Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 330/13
Data wyroku: 2013-05-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Krężołek, Sławomir Jamróg, Józef Wąsik
Słowa kluczowe: Nieważność Czynności Prawnej
Podstawa prawna: art. 15 § 1 i 2 k.s.h., 17 § 1 i 2 k.s.h.

Sygn. akt I ACa 330/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 maja 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Józef Wąsik

Sędziowie:

SSA Grzegorz Krężołek

SSA Sławomir Jamróg (spr.)

Protokolant:

st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura

po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa Syndyka masy upadłości(...)1 sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej wZ.
przeciwkoA. Ś. (1)
o stwierdzenie nieważności umowy
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt I C 292/11

1
prostuje oczywistą niedokładność w zaskarżonym orzeczeniu w ten sposób, że w jego komparycji określa jako powoda Syndyka masy upadłości(...)1 sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej wZ.zaś w punkcie I zastępuje określenie „S.(...) Zakład (...)wB.reprezentowany przezA. Ś. (1)” zwrotem: „A. Ś. (1)prowadzącym(...) Zakład (...)wB.”;

2
oddala apelację;

3
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5 400zł (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 330/13

UZASADNIENIE
Syndyk masy upadłości(...)1 Spółka z o.o. w upadłości likwidacyjnej wZ.wystąpił przeciwkoA. Ś. (1)z pozwem o stwierdzenie nieważności umowy pożyczki z dnia 20 sierpnia 2007r. W uzasadnieniu wskazano, żespółka (...)– 1 spółka z o.o. wZ.była spółką zależną od spółki(...)spółka z o.o. wZ.. Jedynym członkiem zarządu spółki(...)spółka z o.o. wZ.był pozwany. Zatem do zawarcia umowy pożyczki potrzebna była uchwała zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia spółki dominującej. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa
    .W uzasadnieniu wskazał, że powód nie posiada interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności umowy. Podniósł też, że była wyrażona zgoda wspólników spółki dominującej na zawarcie umowy.
Wyrokiem z dnia 27 września 2012r. sygn. akt I ACa 330/13 Sąd Okręgowy w Krakowie ustalił , że  umowa pożyczki z dnia 20 sierpnia 2007 r. zawarta pomiędzy(...)7 spółka z o.o. wB.,(...)8 spółka z o.o. wB.,(...)1 spółka z o.o. wB.,(...)11 spółka z o.o. wB.aS.(...) Zakład (...)wB.reprezentowany przezA. Ś. (1)w części dotyczącej(...)1 spółka z o.o. wB.jest nieważna. W pozostałej części Sąd powództwo oddalił znosząc wzajemnie między stronami koszty procesu. Sąd en ustalił następujący stan faktyczny:

(...)1 spółka z o.o. wZ.znajduje się w upadłości obejmującej likwidację majątku. Syndykiem jestM. S.. Od 2005 r. wyłącznym udziałowcem w(...)1 spółka z o.o. wZ.był(...)spółka z o.o. wZ.. W okresie od 4 lipca 2003r. do 28 sierpnia 2008r. jedynym członkiem zarządu(...)spółka z o.o. wZ.byłA. Ś. (2). W dniu 20 sierpnia 2007r.(...)1 spółka z o.o. wZ.zawarła z pozwanymA. Ś. (1)umowę pożyczki. Na podstawie tej umowy pozwany udzieliłspółkom (...)– 1,(...)7,(...)8,(...)11 solidarnie pożyczki. Pieniądze pożyczkodawca miał przekazać na kontospółki (...)-7. Na podstawie tej umowy doszło do zawarcia umowy przeniesienia własności nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...), a należącej dospółki (...)-1, jako zabezpieczenie wierzytelności. Własność nieruchomości miała być ponownie przeniesiona po spłacie pożyczki. W żadnej z umów nie zostało wskazane, aby istniała uchwałaspółki (...) spółka z o.o.wZ.o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy pożyczki. W umowie pożyczki jest błąd ponieważspółka (...)-1 ma siedzibę wZ., a nie wB.. Sąd uznał za bezsporny błąd w umowie pożyczki co do siedzibyspółki (...)-1. Wynika to nie tylko z oświadczenia pozwanego, ale również z porównania i analizy odpisu z KRS-u.
Sąd oddalił wniosek pozwanego dowodowy o przesłuchanie świadkówA. K.,J. D.iI. K.. Sąd uznał, że wniosek został złożony jedynie dla przewłoki postępowania. Mimo, że sprawa toczy się od lutego 2011r. to wniosek został zgłoszony po półtora roku od wszczęcia procesu. Świadkowie mają miejsce zamieszkania w USA, a zatem przesłuchanie ich zajęłoby co najmniej 1 rok. Po drugie sąd uznał, że okoliczności na które zostali powołani nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem świadkowie zostali oni powołani na okoliczność ustalenia iż jako wspólnicy wyrazili zgodę na zawarcie przedmiotowej umowy pożyczki. Istotna dla rozstrzygnięcia jest natomiast okoliczność czy została podjęta uchwała w której spółka wyraziła zgodę poprzez podjęcie uchwały (art.227 ksh). Ponadto Sąd wskazał, żeJ. D.iI. K.nigdy nie byli wspólnikami(...)spółka z o.o. wZ.. Sąd uznał także , że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia powołane przez powoda oświadczenieP. W.z dnia 25 lipca 2011r. , gdyż takie oświadczenie, nie wywołało ono żadnych skutków prawnych. Sąd uznał je za bezskuteczne, albowiem pozwany nie wykazał, abyP. W.był uprawniony do reprezentacjispółek (...)-7,(...)8,(...)11. Sąd sprawdził to w systemie i okazało się, żeP. W.nie jest członkiem zarządu żadnej ze wskazanych spółek. Sąd odwołał się do treściart. 189 k.p.c.i wskazał, że powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy w części dotyczącejspółki (...)-1. Powód jest syndykiem i jednym z jego obowiązków jest ustalenia majątku, ustalenie wierzytelności i zobowiązań. Zatem syndyk musi to ustalić. Nie może tych kwestii pozostawić nierozstrzygniętych. |Pozostali pożyczkobiorcy mogą – po spłacie pożyczki – wystąpić z roszczeniem regresowym. OświadczenieP. W.o zwolnieniuspółki (...)-1 z zobowiązania solidarnego, jest bezskuteczne, albowiem nie jest on uprawniony do reprezentacjispółek (...)-7,(...)8 i(...)11. W samym oświadczeniu brak również informacji, aby notariusz sprawdził czyP. W.może w imieniu tych spółek składać oświadczenie. Powód nie ma interesu w stwierdzeniu nieważności umowy pożyczki w stosunku do pozostałych pożyczkobiorców, jak również w tym zakresie nie ma legitymacji czynnej. Powód jest syndykiem tylkospółki (...)-1. Zatem w części dotyczącej pozostałych pożyczkobiorców pozew należało oddalić. Zdaniem Sądu roszczenie ma uzasadnienie wart. 58 §1 k.c.art. 15 k.s.h.i17 k.s.h.Zawarcie przez spółkę zależną umowy pożyczki z członkiem zarządu spółki dominującej wymaga zgody zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia spółki dominującej. Do wyrażenia zgody i skutków braku zgody stosuje się przepisyart. 17 § 1 i 2. Zgodnie zart. 17 § 1 i 2 kshjeżeli do dokonania czynności prawnej przez spółkę ustawa wymaga uchwały wspólników albo walnego zgromadzenia bądź rady nadzorczej, czynność prawna dokonana bez wymaganej uchwały jest nieważna. Zgoda może być wyrażona przed złożeniem oświadczenia przez spółkę albo po jego złożeniu, nie później jednak niż w terminie dwóch miesięcy od dnia złożenia oświadczenia przez spółkę. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że(...)1 spółka z o.o. wZ.była spółką zależną od(...)spółka z o.o. wZ.. PozwanyA. Ś. (1)(w chwili zawierania umowy pożyczki) był członkiem zarządu(...)spółka z o.o. wZ.. Zgromadzenie wspólników albo walne zgromadzenie spółki dominującej czyli(...)spółka z o.o. wZ., nie wyraziło zgody na zawarcie umowy pożyczki pomiędzy pozwanym, a(...)1 spółka z o.o. wZ.. Oznacza to, że umowa pożyczki jest nieważna. Sąd wskazał , że powód powoływał się również na brak uchwałyspółki (...)-1 co do zgody na zbycie nieruchomości. Ta okoliczność nie miała jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ roszczenie dotyczyło tylko stwierdzenia nieważności umowy pożyczki z dnia 20 sierpnia 2007r., a nie umowy o przeniesieniu własności z dnia 6 września 2007r. Podstawę orzeczenia kosztach procesu stanowiłart. 100 k.p.c.wobec tylko częściowego uwzględnienia powództwa.
Apelację od tego orzeczenia złożył pozwany zarzucając : naruszenie art. 321§1k.p.c. poprzez wydanie przez Sąd wyroku, co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem albowiem Sąd stwierdził nieważność urnowy pożyczki z dnia 20 lipca 2007 r. zawartej pomiędzyspółką (...)-7 Sp. z o.o. wB.,(...)8 Sp. z o.o.. wB.,(...)1 Sp. z o.o.. wZ.,(...)11 Sp. z o.o. wB.aS.(...) Zakład (...)wB., w sytuacji, gdy zgodnie z żądaniem powód dochodził uznania za nieważną urnowy pożyczki z dnia 20 lipca 2007 roku zawartej pomiędzyspółką (...)-7 Sp. z o.o. wB.,(...)8 Sp. z o.o.. wB.,(...)1 Sp. z o.o. wZ.,(...)11 Sp. z o.o.. wB.aA. Ś. (1). Skarżący ponadto zarzucił naruszenieart. 217 § 1 oraz § 3 kodeksu postępowania cywilnegopoprzez oddalenie wniosku dowodowego z uwagi na trudność w jego przeprowadzeniu - z uwagi na miejsce zamieszkania wnioskowanych świadków; naruszenieart. 217 § 1 oraz § 3 k.p.c.poprzez niedopuszczenie przez Sąd dowodu z przesłuchania świadków-(...) Sp. z o.o.z siedzibą wZ., tj.A. K.,J. D.orazI. K., od których wspólnej zgody, wyrażonej w formie uchwały, zależała ważność urnowy pożyczki z dnia 20 sierpnia 2007 roku, której nieważność z powodu braku tej uchwały Sąd stwierdził w zaskarżonym wyroku, co miało istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia, naruszenie przepisuart. 227 k.s.h.poprzez jego błędną interpretację oraz przyjęcie, że uchwały Wspólników w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością dla swojej ważności wymagają zachowania formy pisemnej oraz uznanie, że "zgoda" wspólników wyrażona bez zachowania formy pisemnej, nie może stanowić uchwały w rozumieniu tego przepisu, błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, żeI. K.orazJ. D., nie są wspólnikami spółki(...)Sp. z o.o. co w efekcie mogło spowodować podjęcie przez Sąd decyzji o oddaleniu wniosku dowodowego o ich przesłuchanie jako Wspólników tej spółki, którzy wyrazili zgodę opisaną wart. 15§ 2 k.s.h., w sytuacji gdyJ. D.orazI. K.są wspólnikami spółki(...)Sp. z o.o. z siedzibą wZ., co również miało wpływ na treść zapadłego orzeczenia, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że przy złożenia oświadczenia z dnia 25 lipca 2011 rokuP. W.działał w imieniuspółek (...)-7,(...)8,(...)ll jako ich organ w sytuacji gdy z okazanych dokumentów wynika, że działał on na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez Zarząd poszczególnych spółek obejmujące umocowanie do dokonania zdziałanych czynności, a co w efekcie doprowadziło do uznania przez Sąd tych oświadczeń za bezskuteczne i doprowadziło Sąd do uznania istnienia interesu prawnego Syndyka Masy upadłości. a zatem miało wpływ na treść zapadłego orzeczenia, naruszenie przepisuart. 189 kodeksu postępowania cywilnegopoprzez nieoddalenie żądania powoda pomimo nieistnienia interesu prawnego powoda. Pozwany wniósł o dopuszczenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadkówA. K.,J.D.orazI. K.- wspólników spółki(...)Sp. z o.o. siedziba wZ.- spółki dominującej a to na okoliczność ustalenia, że wspólnicy Ci wyrazili zgodę na udzielenie przez wspólnika - członka Zarząduspółki (...) Sp. z o.o.. oraz(...)1Sp.z o.o. - (...), pożyczki na zasadach określonych w umowie z dnia 20 sierpnia 2007 roku, a zatem, że wyrażona została zgoda Wspólników spółki dominującej na dokonanie czynności określonej wart. 15ust 2 ustawy k.s.h., od której zależy ważność przedmiotowej umowy .
Powód wniósł o oddalenie apelacji i o zasądzenie kosztów.
Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny uznał za własne ustalenia Sądu Okręgowego , z tą zmianą , że ustalił, żeA. K.,J. D.orazI. K.są wspólnikami Spółka(...)Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością co wynika z listy wspólników k-147 . Ta okoliczność w istocie nie była sporna, ponadto jest objęta notoryjnością urzędową wynikająca ze sprawy rozpoznawanej przed tut. Sądem sygn. akt I ACa 169/13 z powództwa wymienionych wspólników spółki(...)Spółki z o.o. wZ.o jej rozwiązanie. Nadto Sąd Apelacyjny ustalił , żespółka (...)-1 miała początkowo siedzibę wB.a obecnie wZ..
/dowód : umowa pożyczki z dnia 20 sierpnia 2007r. k- 23 , oświadczenie z dnia 25 lipca 2011 Rep A Nr 4499/2011 k-117 , /.
Uznano też jako przyznaną okoliczność , żeP. W.został umocowany przezB. S.działającą w charakterze organów spółek z ograniczoną odpowiedzialnością wB.:(...)7 ,(...)8,(...)11 do zwolnieniaSpółki (...)-1 z zobowiązań wynikających z faktu zawarcia umowy pożyczki.
Mimo podzielenia zarzutu co do składu wspólników Spółki(...)Spółki z o.o. wZ.oraz umocowaniaP. W.apelacja nie jest zasadna. Zasadnie syndyk podnosił w odpowiedzi na apelację , że dowód z przesłuchania świadków jest bezprzedmiotowy. Trzeba zauważyć , że wniosek dowodowy k- 113 został zgłoszony na okoliczność , iż wspólnicy wyrażali zgodę na dokonanie czynności i dopiero pośrednio przez ten fakt pozwany próbował wykazać ,że doszło do podjęcia uchwały o jakiej mowa wart. 15 ust. 2 k.s.h.. Pozwany nie twierdził więc , że istniała lub istnieje uchwała organu spółki dominującej. Trzeba odwołać się do treściart. 227 k.s.h.z którego wynika , że uchwały wspólników w spółce z o.o. są podejmowane na zgromadzeniu wspólników. Bez odbycia zaś zgromadzenia wspólników uchwały mogą być powzięte, jeżeli wszyscy wspólnicy wyrażą na piśmie zgodę na postanowienie, które ma być objęte uchwałą, albo wyrażą na piśmie zgodę na głosowanie pisemne. Powód nie twierdził wiec ani , że zgromadzenie zostało zwołane , jak też nie twierdził , że w braku zwołania zgromadzenia dokumenty pisemne zostały sporządzone w sposób określony wart. 227§2 k.s.h.Słusznie też powód podnosił , że takie uchwały powinny zostać wpisane do księgi protokołów jeżeli nie były podjęte na odpowiednio zwołanym zgromadzeniu. Skoro więc wniosek dowodowy nie został zgłoszony na okoliczność podjęcia, przed umową pożyczki lub w terminie określonym wart. 17§2k.s.h., uchwały na zgromadzeniu wspólników lub poprzez pisemne oświadczenia wspólników spółki dominującej to wniosek dowodowy z zeznań świadków na okoliczność , że wyrażali oni zgodę na zaciągnięcie zobowiązania przez spółkę zależną jest nieadekwatny. W konsekwencji braku uchwały właściwego organu spółki dominującej czynność prawna jest nieważna na podstawieart. 15§1 k.s.h.w zw. zart. 17§2 k.s.h.Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest skuteczność oświadczenia z dnia 25 lipca 2011r. Ewentualnie zrzeczenie się roszczeń czy zwolnienie z długów dokonane przez współdłużników solidarnych nie uchyla interesu prawnego w ustaleniu nieważności czynności prawnej już choćby z tej przyczyny, że takiego oświadczenia nie złożył pozwany a to pomiędzy nim jako wierzycielem a stroną powodową istnieje spór co do ważności czynności prawnej. Także ewentualne zwolnienie z długów pomiędzy współdłużnikami nie uchyla niepewności co do ważności czynności prawnej , która mogła być dopiero źródłem przyszłych zobowiązań. Pozwany nie podniósł w apelacji zarzutów odnoszących się do kwestii współuczestnictwa co zwalnia Sąd od rozważań w tej kwestii, tym bardziej wobec ustalenia nieważności czynności prawnej tylko w części tj w odniesieniu do(...)1 Spółki z o.o. wB.(obecnie wZ.). Wydany wyrok odnosił się do czynności umowy pożyczki z dnia 20 sierpnia 2007r. k-23 i to tej czynności niewątpliwie dotyczyło żądanie pozwu. Treść rozstrzygnięcia odnosi się do oznaczeń stron umowy zawartych w treści tej umowy pożyczki. Brak jest podstaw do przyjęcia, że Sąd pierwszej instancji traktowałS.(...) Zakładogrodniczy jako podmiot posiadający zdolność prawną tj jako podmiot odrębny odA. Ś. (1). Takie oznaczenie zawarte w zaskarżonym wyroku stanowiło jedynie nawiązanie do treści umowy pożyczki i nie stanowiło przyjęcia istnieniaZakładu (...)jako podmiotu stosunku cywilnego , stąd nie jest zasadny zarzut apelacji , że sąd orzekł niezgodnie z żądaniem , które dotyczyło umowy zawartej zA. Ś. (1). Dla podkreślenia , że stroną umowy pożyczki był pozwany , który prowadzi specjalistycznyzakład (...)wskazane było jednak sprostowanie tej niedokładności na podstawieart. 350§1i3k.p.c.Na tej podstawie sprostowano także nazwisko pozwanego określając je jakoŚ.. Nie jest też zasadne podnoszone w toku procesu stanowisko , że powód może zrealizować swój interes w inny sposób. Ewentualne uzgodnienie treści księgi wieczystej będzie odnosiło się do treści prawa ujawnionego w księdze wieczystej i podstawy wpisu tego prawa. Rozstrzygnięcie sporu co do czynności zabezpieczenia nie przesądzi sporu co do czynności pożyczki. Rolą syndyka, który objął w zarząd majątek upadłego dłużnika jest ustalenie składu majątku z jego oszacowaniem a na to wpływ ma ocena ważności przedmiotowej czynności prawnej co obok interesu samej strony czynności prawnej wzmacnia legitymację czynną powoda. Apelacja nie jest więc zasadna. O jej oddaleniu Sąd Apelacyjny orzekł na podstawieart. 385 k.p.c.O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 98§1 i 3 k.p.c.oraz § 6 pkt. 7w zw. z§ 12 ust.1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
    (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349 ze zm.).