Sąd Okręgowy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1224/09
Data wyroku: 2011-08-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Rafał Wagner

Sygn. akt IC 1224/09

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 sierpnia 2011 roku

Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSR (del.) Rafał Wagner
Protokolant Monika Likos
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011 roku w Warszawie
sprawy z powództwaJ. K. (1)
przeciwkoSkarbowi Państwa – Ministrowi Skarbu Państwa
o zapłatę kwoty 15 000 000 zł

I
powództwo oddala,

II
nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego.

Na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2011 roku, sygn. akt I C 1224/09:

Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 11 maja 2012 roku, sygn. akt I ACa 1203/11:

1
oddala apelację:

2
zasądza odJ. K. (1)na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą.

Na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2012 roku, sygn. akt I ACa 1203/11:
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 27 marca 2013 roku, sygn. akt I CSK 529/12:
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł z tytułu kosztów postępowania kasacyjnego.

I C 1224/09

UZASADNIENIE
Pozwem wniesionym 9 grudnia 2009 r.J. K. (2)wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – Ministra Skarbu Państwa na jego rzecz odszkodowania (rekompensaty) w kwocie łącznej 15.000.000 zł, za przejęte przez Skarb Państwa w 1944 i w 1945 r. na podstawie art. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r.
    o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwatrzy kompleksy leśne: (1) o powierzchni 1.093 ha z nieruchomościR., (2) o powierzchni 109,95 ha z nieruchomościR.zwany(...), (3) o powierzchni 1070 ha położony w miejscowościS.(pow.S.), tj. za przejęte na Skarb Państwa należące do rodzinyK.lasy o łącznej powierzchni 2.272 ha. Ponadto wnosił o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych (pozew – k. 2-3).
W uzasadnieniu żądania strona powodowa wskazała, że Skarb Państwa roszczenia odszkodowawcze byłych właścicieli i ich spadkobierców z tytułu m.in. przejęcia lasów uznał wart. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r.o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju(Dz.U. nr 97, poz. 1051). Jednocześnie powód posiada 2/3 części praw i roszczeń do spadku po swym ojcuF. K., który w całości odziedziczyłprawa spadkowepo swej matceM. K.– właścicielce ww. kompleksów leśnych.
Pozwany zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Pozwany zakwestionował roszczenie powoda co do zasady i co do wysokości podnosząc, że nie ma podstaw prawnych do dochodzenia roszczenia objętego pozwem (odpowiedź na pozew – k. 64-70).
Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2010 r. Sąd zwolnił powoda od kosztów sądowych częściowo, zgodnie z wnioskiem, ponad kwotę 1.000 zł (postanowienie k. 62).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Powód jest w 2/3 spadkobiercąM. K.- swojej babki. Jego ojciecF. K.nabył w całości spadek po swojej matce, co potwierdził Sąd postanowieniem z 3 października 1991 r. PoF. K.spadek nabyły jego dzieci po 1/3, oprócz powoda równieżI. S.iJ. P.(postanowienie z 17 kwietnia 1991 r.). W dniu 21 sierpnia 2000 r.J. P.dokonała na rzecz powoda darowizny przypadającego jej udziału spadkowego poF. K..
Dowody:postanowienia spadkowe – k. 50, 51 i 55; akt notarialny z 21 sierpnia 2000 r. – k. 52-54.
Protokołem z 8 i 9 grudnia 1945 przejęto na rzecz Skarbu Państwa z majątkuR.będącego własnościąM. K., kompleks leśny o powierzchni 1.093,36 ha.
Protokołem z 8 i 9 grudnia 1945 r. przejęto również na rzecz Skarbu Państwa kompleks leśny(...), położony w gminieR., a stanowiący własnośćM. K.o powierzchni 109,95 ha.
Natomiast w dniu 2 listopada 1944 r. przejęto(...)położony wS.w powiecieS.. W protokole przejęcia jako powierzchnię lasów wskazano 1.195 ha, natomiast we wcześniejszych dokumentach (rejestr pomiarowy) powierzchnia lasów wynosiła 1.070,8114 ha.
Dowody:protokoły – k. 31-38,42-45 rejestr pomiarowy – k. 39-40
Powód wystąpił w trybie administracyjnym z wnioskiem do Ministra Skarbu Państwa o wypłatę rekompensaty z tytułu przejęcia przez państwo gruntów leśnych o łącznej powierzchni 1.459,05 ha. Wniosek został zwrócony postanowieniem z 17 września 2008 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że właściwym do orzekania w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania w związku z przejęciem przez państwo nieruchomości jest na podstawieart. 4171§ 2 k.c.sąd powszechny.
Dowód:postanowienie – k. 46-49.
Powyższy stan faktyczny ustalony został na podstawie ww. dokumentów załączonych do pozwu, których autentyczność nie była kwestionowana przez stronę pozwaną (odpowiedź na pozew – k. 65).
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności, jako podstawę żądania strona powodowa wskazałaart. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r.
    o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju(Dz.U. nr 97, poz. 1051), zgodnie z którym
    roszczenia osób fizycznych, byłych właścicieli lub ich spadkobierców, z tytułu utraty własności zasobów wymienionych wart. 1, zaspokojone zostaną w formie rekompensat wypłaconych ze środków budżetu państwa na podstawie odrębnych przepisów.W ocenie Sądu, przepis ten sam w sobie nie kreuje w stosunku do byłych właścicieli i ich spadkobierców nowych uprawnień z tytułu utraty zasobów, o których mowa wart. 1 ustawy z 6 lipca 2001 r.Wyraźnie odwołuje się on do odrębnych przepisów,
    które nie zostały do chwili obecnej uchwalone. Z całą pewnością takim przepisem nie jestart. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r.
    o komercjalizacji i prywatyzacjina podstawie którego utworzony został Fundusz Reprywatyzacji z przeznaczeniem na cele związane z zaspokajaniem roszczeń byłych właścicieli mienia przejętego przez Skarb Państwa. Utworzenie pewnej puli środków nie pozwala na stwierdzenie, kto, kiedy i na jakich zasadach może z tych środków korzystać. Podstawy prawnej umożliwiającej stwierdzenie prawa do rekompensaty (odszkodowania) nie stanowi również zawetowana przez Prezydenta RP ustawa
    o reprywatyzacji nieruchomości i niektórych ruchomości osób fizycznych przejętych przez Państwo lub gminę miasta(...)oraz o rekompensatach. Dokument ten nigdy nie stał się powszechnie obowiązującym źródłem prawa w rozumieniuart. 87 Konstytucji RP.
W związku z tym, że aktualnie w polskim systemie prawnym nie ma żadnego przepisu lub środka prawnego pozwalającego na uzyskanie rekompensaty (odszkodowania) przez powoda, rozważenia wymaga zarzut postawiony pozwanemu, a dotyczący zaniechania legislacyjnego. W ocenie Sądu, aby doszło do zaniechania legislacyjnego konieczne jest istnienie konkretnie określonego obowiązku wydania aktu prawnego. Obowiązek ten powinien wynikać z przepisu prawa jednoznacznie. Z całą pewnością z art. 7 ustawy z 6 lipca 2001 r. nie wynika delegacja ustawowa do wydania na podstawie tego przepisu rozporządzenia wykonawczego. Stosowne upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu (art. 92 ust. 1 Konstytucji RP). Art. 7 ustawy z 6 lipca 2001 r. stanowi jedynie deklarację ustawodawcy o konieczności zaspokojenia roszczeń byłych właścicieli lub ich spadkobierców z tytułu utraty zasobów wymienionych w art. 1 tej ustawy w formie rekompensaty wypłaconej ze środków budżetu państwa. Kwestia ta została pozostawiona do dalszego uregulowania przez ustawodawcę w osobnej ustawie. Faktyczna funkcja art. 7 ustawy z 6 lipca 2001 r. sprowadza się do wykluczenia zwrotu w naturze określonych w ustawie kategorii nieruchomości (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie I ACa 401/10 – k. 146-152v).
Wobec powyższego brak podstaw do uwzględnienia powództwa na podstawieart. 417 k.c.(w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z 17 czerwca 2004 r.) w zw. zart. 77 ust. 1 Konstytucji RP.
W związku ze stwierdzeniem braku podstaw do uwzględnienia powództwa co do zasady, prowadzenie dalszego postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia aktualnej wartości przejętych nieruchomości nie mogło mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i dlatego wnioski dowodowe w tym zakresie na podstawieart. 217 § 2 k.p.c.podlegały oddaleniu. Ustawodawca nie stworzył podstaw prawnych do domagania się odszkodowania, nie określił również dotychczas żadnych zasad dotyczących wypłat ewentualnych rekompensat, w tym ich wysokości. Tym bardziej nie przesądził, że rekompensaty będą odpowiadały pełnej wartości przejętych nieruchomości.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98w zw. zart. 102 k.p.c.mając na uwadze trudną sytuację majątkową powoda, jego wiek, jak również względy słuszności oraz charakter roszczenia, z jakim w niniejszej sprawie powód wystąpił.