Sąd Okręgowy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1090/08
Data wyroku: 2013-04-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Fronczyk

Sygn. akt I C 1090/08

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 kwietnia 2013 roku

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Alicja Fronczyk
Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Bondel
po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 roku w Warszawie na rozprawie
sprawy z powództwaE. K.,H. W. (1),M. W. (1),G. O.,M. W. (2),W. D.,G. W.,W. W. (1),Z.W.iM. L.
przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę(...)
o zapłatę

I
oddala powództwo;

II
nie obciąża powodówE. K.,H. W. (1),M. W. (1),G. O.,M. W. (2),W. D.,G. W.,W. W. (1),Z.W.iM. L.kosztami procesu.

Sygn. akt I C 1090/08

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 21 listopada 2008 roku powodowie:E. K.,H. W. (1),M. W. (1),G. O.,M. W. (2),W. D.,K. W.(który zmarł w toku procesu, a jego następcami są powodowieG. W.,Z. W.iW. W. (1)),M. L.skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prezydenta MiastaW., wnieśli o zasądzenie na ich rzecz odszkodowania w łącznej kwocie 7 229 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, dla każdego z powodów w stosunku do przypadających im udziałów spadkowych, tj. po 2/24 dlaE. K.,H. W. (1)iM. W. (1), po 3/24 dlaG. O.,M. W. (2),K. W.iM. L.oraz po 6/24 dlaW. D.oraz o orzeczenie o kosztach postępowania (k. 4-10).
W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, że są następcami prawnymiP.iH. W. (2), którym orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej wW.z dnia 11 listopada 1957 roku, odmówiono prawa własności czasowej do nieruchomości zapisanej w tabeli likwidacyjnej byłej wsiC.pod nr(...), a wchodzącej obecnie w składdziałek ewidencyjnych o nr (...)z obrębu(...). Powyższe orzeczenie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2005 roku zostało uznane za wydane z naruszeniem prawa w stosunku dodziałek o nr (...), jednak z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji w tej części. W zakresie zaśdziałki nr (...)- z uwagi na właściwość –sprawę przekazało do rozpatrzenia Ministrowi Infrastruktury. Z tego względu powodowie domagali się zasądzenia odszkodowania od pozwanego za odebraną orzeczeniem z dnia 11 listopada 1957 roku nieruchomość (k. 4-10).
W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa – PrezydentW.wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz Skarbu Państwa kosztów postępowania, w tym koszt zastępstwa procesowego, według norm przepisanych (k. 76-82).
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie pozwany Skarb Państwa wskazał, że strona powodowa nie wykazała, aby wskutek wadliwej decyzji Prezydium Rady Narodowej poniosła szkodę, gdyż pomiędzy orzeczeniem administracyjnym a niewejściem do majątku powodów prawa użytkowania wieczystego (dawniej własności czasowej) nieruchomości opisanej w tabeli likwidacyjnej byłej wsiC.nr(...)brak jest normalnego związku przyczynowego w myślart. 361 § 1 k.c.Ponadto wskazał, że przedmiotowa nieruchomość i tak zostałaby wywłaszczona na cele publiczne i w konsekwencji nie weszłaby do majątku powodów. Podniósł również, że poprzednikom prawnym powodów przyznano już odszkodowanie w wysokości ustalonej na mocy decyzji z dnia 28 września 1973 r. za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości (k. 76-82).
W odpowiedzi na pismo pozwanego, powodowie wskazali, że zarzuty sformułowane przez Skarb Państwa są bezzasadne. Powodowie wskazali, że odszkodowanie wypłacone poprzednikom prawnym powodów w dniu 28 września 1973 r. nie obejmowało działek będących przedmiotem niniejszego pozwu (k. 111-114).
W piśmie procesowym z dnia 25 lutego 2010 roku pozwany Skarb Państwa -Wojewoda(...)podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powodów. Pozwany wskazał, że zgodnie z treściąart. 4421§ 1 k.c.roszczenie o naprawienie szkody czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem trzech lat, bieg terminu przedawnienia rozpoczął się z wydaniem decyzji przez SKO w dniu 15 września 2005 roku (k. 168-177).
W piśmie procesowym z dnia 22 czerwca 2011 roku pozwany Skarb Państwa - Wojewoda(...)podniósł dodatkowo zarzut braku legitymacji czynnej procesowej po stronie powodów, gdyż w skład spadku poP.iH. W. (2)wchodziło gospodarstwo rolne, którego dziedziczenie podlegało szczególnym przepisom, zaś fakt jego dziedziczenia winien zostać wskazany w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku (k. 202-206).
Postanowieniem z dnia 23 listopada 2011 roku Sąd wpkt 1na podstawieart. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.zawiesił postępowanie w stosunku do powodaK. W., zaś w pkt 2 podjął zawieszone postępowanie z udziałem następców prawnych po zmarłymK. W., tj.G. W.,Z.W.iW. W. (1)(k. 231-232).
Pismem procesowym z dnia 03 października 2012 roku pozwany Skarb Państwa-Wojewoda(...)podtrzymał zarzut braku po stronie powodów legitymacji czynnej. W zakresie zaś zarzutu przedawnienia wskazał, że gdyby w niniejszej sprawie miał zastosowanieart. 160 § 6 k.p.a., to termin przedawnienia wynosi trzy lata od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wW.stała się ostateczna w dniu 15 września 2005 r., a zatem roszczenia powodów przedawniły się w dniu 15 września 2008 r. Strona powodowa wystąpiła zaś z powództwem po upływie terminu przedawnienia, tj. w dniu 21 listopada 2008 r. (k. 400-403).
Pismem procesowym z dnia 09 stycznia 2013 roku powodowie wskazali, że są spadkobiercami właścicieli przedmiotowej nieruchomości, wobec czego zarzut braku legitymacji czynnej powodów jest bezzasadny. Odnośnie zarzutu przedawnienia powodowie podnieśli, że termin przedawnienia rozpoczyna się po wyczerpaniu drogi administracyjnej. W ocenie powodów dopiero decyzja z dnia 30 listopada 2005 roku, utrzymująca w mocy decyzję z dnia 15 września 2005 roku jest decyzją ostateczną, wobec czego od niej należy liczyć bieg trzyletniego terminu przedawnienia w niniejszej sprawie (k. 410-416).
W piśmie procesowym z dnia 30 stycznia 2013 r. pozwany podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i w pełni poparł zarzut przedawnienia roszczenia (k. 421-423).
Pismem z dnia 14 marca 2013 roku powodowie sprecyzowali wysokość dochodzonego roszczenia, określając ją na kwotę 15 196 548,50 zł, która po zaokrągleniu do pełnej złotówki wynosi dla każdego z powodów: po 1 266 379 zł na rzeczE. K.,H. W. (1),M. W. (1), po 1 899 569 zł na rzeczG. O.,M. W. (2),M. L., po 633 190 zł na rzeczG. W.,Z.W.iW. W. (1)oraz kwotę 3 799 137 zł dlaW. D.(k. 464-464v.).
Pismem procesowym złożonym na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2013 roku powodowie podnieśli zarzut naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławczeart. 9 k.p.a., gdyż nie zostali przez SKO poinformowani o konsekwencji utraty prawa do odszkodowania na drodze postępowania cywilnego w wypadku upływu terminu mimo, że w toku postępowania nie byli oni reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Pierwsza decyzja SKO została wydana w dniu 15 września 2005 roku, druga utrzymująca pierwszą w dniu 30 listopada 2005 roku, a strony zatrudniły profesjonalnego pełnomocnika dopiero w październiku 2008 roku (474-479v).
Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2013 roku strony podtrzymały swoje stanowisko w sprawie (k. 480-481; płyta CD – k. 482).

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

P.iH. W. (2)byli właścicielami niezabudowanej nieruchomości opisanej w tabeli likwidacyjnej byłej wsiC.pod nr(...)o pow. 7229 m((

    2)), stanowiącej obecnie część działek o nr ewidencyjnym(...),(...)i(...)z obrębu ewidencyjnego(...)(okoliczność bezsporna;

    dowód:kopia aktu notarialnego z dnia 04 lutego 1919 roku – k. 125-129). Przedmiotowa nieruchomość z dniem 21 listopada 1945 roku, na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy /Dz. U. nr 50, poz. 279/, przeszła na własność GminyW., a następnie stała się własnością Skarbu Państwa (niesporne).
Wnioskiem z dnia 31 stycznia 1949 rokuP.iH. W. (2)wystąpili do Zarządu MiejskiegoW.o przyznanie im własności czasowej do w/w nieruchomości. Orzeczeniem administracyjnym z dnia 11 listopada 1957 roku (znak:(...)) Prezydium Rady Narodowej wW.odmówiło wnioskodawcom przyznania im prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości (okoliczność bezsporna;

    dowód:decyzja z dnia 11 listopada 1957 roku – k. 83).
Właściciele nieruchomości zapisanej w tabeli likwidacyjnej byłej wsiC.pod nr(...),P.iH. W. (2), mieli czworo dzieci:W. W. (3),J. O.,M. K. (1)iM. W. (3). Na mocy postanowienia Sądu Powiatowego(...)wW.z dnia 24 lutego 1972 roku (sygn. akt I.Ns.II.225/77) oraz postanowienia Sądu Rejonowego(...)w Warszawie z dnia 26 lipca 1979 (sygn. akt I Ns 1429/79) nabyli oni odpowiednio spadek poP. W., a następnie poH. W. (2). PoM. K. (2)postanowieniem Sądu Rejonowego(...)w Warszawie z dnia 08 stycznia 1982 roku (sygn. akt I Ns 2394/81) spadek w całości nabyła córkaW. D.. PoJ. O.postanowieniem Sądu Rejonowego(...)w Warszawie z dnia 10 lipca 1998 r. (sygn. akt I Ns 1088/98) spadek nabyli synG. O.orazM. W. (2)po 1/2 części każdy. PoW. W. (3)postanowieniem Sądu Rejonowego(...)w Warszawie z dnia 4 marca 1999 r. (sygn. akt I Ns 2147/98) spadek nabyli żonaH. W. (1), córkaE. K.oraz synW. M.po 1/3 części każdy. PoM. W. (3)postanowieniem Sądu Rejonowego(...)w Warszawie z dnia z dnia 25 maja 1999 r. (sygn. akt I Ns 1087/98) spadek nabyli synK. W.oraz córkaM. L.. Spadek poK.W.na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia nabyli w równych częściach po 1/3 żonaG. W.oraz synowieZ. W.iW. W. (1)(

    dowód:akt poświadczenia dziedziczenia Rep.(...)– k. 224-227).
Decyzją z dnia 15 września 2005 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze wW.w sprawie o sygnaturze(...)stwierdziło wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej wW.z dnia 11 listopada 1957 roku w zakresie dotyczącym nieruchomości gruntowej, wchodzącej obecnie w skład działek ew. o nr(...)z obrębu(...), jednak z uwagi na nieodwracalne skutki prawne orzeczenia, odmówiło stwierdzenia jego nieważności w tej części oraz w zakresie działki ew. o nr(...)z powyższego obrębu przekazało sprawę do rozpatrzenia Ministrowi Infrastruktury zgodnie z właściwością (

    dowód: decyzja SKO z dnia 15 września 2005 roku - k. 16-21).
Wniosek o ponowne rozpatrzenie zakończonej sprawy powyższym orzeczeniem w dniu 05 października 2005 roku złożyła powódkaE. K.. Decyzją z dnia 30 listopada 2005 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze wW.w sprawie o sygn. akt(...)utrzymało zaskarżoną decyzję z dnia 15 września 2005 roku w mocy (dowód:decyzja k. 22-26).
Powierzchnia nieruchomości, której dotyczy roszczenie wynosi 7 153 m2, a wartość prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości gruntowej wynosi obecnie a według stanu na 11 listopada 1957 roku kwotę 15 196 548,50 zł (dowody:opinia biegłego z dnia 20 stycznia 2010 roku – k. 152-159; opinia biegłego z dnia 18 maja 2012 r. wraz załącznikami – k. 253-280; opinia biegłego z dnia 27 sierpnia 2012 r. wraz załącznikami– k. 313-383).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o kserokopie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Sąd uznał dowody z dokumentów za wiarygodne, albowiem ich autentyczność nie została zakwestionowana przez strony, a ponadto Sąd nie znalazł podstaw do ich podważenia z urzędu.
Dowody z dokumentów - decyzje administracyjne oraz orzeczenia Sądów (postanowienia spadkowe w aktach tabeli likwidacyjnej wsiC.nr(...)), korzystając z materialnej mocy dowodowej wynikającej z treściart. 244 k.p.c., stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.
Sąd uznał, że zarówno opinia biegłego do spraw wyceny nieruchomości mgr inż.M. C.oraz jaki i opinia biegłego geodety inż.S.M., zostały sporządzone przez osoby posiadającą fachową wiedzę i doświadczenie. Wykształcenie biegłych oraz ich doświadczenie stanowią dla Sądu gwarancję rzetelności i dlatego wnioski wypływające z treści sporządzonych przez nich opinii przyjęte zostały jako wiarygodne dowody mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych w zakresie wartości prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 29 maja 2009 r., na podstawieart. 67 § 2 k.p.c., Sąd ustalił, że Skarb Państwa jest reprezentowany w niniejszym procesie przez Wojewodę(...)i zwolnił od udziału w sprawie PrezydentaW.jako reprezentanta Skarbu Państwa, ponieważ uznał, że jest to następca organu, który wydał wadliwą prawnie decyzję - Prezydium Rady Narodowej wW.(k. 117).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Decyzja, której wydanie z naruszeniem prawa stwierdziło SKO w dniu 15 września 2005 roku zapadła przed dniem 01 września 2004 roku, czyli przed uchyleniemart. 160 k.p.a., co implikuje przyjęcie przez Sąd za podstawę prawną żądania zgłoszonego przeze powodów właśnie uchylony przepisart. 160 k.p.a.Zgodnie z art. 5 ustawy z 2004 r. o zmianieustawy Kodeks cywilnyoraz niektórych ustaw /Dz. U. nr 162, poz. 1692/ wprowadzającej nowe regulacje dotyczące odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem władzy publicznej, zmiany nią wprowadzone nie mają zastosowania do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie ustawy. W tym zakresie stosuje się bowiem przepisyart. 417, 419, 420, 4201k.c.orazart. 153, 160, 161 § 5 k.p.a.w brzmieniu dotychczasowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2005 r., sygn. akt IV CK 52/05). Ostatecznie kwestię tę przesądził Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu z dnia 31 marca 2011 roku wskazując, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniemart. 156 § 1 k.p.a.stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanieart. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a.Sąd Najwyższy wskazał nadto, że jeżeli ostateczna wadliwa decyzja administracyjna została wydana przed dniem wejścia w życieKonstytucji, odszkodowanie przysługujące na podstawieart. 160 § 1 k.p.a.nie obejmuje korzyści utraconych wskutek jej wydania, choćby ich utrata nastąpiła po wejściu w życieKonstytucji(sygn. akt III CZP 112/10, OSNC 2011/7-8/75).
Wobec stwierdzenia na podstawieart. 158 § 2 k.p.a.wydania z naruszeniem prawa decyzji administracyjnej, której skutkiem była odmowa poprzednikom prawnym powodów – byłym właścicielom nieruchomości zapisanej w tabeli likwidacyjnej byłej wsiC.pod nr(...), a wchodzącej obecnie w składdziałek ewidencyjnych o nr (...)z obrębu(...)- prawa własności czasowej do gruntu, powodom przysługuje roszczenie odszkodowawcze w oparciu o przepisart. 160 § 1 i 2 k.p.a.Zarzut pozwanego o braku legitymacji czynnej powodów do występowania w niniejszym procesie, wobec wykazania przez nich, że są spadkobiercami właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, Sąd uznał za bezpodstawny.
Zgodnie z treściąart. 160 § 1 k.p.a.- w brzmieniu przed jego uchyleniem - stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisuart. 156 § 1 k.p.a.albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. W myśl§ 2cytowanego przepisu do odszkodowania stosuje się przepisyKodeksu cywilnego, z wyłączeniem art. 418 tego kodeksu. Stosownie do jego § 3 odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisuart. 156 § 1, chyba że winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie ponosi inna strona postępowania dotyczącego tej decyzji; w tym ostatnim przypadku roszczenie o odszkodowanie służy w stosunku do strony winnej powstania tych okoliczności.§ 6tego przepisu stanowił, że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisuart. 156 § 1 k.p.a.albo decyzja, w której organ stwierdził, w myślart. 158 § 2 k.p.a., że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisuart. 156 § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu główną osią sporu pomiędzy stronami stał się ostatecznie zarzut przedawnienia roszczenia podniesiony przez pozwany Skarb Państwa - Wojewodę(...). Mając na uwadze powyższe uregulowania, analizie poddano podniesiony zarzut przedawnienia roszczenia objętego pozwem w oparciu oart. 160 § 6 k.p.a.
Roszczenie powodów, polegające na żądaniu zapłaty odszkodowania, ma charakter majątkowy, podlega ono zatem przepisom określającym skutki upływu czasu dla roszczeń tego rodzaju (art.117 i nast. kodeksu cywilnego). Zasadniczym rezultatem upływu czasu jest przedawnienie, którego istota polega na tym, że roszczenie traci cechę zaskarżalności, a ten, przeciwko komu ono przysługuje może się uchylić od jego zaspokojenia. Skorzystanie przez pozwanego z takiego uprawnienia uniemożliwia zasądzenie świadczenia i jego przymusową egzekucję. Zgodnie z treściąart. 118 k.c.termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, natomiast dla roszczeń okresowych oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej trzy lata. Przepis ten, określający ogólne terminy przedawnienia, znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy inny przepis, w stosunku do niego szczególny, nie stanowi inaczej tj., gdy nie określa innego terminu, z upływem którego roszczenie ulega przedawnieniu. Przywołany powyżej przepisart. 160 § 6 k.p.a.stanowi właśnielex specialisw stosunku do przepisówk.c.regulujących problematykę przedawnienia roszczeń determinując trzyletni termin przedawnienia roszczenia opartego na jego treści liczony od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisuart. 156 § 1 k.p.a.albo decyzja, w której organ stwierdził, w myślart. 158 § 2 k.p.a., że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisuart. 156 § 1 k.p.a.
Zgodnie z brzmieniemart. 16 § 1 k.p.a.sprzed 11 kwietnia 2011 roku decyzja administracyjna staje się ostateczna, jeżeli nie przysługuje od niej odwołanie, nie zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją samorządowego kolegium odwoławczego. Dopiero nowelizacja przepisówk.p.a.wprowadziła to uregulowanie, zgodnie z którym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wstrzymuje uprawomocnienie się ostatecznej decyzji. Znowelizowany przepis objął swoim obowiązywaniem orzeczenia zapadłe dopiero po wejściu znowelizowanego przepisu w życie i nie objął on swoim działaniem decyzji administracyjnych zapadłych przed jego wejściem w życie. Wobec czego, zgodnie z regułami wykładni prawa, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wW.z dnia 15 września 2005 roku stała się ostateczna z momentem jej wydania, nie zaś w dacie wydania przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego wW.decyzji z dnia 30 listopada 2005 roku, która utrzymała ostateczną decyzję w mocy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2008 r., sygn. akt V CSK 204/08; także: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt I ACa 316/12, nie publ.). Sąd nie znalazł podstaw do uznania za słuszny pogląd, że bieg terminu przedawnienia rozpoczął się z dniem wydania decyzji utrzymującej w mocy ostateczną decyzję.
Na marginesie powyższych ustaleń należy wskazać, że wniosek o ponowne rozpatrzenie ostatecznej decyzja SKO złożyła wyłącznie powódkaE. K.. W świetle powyższej okoliczności, podnoszenie argumentu przez stronę powodową, że decyzja SKO z dnia 15 września 2005 roku stała się ostateczna w stosunku do wszystkich powodów w dniu 30 listopada 2005 roku nie znajduje uzasadnienia. Pozostali powodowie nie złożyli bowiem wniosku o ponowne rozpatrzenie ostatecznej decyzji SKO. Niemniej jednak w świetle powyższych ustaleń należy wskazać, że nawet wobec powódkiE. K.termin przedawnienia rozpoczął swój bieg również w dniu 15 września 2005 roku, gdyż w tym dniu decyzja SKO stała się ostateczna, a wniosek złożony przez nią o ponowne rozpatrzenie decyzji nie wpływał wobec niej w żadnym stopniu na przerwanie terminu przedawnienia.
Kolizję wartości polegającej na pewności stosunków prawnych, chronionej instytucją przedawnienia, oraz wartości, jaką stanowi prawo poszkodowanego do uzyskania ochrony prawnej, można w wyjątkowych wypadkach rozwiązywać przy pomocy klauzuli zawartej wart. 5 k.c.. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zostały wykazane okoliczności tak wyjątkowe i szczególne, by mogły uzasadniać zastosowanieart. 5 k.c.w obronie przez zarzutem przedawnienia roszczenia, którego źródłem było zdarzenie 11 listopada 1957 roku.
Okoliczności sprawy przemawiają zdaniem Sądu za uznaniem, iż podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia w przedmiotowej sprawie nie może zostać ocenione za nadużycie prawa podmiotowego. Analiza niniejszej sprawy wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, iż do przedawnienia ewentualnych roszczeń doszło na skutek świadomie wybranej bezczynności powodów, a nie nagannego i nie zasługującego na aprobatę postępowania strony pozwanej. Powodowie bowiem na drogę postępowania sądowego wystąpili powództwem wniesionym w dniu 21 listopada 2008 roku, a więc ponad dwa miesiące po upływie terminu przedawnienia. Podniesiona okoliczność, że strony w trakcie postępowania administracyjnego nie korzystały z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, którego zatrudniły dopiero w październiku 2008 r. – a więc już po upływie terminu – nie ma w ocenie powyższego stanu faktycznego żadnego znaczenia. Mogły to bowiem uczynić wcześniej zważywszy stopień skomplikowania sprawy, a pozwany w żaden sposób powodom nie przeszkadzał w jego ustanowieniu. Z akt administracyjnych wynika, że niektórzy powodowie zresztą już w 2007 roku korzystali z pomocy fachowego pełnomocnika upoważniając go do przeglądania akt.
Nie można zgodzić się z poglądem powodów, iż SKO powinno było ich pouczyć o konieczności wniesienia powództwa o odszkodowanie, czy o skutkach niewytoczenia powództwa w określonym terminie, ponieważ żaden przepisk.p.a.nie stanowi podstawy prawnej dla tego rodzaju zachowania organu.
Z jednej strony można uznać, że dwumiesięczne przekroczenie terminu przedawnienia nie jest nadmierne, z drugiej jednak strony nie można nie dostrzec sytuacji, gdy przez trzy lata od wydania ostatecznej decyzji administracyjnej strony pozostają bierne, a łączny czas od wydania ostatecznej decyzji przez SKO (15 września 2005 roku) do wystąpienia na drogę procesu cywilnego wyniósł 3 lata i ponad 2 miesiące. Zważywszy, że pozwany w żaden sposób nie przeszkadzał w realizacji praw powodów – uznać należy, że może on – jako pełnoprawny uczestnik obrotu gospodarczego – podnieść tego rodzaju zarzut nie narażając się na uznanie go za nadużycie prawa.
Z uwagi na skutecznie podniesiony zarzut przedawnienia przez pozwanego Sąd oddalił powództwo w całości (pkt I wyroku).
O kosztach procesu postanowiono na podstawieart. 102 i 108 § 1 k.p.c.Sąd uznał, że skoro do oddalenia powództwa doszło na skutek uwzględnienia podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia, a także mając na uwadze sytuację majątkową każdego z powodów, w realiach niniejszej sprawy zachodzi szczególny przypadek, o którym mowa w treści przywołanegoart. 102 k.p.c.uzasadniający nieobciążanie powodów kosztami procesu.