Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 945/12
Data wyroku: 2013-09-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Hawryszko, Zofia Rybicka-Szkibiel, Romana Mrotek
Słowa kluczowe: Renta Socjalna
Podstawa prawna: art. 4 ust. 1 pkt. 1-3 ustawy z 27.06.2013 r.

Sygn. akt III AUa 945/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 września 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jolanta Hawryszko

Sędziowie:

SSA Zofia Rybicka - Szkibiel
SSA Romana Mrotek (spr.)

Protokolant:

St. sekr. sąd. Edyta Rakowska

po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. w Szczecinie
sprawyP. Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o przyznanie renty socjalnej
na skutek apelacji organu rentowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt VI U 232/12

zmienia zaskarżony wyrok w części i przyznaje ubezpieczonejP. Z.prawo do renty socjalnej do dnia(...)

III AUa 945/12

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.decyzją z dnia 4 stycznia 2012 r., odmówiłP. Z.prawa do renty socjalnej, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie treścią orzeczenia komisji lekarskiej ZUS z dnia 23 grudnia 2012 r. stwierdzającego, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy.

W odwołaniu od powyższej decyzjiP. Z.wniosła o przyznanie jej renty socjalnej twierdząc, że komisja lekarska ZUS wZ.nieprawidłowo oceniła jej stan zdrowia, ponieważ w dzieciństwie doznała porażenia mózgowego i przez wiele lat pozostawała pod opieką dziecięcej przychodni neurologicznej. Z tego powodu nie uzyskała wykształcenia, nie ma żadnego wyuczonego zawodu oraz nie potrafi wykonywać czynności życia codziennego jak przygotowanie posiłku czy zrobienie zakupów.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie w całości, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 16 października 2012 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałP. Z.prawo do renty socjalnej poczynając od dnia 1 października 2011 r. na 2 lata.
Sąd pierwszej instancji ustalił, żeP. Z.urodziła się w dniu(...)
W dniu 18 października 2013 r. ubezpieczona złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wG.wniosek o ustalenie prawa do renty socjalnej. Lekarz orzecznik ZUS po przeprowadzeniu badania w dniu 28 listopada 2011 r. uznał, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Po złożeniu przez ubezpieczoną sprzeciwu od powyższego orzeczenia, komisja lekarska ZUS, potwierdziła rozpoznanie lekarza orzecznika ZUS i wydała orzeczenie stwierdzające, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy.
Ubezpieczona ma wykształcenie podstawowe specjalne, podjęła próbę nauki w szkole zawodowej specjalnej, ale nie ukończyła nawet pierwszej klasy, rezygnując z nauki.
Według stanu na dzień wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji u ubezpieczonej rozpoznano zaburzenia emocji i zachowania znacznie nasilone u osoby z upośledzeniem umysłowym stopnia lekkiego w dolnej granicy. Naruszenie sprawności organizmu ubezpieczonej nastąpiło przed 18 rokiem życia. Po tej dacie ubezpieczona jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, z tym, że niezdolność ta jest okresowa na dwa lata.
Po ustaleniu powyższego stanu faktycznego oraz na podstawieart. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej(Dz. U. nr 135, poz. 1268 ze zm.) Sąd Okręgowy uznał odwołanie za uzasadnione.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że bezspornym jest, iż ubezpieczona jest osobą pełnoletnią o naruszonej sprawności organizmu, powstałej przed ukończeniem 18 roku życia. Sporna była jedynie kwestia czy ubezpieczona jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. W tym zakresie Sąd meriti przywołał pojęcie niezdolności do pracy, które zostało zdefiniowane w przepisieart. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a następnie stwierdził, że ubezpieczona jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu przepisuart. 12 ust. 2wymienionej ustawy. Dokonując oceny stanu zdrowia ubezpieczonej, Sąd Okręgowy oparł się na analizie dotyczącej jej dokumentacji medycznej, jak również na podstawie przeprowadzonego przez Sąd dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu psychologii i psychiatrii. Sąd podzielił stanowisko biegłych, że ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy. Bigli dokładnie bowiem zbadali ubezpieczoną i na podstawie badań i dokumentacji medycznej postawili diagnozę, nadto jasno i logicznie uzasadnili swoje stanowisko. Mając na uwadze rozpoznanie stanu psychicznego i umysłowego ubezpieczonej dokonane przez biegłych, również organ rentowy zaakceptował stanowisko, że ubezpieczona jest osobą całkowicie niezdolną do pracy.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd Okręgowy zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wG.z dnia 4 stycznia 2012 roku na podstawie przepisuart. 47714§2 k.p.c.zmienił, przyznając ubezpieczonej prawo do renty socjalnej poczynając od 1 października 2011 r. na 2 lata
Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim w całości nie zgodził się Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który w wywiedzionej apelacji zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zabranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że ubezpieczonej przysługuje prawo do renty socjalnej od 1 października 2011r. poczynając na dwa lata, a nie od 1 października 2011 r. do dnia 3 lutego 2013 r., wskutek pominięcia ustaleń biegłej psychologD. S.w kwestii dotyczącej ustalenia całkowitej niezdolności do pracy ubezpieczonej okresowo na dwa lata, od 4 lutego 2011 r. poczynając.
Wskazując na powyższy zarzut organ rentowy wniósł o zmianę w części dotyczącej określenia okresu na jaki ubezpieczonej przyznane zostało prawo do renty socjalnej, przez wskazanie, że ubezpieczonejP. Z.prawo do renty socjalnej przyznaje się poczynając od dnia 1 października 2011 r. do dnia 3 lutego 2013 r.

Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie fakt spełnienia przezP. Z.przesłanek do przyznania jej prawa do renty socjalnej na okres 2 lat nie był kwestionowany. W szczególności poza sporem pozostawała kwestia stopnia niezdolności ubezpieczonej do pracy oraz że niezdolność ta jest wynikiem naruszenia sprawności organizmu powstałych w okresach wymienionych wart. 4 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 27 czerwca 2003r. o rencie socjalnej(Dz. U. z 2013, poz.982, j.t.), których to okoliczności organ rentowy nie podważał w apelacji.
Słusznie natomiast zwrócił uwagę organ rentowy, że prawo do renty z socjalnej dla ubezpieczonej postało w dniu ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego, tj. w dniu osiągnięcia przez ubezpieczoną pełnoletności, i przy jednoczesnym ustaleniu spełniała warunków wymaganych do nabycia prawa do tego świadczenia, wymienionych w art. 4 ust. 1 ustawy do renty socjalnej, czyli stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu powstałej w okresach wymienionych wart. 4 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej.
Z ustaleń faktycznych w sprawie wynika, że całkowita niezdolność ubezpieczonej do pracy powstała na skutek naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem przez ubezpieczoną osiemnastego roku życia. Jednocześnie całkowita niezdolność do pracy ubezpieczonej - w ocenie opiniujących jej stan zdrowia biegłych - również powstała przed osiągnięciem przez ubezpieczoną pełnoletności (czyli przed(...).). Niezdolność ta jest okresowa, na dwa lata (zob. opinie biegłych k. 10 – 12, 97). Renta socjalna przysługuje wyłącznie osobie, która osiągnęła pełnoletność i która jest całkowicie niezdolna do pracy. W przypadku ubezpieczonej całkowita niezdolność do pracy powstała jeszcze przed osiągnięciem pełnoletności, jest okresowa na 2 lata, a okres tej niezdolności jak wynika z opinii uzupełniającej z dnia 28 maja 2013 r. - biegli liczyli od daty osiągnięcia przez ubezpieczoną osiemnastego roku życia. Tym samym od tej daty powstało sporne świadczenie. Tymczasem Sąd Okręgowy prawo do renty socjalnej przyznał ubezpieczonej od dnia 1 października 2011r. na 2 lata, a zatem de facto jako datę powstania świadczenia przyjął pierwszy dzień miesiąca w którym ubezpieczona złożyła wniosek do organu rentowego o przyznanie renty socjalnej. Data zgłoszenia wniosku przez ubezpieczoną nie miała jednak wpływu na powstanie prawa do renty socjalnej. Złożenie wniosku o rentę zmierzało jedynie do realizacji przysługującego jej prawa, którego ubezpieczona wcześniej nie musiała realizować. W ocenie Sądu Apelacyjnego prawo do emerytury lub renty, w tym renty socjalnej, ustala się na dzień spełnienia warunków powstania prawa do tych świadczeń, bez względu na datę złożenia wniosku do organu rentowego w celu ich realizacji. Konsekwencją tego jest, że dopiero złożenie wniosku o świadczenie zgodnie zart. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 j.t. z późn. zm.) w związku zart. 15 pkt 1 ustawy o rencie socjalnej, powoduje obowiązek wypłaty tego świadczenia. Przyznanie ubezpieczonej prawa do renty socjalnej od dnia 1 października 2011r. spowodowało zaś automatycznie wyrównanie ubezpieczonej świadczenia, chociaż wystąpiła ona o nie później niż nabyła do niego prawo, czego nie przewidują przepisy o ubezpieczeniach społecznych i co jest sprzeczne z literalnym brzemieniem wskazanego wyżej przepisuart. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Reasumując należy więc wskazać, że na skutek uzupełnienia materiału dowodowego i ustalenia, że ubezpieczonej renta socjalna przysługiwała od dnia(...). Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w związku zart. 477(
    14)§ 2 k.p.c., zmienił w części zaskarżony wyrok i przyznał ubezpieczonejP. Z.rentę socjalną do dnia(...).

SSA Zofia Rybicka-Szkibiel SSA Jolanta Hawryszko SSA Romana Mrotek