Sąd Okręgowy w Rzeszowie
VI Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VI Gz 328/13
Data wyroku: 2013-12-11 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Barbara Frankowska, Anna Harmata, Anna Walus-Rząsa
Podstawa prawna: art. 788 i 789 kpc

Sygn. akt VI Gz 328/13

POSTANOWIENIE
Dnia 11 grudnia 2013 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział VI Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Anna Walus-Rząsa
Sędziowie: SO Anna Harmata
SO Barbara Frankowska (spraw.)
Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Zawiło
po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013r. w Rzeszowie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa:A. K.
przeciwko:Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowemu (...) S.A.wR.
przy udziale:(...) Sp. z o.o.wR.
ozapłatę
w przedmiocie wniosku powoda o nadanie klauzuli wykonalności z przejściem uprawnień

na skutek zażalenia uczestnika(...) Sp. z o.o.wR.na postanowienie Sądu Rejonowego w Rzeszowie V Wydziału Gospodarczegoz dnia 29 kwietnia 2013 r. sygn. akt V GC 580/12

postanawia:
I.z m i e n i ćzaskarżone postanowienie io d d a l i ćwniosek w całości;
II.z a s ą d z i ćod wierzycielaA. K.na rzecz uczestnika(...) Sp. z o.o.wR.kwotę 30 zł (trzydzieści zł) tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Rzeszowie uwzględnił wniosek powoda, złożony w trybieart. 788 § 1 kpc, nadając klauzulę wykonalności wyrokowi z dnia 28 grudnia 2012r. przeciwko(...) Sp. z o.o.wR.z ograniczeniem odpowiedzialności do wartości aktywów netto przyznanych w planie podziału, przy czym ta odpowiedzialność jest solidarna zespółką Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe (...) S.A.wR.oraz zasądzając na rzecz powoda koszty postępowania w kwocie 110 zł. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy ustalił, że z KRS wynika iż(...) Sp. z o.o.wR.powstała w trybieart. 529 § 1 pkt 4 ksh, poprzez wydzielenie. Odpowiedzialność za zobowiązania spółki dzieloneji wydzielonej jest solidarna na podstawie przepisówart. 529 § 2 kshw zw. zart. 546 § 1 ksh(prawidłowo, zamiast omyłkowo wskazanegoart. 464 § 1, nie związanego zupełnie z przedmiotem sprawy) i ograniczona zgodnie z treściąart. 546 § 1 ksh, co uwzględniono w treści postanowienia.
(...) Sp. z o.o.R.zaskarżyła powyższe postanowienie zarzucając w pierwszej kolejności, że nie można było nadać klauzuli wykonalności co do pkt II i III wyroku, tj. do orzeczenia o umorzeniu postępowania (pkt II) i oddaleniu powództwa (pkt III), a następnie, że(...) Sp. z o.o., jako spółka zawiązana w wyniku podziałuspółki Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjne (...) SApoprzez wydzielenie, nie odpowiada solidarnie wobec osób trzecich, w tym wobec wierzycieli dzielonej spółki, za jej zobowiązania, które nie zostały przypisanespółce (...) Sp. z o.o.w planie podziału.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący wywiódł, że aktem notarialnym z dnia 3.10.2012r. rep.(...)nowo zawiązana Spółka została wyposażonaw wymienione w tym akcie składniki majątku, przy czym uchwała ta była później dwukrotnie doprecyzowywana, a to uchwałami z dnia 12.11.2012r. rep.(...)i z dnia 13.12.2012r. rep.(...)Podziału dokonano po ustaleniu w dniu 30.08.2012r., na Nadzwyczajnym Walnym Zgromadzeniu(...) SA, planu podziału, w którym określono, że w ramach podziału do nowo zawiązanej(...)wydzielone są określone składniki majątku: aktywa (głownie nieruchomości) i pasywa (zobowiązania). Wszystkie składniki majątku spółki dzielonej(...) SAnieprzypisane w planie podziału pozostają w spółce dzielonej – tj.(...) SA. Podział przez wydzielenie nie powoduje ustania bytu spółki dzielonej, nie obejmuje przeniesienia prawi obowiązków spółki dzielonej na spółki przejmujące lub nowo zawiązane, zatem spółka dzielona zachowuje część swojego majątku, a na spółki przejmujące lub nowo zawiązane przechodzą jedynie prawa i obowiązki spółki dzielonej ujęte w planie podziału. W przypadku podziału przez wydzielenie zachodzi szczególny przypadek sukcesji uniwersalnej częściowej. W podziale tego rodzaju nie występuje problem nierozdzielnych praw i obowiązków spółki dzielonej, skoro wszystkie nie przekazane wyraźnie spółce wydzielanej w planie podziału aktywa i pasywa spółki dzielonej pozostają w tej spółce. Według skarżącego podziałPrzedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego (...) SAwR.poprzez przeniesienie części majątku na nowo zawiązanąspółkę (...) Sp. z o.o.nie miało na celu w żadnym stopniu pokrzywdzenie wierzycieli, a ponadto wierzycielom służy środek ochrony uregulowany wart. 546 § 2 ksh, z którego wierzyciel nie skorzystał.
Wierzyciel w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddaleniei zasądzenie kosztów postępowania twierdząc, żeart. 788 kpcstanowi samodzielną podstawę do nadania klauzuli wykonalności i w tym przypadku przesłanki z tego artykułu zostały spełnione, a przejście praw i obowiązków wynika z dokumentów KRSspółki (...) SA. Ponadto wierzyciel argumentował, że w tym stanie faktycznym zachodzi odpowiedzialność solidarna spółki dzielonej i wydzielonej na podstawieart. 531§ 3 ksh, ponieważ przemawia za tym wykładnia gramatyczna tego przepisu. Zgodnie z tym przepisem za zobowiązania spółek dzielonych, które nie zostały przypisanew planie podziału spółkom przejmującym lub nowo zawiązanym, odpowiedzialność solidarną ponoszą spółki dzielona i przejmująca/nowo zawiązana. Skoro zobowiązanie na rzecz wierzyciela nie zostało przypisanespółce (...), zatem jej odpowiedzialność nie jest wyłączna, lecz solidarna ze spółką dzieloną. Gdyby ustawodawca przewidywał możliwość całkowitego wyłączenia odpowiedzialności spółki przejmującej/nowo zawiązanej z pewnością wskazałby, że odpowiedzialność solidarna nie występuje, jeżeli plan podziału przypisuje zobowiązania którejkolwiek spółce. Wierzyciel zakwestionował możliwość zaspokojenia swoich roszczeń w trybieart. 546 § 2 ksh, powołując się na ogłoszenie w(...)nr(...)z dnia 12.09.2012r. nr(...)i zarzucając, że(...) SAnie wskazał w sposób wymagany o podziale.

Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:

Zażalenie uczestnika zostało uwzględnione, chociaż z innych przyczyn niż zarzucane. Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym zażalenie nie podziela stanowiska prawnego wyrażonego przez skarżącego w zażaleniu, a mianowicie że przepisart. 546 § 1 kshnie ma zastosowania w przypadku podziału przez wydzielenie. Taki pogląd w literaturze przedmiotu prezentujeM.R.(patrz komentarz do ksh, wyd. prawn. Lexis Nexis W-wa 2007). W ocenie Sądu jest to pogląd odosobniony, którego Sąd Okręgowyw tym składzie nie podziela. Przepisy prawa nie zawierają odrębneji kompleksowej regulacji odnośnie odpowiedzialności spółek za zobowiązania przy podziale poprzez wydzielenie.M. L.-W.w „Prawie spółek kapitałowych” (System Prawa Prywatnego pod red. S. Sołtysińskiego t.17B, wyd. C.H.BECK INP PAN, W-wa 2010, str. 1022) wskazuje, że w doktrynie zaproponowano rozwiązanie polegające na tym, aby do podziału przez wydzielenie stosować odpowiednioart. 546§ 1 kshna podstawieart. 529§2 ksh. Przyjęcie tego poglądu jest niezbędne dla ochrony interesów wierzycieli.J. S.w komentarzu doart. 546(wydawnictwo C.H.BECK wyd.5, W-wa 2012, str. 127-8) wskazuje na istniejące ryzyko niekontrolowanego „oczyszczania” spółek, tzn. procederu polegającego na tworzeniu, w trakcie podziału, spółek z czystym majątkiem (wydzielenie tylko aktywów), pozostawiając jednocześnie spółkę wydzielającą z dotychczasowymi zobowiązaniami, których spółka wydzielająca nie będzie mogła spłacić. Uznaje za błędny pogląd opary na literalnej wykładni treści przepisuart. 546 § 1 ksh, że nie znajduje on zastosowania w trakcie podziału przez wydzielenie, gdyż interpretacja taka narusza bezpieczeństwo obrotu i interes prawny wierzycieli. Należy jednak wskazać, że powyższe stanowisko nie przesądzao rozstrzygnięciu w tej sprawie, o czym poniżej.
Podkreślić należy Sąd I instancji rozstrzygał w sprawie w oparciuo wniosek, w którym wierzyciel żądając nadania klauzuli wykonalności wyrokowi wydanemu w sprawie V GC 580/12, nie tylko przeciwko dłużnikowi wynikającemu z tytułu egzekucyjnego, ale również przeciwko(...) Sp. z o.o.powołał się jedynie na treśćart. 788 kpcoraz przepisart. 529 § 1 pkt 4 kshi przedłożył wyłącznie, aktualny wg stanu na dzień 8.04.2013r., wydrukz wyszukiwarki KRS dot.spółki (...). Dopiero w odpowiedzi na zażalenie powołał się na dalsze dokumenty w postaci:
- aktu notarialnego z dnia 30.08.2013r. rep.(...), który zawiera protokół z Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia AkcjonariuszyPrzedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego (...) SAwR.z uchwałami związanymi z planowanym podziałem Spółki,
- aktu notarialnego z dnia 3.10.2013r. rep.(...)który zawiera protokół z Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia AkcjonariuszyPrzedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego (...) SAwR.również z uchwałami związanymi z podziałem Spółki,
- postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie XII Wydziału Gospodarczego KRS z dnia 12.10.2012r. sygn. akt RZ XII NS-REJ.KRS/(...)o wpisaniu do(...) Sp. z o.o.wR.pod nr(...),
- postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie XII Wydziału Gospodarczego KRS z dnia 15.10.2012r. sygn. akt RZ XII NS-REJ.KRS/(...)o wpisaniu w(...) SAwR.podziału spółki przez wydzielenie.
Z powyższych dokumentów wynika, że na podstawie uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zebrania(...) S.A.wR.z dnia 30 sierpnia 2012 r. i 3 października 2012 r. została utworzonaspółka (...) Sp. z o.o.wR.poprzez przeniesienie części majątkuPrzedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego (...) S.A.wR.na nowo zawiązaną spółkę. Nowa spółka pod nazwą(...) Sp. z o.o.została wyposażonaw składniki majątkowe wchodzące dotychczas w składspółki Przedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego (...) S.A.wR.,stanowiące zorganizowaną część przedsiębiorstwa,o wartości 2.236.000 zł, zajmującego się wynajmem nieruchomości, na którą składają się aktywa i pasywa szczegółowo opisane w § 3 uchwały nr 1 z dnia 3 października 2012 r. oraz pracowników zatrudnionych w w/w zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Następnie postanowieniem z dnia 12 października 2012 r. Sąd Rejonowyw Rzeszowie XII Wydział Gospodarczy KRS dokonał wpisuspółki (...) Sp. z o.o.do Rejestru przedsiębiorców.
W tym miejscu należy podkreślić istotną dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, że podziałspółki Przedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego (...) S.A.wR.nastąpił poprzez wydzielenie części majątku stanowiącego zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniuart. 551kci wyposażenia w ten majątek nowo zawiązanąspółkę (...) Sp. z o.o.W ten sposób doszło do zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwaz konsekwencjami, które uregulowane są wart. 554kc.Na mocy tego przepisu nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.
Dodać także należy, że odpowiedzialność, o której mowa wart. 554k.c.ponosi również nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa(tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 listopada 2005 r., V CK 381/05, LEX nr 180897).
Używając określenia „zorganizowana część przedsiębiorstwa” ustawodawca chce tylko podkreślić złożony wewnętrznie sposób organizacji prowadzenia przedsiębiorstwa jako postaci prowadzenia działalności gospodarczej, zrównując w skutkach czynności dotyczące wewnętrznej jednostkiz czynnościami dotyczącymi przedsiębiorstwa jako całości, gdy funkcjonujący w ramach większej całości przedmiot (przedsiębiorstwo o złożonym wewnętrznie kształcie organizacyjnym) stanowił organizacyjną całość, samodzielnie faktycznie funkcjonował i miał zdolność do samodzielnego funkcjonowania, zaś zorganizowana część przedsiębiorstwa odnosi się do formy organizacyjnej przedsiębiorstwa istniejącej w chwili dokonywania czynności związanej z funkcjonowaniem danego przedsiębiorstwa(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 31 lipca 2009 r., V ACa 221/09, LEX nr 574507).
Reasumując w okolicznościach niniejszej sprawy(...) Spółki z o. o.powstał poprzez przeniesienie części majątkuspółki Przedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego (...) S.A.wR.szczegółowo opisanego w uchwale z dnia 3 października 2012 r. (akt notarialny Rep.(...)). Analiza treści powyższej uchwały przy uwzględnieniu przepisuart. 551k.c., zdaniem Sądu, daje podstawy do przyjęcia, że wyodrębniona część majątku, wraz z m.in. dotyczącymi jej umowami, oraz pracownikamiPrzedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego (...) S.A.wR.stanowi przedsiębiorstwo w rozumieniuart. 789 k.p.c.w zw. zart. 788 k.p.c.Powstanie zaśspółki (...) Sp. z o.o.nastąpiło w trybie podziału spółki przez wydzielenie, o którym mowa wart. 529 § 1 pkt 4 ksh.
Stosownie doart. 530 § 1 kshspółka dzielona zostaje rozwiązana bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego w dniu wykreślenia jej z rejestru (dzień podziału). Na podstawieart. 530 § 2 kshpowyższy przepis nie dotyczy jednak podziału przez wydzielenie. Wydzielenie nowej spółki następuje zaśw dniu jej wpisu do rejestru. Natomiast w przypadku przeniesienia części majątku spółki dzielonej na istniejącą spółkę, wydzielenie następuje w dniu wpisu do rejestru podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej (dzień wydzielenia).
Ponadto na mocyart. 531 § 1 k.s.h.spółki nowo zawiązane powstałew związku z podziałem wstępują z dniem podziału bądź z dniem wydzieleniaw prawa i obowiązki spółki dzielonej, określone w planie podziału.
W okolicznościach niniejszej sprawy, mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów, nabycie przedsiębiorstwa w rozumieniuart. 789 k.p.c.nastąpiło z chwilą wpisaniaspółki (...) Sp. z o. o.do Rejestru przedsiębiorców KRS, co nastąpiło na podstawie prawomocnego postanowienia z dnia 12 października 2012r.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w tej sytuacji materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia wniosku wierzyciela o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko(...) Sp. z o.o.wR.jestart. 789 kpcw zw. zart. 788 kpc. Stosownie do treściart. 788 § 1 kpcjeżeli uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszły na inną osobę, sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Powyższy przepis – na mocyart. 789 kpcstosuje się odpowiednio do nabywcy przedsiębiorstwa,jeżeli tytuł egzekucyjny stał się prawomocny przed nabyciem.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie wyrok został wydany w dniu28 grudnia 2012r., czyli po nabyciu przedsiębiorstwa przez(...) Spółkę z o.o.wR., nie było podstaw do uwzględnienia wniosku wierzycielai nadania klauzuli wykonalności przeciwko(...) Sp. z o.o.
Odnosząc się zatem do zażalenia, to na podstawie powyższych ustaleń oraz treściart. 789 kpcw zw. zart. 788 kpcSąd Okręgowy uznał, że zachodzą przesłanki do jego uwzględnienia i zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku (art. 386 § 1 kpcw zw. zart. 397 § 2 kpciart. 13 § 2 kpc).
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawieart. 98 kpcw zw. zart. 108 § 1 kpciart. 391 § 1 kpcw zw. zart. 397 § 2 kpc, a na zasądzoną kwotę składa się należna opłata od zażalenia wynosząca 30 zł (art. 19 ust 3 pkt 2, art. 20 w zw. z art. 71 pkt 3 ustawy z dnia 28.05.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – Dz.U. nr 167 poz. 1398 z późn. zm.).
Nadpłacony wpis w kwocie 61 zł (k. 226) zostanie z urzędu zwrócony przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie na podstawie art. 80 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.