Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII GC 230/12
Data wyroku: 2013-03-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Kądziołka
Słowa kluczowe: Umowa O Roboty Budowlane
Podstawa prawna: art. 647 k.c.

Sygn. akt VIII GC 230/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 marca 2013 r.

Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział VIII Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Agnieszka Kądziołka
Protokolant: Agnieszka Grygiel
po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2013 r. w Szczecinie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.
przeciwkoM. O.,J. R.,F. B. H.„M.” spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wS.

o zapłatę

I
zasądza od pozwanegoM. O.na rzecz powódki(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.kwotę 85.087,92 zł (osiemdziesiąt pięć tysięcy osiemdziesiąt siedem złotych dziewięćdziesiąt dwa grosze) z ustawowymi odsetkami liczonymi w stosunku rocznym:

- od kwoty 5376,58 zł (pięć tysięcy trzysta siedemdziesiąt sześć złotych pięćdziesiąt osiem groszy) od dnia 16 grudnia 2011 roku,
- od kwoty 54.375,62 zł (pięćdziesiąt cztery tysiące trzysta siedemdziesiąt pięć złotych sześćdziesiąt dwa grosze) od dnia 14 stycznia 2012 roku,
- od kwoty 25.335,72 zł (dwadzieścia pięć tysięcy trzysta trzydzieści pięć złotych siedemdziesiąt dwa grosze) od dnia 4 maja 2012 roku,
solidarnie z pozwanymJ. R., od którego kwota ta została zasądzona wyrokiem zaocznym z dnia 12 marca 2013 roku;

II
zasądza od pozwanegoM. O.na rzecz powódki kwotę 7.872 zł  (siedem tysięcy osiemset siedemdziesiąt dwa złote) tytułem kosztów procesu, solidarnie zJ. R., od którego kwota ta została zasądzona wyrokiem zaocznym z dnia 12 marca 2013 roku;

III
oddala powództwo wobec(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.;

IV
zasądza od powódki na rzecz pozwanej(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześśet siedemnaście  złotych) tytułem kosztów procesu.

Sygn. akt VIII GC 230/12

UZASADNIENIE
Powódka(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.wniosła o zasądzenie od pozwanychM. O.,J. R.iFirmy Budowlano-Handlowo Usługowej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.solidarnie kwoty 85.087,92 zł z odsetkami ustawowymi od kwoty 5.376,58 zł wynikającej zfaktury VAT (...)nr od dnia 16 grudnia 2011 roku, od kwoty 54.375,62 zł wynikającej zfaktury VAT (...)od dnia 14 stycznia 2012 roku i od kwoty 25.335,72 zł wynikającej zfaktury VAT (...)od dnia 4 maja 2012 roku oraz kosztami postępowania.
Powódka wskazała, że łączyła ją z pozwanymiM. O.iJ. R.umowa o roboty budowlane dotycząca budowy kompleksu mieszkaniowego, której inwestorem była pozwanaspółka (...). Pomimo prawidłowego wykonania przez powódkę umówionych robót pozwaniM. O.iJ. R.nie uiścili w całości wynagrodzenia wynikającego z wystawionych faktur. Na skutek ponagleń powódkiM. O.uznał natomiast roszczenie powódki w wysokości dochodzonej pozwem. Odnośniespółki (...)powódka wskazała, że spółka ta jako inwestor wyraziła zgodę na zawarcie umowy z powódką jako podwykonawcą, ponosi więc wobec powódki solidarną odpowiedzialność z pozwanymiM. O.iJ. R..

W odpowiedzi na pozew pozwanaspółka (...)wniosła o oddalenie wobec niej powództwa w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu. Pozwana(...)zarzuciła brak spełnienia przesłanek zawartych wart. 647(
      1 )k.c.. Wskazała, że jako inwestor zleciła pozwanymM. O.iJ. R.wykonanie kompletu robót żelbetowych i murowych, na wykonanie części przedmiotu umowy za pomocą podwykonawców zezwoliła zaś jedynie pod warunkiem uzyskania jej zgody. Pozwani tymczasem do czasu rozwiązania umowy z inwestorem nie uzyskali zgody na zatrudnienie powódki jako podwykonawcy na warunkach określonych w umowie. Pozwanaspółka (...)podniosła również, że nigdy w trakcie realizacji robot powódka nigdy nie poinformowała jej o okolicznościach powodujących solidarnąodpowiedzialność spółki (...)z pozwanymiM. O.iJ. R..

Na rozprawie w dniu 26 lutego 2012 roku pozwanyM. O.uznał zasadność dochodzonego pozwem roszczenia. Przyznał, że jest winien powódce kwotę 85.087,92 zł wskazaną w piśmie dnia 24 kwietnia 2012 roku, niemniej jednak obecnie nie posiada środków pieniężnych umożliwiających zapłatę.
PozwanyJ. R.nie złożył odpowiedzi na pozew, pomimo zawiadomienia nie wziął też udziału w rozprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W 2011 rokuF. B. H. U.„M.” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wS.realizowała inwestycję polegającą na budowie 10 budynków przyul. (...)wS..
Prezesem jednoosobowego zarządu spółki(...)jestM. Ł.. Prokurentami samoistnymi są :I. J.iE. G..
Kierownikiem budowy przyul. (...)wS.został pracownikspółki (...)-A. L..
Spółka (...)zawarła umowę, której przedmiotem było wykonanie 6 z 10 budynków przyul. (...)zM. J.iL. M., którzy prowadzą działalność gospodarczą podfirmą (...).I.M” Firma Budowlana spółka cywilnaM. J.,L. M..

dowód: zeznania świadkaA. L.– karta 123-135 verte

W dniu 14 maja 2011 rokuspółka (...)zawarłaumowę nr (...)zM. O.iJ. R., którzy prowadzą działalność gospodarczą pod nazwąFirma (...) spółka cywilna(...)M. O.,J. R.. Przedmiotemumowy nr (...)było wykonanie przezM. O.iJ. R.kompletu robót żelbetowych i murowych - stanu surowego czterechbudynków czterorodzinnych nr (...)przyul. (...)wS., zgodnie z otrzymaną dokumentacją techniczną.
Termin rozpoczęcia prac ustalono na dzień 23 maja 2011 roku, zaś termin wykonania na dzień 15 października 2011 roku.
W § 5 umowy wykonawcy zobowiązali się do osobistego wykonania dzieła, z tym zastrzeżeniem, że przewidziana została możliwość wykonania dzieła za pomocą podwykonawców, ale jedynie za zgodą zamawiającego, zawartą w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
Postanowiono, że w celu uzyskania zgody wykonawca przedstawi zamawiającemu:

a
umowę o roboty budowlane z podwykonawcą lub jej projekt oraz

b
część dokumentacji dotyczącej wykonania robót określonych w umowie lub projekcie.

Postanowiono również, że zamawiający w ciągu 14 dni od otrzymania dokumentów, o których mowa powyżej, zobowiązany będzie do wyrażenia zgody na zawarcie umowy z podwykonawcą bądź zgłoszenia w formie pisemnej sprzeciwu lub zastrzeżeń. Brak zgłoszenia w tymże terminie sprzeciwu albo zastrzeżeń uważa się za wyrażenie zgody. Dalej zastrzeżono, że zamawiający nie ponosi odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę w przypadku braku zgody, o której mowa w umowie, z uwzględnieniem przepisówart. 6471k.c.
W § 6 pkt 1 wynagrodzenie wykonawcy za wykonanie dzieła ustalono w wysokości szacunkowej 365.000 zł netto plus należny podatek VAT. W zakresie rozliczeń etapowych i ostatecznego rozliczenia ustalono, że podstawą do wypłaty wynagrodzenia będą faktury częściowe wykonawcy, płatne w terminie 30 dni od daty ich wpływu do siedziby zleceniodawcy.
W § 6 pkt 9-12 strony uregulowały sposób rozliczania się w przypadku zatrudnienia przez wykonawcę zgłoszonych zamawiającemu podwykonawców.
Postanowiono, że zamawiający może wstrzymać się z wypłatą wymagalnej części wynagrodzenia wykonawcy w przypadku powzięcia informacji o tym, że wykonawca zalega z wypłatą wymagalnych wynagrodzeń wobec podwykonawców. W takim wypadku zamawiający niezwłocznie poinformuje wykonawcę o wstrzymaniu wypłaty wynagrodzenia. Wypłata wstrzymanej płatności wynagrodzenia zostanie uregulowana po przedłożeniu przez wykonawcę dokumentów, z których wynika, że wykonawca uregulował swoje wymagalne zobowiązania względem podwykonawców. Wykonawca za pisemną zgodą podwykonawcy może również złożyć pisemne oświadczenie, aby wstrzymaną płatność wynagrodzenia zamawiający przekazał na rachunek bankowy podwykonawcy, w stosunku do którego wykonawca zalega z płatnością. Jeżeli wstrzymanie płatności było nieuzasadnione, wykonawcy przysługują odsetki ustawowe za czas zwłoki w zapłacie.

dowód:umowa (...)– karta 69-79

Po podpisaniu przez(...)umów ze spółką cywilną(...)ispółką cywilną (...)wspólnicy każdej z tych spółek przystąpili do realizacji swojego zakresu robót.
Całością prac kierował kierownik budowy zatrudniony przez(...)-A. L..

    Spółka(...)zatrudniała na stałe pewną grupę pracowników, którzy wykonywali roboty.

M. O.działając w(...) spółki (...)co jakiś czas zmieniał brygady. Na budowie pracowała między innymi brygadaK. B. (1), zatrudnionego przezM. O.iJ. R..
Spółka (...)uznała, że prace realizowane przezM. O.iJ. R.w ramachspółki cywilnej (...)nie przebiegają w sposób sprawny i zaczęła domagać się odM. O.zwiększenia liczby pracowników zaangażowanych na budowie.

dowód: zeznania świadkaA. L.– karta 123-135 verte

M. O.poczuł się przymuszony do tego, aby zatrudnić większa liczbę pracowników. Zdecydował się zawrzeć umowę zPrzedsiębiorstwem Budownictwa (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąwS., mimo tego, że wynagrodzenie jakie ustalił z tą spółką było wyższe niż to, jakie sam miał otrzymać od(...).

dowód: przesłuchanie pozwanegoM. O.– karta 144 verte -145

W dniu 24 października 2011 rokuM. O.iJ. R.podpisali z(...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.„umowę o roboty budowlane z podwykonawcą”.
W umowieM. O.iJ. R.oświadczyli, że wykonują roboty budowlane stanu surowegobudynków o numerach (...)na budowie kompleksu mieszkaniowego przyul. (...)wS.na rzecz inwestora -spółki (...)oraz że podstawą wykonywania przez nich wymienionych robót jest umowa z dnia 14 maja 2011 roku (§ 1 ust. 1 i 2).
W umowie wskazano, że funkcję kierownika budowy pełniA. L., zaś funkcję inspektora nadzoru -M. W.(§ 1 ust. 3 i 4).
Na mocy umowy z dnia 24 października 2011 roku wykonawcyM. O.iJ. R.powierzyli podwykonawcy -spółce (...)prace polegające na wykonaniu konstrukcji żelbetowych stropów, ścian, słupów i podciągówbudynków o nr (...)wznoszonych przez wykonawcę w ramach umowy z inwestorem oraz wykonanie innych robót budowlanych towarzyszących, o ile wystąpią przy wykonywaniu wrót żelbetowych i będą zlecone jako dodatkowe (§ 2 ust. 1).
W § 2 ust. 5 wykonawcyM. O.iJ. R.oświadczyli, że wystąpią do inwestora o uzyskanie zgody na zawarcie niniejszej umowy. Uzyskanie zgody stanowi warunek skuteczności niniejszej umowy.
W § 2 ust. 6 wskazano natomiast, że roboty budowlane powierzonespółce (...)zostaną wykonane na podstawie dokumentacji projektowej i opisowej przekazanej podwykonawcy przez wykonawcę – wykaz dokumentacji projektowej i opisowej stanowi załącznik nr 1 do umowy.
W zakresie terminów realizacji umowy w § 3 postanowiono, że termin rozpoczęcia robót nastąpi w dniu 24 października 2011 roku, termin zakończenia – w dniu 31 grudnia 2011 roku, zaznaczono również, że terminy zakończenia poszczególnych etapów lub elementów robót określane będą na bieżąco podczas realizacji umowy. W umowie określono również przyczyny uzasadniające przedłużenie określonych powyżej terminów.
W § 4 za wykonanie przedmiotu umowy strony ustaliły wstępne wynagrodzenie w kwocie 100.000 zł netto powiększone o należny podatek VAT. Dalej zaznaczono, że wynagrodzenie dotyczy tylko kosztu robocizny i wynika z uzgodnionych ryczałtowych cen jednostkowych netto za wykonywanie robót będących przedmiotem umowy przy cenie: 85 zł/m2 stropu - stropy żelbetowe, 85 zł/m2 ściany - ściany żelbetowe i 150 zł/mb – słupy i podciągi. Ostateczne wynagrodzenie ustalane będzie każdorazowo za poszczególne etapy – elementy robót na podstawie obmiaru robót przy zastosowaniu cen jednostkowych.
Podstawą zapłaty miały być faktury częściowe wystawiane w oparciu o sporządzone przez strony protokoły odbiorów za poszczególne etapy lub elementy robót oraz faktura końcowa. Termin płatności faktur częściowych ustalono na 14 dni, a faktury końcowej 21 dni od dnia ich doręczenia wykonawcy.

Umowę podpisali: za(...)dyrektorW. C., zaspółkę cywilną (...)-M. O..

dowód: umowa z 24 października 2011 roku – karta 18-22

Zarząd spółki(...)jest jednoosobowy, jedynym członkiem zarządu jest dyrektorW. C..

fakt niesporny

Po podpisaniu umowy pracownicyspółki (...)zgłosili się na budowę, wśród nichS. Z.zatrudniony współce (...)jako majster budowy.S. Z.przyjechał z pracownikami(...)na budowę w trzeciej dekadzie października i przebywał tam do 30 listopada 2011 roku. Po tej dacie ze względów zdrowotnych musiał zejść z budowy, jego miejsce zajął dyrektorspółki (...).
Pracownicyspółki (...)przyjechali na budowę z własnymi kontenerami, które miały na drzwiach napisy o oznaczeniem nazwy spółki, wielkości zbliżonej do kartki A4. Pracownicy mieli również bluzy z napisami(...).
Na budowie brygada(...)podlegała kierownikowi budowyA. L..
A. L.iW. C.znali się już wcześniej – ich żony są kuzynkami, spotykali się na gruncie prywatnym.

dowód: zeznania świadkaS. Z.– karta 133-133 verte
zeznania świadkaA. L.– karta 123-135 verte
przesłuchanie prezesa zarządu powódkiW. C.karta 137-139

M. O.powiedziałA. L., że zawarł zespółką (...)umowę jako ze swoim podwykonawcą. Nie powiedział jednak o tym nikomu innemu ze stronyspółki (...).M. O.zakładał jednak, żeA. L.powiedział o fakcie zatrudnienia podwykonawcy swoim przełożonym, tj. prokurentowispółki (...)I. J., który przynajmniej raz w tygodniu bywał na budowie.

dowód: przesłuchanie pozwanegoM. O.– karta 144 verte -145

M. O.rzadko bywał na budowie, reprezentował go pracownik –K. B. (2). W czasie jednego z pobytówM. O.na budowieW. C.zapytał go, czy w myśl zapisów łączącej ich umowy zgłosiłspółkę (...)inwestorowi jako podwykonawcęM. O.iJ. R..M. O.odpowiedział, że takiego zgłoszenia dokonał.W. C.uznał to zapewnienie za wiarygodne i kontynuował roboty.
WcześniejW. C.nie znałfirmy (...), prowadzonej przezM. O.iJ. R.. Zawierając umowę uznał jednak, że gwarantem dla niego będziespółka (...), którą uważał za firmę renomowaną na rynku, wiedział że spółka ta zaspokaja wszystkich wierzycieli i nie ma problemów z płatnościami.

dowód: przesłuchanie prezesa zarządu powódkiW. C.karta 137-139

W dniu 1 grudnia 2011 roku sporządzony został protokół odbioru wykonanych robót dotyczących budowy przyul. (...)- etapu I,budynek (...)międzyspółką (...)(w protokole oznaczoną jako wykonawca) - w imieniu, której działałW. C.oraz(...) spółką cywilną
A. K. M. O.t,J. R.(w protokole oznaczoną jako inwestor), w imieniu której działałM. O.. Jakość odebranych robót budowlanych o wartości 27.561,50 zł oceniono jako dobrą. W rubryce „Zestawienie wartości wykonanych robót” wymieniono poszczególne rodzaje prac etapu I dlabudynku nr (...), których wartość ogółem wyceniono na kwotę 27.561,50 zł.
Protokół został podpisany przezW. C.iM. O..
W zakresie robót dotyczących I etapu sporządzony został obmiar robót, podpisany przezK. B. (1)orazW. C..

W dniu 1 grudnia 2011 rokuspółka (...)wystawiła na rzecz(...) spółki cywilnejArchitektura Krajobrazu Mariusz Olwert,J. R.fakturę VAT nr (...)na kwotę 27.561,50 zł netto, tj. 29.766,42 zł brutto, tytułem: „Roboty budowlane w budynku mieszkalnym zawarte w umownie z dnia 24.10.2011r.”. Jako sposób płatności wskazano przelew.
Faktura została opatrzona w imieniu osoby upoważnianej do podpisania faktury pieczęciąspółki cywilnej (...)oraz podpisemM. O..
Wobec braku oznaczenia w fakturze terminu płatności w nocie korygującej dotyczącejfaktury VAT nr (...)wskazano 14 dniowy termin płatności.

dowód: protokół odbioru robót – karta 25 -26
obmiary robót I etapu – karta 27-28
faktura (...)– karta 23
nota korygującafakturę (...)– karta 24

W dniu 30 grudnia 2011 roku międzyspółką (...), w imieniu której działałW. C.orazspółką cywilną (...), w imieniu której działałM. O., sporządzony został kolejny protokół odbioru wykonanych robót, oznaczony jako dotyczący budowy przyul. (...)- etap I,budynek (...). W protokole zaznaczono, że jakość odebranych robót budowlanych o wartości 55.396,17 zł jest dobra, nie wniesiono żadnych uwag. W rubryce „Zestawienie wartości wykonanych robót” wymieniono poszczególne rodzaje prac etapu I dlabudynku nr (...), których wartość ogółem wyceniono na kwotę 55.396,17 zł.
Protokół został podpisany przezW. C..
W zakresie wymienionych robót sporządzony został obmiar robót, podpisany przezK. B. (1)orazW. C..

W dniu 30 grudnia 2011 rokuspółka (...)wystawiła na rzeczG.”spółki cywilnej (...),J. R.kolejnąfakturę VAT o numerze (...), na kwotę 55.396,17 zł netto, tj. 59.827,86 zł brutto, tytułem: „Roboty budowlane w budynku mieszkalnym zawarte w umownie z dnia 24.10.2011 r.” Jako sposób płatności wskazano przelew.
Faktura została opatrzona w imieniu osoby upoważnianej do podpisania faktury pieczątkąspółki cywilnej (...)oraz podpisemM. O..
Wobec braku oznaczenia terminu płatności w fakturze w nocie korygującej dotyczącejfaktury VAT nr (...)wskazano 14 dniowy termin płatności.

W dniu 31 stycznia 2012 roku sporządzono protokół odbioru wykonanych robót dotyczących budowy przyul. (...)- etapu II,budynek (...). Jakość odebranych robót budowlanych o wartości 56.320,38 zł oceniono jako dobrą, nie wniesiono też żadnych uwag. W protokole również zapisano, że został on sporządzony przy udzialespółki (...), w imieniu której działałW. C., orazspółki cywilnej (...)w imieniu, której działałM. O.. W rubryce „zestawienie wartości wykonanych robót” wymieniono poszczególne rodzaje prac, których wartość ogółem wyceniono na kwotę 56.320,38 zł.
Protokół został podpisany przezW. C..
W dniu 31 stycznia 2012 rokuspółka (...)wystawiła fakturę korygującą VAT nr 5A/2012, dotyczącąfaktury VAT nr (...). Korekta dotyczyła kwoty faktury, którą skorygowano z 55.396,17 zł netto (59.827,86 zł brutto) na 56.320,38 zł netto (60.826,07 zł brutto), nadto w tytule należności zamiast „Roboty budowlane w budynku mieszkalnym zawarte w umownie z dnia 24.10.2011 r.” zapisano „Roboty budowlane w budynku mieszkalnym zawarte w umownie z dnia 24.10.2011 r. - II etap”.

dowód:protokół odbioru robót – karta 31 - 32
obmiary robót II etapu – karta 33-34
faktura (...)– karta 29
nota korygującafakturę (...)– karta 30
protokół odbioru z dnia 31.12.2011 r. – karta 114-116
faktura korygująca 5A/2012 – karta 113

W piśmie z dnia 31 stycznia 2012 rokuspółka (...)powołując się rozliczenia dotyczące II etapu wykonanych robót budowanych na podstawie umowy z dnia 24 października 2011 roku poinformowałaM. O.iJ. R.o wystawieniu faktury korygującej nr 5A/2012 dofaktury VAT nr (...), z której to korekty do dopłaty powstała kwota 998,15 zł. Przesyłając w załączeniu fakturę korygującą poinformowała również, że została ona wystawiona na podstawie skorygowanych obmiarów wykonanych robót wbudynkach o nr (...).

dowód: pismo powódki z 31 stycznia 2012 roku – karta 35

Pismem z dnia 14 lutego 2012 rokuspółka (...)wezwałaM. O.iJ. R.do zapłaty należności z tytułu wystawionych faktur, tj.faktury VAT nr (...), z której do zapłaty - po wpłaceniu 9.000 zł - pozostała kwota 20.766,42 zł,faktury VAT nr (...), z której do zapłaty pozostała kwota 59.827,86 zł (nie dokonano na jej poczet żadnej wpłaty) oraz faktury korygującej(...)na kwotę 998,15 zł.

dowód: pismo powódki z dnia 14 lutego 2012 roku – karta 36

W piśmie z dnia 22 lutego 2012 rokuspółka (...)zwróciła się doM. O.iJ. R.z prośbą o dokonanie odbioru III etapu robót na budynkach przyul. (...)oraz sprawdzenie obmiaru robót w terminie wyznaczonym na dzień 29 lutego 2012 roku.

dowód: pismo powódki 22 lutego 2012 roku – karta 37 i 112

Wykonanie prac obejmujących roboty na budynku przyul. (...)w miesiącu styczniu i lutym 2012 roku potwierdziłA. L., składając swój podpis na dokumencie przygotowanym przezW. C.oraz zamieszczając adnotację o treści : „potwierdzam wykonanie prac bez uwag”.

dowód: pismoA. L.– karta 43

W dniu 5 marca 2012 roku międzyspółką (...), w imieniu której działałW. C.orazspółką cywilną (...), w imieniu, której działałM. O., sporządzony został protokół odbioru wykonanych robót dotyczących budowy przyul. (...)- etapu III,budynek (...). Jakość odebranych robót budowlanych o wartości 26.976,41 zł oceniono jako dobrą, nie wniesiono też żadnych uwag. W rubryce „Zestawienie wartości wykonanych robót” wymieniono poszczególne rodzaje prac etapu III, których wartość ogółem wyceniono na kwotę 26.976,41 zł.
Protokół został podpisany tylko przezW. C..
W zakresie robót dotyczących III etapu prac sporządzony został obmiar robót, podpisany również wyłącznie przezW. C..

dowód: protokół odbioru robót – karta 40-41
obmiar robót III etapu – karta 42

Prace w czterech budynkach realizowanych przezM. O.iJ. R.w oceniespółki (...)wciąż przebiegały w sposób nieterminowy.Spółka (...)podjęła decyzję o zakończeniu współpracy zM. O.iJ. R., wykonywane przez nich roboty miała dokończyć(...)F. B.spółka cywilnaM. J.,L. M..
Rozliczenie zespółką cywilną (...)M. O.iJ. R.miało nastąpić po wykonaniu inwentaryzacji robót prowadzonych wbudynkach o numerach (...).

dowód: zeznania świadkaA. L.– karta 123-135 verte
zeznania świadkaI. J.– karta 123-137

Prace były wykonywane przez brygadęW. C.– podwykonawcęM. O.iJ. R.– do lutego 2012 roku.

dowód: przesłuchanie prezesa zarządu powódkiW. C.karta 137-139

W marcu 2012 rokuM. O.iJ. R.podpisali zM. J.iL.M., prowadzącymi działalność gospodarczą pod firmą(...)F. B.spółka cywilnaM. J.,L. M., przy udziale i za zgodąspółki (...), „

      Porozumienie w sprawie przeniesienia praw i obowiązków wynikających zumowy nr (...)z dnia 14 maja 2011 roku”.
Przeniesienie praw i obowiązków nastąpiło z chwilą podpisania porozumienia, według stanu wykonania umowy określonego w protokole stanowiącym załącznik do porozumienia.M. O.iJ. R.oświadczyli przy tym, że złożone do tej pory faktury obejmują wszystkie prace wykonane przezfirmę (...) spółkę cywilnej(...)M. O.,J. R..
Protokół stanowiący załącznik do porozumienia został opatrzony datą 8 marca 2012 roku i podpisany przezM. W.,A. L.,M. O..

Z uwagi na przeniesie praw i obowiązków wynikających z realizacji umowy w dniu 23 kwietnika 2012 rokuspółka (...)zarwała zM. J.iL.M., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą(...)F. B.spółka cywilnaM. J.,L. M.,aneks nr (...)doumowy nr (...)z dnia 14 maja 2011 roku.

dowód: porozumienie – karta 80-81
protokół przekazania – karta 82
aneks nr (...)doumowy (...)– karta 83

Spółka (...)rozliczyła się zM. O.iJ. R.w drodze polubownej – strony zawarły porozumienie, w którym dokonały potrąceń wzajemnych roszczeń.M. O.zgodził się na te potrącenia, choć uważał, że nie wszystkie powinny mieć miejsce.

dowód: zeznania świadkaI. J.– karta 123-137
przesłuchanie pozwanegoM. O.– karta 144 verte -145

W okresie kiedy przygotowane było trójstronne porozumienie międzyspółką (...)oraz wspólnikami spółek cywilnych(...)i(...)do prokurentaspółki (...)I. J.zadzwonił kolega z informacją, że na budowie realizowanej przezspółkę (...)przyul. (...)wS.zatrudniona jestspółka (...), której(...)nie płaci. Kolega ten był również znajomymW. C., za jego pośrednictwemW. C.umówił się na spotkanie zI. J..
Na spotkaniu zI. W.C.wyjaśnił, że jest podwykonawcąfirmy (...), powiedział też, że firma ta nie płaci mu za wykonywane roboty.I. J.stwierdzał, że nie ma na ten temat żadnej wiedzy, ponadto wskazał, żespółka (...)rozwiązuje właśnie umowę zfirmą (...)i przekazuje zakres prac innemu wykonawcy - spółce cywilnej(...)

W. C.w czasie spotkania okazał umowę łącząca go zM. O.iJ. R.. Z wypowiedziI. W.C.zrozumiał, że jeżelispółka (...)nie rozliczyła się jeszcze w całości zM. O.iJ. R., to zapłaci tą kwotęspółce (...).
Po tej rozmowieW. C.nie otrzymał żadnej informacji z(...)na temat ewentualnych nierozliczonych środków, które mógłby przejąć.W. C.po raz drugi nie próbował kontaktować się z nikim ze strony(...).

dowód: zeznania świadkaI. J.– karta 123-137
przesłuchanie prezesa zarządu powódkiW. C.karta 137-139

W dniu 30 marca 2012 rokuspółka (...)wystawiła na rzecz(...) spółki cywilnejA. K.M. O.,J. R.fakturę VAT nr (...)na kwotę 26.976,41 zł netto, tj. 29.134,52 zł brutto, tytułem : „Roboty budowlane w budynku mieszkalnym zawarte w umownie z dnia 24.10.2011 r.” Jako sposób płatności wskazano przelew.
Wobec braku oznaczenia w fakturze terminu płatności w nocie korygującej dotyczącejfaktury VAT nr (...)wskazano 21 dniowy termin płatności.
W dniu 30 kwietnia 2012 rokuspółka (...)wystawiła fakturę korygującą nr(...). Korekta dotyczyła kwotyfaktury (...), którą skorygowano z 26.976,41 zł netto (29.134,52 zł brutto) na 24.401,41 zł netto (26.353,52 zł brutto). W fakturze wskazano, że korekta nastąpiła „z tytułu uznanej reklamacji”.
Faktura (...)oraz faktura korygująca nr(...)zostały podpisane przez pracownikaspółki (...), zamieszczono na nich pieczątki „wysłano listem poleconym”.

dowód:faktura (...)– karta 38
nota korygującafakturę (...)– karta 39
faktura korygująca nr(...)– karta 117

W piśmie z dnia 29 marca 2012 roku, kierowanym doM. O.iJ. R., dotyczącym rozliczenia III etapu wykonanych robót budowlanych (rozliczenie końcowe)spółka (...)poinformowała o przesłaniu w załączeniufaktury VAT nr (...)wraz z protokołem odbioru i obmiarem wykonanych robót. Zwróciła się jednocześnie z prośbą o zwrot podpisanej faktury. Poinformowała także, że wobec braku reakcji na pisemne i ustne zgłoszenie do odbioru robót oraz nieustosunkowanie się do przedłożonego obmiaru robót III etapu przesłane dokumenty wraz z fakturą traktuje jako uzgodnione i oczekuje zapłaty w terminie umownym.
Pismo podpisałW. C..

dowód: pismo powódki z 29 marca 2012 roku – karta 44

M. O.w piśmie z dnia 24 kwietnia 2012 roku, kierowanym dospółki (...), działając w ramachFirmy (...) spółki cywilnejArchitektura KrajobrazuM. O.,J. R., udzielił odpowiedzi na wezwanie do zapłaty z dnia 13 kwietnia 2012 roku.
W piśmie tym oświadczył, że potwierdza wykonanie robót budowlanych na podstawie umowy z dnia 24 października 2011 roku według sprawdzonych obmiarów robót. Wartość tych robót określił na łączną kwotę 98.952,70 zł netto. Po rozliczeniu potrąceń i zapłat już dokonanych uznał swoje zobowiązanie wobecspółki (...)na kwotę 85.087,92 zł brutto. Pozostałe roszczenia wynikające z wystawionych faktur, wskazanych w wezwaniu do zapłaty, uznał za sporne. Wyraził jednocześnie wolę porozumienia w sprawie rozłożenia na raty spłaty zobowiązania. W załączonym do pisma zestawieniu wskazał następujące pozycje spłaty: I etap – 22.570,90, II etap – 50.347,80, III etap – 26.034,00 /razem 98.952,70 - 2.575,00 (roboty wykonane przezG.) = 96.377,70 zł.

dowód: pismo z dnia 24 kwietnia 2012 roku – karta 45-46

Pismem z dnia 12 czerwca 2012 roku reprezentującyspółkę (...)radca prawny wezwałM. O.iJ. R.do zapłaty kwoty 85.087,92 zł tytułem reszty wynagrodzenia za wykonane po podstawie umowy z dnia 24 października 2011 roku roboty budowlane. W piśmie tym pełnomocnik spółki zaznaczył, że pomimo uznania roszczenia za uzasadnione i kilku wezwań do dobrowolnej zapłaty reszta wynagrodzenia nie została uiszczona, tym samym brak zapłaty w terminie 7 dni spowoduje skierowanie sprawy na drogę sadową.

Kolejne pismo opatrzone datą 12 czerwca 2012 roku reprezentującyspółkę (...)radca prawny skierował do zarząduFirmy Budowlano-Handlowo Usługowej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.. Pismo oznaczono jako „Przedsądowe wezwanie do zapłaty”, dotyczące kwoty 85.087,92 zł.
W piśmie reprezentującyspółkę (...)radca prawny wyjaśnił, żespółka (...)była podwykonawcą(...) spółki cywilnejArchitektura KrajobrazuM. O.,J. R., która zleciłaspółce (...)roboty budowlane na podstawie umowy zawartej w dniu 24 października 2011 roku. Nadto wymieniona umowa zawierała postanowienie zobowiązujące zamawiającego do uzyskania zgody Inwestora - Wykonawcy na zawarcie umowy z podwykonawcą i wykonanie zleconych robót. Zamawiający zapewniłspółkę (...)o uzyskaniu zgody inwestora na prowadzenie robót. Z dniem 24 października 2011 roku udostępniony został plac budowy i wykonywane zostały prace zgodnie z określonym w umowie zakresem. Pomimo wykonania zleconych robót bez zastrzeżeń, zamawiający zapłacił podwykonawcy tylko nieznaczną część wynagrodzenia, tj. 19.000 zł z pierwszejfaktury nr (...). Do zapłaty pozostała reszta należności w wysokości 85.087,92 zł. Zamawiający uznał roszczenie za zasadne, ale pomimo kilku wezwań do zapłaty nie uregulował dobrowolnie należności.
Wskazując na powyższe na podstawieart. 6471k.c.reprezentującyspółkę (...)radca prawny wskazał, że spółka kieruje swoje roszczenie dospółki (...)jako inwestora i wykonawcy robót. Dalej zaznaczył, żespółka (...)formalnie na piśmie zgody(...)bezpośrednio od tej spółki nie otrzymała, nie otrzymała również sprzeciwu na wykonanie robót. W posiadaniu podwykonawcy są jednak dowody, które w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzają, iżspółka (...)miała wiedzę o umowie i akceptowała obecność na budowie oraz wykonywanie robot przezspółkę (...).

W odpowiedzi na powyższe w piśmie z dnia 21 czerwca 2012 rokuspółka (...)oświadczyła, że nigdy nie wyrażała zgody na zawarcie umowy na podwykonawstwo pomiędzyspółką cywilną (...)aspółką (...), jak również nie posiadała (i nie posiada w dalszym ciągu) wiedzy o istotnych postanowieniach umowy między wymienionymi spółkami. W związku z powyższymspółka (...)uznała, że nie ponosi solidarnej odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia na rzecz(...).
Pismo podpisał prezes zarządu spółki(...)M. Ł..

dowód: wezwanie do zapłaty – karta 47
wezwanie do zapłaty – karta 48-49
pismospółki (...)– karta 50

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo okazało się uzasadnione wobec pozwanychM. O.iJ. R.oraz nieuzasadnione wobec pozwanejFirmy Budowlano-Handlowo Usługowej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS..
PozwanyJ. R.nie odpowiedział na pozew, wydany przeciwko niemu wyrok jest zaoczny.
PozwanyM. O.stawił się na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 roku, wdał się w spór, przyznał, że roszczenie powódki wobec niego i jego wspólnika jest uzasadnione, potwierdził swój podpis na dokumencie dnia 24 kwietnia 2012 roku, będącym uznaniem długu, którego wysokość odpowiada wysokości dochodzonej pozwem - 85.952,70 zł. Jednocześnie wyjaśnił, że nie płacispółce (...), ponieważ obecnie nie ma pieniędzy, z tego powodu nie jestem w stanie złożyć żadnej propozycji ugodowej, bo nie dysponuje możliwością spłaty.
W piśmie procesowym z dnia 6 sierpnia 2012 roku powódka w sposób szczegółowy wyjaśniła, że jaki sposób wyliczona została uznana przez pozwanegoM. O.kwota żądania - 85.952,70 zł (karta 109-110).

Podstawą prawną powództwa wobecM. O.iJ. R.jestart. 647 k.c., natomiast wobecspółki (...)art. 647 k.c.w zw. zart. 6471§ 5 k.c.
Zgodnie zart. 647 k.c.przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściweprzepisyczynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.
Zgodnie zart. 6471§ 5 k.c.zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę.

OdM. O.iJ. R.zasądzono kwotę wynagrodzenia za roboty budowlane w przyznanej przezM. O.wysokości 85.952,70 zł (wobecJ. R.wyrokiem zaocznym). O odsetkach orzeczono na podstawie 481§ 1 k.c.
Obrona pozwanejspółki (...)sprowadzała się do podniesienia zarzutu braku zgody ze stronyspółki (...)na zatrudnienie powódki jako podwykonawcy na budowie realizowanej przyul. (...)wS.. Pozwana wywodziła, że umowa z pozwanymiM. O.iJ. R.uległa rozwiązaniu z dniem 8 marca 2012 roku, do tej daty pozwaniM. O.iJ. R.nie uzyskali zgody na zatrudnienie powódki w charakterze podwykonawcy.
W odpowiedzi na powyższe zarzuty – w piśmie procesowym z dnia 30 października 2012 roku – powódka wywodziła, że w czasie realizowania przez nią robót na terenie budowy znajdowały sie dwa oznaczone znakiem logo powódki kontenery, ponadto pracownicy powódki nosili ubrania z napisami(...)i nikt nie spotkał się z jakimkolwiek sprzeciwem ze strony inwestora. Po pewnym czasieM. O.przestał interesować się budową, wtedy zrozumienie dla pracy brygady powódki wykazał kierownik budowyA. L., który wiedział, że powódka jest podwykonawcąM. O.iJ. R.. Powódka podkreślała również, żeW. C.poinformował o podwykonawstwie powódki prokurentaspółki (...)I. J..
Powódka powołując się na orzeczenia sądów podkreślała, że zgoda inwestora może być wyrażona w każdy sposób, także w sposób dorozumiany, wskazywała również, że zgoda wyrażona w sposób czynny jest skuteczna, gdy postanowienia umowy z podwykonawcą są znane inwestorowi, przy czym ich znajomość nie musi pochodzić od wykonawcy.

Przed przystąpieniem do rozważań dotyczących odpowiedzialności pozwanejspółki (...)(inwestora) wskazać należy, że w orzecznictwie przyjęty został pogląd, że zgoda inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy z podwykonawcą ma znaczenie jedynie dla powstania odpowiedzialności solidarnej inwestora za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy. Brak takiej zgody nie rzutuje natomiast na ważność umowy o podwykonawstwo. Przykładowo w wyroku z dnia 30 maja 2006 r. (IV CSK 61/06) Sąd Najwyższy wyraził zapatrywanie, że przewidziana wart. 6471§ 2k.c.zgoda inwestora nie ma charakteru przesłanki skuteczności ani ważności umowy z podwykonawcą, ponieważ okoliczność, czy dłużnik wykonywa zobowiązanie sam, czy też posługuje się innymi osobami, stosunkowo rzadko ma znaczenie z punktu widzenia interesu wierzyciela; zgoda inwestora warunkuje jedynie jego solidarną odpowiedzialność z wykonawcą za zobowiązania z tytułu wynagrodzenia należnego podwykonawcy. Pogląd ten przyjęty został również w kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego (por. uchwała z dnia 28 czerwca 2006 r.,III CZP 36/06oraz wyroki z dnia 15 listopada 2006 r.,V CSK 221/06iV CSK 256/06).
Przytoczenie powyższych poglądów konieczne było ze względu na § 2 pkt 5 umowy łączącej powódkę i pozwanychM. O.iJ. R..

Oceniając solidarną z wykonawcą odpowiedzialność inwestora rozważyć natomiast należy, czy inwestor wyraził zgodę na zawarcie umowy między wykonawcą (M. O.iJ. R.) a podwykonawcą (powódką).

Zgodnie z art.art. 6471§ 2k.c.dozawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora. Jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy.

Odnośnie zasygnalizowanej powyżej kwestii wskazać należy na pogląd wyrażony w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2008 r. (III CZP 6/08 OSNC 2008/11/121), gdzie Sąd Najwyższy wskazał, że zgoda inwestora ma dotyczyć zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą, a więc konkretnej umowy, o określonej treści, zawartej lub przynajmniej wstępnie uzgodnionej ze zindywidualizowanym podmiotem w zakresie wszystkich istotnych postanowień, szczególnie tych, które decydują o wysokości wynagrodzenia.
Dalej Sąd najwyższy wskazał, że : nie budzi wątpliwości, żeart. 6471§ 2k.c.normuje jedynie postępowanie konieczne do przypisania milczeniu inwestora określonego w tym przepisie znaczenia, tj. zgody na zawarcie umowy przez wykonawcę z podwykonawcą (lub przez podwykonawcę z dalszym podwykonawcą). Normatywnie ustalona interpretacja biernego zachowania jest postanowieniem szczególnym, umieszczonym w przepisie o charakterze wyjątkowym, wymagającym interpretacji ścisłej. Aby zatem można było przypisać inwestorowi milczącą zgodę na zawarcie umowy przez wykonawcę z podwykonawcą, konieczne jest łączne wypełnienie wszystkich przesłanek omawianego przepisu, tzn. przedstawienie inwestorowi przez wykonawcę umowy zawartej z podwykonawcą lub jej projektu wraz ze stosowną częścią dokumentacji, która dotyczy przedmiotu umowy. W wypadku, gdy milcząca zgoda ma dotyczyć umowy pomiędzy podwykonawcą a dalszym podwykonawcą, odpowiednie stosowanieart. 6471§ 2k.c.oznacza, że przedstawione dokumenty muszą precyzować treść i zakres tej umowy. Podmiotem, który - zgodnie z omawianą normą - powinien przedstawić niezbędną dokumentację, aby uruchomić bieg terminu do złożenia zastrzeżeń lub sprzeciwu przez inwestora lub wykonawcę, jest podwykonawca powierzający wykonanie robót dalszemu podwykonawcy.
Aby można przyjąć, że milczenie inwestora (wykonawcy) oznacza jego zgodę, treść przedłożonej umowy lub jej projektu powinna obejmować wszystkie postanowienia istotne przy określaniu zakresu odpowiedzialności solidarnej inwestora; jej uzupełnieniem jest odpowiednia część dokumentacji, obejmująca roboty będące przedmiotem przedstawianej umowy (projektu). Treść dostarczonej umowy (projektu) wyznacza granice solidarnej odpowiedzialności inwestora (wykonawcy), milczące wyrażenie zgody odnosi się bowiem jedynie do zobowiązań wynikających z przedłożonych dokumentów.
W uchwale 7 sędziów z dnia 29 kwietnia 2008 r. Sąd Najwyższy podzielił także stanowisko zajęte w podjętej wcześniej uchwale z dnia 28 czerwca 2006 r. (III CZP 36/06) gdzie przyjęto, że przedstawienie dokumentacji nie oznacza prostego jej doręczenia, lecz jest działaniem kierunkowym, którego realizacja wymaga wskazania adresatowi przyczyny dostarczenia mu zestawu dokumentów. Dopiero w razie spełnienia wszystkich omówionych wymagań można przypisać milczeniu inwestora lub wykonawcy znaczenie wyrażenia zgody.

W późniejszym orzecznictwie również wskazuje się na konieczność przedstawienia inwestorowi umowy z podwykonawcą lub jej projektu wraz z odpowiednią dokumentacją. Podkreśla się przy tym, że wykonawca obowiązany jest dołączyć część dokumentacji dotyczącej wykonania robót powierzanych podwykonawcy i nie można zgodzić się z zapatrywaniami, że jest to wymaganie nieistotne (inwestor dysponuje przecież całością dokumentacji technicznej i ekonomicznej). Współczesna dokumentacja dużej inwestycji - jak powszechnie wiadomo - składa się z wielu tomów opracowań urbanistycznych, projektowych i ekonomicznych. Konwencjonalny język umów może nie oddawać wszystkich przesłanek niezbędnych do oceny wieloaspektowego ryzyka powierzenia przez wykonawcę innemu podmiotowi realizacji zadań wchodzących w zakres inwestycji. Ponadto, ze względu na krótki termin 14 dni do podjęcia decyzji odnośnie udzielenia zgody wchodzi w grę element czasu, stąd świadoma zgoda obejmująca ryzyko zapłaty (§ 5) musi opierać się na pełnej znajomości przesłanek faktycznych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2011 r. VI ACa 690/11).

W okolicznościach niniejszej sprawy wykazane zostało, żeW. C.okazał umowę łączącą powódkę z pozwanymiM. O.iJ. R.prokurentowispółki (...)I. J.. Okazanie tej umowy oraz towarzysząca tej czynności rozmowa międzyW. C.iI. J.nie stanowią jednak zdarzenia, które wyczerpywałoby wszystkie przesłanki wymienione wart. 6471§ 2 k.c., którego interpretację przedstawiono powyżej poprzez odwołanie się do orzecznictwa sądów.
Niesporny jest fakt, że pozwanaspółka (...)nigdy nie udzieliła zgody na zatrudnienie powódki w sposób czynny, rozważać można jedynie milczące wyrażenie zgody poprzez brak sprzeciwu wyrażonego w terminie 14 dni od daty zdarzeń opisanych wart. 6471§ 2 k.c.. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera wymóg zart. 6471§ 2 k.c.dotyczący przedstawienia pozwanejspółce (...)umowy o podwykonawstwo wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie.
Materiał dowodowy nie wskazuje w ogóle na to, abyI. J.okazano dokumentację, w oparciu o którą powódka wykonywała umowę łączącą ją zM. O.iJ. R.. Przypomnieć należy, że w umowie między powódką z jednej strony iM. O.iJ. R.z drugiej w § 2 ust. 6 wskazano, że roboty budowlane powierzonespółce (...)zostaną wykonane na podstawie dokumentacji projektowej i opisowej przekazanej podwykonawcy przez wykonawcę, a wykaz dokumentacji projektowej i opisowej stanowi załącznik nr 1 do umowy. Nawet jeżeliW. C.okazałI. J.umowę wraz z załącznikiem–wykazem, konieczne było okazanie również dokumentacji projektowej i opisowej, którą ten wykaz wymienia. Materiał dowodowy nie potwierdza, że ta dokumentacja została na opisywanym spotkaniu przezW. C.okazana.

Dodatkowo wskazać należy, że spotkanie to miało miejsce w czasie, kiedy pozwana(...)podejmowała już działania związane z rozwiązaniem umowy zM. O.iJ. R.. Świadczą o tym następujące wypowiedziI. J.:
„Nie przypominam sobie, kiedy dokładnie panC.ze mną rozmawiał. Było to na wiosnę. Kiedy ten pan był u mnie, to ja sprawdzałem naszego prawnika w sprawie porozumienia cesji umowy z(...)na tą drugą firmę, która nazywała się(...)”;
„…po drugie to było w okresie, kiedy my zfirmą (...)rozwiązaliśmy umowę i przekazaliśmy zakres robót do wykończenia drugiemu podwykonawcy, który miał dokończyć tą budowę”;
„PanC.przyszedł na pewno do mnie do firmy. Pokazywał mi umowę, ale ja powiedziałem, że jest mi niepotrzebna, bo(...)już nie funkcjonuje na budowie”.

Data rozmowy międzyW. C.iI. J.jest istotna z tego punktu widzenia, że zgoda inwestora na umowę między wykonawcą a podwykonawcą jest oświadczeniem, do którego nie stosuje sięart. 63 § 2k.c., co oznacza, że zgoda inwestora wyrażona po zawarciu umowy przez wykonawcę i podwykonawcę nie ma mocy wstecznej (por. powołana wyżej uchwała 7 sędziów z dnia 29 kwietnia 2008 r. , III CZP 6/08, OSNC 2008/11/121, gdzie Sąd Najwyższy wskazał, że: „do zgody wymaganej przezart. 6471§ 2 i 3 k.c.nie stosuje sięart. 63 § 2 k.c.Zgoda ta może być wyrażona przez każde zachowanie, które ujawnia ją w sposób dostateczny (art. 60 k.c.); niezależnie od tego zgodę uważa się za wyrażoną w razie ziszczenia się przesłanek określonych wart. 6471§ 2 zdanie drugie k.c.”).
Trójstronna umowa, na mocy której w miejsce pozwanych weszli wspólnicy spółki cywilnej(...)została podpisana w dniu 8 marca 2012 roku (data wskazana w załączniku do umowy). Wart. 647(

      1)§ 2 k.c.przewidziano 14-dniowy termin, którego upływ oznacza milczące wyrażenie zgody przez inwestora na zawarcie umowy przez wykonawcę z podwykonawcą. Oznacza to, że jeżeli rozmowa międzyW. C.iI. J.miała miejsce w dniu 22 lutego 2012 roku (lub później), to zapłata za żadne roboty wykonane przez powódkę nie została objęta solidarną odpowiedzialnością inwestora. Gdyby natomiast rozmowa ta miała miejsce przed dniem 22 lutego 2012 roku, to (przy hipotetycznym założeniu, że rozmowę tą można potraktować jako zdarzenie spełniające przesłanki zart. 647(

      1)§ 2 k.c., co z przyczyn opisanych wyżej jest wyłączone) odpowiedzialność inwestora dotyczyłaby jedynie tych robót, które zostały wykonane od daty przypadającej po 14 dniach od rozmowy do dnia 8 marca 2012 roku.
Powódka nie wykazała, jakie objęte żądaniem pozwu roboty (o jakiej wartości) w tak wyliczonym okresie były przez nią wykonane, co wyłącza przy hipotetycznym założeniu przedstawionym powyżej możliwość częściowego uwzględnienia powództwa - w zakresie wynagrodzenia za roboty wykonane w tym czasie.

Na podstawie przytoczonych wyżej zeznańI. J.przyjąć jednak należy, że rozmowa ta odbyła się w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień 8 marca 2012 roku, a więc w ciągu 14 dni przed datą 8 marca 2012 roku, co czyni całe powództwo nieuzasadnionym.
Odmienną datę rozmowy podał w swoich zeznaniachW. C.– wskazał on, że: „spotkanie z panemJ.na pewno było jeszcze w trakcie robót, grubo jeszcze przed rozwiązaniem umowy między(...)i panemO.. To było na początku roku, myślę że był to styczeń. Przez okres stycznia i lutego wykonywaliśmy jeszcze roboty”.
Sąd uznał zeznaniaW. C.w tym zakresie (dotyczącym omawianej daty) za niewiarygodne, nie znajdują one bowiem potwierdzenia w żadnym materiale dowodowym. Dostrzec należy, że powódka nie przytaczała daty opisywanej rozmowy w żadnym piśmie przedprocesowym, w szczególności nie wspomina o niej pismo opatrzone datą 12 czerwca 2012 roku, które reprezentujący powódkę radca prawny skierował do zarządu spółki(...).
Pozwana(...)w odpowiedzi na pozew wyjaśniła, że nigdy nie wyraziłaby zgody na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą o treści takiej, jaka łączyła powódkę zM. O.iJ. R., a to dlatego, że postanowienia tej umowy były sprzeczne z postanowieniami umowy łączącej pozwaną(...)zM. O.iJ. R., w szczególności w zakresie terminów zakończenia robót i terminów płatności. PozwanyM. O.zeznał nadto, że analiza wynagrodzeń z obu umów prowadzi do wniosku, że wynagrodzenie powódki było przewidziane jako wyższe niż wynagrodzenieM. O.iJ. R.. W świetle powyższego przyjąć należy, że zeznaniaI. J.- odmienne od zeznańW. C.w zakresie daty rozmowy zW. C.- znajdują potwierdzenie w sposobie zachowania sięI. J., uznał on bowiem, że nie ma potrzeby aby wypowiadać się co do umowy o podwykonawstwo, skoro umowa zM. O.iJ. R.jest właśnie rozwiązywana. W przeciwnym przypadkuI. J.niewątpliwie poddałby umowę podwykonawczą analizie, rozważył, czy mimo bardziej korzystnej treści umowy podwykonawczejspółka (...)może wyrazić na nią zgodę i rozpatrzył zastosowanie środków z zacytowanych na wstępie uzasadnienia § 6 pkt 9-12 umowy łączącej(...)zM. O.iJ. R.(w paragrafie tym strony uregulowały sposób rozliczania się w przypadku zatrudnienia przez wykonawcę zgłoszonych zamawiającemu podwykonawców). Brak tego rodzaju działań, mimo bardziej korzystnej treści umowy podwykonawczej, czyni wiarygodnymi zeznaniaI. J.co do daty rozmowy zW. C., zachowanieI. J.po okazaniu mu umowy przezW. C.znajduje bowiem logiczne uzasadnienie tylko w takiej sytuacji, gdy omawiana rozmowa miała miejsce w opisywanym przezI. J.czasie.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że rozmowa ta odbyła się w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień 8 marca 2012 roku, co oznacza brak solidarnej odpowiedzialności inwestora.

Abstrahując od powyższych rozważań należy zwrócić uwagę na kolejną okoliczność, która przemawia za tym, że spotkanieW. C.zI. J.nie może być potraktowane w kategoriach wypełnienia przesłanki zart. 6471§ 2 k.c.w postaci przedstawienia inwestorowi umowy z podwykonawcą lub jej projektu wraz z odpowiednią dokumentacją.I. J.nie był bowiem inwestorem - inwestorem byłaspółka (...), wobec którejI. J.był prokurentem. Zgodnie zart. 1091k.c.prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę.
Kodeks cywilnyw zakresie reprezentacji osób prawnych stoi na stanowisku tzw. teorii organów. Zgodnie zart. 38 k.c.osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organem takim jest zarząd (art. 201 § 1 k.s.h.). Ocena zachowania osoby prawnej dokonywana jest przez pryzmat zachowania piastuna jej organu, tym samym przy czynnościach prawnych warunki ważności tych czynności ocenia się biorąc pod uwagę zachowanie piastuna jej organu, a więc stan świadomości i zewnętrzny przejaw woli osoby fizycznej będącej piastunem. Ma to znaczenie np. dla oceny, czy czynność prawna osoby prawnej nie została dotknięta wadą oświadczenia woli, bądź przy ustalaniu dobrej bądź złej wiary osoby prawnej.
Wiedza inwestora, który jest osobą prawną (jak pozwanaspółka (...)) o zawarciu umowy podwykonawczej, a więc wiedza, która zgodnie zart. 6471§ 2 k.c.jest przesłanką zastosowania konstrukcji milczącego oświadczenia woli inwestora w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy podwykonawczej, jest wiedzą jej organu.
W okolicznościach niniejszej sprawy prezesem jednoosobowego zarządu spółki(...)byłM. Ł.i tylko jego wiedza o określonych faktach może być uznana za wiedzę inwestora. Wiedza pełnomocnikaspółki (...), jej prokurenta (np.I. J.) czy też pracownika (np. kierownika budowyA. L.) nie jest natomiast wiedzą spółki jako osoby prawnej. W rozpoznawanej sprawie powódka nawet nie twierdziła, żeM. Ł.uzyskał wiedzę o zawarciu umowy zespółką (...)jako podwykonawcą, ani że przedstawionoM. Ł.umowę zawartą międzyM. O.iJ. R.orazspółką (...)wraz z odpowiednią dokumentacją, jak tego wymagaart. 6471§ 2 k.c.
Bez znaczenia jest więc okoliczność, że pracownicyspółki (...)nosili ubrania robocze bądź korzystali z kontenerów oznaczonych na drzwiach nazwą spółki. Wprawdzie zgodzić należy się z tezą powódki, że zgoda inwestora może być wyrażona przez każde zachowanie, które ją ujawnia w sposób dostateczny, materiał dowodowy nie potwierdza jednak, że kontenery te oraz ubrania widziałM. Ł.(z zeznań pozwanegoM. O.wynika, że na budowie bywał tylko prokurentspółki (...)). Ponadto – jak już wyjaśniono powyżej – aby można było przypisać inwestorowi milczącą zgodę na zawarcie umowy przez wykonawcę z podwykonawcą konieczne jest łączne wypełnienie wszystkich przesłanekart. 6471§ 2 k.c., to znaczy przedstawienie inwestorowi umowy zawartej z podwykonawcą lub jej projektu wraz ze stosowną częścią dokumentacji, która dotyczy przedmiotu umowy. Treść przedłożonej umowy lub jej projektu powinna obejmować wszystkie postanowienia istotne dla określenia zakresu odpowiedzialności solidarnej inwestora, a jej uzupełnieniem jest odpowiednia część dokumentacji, obejmująca roboty będące przedmiotem umowy (projektu). Dopiero spełnienie wszystkich omówionych wymagań powoduje, że można przypisać milczeniu inwestora znaczenie oświadczenia woli o wyrażeniu zgody.
Przesłanki te – jak wykazano powyżej – nie zostały spełnione.
W tym stanie rzeczy powództwo wobecspółki (...)podlegało oddaleniu.

Stan faktyczny sprawy ustalony został w oparciu o dowody z dokumentów, z zeznań świadków oraz z przesłuchania stron (na wniosek pozwanejspółki (...), karta 137, dowód ten został przeprowadzony z pominięciem przesłuchania członka zarządu pozwanejspółki (...)).
Dokumenty prywatne, na których oparte zostały ustalenia faktyczne, nie były przez strony kwestionowane i nie wzbudziły żadnych wątpliwości Sądu.
Wiarygodne okazały się dowody z zeznań świadków oraz z przesłuchania stron, z wyjątkiem zeznań świadkaA. L., który zeznawał, że nie wiedział o tym, iżspółka (...)była podwykonawcąM. O.iJ. R.- zamiast tego twierdził, że członkowie brygadyW. C.i on sam byli pracownikami tej spółki. Powyższe zeznania były sprzeczne z zeznaniamiS. Z.,W. C.iM. O., ponadto należy mieć na uwadze, że doświadczenie życiowe wskazuje, iż więzy rodzinne, jakie łączyłyW. C.iA. L.wykluczają możliwość braku wiedzy po stronieA. L.co do zasad, na jakich pojawił się na budowieW. C.ze swoją brygadą. Fakt wiedzyA. L.o zatrudnieniuspółki (...)jako podwykonawcyM. O.iJ. R.pozostawał jednak bez znaczenia dlaodpowiedzialności spółki (...), co wyjaśniono powyżej.
Różnice pojawiły sie również w zeznaniachW. C.iI. J.co do daty, w jakiej odbyła się rozmowa, w czasie którejW. C.pokazałI. J.umowę. Sąd uznał za wiarygodne zeznaniaI. J., który zeznał, że rozmowa miała miejsce na wiosnę, w czasie kiedyM. O.iJ. R.zaprzestali już wykonywania robót dla(...), trwały natomiast rozmowy z prawnikami w sprawie zawarcia trójstronnego porozumienia, w ramach którego prace pozwanychM. O.iJ. R.miała przejąć spółka cywilna „(...).”. Ocenę odmiennych zeznańW. C.iI. J.w tym zakresie przedstawiono we wcześniejszej części rozważań.

O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, zgodnie bowiem zart. 98 § 1 k.p.c.strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stroną przegrywającą okazali się pozwaniM. O.iJ. R., od których zasądzono solidarnie na rzecz powódki kwotę 7.872 zł (4.255 zł – opłata od pozwu, 3.600 zł - wynagrodzenie pełnomocnika powódki na podstawie§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzęduoraz 17 zł - opłata skarbowa od pełnomocnictwa).
Wobecspółki (...)stroną przegrywającą była powódka, zasądzono więc od niej na rzeczspółki (...)koszty procesu obejmujące 3.600 zł jako wynagrodzenie pełnomocnika oraz 17 zł jako opłatę skarbową od pełnomocnictwa.