Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 696/13
Data wyroku: 2013-07-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: do SO Monika Obrębska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt:III U 696/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 09 lipca 2013 r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. do SO Monika Obrębska

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Małgorzata Bednarek

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lipca 2013 r. wO.
sprawy z odwołaniaW. Ż.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.
owyrównanie emerytury
na skutek odwołaniaW. Ż.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.
z dnia20.03.2013r.znak(...)

orzeka:

1
zmienia zaskarżoną decyzję i decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.z dnia 12.01.2012r. w części w jakiej decyzja ta zawiesza wypłatę emerytury za okres od dnia 01.10.2011r. do 31.03.2012r. i stwierdza, żeW. Ż.ma prawo do wypłaty emerytury od dnia 01.10.2011r. do 31.03.2012r.;

2
wniosek o wypłatę odsetek przekazuje do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.;

3
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.na rzeczW. Ż.kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

/-/Na oryginale właściwy podpis
Na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 08.04.2014r., sygn. akt III AUa 1559/13

I
umorzyć postępowanie apelacyjne;

II
zasądzić od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.na rzeczW. Ż.kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.

/-/Na oryginale właściwe podpisy

UZASADNIENIE
W. Ż.wniósł odwołanie od decyzji(...) OddziałwP.z dnia 20.03.2013r., którą to decyzją ZUS odmówił uchylenia decyzji ZUS z dnia 12.01.2012r., w części w jakiej decyzja ta zawiesza prawo do emerytury za okres od 1.10.2011r. do 31.03.2012r. Odwołujący podniósł, że wstrzymanie wypłaty emerytury jest niezgodne zKonstytucjąi orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
Decyzją z dnia 09.03.2011r. wnioskodawca nabył prawo do emerytury począwszy od 01.12.2010r. Na dzień przyznania emerytury wnioskodawca pozostawał w zatrudnieniu.
W związku ze zmianą przepisów, ZUS decyzją z dnia 12.01.2012r., wstrzymał wypłatę emerytury, ponieważ wnioskodawca kontynuował zatrudnienie. W decyzji tejW. Ż.został poinformowany o konieczności zwrotu pobranej emerytury za okres od 01.10.2011r. do 31.01.2012r. Ubezpieczony zgodnie ze zobowiązaniem dokonał zwrotu żądanych świadczeń (vide k. 44 a.r.).
Decyzją z dnia 22.05.2012r. ZUS wznowiłW. Ż.wypłatę świadczenia od 01.04.2012r. w związku z rozwiązaniem stosunku pracy.
Powołując się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13.11.2012r.W. Ż.złożył w dniu 26.11.2012r. wniosek o wznowienie wypłaty zawieszonych decyzją z 12.01.2012r. świadczeń emerytalnych za okres od 01.10.2011r. wraz z odsetkami. Decyzją z dnia 31.12.2012r. ZUS zawiadomił odwołującego o wszczęciu postępowania w sprawie zawieszonej emerytury, a następnie decyzją z 20.03.2013r. odmówił uchylenia decyzji z 12.01.2012r. w części, w jakiej decyzja ta dotyczy zawieszenia prawa do emerytury za okres od dnia 01.10.2011r. do dnia 31.03.2012r.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne i zostało przez Sąd uwzględnione.
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt K 2/12 orzekł, iżart.28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 103a ustawy o emeryturach i rentachz FUS, dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Treść sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego mogłaby nasuwać wniosek, że dotyczy wszystkich osób, które uzyskały prawo do emerytury przed dniem 01.01.2011r. Jednakże z uzasadnienia tego wyroku w sposób jednoznaczny wynika, że Trybunał Konstytucyjny uznał, że art.103a w/w ustawy jest niekonstytucyjny w stosunku do osób, które uzyskały prawo do emerytury w przedziale czasowym od dnia 08.01.2009r. do dnia 31.12.2010r.Do grona tych osób należy odwołujący.
Trybunał Konstytucyjny wywodził bowiem, że osoby, które uzyskały prawo do emerytury w powołanym powyżej okresie, podejmowały decyzję o przejściu na emeryturę w stanie prawnym, który nie nakazywał rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, aby emerytura mogła być wypłacana. Wobec powyższego działając w zaufaniu do państwa i stanowionego przez nie prawa, ubezpieczeni ci podjęli decyzję co do przejścia na emeryturę. Trybunał Konstytucyjny argumentował, że gdyby wiedzieli oni, że nastąpi zmiana stanu prawnego, uzależniająca realizację prawa do świadczenia emerytalnego od uprzedniego rozwiązania stosunku pracy, ich decyzja mogła być inna, bo z perspektywy dokonanej nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach z FUS i objęcia nią także tych osób, okazała się dla nich niekorzystna.
Powołując się na treść wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego,W. Ż.złożył w dniu 26.11.2012r. wniosek o wznowienie wypłaty zawieszonych świadczeń emerytalnych. Decyzją z 20.03.2013r. ZUS odmówił uchylenia decyzji z 12.01.2012r. w części, w jakiej decyzja ta dotyczy zawieszenia prawa do emerytury za okres od dnia 01.10.2011r. do dnia 31.03.2012r.
Bezspornym było w przedmiotowej sprawie, że odwołujący nabył prawo do emerytury bez konieczności rozwiązywania stosunku pracy. Poza sporem pozostawało też, że wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zawieszenia wypłaty świadczeń złożył w ustawowym, określonym wart. 145a § 2 kpaterminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Kwestią sporną pomiędzy stronami pozostawało jedynie określenie skutków prawnych pod względem czasowym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13.11.2012r.
Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że przedmiotowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wywołuje skutek ex tunc tj. ma skutek wsteczny, czyli usuwa zakwestionowaną normę prawną od chwili jej wejścia w życie. Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyraźnie przeważa pogląd o skuteczności ex tunc wyroków Trybunału Konstytucyjnego. W postanowieniu z 09.08.2012r., wydanym w sprawie V CSK 402/11, LEX 1226776 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w odniesieniu do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, wchodzących w życie z dniem ogłoszenia, wypracowano generalnie jednolite stanowisko, zgodnie z którym skutki takich orzeczeń rozciągają się co do zasady wstecz, do chwili wydania tego aktu lub do chwili wejścia w życieKonstytucji, jeżeli niekonstytucyjny akt prawny wydany został przed datą (videnp. uchwała Sądu Najwyższego z 03.07.2003r. , III CZP 45/03, OSNC 2004, nr 9, poz. 136, wyrok Sądu Najwyższego z 18.04.2002r., III RN 4/01, OSNP 2003, nr 2, poz. 25). Wsteczne działanie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego obejmować może również okres sprzed wejścia w życie wKonstytucji, jednak tylko wówczas, gdy przepisy uznane za niekonstytucyjne naruszały także zasady konstytucyjne obowiązujące w chwili jego wydania (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 09.10.2003r., I CK 150/02, OSNC 2004, nr 7-8, poz. 132).
Mając na uwadze powyższe przeważające stanowisko judykatury, Sąd Okręgowy rozpoznający przedmiotową sprawę uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13.11.2012r., wydany w sprawie o sygn. akt K 2/12, który wszedł w życie z dniem jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw z 22.11.2012r., wywołuje skutki czasowe ex tunc.
Wskazać też należy, że za takim rozumieniem określenia skutków prawnych, pod względem czasowym, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13.11.2012r., przemawia również sens instytucji wznowienia postępowania ( w tym wznowienia postępowania administracyjnego). Przyjęcie odmiennego stanowiska przekreśliłoby bowiem sens instytucji wznowienia postępowania, którego celem jest przecież wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem, w sytuacji gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zawiera wiążące stwierdzenie, że akt normatywny pozostaje w sprzeczności zKonstytucją. Jeżeli bowiem podstawę wznowienia stanowi oparcie rozstrzygnięcia na akcie normatywnym uznanym następnie za niezgodny zKonstytucją, rozpatrywanie sprawy powoduje konieczność uwzględnienia innego stanu prawnego w takim zakresie, w jakim wpływa on na orzeczenie wydane w tym postępowaniu.
Na marginesie powyższych rozważań podnieść należy, że na gruncie utraty mocy art. 28 cyt. wyżej ustawy, zostały wydane orzeczenia jednoznacznie przyjmujące skutek retroaktywny wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a co za tym idzie uzasadniający wypłatę wstrzymanych świadczeń z dniem 01.10.2011r., czyli także za okres sprzed utraty mocy przez niekonstytucyjny przepis art. 28 powołanej wyżej ustawy (vide np. wyrok Sądu Najwyższego z 07.03.2013r., sygn. akt I UK 519/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku sygn. akt III AUa 408/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 21.02.2013r. , sygn. akt III Aua 41/13).
Biorąc pod uwagę wszystkie podniesione wyżej argumenty , Sąd w oparciu oart.47714§2kpczmienił  zaskarżoną decyzję i decyzję z dnia 12.01.2012r., w części w jakiej decyzja ta zawiesza wypłatę emerytury za okres od dnia 01.10.2011r. do dnia 31.03.2012r. i stwierdził, żeW. Ż.ma prawo do wypłaty emerytury za okres od dnia 01.10.2011r. do 31.03.2012r.
Wniosek o wypłatę odsetek Sąd na mocyart. 47710§2kpcprzekazał do rozpoznania organowi rentowemu. Zgodnie z tym przepisem, jeśli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nie rozpoznane przez organ rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie. Decyzja, będąca przedmiotem odwołania w przedmiotowej sprawie, pomimo żądania wnioskodawcy, nie zawierała rozstrzygnięcia o odsetkach jako należności ubocznej i odniosła się jedynie do należności głównej. Z tych względów orzeczono jak w pkt. 2 wyroku.
O kosztach zastępstwa prawnego Sąd orzekł w oparciu oart. 98 § 1 i 3 kpcw zw.§ 12 ust.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.