Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKo 103/12
Data wyroku: 2012-09-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Sulima, Halina Czaban, Alina Kamińska
Słowa kluczowe: Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 8 ust.1 ustawy z dnia 23.02.1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego Państwa Polskiego

Sygn. akt II AKo 103/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 września 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku, w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

:SSA Alina Kamińska (spr.)

Sędziowie

:SSA Halina Czaban
SSA Janusz Sulima

Protokolant

:Monika Wojno

bez udziału stron
po rozpoznaniu w sprawieT. S.
wniosku pełnomocnika wnioskodawcy
w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 18 marca 2008r. Sądu Okręgowego w Suwałkach w sprawie II Ko 181/07
na podstawieart. 540§ 2 kpkw zw. zart. 547§2kpk

I
wznawia w stosunku doT. S.postępowanie w sprawie II Ko 181/07 zakończone wyrokiem Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 18 marca 2008r.

II
uchyla wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 18 marca 2008r. sygn. akt II Ko 181/07 i przekazuje sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 18 marca 2008r. Sąd Okręgowy w Suwałkach w sprawie II Ko 181/07 na podstawieart. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz. 149 z późn. zm.) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcyT. S.kwotę 7893 złotych tytułem odszkodowania oraz kwotę 5760 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z wykonania decyzji o internowaniu; to jest łącznie kwotę 13653 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku. Oddalił wniosek w pozostałym zakresie i kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Wyrok ten nie został zaskarżony i w dniu 17 kwietnia 2008 roku uprawomocnił się.
W dniu 16 maja 2012 r. (data wpływu pisma),T. S.złożył wniosek o „zasądzenie częściowego odszkodowania” w wysokości trzech milionów złotych wskazując, że swoje żądanie opiera na prawnej podstawie związanej ze zmianąustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2012 r. w sprawie II Ko 106/12 Sąd Okręgowy w Suwałkach, przyjmując za podstawę prawną przepisart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., a za podstawę faktyczną „res iudicata”, postępowanie w sprawie umorzył, a kosztami procesu obciążył Skarb Państwa.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 20 lipca 2012r. w sprawie sygn. akt II AKz 219/12 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W dniu 8 sierpnia 2012 roku (data wpływu pisma), pełnomocnikT. S.- na mocyart. 540§2 kpk,art. 544§1 kpkiart. 547§2 kpk– wystąpił z wnioskiem o:

1
wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 18 marca 2008r., sygn. akt II Ko 181/07 w oparciu o treśćart. 540§2 kpk,art. 544§1 kpkiart. 547§2 kpk.

2
uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 18 marca 2008r., sygn. akt II Ko 181/07

3
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Suwałkach

W odpowiedzi na powyższy wniosek o wznowienie Prokurator wniósł o jego nieuwzględnienie.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Wniosek pełnomocnika wnioskodawcy jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 1 marca 2011 roku wydanym w sprawie P 21/09 jednoznacznie przesądził o niekonstytucyjności przepisuart. 8 ust. 1a ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz. 149, z 1993 r. Nr 36, poz. 159, z 1995 r. Nr 28, poz. 143, z 1998 r. Nr 97, poz. 604, z 2002 r. Nr 240, poz. 2055, z 2004 r. Nr 273, poz. 2703, z 2007 r. Nr 191, poz. 1372 oraz z 2009 r. Nr 14, poz. 74), dodanegoustawą z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 191, poz. 1372), stwierdzając, że przepis ten jest niezgodny zart. 64 ust. 2w związku zart. 32 ust. 1 i art. 2oraz zart. 41 ust. 5w związku zart. 77 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zakwestionowany przez Trybunał przepis przewidywał ograniczenie wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia do kwoty 25.000 złotych. Nie dotyczył jedynie osób, które były represjonowane z powodu działalności mającej miejsce przed dniem 31 grudnia 1956 roku (art. 8 ust. 1b ustawy lutowej) bądź tych, które w wyniku wykonania orzeczeń albo decyzji, o których mowa w art. 8 ust. 1, poniosły śmierć (art. 8 ust. 1c ustawy lutowej). Nadmienić należy, że w wyroku tym Trybunał także orzekł o niekonstytucyjności przepisu art. 8 ust. 1d cytowanej ustawy, który również przewiduje ograniczenie w przyznawaniu odszkodowania i zadośćuczynienia osobom represjonowanym za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Uznanie niekonstytucyjności art. 8 ust 1a ustawy lutowej nie spowodowało jednakże automatyzmu zastosowaniaart. 540§2 kpkw każdej sprawie, w której przepis ten stanowił podstawę zasądzenia roszczenia wynikającego z represji związanych z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, niezależnie od jej realiów.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego oznacza możliwość wznowienia postępowania, ale pod warunkiem, że przy rozstrzyganiu tych spraw zastosowanie znalazł art. 8 ust. 1a ustawy lutowej, żądania wniosku przekroczyło kwotę 25.000 złotych i poniesiona szkoda i krzywda przekraczały w rzeczywistości przewidziane w ustawie 25.000 zł. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2011r., sygn. akt II KO 51/11).
Wydany w dniu 18 marca 2008 roku wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach w sprawie II Ko 181/07, z wniosku pełnomocnikaT. S., został oparty na uznanym przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny przepisie art. 8 ust 1a ustawy lutowej. (wprawdzie przepis ten nie został przywołany wprost jednakże akta wskazują na tę właśnie podstawę). Z akt sprawy wynika, także, że wolą wnioskodawcy było dochodzenie roszczenia w wysokości przekraczającej ustawowe ograniczenie. Wnioskodawca mówiąc o żądaniu 25.000 zł. stwierdzał „bo i tak nie jest wielka ta kwota…”, co też podkreślał w swoim piśmie z dnia 20 lutego 2008 r.” występuję tylko o częściowe odszkodowanie…” aby ostatecznie ograniczyć swoje żądanie sformułowane we wniosku do maksimum ustawowego.
Wprawdzie w realiach tej sprawy Sąd Okręgowy ograniczył wydane orzeczenie do zasądzenia na rzeczT. S.kwoty 7893 złotych tytułem odszkodowania oraz kwoty 5760 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z wykonania decyzji o internowaniu; to jest łącznie do kwoty 13653 złotych, to  jednakże w uzasadnieniu wyroku jednoznacznie wskazał, że ustalając wysokość łącznej kwoty odszkodowania oraz zadośćuczynienia, miał na względzie limitujący Sąd art. 8 ust.1a „ustawy lutowej”, co wprost zostało powołane w motywach rozstrzygnięcia. Sąd bowiem przyjął, że skoro najdłuższe internowanie w kraju trwało do 12 miesięcy, a przyznana kwota za doznaną krzywdę nie może przekroczyć 25.000 złotych, to internowanieT. S.trwające niespełna 5 miesięcy dawało asumpt do zasądzenia jedynie kwoty 5760zł tytułem zadośćuczynienia.
Z powyższego wynika, że zawarte w niekonstytucyjnym przepisie art. 8 ust. 1 a wskazanie górnej wysokości odszkodowania ograniczyło Sąd w tym zakresie i że Sąd w przypadku braku tego limitu mógłby orzec kwotę tytułem zadośćuczynienia wyższą aniżeli przyjęta w wyroku.
Zatem w sytuacji wyrażonego stanowiska Sądu meriti odwołującego się do ograniczeń wynikających z obowiązującego w czasie orzekania stanu prawnego nie sposób nie zgodzić się z argumentacją pełnomocnika wnioskodawcy, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego przekłada się wprost na ocenę sytuacji procesowej jego mocodawcy, co czyniło zasadnym podjęcie decyzji jak w sentencji i przekazanie sprawy – zgodnie ze złożonym wnioskiem – do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Suwałkach.

A.