Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 979/13
Data wyroku: 2013-10-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Kołbuc, Ewa Piątkowska-Bidas, Cezary Klepacz
Słowa kluczowe: Zachowek, Odsetki
Podstawa prawna: art.481 § 1 kc. w zw.z art.359 § 1 k.c.

Sygn. akt II Ca 979/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 października 2013 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Teresa Kołbuc (spr.)
Sędziowie: SSO Ewa Piątkowska-Bidas
SSO Cezary Klepacz
Protokolant: protokolant sądowy Beata Wodecka

po rozpoznaniu w dniu 29 października 2013 r. w Kielcach na rozprawie

sprawy z powództwaW. R.,U. B.
przeciwkoM. N.

o zachowek
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Kielcach
z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. VIII C 354/11

oddala apelację.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 5 lutego 2013r. Sąd Rejonowy w Kielcach zasądził odM. N.tytułem zachowku na rzeczW. R.oraz na rzeczU. B.po 27507, 24 złote z ustawowymi odsetkami od dnia 14 listopada 2011r. oraz po 861,18 złotych tytułem kosztów procesu, oddalił powództwaW. R.iU. B.w pozostałym zakresie, rozstrzygnął o kosztach sadowych należnych Skarbowi Państwa.
Sąd Rejonowy ustalił, że postanowieniem z dnia 14 grudnia 2010r. Sąd Rejonowy w Kielcach w sprawie VII Ns 407/10 stwierdził, że spadek poB. R.zmarłym dnia(...)wK.i wK.ostatnio zamieszkałym na podstawie testamentu sporządzonego w formie aktu notarialnego z dnia 23 lutego 2005r. przed notariuszemK. C.nr rep.(...)otwartego i ogłoszonego w sprawie VII Ns 407/2010r. Sądu Rejonowego w Kielcach nabył siostrzeniecM. N.synS.iE.w całości.
Powodowie są dziećmi spadkodawcy.B. R.był rozwiedziony z ich matką. Nie miał innych dzieci, w tym przysposobionych. Żaden ze spadkobierców ustawowych nie złożył oświadczenia o odrzuceniu spadku, nie zrzekł się dziedziczenia ani tez nie został uznany za niegodnego dziedziczenia.
W spadku poB. R.pozostał lokal(...)położony wK.przyulicy (...)o powierzchni(...)wraz z pomieszczeniem przynależnym- piwnicą oraz udziałem w nieruchomości wspólnej, dla którego w Sądzie Rejonowym w Kielcach prowadzona jest księga wieczysta(...)Wartość tego lokalu wynosi 119600 złotych. Koszty związane z nabyciem tego lokalu w łącznej kwocie 3742,86 złotych pochodziły z pożyczki udzielonejB. R.przez pozwanego, która nie została przez spadkodawcę zwrócona. Podobnie było z kwotą 2253,.17 złotych pożyczoną przez pozwanego spadkodawcy w 2006r. na wymianę dwóch okien wraz z montażem parapetów zewnętrznych i wewnętrznych w lokalu spadkowym. Pożyczka powyższa również nie została przezB. R.zwrócona. W 2011r. pozwany poniósł koszty w wysokości 3575 złotych na wykonanie nagrobka na mogileB. R.. Sąd Rejonowy wskazał, że kwoty te w łącznej wysokości 9571,03 złote stanowią dług spadkowy. Zatem czysta wartość spadku wyniosła 110028,97 złotych, a należny każdemu z powodów zachowek obliczony według zasad wynikających zart. 991 § 1 k.c.wynosi 27507,24 złote.
O odsetkach ustawowych Sąd orzekł na podstawieart. 481 k.c.w zw. zart. 482 k.c.zasądzając je na rzecz każdego z powodów od dnia 14 listopada 2011r. do dnia zapłaty. Powodowie przed wytoczeniem powództw w tej sprawie nie wzywali pozwanego do zapłaty na ich rzecz należności z tytułu zachowku. Dlatego też pozwy Sąd potraktował jako dorozumiane wezwanie pozwanego o ich zapłatę. Odpisy pozwów zostały doręczone pozwanemu w dniu 14.11.2011r.. Zatem od tej daty pozwany pozostawał w zwłoce w spełnieniu świadczenia od tej daty.
Dlatego też roszczenie powodów w pozostałej części, w tym i żądanie zasądzenia odsetek ustawowych od dnia wniesienia pozwu jako niezasadne oddalił.

Apelacjęod tego wyroku w części dotyczącej ustalonego przez Sąd terminu początkowego płatności odsetek ustawowych wniósł pozwany. Zarzucił, że Sąd Rejonowy dokonał błędnej wykładni przepisówart. 481 § 1 k.p.c.iart. 482 k.c.przez przyjęcie, że pozwany opóźnił się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego w sytuacji, gdy wartość przedmiotu sprawy była sporna, podobnie jak i wartość spadku. Wartość spadku była przedmiotem sporu w tej sprawie Sąd Rejonowy dopiero w toku postępowania ustalił wartość majątku spadkowego. Nie można w tej sytuacji przyjąć, że pozwany pozostawał w zwłoce w spełnieniu świadczenia wynikającego z zachowku od daty doręczenia mu odpisów pozwu.
Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie odsetek ustawowych od dnia wydania wyroku.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Nie podziela Sąd Okręgowy zarzutów apelującego co do dopuszczenia się przez sąd pierwszej instancji błędnej wykładniart. 481 § 1 k.c.Zgodnie z tym przepisem jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Obliczanie zachowku następuje na podstawie wartości spadku ustalonej według cen z daty orzekania o roszczeniach z tego tytułu ( por. uchwała SN z 26.03.1985r. III CZP 78/84). Powyższe, jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieni wyroku z dnia 17 września 2010r. II CSK 178/10 ( Lex nr 942800), nie powoduje jednak tożsamości czasowej wyrokowania o wysokości zachowku z wymagalnością odsetek według ogólnych przepisów zawartych wart. 481 § 1 k.c.iart. 359 § 1 k.c.Ostatecznie bowiem żądana przez uprawnionego i zasądzona przez sąd wysokość zachowku nie ma znaczenia dla wymagalności samego roszczenia ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.04.2009r. III CSK 298/08). Orzeczenie o należnym zachowku ma charakter deklaratoryjny. Wyrok sądowy wydany w takiej sprawie potwierdza tylko zasadność istniejącego wcześniej po stronie spadkobiercy testamentowego zobowiązania do świadczenia zachowku. Zobowiązanie do świadczenia zachowku wynika z przepisu prawa. Jest ono początkowo zobowiązaniem bezterminowym, które staje się zobowiązaniem terminowym z chwilą wezwania przez uprawnionego do zachowku obowiązanego do jego spełnienia. Takim wezwaniem do spełnienia tego świadczenia jest doręczenie pozwanemu odpisu pozwu z żądaniem zasądzenia zachowku. Sąd Rejonowy słusznie zatem w zaskarżonym wyroku zasądził na rzecz każdego z powodów odsetki od należności głównych od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu. Od tej daty bowiem biegło opóźnienie pozwanego w spełnieniu świadczenia o zachowek.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy apelację jako niezasadną oddalił na podstawieart. 385 k.c.

( SSO E. Piątkowska – Bidas) ( SSO T. Kolbuc) ( SSO C. Klepacz)

Zarządzenie: odpis doręczyćW. R..