Sąd Rejonowy w Świdnicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1950/12
Data wyroku: 2013-06-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Halina Grzybowska

Sygn. akt I C 1950/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 czerwca 2013 r.

Sąd Rejonowy w Świdnicy I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący SSR Halina Grzybowska
Protokolant Monika Król

po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2013 roku w Świdnicy
na rozprawie
sprawy z p o w ó d z t w aM. S. (1),W. S.
iE. Z.
p r z e c i w k oK. L. (1)
o zapłatę 18.200 zł

oddala powództwo.

UZASADNIENIE
Wpozwie z dnia 12.12.2011powodowieW. S.iM. S. (2)domagali się od pozwanegoK. L. (1)

1
zasądzenia zwrotu niesłusznie przyznanej powierzchni gruntowej

2
rozwiązania sprawy łamania umowy częściowego zni4sienia współwłasności nieruchomości z 1999

3
zasądzenia kosztów procesu.

W uzasadnieniu pozwu podali,że w 1992 roku nabyli udział 2/3 wewspółwłasnościdziałki nr (...)o pow.0, 98 hazabudowanej położonej wK.objętejksięga wieczystą Kw nr (...).
6 września 1990 roku dokonali notarialnie ze współwłaścicielemK. L. (1)częściowego zniesienia współwłasnościprzez podział działki nadziałki (...). Notariusz pomylił wielkości udziałów we współwłasności przyjmując, że powodowie mają udział 23/30 a pozwany 7/30, co spowodowało przyznanie powodom działki mniejszej o 364 m 2 .
Mimo deklaracji pozwanego nie doszło do sprostowania aktu notarialnego, a pozwany w 2003 roku sprzedał swoje udziały i powodowie mają problem z nowymi współwłaścicielami .
Domagali się więc od pozwanego przesunięcia granicdziałek (...)zdziałka (...)( działka ta utworzona została w kolejnej w sprawie I Ns 744/08).
Ponadto podnieśli, że pozwany przesunął bramę wjazdowa nadziałkę (...)o 5 m w głąbdziałki nr (...).
Odnośnie pkt.2 żądania dot. respektowania służebnościpodali, ze pozwany stawiając bramę wjazdową nadziałce (...)przesunął ja o 5 m w głąbdziałki nr (...)i bezprawnie korzysta z tego pasa gruntu, wobec czegodomagali się przesunięcia bramy wjadowej o 5 m..Do pisma dołączyli kopię postanowienia w sprawie I Ns 774/08 dot. zniesienia współwłasności nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)pomiędzy nimi aA.iA. K. (1), którzy nabyli udział 7/ 30 od pozwanego.
W piśmie z dnia 06.06.2012powodowie wskazali, że pozwany powinien korzystać z drogi koniecznej najkrótszą droga zdrogi publicznej nr (...)wzdłuż granicy z działąa nr 118 ,a korzysta z większego pasa , na co powodowie i pozostali współwłaściciele się nie zgadzają, co przedstawili oznaczeniem kolorami na wyrysie z mapy ewidencyjnej, która stanowiła załącznik do planu podziału do korzystania zdziałki nr (...)sporządzonego przez biegłego i domagali się przesunięcia prawego słupka bramy wjazdowej o 5 m .
W kolejnym piśmie z dnia 16.03.2012 rokuk. 22 powodowie ostatecznie sprecyzowali żądanie pozwu w zakresie pkt.1-gow ten sposób ,że tytułem zwrotu niesłusznie uzyskanej korzyści gruntowej pozwany powinien przesunąć granice swojejdziałki nr (...)a aktualnądziałka powodów nr (...), która powstała po podzialedziałki nr (...), ale ponieważ pozwany ogrodził już swojądziałkę nr (...)solidnym betonowy muremdomagali się rekompensaty finansowej za utracony grunt w przez zapłatę kwoty 18.200 zł .
W zakresie roszczenie niepieniężnego strony doszły do porozumienia i za zgodą pozwanego cofnęli to żądanie, wobec czego postanowieniem z dnia 14 maja 2013 roku ( k. 130 ) postępowanie w tym zakresie zostało umorzone.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny :
W dniu 23 września 1992 rokumałżonkowieW.iM. S. (2)kupili odJ. K.jej udział w wysokości 2/3 we współwłasnościdziałki zabudowanej nr (...)położonej wK.objętejksięga wieczystą Kw nr (...).
dowód: Umowa sprzedaży z dnia 23.09.1992 roku k. 4-6.
Działka (...)stanowiła gospodarstwo rolne zabudowane budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi . Rodzina powodów zajęła pomieszczenia po rodzinieK.a pozwany mieszkał w pozostałej części ze swoim bratemJ., który był współwłaścicielem 1/3 udziału we współwłasności tej nieruchomości. Na początku 1999 rokuJ. L.darował swój udział pozwanemuK. L. (1)a następnie wyprowadził się z tej nieruchomości. Zarówno pomieszczenia mieszkalne jak i gospodarcze oraz grunty były podzielone zgodnie do korzystania między rodziną powodów i pozwanego. Obie rodziny zgodnie dokonały także wyburzenia części zrujnowanych obiektów gospodarczych,
W związku z zamiarem wybudowania przez pozwanego na tej nieruchomości budynku mieszkalnego dla swojej rodziny pozwany i rodzinaS.dokonały zgodnie zmiany dotychczasowego podziału do korzystania z działki gruntu poprzez zamianę części działek gruntu miedzy sobą m.in. w ten sposób, że częśćdziałki nr (...)w obecnych granicachdziałki (...)przypadła pozwanemu, a następnie na zgodny wniosek obu rodzin dokonano podziału geodezyjnegodziałki (...)

dowód: zeznania powodaM. S. (1)k. 136-139,zeznania pzowanego k. 139 i n.

W dniu 6 września 1999 rokuprzed notariuszemW. D.małżonkowieW.iM. S. (3)i pozwany jako współwłaściciel udziału w 1./3 w/w nieruchomości zawarli umowę częściowegonieodpłatnegozniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej stanowiącejdziałkę nr (...)o pow.0,98 ha położonejK.w tej sposób, że :
zdziałki nr (...)wydzielono:

1
Działkę nr (...)o pow.0,8083ha zabudowanąi przyznano ją na współwłasność:

a
W udziale23/30 powodomW. iM. S.na prawach wspólności ustawowej

b
W 7/30K. L. (2)

2
Działkę nr (...)o pow.0,1760 hazabudowaną i przyznały ja w całościK. L. (2)

3
Działkę nr (...)obciążyły bezpłatną dożywotniąsłużebnością drogi koniecznej przejścia i przejazdu od drogi publicznej najkrótsza drogądodziałki nr (...)pasmem szerokości 5 metrów

dowód: umowa j.w. k. 7-10 , decyzja o podziale działki z 19.07.1999 roku wraz z projektem podziału i wyrysem z mapy k. 11 – 13.

Po częściowym zniesieniu współwłasności w/w nieruchomości pozwany uzyskał decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a następnie pozwolenie na budowę nadziałce (...)i wybudował dla swojej rodziny dom mieszkalny
Dowód: decyzja nr 46/99 k. 110= 113, zeznania powodaM. S. (1)k. 136-139 i pozwanego k. 139-140 .
W 2003 roku pozwany sprzedał swój udział w wysokości 7/30 we współwłasnościdziałki (...)małżonkomK.( niesporne ) .
W 2000 roku rodzina powodów doszła do przekonania, że w umowie o zniesieniu współwłasności nieruchomości z 1999 roku wystąpił błąd w wysokości udziałów wdziałce (...), gdy otrzymali nakaz płatniczy dot. podatku rolnego na 2000 rok i ich zdaniem w wyniku częściowego zniesienia współwłasności przypadła im o 364 m2 mniejsza powierzchnia niż przed zniesieniem współwłasności . Na prośbę rodzicówM. S. (1)udał się do notariusza i przedstawił ten problem i uzyskał informację, że do ustalenia innych udziałów może dojść tylko w drodze sprostowania aktu notarialnego z udziałem wszystkich współwłaścicieli . Rodzina powodów pomagała później pozwanemu w budowie domu i sąsiedzi żyli zgodnie do 2003 roku, kiedy to pozwany sprzedał swój udział wdziałce (...)małżonkomK.. Od tego czasu pomiędzy rodzina powodów i rodzinąK.istnieje głęboki konflikt , skutkujący postepowaniami sądowymi o zniesienie współwłasności i podział do korzystania

Dowód: zeznania powodaM. S. (1)j.w.

Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2010 roku w sprawie I Ns 774/08 toczącej się na wniosekA. K. (2)iA. K. (3)przy udziale małżonkówS.sąd dokonał zniesienia współwłasnościdziałki zabudowanej nr (...)//1 w ten sposób, że

1
Zdziałki nr (...)wydzielił :

A
Działkę (...)o pow.0,1378 ha

B
Działkę nr (...)o pow.0,0913 ha

C
Działkę nr (...)o pow. 0,1564 ha

D
Działkę nr (...)o pow. 0,4228 ha

2
Działki nr (...)przyznał na wyłączną własność powodom

3
Działkę nr (...)przyznał małżonkomK.

4
Działkę nr (...)o pow.0,1378 hapozostawił we współwłasności w udziałach 24,63 %K.i 75,35 % powodomS.i wydzielił z tej nieruchomości 3 lokalemieszkalne : nr (...)dla małżonkówK.i nr 3 dla małżonkówS.za dopłatą 3 900 zł

dowód: odpis w/w/ postanowienia k. 24-25, wykaz zmian gruntowych z projektem podziału nieruchomości k. 26 .

Pismem z dnia 20 czerwca 2011 roku małżonkowieW.iM. S. (2)wezwali pozwanego do uregulowania w sposób polubowny błędnego wyliczenia udziałów wdziałce nr (...)i fizyczny zwrot 364 m2 powierzchni gruntów , powołując się na błąd notariusza w wyliczeniach udziałów pod rygorem skierowania sprawy do sądu

dowód: kopia w/w/ pisma k 14 .

Postanowieniem z dnia 13 marca 2012 roku w sprawieI Ns 192/11toczącej się na wniosekA.iA. K. (3)z udziałem małżonkówW.iM. S. (2)sąd dokonał podziału do korzystaniadziałki gruntu nr (...)przyznając im do odrębnego korzystania oznaczone częścidziałki nr (...)przedstawione na mapie geodezyjnej sporządzonej przez biegłego sądowegoP. K..

dowód: kopia w/w/ postanowienia k. 33 i 34.

M. S. (2)zmarł w toku procesu w dniu 08 lipca 2012 roku, a spadek po nim nabyli po 1/3 części powodowie : żonaW. S.oraz dzieciM. S. (1)iE. Z.po 1/3 części każde z nich

dowód: odpis aktu zgonu k. 63, protokół poświadczenia dziedziczenia k,. 74-75, akt poświadczenia dziedziczenia k. 76- 77

Powyższe ustalenia zostały poczynione na podstawie opisanych wyżej dokumentów urzędowych i pisma prywatnego powodów do pozwanego, którego treści i otrzymania pozwany nie kwestionował , a także w oparciu o zeznania powodaM. S. (1)i pozwanegoK. L. (1), które w zakresie poczynionych wyżej ustaleń są ze sobą zgodne i nie zawierają sprzeczności .
Sąd nie dał natomiast wiary zeznaniom powodaM. S. (1)co do ustaleń między stronami w zakresie sprostowania aktu notarialnego , albowiem przeczył temu pozwany, a nadto w ocenie sądu nielogicznym, jest aby przy świadomości pokrzywdzenia o 364 m2 gruntu i braku reakcji pozwanego , gdyby były wcześniejsze uzgodnienia w tym zakresie już w 2000 roku , powodowie przez tak długi okres nie dochodziliby swoich praw , zwłaszcza, że dopóki pozwany nie sprzedał swojego udziału wdziałce (...)we 20003 roku strony żyły zgodnie .

Sąd zważył.
Żądanie powodów nie zasługuje na uwzględnienie .
Powodowie domagali się od pozwanego rekompensaty pieniężnej w kwocie 18 200 zł powołując się na błąd notariusza w wyliczeniach udziałów wdziałce (...)powstałych w umowie nieodpłatnego częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości zawartej w 1999 roku , w wyniku czego pozwany ich zdaniem bezpodstawnie wzbogacił się uzyskując kosztem powodów dodatkową powierzchnię gruntu 364 m2
Przepisart. 84.§1 kodeksu cywilnegostanowi, że w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy,gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć;ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.
§ 2. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).
Zaś przepisart. 86.§ 1 i 2 kodeksu cywilnego, że jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej, przy czym podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem strony, jeżeli ta o podstępie wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony albo jeżeli czynność prawna była nieodpłatna.
Zgodnie zaś z przepisemart. 88.§ 1 i 2 kodeksu cywilnegouchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie a uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu -  
z upływem roku od jego wykrycia,
         a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.

Jak sąd ustalił powodowie zauważyli popełniony ich zdaniem przez notariusza matematyczny błąd w 2000 roku i udali się do kancelarii i notariusz jak twierdził powódM. S. (1)przyznał im rację i zaproponował sprostowanie omyłki po uiszczeniu opłaty 300 zł w obecności pozwanego , ale do sprostowania nie doszło, gdyż pozwany przebywał poza granicami kraju a jego obecność w Kancelarii była konieczna, następnie zaś obiecywał ,że ten błąd poprawi się w trakcie sprzedaży jego udziałów. , twierdzeniom takim zaprzecza jednakże pozwany . Zważywszy, że do sprostowania aktu notarialnego nie doszło, to biorąc pod uwagę cyt. wyżej przepisy i poczynione ustalenia z których wynika, że żadna ze stron umowy nie popełniła błędu a notariusz jako osoba trzecia, o której mowa w cyt. wyżej przepisie 86k.c.nie popełnił błędu podstępnie, roczny termin do uchylenia się przez powodów od oświadczenia woli w przedmiocie wysokości udziałów upłynął w 2001 roku., a poza tym jak wynika z treści umowy częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości z 1999 roku była to czynność nieodpłatna.
Do rozważenia pozostała zatem kwestia, czy pozwany bezpodstawnie wzbogacił się kosztem powodów i czy wobec powyższego ich żądanie zapłaty kwoty 18 200 zł dochodzonej pozwem jest uzasadnione.
Pozwany zaś podniósł zarzut przedawnienia tego roszczenia pieniężnego .
Przepisart. 117 § 1 i 2 kodeksu cywilnegostanowi, że z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu , a po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może się uchylić od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się  zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne. Przepisart. 188 k.c.przewiduje okres przedawnienia 10 lat, dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata .
Jeśli zatem umowa częściowego zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości miała miejsce 6 września 1999 roku, to 10 letni okres od zawarcia umowy upłynął 6 września 2009 roku a od wykrycia błędu w 2010 roku.
Wbrew zarzutom powoda bieg terminu przedawnienia nie został zawieszony , albowiembrak jest przesłanek wymienionych wart. 121 kodeksu cywilnego, ani przerwany , o czym mowa w przepisieart. 123 k.c.poprzez toczące się między rodziną powodów a rodzinąK.postepowania sądowe, albowiem w żadnej z tych spraw działowych nie był uczestnikiem pozwanyK. L. (1)i przeciwko niemu nie było skierowane żądanie zmierzające bezpośrednio do dochodzenia roszczenia . Pozwany nigdy tez nie uznał tego żądania.
Niezależnie od powyższego, jak słusznie zarzucał pozwany, powodowie nie udowodnili , aby istotnie na skutek umowy zniesienia współwłasności z 1999 roku pozwany wzbogacił się ich kosztem na kwotę 18 200 zł. Należy wziąć bowiem pod uwagę po pierwsze , że była to umowanieodpłatnego zniesienia współwłasności nieruchomości, a niezależnie od powyższego wyznacznikiem wartości udziału w nieruchomości nie jest tylko powierzchnia gruntu ale także jego inne cechy , np. rodzaj użytków, sposób zagospodarowania a także i przede wszystkim w działce zabudowanej rodzaj, wielkość i stan techniczny oraz wartość znajdujących się na gruncie zabudowań.
Biorąc powyższe pod uwagę, powództwo podlegało oddaleniu.