Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 699/12
Data wyroku: 2013-09-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Załęska-Bartkowiak
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne Rolników
Podstawa prawna: art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.)

Sygn. akt:III U 699/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Grażyna Załęska-Bartkowiak

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Małgorzata Laskowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu5 września 2013 r. wO.
sprawy z odwołania(...) sp. z o.o.wO.
przy udzialeubezpieczonegoJ. M.i zainteresowanegoZakładu Usługowo-Handlowego (...)wO.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wP.
oobjęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego
na skutek odwołania(...) sp. z o.o.wO.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wP.
z dnia25.07.2012r.nr(...)

orzeka:

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala, iżJ. M.nie podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik z tytułu umów zlecenia zawartych zZakładem Usługowo-Handlowym (...)wO.a wykonywanych na rzecz własnego pracodawcy tj.(...) sp. z o.o.wO.w okresach: od dnia 16.11.2006r. do dnia 06.12.2006r., od dnia 15.12.2006r. do dnia 18.12.2006r., od dnia 13.05.2008r. do dnia 14.05.2008r. i w dniu 29.09.2009r.;

2
w pozostałym zakresie oddala odwołanie;

3
zasądza od(...) sp. z o.o.wO.na rzecz(...) OddziałwP.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

Sygn. akt IIIU 699/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25 lipca 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.stwierdził, żeJ. M.w wyszczególnionych okresach z tytułu umowy zlecenia zawartejZakładem Usługowo-Handlowym (...)wO., a wykonywanej na rzecz własnego pracodawcy,tj.(...) sp. z o.o.wO.podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik, a płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za niego jest(...) sp. z o.o.wO..

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła(...) sp. z o.o.wO.. Stwierdziła, że nie kwestionuje treści przepisów przytoczonych w decyzji oraz orzecznictwa SN wyrażonego w uchwale II UZP 6/09, lecz odmiennie ocenia stan faktyczny aniżeli uczynił to ZUS. Podniosła, żeJ. M.w ramach umów zlecenia zawartych z(...)wO.nie wykonywał prac na rzecz swego pracodawcy. Podniosła, że pracaJ. M.w ramach umów zleceń tylko pozornie była świadczona na rzecz(...) sp.z o.o.wO.. W rzeczywistości jednak rezultaty tej pracy konsumowane były przezfirmę (...).(...), albowiem do niej należą cysterny, zatem ten podmiot jako jedyny czerpał korzyści z ich czyszczenia.(...) sp. z o.o.wO.nie czerpała z tego żadnych korzyści. Nadto podniósł, że w ocenie SN stosowanieart.8 ust.2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychdotyczy takiej pracy wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz pracodawcy, która mogłaby być świadczona przez jej wykonawcę w ramach stosunku pracy z tym pracodawcą, z tym, że musiałby on wówczas przestrzegać przepisów m.in. o godzinach nadliczbowych, co w tej konkretnej sprawie, z uwagi na czasochłonność procesu czyszczenia cysterny nie mogło mieć miejsca.

W konsekwencji odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez uznanie, że(...) sp. z o.o.wO.nie jest płatnikiem składek zaJ. M.z tytułu zawartych przez niego umów zlecenia.

W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie. Podniósł, że w wyniku przeprowadzonej przez ZUS kontroli stwierdzono, żeJ. M., będący pracownikiem(...) sp. z o.o.wO., zawarł szereg umów zlecenia z(...)wO.. W wyniku tych umów były wykonywane takie prace jak: czyszczenie wewnątrz cystern kolejowych po mydłach żywicznych przychodzących do(...) sp. z o.o.wO.jako surowiec do produkcji oleju talowego, czyszczeniu płaszcza zewnętrznego cystern oraz różnego rodzaju prace remontowe na terenie(...) sp. z o.o.wO..
ZUS stwierdził, że prace te wykonywane były na rzecz(...) sp. z o.o.wO..(...)wO.do wykonania prac zleconych jej przez(...) sp. z o.o.wO.zatrudniał jedynie pracowników(...) sp. z o.o.i czynił to na podstawie umów zlecenia

ZUS, powołując się na treśćart. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazał, że przepis ten rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie to dotyczy dwóch sytuacji:

-

pierwszą jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z wymienionych umów przez osobę, która taką umowę zawarła z własnym pracodawcą,

drugą jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która taką umowę zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w przepisie art. 8 ust. 2a za pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym - tak jak pracownika. Z tych względów zdaniem ZUS ubezpieczony w spornych okresach, na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 i art. 36 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń, podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom jako pracownik, a płatnikiem składek jest(...) sp. z o.o.wO..

Organ rentowy podniósł nadto, iż jego stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji znajduje oparcie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2.09.2009r., II UZP 6/09, zgodnie z którą pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych).

W toku postępowania Sąd na podstawieart. 47711§ 2 kpcwezwał do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanegoZakład Usługowo-Handlowy (...)wO., w którego imieniuP.pozostawił rozstrzygnięcie do uznania Sądu. Zgodnie zart.24 ustawy z dnia 23.05.1991r. o związkach zawodowych(tekst jedn. Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz.854) – wszystkie związki zawodowe są uprawnione do prowadzenia działalności gospodarczej. Związek zawodowy prowadzący działalność gospodarczą w świetle postanowieńart.4 ust.1 ustawy z dnia 02.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej(Dz.U. z 2007, Nr 155, poz.1095) ma przymiot przedsiębiorcy, gdyż po rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym ma on status osoby prawnej. Na podstawie danych pozyskanych z KRS, Sąd ustalił, że(...)wO.prowadzi działalność gospodarczą od dnia 21.01.2002r. Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu ma on status zainteresowanego, albowiem jest przedsiębiorcą, który zawarł z ubezpieczonymJ. M.umowy zlecenia będące przedmiotem analizy przez Sąd.

UbezpieczonyJ. M.także pozostawił rozstrzygnięcie do uznania Sądu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W wyniku przekształceń z(...) sp. z o. o.powstała(...) S.A., która prowadzi działalność pod adresem:O.ul.I (...)nr 21.Spółka (...) sp. z o.o.wO.została powołana do działania jako podmiot joint-venture przez StoraE.iK.Chemie GesmbH, a obecnieK.Chemie GesmbH z Austrii.(...) sp. z o.o.wO.prowadzi działalność pod tym samym adresem co(...) S.A., czyli wO.przy ul.I (...)nr 21. Obecnie jest dwóch udziałowców(...) sp. z o.o.wO.. Jednym z nich jest StoraE.. Drugim byłaK.Chemie GesmbH w Austrii, a obecnie – w jej miejsce– (...)w Finlandii.
(...) sp. z o.o.wO.zajmuje się produkcją oleju talowego. Surowcem do wytworzenia tego oleju jest mydło żywiczne. Mydło żywiczne pozyskiwane jest przez(...) sp. z o.o.wO.w dwojaki sposób: StoraE.przesyła je rurociągiem, aK.Chemie GesmbH w Austrii dostarcza je cysternami kolejowymi.K.Chemie GesmbH w Austrii dostarcza te mydła nadal – także po tym, jak przestała być udziałowcem(...) sp. z o.o.wO..
Po przybyciu cysterny z mydłem żywicznym doO., było ono rozładowywane przez pracownikówK.C.w ramach ich obowiązków pracowniczych. Następnie do tych cystern wlewano olej talowy wyprodukowany wK.C.i cysterna odbywała drogę powrotną. Po pewnym czasie zorientowano się, że mydło żywiczne pozostawia osad wewnątrz cysterny. To powodowało zanieczyszczenia oleju talowego, który był następnie tą cysterną transportowany. Nadto – co było równie istotne – zmniejszała się objętość cysterny, w związku z czym transportowano coraz mniejsze ilości produktów w obie strony. Pozostałość osadu szacowana była na 5-7 ton na jedną cysternę. Tracił na tym zarówno dostawca mydła żywicznego jak i oleju talowego.
Wobec powyższego obaj kontrahenci podjęli decyzję o konieczności czyszczenia cystern wewnątrz z osadu mydeł żywicznych. W początkowym okresie czyszczenia cystern były one bardzo zanieczyszczone i czyszczenie ich było pracochłonne. Czyszczenie jednej cysterny zajmowało wówczas od kilku do kilkunastu godzin. Potem, gdy cysterny były czyszczone na bieżąco, prace te trwały około kilku godzin.
Od samego początku(...) sp. z o.o.wO.zawarła umowę zZakładem Usługowo-Handlowym (...)wO.. Jest to zakład usługowo-handlowy przyzwiązku zawodowym (...)działającym w StoraE..(...)wO.także ma swoją siedzibę wO.przy ul.I (...)nr 21. Pomysłodawcą, aby prace te zlecić do wykonania(...)wO., byłJ. S., który wK.C.jest kierownikiem produkcji, a wcześniej pracował w StorzeE.i był w Radzie Nadzorczej(...). UzgodnieniaJ. S.z(...)były takie, że czyszczenie cystern będzie wykonywane przez pracownikówK.C.. Były to osoby pracujące na stanowisku warzelnika, które podlegały służbowoJ. S..J. S.negocjował cenę za te prace z ZUH oraz uzgadniał ze swymi pracownikami, czy wyrażają zgodę na pracę za wynegocjowaną cenę. Czyszczenie cystern było pracą dobrowolną – za którą pracownicy otrzymywali dodatkowe wynagrodzenie. System był taki, że na zakładzie pracy był wyłożony zeszyt, do którego wpisywali się w kolejkę pracownicy, chcący czyścić cysterny. Gdy przychodziła ich kolej – zawierali z ZUH umowę zlecenie na czyszczenie konkretnej cysterny. Niezależnie od ilości zabrudzeń – cena za czyszczenie każdej cysterny była taka sama. Czyszczenie cysterny odbywało się poza godzinami pracy danego pracownika. Cysternę ze względów bezpieczeństwa zawsze czyściły dwie osoby. Ich pracę nadzorował natomiastP. S.– synJ. S.. Dostarczał także pracownikom w razie potrzeby niezbędnych materiałów i niekiedy ubrań roboczych.P. S.także jest zatrudniony wK.C.jako specjalista ds. produkcji i utrzymania ruchu. Przy pracach związanych z czyszczeniem cystern ZUH także zawierał umowy zlecenia zP. S.. Z pisemnych umów wynika wprawdzie, że czyścił cysterny i wykonywał inne prace, jednak w rzeczywistości – sprawował jedynie nadzór nad wykonaniem tych prac przez innych pracowników. Po wykonaniu czyszczenia – nikt z ZUH nie sprawdzał jakości wykonania tej pracy. Był natomiast spisywany protokół odbioru prac, który w imieniu ZUH podpisywałaB. S.– kierownik ZUH, a w imieniuK.C.–J. S.. ZUH wypłacał pracownikom należne za tę pracę wynagrodzenie.

Ponadto w analogiczny sposóbK.C.zawierała umowy z(...)w zakresie prac związanych z czyszczeniem zewnętrznego płaszcza cystern. Zachodziła konieczność mycia cystern z zewnątrz, gdyż niekiedy były zachlapane olejem. Ze względów bezpieczeństwa – taka cysterna mogła nie zostać dopuszczona do ruchu kolejowego. ZUH także i tym przypadku zawierał umowy zlecenia z pracownikamiK.C.. Przez pewien czasK.Chemie GesmbH w Austrii refakturowała koszty związane z czyszczeniem płaszcza zewnętrznego cystern.
Ponadto pracownicyK.C.wykonywali różnego rodzaju prace remontowe na terenie swego pracodawcy. Prace te także wykonywane były w ramach umów zlecenia z(...), która zawierała umowy na wykonanie tych prac zK.C.. Ostatecznie odwołujący w piśmie procesowym z dnia 26.11.2012r. oświadczył, że za te prace opłacił składki do ZUS w trakcie postępowania, uznając tym samym, że prace te wykonywane były na jego rzecz. Przy czym w zakresie okresów, w których prace te były wykonywane, odwołujący nie cofnął odwołania, zatem okresy wykonywania tych prac także stanowiły przedmiot analizy Sądu w tym postępowaniu.

Od przychodów uzyskiwanych na podstawie tych umów przez poszczególnych pracownikówK.C.składek na ubezpieczenia społeczne nie uiszczała aniK.C.ani(...).

Od listopada 2011r. do stycznia 2012r. oraz w czerwcu 2012r. ZUS przeprowadził w(...) sp. z o.o.wO.kontrolę, której celem było m.in. sprawdzenie prawidłowości i rzetelność obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest ZUS.W efekcie tej kontroli ZUS wydał decyzję z dnia 20.02.2012r., w której stwierdził, że płatnik składek(...) sp. z o.o.wO.zobowiązana jest do zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zaW. T.,H. T.,R. W.,P. S.,D. D.,P. D.,W. G.,J. M.iJ. K. (1). Sprawa ta toczy się pod sygn. akt IIIU 214/12 i jest zawieszona do czasu zakończenia spraw IIIU 696/12- (...)704/12.

W konsekwencji tej kontroli ZUS wydał także zaskarżoną decyzję. Nadto analogiczne decyzje wydał wobec pozostałych warzelnikówK.C.:R. W.,P. D.,W. G.,W. T.,D. D.,D. G.iH. T., a nadto wobecP. S.. Od pozostałych decyzjiK.C.także wniosła odwołania. Sprawy te zawisły w Sądzie Okręgowym w Ostrołęce pod sygn. akt IIIU 696/12-IIIU 704/12 i były połączone w przedmiotową sprawą w trybieart.219 kpccelem łącznego przeprowadzenia dowodów.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o:

zeznania świadków:K. C.(k.26-29),A. K.(k.29-31),J. S.(k.31-33),B.S.(k.52v-53v) iZ. M.(akta z wykonanej odezwy), zeznania złożone w charakterze strony przez:H. T.(k.33-34),R. W.(k.34),J. M.(k.34-35),W. G.(k.35),W. T.(k.36),D. D.(k.36),P. S.(k.36-37),P. D.(k.53v-54),D. G.(k.54-54v),J. K. (2)(k.54v) iK. P. (1)(akta z wykonanej odezwy), wypis z KRS (k.8-11) oraz dokumenty znajdujące się w aktach osobowychJ. M., aktach ZUS oraz w oparciu o umowy zlecenia złożone przez(...).

Sąd zważył, co następuje:

Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie była prawidłowość decyzji ZUS, w której organ rentowy stwierdził, żeJ. M.w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji z tytułu umów zlecenia zawartych z(...)wO., a wykonywanej na rzecz własnego pracodawcy,tj.(...) sp. z o.o.wO.podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik, a płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za niego jest(...) sp. z o.o.wO..

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jestart.8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz.U. z 2009r., Nr 205, poz.1585 ze zm.).

Przepis ten stanowi, że za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zkodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Organ rentowy wywodził, że z umów zlecenia zawartych przez(...)wO.zJ. M.wynika, iż czynności wykonywane w ramach tych umów w istocie wykonywane były na rzecz(...) sp. z o.o.wO., która jest pracodawcąJ. M., co skutkuje zastosowaniem art.8 ust.2a w/w ustawy i przyjęciem, iż w/w podlegał w okresach spornych umów zlecenia ubezpieczeniom społecznym jako pracownik, a płatnikiem składek z tego tytułu powstałych jest(...) sp. z o.o.wO..

Wskazać trzeba, że w/w interpretacja art.8 ust.2a w/w ustawy jest zgodna z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 02.09.2009r. (IIIUZP 6/09, OSNP 2010/3-4/46) wskazał, iż pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Sąd Najwyższy w uzasadnieniu tej uchwały stwierdził, iż przepis art. 8 ust. 2a w/w ustawy rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie to dotyczy dwóch sytuacji. Pierwszą jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z wymienionych umów prawa cywilnego, przez osobę, która umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy. Drugą, jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która umowę taką zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Przesłanką decydującą o uznaniu takiej osoby za pracownika w rozumieniuustawy o systemie ubezpieczeń społecznychjest to, że - będąc pracownikiem związanym stosunkiem pracy z danym pracodawcą - jednocześnie świadczy na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej, zawartej z nim lub inną osobą. W konsekwencji, nawet, gdy osoba ta (pracownik) zawarła umowę o dzieło z osobą trzecią, to pracę w jej ramach wykonuje faktycznie dla swojego pracodawcy (uzyskuje on rezultaty jej pracy). Przepis art.8 ust 2a w/w ustawy dotyczy z reguły takiej pracy wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz pracodawcy, która mogłaby być świadczona przez jej wykonawcę w ramach stosunku pracy z tym pracodawcą, z tym, że musiałby on wówczas przestrzegać przepisów o godzinach nadliczbowych, powierzeniu pracownikowi do wykonywania pracy innej niż umówiona (art. 42 § 4 k.p.) i innych ograniczeń i obciążeń wynikających z przepisów prawa pracy.
Sąd Najwyższy wskazał również, że podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w art.8 ust.2a w/w ustawy za pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi, chorobowym i wypadkowym tak, jak pracownika (art.6 ust.1 pkt 1, art.11 ust.1 i art.12 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W związku z tym osoba ta podlega obowiązkowi zgłoszenia do wymienionych ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten obciąża płatnika składek, a ponieważ w stosunku do pracownika płatnikiem składek jest pracodawca (art. 4 pkt 2 lit. a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a art. 8 ust. 2a w/w ustawy rozszerza pojęcie pracownika na jego dalszą aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy on pracę na rzecz swojego pracodawcy, należy uznać na potrzeby ubezpieczeń społecznych za pracownika tego właśnie pracodawcę. Za taką wykładnią przemawia także art.18 ust.1a w/w ustawy, według którego, w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art.8 ust.2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zkodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Z przepisu tego wynika, że płatnikiem jest pracodawca, a przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej jedynie „uwzględnia się” w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy. Pracodawca, ustalając podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu stosunku pracy, powinien więc zsumować wynagrodzenie z umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem ze stosunku pracy.

Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy także w wyroku z dnia 18 października 2011r. (IIIUK 22/11, OSNP 2012/21-22/266), stwierdzając, iż pracodawca (w rozumieniuart. 3 k.p.) jest z mocyart.4 pkt 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychpłatnikiem składek pracowników pozostających z nim w stosunku pracy i jednocześnie wykonujących na jego rzecz pracę w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z osobą trzecią (art.8 ust.2a tej ustawy). Sąd Okręgowy podziela w/w stanowisko Sądu Najwyższego.

Biorąc pod uwagę treść przepisuart. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychoraz orzecznictwo, należy uznać, że w celu ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki z tego przepisu, należało ustalić, czyJ. M.w spornych okresach na podstawie umów zlecenia zawartych z(...)wO.wykonywał czynności na rzecz swego pracodawcy(...) sp. z o.o.wO..

W niniejszej sprawie umowy zlecenia zawierane pomiędzy(...)aJ. M.można podzielić na trzy rodzaje prac:

1
prace związane z czyszczeniem cystern wewnątrz;

2
prace związane z czyszczeniem płaszcza zewnętrznego cysterny;

3
inne prace tj. wybetonowanie stanowiska do rozładunku cystern z mydłami i kwasem siarkowym oraz wyczyszczenie z osadu zbiorników terpentyny, kontrola szczelności rurociągów.

W ocenie Sądu wszystkie wymienione powyżej prace należy zakwalifikować jako świadczone na rzecz(...) sp. z o.o.wO..

Największą część umów zlecenia stanowią umowy dotyczące prac związanych z czyszczeniem cystern wewnątrz.
Z zeznańJ. M.(k.34-35) wynika, że jest on warzelnikiem oleju talowego w(...) sp. z o.o.wO.od 01.10.1995r. Dostał informację odJ. S., że jest możliwość dorobienia. Wykonywał mycie cystern wewnątrz i z zewnątrz oraz inne prace. Zapisywał się do zeszytu w kolejkę do czyszczenia cysterny. Gdy przychodziła jego kolej – czyścił cysternę wraz z inną osobą, aP. S.lubJ. S.kontrolował ich pracę. Z jego zeznań wynika, że kwestie finansowe z ZUH organizowałaK.C., a oni otrzymywali za to wynagrodzenie z ZUH. Nie ustalał kwoty za czyszczenie cysterny, tylko zaakceptował stawki, które były ustalone dla wszystkich pracowników. Nie miał wiedzy, dlaczego umowy były zawierane z ZUH, a nie zK..

Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonegoJ. M.. Jego zeznanie pokrywa się z zeznaniami innych ubezpieczonych, którzy także zostali przesłuchani w tej sprawie w związku z połączeniem ich spraw do wspólnego przeprowadzenia postępowania dowodowego w trybieart.219 kpc. Nadto jego zeznanie znajduje potwierdzenie w najistotniejszych kwestiach w zeznaniach świadków.
UbezpieczonyJ. M.nie miał wiedzy na temat rozliczeń pomiędzyK.C.a innymi podmiotami za wykonaną przez niego pracę.
Kwestie te starali się przedstawić w sposób korzystny dla odwołującego świadkowie:K. C.,A. K.,J. S..
Z zeznańK. C., który jest członkiem Rady NadzorczejK.C.od 2009r., wynika, że czyszczeniem cystern wewnątrz zainteresowana byłaK.z Austrii, gdyż było to dla nich niezbędne do utrzymania dobrej jakości produktów. Podniósł także, że wszystko, co dotyczy transportu, należy doK.w Austrii. Stwierdził, żeK.z Austrii – po rozładunku mydła żywicznego wO.– fizycznie nie miała możliwości wyczyszczenia cysterny. Dlatego zwróciła się doK.C.o pomoc w znalezieniu firmy, która mogłaby pomóc w wyczyszczeniu cystern po rozładunku. Stwierdził, że pracownicyK.nie mogli czyścić cystern wewnątrz, bo nie mają tego w zakresie swych obowiązków, a nadto proces czyszczenia jest pracochłonny i zużyliby na te czynności cały limit nadgodzin, który może być potrzebny przy produkcji. Z jego zeznań wynika także, że umowy na wykonanie prac związanych z czyszczeniem cystern z ZUH zawierała(...) sp. z o.o.wO., to ona ustalała stawkę za czyszczenie, płaciła ZUH za wykonane prace.
Analogiczne zeznania złożył świadekJ. S., który dodatkowo wskazał, że to on był inicjatorem tego, byK.C.zawierała umowy na czyszczenie cystern z(...)oraz tego, aby to pracownicyK.C.wykonywali te prace w ramach umów z ZUH i od razu były takie uzgodnienia z ZUH. Nadto świadek ten wskazał dodatkowo na to, że powodem czyszczenia cystern wewnątrz było to, iż na skutek gromadzenia się osadu na jedną cysternę przybywało 5-7 ton masy, która krążyła pomiędzy Polską a Austrią. Stanowiło to zdaniem tego świadka problem także dlaK.C., albowiem przez to mogli wysyłać mniej wytworzonego oleju talowego, a rozliczali się za tonę a nie za cysternę. Nadto - jak wynika z jego zeznań – większa była podaż oleju aniżeli popyt na niego.
ŚwiadekB. S., która jest kierownikiem(...), potwierdziła natomiast, że ZUH zawierał umowy zK.C.na czyszczenie cystern wewnątrz, zewnątrz i inne prace wykonywane na terenieK.. Potwierdziła, że przy wykonaniu tych prac korzystali z pracownikówK., z którymi zawierali umowy zlecenia i im płacili. Z zeznań tego świadka wynika, że w zasadzie rola ZUH sprowadzała się do zawarcia umów zK.C.na wykonanie określonych prac, a następnie - na zawarciu umów z poszczególnymi osobami na ich wykonanie i wypłaceniu im pieniędzy. ZUH nie kontrolował wykonania tych umów.

W tym zakresie Sąd dał świadkom wiarę. Ich zeznania są spójne i wzajemnie się pokrywają.
Sąd odmówił natomiast wiary zeznaniom świadkówK. C.iJ. S.orazA. K., która pełni funkcję głównej księgowej, w zakresie, w jakim starali się oni przekonać Sąd, że czyszczenie cystern wewnątrz nie odbywało się na rzecz(...) sp. z o.o.wO., ale na rzeczK.w Austrii. Co do tej kwestii świadkowie ci podnosili, zeK.w Austrii miała interes w czyszczeniu cystern wewnątrz – bo do niej należały wszelkie kwestie związane z transportem i w zamian za organizowanie przezK.C.czyszczenia wewnątrz cystern –K.Austria nie podwyższała cen mydła żywicznego.
W ocenie Sądu z zeznań tych nie można wysnuć wniosku, że prace związane z czyszczeniem cystern wewnątrz nie były wykonywane na rzeczK.C.. W pierwszej kolejności podnieść bowiem należy, że umowy z ZUH były zawierane przez(...) sp. z o.o.wO., a nie przezK.z Austrii. TakżeK.C.rozliczała się z ZUH za wykonane prace, to jej pracownikJ. S.podpisywał protokół odbioru prac poprzez złożenie swego podpisu na dokumencie.J. S.negocjował także z ZUH oraz z osobami, które te prace miały wykonywać cenę za wykonanie tej pracy, satysfakcjonującą wszystkie strony tej umowy. Zdaniem Sądu oznacza to, że(...) sp. z o.o.wO.nie miała jedynie roli pośrednika – jak stara się to przedstawić odwołujący, podmiotu działającego w interesie, na korzyść i z inicjatywy swego kontrahenta austriackiego. W ocenie SąduK.C., podejmując się tych czynności, działała we własnym imieniu oraz we własnym interesie. Była ona bowiem zainteresowana sprzedażą jak największej ilości oleju talowego. Tymczasem osad z pozostałości po mydle powodował, że coraz mniej oleju mieściło się w cysternie. Tym samym– (...) sp. z o.o.wO.uzyskiwała niższy zarobek, albowiem płatność następowała za tonę oleju, a nie za cysternę. Skoro zatem na 1 cysternę osad zajmował 5-7 ton, to o tyle mniej oleju mogła sprzedaćK.C.. Zatem wbrew temu, o czym starali się przekonać Sąd świadkowie zajmujący wK.C.ważne funkcje –K.C.miała także realny interes w tym, aby cysterny wewnątrz były czyszczone z osadu. Nadto sporny okres dotyczy lat 2005-2010. W tym okresie, przy takich możliwościach technicznych, które są, zdaniem Sądu,K.w Austrii nie miałaby żadnego problemu z zawarciem umów z ZUH lub innym podmiotem na czyszczenie cystern i rozliczenie się z nim za wykonaną pracę. Mogła również upoważnić określoną osobę w Polsce do zawierania w jej imieniu umów na czyszczenie cystern. Nie przedsięwzięła jednak takich działań. Odwołujący nie wykazał także zdaniem Sądu, że umowy z ZUH zawierał jako pośrednik w imieniuK.z Austrii.

Odwołujący starał się wykazać, żeK.w Austrii rozliczała się zK.C.za te prace w taki sposób, że nie podwyższała cen mydła żywicznego. Zeznania świadków w tym zakresie są jednak niejasne, nieprecyzyjne i co do zasady świadkowie powołują się na zasłyszane informacje. Jedynie świadekZ. M.miała bliższe informacje dotyczące tych uzgodnień. Ze względu na znajomość języka niemieckiego uczestniczyła ona w negocjacjach w 2005r. , które odbyły się pomiędzyK.C.aK.w Austrii. Z jej zeznań wynika, że negocjacje dotyczyły cen mydeł. Austriacy zaproponowali podwyżkę cen mydeł. Ówczesny prezesK.C.W. S.zaakceptował tę podwyżkę, ale zaproponował rozliczenie różnicy między pierwotną ceną mydła, tą wyższą ceną proponowaną przez Austriaków oraz czyszczeniem cystern. Przed tymi negocjacjamiK.w Austrii refakturowała koszty związane z czyszczeniem cystern. Po negocjacjach – refaktury nie były już wystawiane. Skutkiem negocjacji było również to, że zaczęto zawierać umowy z ZUH na czyszczenie cystern. Zdaniem tego świadka po negocjacjach ceny za mydło nie były wyższe, choć była na to zgoda ze stronyK.C.. Świadek wiązała to z rezultatem negocjacji.
Zdaniem Sądu z zeznań tego świadka wynika jedynie, że obaj kontrahenci: tj.K.C.orazK.z Austrii spotkali się celem rozwiązania problemu związanego z czyszczeniem cystern i kosztów z tym związanych, podrażających cenę produktu finalnego. W toku negocjacji ustalili, że konieczne jest czyszczenie tych cystern oraz ustalili sposób rozliczania tych kosztów. Oba podmioty zainteresowane były dokonaniem ustaleń w tym zakresie.
Z zeznańZ. M.wynika, że nie były sporządzane żadne dokumenty dotyczące ustaleń, które zapadły w wyniku tych negocjacji. Także odwołujący nie przedłożył żadnej umowy pomiędzy nim aK.z Austrii dotyczącej wpływu czyszczenia cystern w Polsce na cenę mydeł żywicznych.
Przy czym w ocenie Sądu okoliczność, że ceny mydeł nie podlegały zmianom, nie świadczy w żadnej mierze o tym, że czyszczenie cystern wykonywane było na rzeczK.z Austrii. Należy bowiem mieć na uwadze, żeK.C.orazK.z Austrii są spółkami powiązanymi kapitałowo, przeprowadzającymi transakcje korzystne finansowo dla obu podmiotów i określały ceny produktów wzajemnie od siebie sprzedawanych i kupowanych według swojego rachunku ekonomicznego, który powodował opłacalność przeprowadzanych transakcji. Spółki brały przy tym pod uwagę wszelkie inne koszty, które należało ponieść, aby wytworzyć produkt finalny.

Kolejną kategorią prac, które wykonywałJ. M.w ramach umów zlecenia z ZUH było mycie płaszcza cysterny na zewnątrz. Są to sporadyczne umowy zawarte na okresy: 01.12.2005r.-07.12.2005r., 22.01.2007r.-31.01.2007r.

ŚwiadkowieK. C.,A. K.iJ. S.starali się przekonać Sąd, że toK.z Austrii miała interes w czyszczeniu płaszcza cystern, bo to ona odpowiadała za transport. Czynności te także odbywały się w analogiczny sposób, jak czyszczenie wewnątrz cystern, czyliK.C.zawierała umowę z ZUH, a ten zawierał umowy z poszczególnymi osobami, które jednocześnie były pracownikamiK.C.. Z zeznań świadków wynika, ze początkowo koszty te były refakturowane przezK.z Austrii. Natomiast z zeznań świadkaZ. M.wynika, ze refakturowanie trwało do 2005r., czyli do negocjacji pomiędzyK.C.aK.z Austrii co do cen mydeł w związku z kosztami, któreK.C.ponosiła za czyszczenie cystern wewnątrz.
Sąd uznał, że czyszczenie przezJ. M.płaszcza zewnętrznego cysterny, także było pracą wykonywaną na rzecz(...) sp. z o.o.wO.. Sąd nie dał bowiem wiary świadkom co do tego, że jedynieK.z Austrii miała interes w tym, aby cysterny te zostały dopuszczone do ruchu kolejowego. Nie podlega bowiem wątpliwości, że jeżeli dana cysterna nie zostałaby dopuszczona do ruchu, toK.C.nie mogłaby sprzedać oleju talowego, który tą cysterna miał być przetransportowany do kontrahenta. Wobec takżeK.C.była zainteresowana tym, aby cysterny zostały wyczyszczone i dopuszczone do ruchu. Tym samym praca związana z ich czyszczeniem zewnątrz także była pracą wykonywaną na rzecz i w interesieK.C..

Ostatnią kategorią prac, których dotyczyły umowy zawarte pomiędzyJ. M.a ZUH, było wybetonowanie stanowiska do rozładunku cystern z mydłami i kwasem siarkowym w okresie 07.04.2006r.-15.05.2006r. i czyszczenie z osadu zbiorników terpentyny i kontrola szczelności rurociągów w okresie 29.04.2008r.-12.05.2008r.
Z pisma odwołującego z dnia 26.11.2012r. wynika, że w toku postępowania odwołujący uiścił składki zaJ. M.od wynagrodzenia, które otrzymał za te prace (k.46). Oznacza to, że odwołujący doszedł do wniosku, że prace te były wykonane na jego rzecz. Sąd także podziela taką ocenę. Były to prace ściśle związane z działalnościąK.C., wykonane na jej terenie i polegające na modernizacji infrastruktury tej spółki.
Jednakże wobec stanowiska pełnomocnika odwołującego złożonego na rozprawie z dnia 02.07.2013r., iż nie cofa odwołania w zakresie okresów, za które uiszczono składkę, Sąd także orzekał co do tych okresów.

W przedmiotowej sprawie Sąd dysponował także dowodem z przesłuchania w charakterze stronyK. P. (2)K.C.orazJ. P.(...)wO.. Jednakże ich zeznania nie wnoszą niczego istotnego do materiału dowodowego.

Reasumując – w ocenie Sądu wszystkie wymienione powyżej prace wykonywane były przezJ. M.na rzecz(...) sp. z o.o.wO., której był pracownikiem. ToK.C.miała bowiem interes, aby te prace były wykonane i miała z tego wymierne skutki finansowe. Okoliczność, żeK.C.zawierała umowy z ZUH, który dopiero zawierał umowy na wykonanie konkretnych prac z poszczególnymi osobami, miała jedynie stworzyć pozory, że pracownicyK.C.wykonują określone prace na rzecz innego podmiotu aniżeli ich pracodawca. Podkreślić w tym miejscu należy, że zarównoK.C.jak i(...)mają siedzibę pod tym samym adresem. ZUH jest działalnością(...)czylizwiązku zawodowego (...), powiązanej kapitałowo z odwołującym i także prowadzącej działalność pod tym samym adresem. Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, żeJ. S.był w Radzie Nadzorczej ZUH oraz nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że ZUH przy wszystkich pracach stanowiących przedmiot analizy Sądu w tej sprawie, korzystał jedynie z osób, które jednocześnie były pracownikamiK.C..

Nadto Sąd, oceniając materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uznał, że brak jest innego logicznego wytłumaczenia, dlaczegoK.C.nie zawierała umów cywilnoprawnych bezpośrednio ze swymi pracownikami, jak tylko takie, że w ten sposób chciała uniknąć kosztów związanych z koniecznością odprowadzania składek za wynagrodzenie należne pracownikom za te prace. Zauważyć bowiem należy, że zawierając umowy bezpośrednio z pracownikami, unikałaby kosztów związanych z pośrednictwem(...). Także tłumaczenie przedstawicieliK.C., że pracownicy nie mogli wykonywać tych prac w ramach swych obowiązków służbowych, bo nie mieli tego w zakresie obowiązków oraz wykorzystaliby limit godzin nadliczbowych, jedynie utwierdza w przekonaniu, że odwołująca spółka starała się jedynie stworzyć fikcję poprzez obieg dokumentów, że nie zachodzą okoliczności opisane w art.8 ust.2a w/w ustawy i zminimalizować koszty mycia cystern i innych prac. Tymczasem z uzasadnienia przywołanej powyżej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 02.09.2009r. (IIIUZP 6/09, OSNP 2010/3-4/46) wynika, że art.8 ust 2a w/w ustawy dotyczy z reguły takiej pracy wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz pracodawcy, która mogłaby być świadczona przez jej wykonawcę w ramach stosunku pracy z tym pracodawcą, z tym, że musiałby on wówczas przestrzegać przepisów o godzinach nadliczbowych, powierzeniu pracownikowi do wykonywania pracy innej niż umówiona (art. 42 § 4 k.p.) i innych ograniczeń i obciążeń wynikających z przepisów prawa pracy. To powoduje, że przyczyny wskazywane przez odwołującego, jakoby rzekomo uniemożliwiały wykonywanie tych prac przez pracowników w ramach stosunku pracy, jawią się jako pozorne.

Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w przepisie art. 8 ust. 2a w/w ustawy za pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym - tak jak pracownika. Z tych względów ubezpieczony w spornych okresach, na podstawie art.6 ust. 1 pkt 1, art.13 pkt 1 i art.36 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 13.10.998r. o systemie ubezpieczeń, podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom jako pracownik, a płatnikiem składek jest(...) sp. z o.o.wO.. Dlatego zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Z tych względów w oparciu oart. 47714§ 1 kpcSąd oddalił odwołanie.

Sąd zmienił nieznacznie zaskarżoną decyzję jedynie dlatego, że w okresach wskazanych w decyzji ZUS popełnił pomyłki, gdyż długość okresów nie ma pokrycia w umowach, które były podstawą ich określenia.

W zaskarżonej decyzji ZUS wskazał okres od dnia 03.11.2006r. do dnia 18.12.2006r.
Treść umowy zawartej dnia 03.11.2006r. wskazuje, że w umowie tej nie określono terminu, na który umowa ta ma trwać (umowa w teczce z umowami). Wobec powyższego należy jedynie domyślać się, że ZUS oznaczył datę końcową tego okresu na dzień 18.12.2006r., gdyż od dnia 19.12.2006r. zawarto kolejną umowę (k.89 a.s.). Tymczasem analiza wszystkich zawartych umów wskazuje, że rachunek był wystawiony najpóźniej w dacie zakończenia umowy. Skoro zatem rachunek do umowy zaczynającej się od dnia 03.11.2006r. został wystawiony dnia 15.11.2006r., to należy uznać, że z tą datą umowa zakończyła się. Kolejna umowa trwała od dnia 07.12.2006r. do dnia 15.12.2006r. (umowa w teczce z umowami). Kolejna umowa została zawarta od dnia 19.12.2006r. (k.79 a.s.).
Wobec powyższego konieczna była zmiana zaskarżonej decyzji. Nieprawidłowo bowiem wskazano w zaskarżonej umowie okres od dnia 03.11.2006r. do dnia 18.12.2006r. Prawidłowo winny być to okresy: 03.11.2006r.-15.11.2006r. i 07.12.2006r.-15.12.2006r.
W konsekwencji w okresach: 16.11.2006r.-06.12.2006r. i 16.12.2006r.-18.12.2006r.J. M.nie podlegał ubezpieczeniom społecznym jako pracownik z tytułu umów zlecenia zawartych z(...)wO.a wykonywanych na rzecz(...) sp. z o.o.wO..

W zaskarżonej decyzji ZUS wskazał także nieprawidłowo okres od dnia 29.04.2008. do dnia 14.05.2008r.
Z treści umowy odnoszącej się do tego okresu wynika, że umowa ta trwała do dnia 12.05.2008r. (umowa w teczce z umowami). Kolejna umowa została zawarta od dnia 01.06.2008r. Zatem konieczna była zmiana zaskarżonej decyzji także w tym zakresie i uznanie, żeJ. M.nie podlegał ubezpieczeniom społecznym jako pracownik z tytułu umów zlecenia zawartych z(...)wO.a wykonywanych na rzecz(...) sp. z o.o.wO.w okresie od dnia 13.05.2008r. do dnia 14.05.2008r.

ZUS popełnił także pomyłkę, wskazując w zaskarżonej decyzji okres od dnia 24.09.2009r. do dnia 29.09.2009r.
Umowa dotycząca tego okresu kończy się dnia 28.09.2009r. i dlatego konieczna była zmiana w tym zakresie zaskarżonej decyzji i ustalenie, że w dniu 29.09.2009r.J. M.nie podlegał ubezpieczeniom społecznym jako pracownik z tytułu umów zlecenia zawartych z(...)wO.a wykonywanych na rzecz(...) sp. z o.o.wO..

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie zart.98§1 i 3 kpcw zw. z§ 11 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jedn.Dz.U. z 2013r., poz. 490).