Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUz 57/12
Data wyroku: 2012-08-22 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION
Sędziowie: Urszula Iwanowska, Zofia Rybicka-Szkibiel, Eugeniusz Skotarczak
Słowa kluczowe: Zawieszenie Postępowania Cywilnego
Podstawa prawna: art. 177 § 1 pkt 1 kpc

III A Uz 57/12

POSTANOWIENIE
Dnia 22 sierpnia 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodnicząca: SSA Zofia Rybicka-Szkibiel
Sędziowie: SA Eugeniusz Skotarczak
SA Urszula Iwanowska (spr.)
po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2012 r., na posiedzeniu niejawnym,

sprawy z odwołaniaS. K.

przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wG.
o przeliczenie emerytury,

na skutek zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt VI U 485/12,

postanawia:uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

SSA Urszula Iwanowska SSA Zofia Rybicka-Szkibiel SSA Eugeniusz Skotarczak

Uzasadnienie:

Decyzjami z dnia 5 i 9 marca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.ustaliłS. K.nową wysokość emerytury poprzez dodanie do kwoty świadczenia, w wysokości przysługującej na dzień 29 lutego 2012 r. świadczenia, kwoty waloryzacji w wysokości 71 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzjiS. K.podniósł, że w wyniku wprowadzenia tego sposobu waloryzacji wartość jego świadczenia zostanie zmniejszona w porównaniu z waloryzacją, którą gwarantowała muustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227 ze zm.; powoływana dalej jako: ustawa emerytalna), prowadząc do trwałego i nieodwracalnego jego obniżania w latach następnych z powodu obniżenia podstawy jego wymiaru. Obniżenie świadczenia w wyniku zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 21, poz. 118), zdaniem skarżącego, godzi w jego wolności i prawa obywatelskie zapisane wKonstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
S. K.wniósł o spowodowanie właściwego zwaloryzowania jego emerytury i podstawy jej wymiaru oraz o zwrot należnej mu kwoty pieniężnej wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 marca 2012 r., a nadto o zawieszenie postępowania do czasu wydania w tym przedmiocie orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie rozpatrzenia wniosku Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 lutego 2012 r. i Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 13 lutego 2012 r. (sygn. K 9/12).

Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie powołując się na treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 21, poz. 118) oraz treść uzasadnienia do projektu wskazanej ustawy i jako organ administracyjny działający na podstawie i w granicach prawa (art. 6 kodeksu postępowania administracyjnegow związku zart. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) wskazał, że sporna decyzji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Postanowieniem z dnia 21 maja 2012 r. Sąd Okręgowy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gorzowie Wielkopolskim zawiesił postępowanie w sprawie na podstawieart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.
Sąd pierwszej instancji podzielając stanowisko wyrażone w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1994 r., I PRN 61/94 (OSP 1995/4/85), w którym dopuszczono możliwość zawieszenia postępowania w sprawie cywilnej na podstawieart. 177 § 1 k.p.c.w przypadku przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu przez sąd w innej sprawie pytania prawnego dotyczącego zgodności zKonstytucjąustawy, która ma być zastosowana, wskazał, że taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.
Sąd Okręgowy przyjął, że skoroPrezydent i Rzecznik Praw Obywatelskich wnieśli o stwierdzenie zgodności ustawy z dnia 13 stycznia 2012 r. o zmianieustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń SpołecznychzKonstytucją, a przepisy ustawy emerytalnej znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie, to na podstawieart. 177 § 1 pkt. 1 k.p.c.postępowanie w sprawie należało zawiesić.

Z powyższym postanowieniemSądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim w całości nie zgodził sięZakład Ubezpieczeń Społecznych, który w złożonym zażaleniu zarzucił mu:
- naruszenie przepisów postępowania -art. 177 § 1 pkt. 1 k.p.c.polegające na jego zastosowaniu wskutek błędnego przyjęcia przez Sąd Okręgowy, że rozpoznanie niniejszej sprawy zależy od innych toczących się postępowań cywilnych przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosków Prezydenta RP i Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie stwierdzenia zgodności przepisów ustawy z dnia 13 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zKonstytucją Rzeczypospolitej Polskiej(sygn. K 9/12), podczas gdy przedmiotowe postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym nie są postępowaniami cywilnymi i nie stanowiły podstawy do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższy zarzut skarżący wniósł o:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,
- zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący, między innymi, podniósł - powołując się na stanowisko doktryny i Sądu Najwyższego - że przedstawienie pytania o zgodność zKonstytucjąokreślonych przepisów ustawy zmieniającej nie należy do kategorii spraw cywilnych, która daję podstawę zawieszenia postępowania na podstawie zastosowanego przez Sąd Okręgowy przepisuart. 177 § 1 pkt. 1 k.p.c.

Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:

Zażalenie organu rentowego należało uznać za uzasadnione.
Słusznie podnosi skarżący, żeart. 177 § 1 pkt. 1 k.p.c., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowaniezurzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego, nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie.
Bezsporną bowiem jest okoliczność, że o zbadanie konstytucyjności przepisówustawy z dnia 13 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. nr 21, poz. 118) wystąpili Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wnioskiem z dnia 10 lutego 2012 r. i Rzecznik Praw Obywatelskich wnioskiem z dnia 13 lutego 2012 r., a sprawę zarejestrowano w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. K 9/12.
Wskazana wart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.podstawa do zawieszenia postępowania zachodzi, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego. Zależność ta musi być tego rodzaju, że orzeczenie, które ma zapaść w innym postępowaniu cywilnym, będzie prejudykatem, czyli podstawą rozstrzygnięcia sprawy, w której ma być zawieszone postępowanie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2005 r., V CK 407/05, Lex nr 462935). Należy także zauważyć, że przepisart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.znajduje zastosowanie, gdy wynik jednego postępowania cywilnego zależy od wyniku innego postępowania cywilnego, gdyż przedmiot postępowania prejudycjalnego stanowi element podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy w toczącym się postępowaniu cywilnym bez wcześniejszego rozstrzygnięcia kwestii prejudycjalnych (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 kwietnia 2006 r., III APz 11/06, Lex nr 21709).
Sąd Apelacyjny podziela stanowisko organu rentowego przyjęte w doktrynie, że postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym w przedmiocie zgodności zKonstytucjąustawy, która ma być zastosowana w postępowaniu cywilnym nie jest postępowaniem cywilnym. W przypadku wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności aktu ustawodawczego zKonstytucjąprzez skład orzekający w sprawie, postępowanie cywilne ulega zawieszeniu na podstawie szczególnego przepisuart. 11 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym(j. t. Dz. U. z 1997 r., nr 102, poz. 643 ze zm.). W braku podstawy prawnej zawieszenie postępowania cywilnego nie wchodzi natomiast w grę, gdy pytanie prawne zostało przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu przez skład orzekający w innej sprawie, a dotyczące zgodności zKonstytucjąustawy, która ma być zastosowana w tym postępowaniu. Podstawy takiej nie może stanowićart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.Odmienne stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1994 r., I PRN 61/94 (OSNAP 1995/1/6), odwołujące się do rozszerzającej wykładniart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c., spotkało się słusznie z krytyką w piśmiennictwie (A. Zieliński, Glosa do powołanego wyroku, PS 1995, nr 7-8, s. 138 i n.; J. Gudowski, Przegląd orzecznictwa z zakresu prawa cywilnego procesowego, PS 1998, nr 4, s. 68). Przepisy o zawieszeniu postępowania cywilnego powinny być interpretowane ściśle, a ich wykładnia nie może prowadzić do tworzenia pozaustawowych przesłanek zawieszenia. Podkreśla się także, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w innej sprawie nie ma charakteru rozstrzygnięcia prejudycjalnego (Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I, Lex 2011, komentarz do art. 177 k.p.c.).
Zatem, zarzut błędnej wykładni i zastosowaniaart. 177 § 1 pkt. 1 k.p.c.przez sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie okazał się uzasadniony.
Sąd Apelacyjny jednocześnie wskazuje, że zgodnie zart. 4011k.p.c.strona może żądać wznowienia postępowania w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 397 § 2 k.p.c.w związku zart. 386 § 4 k.p.c.uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Okręgowemu, na podstawieart. 397 § 2 k.p.c.w związku zart. 108 § 2 k.p.c.pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

SSA Urszula Iwanowska SSA Zofia Rybicka-Szkibiel SSA Eugeniusz Skotarczak