Sąd Okręgowy w Gdańsku
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 217/13
Data wyroku: 2013-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: w w Gdańsku Hanna Witkowska-Zalewska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art.184 ustawy FUS

Sygn. akt VIII U 217/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 października 2013 r.

Sąd Okręgowy w Gdańsku
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA w SO w Gdańsku Hanna Witkowska-Zalewska
Protokolant: st. sekr. sądowy Iwona Lawrenc

po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. w Gdańsku
sprawyJ. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaJ. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
z dnia 18 grudnia 2012 r. nr(...)

oddala odwołanie

/na oryginale właściwy podpis/

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 18 grudnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział wG.odmówiłJ. S.prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnym warunkach z uwagi na niespełnienie warunków nabycia tego prawa, przewidzianych przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.), tj. nie udowodnienie 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, ale 20 lat 5 miesięcy i 1 dzień oraz 15 lat pracy w warunkach szczególnych, lecz 14 lat, 11 miesięcy i 12 dni.
Pozwany nie uznał okresów zatrudnienia za pośrednictwem(...) Sp. z o.o.u armatorów zagranicznych od 20-06-1987 r. do 23-07-1988 r., od 06-11-1988 r. do 18-05-1989 r. jako pracy w szczególnych warunkach, ponieważ na mocy Uchwały Nr 123 Rady Ministrów z dnia 3 września 1984 r. w sprawie podejmowania pracy przez obywateli polskich za granicą u pracodawców zagranicznych (M.P. Nr 23, poz. 157 ze zm.) nie ma możliwości zaliczenia okresów pracy u pracodawców zagranicznych przypadających przed 1 stycznia 1990 r. do stażu pracy w warunkach szczególnych.
Do ogólnego stażu pracy nie zaliczono okresu zatrudnienia w(...)od 1968 do 1974, ponieważ okres otrzymywania stypendium sportowego przed 01stycznia 1992r. nie został objęty obowiązkiem uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne na zasadach przewidzianych dla pracowników; jak wynika bowiem z przepisówustawy z dnia 17.10.1991 r.o rewaloryzacji emerytur i rent, tylko okres opłacania składek z tytułu pobierania stypendium sportowego jest okresem składkowym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, ponadtoK.(...)wG.nie stwierdziła prawidłowości zaświadczenia z dnia 06-08-2012 r. o pobieraniu stypendium.
Od tej decyzji odwołał się wnioskodawca, zarzucając jej błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy mające wpływ na treść decyzji i wniósł o przyznanie prawa do emerytury.
W uzasadnieniu podał, że odmowę uznania okresów zatrudnienia za pośrednictwem(...) Sp. z o.o.uznać należy za bezzasadną wobec uznania okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach u pozostałych pracodawców, jak również sprzeczną z uprzednią decyzją Zakładu. Ubezpieczony przedłożył stosowne zaświadczenie wystawione przez Komendanta(...)z dnia 06.08.2012 r., stwierdzające iż ubezpieczony był członkiem i zawodnikiem sekcji podnoszenia ciężarów(...)w latach 1968-1974 i w tym okresie otrzymywał stypendium sportowe.
W odpowiedzi na powyższe odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie, a w uzasadnieniu powołał się na argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczony,urodzony (...), w dniu 31 sierpnia 2012 r. złożył do ZUS wniosek o emeryturę(niesporne, ponadto wniosek – k. 1-2 plik II akt ubezpieczeniowych).
W toku postępowania przed organem rentowym ubezpieczony udowodnił 20 lat, 5 miesięcy i 1 dzień okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 14 lat, 11 miesięcy, 12 dni okresów pracy w warunkach szczególnych. Nadto, ubezpieczony nie jest członkiem OFE, rozwiązał stosunek pracy, ukończył 60 lat.
Z uwagi na powyższe, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnym warunkach(vide:, karta przebiegu zatrudnienia- k. 29, decyzja – k.30 plik II akt ubezp., odwołanie – k. 2 akt sprawy ).

Ubezpieczony 26 czerwca 1971 r. ukończył(...) Szkołę Zawodowądla Pracujących w(...)
(...)wG.w zawodzie monter maszyn i urządzeń okrętowych. W okresie nauki, tj. od 1 września 1968 r. do 26 czerwca 1971 r.,(...). Następnie uczęszczał do Technikum(...)
(...)
(...)G., które ukończył w 1975 r. W czasie nauki podjął pracę zawodową i pracował dla(...)(...)w okresie od 2 marca 1974 r. do 1 kwietnia 1979 r.
W okresie od 14.01.1970 r. do 04.08.1973 r. był zawodnikiem sekcji podnoszenia ciężarów(...)wG.. W powyższym okresie nie otrzymywał stypendium sportowego(vide: zaświadczenie ukończenia(...) Szkoły Zawodowej- k. 7 akt rentowych i k.14 akt sprawy XV U 2992/10, świadectwo pracy z dnia 9 września 2010 r. - k. 35 akt sprawy XV U 2992/10, świadectwo dojrzałości - k. 15 akt sprawy XV U 2992/10, świadectwo pracy z dnia 7 maja 2010 r. –k. 9 akt rentowych; zaświadczenie z dnia 06.09.2011 r., wyciągi z rozkazów dziennych z lat 1970-1973 - k. 56 akt sprawy, informacjaK.(...)-k. 60 akt sprawy, informacja Archiwum Marynarki Wojennej-k.68 akt sprawy, informacja(...)(...)
Ubezpieczony pracował za pośrednictwem(...) sp. z o.o.wW.w okresie 20 czerwca 1987 r. - 23 lipca 1988 r. i 6 listopada 1988 r. - 18 maja 1989 r. na statkach armatorów zagranicznych na stanowisku III mechanika. W powyższych okresach pracy u armatorów zagranicznych nie podlegał indywidualnemu ubezpieczeniu z tego tytułu ani teżP.w którym był w tym okresie zatrudniony nie odprowadzał za niego składek na ubezpieczenia społeczne(vide: świadectwo pracy z dnia 02 sierpnia 2010 r. - k. 8 plik II akt ubezp., zaświadczenie z dn. 30.05.1989 r.-k.56 akt sprawy).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W świetle poczynionych ustaleń faktycznych odwołanie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie został potwierdzonyw przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, w szczególności w oparciu o przedłożone świadectwa pracy i dokumenty znajdujące się w aktach osobowych .
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozważenia czy przedstawione dowody są wystarczające dla uznania, iż ubezpieczony osiągnął wymagane przepisami prawa 25 lat ogólnego i 15 lat szczególnego stażu pracy.
Poza sporem pozostawało natomiast, że wnioskodawca spełnia pozostałe kryteria prawa do świadczenia, tj. ukończył 60 lat, , nie jest członkiem OFE oraz rozwiązał stosunek pracy z każdym pracodawcą.
Ogólne zasady nabywania prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po 1948 r. zostały uregulowane w treściart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego wart. 32, 33, 39 i 40, tj. spełniają łącznie następujące warunki:

1
legitymują się okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż: 65 lat - dla mężczyzn, 60 dla kobiet,

2
mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej: 25 lat dla mężczyzn,20 dla kobiet,

3
nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa;

Stosownie do dyspozycji art. 32 ust. 1 cytowanej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27. Dla uzyskania uprawnień do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym wymagane jest osiągnięcie wskazanego w przepisach wykonawczych wieku, a także przepracowanie określonej ilości lat w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Przepis art. 32 ust 2 zaś stanowi, że dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Aktem wykonawczym, do którego odsyła ustawa o emeryturach i rentach z FUS, jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zm.)-/zwane dalej rozporządzeniem RM z 07.02.1983 r./ Stosownie do treści § 4 tego rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
2)ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych
warunkach.
Zgodnie z przepisem § 2 ust 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym te okresy pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
Trzeba jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z utartą praktyką i ugruntowanym orzecznictwem w postępowaniu przed sądem okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia z zakładu pracy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84), a więc wszelkimi dopuszczalnymi przez prawo środkami dowodowymi.
Wskazać należy, że w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w dziale VIII, poz. 4 wskazano jako prace w szczególnych warunkach – Prace na statkach morskich w żegludze międzynarodowej i polskim ratownictwie okrętowym - pracownicy wpisani na listę członków załogi tych statków. W Zarządzeniu Nr 24 z dnia 15.08.1983 r. Ministra-Kierownika Urzędu Gospodarki Morskiej w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu gospodarki morskiej wykaz A działu VIII poz. 4 punkt 1 wskazano prace mechanika.
W ocenie Sądu Okręgowego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że ubezpieczony legitymuje się wymaganym 25-letnim stażem ubezpieczeniowym , jak również , że sporny okres zatrudnienia w(...) Sp. z o.o.wW.można zaliczyć do okresu pracy w szczególnych warunkach .

Odnosząc się w pierwszej kolejności do okresu od 14 stycznia 1970 r., do dnia 4 sierpnia 1973 r., kiedy to ubezpieczony był zawodnikiem(...)wG., należy stwierdzić, że podobnie jak w przypadku pobierania nauki, sam okres bycia zawodnikiem nie jest podstawą zaliczenia do okresów składkowych lub nieskładkowych, w myśl art. 6 i 7 ustawy emerytalnej.
Stosownie do treściart. 6 ust. 2 pkt 17 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.), za okresy składkowe uważa się przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. okresy, pobierania stypendium sportowego z tytułu wyczynowego uprawiania sportu na obszarze Państwa Polskiego po ukończeniu 15 roku życia, z wyjątkiem okresów pobierania stypendium przez osoby uczące się lub studiujące w systemie studiów dziennych, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
W myśl przywołanego przepisu, ubezpieczonemu można by zaliczyć do ogólnego stażu ubezpieczeniowego okres pobierania stypendium sportowego, w czasie gdy był zawodnikiem(...)wG., gdyby przedłożył dowody na okoliczność pobierania stypendium sportowego.
Ubezpieczony wraz z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury załączył zaświadczenie z dnia 06 sierpnia 2012 r. , że był członkiem i zawodnikiem sekcji podnoszenia ciężarów(...)Flota wG.w latach 1968-1974 i w tym okresie otrzymywał stypendium sportowe. Zaświadczenie zostało podpisane przez Komendanta(...).
W toku postępowania sądowego Sąd dokonał weryfikacji merytorycznej i formalnoprawnej rzeczonego zaświadczenia, w wyniku którejK.(...)nie była w stanie potwierdzić prawidłowości dokumentu i danych w nim zawartych – „dokument ten nie został wystawiony przez właściwy Pion Głównego Księgowego, brak również w stopce osoby wykonującej ten dokument”(k.60) . Dodatkowo zgodnie z informacją pochodzącą z Archiwum(...)wG.(k.68) brak jest jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej przyznanieJ. S.stypendium sportowego.
W związku z powyższym należało przyjąć, że ubezpieczony nie przeprowadził skutecznego dowodu na potwierdzenie otrzymywania stypendium sportowego w spornym okresie.
Niezależnie od powyższego , należy zważyć za organem rentowym, iż stypendia sportowe zostały wprowadzone uchwałą numer 18 Rady Ministrów z dnia 28.01.1981 roku w sprawie stypendium dla sportowców (M.P. z 1981 roku Nr 4, poz. 14). Sąd Najwyższy zarówno w uchwale z dnia 16.05.1984 roku III UZP 19/84 (OSNC 1984, nr 12, poz. 212), jak i w wyroku z dnia 26.01.2012 roku III UK 44/11, stwierdził, iż pobieranie stypendium sportowego przez zawodnika sportowego w okresie czynnego uprawiania sportu przed wejściem w życie tegoż aktu prawnego nie jest okresem równorzędnym z okresem zatrudnienia. Z zawartego w uchwale nr 18 Rady Ministrów uregulowania wynika, iż otrzymanie stypendium sportowego uzależnione jest od sprecyzowanych w tym akcie warunków. Brak szczegółowego uregulowania kwestii dotyczącej okresu uprawiania sportu wyczynowego przed dniem wejścia w życie uchwały prowadzi do wniosku, że dotyczy ona sytuacji zaistniałych po tej dacie. Za poglądem wykluczającym możliwość uznania wcześniejszego otrzymywania przez sportowców pomocy materialnej przemawia również to, że dopieroustawą z dnia 14.12.1982 roku o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzinwprowadziła nowe uregulowanie (art. 11 ust. 2 pkt 13), w myśl którego okres pobierania stypendium sportowego został uznany za okres równorzędny z zatrudnieniem. Zważywszy, że przywołanyart. 11 ust. 2 pkt 13 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzinmiał identyczne brzmienie jak art. 6 ust. 2 pkt 17 obecnie obowiązującej ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę organ rentowy do stażu pracy w szczególnych warunkach prawidłowo nie zaliczył zatrudnienia u armatorów zagranicznych za pośrednictwem(...) sp. z o.o.wW.w okresie od 20.06.1987 roku do 23.07.1988 roku oraz od 06.11.1988 roku do 18.05.1989 roku, albowiem na podstawie art. 42 ustawy z dnia 16.10.1991 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.0 Nr 106, poz. 457 ze zm.) dopiero od dnia 01.10.1990 roku pracę u armatora zagranicznego zalicza się do okresu pracy w szczególnych warunkach, jeżeli jednostka kierująca miała zgodę Ministerstwa i opłacała składkę na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy.
Dodać należy, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby jednostka kierująca opłacała składki ubezpieczeniowe na rzecz ubezpieczonego. Powyższe było przedmiotem prawomocnego rozpoznania w sprawie XV U 2992/10 przed Sądem Okręgowym w Gdańsku.
Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny był podstawą nie zaliczenia przez Sąd spornych okresów do ogólnego stażu pracy oraz stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach stale i pełnym wymiarze czasu pracy, wobec czego okres składkowy i nieskładkowy , jak również staż pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych jest krótszy niż wymagany ustawą, a ubezpieczony nie spełnił tym samym wszystkich wymogów do przyznania mu świadczenia emerytalnego w wieku obniżonym.
W konkluzji z przytoczonych względów i argumenty podnoszone powyżej Sąd Okręgowy, na podstawie przepisuart. 47714§ 1 k.p.c.i cytowanych wyżej regulacji, w pkt I wyroku oddalił odwołanie ubezpieczonego..

SSA w SO H. Witkowska-Zalewska