Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1342/13
Data wyroku: 2013-12-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Górzanowska, Wojciech Kościołek, Paweł Rygiel
Słowa kluczowe: Eksmisja
Podstawa prawna: art. 58 § 2 k.r.o.

Sygn. akt I ACa 1342/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 grudnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Wojciech Kościołek (spr.)

Sędziowie:

SSA Barbara Górzanowska
SSA Paweł Rygiel

Protokolant:

sekretarz sądowy Katarzyna Rogowska

po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaS. P.
przeciwkoK. P.
o rozwód
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt I C 1864/12

I
zmienia punkt 4 zaskarżonego wyroku w ten sposób, że orzeka eksmisję pozwanegoK. P.zlokalu mieszkalnego nr (...)położonego przyul. (...)wS.,

II
zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I A Ca 1342/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem wydanym w sprawie o rozwiązanie małżeństwa stron przez rozwód z winy pozwanego Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił żądanie powódkiS. P.o eksmisje pozwanegoK. P.z lokalu mieszkalnego wspólnie zajmowanego przez strony.
W motywach orzeczenia wskazał Sąd okręgowy na następujące fakty;
Wyrokiem z 13 kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy w Starachowicach w sprawie II K 181/12 skazał pozwanego za to, że w okresie od miesiąca grudnia 2010 r. bliżej nieustalonej daty, do dnia 22 grudnia 2011 r. znęcał się psychicznie i fizycznie nad żonąS. P.w ten sposób, że wyzywał ją słowami uznanymi powszechnie za obelżywe oraz groził jej wielokrotnie zabójstwem i podpaleniem mieszkania, które to groźby wzbudziły w zagrożonej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, a w dniu 22 grudnia 2011 r. zranił ją ostrzem powodując obrażenia ciała i naruszenie czynności narządów ciała trwające nie dłużej niż 7 dni. Za te czyny wymierzono pozwanemu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono. Jednocześnie nałożono na pozwanego obowiązek powstrzymywania się w okresie próby od nadużywania alkoholu. Sąd Rejonowy w Starachowicach po zapoznaniu się z informacją przekazaną przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Starachowicach wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie ograniczenia władzy rodzicielskiejK. P.nad małoletnimi dziećmiM.,W.iP. P.. Na mocy postanowienia z dnia 26 czerwca 2012 roku wydanego w sprawie III Nsm 112/12 Sąd ograniczył władzę rodzicielskąK. P.wobec jego dzieci poprzez ustanowienie nadzoru kuratora sądowego. Ponadto ustalił Sąd Okręgowy, ze w sierpniu 2012 r.K. P.zawiesił działalność gospodarczą jako nierentowną, po czym nie podjął innych form zarobkowania. Od tego czasu ciężar utrzymania mieszkania, w którym zamieszkują strony, spoczywa na powódce. Od września 2012 r. pozwany nie reguluje alimentów ustalonych ugodą sądową z dnia 7 marca 2012 r. Powódka otrzymuje je za pośrednictwem systemu pomocy społecznej. W okresie jesiennym 2012 r.K. P.przebywał przez okres 1 miesiąca w szpitalu, ponieważ miał problemy z płucami. W nocy z 15 na 16 lutego 2013 r. pozwany wszedł do pokoju, w którym spała żona i zaczął jej ubliżać. Między małżonkami doszło do szamotaniny. W miejscu zamieszkania stron interweniowali funkcjonariusze policji wezwani przez powódkę. Po zdarzeniu z lutego 2013 roku powódka złożyła ponownie zawiadomienie o popełnieniu przez męża przestępstwa znęcania się nad nią. Wszczęte postępowanie przygotowawcze zakończyło się sporządzeniem przeciwko pozwanemu aktu oskarżenia. Pozwany został oskarżony o to, że w okresie od 23 grudnia 2011 r. do 16 lutego 2013 r. znęcał się fizycznie i psychicznie nas swoją żonąS. P.w ten sposób, że wszczynał awantury, podczas których ubliżał jej słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, ciągle ją niepokoił, szarpał i popychał, a w dniu 16 lutego 2013 r. działając pod wpływem alkoholu wszczął awanturę w trakcie której ściskał jej twarz, usta oraz prawe ramię rękami w wyniku czego doznała ogólnego potłuczenia ciała, zwłaszcza twarzy i kończyn górnych, powodując tym samym obrażenia ciała i naruszenie czynności narządów ciała trwające nie dłużej niż siedem dni, to jest o przestępstwo zart. 207 §1 kkiart. 157 §2 kkw zw. zart. 11 §2 kk.
W ocenie Sądu Okręgowego - orzeczenie eksmisji ma charakter wyjątkowy, oznacza to, że muszą zachodzić zawinione przez małżonka zachowania, które są szczególnie naganne, uniemożliwiające wspólne zamieszkiwanie. Pozwany od czasu pobytu w szpitalu w ubiegłym roku przestał nadużywać alkoholu, co przyznała powódka. Z zeznań stron wynika, że ostatnia szarpanina między nimi miała miejsce w dniu 16 lutego br.
Zdaniem Sądu Okręgowego poza sporem było, że pozwany nie przejawiał agresji wobec wspólnych dzieci. Z kolei z zeznań stron wynika, że komunikują się ze sobą tylko razie niezbędnej potrzeby, przede wszystkim zaś w kwestiach dotyczących dzieci. Natomiast z zeznań powódki wynika, że po powrocie z pracy do domu sprząta w mieszkaniu, pierze, przygotowuje obiad dla dzieci i pozwany nie przeszkadza jej w wykonywaniu tych czynności.S. P.podała, że pozwany nadal wszczyna awantury, przy czym inicjuje je gdy ona wychodzi spotkać się ze znajomymi lub rodziną. W ocenie Sądu I instancji zachowania pozwanego nie są na tyle gwałtowne, żeby można mówić o tym, iż zagrażają bezpieczeństwu powódki. Pozwany nie zagraża również bezpieczeństwu dzieci.K. P.uczestniczy w życiu dzieci, odrabia z nimi lekcje. Młodszy syn nadal chce spać z ojcem. Dlatego Sąd oddalił wniosek o eksmisję pozwanego.
Apelacje od wyroku w części dotyczącej oddalenia jej żądania eksmisji pozwanego złożyła powódka.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wyciągnięciu wadliwych wniosków w zakresie oceny zachowania pozwanego wspólnie zamieszkującego z powódką i stosującego przemoc psychiczną i fizyczną stwierdzona prawomocnymi wyrokami wydanymi w sprawach karnych przeciwko pozwanemu.
Na tej podstawie domagała się zmiany zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienia żądania eksmisji pozwanego z lokalu mieszkalnego stron, za przyznaniem kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny ustalił;
Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Starachowicach z 10 lipca 2013r. wydanym do sygn. akt II K. 373/13 pozwany został skazany za to, że w okresie od 23 grudnia 2011 r. do16 lutego 2013r. znęcał się psychicznie i fizycznie nad powódką w ten sposób, że wszczynał awantury podczas których ubliżał jej słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, a 16 lutego 2013r. działając pod wpływem alkoholu wszczął awanturę w trakcie której naruszył jej nietykalność cielesną w sposób dokładnie opisany wyrokiem.
(dowód : odpis opisanego wyroku skazującego pozwanego k. 102 akt)
Sąd Apelacyjny zważył;

apelacja zasługuje na uwzględnienie.

Dwa wyroki skazujące pozwanego za przestępstwa znęcania się nad powódką, które objęły okres od grudnia 2010 do lutego 2013r., a więc czas w którym postępować zaczął rozkład pożycia małżeńskiego stron, a którego przyczyną była postawa pozwanego wobec powódki mają charakter wiążący dla sądu rozstrzygającego, w sprawie rozwodowej, żądanie powódki eksmisji pozwanego z lokalu mieszkalnego zajmowanego przez strony(art. 11 k.p.c.). Wobec czego ustalone i przedstawione wyżej fakty charakteryzujące postępowanie pozwanego muszą być przyjęte za podstawę stosowania prawa materialnego. Nie ulega zaś wątpliwości, że zachowanie jednego z małżonków nacechowane agresją, wyrażającą się w naruszeniu nietykalności cielesnej (szarpanie w tym za włosy i ściskanie ciała wywołującego jego potłuczenie) i zniewagach drugiego, a także upijanie się stanowią ciężkie naruszenie obowiązków małżeńskich wymienionych przykładowo wart. 23 kro. Uzasadniają przeto ujemną ocenę i kwalifikują w kategoriach winy rozkładu pożycia (art. 57 § 1 kro), a nadto stanowią podstawę dla uznania, że dalsze wspólne zamieszkiwanie stron zagraża dobrom osobistym powódki.
W konsekwencji podzielić należy zarzut apelacji, że rozstrzygając żądanie powódki Sąd I instancji dowolnie ustalił charakter zachowania pozwanego i w konsekwencji naruszyłart. 58 § 2 kro. Należy wskazać, że przepis ten odnosi się do wszystkich postaci korzystania z lokalu i nie uzależnia orzeczenia eksmisji od tytułu do jego zajmowania, lecz od przesłanek wymienionych wart. 58 § 2 kro(por. uchwałę całej Izby Cywilnej SN z 13 stycznia 1978 r. III CZP 30/77 OSNC 1978/3/39). Ponieważ skarżąca podważyła fakty przyjęte za podstawę wyroku o prawidłowości orzeczenia o eksmisji, decyduje wykładnia znajdujących się w nim przesłanek, zwłaszcza "rażąco nagannego postępowania" i "uniemożliwienia wspólnego zamieszkania".
O rażącej naganności przesądza rodzaj naruszeń i charakter dóbr, w które godzi postępowanie pozwanego. Z treści orzeczeń skazujących pozwanego za czyny popełnione wobec powódki wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że naganne zachowania pozwanego nie posiadały charakteru jednostkowego, a ich skala wyczerpywała znamiona przestępstw (co wyklucza tezę Sądu I instancji o niegwałtownym charakterze zachowań pozwanego wobec powódki).
Natomiast uniemożliwienie wspólnego zamieszkania oprócz powyższych przesłanek przesądza dodatkowo zła prognoza wyprowadzona z nieskuteczności dotychczas stosowanych środków perswazyjnych i represyjnych. Taka negatywna prognoza wynika z faktu ustalonego długiego okresu, w jakim dochodziło do popełnienia przestępstw przez pozwanego i z faktu, że pierwsze z orzeczeń skazujących nie zmieniło radykalnie postawy pozwanego wobec powódki, czego efektem był drugi wyrok skazujący go za podobne przestępstwo przeciwko powódce.
W tym kontekście teza Sądu I instancji, ze zachowania pozwanego nie są na tyle gwałtowne, by zagrażały bezpieczeństwu powódki nie znajduje oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym.
W konsekwencji obydwie przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Ponieważ przepisart. 58 § 2 krowyraża zasadę prymatu dóbr osobistych, którym w razie zagrożenia muszą ustąpić dobra majątkowe, dlatego po ustaleniu, że pozwany ponosi odpowiedzialność za swoje uporczywie naganne postępowanie, dopuszczalne było orzeczenie eksmisji małżonka, mimo że przysługują mu równe z powódką prawa do lokalu.
Mając na uwadze powyższe orzekł Sąd Apelacyjny jak w wyroku na podstawie wskazanych przepisów, a nadtoart.386 § 1 k.p.c.z konsekwencjami w postaci rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego na zasadzieart.98 k.p.c., przy uwzględnieniu minimalnej stawki wynagrodzenia, należnego profesjonalnemu pełnomocnikowi procesowemu powódki.