Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2383/12
Data wyroku: 2013-04-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Irena Goik, Marek Żurecki
Słowa kluczowe: Deputaty I Ich Ekwiwalenty
Podstawa prawna: art. 2 ustawy z 06.07.2007r. o ekwiwalencie

Sygn. akt III AUa 2383/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 kwietnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Jolanta Pietrzak (spr.)

Sędziowie

SSA Irena Goik
SSA Marek Żurecki

Protokolant

Ewa Bury

po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2013r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaA. B.(A. B.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Częstochowie

z dnia 16 października 2012r. sygn. akt IV U 985/12

oddala apelację.

/-/SSA M.Żurecki /-/SSA J.Pietrzak /-/SSA I.Goik

Sędzia Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 2383/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 17 kwietnia 2012r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemuA. B.wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla przysługującego emerytom i rencistom. W uzasadnieniu odmowy podano, że z zebranej dokumentacji nie wynika, iż wnioskodawca był uprawniony do ekwiwalentu.

Ubezpieczony wniósł odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej zmiany przez przyznanie mu prawa do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węglai podniósł, że organ rentowy wypłacał mu ekwiwalent do połowy 2010r.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zawartew zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 16.10.2012r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznychw Częstochowie zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za 2010r. w wysokości 750 kg a za rok 2011 w wysokości 3 ton.
Sąd ustalił, że ubezpieczony od dnia 1 sierpnia 2002 roku uprawniony jest do pobierania emerytury górniczej, będąc uprzednio zatrudnionym w(...)Zakładzie Usług(...)Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wZ..
Ubezpieczony w okresie zatrudnienia miał prawo do deputatu węglowego. Po przejściu na emeryturę pracodawca do końca 2004r. wypłacał ubezpieczonemu ekwiwalent pieniężnyza 3 tony węgla. W grudniu 2005r. pracodawca wystąpił do ZUS o przejęcie wypłaty tego świadczenia w trybie przepisu art. 47 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003 - 2006. Decyzją z dnia 15 grudnia 2005r. ZUS podjął wypłatę ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla. Świadczenie to ZUS wypłacał do 30 września 2010r. Z dniem 1 października 2010r. wstrzymał wypłatę świadczenia w oparciu oart. 20 ustawy o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennegow latach 2003 - 2006, albowiem ubezpieczony nie był uprawniony do otrzymywania bezpłatnego węgla z kopalni lecz zZakładu Usług (...). Odwołanie ubezpieczonego od przedmiotowej decyzji zostało oddalone wyrokiem z dnia 23 lutego 2011r. w sprawie sygn. akt IVU 1823/10.
W dniu 7 marca 2012r. ubezpieczony wniósł o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za lata 2010 - 2011 w związku z zatrudnieniem w(...)Zakładzie Usług(...)Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wZ.w oparciuo przepisyustawy z dnia 6 lipca 2007r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych.

Wobec poczynionych ustaleń Sąd uznał, że, wbrew twierdzeniom organu rentowego, ubezpieczony udowodnił, iż jako emeryt zachował prawo do bezpłatnego deputatu węglowego w wymiarze 3 ton rocznie stosownym zaświadczeniem pracodawcy z 21 listopada 2005r. ZUS w oparciu o to zaświadczenie wypłacał świadczenie do września 2010r. tyle że na błędnej podstawie prawnej, tj. w oparciu o przepisyustawy o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006(ubezpieczony bowiem nie odszedł na emeryturęz kopalni tylko z zakładu usług(...)). Tymczasem roszczenie ubezpieczonego powinno być rozpatrywane w oparciu o przepisyustawy z dnia 6 lipca 2007r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych(Dz. U. z 2007 roku Nr 147, poz. 1031 ze zm.). Art. 2 ust. 1 tej ustawy określa krąg osób uprawnionych do żądania wypłaty ekwiwalentu z tytułu prawa do bezpłatnego węgla. Zgodnie z powołanym przepisem osobami uprawnionymi są emerycii renciści mający ustalone prawo do emerytury lub renty, którzy pobierali bezpłatny węgielw naturze od przedsiębiorstw robót górniczych lub przeszli na emeryturę lub rentę z tych przedsiębiorstw oraz wdowy, wdowcy i sieroty mające ustalone prawo do renty rodzinnej po byłych pracownikach przedsiębiorstw robót górniczych, uprawnionych do bezpłatnego węgla na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów(...)z dnia21 grudnia 1991r., i którzy uzyskali emeryturę lub rentę przed dniem 1 stycznia 2007r., a po dniu 31 grudnia 2001r. nie pobierali ekwiwalentu. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy ekwiwalent wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych zgodnie z ustalonym w ust. 7 harmonogramem, na wniosek osoby uprawnionej.

(...) Zakład Usług (...)wZ.został objęty Układem Zbiorowym Pracy dla PracownikówZakładów (...)z dnia 21 grudnia 1991r. zawartym pomiędzy Ministrem Przemysłu i Handlu a przedstawicielami związków zawodowych reprezentowanych przez Krajową Komisję Górnictwa(...),Federację Związków Zawodowych (...),(...) Związków Zawodowych (...)w którym, zgodnie z art. 1 pkt 3 wskazano, że jedynie zakłady pracy wymienione w załączniku Nr 1 uprawnione są do stosowania Układu. Załącznik Nr 1 do Protokołu Dodatkowego Nr 9 z dnia 29 lutego 2000 roku wymieniał w pkt 8 ppkt 42(...)Zakład Usług(...)Spółkęz ograniczoną odpowiedzialnością wZ.. Zakład ten ujęty został także w wykazie przedsiębiorstw robot górniczych, stanowiącym załącznik Nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 1999 r. w sprawie wykazu przedsiębiorstw górniczych oraz przedsiębiorstw robot górniczych (Dz. U. z 1999 roku Nr 38, poz. 362 zm.) objętych restrukturyzacją górnictwa na podstawieustawy z dnia 26 listopada 1998r. o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych.
Niewątpliwie zatem uprawnienia ubezpieczonego do bezpłatnego węgla w naturze powstały na podstawie UZP dla PracownikówZakładów (...)z dnia 21 grudnia 1991r.
Mając na względzie powyższe Sąd uwzględnił częściowo odwołanie ubezpieczonegoi z uwagi na wypłatę świadczenia do września 2010r. przyznał ekwiwalent w wysokości przysługującej za pozostałe miesiące, tj. od października do grudnia 2010r., a za 2011r.w wymiarze 3 ton.

Apelację od tego wyroku wywiódł organ rentowy domagając się jego zmiany i oddalenia odwołania.
Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego a to art.2 ustawy z dnia 06.07.2007r.o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionychz przedsiębiorstw górniczych (Dz.U. nr 147 poz. 1031) przez niewłaściwe zastosowaniei przyjęcie, że ubezpieczony spełnia warunki konieczne do przyznania spornego ekwiwalentu.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna.
Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i właściwie ocenił zasadność żądań ubezpieczonego.

Ubezpieczony wywodzi swoje pretensje do spornego świadczenia z przepisówustawy z dnia 6 lipca 2007r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych. Akt ten nie jest jednak odosobnioną regulacją prawną dotyczącą problematyki wypłaty przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na rzecz emerytów i rencistów tego rodzaju świadczeń, lecz stanowi kontynuację wcześniejszych rozwiązań legislacyjnych i koresponduje z unormowaniami innych ustaw traktujących o tym zagadnieniu. Dlatego też interpretacji jego przepisów nie można zawężać do wykładni językowej z pominięciem rysu historycznego i wykładni systemowej. Szczegółowy wywódw tej kwestii Sąd Apelacyjny zaprezentował jednak w wielu dotychczas rozstrzyganych sprawach dotyczących ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla (por. wyroki w sprawach III AUa 1194/08, III AUa 842/08, III AUa 1267/08, III AUa 1050/08) wobec czego powtarzanie go w niniejszej sprawie w całości jest zbędne.

Godzi się jedynie przypomnieć, że jak słusznie zauważył Sąd I instancji, możliwość utraty przez emerytów i rencistów prawa do tego ekwiwalentu za węgiel powstała w związkuz nowelizacjądziału XI Kodeksu pracy, dokonaną ustawą zmieniającą z dnia 29 września 1994r. (Dz.U.z 1994r. Nr 113 poz.547), przy czym nie dotyczyło to odstąpienia od realizacji uprawnień wynikających z układów zawartych po dacie 1.01.1987r.

Skoro zatem ubezpieczony wywodził swoje pretensje deputatowe z postanowień Układu Zbiorowego Pracy dla PracownikówZakładów (...)z dnia 21 grudnia 1991r.,to istota problemu sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy były pracodawca ubezpieczonego(...)Zakład Usług(...)Sp. z o.o. wZ.był objęty tymże Układem i czy mógł skutecznie odstąpić od stosowania świadczeń wynikających z unormowań tego aktuw trybie określonym w art.9 ust.3 ustawy nowelizującejdział XI Kodeksu pracy.

Na pierwsze z postawionych pytań należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Wszakże w dniu 29 lutego 2000r. został zawarty protokół dodatkowy Nr 9 do Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla PracownikówZakładów (...)z dnia 21 grudnia 1991r. Protokołem tym wprowadzono zmiany do zakresu podmiotowego owego Układu, rozszerzając zakres jego obowiązywania. W części 8 załącznika Nr 1 zawierających wykaz jednostek organizacyjnych objętych układem, pod pozycją 42 wymieniono(...)Zakład Usług(...)Sp. z o.o. wZ.wyłoniony z(...) S.A.wB.. Wymieniony protokół dodatkowy wszedł w życie od dnia 1 maja 2000r., zatem od tej daty(...)Zakład Usług(...)Sp. z o.o. wZ.był objęty Układem Zbiorowym Pracy dla PracownikówZakładów (...)z dnia 21 grudnia 1991r.

Na drugie z postawionych pytań należy udzielić odpowiedzi negatywnej a to z przyczyn podniesionych uprzednio.

Z przytoczonych względów Sąd Apelacyjny na mocyart.385 k.p.c.orzekło oddaleniu apelacji jako pozbawionej podstaw.

/-/SSA M. Żurecki /-/SSA J. Pietrzak /-/SSA I.Goik

Sędzia Przewodniczący Sędzia

JM