Sąd Okręgowy w Elblągu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 423/12
Data wyroku: 2013-01-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Twardowska, Aleksandra Ratkowska, Arkadiusz Kuta
Słowa kluczowe: Eksmisja
Podstawa prawna: art. 385 k.p.c.

Sygn. akt I Ca 423/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 stycznia 2013r.
Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Aleksandra Ratkowska (spr.)
Sędziowie: SO Dorota Twardowska
SO Arkadiusz Kuta
Protokolant: st.sekr.sąd. Danuta Gołębiewska
po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2013r. w Elblągu
na rozprawie
sprawy z powództwaK. N.
przeciwkoS. N.,M. B.,G. B. (1)i małoletniemuP. B.reprezentowanemu przez przedstawicieli ustawowychM. B.
iG. B. (1)
o eksmisję
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego w Elblągu
z dnia 21 sierpnia 2012r., sygn. akt I C 385/10

oddala apelację.

UZASADNIENIE
K. N.w pozwie wniesionym przeciwkoS. N.,M. B.,G. B. (1), domagała się nakazania pozwanym opuszczenia i opróżnienia lokalu położonego wE.przyul. (...)i wydania go powódce w stanie wolnym od osób i rzeczy należących do pozwanych.
Na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012r. Sąd Rejonowy wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego małoletniegoP. B..
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.

Sąd Rejonowy w Elblągu wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2012r. oddalił powództwo oraz nakazał ściągnąć od powódki na rzecz Skarbu Państwa kwotę 172,78 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.
Wyrok zapadł na podstawie następujących ustaleń, wniosków i przepisów prawa:
W czasie, gdyK. N.iS. N.pozostawali w związku małżeńskim przydzielone zostało im spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego położonego wE.przyulicy (...)należącego do zasobówSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wE..
Jeden z trzech pokoi zajmuje obecnieM. B.(córka powódki iS. N.) wraz z mężemG. B. (1)i synemP. B., a pozostałe dwa pokoje zajmuje powódka.. PozwanyS. N.jedynie w ciągu dnia przebywa w przedmiotowym lokalu, nocuje poza nim. W sprawie I C 846/06 Sąd Rejonowy w Elblągu wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2008 roku oddalił powództwoK. N.przeciwkoS. N.,M. B.,G. B. (1)i małoletniemuP. B.o eksmisję. a Sąd Okręgowy w Elblągu w dniu 17 grudnia 2008 r. oddalił jej apelację od tego wyroku.
Po 17 grudnia 2008 r. pomiędzy powódką a pełnoletnimi pozwanymi nadal istnieje konflikt, na gruncie którego dochodzi do awantur i kłótni. Od 01 stycznia 2009 r. do 28 kwietnia 2011 roku 40 razy telefonicznie zawiadamiano policję o potrzebie dokonania interwencji w lokalu zajmowanym przez strony. W większości wypadków zgłaszającą potrzebę interwencji byłaK. N.. Żadna z interwencji nie skończyła się przyjęciem zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, część interwencji była odwoływana, reszta była „załatwiana pouczeniem lub na miejscu.”. W dniu 22 października 2010 r. powódka została ukarana mandatem karnym za bezpodstawne wezwanie policji. Powódka w 2010 roku złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa znęcania się przez pozwanych, które zostało umorzone. Powódka w pismach do komendanta Komendy Miejskiej Policji wE.zwracała się z prośbą o interwencję, podając, że „ktoś ją straszy i grozi.” Czynności podejmowane przez dzielnicowego, nie potwierdzały informacji zawartych w tych pismach.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wE.kontroluje zachowanie osób mieszkających w lokalu przyul. (...).W. J.– pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej – sporządza „wywiady” od października 2010 r. i robi to systematycznie co 2-3 miesiące. Przesłuchana w charakterze świadkaW. J.nie stwierdziła występowania pomiędzy stronami sytuacji konfliktowych.
W dniu 09 maja 2011 r. powódka dwukrotnie nagrała, używając dyktafonu, wypowiedzi swoje iG. B. (1). W dniu 03 stycznia 2012 r. powódka dwukrotnie nagrała, używając dyktafonu, wypowiedzi swoje iS. N..

W ocenie Sądu Rejonowego żądanie zgłoszone przez powódkę należało ocenić jako nieuzasadnione.
Powódka, formułując podstawę faktyczną żądania, wskazywała na dwie podstawy prawne. Przede wszystkim zdaniem powódki sam fakt korzystania przez pozwanychB.z lokalu na zasadzie użyczenia, uprawnia ją do żądania eksmisji pozwanych, ale nie jest to stanowisko słuszne. prawidłowe rozumowanie. Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu położonego wE.przyul. (...)przysługuje wspólnieK. N.iS. N.. Ma to istotne znaczenie, gdyż przyjmuje się zgodnie w orzecznictwie i piśmiennictwie /np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2011 r. V CSK 479/10/,  że do wspólności praw innych niż własność stosuje się, przepisy o współwłasności zawarte wkodeksie cywilnymczyli między innymiart. 199 kc.Przepis ten stanowi, że do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Zdaniem Sądu, żądanie eksmisji osób wywodzących swój tytuł prawny do zamieszkiwania w danym lokalu ze wspólnego prawa, jest typową czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Powódka powinna zatem uzyskać zgodęS. N.na wypowiedzenie umowy użyczenia lokaluM. B.iG. B. (1), a następnie na ich eksmisję. Tymczasem pozwanyS. N.na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2012 r. wskazał wprost, że nie chce, abyM. B.,G. B. (1)iP. B.zostali wyeksmitowani.
Po drugie, jako podstawę uzasadniająca żądanie eksmisji podała powódka niewłaściwe zachowanie pozwanych w lokalu.
Powódka odwołała się zatem do art. 13 ust. 2 ustawy o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianieKodeksu cywilnego(Dz. U. z 2001r., Nr 71, poz. 733 ze zm.), który stanowi, że współlokator może wytoczyć powództwo o nakazanie przez sąd eksmisji małżonka, rozwiedzionego małżonka lub innego współlokatora tego samego lokalu, jeżeli ten swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie. Przesłankę orzeczenia eksmisji na tej podstawie stanowi ustalenie, że zachowanie pozwanego cechuje się znacznym nasileniem złej woli i zasługuje na dezaprobatę, co powoduje brak możliwości dalszego wspólnego zamieszkiwania z nim.
Z uwagi na fakt, że w dniu 17 grudnia 2008r. uprawomocnił się wyrok oddalający powództwo o eksmisję pozwanych uzasadnione właśnie ich rzekomym negatywnym zachowaniem, rozważania dotyczące eksmisji pozwanych z powodu ich negatywnego zachowania z lokalu musiały dotyczyć okresu po dniu po 17 grudnia 2008 r.
Sąd dokonując ustaleń odnośnie tego, czy zachowanie pozwanych jest rażąco naganne i tym samym uniemożliwiają oni wspólne zamieszkiwanie oparł się przede wszystkim na zeznaniach świadków – funkcjonariuszy policji orazW. J.pracownika opieki społecznej jako osób bezstronnych i obiektywnych
Częściowo jedynie uwzględniono zeznania świadkaA. N., to jest w zakresie istniejącego konfliktu pomiędzy stronami, z tego względu, że jako osoba bliska, był on bezpośrednio uwikłany w konflikt między stronami i zainteresowany wynikiem sprawy, co bez wątpienia odbiło się na treści jego zeznań. Poza tym trzeba wskazać, żeA. N.w wielu częściach swoich zeznań twierdził o okolicznościach faktycznych, które miały miejsce przed 17 grudnia 2008 r. czyli przed uprawomocnieniem się wyroku w sprawie I C 846/06.
Podobnie Sąd jedynie w części wziął pod uwagę zeznania samych stron uznając, że jako osoby skonfliktowane ze sobą nie były w stanie w pełni obiektywnie zrelacjonować okoliczności, które bezpośrednio ich dotyczyły.
ŚwiadkowieD. S.iA. A., którzy w ramach wykonywania czynności służbowych odwiedzali powódkę i pozwanych w swoich zeznaniach potwierdzili, że między stronami istnieje ciągły konflikt. Jednakże z zeznań jednoznacznie wynikało, iż to głównie powódka zgłaszała interwencje. Pierwszy z tych świadków wskazał, że, w wyniku czynności wyjaśniających nie potwierdzały się okoliczności podnoszone przezK. N.w licznych pismach kierowanych do Komendanta Komendy Miejskiej Policji wE., a wszystkie postępowanie karne inicjowane przezK. N.były umarzane.D. S.zeznał wprost, że powódkaK. N.utrudnia życie pozwanym i czyni to złośliwie.
Odnośnie dowodu z zapisów na płytach CD złożonych przezK. N.stwierdzono, że z analizy znajdujących się tam wypowiedzi można wysnuć wnioski, które przedstawiają w negatywnym świetle także powódkę.
Sąd przyjął, że pierwsza z płyt /napis na okładce GroźbyG. B.09.05.2011 r/ zawiera wypowiedziG. B. (1)iK. N.z 09 maja 2011 r., gdyż te okoliczności nie były kwestionowane. Na płycie tej znajdują się dwa pliki: pierwszyo nazwie „. (...)da 2011 05 09” , drugio nazwie „. (...)da 2011 05 09”
Pierwszy plik nie zawierał żadnych zrozumiałych wypowiedziG. B. (1), natomiast wyraźnie w okolicach drugiej minuty odtwarzanego pliku słychać rozmowęK. N.prowadzoną przez telefon z nieznanym rozmówcą. Od 2 minuty i 9 sekundy odtwarzanego pliku,K. N.stwierdza, że „jeden nie, a drugi podskakuje, jak wyjdzie to zabije na miejscu; tak do mnie; poczekam sobie (…)”. Ta wypowiedźK. N.przekonuje Sąd, że powódka w ogóle nie obawiała się realizacji ewentualnych gróźb wypowiadanych przezG. B. (1). Bowiem osoba, która się boi, nie mówi spokojnie „poczekam sobie”.
Drugi plik zawiera słowa wypowiadane przezG. B. (1)wobecK. N., które są powszechnie przyjmowane za obraźliwe. Niemniej jednak ponownie trzeba wskazać, że powódka nie bała się o swoje zdrowie lub życie, gdyż około 1,50 minuty odtwarzanego pliku, stwierdziła podniesionym głosem „panieB., to są groźby. Dziękuje.”
Sąd przyjął, że druga z płyt /napis na okładceS. N.groźby 03.01.2012 r/ zawiera wypowiedziS. N.iK. N.z 03 stycznia 2012 r., gdyż te okoliczności nie były kwestionowane. Na płycie tej znajdują się dwa pliki: pierwszyo nazwie „. (...)” , drugio nazwie „. (...)”.
Pierwszy plik „(...)” zawiera wypowiedziS. N.iK. N., które można ocenić jednoznacznie. Mianowicie toK. N.prowokuje („zaraz dostaniesz po tym ręku, tylko dotknij”), obraża (ty pijaku, bandyto), doprowadza do kłótni i krzyczy, aS. N.wypowiada się spokojnie i łagodzi sytuację („ja byłem w kuchni pierwszy”).
Drugi plik „(...)” zawiera wypowiedzi spisane w protokole oględzin k. 181-183, sporządzonych przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, toczące się w wyniku zawiadomienia złożonego przezK. N.o popełnieniu przestępstwa Ten plik zawiera słowa wypowiadane przezS. N.wobecK. N., które są powszechnie przyjmowane za obraźliwe. Jedną z wypowiedzi można też ewentualnie, bez oceny całokształtu sprawy, uznać za groźbę /”Ja to spalę, chuj pójdę siedzieć”/. Jednak nie można tracić z widzenia faktu, że wypowiedzi zawarte na tym pliku, były nagrywane od godz. 14.28, a wypowiedzi zawarte na pierwszym pliku był nagrywane od godziny 14.14 przez prawie 13 minut. Zatem wypowiedzi zawarte na drugim pliku były nagrywane bezpośrednio po wypowiedziach utrwalanych na pierwszym pliku. Natomiast analizując nagrania na pierwszym pliku Sąd wskazał, że toK. N.prowokowałaS. N.i to ona doprowadziła do kłótni. Ta okoliczność i reakcjaK. N.po wypowiedziS. N.„Ja to spalę, chuj pójdę siedzieć”, pozwalają stwierdzić, żeK. N.nie obawiała się ewentualnych gróźb wypowiadanych przezS. N., co ma znaczenie w kontekście ewentualnego przestępstwa.
Sąd pominął zeznania świadkaK. B., która nie była bezpośrednim świadkiem zajść między stronami.
Żadnego znaczenia w sprawie nie miały również w sprawie zeznaniaC. W., który sporządzał obdukcję na prośbę powódki, ale nie miał żadnej wiedzy na temat zachowania pozwanych w przedmiotowym lokalu oraz tego, kto spowodował obrażenia stwierdzone w obdukcji.
Ustalenia dokonane przez Sąd nie pozwoliły na uznanie, że pozwani swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwiają wspólne zamieszkiwanie. Za takie zachowanie nie można było przy tym uznać podnoszonej przez powódkę okoliczności nieopłacania przez pozwanych czynszu i niepartycypowania w kosztach utrzymania ich mieszkania.
Sąd uznał, również, że złożenie wniosku o ubezwłasnowolnienie powódki przezM. B.nie może być traktowane jako jedna z okoliczności mieszcząca się w hipotezie „rażąco nagannego postępowania uniemożliwiającego wspólne zamieszkiwanie.”  Jako całkowicie zbędny Sąd uznał także wniosek powódki o zwrócenie się doGminy M.E.o informację czyM. B.iG. B. (1)otrzymali lokal socjalny.
Mając powyższe rozważania na uwadze Sąd ocenił, iż nie można uznać, ażeby zachowanie pozwanych było rażąco naganne i tym samym aby uniemożliwiali oni wspólne zamieszkiwanie. Z tego względu Sąd oddalił powództwo jako nieuzasadnione.
W pkt. II wyroku Sąd nakazał ściągnąć od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Elblągu kwotę 172,78 zł. tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Nieuiszczone koszty sądowe to przyznanyA. N.zwrot utraconego zarobku.

Powódka wniosła apelację od tego wyroku zarzucając mu:
- błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez ustalenie, że pozwaniB.zajmują lokal na podstawie użyczenia również przez powódkę, podczas gdy użyczającym był wyłącznie pozwanyS. N.,
- naruszenie prawa –art.199 i 222 kcpoprzez uznanie, że do żądania eksmisji pozwanychB.powódka musiałaby uzyskać zgodęS. N.w sytuacji, gdy użyczając lokalu pozwanyN.działał bez zgody powódki przekraczając zakres zwykłego zarządu, co legitymuje roszczenie powódki dotyczące eksmisji,
- błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie zachowania pozwanych albowiem w rzeczywistości zachowanie pozwanych uzasadnia orzeczenie eksmisji,
- naruszenie prawa – przepisuart.23 kcpoprzez uznanie, że zakładanie przez pozwaną ad 2 sprawy dotyczącej ubezwłasnowolnienia powódki nie stanowi rażąco nagannego zachowania.
W uzasadnieniu tych zarzutów skarżąca akcentowała, iż nie może być mowy u użyczeniu lokalu pozwanymB.w sytuacji, gdy powódka nie wyrażała na takie użyczenie zgody, czemu wyraźnie przeczy też ustalony przez sąd konflikt między stronami.
Powódka nie zgodziła się z przypisaniem jej roli „źródła” konfliktu i przedstawiała argumenty mające przemawiać przeciwko takiej tezie. Kwestionowała słuszność wniosku Sądu pierwszej instancji co do tego, iż złożenie przez pozwanąM. B.wniosku o ubezwłasnowolnienie powódki nie może być traktowane jako zachowanie rażąco naganne.
Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie powództwa, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jako bezzasadna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wskazać należy w pierwszej kolejności, iż Sąd Rejonowy dokonał w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego i wyciągnął z tych ustaleń słuszne wnioski, bez naruszania zasady swobodnej oceny dowodów określonej przepisemart. 233 § 1 k.p.c.oraz wyjaśnił wszystkie okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie. Dokonane w ten sposób ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy aprobuje, przyjmując za podstawę własnego rozstrzygnięcia.
Apelacja w pierwszej kolejności dotyczy rzekomego braku tytułu prawnego po stronie pozwanychM.,G.iP. B.do zajmowania lokalu mieszkalnego, o który chodzi w sprawie. Sąd Rejowy prawidłowo ustalił, iż spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego położonego wE.przyulicy (...)w zasobachSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wE.przysługuje obojgu byłym małżonkomN.i stwierdzenie to pozostało aktualne wobec dokonaniu z urzędu ustalenia, iż orzeczenie w sprawie I Ns 254/11 Sądu Rejonowego w Elblągu o podział majątku dorobkowego pomiędzyK. N.iS. N.nie jest prawomocne. Od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty oraz do podziału majątku stosuje się w sprawach nieunormowanych wkodeksie rodzinnym i opiekuńczymodpowiednio przepisy o współwłasności na zasadzie podwójnego odesłania wynikającego zart.46 kriow zw. zart.688 kpcw zw. zart.618§2 kpc. Z chwilą ustania wspólności majątkowej małżeńskiej wspólność ta przekształca się w szczególną współwłasność ułamkową. Oznacza to, iż w zakresie rozporządzania wspólnym prawem oraz innych czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu zastosowanie znajdujeart.199 kc, który wymaga dla takich czynności zgody wszystkich współwłaścicieli. Trafnie zatem wskazał Sąd Rejonowy, iż nie może być mowy o ustaniu stosunku użyczenia w zakresie zamieszkiwania w lokalu przez rodzinęB.w sytuacji, gdy nadal zachowują oni swoje uprawnienie w tym zakresie jako pochodzące odS. N.. Wskazać też trzeba, iż nie zasługują na podzielenie zawarte w apelacji wywody powódki co do tego, iż ona nigdy nie wyraziła zgody na zamieszkiwanie córki, zięcia i wnuka, gdyż na coś zgoła innego wskazuje zaistniały stan rzeczy, jak również deklaracja samej powódki, iż zgodziła się na zamieszkanie pozwanychB.licząc na ułożenie się dobrych stosunków rodzinnych.
Nie są również usprawiedliwione zarzuty apelacji odnoszące się do ustalenia przez Sąd pierwszej instancji braku przesłanek do uwzględnienia powództwa o eksmisję z uwagi na zachowanie pozwanych w lokalu. Odnośnie pozwanegoS. N.kwestia ta przedstawiała się przy tym z gruntu odmiennie, skoro bezsporne pozostawało, iż pozwany w lokalu nie mieszka, a jedynie czasami w nim przebywa. Co do konfliktu i awantur pomiędzy stronami ustalenia Sądu Rejonowego należało zaaprobować jako trafne i znajdujące odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Zgodnie zart.13 ust.2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 31, poz.266 ze zm.) współlokator może wytoczyć powództwo o nakazanie przez sąd eksmisji małżonka, rozwiedzionego małżonka lub innego współlokatora tego samego lokalu , jeżeli ten swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie. Nie chodzi zatem w tym przepisie o jakiekolwiek zastrzeżenia strony powodowej do zachowania współlokatora (-ów), ale tylko o takie naganne zachowania, które cechują się wyjątkowym stopniem nasilenia lub uporczywości. Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego co do tego, iż takie zachowania pozwanych nie zostały wykazane wraz z argumentacją przytoczoną na jego uzasadnienie, której nie ma potrzeby ponownie przytaczać w tym miejscu. Istotne bowiem pozostaje, iż skarżąca nie zdołała w apelacji odnośnych ustaleń zakwestionować, a zgłoszony w tym przedmiocie zarzut uznać należało za mający charakter nieusprawiedliwionej polemiki. Przypomnieć należy, iż skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd zasady swobodnej oceny dowodów wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem może być jedynie przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów; nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu( wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2006 r., I ACa 1303/05, LEX nr 214251).Do naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.mogłoby dojść tylko wówczas, gdyby skarżący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005 r., III CK 314/05). Stanowczego odparcia wymaga również zarzut apelacji co do naruszeniaart.23 kc, który w ogóle nie mógł stanowić podstawy orzekania o zgłoszonym przez powódkę żądaniu. Krytyczna ocena postawy córki w zakresie wystąpienia z wnioskiem o ubezwłasnowolnienie powódki przedstawiona przez skarżącą nie należy do przesłanek faktycznych, o których mowa w art.13 ust.2 cyt. ustawy określającym podstawy domagania się eksmisji współlokatora.
Z tych przyczyn apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu na mocy atrt.385kpc.