożył skargę wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu wskazał, że z postanowieniem tym nie sposób się zgodzić, ponieważ przestępstwo w związku z którym dokonano wykreśleniaz zarządu popełnione zostało kilka lat przed powołaniem zarządu, a wykreślenie każdego, kto popełnił w przeszłości przestępstwo i wobec którego nie orzeczono odpowiedniego środka karnego, byłoby niezgodne z intencją ustawodawcy, który przewidział szczególną podstawę wyłączającą możliwość pełnienia określonych funkcji na mocy wyroku Sądu (orzekającego środek karny).
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach utrzymał w mocy ww. postanowienie referendarza sądowego.
W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że wbrew twierdzeniu skarżącego, zachodzą przesłanki uzasadniające wykreślenieA. L.z rejestru jako Prezesa Zarządu Spółki.
A. L.został skazany na mocy wyroku Sądu Okręgowegow Gliwicach z dnia 21.01.2013 r., sygn. akt IV K 71/11 za przestępstwozart. 294 § 1 kkw zw. zart. 284 § 2 kk, a zatem za przestępstwo przeciwko mieniu (rozdział XXXV kodeksu karnego) objęte katalogiem zart. 18 § 2 ksh. Sąd karny wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 5 lat oraz karę grzywnyw wysokości 40 stawek dziennych po 40 zł.
Sąd Rejonowy wskazał że, niezależnie od faktu, iż nie nastąpiło jeszcze zatarcie skazaniaA. L., w sprawie znajdzie zastosowanie przepisart. 18 § 3 kshi tym samym zakaz bycia członkiem zarządu w tym przypadku ustanie z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, tj. 18.07.2018 r., chyba że sąd karny zarządzi wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności, to wtedy zakaz ustanie z upływem trzech lat od dnia zakończenia okresu odbywania tej kary. W ocenie Sądu zakaz, o którym mowa wart. 18 § 2 kshjest instytucją autonomiczną stworzoną tylko na potrzeby prawa handlowego i dotyczącą spółek kapitałowych, a więc odrębną od instytucji zatarcia skazania istniejącej w prawie karnym. Zakaz pełnienia funkcji w organach spółek kapitałowych nie stanowi reakcji na przestępstwo, lecz jest wyłącznie konsekwencją prawomocnego skazania za określone wart. 18 § 2 k.s.h.przestępstwa i to konsekwencją powstającą z mocy prawa.
W związku z powyższym, zdaniem Sądu, słusznie referendarz sądowy wykreślił z rejestru Spółki Prezesa ZarząduA. L., jako że jego skazanie z mocy wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 21.01.2013 r. nastąpiło za przestępstwa wymienione wart. 18 § 2 ksh, a nie upłynął jeszcze okres określony wart. 18 § 3 ksh, po którym zakaz pełnienia funkcji członka zarządu w spółce kapitałowej ustaje. Niezależnie od skutku jaki w świetleart. 18 § 2 kshpowoduje prawomocne skazanie członka zarządu za przestępstwa wskazane w tym przepisie, tj. w postaci automatycznego wygaśnięcia mandatu albo w postaci konieczności odwołania, względnie złożenia rezygnacji przez takiego członka zarządu jego wpis nie może pozostać w rejestrze.
W związku z powyższym na mocyart. 18 § 2 i 3 kshorazart. 5181 § 3a kpcw zw. zart. 7 i art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 rokuo Krajowym Rejestrze Sądowym(Dz. U. z 2007r. Nr 168, poz. 1186 j.t. ze zm.) Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji.
Uczestnik postępowania w apelacji od powyższego orzeczenia wniósło jego uchylenie i umorzenie postępowania, a dodatkowo o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego dotyczącego zgodności przepisuart. 18 § 2 i 3 kshzart. 2, art. 22, art. 31 ust. 3 oraz art. 42.ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Uczestnik podniósł w szczególności, że przepisy obowiązującego prawa karnego przewidują w katalogu środków karnych zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej (art. 39 pkt 2 kk). Możliwość orzeczenia takiego zakazu musi być poprzedzona ustaleniem, iż sprawca nadużył przy popełnieniu przestępstwa stanowiska lub wykonywanego zawodu albo okazał, że dalsze zajmowanie stanowiska lub wykonywanie zawodu zagraża istotnym dobrom chronionym prawem. Niezależnie więc od możliwości wykazywania braku zaistnienia przestępstwa w ogóle, w toku procesu karnego oskarżony zwalczać może również samo niebezpieczeństwo zastosowania zakazu. Tym samym wykazując w toku postępowania karnego, że zarzucone mu przestępstwo w żaden sposób nie zagraża istotnym dobrom chronionym prawem, w konsekwencji będąc skazywanym, nie unika on zastosowania zakazu, przy czym dzieje się tak poza postępowaniem karnym.
Uczestnik podkreślił, że dość osobliwą jest sytuacja, w której w toku rzetelnego, bezstronnego procesu, gwarantowanego przezKonstytucjęi przepisy obowiązującej procedury karnej, przy wszechstronnym rozważeniu nie tylko okoliczności czynu, ale i właściwości osobistych sprawcy, Sąd nie znajduje podstaw do orzeczenia środka karnego, zaś z automatu czyni to samart. 18 § 2 ksh. Automatyzm ten jest w ocenie skarżącego zupełnie irracjonalny, albowiem powołany do dokonywania ocen Sąd „zastępowany” jest przez bezwarunkowy przepis.
Podobnie wątpliwości budzi fakt zupełnej obojętności na to, kiedy przestępstwo popełniono.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja uczestnika nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy, rozpoznając przedmiotową sprawę, dokonał oceny zaskarżonego postanowienia w granicach zarzutów podniesionych w apelacji, uznając zaskarżone orzeczenie za prawidłowe.
Sąd Okręgowy uznał, że Sąd I instancji, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, właściwie zastosował obowiązujące przepisy prawa materialnego oraz dokonał prawidłowej ich wykładni.
Nie można zarzucić Sądowi I instancji nieprawidłowości w rozumowaniu czy też błędów logicznych.
W rozpatrywanej sprawie istotnym jest, że zgodnie z treściąart. 18 ust. 2i 3 kshnie może być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisachrozdziałów XXXIII-XXXVII Kodeksu karnegooraz wart. 585, art. 587, art. 590i w art. 591 ustawy.
Zakaz, o którym mowa powyżej ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, jednakże nie może zakończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia zakończenia okresu odbywania kary.
Omawiana regulacja jest rozwiązaniem specyficznym, gdyż żadna inna ustawa, niedopuszczająca do zajmowania określonego stanowiska przez osobę skazaną, nie zawiera własnego unormowania dotyczącego obowiązywaniaw czasie takiego zakazu (art. 18 § 3 ksh), a przede wszystkim nie przewiduje możliwości ubiegania się przez skazanego o zwolnienie go z tego zakazu lubo skrócenie jego obowiązywania (art. 18 § 4 ksh).
Utrata zdolności do pełnienia funkcji określonych wart. 18 § 1 ksh,w tym do pełnienia funkcji członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, następuje z chwilą uprawomocnienia się wyroku za popełnione przestępstwo i skutek ten następuje ex lege, czyli bez orzekaniao tym zakazie w wyroku skazującym sprawcę. Utrata tej zdolności nie jest sankcją karną, gdyż nie jest wymieniona wśród kar ani środków karnych(art. 32 i 39 kk) – tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt IV CSK 356/07, opubl. OSNC 2009/3/43.
Jakkolwiek przepisy§ 3 i 4 art. 18 kshoperują charakterystycznym określeniem „zakazu” odnoszącego się do uczestnictwa we władzach spółki handlowej, a przy tym odnoszą efekt zbliżony, w pewnym sensie, do wyznaczonego zakazem opisanym wart. 41 § 1 kk, to nie ulega wątpliwości, że charakter obu instytucji jest odmienny.
Orzeczenie o środku karnym następuje w orzeczeniu rozstrzygającymo odpowiedzialności karnej, po dokonaniu merytorycznej oceny przesłaneki celu jego stosowania.
Z kolei skutki opisane wart. 18 § 2 kshpowstają „samoistnie” (ex lege)w wyniku wydania wyroku skazującego, a ich charakter jest autonomiczny względem treści i skutków, zawartych w tym wyroku, rozstrzygnięć o karachi środkach karnych.
Cecha niekaralności za przestępstwo, jako warunek pełnienia funkcji, zajmowania stanowiska, czy też wykonywania określonej działalności, stanowi bowiem swoistego rodzaju ustawowe kryterium kwalifikujące do przejawiania aktywności w konkretnym obszarze, mające na celu zapewnienie pewności obrotu gospodarczego.
Podkreślenia wymaga przy tym, że orzeczenia sądów są zdarzeniami prawnymi i utrata zdolności do pełnienia funkcji określonych wart. 18 § 1 kshzwiązana jest z tym faktem, a nie terminem popełnienia przestępstwa.
Znaczenie decydujące z punktu widzenia stosowania przytaczanej regulacji ma zatem data wydania prawomocnego wyroku skazującego za określone przestępstwo, nie zaś ustalenie co do czasu popełnienia przypisanego nim przestępstwa.
Ocena kwestii związanych z faktem popełnienia przestępstwa jest istotna o tyle, o ile Sąd obowiązany jest badać, czy osoba składająca wniosek na podstawieart. 18 § 4 kshdopuściła się czynu należącego do kategorii przestępstw wymienionych wart. 18 § 2 ksh, których popełnienie rodzi skutek w postaci zakazu uczestniczenia we władzach spółki handlowej, oraz o ile obowiązany jest kontrolować, czy przestępstwo, za które skazano, miało charakter umyślny czy nieumyślny.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy podziela w pełni stanowisko Sądu Rejonowego o wykreśleniu z rejestru spółki prezesa zarząduA. L., jako że jego skazanie z mocy wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia21 stycznia 2012 r., sygn. akt IV K 71/11 nastąpiło za przestępstwa wymienione wart. 18 § 2 ksh, a nie upłynął jeszcze okres określony wart. 18 § 3 ksh, po którym zakaz pełnienia funkcji członka zarządu w spółce kapitałowej ustaje.
W konsekwencji zaś powyższego Sąd Okręgowego nie powziął wątpliwości co do zgodności kwestionowanego przez skarżącego aktu prawnego zKonstytucją RP.
Podkreślenia zaś wymaga, że Sąd nie może stawiać pytania prawnegow trybieart. 193 Konstytucji RPdopóty, dopóki sam nie wyrobi sobie poglądu prawnego w kwestii niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją.
W przeciwnym razie należałoby stanąć na stanowisku, że w danej sprawie Sąd de facto uchyla się od dokonania autonomicznej (samodzielnej) wykładnii zastosowania prawa ad casum. Oznaczałoby to równocześnie także i to, że Sąd zwraca się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym nie po to, aby przedstawić umotywowany zarzut niezgodności aktu normatywnegozKonstytucją, ale po to, aby uzyskać od Trybunału Konstytucyjnego stanowisko w kwestii prawidłowej wykładni wskazanych norm prawnych, które mają stanowić podstawę prawna rozstrzygnięcia sądowego, co nie należy do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (tak też Sąd Najwyższyw postanowieniu z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt IV KZ 8/10, opubl. OSNwSK 2010/1/621).
Skoro zatem Sąd nie doszedł do przekonania, że przepisart. 18 kshnaruszaKonstytucję, nie był zobowiązany do uwzględnienia wniosku skarżącego.
Z powyższych względów Sąd rozpoznając sprawę w granicach zarzutów apelacji nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia i po myśliart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 kpcoddalił apelację, jako bezzasadną.

SSO Iwona Wańczura SSO Lesław Zieliński SSO Małgorzata Korfanty