Sąd Apelacyjnyw Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI ACa 432/12
Data wyroku: 2012-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agata Wolkenberg, Irena Piotrowska, Krzysztof Tucharz
Słowa kluczowe: Uchylenie Uchwały
Podstawa prawna: art. 43 ust 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych

Sygn. akt VI ACa 432/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia  20 grudnia 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący - Sędzia SA – Krzysztof Tucharz (spr.)

      Sędzia SA – Agata Wolkenberg

      Sędzia SA – Irena Piotrowska

      Protokolant: – sekr. sądowy Ewelina Murawska

po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. w Warszawie
na rozprawie sprawy z powództwaI. S.
przeciwko(...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...)wW.
o uchylenie uchwały
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 15 grudnia 2011 r.
sygn. akt XXV C 1490/10
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Warszawie stwierdził, na skutek powództwaI. S.wniesionego przeciwko(...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...)nieważności uchwały Zarządu tej Spółdzielni z dnia 20 sierpnia 2010 r. w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności lokali w nieruchomości położonej wW.przyul. (...)i zasądził od pozwanej Spółdzielni na rzecz powódki kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
W powyższej sprawie Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.
PowódceI. S.przysługiwało od 1998 r. spółdzielcze własnościowe prawolokalu mieszkalnego nr (...)o pow. 24,5 m2, położonego na poddaszu budynku przyul. (...)wW..
Następnie, po zaadaptowaniu części strychu na cele mieszkalne powierzchnia lokalu powódki uległa zwiększeniu do 44 m2, na co wyraził zgodę zarząd pozwanej spółdzielni w uchwale nr 34 z dnia 19 czerwca 2002 r.
Po złożeniu przez powódkę wniosku o ustanowienie odrębnej własności przedmiotowego lokalu została podjęta w dniu 20 sierpnia 2010 r., przez zarząd(...)zaskarżona uchwała, w której określono powierzchnię lokalu powódki na 36,68 m2.
Powódka zakwestionowała to wyliczenie wniosła do Sądu pozew domagając się uchylenia rzeczonej uchwały, jako naruszającej jej interes z racji zaniżenia faktycznej powierzchni jej lokalu.
Pozwana Spółdzielnia wnosiła o oddalenie powództwa podnosząc, że powódka nie udostępniła swojego mieszkania służbom wykonującym pomiary lokali w budynku przyul. (...)i w tej sytuacji oparto się na wyliczeniu powierzchni analogicznego lokali, położonego pod mieszkaniem powódki, który to metraż wyniósł 36,68 m2,
W ocenie Sądu Okręgowego żądanie powódki zasługuje na uwzględnienie z tym, że należy go zakwalifikować jako roszczenie o stwierdzenie nieważności uchwały, zgodnie z przepisem art. 43 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.
Przedstawione przez powódkę dokumenty świadczą jednoznacznie o słuszności jej twierdzeń, że powierzchnia przedmiotowego lokalu, wynosząca pierwotnie 24,50 m2, uległa zwiększeniu, po zagospodarowaniu części strychu na cele mieszalne o dalsze 19,50 m2, co daje łącznie metraż mieszkania – 44 m2. Z kolei błędne wyliczenie przez pozwaną powierzchni tego lokalu ma wpływ na ustalenie innych danych, koniecznych do określenia przedmiotu odrębnej własności. Wprawdzie zachowanie powódki polegające na odmowie udostępnienia lokalu w celu wykonania w nim pomiarów było nieusprawiedliwione jednak fakt ten nie może uzasadniać przyjętej przez pozwaną metody obliczenia powierzchni użytkowej przedmiotowego lokalu w drodze porównania jej z metrażem innego mieszkania.
Takie postępowanie pozwanej spółdzielni było niezgodne z przepisamiustawy o spółdzielniachmieszkalnych i sprzeczne z interesem powódki.
Od tego wyroku apelację wnosiła strona pozwana zarzucając:

1
naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnięart. 43 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, polegającą na przyjęciu, ze w przypadku zaskrzenia uchwały zarządu spółdzielni wyłącznie na podstawie przesłanki naruszenia interesu prawnego lub uprawnień skarżącego można stwierdzić jej nieważność i to mimo braku stosownego wniosku powoda;

2
naruszenie przepisów postępowania tj. at. 321§ 1 k.p.c.polegającą na zasądzeniu ponad żądanie pozwu;

3
sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Wskazując na powyższe zarzuty pozwana spółdzielnia wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie od powódki, na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania apelacyjnego.
Powódka wnosiła o oddalenie apelacji i przyznanie jej, od strony przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja pozwanej podlega uwzględnieniu w sposób wskazany w jej wniosku ewentualnym.
Zasadnie argumentuje skarżący, że Sąd Okręgowy dopuścił się w niniejszej sprawie dwojakiego rodzaju nieprawidłowości tj.
po pierwsze – wadliwie uznał, że naruszenie interesu prawnego członka spółdzielni o którym mowa w art. 43 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych uzasadnia wytoczenie powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały zarządu spółdzielni w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności;
po drugie – w sposób niedopuszczalny dokonał zmiany dochodzonego roszczenia na inne (z uchylenia uchwały na stwierdzenie jej nieważności), którego nie zgłosiła strona powodowa i wydał, co do niego stosowne orzeczenie.
Jeżeli chodzi o roszczenia, jakie kreuje dla członka spółdzielni przepis art. 43 ust. 5 cyt. wyżej ustawy to zarówno w judykaturze jak i w doktrynie nie ma już obecnie sporu co do tego, że należy ten przepis interpretować z odwołaniem się do treściart. 42 Prawa Spółdzielczego.
W wyroku z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt V CSK 33/08 Sąd Najwyższy wskazał, że w razie występowania przesłanki niezgodności uchwały zarządu z prawem, o której mowa wart. 43 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielnia mieszkaniowych, osobie uprawnionej przysługuje wyłączne powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały zarządu spółdzielni, nie można natomiast żądać z tego powodu jej uchylenia.

      Podobne stanowisko zostało wyrażone w komentarzu doustawy o spółdzielniach mieszkaniowychpod red. R. Dziczka Lexis Nexis Warszawa 2007 r. Z kolei w artykule Krzysztofa Grzesiowskiego pt. „Charakter prawny oraz zaskarżenie uchwał zarządu spółdzielni mieszkaniowej, określającej przedmiot odrębnej własności lokali … (publ. Rejent nr 11 listopad 2005 r. s. 81 – 98) wyjaśniono, że jeżeli uchwała zarządu będzie niezgodna z prawem to odwołując się doart. 42 Prawa spółdzielczegonależy wystąpić z pozwem o ustalenie jej nieważności a zapadły w sprawie wyrok będzie miał deklaratywny charakter. Natomiast w przypadku gdy uchwała narusza interes prawny lub uprawnienia osób zainteresowanych przedmiotem żądania z art. 43 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych winno być roszczenie

        o uchylenie uchwały zarządu. Pozytywny dla skarżącego wyrok będzie wówczas zawierał rozstrzygnięcie o charakterze prawno - kształtującym.

Prezentowaną wyżej wykładnią przepisu art. 43 ust. 5 cyt., wyżej ustawy Sąd Apelacyjny, w tym składzie, w pełni podziela.
Z treści pozwu jednoznacznie wynika, że powódka domagała sięuchyleniaspornej uchwały a nie stwierdzenia jej nieważności. Przytoczyła też właściwą przesłankę swojego żądania tj. naruszenia interesu prawnego skarżącej (nie przesądzając o meritum sporu).
Tymczasem Sąd Okręgowy rozpoznał nieistniejące powództwo (o ustalenie nieważności uchwały) błędnie uznając, że powódka wystąpiła z niewłaściwym żądaniem, jakie wynika z przepisu art. 43 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.
Gdyby nawet założyć, że przedmiotowe unormowanie pozwala jedynie na dochodzenie roszczenia o ustalenie nieważności uchwały zarządu to i tak Sąd nie miał prawa rozpatrywać żądania, którego powódka nie zgłosiła i bez znaczenia jest tu okoliczność, że strona ta nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Jak już była o tym mowa – każde z tych roszczeń, prowadzi do wydania (w razie uwzględnienia powództwa) wyroku o zasadniczo różnym charakterze prawnym (tj. deklaratywnym lub konstytucyjnym).
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy naruszył wprowadzoną wart. 321 § 1 k.p.c.zasadę, że zakres wyrokowania określony jest żądaniem powoda.
Nie chodzi tu bowiem o możliwości przyjęcia przez Sąd innej kwalifikacji prawnej dochodzonego roszczenia niż wskazana w pozwie, który to argument podniesiono w odpowiedzi na apelację.
Fakt, iż powódka zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem nie ma tu istotnego znaczenia i nie może konwalidować naruszenia przepisuart. 321 §1 k.p.c.gdyż na etapie postępowania apelacyjnego niedopuszczalne jest występowanie z nowym roszczeniem, co wynika z treściart. 383 k.p.c., a przewidziane tam od tego zakazu, wyjątki nie występują w niniejszej sprawie.
Wydanie przez Sąd orzeczenia odnośnie innego roszczenia niż dochodził powód należy traktować jako nierozpoznanie istoty sporu (vide: wyrok SN z dnia 25.IX.2003 r. IICK 293/02) i taka właśnie sytuacja skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania apelacyjnego.
Orzeczono zatem jak w sentencji, na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.iart. 108 § 2 k.p.c.

af