Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 350/09
Data wyroku: 2013-05-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marzena Sznajderska
Słowa kluczowe: Własność
Podstawa prawna: art. 222 § 1 k.c.

Sygnatura akt I C 350/09

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
W., dnia 09-04-2013 r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący:SSR Marzena Sznajderska
Protokolant:Maja Ruda

po rozpoznaniu w dniu 26-03-2013 r. we Wrocławiu
sprawy z powództwaG. K.
przeciwkoM. F.
- o wydanie ruchomości

I
nakazuje pozwanejM. F.aby wydała powódceG. K.ruchomości tj. samowarT.z uchwytami z kości słoniowej, 2 szt. stolików indyjskich na kółkach (czerwony mahoń), złoty fotel z oryginalną tapicerką XIX wieczny, pianinofirmy (...);

II
w pozostałej części powództwo oddala;

III
zasądza od powódkiG. K.na rzecz pozwanejM. F.kwotę 3 450,62 kosztów postępowania znosząc je w pozostałej części.

Sygnatura akt I C 350/09

UZASADNIENIE
PowódkaG. K.wniosła o nakazanie pozwanejM. F.by wydała jej ruchomości o łącznej wartości 73 900 zł tj.: trzech rzeźb gotyckich na postumentach o wartości 30 000 zł, rzeźby wiszącej gotyckiej o wartości 12 000 zł, stołu owalnego neoroccoco o wartości 3 000 zł, szafy trzydrzwiowej z kryształowymi lustrami o wartości 2 000 zł, szafy artdeco jednodrzwiowej o wartości 1 000 zł, lustra w ozdobnej ramie o wartości 1 500 zł, lustra w ozdobnej ramie z toaletką marmurową o wartości 2 000 zł, samowaruT.z uchwytami z kości słoniowej o wartości 500 zł, dwóch stolików indyjskich na kółkach wykonanych z czerwonego mahoniu o wartości 200 zł, XIX - wiecznego złotego fotela z oryginalną tapicerką o wartości 300 zł, dużego fotela z oparciami w formie lwów o wartości 500 zł, sofy z dwoma fotelami i czterema krzesłami w stylu neoroccoco o wartości 3 000 zł, egipskiej etażerki na rzeźbionych nogach z intarsją o wartości 1 000 zł, dwóch łóżek cepeliowskich toczonych o wartości 300 zł, komódki o wartości 150 zł, ozdobnej ramy ze zdjęciami rodzinnymi o wartości 300 zł, portretuS. K. (1)w ozdobnej ramie namalowanego przezS. K. (2)o wartości 400 zł, czterech krzeseł egipskich rzeźbionych o wartości 400 zł, stołu dwunastoosobowego o wartości 300 zł, pianinafirmy (...)o wartości 2 000 zł, serwisu obiadowego sześcioosobowego(...)W.o wartości 1 000 zł, kompletu sześcioosobowego srebrnych sztućców o wartości 2 000 zł, sześciu złotych łyżeczek o próbie 385 o wartości 3 000 zł, złotej biżuterii tj. bransolety na rękę o wartości 1 000 zł, zegarka szwajcarskiego o wartości 1 500 zł i sygnetu o wartości 200 zł, sekretarzyka w kolorze czerwonego mahoniu o wartości 500 zł, wełnianego dywanu o wymiarach 2,5 m x 3 m o wartości 500 zł, wiszącego żyrandola mosiężnego wykonanego przez rzemieślnika wŁ.o wartości 500 zł, trzech żyrandoli mosiężnych współczesnych o wartości 150 zł, mosiężnego dzbanu z Uzbekistanu o wartości 200 zł, dzbanka miedzianego z uchwytem z ratanu o wartości 50 zł, lustra białego podłużnego w ozdobnej ramie o wartości 150 zł, szafy ubraniowej dwudrzwiowej z rzeźbioną nadbudową o wartości 500 zł, wiertarkiB.o wartości 100 zł, gipsowego odlewu konia o wartości 50 zł oraz opalarki o wartości 50 zł. Powódka wskazała, iż pozostawiła swoje rzeczy w mieszkaniu weW.przyul. (...), z którego się wyprowadziła. Wszelkie próby zabrania rzeczy spełzły na niczym, gdyż pozwana uniemożliwiała ich wydanie. Powódka wzywała osobiście oraz telefonicznie pozwaną do wydania rzeczy. Wezwania pozostały bezskuteczne.
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa podnosząc, iż powódka nie wykazała, by posiadała tytuł prawny do wymienionych w pozwie ruchomości. W związku z tym pozwana zakwestionowała legitymacjęG. K.do występowania w niniejszej sprawie w charakterze powódki. Wszystkie wymienione przez powódkę przedmioty znajdowały się w mieszkaniu położonym weW.przyul. (...)objętym małżeńską wspólnością majątkową pozwanej i jej mężaI.K.(syna powódki). Na mocy umowy majątkowej małżeńskiej (akt notarialny z dnia 16 lipca 2004 roku nr rep.(...)) pozwana wraz z mężem uzgodnili, że po zawarciu przez nich związku małżeńskiego wszystkie przedmioty i prawa wchodzące w skład ich majątków odrębnych, nabyte przed i po zawarciu małżeństwa, wejdą do wspólności majątkowej z określonymi w tej umowie wyłączeniami, które nie obejmowały ruchomości wymienionych w pozwie. Fakt, że sporne ruchomości stanowiły majątek odrębnyI.K.przed zawarciem przez niego związku małżeńskiego z pozwaną wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia(...)(...), sygn. I Ns(...)stwierdzającego, iż spadek po zmarłym dnia 17 września 1992 rokuS. K. (1), byłym mężu powódki, nabył w całości wprost na mocy ustawyI. K. (1). Biorąc pod uwagę, iż powódka rozwiodła się zeS. K. (1)na mocy wyroku Sądu(...)weW.w Wydziale(...)z dnia 9 grudnia 1970 roku, stwierdzić należało, iż poczynając od tej daty wszystkie rzeczy gromadzone i stanowiące majątekS. K. (1)weszły po jego śmierci do majątkuI.K.a następnie do majątku wspólnegoI.K.i pozwanej. Mieszkanie przyul. (...)wchodziło w skład małżeńskiej wspólności majątkowej pozwanej iI.K.do dnia 4 listopada 2006 roku, kiedy aktem notarialnym nr Rep.(...)została ustalona rozdzielność majątkowa. W wyniku częściowego podziału majątku dokonanego aktem notarialnym Rep.(...)mieszkanie to przeszło na wyłączną własność pozwanej. W sierpniu 2007 roku pozwana wraz z mężem postanowiła przenieść się do domu położonego weW.przyul. (...), gdzie przeniesiono całe wyposażenie mieszkania zul. (...). W wyniku separacjiI. K. (1)wyprowadził się z domu przyul. (...)nie wyrażając woli zabrania ze sobą żadnych ruchomości. Małżonkowie ustnie ustalili fizyczny podział ruchomości stanowiących ich majątek wspólny w ten sposób, że ruchomości, które znajdowały się w mieszkaniu przyul. (...)przechodzą na wyłączną własność pozwanej, natomiast przedmioty znajdujące się w domu położonym wO., w którym zamieszkuje obecnieI. K. (1)z powódką przechodzą na wyłączną własność męża pozwanej z wyjątkiem przedmiotów zabezpieczonych przez Policję w związku z ich kradzieżą w dniu 7 kwietnia 2009 roku. Powódka wyprowadziła się na stałe do nieruchomości położonej wO.w 2005 roku zabierając wówczas ze sobą wszystkie swoje rzeczy osobiste i pamiątki. Pozwana ma wątpliwości czy samowarT.z uchwytami z kości słoniowej, stoliki indyjskie na kółkach wykonane z czerwonego mahoniu, XIX wieczny złoty fotel z oryginalną tapicerką, portretS. K. (1)w ozdobnej ramie namalowany przezS. K. (2), pianinofirmy (...), komplet sześcioosobowy sztućców stanowiły majątek pozwanej i jej męża i rzeczy te wyda powódce. Komplet sztućców nie był i nie jest srebrny. Żądanie powódki odnoście w/w ruchomości należy uznać za przedwczesne, gdyż powódka nigdy nie zwracała się do pozwanej o wydanie tych rzeczy. Nie zostało nigdy pozwanej doręczone żadne pismo, określające wydania jakich dokładnie ruchomości powódka żąda. Pozwana proponowała, aby powódka zabrała pianino, czego powódka nie uczyniła.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

MałżeństwoS. K. (1)z powódkąG. K.(oznaczona jakoH. K.), zawarte w dniu 14 lipca 1955 r. wL., rozwiązane zostało przez rozwód wyrokiem(...)weW.z dnia 9 grudnia 1970 roku (sygn. akt(...)). Nie toczyło się postępowanie o podział majątku pomiędzy powódką, aS. K. (1).
Postanowieniem Sądu Rejonowego dla(...)z dnia 11 marca 1998 roku (sygn. akt(...)spadek poS. K. (1)nabyli wprost na podstawie ustawy żonaH. K.i synI. K. (1)po ½ części każde z nich.
Postanowieniem z dnia 14 lipca 1999 roku Sąd Rejonowy dla(...)(sygn. akt(...)) zmienił postanowienie Sądu Rejonowego dla(...)z dnia 11 marca 1998 roku wydane w sprawie(...)w ten sposób, że stwierdził, iż spadek poS. K. (1)zmarłym dnia 17 września 1992 roku wR., ostatnio stale zamieszkałym weW.przyul. (...)na podstawie ustawy nabył synI. K. (1)w całości wprost.
dowód: postanowienie SR dla(...)z dnia 14.07.1999 r. sygn. akt(...), k. 47,
postanowienie SR dla(...)z dnia 11.03.1998 r. sygn. akt(...), k. 48,
wyrok Sądu(...)weW.sygn. akt(...), k. 50,
odpis skrócony aktu małżeństwa powódki, nr(...), wydany przez USC weW., k-51
zeznania świadkaI. K., k. 141 – 143,
zeznania świadkaI. G., k. 143, 144,
zeznania świadkaI. K., k. 144, 145,
zeznania świadkaA. G., k. 147, 148,
przesłuchanie powódki, k. 242 – 248

Powódka wraz zeS. K. (1)mimo rozwodu zamieszkiwali wspólnie i prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, aż do śmierci byłego męża powódki. Wspólnie decydowali o zakupie wyposażenia mieszkania.S. K. (1)był nauczycielem w liceum plastycznym, a od lat 70 – tych zaczął sprzedawać swoje obrazy uzyskując dodatkowy dochód. Powódka była nauczycielem i w latach 70 – tych uczyła równolegle w liceum plastycznym, szkole muzycznej i w technikum budowlanym. Udzielała też korepetycji z języka francuskiego i rosyjskiego. O ich rozwodzie nie wiedział syn ani też grono licznych zaprzyjaźnionych osób, które odwiedzały powódkę iS. K. (1)w mieszkaniu przyul (...), za wyjątkiem świadkaI. K. (4). W lokalu tym urządzony był salon artystyczny, w którym obydwoje przyjmowali m.in. artystów, pracowników nauki, prawników. Zakupy wyposażenia lokalu dokonywali wspólnie do śmierciS. K. (1).
dowód:  zeznania świadkaI. K., k. 141 – 143,
zeznania świadkaI. G., k. 143, 144,
zeznania świadkaI. K., k. 144, 145,
zeznania świadkaA. G., k. 147, 148,
przesłuchanie powódki, k. 242 – 248

Wszystkie przedmioty objęte żądaniem pozwu stanowiły wyposażenielokalu mieszkalnego nr (...)położonego weW.przyul. (...)i nie były przez powódkę nigdy zabierane. WO.zamieszkała w 2005 r., a gdy chciała wejść do lokalu przyul (...)weW., zastała wymienione zamki w drzwiach wejściowych.
Gipsowy odlew konia nabyty został w 1956 roku, wL.i służyłS. K. (1)jako anatomiczny model do malowania koni. W latach 60 – tych nabyty został dzban z Uzbekistanu, dzbanek miedziany z uchwytem z ratanu, ozdobna rama do której lustro wstawiono w latach 70 – tych. Również w latach 1960-1970 została nabyta rzeźba gotycka wisząca, trzy rzeźby gotyckie na postumentach. Lokal ten został przydzielony stronom w 1962 r. i został w nim, w latach 60- tych przeprowadzony remont. Po remoncie został zakupiony stół owalny neoroccoco. Szafa trzydrzwiowa z kryształowymi lustrami, szafa jednodrzwiowa artdeco, łóżka cepeliowskie toczone, komódka, 4 rzeźbione krzesła egipskie, serwis obiadowy sześcioosobowy(...)W., szafa ubraniowa dwudrzwiowa z rzeźbioną nadbudową, sofa z dwoma fotelami i czterema krzesłami w stylu neoroccoco, egipska etażerka na rzeźbionych nogach z intarsją, lustro białe podłużne w ozdobnej ramie nabyte zostały w latach 80 – tych. Lustro w ozdobnej ramie z toaletką marmurową stanowiło prezent, dla rodziny od restauratoraG., otrzymany w latach 80 – tych. Duży fotel z oparciami w formie lwów, wiszący żyrandol, mosiężny wykonany przez rzemieślnika zŁ.oraz żyrandole mosiężne, sekretarzyk w kolorze czerwonego mahoniu, wełniany dywan nabyte zostały na przełomie lat 80 – tych i 90 – tych. Komplet sześcioosobowy srebrnych sztućców oraz sześć złotych łyżeczek przywieziony został z Rosji na początku lat 90 – tych na potrzeby prowadzonego wspólnie gospodarstwa domowego. Stół dwunastoosobowy został darowany, przez kobietę pochodzącą zW., powódce i świadkowiI. K. (1)w roku 1994. Złota biżuteria, tj. bransoletka na rękę, sygnet i zegarek szwajcarski stanowiły prezent dla świadkaI.K.. WiertarkaB.oraz opalarka stanowiły własnośćI.K..
Powódka w telefonicznych rozmowach z pozwaną domagała się wydania jej samowaru, portretuS. K. (1)oraz pianina. Powódka osobiście przyjechała dolokalu mieszkalnego nr (...)położonego weW.przyul. (...)w celu odebrania pianina, ale ze względu na zbyt duże gabaryty instrumentu tego nie uczyniła.
dowód: dokumentacja zdjęciowa, k. 71, 72, 238,
zeznania świadkaJ. F., k. 140,
zeznania świadkaT. F., k. 141,
zeznania świadkaI. K., k. 141 – 143,
zeznania świadkaI. G., k. 143, 144,
zeznania świadkaI. K., k. 144, 145,
zeznania świadkaD. G., k. 146, 147,
zeznania świadkaA. G., k. 147, 148,
przesłuchanie powódki, k. 242 – 248,

SamowarT.z uchwytami z kości słoniowej, stoliki indyjskie na kółkach wykonane z czerwonego mahoniu, XIX wieczny złoty fotel z oryginalną tapicerką, pianinofirmy (...)stanowią wyłączną własność powódki. PortretS. K. (1)w ozdobnej ramie namalowany przezS. K. (2)został wydany przez pozwaną, świadkowiI. K. (1), w toku procesu. Zdjęcia rodzinne powódki zostały jej wydane.
okoliczności bezsporne

Na mocy majątkowej umowy małżeńskiej z dnia 16 lipca 2004 roku sporządzonej, aI. K. (1)strony oświadczyły, że po zawarciu przez nich związku małżeńskiego wszystkie przedmioty i prawa wchodzące w skład ich majątków odrębnych nabyte przed i po zawarciu małżeństwa wejdą do wspólności majątkowej z wyłączeniem będącej własnością świadkaI.K.kolekcji malarstwaS. K. (1)iI.K.oraz będących własnością pozwanejM. F.praw do projektu(...), projektów architektoniczno – wnętrzarskich i kolekcji malarstwa pozwanejM. F.. W dniu 28 sierpnia 2004 roku pozwana zawarła ze świadkiemI. K. (1)w związek małżeński.
W dniu 4 listopada 2005 roku powódka zawarła ze świadkiemI. K. (1)umowę zniesienia współwłasności nieruchomościlokalu mieszkalnego nr (...)położonego weW.przyul. (...). Na mocy umowy lokal wraz z przynależnymi do niego prawami nabył w całości świadekI. K. (1).
Umową majątkową małżeńską z dnia 31 marca 2006 roku (Repertorium(...)) zawartą weW.przed notariuszemB. R.pozwana oraz świadekI. K. (1)włączyli do majątku wspólnego kolekcję malarstwaS. K. (1)iI.K.oraz wnieśli m.in. o wpis w księdze wieczystej prowadzonej dlalokalu mieszkalnego nr (...)położonego weW.przyul. (...)ich jako właścicieli na prawach wspólności ustawowej.
Umową majątkową małżeńską z dnia 4 listopada 2006 roku (Repertorium(...)) zawartą wP.przed notariuszemM. S.pozwana oraz świadekI. K. (1)rozwiązali umowy majątkowe małżeńskie z dnia 16 lipca 2004 roku oraz z dnia 31 marca 2006 roku i z chwilą podpisania umowy ustanowili rozdzielność majątkową, w wyniku której każdy z małżonków zachowywał zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później do chwili sporządzenia umowy, a także zarządzał samodzielnie swoim majątkiem.
W dniu 4 listopada 2006 roku pozwana oraz świadekI. K. (1)zawarli wP.przed notariuszemM. S.umowę o częściowy podział majątku wspólnego (Repertorium(...)). Strony umowy przeniosły na wyłączną własność pozwanej m.in. własnośćlokalu mieszkalnego nr (...)położonego weW.przy ul.(...)o powierzchni 103,95 m2oraz własność zabudowanej nieruchomości wO.o powierzchni 400 m2. Strony oświadczyły, że nie mają w stosunku do siebie żadnych roszczeń oraz że rozliczenie między nimi wynikające z zawartej umowy uznają za ostateczne.
Pozwana dnia 11 listopada 2006 roku weW.złożyła przed notariuszemM. S.prowadzącym kancelarię notarialną wP.oświadczenie o ustanowieniu służebności osobistej oraz użytkowania (Repertorium(...)). Pozwana ustanowiła na rzecz powódki bezpłatną i dożywotnią służebność osobistą polegającą na prawie swobodnego korzystania ze wszystkich pomieszczeń znajdujących się w budynku mieszkalnym położonym w miejscowościO.o numerzedziałki (...)oraz bezpłatne i dożywotnie prawo użytkowania całości gruntu, na którym wskazany budynek się znajduje.
dowód: akt notarialny rep.(...)z dnia 4.11.2006 r., k. 38 – 41,
akt notarialny rep.(...)z dnia 4.11.2006 r., k. 42 – 45,
akt notarialny rep.(...)z dnia 16.07.2004 r., k. 46,
akt notarialny rep.(...)z dnia 4.11.2005 r., k. 74, 75,
akt notarialny rep.(...)z dnia 31.03.2006 r., k. 76, 77,
akt notarialny rep.(...)z dnia 11.11.2006 r., k. 84, 85

Prawomocnym wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 roku ( sygn. akt(...)) z powództwaI.K.przeciwkoM. F.Sąd(...)weW.ustalił, iż nie istnieje umowa darowizny zawarta pomiędzy świadkiemI. K. (1)aM. F.w dniu 12 listopada 2006 roku dotycząca kolekcji obrazówS. K. (1). Powództwo w zakresie żądania stwierdzenia nieważności umów majątkowych małżeńskich z dnia 16 lipca 2004 roku, 31 marca 2006 roku i 4 listopada 2006 roku, umowy o częściowy podział majątku wspólnego z dnia 4 listopada 2006 rok oraz umowy o podział majątku wspólnego z dnia 21 lutego 2009 roku Sąd oddalił.
dowód: wyrok z uzasadnieniem(...)weW.z dnia 21.12.2011 r. sygn. akt(...), k. 220 – 229

Pozwana zamieszkała zI. K. (1), z którym pozostawała wówczas w nieformalnym związku oraz z powódką wlokalu mieszkalnym nr (...)położonym weW.przyul. (...)w roku 1996, na pierwszych latach studiów. W 1999 roku w lokalu przeprowadzono remont, którego część kosztów poniosła pozwana. W roku 2005 powódka wyprowadziła się na stałe do domu położonego w miejscowościO.. Pozwana wraz z świadkiemI. K. (1)przeprowadzili się do wynajmowanego weW.przyul. (...)domu, gdzie przeniesiono całe wyposażenielokalu nr (...)zul. (...). ŚwiadekI. K. (1)wyprowadził się z domu przyul. (...)i zamieszkał wraz z matką wO.. ŚwiadekI. K. (1)nie zabrał ze sobą żadnych przedmiotów i nie żądał od pozwanej ich wydania. Małżeństwo pozwanej zI. K. (1)rozwiązane zostało przez rozwód.
dowód: dokumentacja zdjęciowa, k. 93 – 97,
zeznania świadkaJ. F., k. 140,
zeznania świadkaT. F., k. 141,
zeznania świadkaI. K., k. 141 – 143,
zeznania świadkaI. G., k. 143, 144,
zeznania świadkaI. K., k. 144, 145,
zeznania świadkaR. P., k. 146,
zeznania świadkaD. G., k. 146, 147,
zeznania świadkaA. G., k. 147, 148,
wyrok z uzasadnieniem(...)we Wrocławiu z dnia 21.12.2011 r. sygn. akt(...), k. 220 – 229
przesłuchanie powódki, k. 242 – 248,
przesłuchanie pozwanej, k. 249 – 251

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części.
Podstawę powództwa stanowiłart. 222 § 1 k.c., na mocy którego właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
Legitymację do wystąpienia z powództwem windykacyjnym ma właściciel rzeczy. Pozwana zgłosiła zarzut, że ruchomości objęte pozwem (za wyjątkiem portretuS. K. (1), samowara, dwóch stolików indyjskich, złotego fotela z oryginalną tapicerką i pianina) stanowiły współwłasność jej i jej byłego męża, a syna powódki, świadkaI.K., a następnie na podstawie ustnego podziału ruchomości, jej wyłączną własność. Ruchomości te stanowią majątek spadkodawcy poS. K. (1), a świadekI. K. (1)został uznany za jedynego spadkobiercę, gdyż małżeństwo jego rodziców zostało rozwiązane przez rozwód w 1970 r. Z kolei w/w majątek osobisty świadkaI.K.został umownie włączony do majątku wspólnego pozwanej i świadkaI.K., a wobec rozwiązania przez rozwód jej małżeństwa ze świadkiemI. K. (1), ruchomości stanowią współwłasność jej i świadkaI.K..
Wobec powyższego, zarzutu należy ocenić stan prawny ruchomości nabytych w czasie trwania związku małżeńskiego obu stron, jak i po jego rozwiązaniu, przy uwzględnieniu okresu pozostawania powódki w konkubinacie zeS. K. (1), nabycia po nim spadku i treści umów zawartych pomiędzy pozwaną, a świadkiemI. K. (1).
Powódka nie przedstawiła dowodów, poza własnymi zeznaniami, na okoliczność istnienia po jej stronie prawa wyłacznej własności spornych przedmiotów. Przysługujące jej prawo powódka wywodziła z faktu istnienia jej małżeństwa zeS. K. (1)oraz wspólnego z nim zamieszkiwania.
MałżeństwoS. K. (1)z powódką, zawarte 14 lipca 1955 r., rozwiązane zostało przez rozwód wyrokiem Sądu(...)weW.z dnia 9 grudnia 1970 roku (sygn. akt(...)Na mocyart. 31 § 1 k.r.o.z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Rozwiązanie małżeństwa skutkuje zatem ustaniem małżeńskiej wspólności majątkowej.
Ruchomości nabyte w trakcie trwania związku małżeńskiego powódki zeS. K. (1)stanowiące wspólny majątek, po ustaniu wspólności małżeńskiej majątkowej stanowią współwłasność byłych małżonków. Domniemywa się, ze ich udziały są równe. Ustalenie nierównych udziałów czy, że ruchomości stanowią wyłączną własność jednego z byłych małżonków może być ustalone jedynie w postępowaniu nieprocesowym o podział majątku wspólnego, a nie w procesie. Takie postępowanie nie było prowadzone.
Następny okres od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego do śmierciS. K. (1)to okres trwania konkubinatu jego i powódki.
Z przeprowadzonych dowodów ze świadkówI. K.,I. G.,I. K., D.G., A.G., którym Sąd dał wiarę, wynikało, że prowadzili oni wspólne gospodarstwo domowe, a na potrzeby założonej rodziny dokonywali zakupów przedmiotów urządzenia domowego lokalu stanowiącego ich współwłasność. Podejmowali wspólne decyzje co do zakupu cennych mebli, czy wystroju lokalu mieszkalnego przyul (...), z uzyskiwanych dochodów, stanowiących ich majątek osobisty, z pracy zawodowej, aS. K. (1)dodatkowo ze swojej twórczości artystycznej. Wspólność gospodarcza trwała w takim samym zakresie jak przed rozwodem, o którym nie miał wiedzy nawet ich dorosły syn razem z nimi zamieszkujący.
W tym stanie, Sąd uznał, że przedmioty stanowiące wyposażenie lokalu mieszkalnego nie stanowiły wyłącznej własnościS. K. (1)czy też powódki, a stanowiły ich współwłasność. Nie jest istotne, który z byłych małżonków dokonywał fizycznie zakupu poszczególnych przedmiotów. Rozliczenie konkubinatu, ustalenie wysokości nakładów z majątków osobistych powódki iS. K. (1)jak i ich udziałów we własności nabywanych ruchomości winno być dokonane w postępowaniu nieprocesowym o zniesienie współwłasności.

Postanowieniem z dnia 14 lipca 1999 roku Sąd Rejonowy dla(...)(sygn. akt(...)zmienił postanowienie z dnia 11 marca 1998 roku (sygn. akt(...)) w ten sposób, że stwierdził, iż spadek poS. K. (1)zmarłym dnia 17 września 1992 roku wR., ostatnio stale zamieszkałym weW.przyul. (...)na podstawie ustawy nabył synI. K. (1)w całości wprost. Na mocyart. 922 § 1 k.c.prawa i obowiązki majątkowe,S. K. (1)przeszły z dniem 17 września 1992 roku naI.K.. Przejście tych praw oznacza, że stan prawny ruchomości nabytych do daty śmierciS.K.zmienił się o tyle, że w jego miejsce współwłaścicielem ruchomości i nieruchomości został synI. K. (1).
W dniu 28 sierpnia 2004 roku pozwana wstąpiła zI. K. (1)w związek małżeński. Przed zawarciem małżeństwa w dniu 16 lipca 2004 roku pozwana zawarła zI. K. (1)umowę majątkową małżeńską sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep.(...). Strony umowy oświadczyły, iż po zawarciu związku małżeńskiego wszystkie przedmioty i prawa wchodzące w skład ich majątków odrębnych nabyte przed i po zawarciu małżeństwa wejdą do wspólności majątkowej z wyłączeniem kolekcji malarstwaS. K. (1)iI.K., która pozostawała własnościąI.K.oraz praw do projektu(...), projektów architektoniczno – wnętrzarskich i kolekcji malarstwaM. F., które pozostawały własnością pozwanej.
Skutkiem zawarcia tej umowy było wejście do majątku wspólnego pozwanej i świadkaI.K.jego majątku osobistego nabytego m.in. w drodze spadkobrania tj. zarówno udziałów w nieruchomościach jak i w ruchomościach, a nadto nabytych po śmierci ojca. Po ustaniu wspólności małżeńskiej majątkowej pozwanej i świadkaI.K.przez umowne jej rozwiązanie i ustanowienie umownie rozdzielności małżeńskiej (umową notarialna z dnia 4 listopada 2006 r., Rep.(...)) – pozwana i świadekI. K. (1)stali się współwłaścicielami udziałów m.in. w ruchomościach. Zwrócić należy uwagę, że kolejne umowy dotyczące majątku wspólnego zawarte przez pozwaną i świadkaI.K.przed i po rozwiązaniu wspólności małżeńskiej majątkowej, w tym daty częściowego podziału majątku wspólnego, nie obejmowały ruchomości. Zatem pozwana i świadekI. K. (1)stali się współwłaścicielami udziałów w ruchomościach objętych pozwem za wyjątkiem tych, co do których pozwana uznała powództwo.
W ustroju rozdzielności majątkowej wskazać należy następujące cechy szczególne.
Po pierwsze, występują w nim tylko dwa osobne majątki każdego z małżonków.
Drugą cechę charakterystyczną stanowi to, że majątki te są samodzielnie zarządzane przez każdego z małżonków.
Po trzecie, w miejscu dotychczasowego majątku wspólnego znajdują się dwie oddzielne części tych osobnych majątków. W skład każdej z tych części wchodzą:
a) przedmioty majątkowe nabyte samodzielnie przez małżonka po powstaniu rozdzielności,
b) udziały ułamkowe w ustalonej przez małżonków wysokości (zwykle w 1/2, ale małżonkowie mogą postanowić o innej proporcji np. 1/3 i 2/3) w przedmiotach nabytych wspólnie w czasie trwania ustroju rozdzielności na zasadach współwłasności ułamkowej na podstawie przepisówk.c.(T. S.,Prawo rodzinne, 2005, s. 97),
c) udziały ułamkowe w wysokości 1/2 w każdym ze składników tworzących przed powstaniem rozdzielności majątek wspólny małżonków.
Te ostatnie udziały ułamkowe powstają dlatego, że o ile w ustroju wspólności możliwe było włączenie do majątku wspólnego prawa przysługującego dotąd tylko jednemu małżonkowi, co powodowało bezpośrednio powstanie wspólnego prawa obojga małżonków, to niemożliwe jest dokonanie w równie bezpośredni sposób przekształcenia wspólnego prawa w prawo przysługujące tylko jednemu małżonkowi (LEX H. Dolecki i inni, Komentarz do art. 51 krio).
Taki jest sens uregulowania zawartego wart. 51 kriow brzmieniu obowiązującym w 2006 r. jak i obecnie, a którego treść została powtórzona w § 2 umowy z dnia 4 października 2010 r.
Majątek osobisty świadkaI.K.wszedł do majątku wspólnego jego i pozwanej.
Gdyby w umowie o rozdzielności majątkowej strony zawarły zgodne postanowienie, że niektóre jego składniki „wracają” do majątku osobistego świadkaI.K., to część umowy byłaby dotknięta nieważnością.
Niedopuszczalne jest zawarcie intercyzy wprowadzającej rozdzielność majątkową z datą wsteczną (zob. wyrok SA w(...)z dnia 28 marca 1995 r.,(...), Wokanda 1995, nr 11, s. 48; E. Gniewek, Umowa wyłączenia wspólności majątkowej małżeńskiej w praktyce notarialnej, Rejent(...), s. 179). Co do ważności całej umowy zob.art. 58 § 3 k.c.Z uwagi na obowiązującą w prawie polskim zasadę numerus clausus małżeńskich umów majątkowych niedopuszczalne jest ustanowienie rozdzielności z wyłączeniem określonych składników (por. E. Gniewek, Umowa wyłączenia..., s. 180). Przepisy szczególne, zawarte pozak.r.o., mogą przewidywać przymusową wspólność niektórych składników majątkowych. Przykład taki stanowiart. 6801 § 1 zdanie drugie k.c., zgodnie z którym, jeżeli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa albo rozdzielność z wyrównaniem dorobków, do wspólności najmu stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności ustawowej(LEX G. Jędrejek, Komentarz do art. 51 krio).
Bezzasadny jest zarzut powódki, że ruchomości stanowiące majątek osobisty świadkaI.K.przed zawarciem związku małżeńskiego, a objęte rozszerzona wspólnością majątkową odzyskują charakter majątku osobistego. Niezależnie od sposobu ustania wspólności majątkowej małżeńskiej ruchomości te nadal objęte są wspólnością.
Pozwana nie udowodniła, aby między nią, a świadkiemI. K. (1)została zawarta ustna umowa o podział ruchomości. Przeprowadzony dowód z przesłuchania pozwanej w jakimkolwiek zakresie nie potwierdziły jej zarzutu. Wynika z nich jedynie, ze część ruchomości zabrała ona do nowego miejsca zamieszkania naul (...), a część zostało złożone w piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego naul (...), który stanowi wyłączną własność pozwanej, a ona zobowiązała do „zaopiekowania się” nimi.
Ważność zawarcia przez pozwaną i świadkaI.K.umów majątkowych małżeńskich z dnia 16 lipca 2004 roku, 31 marca 2006 roku i 4 listopada 2006 roku oraz umowy o częściowy podział majątku wspólnego z dnia 4 listopada 2006 rok potwierdził Sąd(...)we Wrocławiu ( sygn. akt(...)) oddalając prawomocnym wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 roku powództwoI.K.w zakresie żądania stwierdzenia nieważności tychże umów.
Powódka wyprowadzając się zmieszkania nr (...)położonego przyul. (...)nie zabrała ze sobą żadnych rzeczy. Do dnia wytoczenia niniejszego powództwa powódka kierowała do pozwanej żądanie wydania jej jedynie samowaru, portretuS. K. (1)oraz pianina, przy czym żądania te wysuwane były w trakcie prowadzonych przez strony rozmów telefonicznych. Pozwana umożliwiła powódce odebranie pianina, jednakże powódka tego nie uczyniła.
Tym niemniej pozwana uznała żądanie pozwu w zakresie dochodzenia przez powódkę zwrotu samowaruT.z uchwytami z kości słoniowej, wykonanych z czerwonego mahoniu stolików indyjskich na kółkach, XIX wiecznego złotego fotela z oryginalną tapicerką oraz pianinafirmy (...). w tym stanie, na podstawieart. 222 kc, Sąd uwzględnił żądanie pozwu w tym zakresie i orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
Sad oddalił powództwo w zakresie wydania opalarki i wiertarkiB., gdyż z przesłuchania powódki wynika, że wyłącznym właścicielem tych ruchomości jest świadekI. K. (1). Podobnie jest on właścicielem złotej biżuterii, tj. bransolety, sygnetu i zegarka szwajcarskiego, które otrzymał w prezencie.
PortretS. K. (1)w ozdobnej ramie namalowany przezS. K. (2), w toku procesu został wydany świadkowiI. K. (1), a zatem nie znajduje się w posiadaniu pozwanej.
Stół dwunastoosobowy stanowił darowiznę osoby pochodzącej zW.na rzecz powódki i świadkaI.K., dokonanej w 1994 r., a zatem jego udział w tej ruchomości stanowił majątek osobisty syna powódki, który został objęty rozszerzoną umownie wspólnością majątkową z pozwaną.
W ocenie Sądu powódka nie udowodniła przysługującego jej wyłącznego prawa własności do pozostałych objętych żądaniem pozwu ruchomości. Powództwo windykacyjne będzie bezzasadne zawsze wtedy, gdy powód nie będzie w stanie wylegitymować się tytułem własności do spornej rzeczy, ale także wtedy, gdy mimo udowodnienia tej okoliczności, pozwany wykaże swój tytuł do władania rzeczą (wyrokS. N.z dnia 24 listopada 2005 roku wydanego w sprawie toczącej się pod sygnaturą akt(...)).
W oparciu o przeprowadzone dowody z dokumentów, zeznań świadków i stron Sad ustalił, że wobec zmieniającego się stanu prawnego pozostałych ruchomości, pozwana jest ich współwłaścicielką, a zatem zgodnie z art. 206 każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej, a zatem powództwo o ich wydanie zostało oddalone, o czym orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku.
Sąd postanowił oddalić wnioski o dopuszczenie dowodu z zaświadczenia o uprawnieniach powódki oraz z ekspertyzy pisma sporządzonej w sprawie rozpoznawanej przez Sąd(...)we Wrocławiu pod sygnaturą akt(...), albowiem okoliczności na które dowody te zostały zawnioskowane, nie stanowiły przedmiotu niniejszego postępowania.
Powództwo uwzględnione zostało jedynie w części, a zatem orzeczenie o kosztach oparto na treściart. 100 k.p.c., na mocy którego w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone.
Powódka w sprawie poniosła koszty opłaty sądowej od pozwu w kwocie 200 zł, honorarium reprezentującego ją adwokata w kwocie 3 600 zł (§ 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz. U. z 2002 roku, nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, co łącznie wyniosło 3 817 zł.
Pozwana poniosła koszty w postaci honorarium reprezentującego ją adwokata w kwocie 3 600 zł (§ 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, co łącznie wyniosło 3 617 zł.
Wartość przedmiotu sporu wynosiła 73 900 zł, a wartość ruchomości wskazanych w punkcie I sentencji wyroku oraz z wydanego w toku procesu portretuS. K. (1)wynosi 3400 zł.
Uwzględniając wynik procesu powódka wygrała w 4,6 %, a pozwana w 95,4 %.
W związku z powyższym zasądzono od powódki na rzecz pozwanej kwotę 3 450,62 zł kosztów postępowania, znosząc je w pozostałym zakresie, o czym orzeczono jak w punkcie III sentencji wyroku.