Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 455/13
Data wyroku: 2013-10-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marta Legeny-Błaszczyk, Ireneusz Grodek, Tomasz Ignaczak
Słowa kluczowe: Nawiązka
Podstawa prawna: art. 290§1 kk w zw. z art. 278§1 kk

Sygn. akt IV Ka 455/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 października 2013 roku.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSO Marta Legeny-Błaszczyk (spr.)
Sędziowie SO Ireneusz Grodek
SO Tomasz Ignaczak

Protokolant Agnieszka Olczyk

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie TrybunalskimV. W.
po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 roku
sprawyD. S.
oskarżonego zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kk
T. P.
oskarżonego zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kk
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Opocznie
z dnia 24 czerwca 2013 roku     sygn. akt II K 352/13

na podstawieart. 437 § 2 kpkiart. 438 pkt 1 i 2 kpkuchyla zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonychD. S.iT. P.i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie.

Sygn. akt: IV Ka 455/13

UZASADNIENIE
D. S.iT. P.zostali oskarżeni o to, że:

Iw dniu 08 lutego 2013r. w miejscowościB., gmB., woj.(...)z terenudziałki leśnej nr (...), działając wspólnie i w porozumieniu dokonali wyrębu dwóch drzew sosny o łącznej masie 0,76 m3, a następnie ich zaboru w celu przywłaszczenia powodując w ten sposób straty w łącznej kwocie 220,40 złotych na szkodęL. C.,tj o czyn zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kk,

II.w dniu 08 lutego 2013r. w miejscowościB., gm.B., woj.(...)z terenudziałki leśnej nr (...), działając wspólnie i w porozumieniu dokonali wyrębu jednego drzewa sosny o masie 0,31 m3, a następnie jego zaboru w celu przywłaszczenia powodując w ten sposób straty w łącznej kwocie 89,90 złotych na szkodęR. G.,J. L.iM. B.,tj o czyn zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kk,

IIIw dniu 08 lutego 2013r. w miejscowościB., gm.B.,woj.(...)z terenudziałki leśnej nr (...), działając wspólnie i w porozumieniu dokonali wyrębu jednego drzewa sosny o masie 0,71 m3 a następnie jego zaboru w celu przywłaszczenia powodując w ten sposób straty w łącznej kwocie 234,30 złotych na szkodęI. C.,tj. o czyn zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kk,

IVw dniu 08 lutego 2013r. w miejscowościB., gm.B., woj.(...)z terenudziałki leśnej nr (...), działając wspólnie i w porozumieniu dokonali wyrębu dwóch drzew sosny o masie 1,52 m3 a następnie ich zaboru w celu przywłaszczenia powodując w ten sposób straty w łącznej kwocie 501,60 złotych na szkodęJ. P. (1),J. B.,M. P. (1),tj o czyn zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kk,

Vw dniu 08 lutego 2013r. w miejscowościB., gm.B., woj.(...)z terenudziałki leśnej nr (...), działając wspólnie i w porozumieniu dokonali wyrębu trzech sztuk drzewa sosny o masie 2,34 m3, a następnie ich zaboru w celu przywłaszczenia powodując w ten sposób straty w łącznej kwocie 772,20 złotych na szkodęJ. S. (1),tj o czyn zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kk,

VIw dniu 08 lutego 2013r. w miejscowościB., gm.B., woj.(...)z terenudziałki leśnej nr (...), działając wspólnie i w porozumieniu dokonali wyrębu siedmiu sztuk drzewa sosny o masie 5,88 m3, a następnie jego zaboru w celu przywłaszczenia powodując w ten sposób straty w łącznej kwocie 1.940,40 złotych na szkodęK. J.,tj o czyn zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kk,

VIIw dniu 08 luty 2013r. w miejscowościB., gm.B., woj.(...)z terenudziałki leśnej nr (...), działając wspólnie i w porozumieniu dokonali wyrębu jednego drzewa sosny o masie 0,71 m3, a następnie jego zaboru w celu przywłaszczenia powodując w ten sposób straty w łącznej kwocie 234,30 złotych na szkodęJ. P. (2),tj o czyn zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kk,

VIIIw dniu 08 lutego 2013r. w miejscowościB., gm.B., woj.(...)z terenudziałki leśnej nr (...), działając wspólnie i w porozumieniu dokonali wyrębu jednego drzewa sosny o masie 0,62 m3, a następnie jego zaboru w celu przywłaszczenia powodując w ten sposób straty w łącznej kwocie 204,60 złotych na szkodęA. G.,M. K.,M. P. (2),B. S. (1),tj o czyn zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kk,

Wraz z aktem oskarżenia prokurator skierował do sądu, na podstawieart. 335 § 1 kpk, wniosek o skazanieD. S.iT. P.bez przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie im, uzgodnionej z nimi w dniu 02 maja 2013 r.,:
za czyn I:
- na podstawieart. 278 § 1 kkkary 4 miesięcy pozbawienia wolności,
- na podstawieart. 33 § 2 kkkary grzywny w wysokości 30 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na kwotę po 10 złotych każda,
- na podstawieart. 290 § 2 kknawiązki w kwocie 440,80 złotych na rzecz pokrzywdzonejL. C.,

za czyn II:
- na podstawieart. 278 § 1 kkkary 4 miesięcy pozbawienia wolności,
- na podstawieart. 33 § 2 kkkary grzywny w wysokości 30 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na kwotę po 10 złotych każda,
- na podstawieart. 290 § 2 kknawiązki w kwocie 179,80 złotych na rzecz pokrzywdzonychR. G.,J. L.iM. B.,

za czyn III:
- na podstawieart. 278 § 1 kkkary 4 miesięcy pozbawienia wolności,
- na podstawieart. 33 § 2 kkkary grzywny w wysokości 30 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na kwotę po 10 złotych każda,
- na podstawieart. 290 § 2 kknawiązki w kwocie 468,60 złotych na rzecz pokrzywdzonejI. C.,

za czyn IV:
- na podstawieart. 278 § 1 kkkary 4 miesięcy pozbawienia wolności,
- na podstawieart. 33 § 2 kkkary grzywny w wysokości 30 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na kwotę po 10 złotych każda,
- na podstawieart. 290 § 2 kknawiązki w kwocie 1003,20 złotych na rzecz pokrzywdzonychJ. P. (1),J. B.,M. P. (1),

za czyn V:
- na podstawieart. 278 § 1 kkkary 4 miesięcy pozbawienia wolności,
- na podstawieart. 33 § 2 kkkary grzywny w wysokości 30 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na kwotę po 10 złotych każda,
- na podstawieart. 290 § 2 kknawiązki w kwocie 1544,40 złotych na rzecz pokrzywdzonejJ. S. (1),

za czyn VI:
- na podstawieart. 278 § 1 kkkary 4 miesięcy pozbawienia wolności,
- na podstawieart. 33 § 2 kkkary grzywny w wysokości 30 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na kwotę po 10 złotych każda,
- na podstawieart. 290 § 2 kknawiązki w kwocie 3880,80 złotych na rzecz pokrzywdzonejK. J.,

za czyn VII:
- na podstawieart. 278 § 1 kkkary 4 miesięcy pozbawienia wolności,
- na podstawieart. 33 § 2 kkkary grzywny w wysokości 30 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na kwotę po 10 złotych każda,
- na podstawieart. 290 § 2 kknawiązki w kwocie 468,60 złotych na rzecz pokrzywdzonejJ. P. (2),

za czyn VIII:
- na podstawieart. 278 § 1 kkkary 4 miesięcy pozbawienia wolności,
- na podstawieart. 33 § 2 kkkary grzywny w wysokości 30 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na kwotę po 10 złotych każda,
- na podstawieart. 290 § 2 kknawiązki w kwocie 409,20 złotych na rzecz pokrzywdzonychA. G.,M. K.,M. P. (2),B. S. (2).

ponadto
- na podstawieart. 85 kk86§ 1 i 2 kkłącznej kary pozbawienia wolności w rozmiarze 8 miesięcy i łącznej kary grzywny w wysokości po 70 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na kwotę po 10 złotych każda.,
- na podstawieart. 69 § 1 i 2 kk,70 § 1 pkt 1 kkwarunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności na okres próby 2 lat.

Sąd Rejonowy w Opoczniena posiedzeniu w dniu 24 czerwca 2013 roku, pod nieobecność prawidłowo powiadomionych o terminie stron, uznał, że wniosek prokuratora złożony w trybieart. 335 § 1 kpkzasługuje na uwzględnienie i bez przeprowadzenia rozprawy wydał wyrok, którym uznał oskarżonychD. S.iT. P.za winnych popełnienia zarzuconych im czynów wyczerpujących dyspozycjęart.290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kki :
- za każdy czyn opisany wpkt. I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII na podstawieart. 278 § 1 kkiart. 33 § 2 kkwymierzył im karę po 4 miesiące pozbawienia wolności i karę grzywny w wysokości po 30 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę po 10 złotych,
- na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkwymierzył łączną karę pozbawienia wolności w rozmiarze po 8 miesięcy i łączną karę grzywny w wysokości po 70 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na kwotę po 10 złotych,
- na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkorazart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie łącznej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby lat 2,
- na podstawieart. 290 § 2 kkorzekł solidarnie od oskarżonych
w odniesieniu do czynu Inawiązkę na rzeczL. C.w kwocie 440, 80 złotych,
w odniesieniu do czynu IInawiązkę na rzeczR. G.,J. L.iM. B.w kwocie 179,80 złotych,
w odniesieniu do czynu IIInawiązkę na rzecz pokrzywdzonejI. C.w kwocie 468,60 złotych,
w odniesieniu do czynu IVnawiązkę na rzecz pokrzywdzonychJ. P. (1),J. B.,M. P. (1)w kwocie 1003,20 złotych,
w odniesieniu do czynu Vnawiązkę na rzecz pokrzywdzonejJ. S. (2)w kwocie 1544,40 złotych,
w odniesieniu do czynu VInawiązkę na rzecz pokrzywdzonejK. J.w kwocie 3880,80 złotych,
w odniesieniu do czynu VIInawiązkę na rzecz pokrzywdzonejJ. P. (2)wkwocie 468,60 złotych,
w odniesieniu do czynu VIII nawiązkę na rzeczpokrzywdzonychA. G.,M. K.,M. P. (2),B. S. (1)w kwocie 409,20 złotych,

- obciążył oskarżonych wydatkami w kwotach po 80 złotych i opłatą sądową na rzecz Skarbu Państwa w kwotach po 320 złotych.

Wyrok ten zaskarżył w całości prokurator.
Apelacja oparta została na wywiedzionym z podstawyart. 438 pkt 1 i 2 kpkzarzucie:
- obrazy przepisu prawa materialnego w postaciart. 290 § 1 kk, poprzez jego niezastosowanie i orzeczenie wobec obu oskarżonych kar na podstawieart. 278 § 1 kkpodczas gdy z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że oskarżeni swoim zachowaniem polegającym na wycięciu i zaborze drzew z terenów działek leśnych wypełnili znamiona czynu zart. 290 § 1 kk.,
- obrazy przepisu prawa materialnego w postaciart. 290 § 2 kk., poprzez jego błędne zastosowanie i orzeczenie od obu oskarżonych na rzecz poszczególnych osób pokrzywdzonych solidarnie nawiązek w wysokości podwójnej wartości przywłaszczonego drzewa, podczas gdy z treściart. 290 kkjednoznacznie wynika, że Sąd w razie skazania za wyrąb lub kradzież drzewa wyrąbanego lub powalonego, orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego w wysokości podwójnej wartości drzewa na podstawieart. 290 § 2 kk., przy czym nawiązkę w podwójnej wysokości wartości drzewa orzeka się od każdego ze sprawców,
- obrazy przepisów prawa procesowego, mającej wpływ na treść zapadłego orzeczenia, a mianowicieart. 335 § 1 kpkw zw. zart. 343 § 6 i 7 kpkpoprzez uwzględnienie wniosków złożonych w trybieart. 335 § 1 kpki orzeczenie wobec oskarżonych nawiązek w rozmiarze niższym niż uzgodniony z oskarżonymi i wskazany w przedmiotowych wnioskach, podczas gdy zgodnie z treściąart. 343 § 6 i 7 kpksąd uwzględniając wniosek o skazanie oskarżonego bez przeprowadzenia rozprawy w trybieart. 335 § kpkzobowiązany jest do wymierzenia kary i środków karnych w sposób określony we wniosku, zaś w przypadku jego nieuwzględnienia rozpoznać sprawę na zasadach ogólnych,
- obrazy przepisów prawa procesowego w postaciart. 343 § 4 kpkiart. 394 § 1 i 2 kpkpoprzez brak uznania za ujawnione na posiedzeniu w dniu 24 czerwca 2013 roku danych dotyczących osób oskarżonych oraz protokołów i dokumentów podlegających odczytaniu na rozprawie
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 08 października 2013r. prokurator poparł skargę apelacyjną wniesioną przez Prokuratora Rejonowego w Opocznie i wnioski w niej zawarte, za wyjątkiem zarzutu wskazanego w skardze apelacyjnej jako pierwszego, a dotyczącego obrazy przepisuart. 290 § 1 kk.

Sąd Okręgowy zważył co następuje.

Apelacja okazała się być zasadna a sformułowany w niej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie zasługiwał na uwzględnienie.
Podniesiony zarzut naruszeniaart. 290 § 2 kk.  w realiach przedmiotowej sprawy, jawi się jako trafny zaś argumentacja przytoczona przez oskarżyciela publicznego na jego poparcie, podlega akceptacji..
D. S.iT. P.zostali skazani w trybieart. 335 kpk– za wyrąb, a następnie za zabór w celu przywłaszczenia drzewa leśnego. We wniosku inicjującym rozpoznanie sprawy w tym trybie prokurator oprócz wymierzenia im kary pozbawienia wolności i grzywny postulował orzeczenie wobec oskarżonych nawiązek odpowiednio doart. 290 § 2 kk.- w wysokości odpowiadającej podwójnej wartości drzewa, które było przedmiotem zaboru. Przytoczone sformułowanie ustawowe oznacza jednak, że nawiązkę w podwójnej wysokości wartości drzewa orzeka się wobec każdego ze współsprawców ( por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 1996r., I KZP 28/96 OSNKW 1997 z.1-2 poz 3, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2007 r. IV KK 319/07 OSNwSK 2007/1/2297, LEX 476305). Każdy więc ze sprawców obowiązany jest do uiszczenia nawiązki samodzielnie i w całości. Zapłacenie nawiązki przez jednego ze sprawców nie zwalania pozostałych od jej zapłacenia.
W zaskarżonym wyroku Sąd Rejonowy orzekł wobec oskarżonych solidarnie nawiązki na rzecz pokrzywdzonych. W świetle powyższego trzeba zatem zgodzić się z twierdzeniem apelacji, że zaskarżony wyrok został wydany z rażącą obrazą prawa materialnego, albowiem orzeczenie nawiązek na zasadzie solidarności nie pozostaje w zgodzie zart. 290 § 2 kk
Nadto, jak zasadnie podnosi skarżący, wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie wydany został z naruszeniem przepisówart. 335 § 1 kpkw zw. zart. 343 § 7 kpk. Sąd orzekając o nawiązkach na rzecz pokrzywdzonych postąpił w sposób nieodpowiadający przyjętym uzgodnieniom i treści zaakceptowanego przez siebie uprzednio wniosku, w rezultacie kształtując je w niższym rozmiarze.
Wyrok wydany w trybieart. 335 kpknie może zawierać innych rozstrzygnięć niż te, które uzgodnione zostały z oskarżonym i zawarte zostały we wniosku o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy zawartym w akcie oskarżenia. Jednocześnie w sytuacji zmiany ustalenia poczynionego w trybieart. 335 § 1 kpkw zakresie wymiaru kary i środka karnego sąd winien, uznając na podstawieart. 343 § 7 kpk, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku, skierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych, bądź poddać tę kwestię pod rozwagę stron.
Zmiana treści wniosku dokonana samodzielnie przez sąd stanowi wszak zmianę warunków porozumienia zawartego pomiędzy prokuratorem a oskarżonym. Każda modyfikacja treści wniosku wymaga zatem zgody stron, a bez uzyskania ich akceptacji odnośnie dokonanych zmian, wniosek nie może stanowić podstawy wydania wyroku na podstawieart. 343 § 6 kpk. Niedopuszczalne zatem jest przychylenie się przez sąd do wniosku, a następnie odmienne orzeczenie bez wcześniejszej inicjatywy w sprawie jego korekty.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy dostrzec należy, iż Sąd Rejonowy samodzielnie, bez zgody uprawnionych stron dokonał zmiany warunków zawartego porozumienia, przy czym zmiany tej dokonał w kierunku nieprawidłowym bowiem wbrew regułom przewidzianym wart. 290 § 2 kpk. Uwadze tego sądu uszedł fakt, że skoro wyraził zgodę na wydanie wyroku skazującego na zasadach określonych wart. 335 kpk, powinien orzekać zgodnie z postulatami zawartymi we wniosku o skazanie bez rozprawy. Występując zaś z jakąkolwiek inicjatywą dokonania modyfikacji wniosku, nie tylko nie mógł tego wniosku uwzględnić, lecz wręcz zobligowany był, stosownie doart. 343 § 7 kpk, skierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych.
Nie ulega wątpliwości, że wskazane naruszenie miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Orzeczenie przez Sąd Rejonowy nawiązek w wymiarze niższym niż uzgodniony a do tego rażąco nieodpowiednim, bo niezgodnym z prawem karnym materialnym, spowodowało że zapadłe orzeczenie ocenić należało jako rażąco niesprawiedliwe.
Za trafny również uznać należy zarzut apelującego dotyczący obrazy przez sąd orzekający przepisów procesowych w postaciart. 343 § 4 kpkiart. 394 § 1 i 2 kpk. Zgodnie zart. 394 § 1 i § 2 kpk, mającym odpowiednie zastosowanie na posiedzeniu w przedmiocie wniosku zart.335 kpk, dane dotyczące osoby oskarżonego oraz wyniki wywiadu środowiskowego uznaje się za ujawnione bez odczytywania, należy je jednak odczytać na żądanie oskarżonego lub obrońcy. Protokoły i dokumenty podlegające odczytaniu można uznać bez ich odczytania za ujawnione w całości lub w części. Należy jednak je odczytać, jeżeli którakolwiek ze stron o to wnosi.
W tym miejscu należy wskazać, że rozważany przepis umożliwia skrócenie posiedzenia poprzez uznanie za ujawnione bez odczytania protokołów i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a tym samym wprowadzenie ich do materiału dowodowego. Z protokołu posiedzenia z dnia 24 czerwca 2013r., nie wynika, aby ujawniono i zaliczono w poczet dowodów materiały, na które Sąd Rejonowy powoływał się w uzasadnieniu. Sąd ten nie może opierać swego orzeczenia na okolicznościach nie ujawnionych na posiedzeniu, ponieważ tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku posiedzenia może być podstawą wyroku. Oznacza to, że sąd pierwszej instancji ferując wyrok nie może opierać się na tym, co nie zostało ujawnione na posiedzeniu, jak również to, że wyroku nie wolno wydawać na podstawie części ujawnionego materiału dowodowego, a musi on być wynikiem analizy całokształtu ujawnionych okoliczności. Dopiero bowiem wszechstronna ocena wszystkich dowodów i wynikających z nich okoliczności może prowadzić do wykrycia prawdy i poczynienia prawidłowych ustaleń w tym zakresie.
Z powyższych względów należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie, w toku którego sąd ten winien mieć na uwadze wszystkie kwestie podniesione w niniejszym uzasadnieniu.