Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 274/13
Data wyroku: 2013-07-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Beata Łapińska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art.46 w zw. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VU 274/13

WYROK ŁĄCZNY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 lipca 2013 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Beata Łapińska
Protokolant stażysta Bożena Sobczyk

po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2013 roku w Piotrkowie Trybunalskim

sprawy z wnioskuT. J. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.

o emeryturę

na skutek odwołańT. J. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 28 stycznia 2013 r. sygn.(...)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 12 marca 2013 r. sygn.(...)

1
umarza postępowanie w zakresie odwołania od decyzji z dnia 28 stycznia 2013r.

2
oddala odwołanie od decyzji z dnia 12 marca 2013r.

Sygn. akt VU 274/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28 stycznia 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówił wnioskodawcyT. J. (2)prawa do emerytury na podstawieart. 184w zw. zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) uznając, że nie udowodnił on co najmniej 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W odwołaniu od powyższej decyzji złożonym w dniu 6 marca 2013 rokuT. J. (2)wniósł o jej uchylenie i przyznanie emerytury na podstawie art. 46 w zw. z art. 29 ustawy emerytalnej.
Decyzją z dnia 12 marca 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówił wnioskodawcyT. J. (2)prawa do emerytury na podstawie art. 46w zw. z art. 29 ww. ustawy wskazując, że na dzień 31 grudnia 2008 roku nie osiągnął on wymaganego do przyznania emerytury wieku 60 lat.
W odwołaniu od powyższej decyzji złożonym w dniu 12 kwietnia 2013 rokuT. J. (2)wniósł o jej uchylenie i przyznanie emerytury.
ZUS wnosił o oddalenie odwołań.
Postanowieniem z dnia 16 lipca 2013 roku Sąd połączył sprawy z odwołań od obu wskazanych na wstępie decyzji celem ich wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Na rozprawie w dniu 16 lipca 2013 roku wycofał odwołanie od decyzji z dnia 28 stycznia 2013 roku.

Sąd Okręgowy ustalił co następuje:

T. J. (2),urodzony w dniu (...), złożył w dniu 11 stycznia 2013 roku wniosek o przyznanie emerytury.
(dowód: wniosek o przyznanie emerytury k. 1-5 w aktach ZUS)

Na dzień 31 grudnia 2008 roku wnioskodawca posiadał ponad 35-letni staż ubezpieczeniowy. Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Wiek 60 lat ukończył w dniu(...).
(okoliczności niesporne)

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Postępowanie w zakresie odwołania od decyzji ZUS z dnia 28 stycznia 2013 roku podlegało umorzeniu wobec jego cofnięcia przez wnioskodawcę.

Sąd ocenił oświadczenie wnioskodawcy w przedmiocie cofnięcia odwołania według kryteriów zgodności z prawem, zasadami współżycia społecznego oraz tego, czy nie zmierza ono do obejścia prawa (art. 203 § 4 k.p.c.) i nie narusza słusznego interesu ubezpieczonego (art. 469 k.p.c.). Zdaniem Sądu dokonana przez wnioskodawcę czynność procesowa w postaci cofnięcia odwołania jest prawnie dopuszczalna i nie narusza wskazanych wyżej przepisów.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na podstawieart. 355 § 1 k.p.c., orzekł jak w punkcie „1” sentencji.

Odwołanie od decyzji ZUS z dnia 12 marca 2013 roku nie zasługuje natomiast na uwzględnienie.

Zgodnie z treściąart. 46 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) prawo do emerytury na warunkach określonych wart. 29, 32, 33 i 39przysługuje również ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 roku, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:
1) nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa;
2) warunki do uzyskania emerytury określone w tych przepisach spełnią do dnia 31 grudnia 2008 roku.
Art. 29 ust. 1 ww. ustawy stanowi natomiast, że ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 roku, którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego określonego w art. 27 ust. 2 i 3, mogą przejść na emeryturę:
1) kobieta – po osiągnięciu wieku 55 lat, jeżeli ma co najmniej 30-letni okres składkowy i nieskładkowy albo jeżeli ma co najmniej 20-letni okres składkowy i nieskładkowy oraz została uznana za całkowicie niezdolną do pracy;
2) mężczyzna – po osiągnięciu wieku 60 lat, jeżeli ma co najmniej 35-letni okres składkowy i nieskładkowy albo jeżeli ma co najmniej 25-letni okres składkowy i nieskładkowy oraz został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy.
W świetle powyższych regulacji należy podzielić argumentację ZUS zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek do nabycia emerytury określonych w art. 46 w zw. z art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, albowiem na dzień 31 grudnia 2008 roku nie osiągnął on wieku 60 lat.
Do podważenia decyzji nie mogą prowadzić zarzuty wnioskodawcy podniesione w odwołaniu, które sprowadzają się to twierdzenia, że art. 46 ww. ustawy w zakresie w jakim pomija mężczyzn przy nabyciu prawa do emerytury na podstawie tego przepisu jest sprzeczna zart. 32 i art. 33 Konstytucji RP.
W tym zakresie należy powołać wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2011 roku, III U K 217/10, LEX nr 950438, zgodnie z którym przewidziana w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach FUS regulująca uzależniająca nabycie przez ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku a przed dniem 1 stycznia 1969 roku prawa do emerytury na podstawie art. 29 tej ustawy od spełnienia wszystkich warunków określonych w tym przepisie do dnia 31 grudnia 2008 roku nie narusza zasady równości kobiet i mężczyzn w zakresie zabezpieczenia społecznego, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2010 roku II UK 103/10, OSNP 2012/1-2/22
stanowiący, że zróżnicowanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn w art. 29 ust 1 i 2 w związku z art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS nie stanowi dyskryminacji mężczyzn z uwagi na płeć.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 czerwca 2011 roku w sprawi III UK 217/10 Sąd Najwyższy wskazał, że przepisów art. 29 i art. 46 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie można wykładać w oderwaniu od założeń i celów reformy systemu świadczeń społecznych przyjętej od dnia 1 stycznia 1999 roku, w następstwie której regulacje zawarte w obu cytowanych przepisach znalazły się w obowiązującym porządku prawnym. Istotą tego systemu po jego reformie jest powszechność. W miejsce dotychczas rozproszonych i fragmentarycznych regulacji, wprowadził on względnie jednolite zasady określania świadczeń emerytalno-rentowych. Równocześnie jednak obowiązujący od dnia 1 stycznia 1999 roku system miał charakteryzować się ograniczeniem zakresu podmiotowego wcześniejszego przechodzenia na emeryturę, które wynikało z założeń i celów reformy systemu świadczeń społecznych. W dziale II ww. ustawy emerytury dla ubezpieczonych zostały zróżnicowane według kryterium urodzenia; dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 roku (rozdział 1), przed 1 stycznia 1949 roku (rozdział 2) oraz przepisy szczególne dotyczące emerytur dla niektórych ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 roku, a przed 1 stycznia 1969 roku (rozdział 3). Struktura ustawy emerytalnej j wskazuje więc na to, że zamiarem ustawodawcy było ewolucyjne kształtowanie emerytur, z uwzględnieniem m.in. praw nabytych. Ogólnie ustawa utrzymała bowiem dotychczasowe zasady wcześniejszego przechodzenia na emeryturę urodzonym przed 1 stycznia 1949 roku, natomiast ograniczyła takie możliwości dla urodzonych po 31 grudnia 1948 roku, a przed 1 stycznia 1969 roku. Regulacja zawarta w art. 29 (i odpowiednio art. 46 ust. 1) powołanej ustawy ma przy tym charakter przejściowy.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego zasada równości wyrażona wart. 32 ust. 1 Konstytucji RPwinna być rozumiana w ten sposób, że wynika z niej nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa, ale w obrębie określonej kategorii. Dlatego też traktowane równo, a zatem według jednakowej miary oraz bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących, powinny być wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą relewantną. Wspomniane zróżnicowanie jest uzasadnione również z punktu widzenia zasad sprawiedliwości społecznej. Obie te cechy charakteryzujące zróżnicowanie uprawnień emerytalnych przyjęte w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS potwierdził Trybunał Konstytucyjny, orzekając w wyroku z dnia 12 września 2000 roku, K 1/00 (OTK 2000 nr 6, poz. 185), że przepisy art. 29 i art. 46 tej ustawy są zgodne zart. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na wyjątkowy charakter obu wymienionych przepisów niejednokrotnie zwracał uwagę również Sąd Najwyższy (por. m.in. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2006 roku, III UZP 3/05, OSNP 2007/5-6/ 84, czy też wyrok tego Sądu z dnia 22 lutego 2007 roku, I UK 258/06, OSNP 2008/5-6/81).
Wnioskodawca jako osoba urodzona po dniu 31 grudnia 1948 roku (wiek 60 lat osiągnął w dniu(...)) należy do tej kategorii ubezpieczonych, w stosunku do której ustawodawca, w ramach „wygaszania dotychczasowych uprawnień z uwzględnieniem zasad łagodnej ewolucji”, przewidział wprawdzie możliwość nabycia uprawnień emerytalnych na zasadach dotychczasowych, jednakże wyłącznie na podstawie szczególnych uregulowań mających charakter przejściowy i wyjątkowy. Dał temu wyraz w cytowanym wyżej art. 46 ustawy o emeryturach i rentach. Przepis ten jest przejściowy w tym sensie, że dotyczy wąskiej grupy ubezpieczonych, gwarantując im prawo do wcześniejszej emerytury, mimo iż prawo to nie jest przewidziane przez nowy system emerytalno-rentowy (por. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 lutego 2009 roku, I UK 243/08, LEX nr 571847).
Ponadto podnieść należy, iż dodatkowe w stosunku do regulacji zawartej w art. 29 warunki określone w art. 46 ustawy emerytalnej (urodzenie po dniu 31 grudnia 1948 roku, wiek i staż emerytalny osiągnięty do dnia 31 grudnia 2008 roku, a także nieprzystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego), są wspólne dla kobiet i mężczyzn. Z treści omawianego przepisu nie wynika natomiast odstępstwo od takiego samego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn. To odstępstwo wynika bowiem ze związanego z nim pośrednio art. 29 ustawy emerytalnej. I ono nie narusza jednak zasady równości wobec prawa, ponieważ pozostaje w bezpośrednim związku z celem i treścią prawa do wcześniejszej emerytury. Przewidziane w art. 29 zróżnicowanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn jest przy tym przejawem respektowania przez ustawodawcę powszechnie akceptowanej w polskim systemie ubezpieczeń społecznych zasady uprzywilejowania wyrównawczego kobiet, uzasadnionego względami społecznymi i szczególną rolą, jaką kobieta miała i ma do spełnienia w rodzinie, w naszym kręgu kulturowym (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 września 1997 roku, K 15/97, OTK 1997 nr 3-4, poz. 37, z dnia 5 grudnia 2000 roku, K 35/99, OTK 2000 nr 8, poz. 295, z dnia 23 października 2007 roku, P 10/07, OTK-A 2007 nr 9, poz. 107, czy też z dnia 12 grudnia 2007 roku, K 33/07, OTK-A 2007 nr 11, poz. 162).
W ocenie Sądu Okręgowego ustawodawca określając odmienny wiek dla kobiet i mężczyzn w art. 29 ustawy emerytalnej nie powodował dyskryminacji tych ubezpieczonych, a przyjęte w tym artykule rozwiązanie jest powszechnie akceptowane i nie stoi w sprzeczności zpostanowieniami Konstytucji RP, a także z prawem wspólnotowym.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w punkcie „2” sentencji.