Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 499/12
Data wyroku: 2012-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Orechwa-Zawadzka, Maria Jolanta Kazberuk, Władysława Prusator-Kałużna
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: art. 7, 16 ustawy z 20.XII.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn.akt III AUa 499/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 października 2012r.
Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku,
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący: SA Barbara Orechwa-Zawadzka (spr.)
Sędziowie:  SA Władysława Prusator-Kałużna
SA Maria Jolanta Kazberuk
Protokolant:  Barbara Chilimoniuk

po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. w Białymstoku
sprawy z wnioskuC. G.

przy udziale zainteresowanegoM. G.

przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o ustalenie okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników
na skutek apelacji wnioskodawczyniC. G.i zainteresowanegoM. G.
od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 28 lutego 2012 r. sygn. akt V U 60/12

I

zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję w części i ustala, żeC. G.podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od dnia 22 lutego 2009r. do dnia 31 maja 2010r.;

II

oddala apelację w pozostałej części.

Sygn. akt III AUa 499/12

UZASADNIENIE
Organ rentowy - Kasa Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wB.decyzją z dnia 8 grudnia 2011 roku, wydaną na podstawie przepisówustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników(tekst jednolity: Dz. U. z 2008 roku, Nr 50, poz. 291 ze zm.), stwierdził, żeC. G.podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym rolników w okresie od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 9 września 2010 roku oraz zobowiązałC. G.i jej mężaM. G.do opłacenia z tego tytułu składek w łącznej wysokości 2.439 złotych.
C. G.w odwołaniu od powyższej decyzji wniosła o jej zmianę i ustalenie, że w okresie od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 9 września 2010 roku nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, wskazując, że od dnia 1 czerwca 2010 roku ma przyznane prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku po rozpoznaniu powyższego odwołania, wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 roku oddalił odwołanie. Sąd Okręgowy ustalił, żeC. G.jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 1 hektar przeliczeniowy. W okresie od dnia 1 września 1990 roku do dnia 31 sierpnia 2007 roku była zatrudniona w Zespole Szkół i Przedszkolu wT.na stanowisku nauczyciela religii. Po ustaniu zatrudnienia pobierała zasiłek chorobowy oraz świadczenie rehabilitacyjne w okresie od dnia 1 września 2007 roku do dnia 21 lutego 2009 roku. Następnie decyzją z dnia 9 września 2010 roku przyznano wnioskodawczyni rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 czerwca 2010 roku, którą skarżąca otrzymuje do chwili obecnej. W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawał fakt, iżC. G.jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego, a z analizy okresów zatrudnienia, pobierania zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego, wynikało, iż od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 9 września 2010 rokuC. G.nie podlegała innemu ubezpieczeniu społecznemu, nie posiadała ustalonego prawa do emerytury lub renty, ani też prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Mając na uwadze treśćart. 7 ust. 1 i art. 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, Sąd Okręgowy stwierdził, że w okresie od dnia 22 lutego 2009 mroku do dnia 9 września 2010 roku wnioskodawczyni podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, a zatem wraz z mężemM. G.(wezwanym do udziału w sprawie jako zainteresowany) była zobowiązana do zapłaty z tego tytułu składek. Sąd Okręgowy dodatkowo wskazał, że obowiązek ubezpieczeniaC. G.ustał w dniu 10 września 2010 roku, nie zaś w dniu 1 czerwca 2010 roku z uwagi na treść art. 3a ust. 4 powyższej ustawy. W myśl tego przepisu jeśli złożony został wniosek o rentę lub emeryturę, obowiązek ubezpieczenia ustaje od dnia następującego po dniu, w którym wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia, jednak nie wcześniej niż od dnia, w którym ubezpieczony nabył to prawo. Zgodnie zatem z tym przepisem w niniejszej sprawie obowiązek ubezpieczenia ustał w dniu następującym po dniu, w którym wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia tj. w dniu 10 września 2010 roku, a zatem do dnia 9 września 2010 rokuC. G.podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 kpcorzekł jak w sentencji wyroku.
Apelacja od powyższego wyroku została złożona przezC. G.oraz zainteresowanegoM. G.. Z treści apelacji wynikało, iż skarżący kwestionowali podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym rolników przez wnioskodawczynię w okresie od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 9 września 2010 roku i na tej podstawie wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku i ustalenie, że w wyżej wymienionym okresieC. G.podlegała powszechnemu systemowi ubezpieczeń społecznych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna w części dotyczącej podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie do dnia 31 maja 2010 roku.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie było ustalenie, czyC. G.w okresie od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 9 września 2010 roku podlegała rolniczym ubezpieczeniom emerytalno – rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu i macierzyńskiemu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie zart. 7 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, domownik rolnika, o którym mowa wpkt 1, jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zatem zasadą podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jest posiadanie statusu rolnika (posiadanie gospodarstwa rolnego) i niepodleganie ubezpieczeniom społecznym z innych tytułów.
Z akt rentowychC. G.wynikało, iż ostatnio do dnia 31 sierpnia 2007 roku była ona zatrudniona w Zespole Szkół i Przedszkolu wT.. Następnie od dnia 1 września 2007 roku do dnia 27 sierpnia 2008 roku pobierała zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy i świadczenie rehabilitacyjne od dnia 28 lutego 2008 roku do dnia 21 lutego 2009 roku. Zatem nie ulegało wątpliwości, iżC. G.w czasie zatrudnienia, jak też w powyższych okresach pobierania zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego, nie mogła podlegać ubezpieczeniom społecznym rolników.
Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 9 września 2010 roku, wydaną na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.), przyznałC. G.prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od dnia 1 czerwca 2010 roku do dnia 31 sierpnia 2012 roku. Zatem w okresie przyznanego prawa do renty wnioskodawczyni także nie podlegała rolniczemu systemowi ubezpieczeń. Natomiast sporny był okres od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 31 maja 2010 roku, w czasie któregoC. G.nie miała tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym w systemie powszechnym, bowiem w tym okresie nie otrzymywała żadnych świadczeń, ani też nie pracowała zarobkowo. Stąd też należało uznać, że w powyższym okresie podlegała ubezpieczeniom społecznym rolników, skoro nie miała innego tytułu do podlegania ubezpieczeniu. Nadto należy wskazać, że w niniejszej sprawie bezspornym było, iżC. G.jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego położonego wT.(...)o ogólnej powierzchni 11,7634 hektarów przeliczeniowych (vide: zaświadczenie z Urzędu Miejskiego wT.k. 5 akt rentowych). Z wyjaśnień zainteresowanegoM. G.wynikało, że wnioskodawczyni wykonuje prace bezpośrednio w gospodarstwie domowym związanym z gospodarstwem rolnym. Zatem w ocenie Sądu Apelacyjnego,C. G.podlegała rolniczym ubezpieczeniom społecznym od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 31 maja 2010 roku z uwagi na fakt, iż w tym okresie była rolnikiem i jednocześnie nie miała tytułu do podlegania innemu ubezpieczeniu, przez które rozumie się ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne, określone w odrębnych przepisach (art. 6 pkt 12 ustawy).
Sąd Okręgowy niesłusznie zastosował w niniejszej sprawieart. 3a ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolnikówi na tej podstawie uznał, że obowiązek ubezpieczenia rolniczegoC. G.ustał w dniu 9 września 2010 roku, nie zaś w dniu 31 maja 2010 roku. Zgodnie z powyższym przepisem, jeżeli złożony został wniosek o rentę lub emeryturę, obowiązek ubezpieczenia ustaje od dnia następującego po dniu, w którym wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia, jednak nie wcześniej niż od dnia, w którym ubezpieczony nabył to prawo. Jednakże należy podkreślić, że powyższy przepis powinien być interpretowany łącznie z art. 3a ust. 1, w myśl którego ubezpieczenie ustaje od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu, z zastrzeżeniem ust. 3. Art. 3a ust. 1 ustanawia ogólną zasadę, dotyczącą ustania ubezpieczenia społecznego rolników. Natomiast wyjątek wymieniony w art. 3a ust. 4 ustawy dotyczy nabycia prawa do renty rolniczej, nie zaś prawa do renty w systemie powszechnym. W niniejszej sprawieC. G.nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w systemie powszechnym od dnia 1 czerwca 2010 roku, zatem nie sposób uznać, że podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników aż do dnia 9 września 2010 roku. W tym zakresie należało uznać za słuszne twierdzenia pełnomocnika wnioskodawczyni, iżC. G.w związku z uzyskaniem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 czerwca 2010 roku nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników. Takie stanowisko jest uzasadnione w świetle ogólnej reguły podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jedynie w sytuacji niepodlegania ubezpieczeniom społecznym z innych tytułów, przez które rozumie się nie tylko ubezpieczenie społeczne, lecz także zaopatrzenie emerytalne określone w odrębnych przepisach. W związku z powyższym należało uznać, że wobecC. G.ustało ubezpieczenie społeczne rolników z dniem 31 maja 2010 roku, gdyż od dnia 1 czerwca 2010 roku miała ona przyznane prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w systemie powszechnym. Podsumowując powyższe rozważania, w przypadku ubezpieczonej, zastosowanie powinien był znaleźć przepis ogólny art. 3a ust. 1 ustawy, bowiem art. 3a ust. 4 ustawy przewiduje wyjątek dotyczący nabycia prawa do renty na gruncie przepisówustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie zaś na gruncie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Celem art. 3a ust. 4 ustawy jest umożliwienie osobom, których obowiązek ubezpieczenia rolniczego ustał, a które chcą skorzystać z dobrowolnego ubezpieczenia, kontynuowania tego ubezpieczenia nieprzerwanie (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 2 czerwca 2010 roku, I UK 39/2010, LexPolonica nr 2577756) i odnosi się wyłącznie do świadczeń nabywanych w systemie rolniczym.
Odnosząc się dodatkowo do twierdzeńM. G.– pełnomocnika wnioskodawczyni, należy wskazać, że okoliczności dotyczące leczenia wnioskodawczyni, ubiegania się o przyznanie prawa do emerytury nauczycielskiej i renty, nie miały żadnego wpływu na objęcie wnioskodawczyni ubezpieczeniem społecznym rolników w niniejszej sprawie. Przepisy prawa z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym także powyżej cytowaneart. 7 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, a zatem przy rozpoznawaniu ich ani organ rentowy, ani sąd nie mogą mieć na uwadze zasad współżycia społecznego. Przepisy te muszą być bezwzględnie przestrzegane w stosunku do wszystkich nawet, jeśli jawią się one osobie zainteresowanej jako subiektywnie niesprawiedliwe.
W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1(punkt I) iart. 385 kpc(punkt II) orzekł jak w sentencji wyroku.