Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 3966/12
Data wyroku: 2013-09-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Madej
Słowa kluczowe: Renta Z Tytułu Niezdolności Do Pracy
Podstawa prawna: art. 57 i 58 ustawy o emeryturach i rentach z FUS
Teza: niezdolność do pracy jako przesłanka nabycia prawa do renty

Sygn. akt VI U 3966/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Janusz Madej
Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Hańc

po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. w Bydgoszczy
na rozprawie
odwołania

J. B.

od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 13 lipca 2012 r. znak(...)
w sprawie:

J. B.

przeciwko:Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
Oddziałowi wB.
o rentę z tytułu niezdolności do pracy

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje wnioskodawczyniJ. B.prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 25 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.;

2
stwierdza odpowiedzialność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Na oryginale właściwy podpis.

Sygn. akt. VI U 3966/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 13 lipca 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.– po rozpoznaniu wnioskuJ. B.z(...)odmówił ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu swego stanowiska organ rentowy powołał się na orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dnia(...). , którym ubezpieczona nie została uznana za niezdolną do pracy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła ubezpieczonaJ. B., domagając się zmiany tej decyzji poprzez orzeczenie, iż przysługuje jej prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 16 maja 2012r. Skarżąca zarzucała rozstrzygnięciu organu rentowego:

1
niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy,

2
sprzeczność istotnych ustaleń zawartych w decyzji z treścią zebranego materiału, przejawiającą się uznaniem iż jest ona zdolna do pracy.

W uzasadnieniu swego stanowiska procesowego ubezpieczona twierdziła, iż jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i spełnia przesłanki niezbędne do uzyskania renty. Wskazywała też, że choruje na zespół otępienny w stopniu lekkim oraz organiczne zaburzenia nastroju, które uniemożliwiają jej normalne funkcjonowanie w życiu zawodowym i społecznym. W wyniku przeprowadzonej tomografii komputerowej głowy stwierdzono u niej zanik kory w płatach czołowych mózgu, co skutkuje między innymi obniżeniem poziomu pamięci, bardzo wolnym tempem zapamiętywania nowych informacji oraz przypominania sobie posiadanych już informacji, zaniżoną percepcją i pamięcią wzrokową, obniżeniem werbalnej i wzrokowo – przestrzennej pamięci operacyjnej, obniżeniem umiejętności poprawnego wysławiania się, a także znacznie obniżoną zdolnością rozumowania abstrakcyjnego. Ponadto ubezpieczona podnosiła , że choruje na cukrzycę, a jej praca na stanowisku konstruktora odzieżowego związana jest z wysiłkiem umysłowym – w obecnym stanie zdrowia nie może ona wykonywać swoich obowiązków pracowniczych, gdyż zapomina o wykonywaniu nawet najprostszych czynności. Kiedyś ubezpieczona pracowała jako krawcowa, ale obecnie nie jest w stanie niczego uszyć.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania powołując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że do dnia 24 lipca 2012r. ubezpieczona uprawniona była do zasiłku chorobowego – z tym dniem wyczerpała okres zasiłkowy.

Sąd Okręgowy ustalił i rozważył, co następuje:

UbezpieczonaJ. B.(urodz. (...)) w dniu(...). złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddziale wB.wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. W okresie od 25 stycznia 2012r. do 24 lipca 2012r. chorowała i wyczerpała okres zasiłkowy. Ostatnio zatrudniona była na stanowisku konstruktora odzieży ( od 1 kwietnia 1999r. ), a wcześniej pracowała w wyuczonym zawodzie krawcowej. Praca na stanowisku konstruktora odzieży charakteryzuje się m.in. przewagą wysiłku umysłowego i narażeniem na szczególne obciążenie psychiczne, jak również wymaga szczególnej koncentracji.
( okoliczności niesporne, potwierdzone dokumentami z akt rentowych, w tym w wywiadem zawodowym – k.(...)akt rentowych).
Orzeczeniem z dnia(...). Lekarz Orzecznik ZUS ustalił, iż ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego orzeczenia Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia(...). także ustaliła, iż ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy.
( orzeczenia w aktach rentowych ). Na podstawie tego ostatniego orzeczenia organ rentowy wydał zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję.

W celu zweryfikowania stanowiska organu rentowego Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii zespołu biegłych sądowych w składzie: specjalista medycyny przemysłowej, biegły z dziedziny medycyny w zakresie psychiatrii, medycyny społecznej, internisty – reumatologa, psychologa klinicznego, diabetologa i neurologa.
Biegli sądowi rozpoznali u ubezpieczonej organiczne zaburzenia nastroju, a na podstawie przeprowadzonych badań sądowo-lekarskich oraz po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną znajdującą się w aktach sprawy stwierdzili, iż stan jej zdrowia nie ogranicza zdolności do zatrudnienia. Uzasadniając swoje stanowisko ustalili oni, że ubezpieczona pozostaje pod opieką poradni zdrowia psychicznego od(...)z rozpoznaniem : organiczne zaburzenia nastroju.
W ocenie biegłych objawy takie jak – trudności w skupieniu uwagi, uczucie ciągłego zmęczenia, zaburzenia snu – mogą okresowo powodować trudności w organizowaniu codziennego toku zajęć, w zakresie współpracy i motywacji, jednak nie stanowią przyczyny długotrwałej niezdolności do pracy.
W konkluzjach swojej opinii biegli stwierdzili, że :
- problemy natury psychicznej mogą stanowić przyczynę ograniczeń w zakresie zatrudnienia związanego z wysokimi wymaganiami dotyczącymi tempa pracy, ciągłej dyspozycyjności, bieżącej systematycznej oceny;
- możliwe jest wykonywanie pracy zarobkowej po uwzględnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do zatrudnienia;
- zgadzają się z opinią Komisji Lekarskiej ZUS z dnia(...). , która uznała, że ubezpieczona jest zdolna do pracy.

Wobec tego, iż zespół biegłych sądowych, który wydał powyższą opinię, nie był zgodny z postanowieniem dowodowym ( k.(...)akt sprawy ), Sąd zwrócił się do tego zespołu o wydanie opinii w składzie zgodnym z tym postanowieniem ( poszerzonym o biegłych sądowych diabetologa oraz neurologa ).

W piśmie z dnia(...). ( k.(...)akt sprawy ) przewodnicząca zespołu biegłych zwróciła się do Sądu o akceptacje zmiany w doborze biegłych sądowych, argumentując iż przeprowadzone badanie i konsultacja odpowiadały wszystkim zgłoszonym problemom medycznym, które były istotne dla wydania opinii. Biegła internista dokonała oceny stanu somatycznego, natomiast obserwacja w kierunku cukrzycy nie wymagała – w ocenie przewodniczącej zespołu biegłych – konsultacji diabetologa ponieważ pozostaje bez wpływu na ustalenie zdolności do pracy. Przewodnicząca zespołu biegłych wyjaśniła też, że w dniu(...). ( w dacie sporządzenia opinii ) pominięto, ze względu na nieobecność specjalisty badanie neurologiczne, które na zlecenie Sądu przeprowadzono w dniu(...).
Po przeprowadzeniu powyższego badania neurologicznego powołany w sprawie zespół biegłych w składzie uzupełnionym o biegłego neurologa stwierdził w opinii uzupełniającej, że – uwzględniając ograniczenia wynikające z przebiegu procesu chorobowego – dokonał odmiennej kwalifikacji w zakresie zdolności do zatrudnienia.
Biegli wyjaśnili w opinii uzupełniającej, że ubezpieczona jest systematycznie leczona z powodu organicznych zaburzeń nastroju oraz postępującego procesu otępiennego, a pomimo systematycznego leczenia nie osiągnięto poprawy stanu zdrowia. Aktualnie w stanie psychicznym badanej dominują objawy obniżonego nastroju, brak chęci do działania, wycofanie, pogorszenie funkcji poznawczych. Objawy te powodują znaczne trudności w organizowaniu codziennego toku zajęć w zakresie współpracy, motywacji oraz wykonywania i wydajności pracy. W ocenie retrospektywnej należy – zdaniem biegłych – uznać, że u ubezpieczonej – pomimo systematycznego leczenia – obserwowano istotne pogorszenie stanu psychicznego.
Biegli stwierdzili częściową niezdolność ubezpieczonej do pracy do(...). od dnia złożenia wniosku o rentę, wskazując że utrzymują się u niej obecnie zmiany nastroju, zaburzenia napędu, zaburzenia koncentracji uwagi, spadek motywacji , wycofanie i utrata zainteresowań. Ubezpieczona ma znacznie obniżoną zdolność do podjęcia zatrudnienia zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji.
( opinia biegłych z dnia(...). k.(...)a.s. ; opinia uzupełniająca z dnia(...)a.s. ).

Zastrzeżenia do opinii uzupełniającej z dnia(...)zgłosił organ rentowy, który – powołując się na stanowisko Przewodniczącej Komisji Lekarskich podnosił, że wynik MMSF potwierdza jedynie istnienie łagodnych zaburzeń poznawczych, jednak w połączeniu z wnioskami po analizie dokumentacji z leczenia, stan psychiczny ubezpieczonej nie powoduje przeciwwskazań do wykonywania prostych prac fizycznych, co potwierdził psychiatra ZUS. Zdaniem organu rentowego dane z wywiadu są dowodem obiektywnym.
Organ rentowy wnosił o przeprowadzenie dowodu z opinii drugiego zespołu biegłych, zwłaszcza innego biegłego psychiatry ( pismo procesowe – k.(...)akt sprawy ).
Biorąc pod uwagę powyższe zastrzeżenia organu rentowego oraz fakt wydania przez pierwszy zespół biegłych sądowych opinii w składzie niezgodnym z postanowieniem dowodowym ( brak biegłego diabetologa ) , jak również zmianę stanowiska biegłych opiniujących w kwestii zdolności ubezpieczonej do pracy, Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii drugiego zespołu biegłych sądowych w składzie: neurolog, diabetolog, psychiatra, psycholog i specjalista medycyny pracy.
Biegli sądowi drugiego zespołu rozpoznali u ubezpieczonej otępienie intelektualne stopnia znacznego typu Alzheimera. Na podstawie przeprowadzonego badania przedmiotowego, materiału lekarskiego znajdującego się w aktach sprawy i wyników badań ubezpieczonej ( w aktach organu rentowego i doręczonych przez ubezpieczoną ) biegli stwierdzili, iż stan badanej pogarsza się znacznie z każdym dniem. Ubezpieczona przebywała na zwolnieniu lekarskim 182 dni z powodu znacznego osłabienia pamięci i leczona była przez psychiatrę ( dowody leczenia w aktach sprawy ) lekami poprawiającymi pamięć. Zdaniem biegłych drugiego zespołu badana jest całkowicie niezdolna do pracy i do samodzielnej egzystencji od 25 lipca 2012r. do 31 grudnia 2015r.
W badaniu ubezpieczonej biegli psychiatra i psycholog stwierdzili duże trudności z pamięcią, apatię, spowolnienie psychoruchowe, pobieżne zainteresowanie ubezpieczonej w sytuacji własnej bez orientacji w czasie, a ponadto rozproszoną uwagę, zakłóconą pamięć słowno logiczną, intelekt poniżej normy oraz życie popędowe obniżone w sferze wolicjonalnej.
( opinia – k.(...)a.s. ).
Zastrzeżenia do powyższej opinii wniósł organ rentowy, który – powołując się na stanowisko Przewodniczącej Komisji Lekarskich – argumentował, że wydane w(...)orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS ( po przeprowadzeniu badania własnego i badania przez specjalistę psychiatrę ) było uzasadnione – nie rozpoznano wówczas otępienia typu alzheimerowskiego: rozpoznania tego nie było na wniosku wypisanym przez lekarza kierującego ( N- 9 ). Zdaniem organu rentowego aktualne rozpoznanie stanowi nowa okoliczność – nie było stwierdzone także przez I zespół biegłych, zatem do pogorszenia doszło już po badaniu przeprowadzonym w ramach postepowania orzeczniczego w ZUS.
Organ rentowy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przekazanie sprawy organowi rentowemu i umorzenia postępowania – w oparciu oart. 47714§4 K.p.c.
( pismo procesowe – k.(...)a.s. ).

W ocenie Sądu Okręgowego powyższy wniosek organu rentowego o wydanie orzeczenia na podstawieart. 47714§4 Kodeksu postępowania cywilnegonie zasługiwał na uwzględnienie.
Stanowisko organu rentowego co do ujawnienia się nowej okoliczności w stanie zdrowia ubezpieczonej, o której mowa w tym przepisie, nie miało podstaw faktycznych i prawnych. Rozpoznanie u ubezpieczonejJ. B.otępienia typu alzheimerowskiego przez biegłych drugiego zespołu nie może być uznane za taką okoliczność albowiem objawy chorobowe tego schorzenia istniały już przed zgłoszeniem przez ubezpieczoną wniosku o rentę. Ubezpieczona leczona była w poradni zdrowia psychicznego i wyczerpała okres zasiłku chorobowego w toku postępowania orzeczniczego prowadzonego przez organy lekarskie ZUS.
To, iż Lekarz Orzecznik, a następnie Komisja Lekarska ZUS nie rozpoznały otępienia typu alzheimerowskiego nie przesądza o tym, iż objawy tego schorzenia u ubezpieczonej wtedy nie występowały. Wbrew stanowisku organu rentowego zaświadczenie o stanie zdrowia wypisane przez lekarza na druku N 09 wskazywało na zespół otępienny lekki, odwołując się do badania tomografem komputerowym głowy ubezpieczonej, potwierdzającego zaniki korowe płatów czołowych. Podczas wizyty u psychologa – terapeuty w dniu(...). stwierdzono ponadto u ubezpieczonej bardzo wolne tempo kodowania nowych informacji, dyskretnie obniżoną pamięć obrazową, obniżoną pamięć i percepcję wzrokową, trudności w werbalnej pamięci operacyjnej,

      wyraźnieobniżenie wzrokowo - przestrzennej pamięci operacyjnej,

      znacznetrudności w przełączeniu się na nowe kryterium po wyuczeniu jednej zasady reagowania, obniżoną fluencję słowną według kryterium fonologicznego, znacznie obniżoną zdolność rozumowania abstrakcyjnego opartego na wzrokowo przestrzennej analizie informacji,

      znacznetrudności w abstrahowaniu, uogólnianiu, tworzeniu pojęć nadrzędnych na materiale słownym i symptomy depresyjno-lękowe ( historia wizyty w dokumentacji medycznej dostarczonej przez organ rentowy(...)).
Dodatkowo wykazać należy, iż specjalista psychiatra - konsultant ZUS na podstawie wywiadu przeprowadzonego z ubezpieczoną opisał objawy chorobowe charakterystyczne dla otępienia typu alzheimerowskiego: brak koncentracji uwagi, zaburzenia pamięci – zostawia dokumenty, zakupu, zapomina co ma kupić, nienadążanie z wykonaniem powierzonej pracy, brak umiejętności szablonu, bezmyślne siedzenie. Pamiętać przy tym należy , że ubezpieczona już od 25 stycznia 2012r. przebywała na zasiłku chorobowym lecząc się psychiatrycznie właśnie z powodu występowania u niej wyżej wymienionych objawów. Schorzenie w postaci otępienia alzheimerowskiego występowało u niej już wtedy, a potwierdzeniem tej okoliczności jest opinia drugiego powołanego w sprawie zespołu biegłych sądowych, który stwierdził u badanej całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji już od 25 lipca 2012r., a więc bezpośrednio po dniu wyczerpania przez nią okresu zasiłkowego. W niniejszej sprawie zarówno lekarskie organy orzecznicze ZUS, jak i pierwszy zespół biegłych miały trudności z postawieniem właściwej diagnozy co do schorzenia na które cierpiała ubezpieczona, jak i co do możliwości dalszego wykonywania przez nią pracy zgodnej z poziomem posiadanych przez nią kwalifikacji.
Dopiero opinia drugiego zespołu biegłych sądowych wyjaśniła rzeczywisty , aktualny stan zdrowia ubezpieczonej stwierdzając u niej właściwe schorzenie, które wcześniej nie zostało zdiagnozowane, mimo dokumentacji medycznej i objawów występujących u ubezpieczonej.
Pamiętać przy tym należy, że ubezpieczona wyczerpała w dniu 24 lipca 2012r. okres zasiłku chorobowego, a mimo to lekarskie organy orzecznicze ZUS nie stwierdziły u badanej długotrwałej niezdolności do pracy, i to przy braku poprawy i dalszym pogorszeniu się jej stanu zdrowia.
Całkowitą niezdolność ubezpieczonej do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji Sąd Okręgowy ustalił na podstawie opinii drugiego zespołu biegłych sądowych w okresie od 25 lipca 2012r. ( następny dzień po wyczerpaniu okresu zasiłkowego ) do 31 grudnia 2015r.
Opinia ta – w przeciwieństwie do opinii pierwszego zespołu biegłych sądowych – w sposób wszechstronny i obiektywny przedstawiła stan zdrowia ubezpieczonej i wpływ prawidłowo zdiagnozowanego schorzenia na możliwość wykonywania przez nią pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
W badaniu neurologicznym – na podstawie rezonansu magnetycznego głowy – stwierdzono u niej zaniki korowo- podkorowe oraz oponiaka 7 x 4 mm.
Podkreślić w tym miejscu należy, iż objawy charakterystyczne dla choroby alzheimera, występowały już u badanej przed złożeniem wniosku o rentę, w czasie korzystania przez nią z zasiłku chorobowego i podjętego leczenia w poradni zdrowia psychicznego. Objawy te ( w tym zaniki korowe płatów czołowych i otępienia ) opisane zostały już w zaświadczeniu o stanie zdrowia ( druk N 09 ) z dnia(...)

Wyżej przedstawione motywy uzasadniały zatem zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskodawczyni prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia następnego po wyczerpaniu przez nią zasiłku chorobowego do dnia orzeczonego przez biegłych drugiego zespołu, t.j.(...)
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawieart. 47714§2 K.p.c.w związku z art. 57 i 58 oraz art. 12 i 13 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Na podstawie art. 118 ust. 1a tej ostatniej ustawy Sąd stwierdził odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Odpowiedzialność ta wynikała wprost z wadliwych orzeczeń organów lekarskich ZUS, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wyraźne objawy choroby alzheimera ujawniły się na długo przed złożeniem przez ubezpieczoną wniosku o rentę, podczas leczenia podejmowanego przez nią w okresie pobierania zasiłku chorobowego.

SSO Janusz Madej