Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 617/12
Data wyroku: 2013-01-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Orechwa-Zawadzka, Władysława Prusator-Kałużna, Stanisław Stankiewicz
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 53 i 21 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn.akt III AUa 617/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 stycznia 2013r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSA Władysława Prusator-Kałużna (spr.)
Sędziowie:  SA Barbara Orechwa-Zawadzka
SO del. Stanisław Stankiewicz
Protokolant:  Agnieszka Maria Oleńska

po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2013 r. w Białymstoku
sprawy z wnioskuS. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o wyrównanie emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Suwałkach III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt III U 829/11

I

zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie od decyzji z dnia 27 października 2011r.

II

odstępuje od obciążania wnioskodawcy kosztami zastępstwa procesowego w sprawie.

Sygn. akt III AUa 617/12

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją z dnia 7 października 2011 roku, wydaną na podstawieart. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.), przyznałS. M.od dnia 1 października 2011 roku emeryturę. Do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia przyjęto dotychczasową podstawę wymiaru świadczenia wynikającą ze wskaźnika podstawy wymiaru wynoszącego 228,79 % i kwoty bazowej w wysokości 717,16 złotych. Składnik emerytury wynoszący 24 % kwoty bazowej organ rentowy obliczył z uwzględnieniem aktualnie obowiązującej kwoty bazowej, tj. 2.822,66 złotych, ponieważS. M.po przyznaniu prawa do wcześniejszej emerytury podlegał ubezpieczeniom społecznym przez okres co najmniej 30 miesięcy.
S. M.w odwołaniu od powyższej decyzji domagał się ustalenia prawidłowej wysokości świadczenia oraz wyrównania dotychczas wypłaconych świadczeń. Podniósł, że organ rentowy nie poinformował go o tym, iż jest mu należne świadczenie emerytalne w wyższej wysokości, niż to, które pobiera. W toku postępowania przed Sądem I instancji przyznał, że na podstawie aktualnie zaskarżonej decyzji organu rentowego pobiera emeryturę w prawidłowej wysokości, jednakże podtrzymał swoje żądanie w zakresie wypłaty wyrównania.
Sąd Okręgowy w Suwałkach Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu powyższego odwołania, wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2012 roku zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił zaległość z tytułu błędnego przyznania niższych świadczeńS. M.za okres od dnia 1 października 2008 roku do dnia 30 września 2011 roku w kwocie 1.152,49 złotych brutto i odsetkami od kwoty brutto w wysokości 234,50 złotych. Sąd I instancji ustalił, żeS. M.od dnia 1 września 1989 roku był uprawniony do emerytury nauczycielskiej. Odwołujący w dalszym ciągu pracował i sukcesywnie składał do organu rentowego zaświadczenia o zatrudnieniu. Na podstawie powyższych dokumentów organ rentowy przeliczał wysokość świadczenia uwzględniając dodatkowy staż pracy. Zdaniem Sądu Okręgowego obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych było bieżące analizowanie sytuacji ubezpieczonego i informowanie o przysługujących uprawnieniach emerytalnych.S. M.ukończył 65-ty rok życia w dniu 22 stycznia 2001 roku. W ocenie Sądu I instancji skoro odwołujący składał zaświadczenia o zatrudnieniu, to organ rentowy winien mu wskazać, że powinien złożyć wniosek o przyznanie emerytury na podstawieart. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.), gdy osiągnął powszechny wiek emerytalny. Zdaniem Sądu Okręgowego organ rentowy powinien także informować odwołującego o sytuacji, kiedy po przyznaniu prawa do emerytury przepracował on co najmniej 30 miesięcy, gdyż stosownie do art. 53 w/w ustawy przysługiwało mu wówczas prawo do przeliczenia emerytury. I tak,S. M.winien mieć naliczoną nową emeryturę z nową kwotą bazową w części socjalnej z tytułu przepracowania co najmniej 30 miesięcy na dzień 1 września 2004 roku oraz na dzień 1 września 2008 roku. W tych dniach złożył stosowne zaświadczenia o zatrudnieniu i powinien zostać poinformowany o możliwości złożenia wniosku o przeliczenie emerytury z nową kwotą bazową zarówno na dzień 1 września 2004 roku oraz na dzień 1 września 2008 roku. Sąd I instancji uznał, że przyznanieS. M.niższych świadczeń było następstwem błędu organu rentowego, stąd stosownie do art. 133 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy jest mu należne wyrównanie za okres 3 lat wstecz od daty przyznania świadczenia we właściwej wysokości. Opierając się na wyliczeniach dokonanych przez biegłego sądowego z zakresu rachunkowości i finansów Sąd Okręgowy ustalił, że zaległości organu rentowego wynikające z zaniechania wyliczenia odpowiedniej emerytury za okres 3 lat, tj. od dnia 1 października 2008 roku do dnia 30 września 2011 roku, wynoszą 1.152,49 złotych należności głównej oraz 234,50 złotych odsetek. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy jak w sentencji wyroku orzekł na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
-art. 116 oraz art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.) poprzez brak ich zastosowania polegający na uznaniu, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.powinien był ustalićS. M.prawo do emerytury z zastosowaniem w części socjalnej emerytury nowej kwoty bazowej już w dniu 1 września 2004 roku bez konieczności złożenia właściwego wniosku o świadczenie,
- art. 133 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy poprzez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że w okolicznościach niniejszej sprawy nastąpił taki stan faktyczny, który dawał podstawy do przyznania odwołującemu prawa do świadczenia, lecz z przyczyn leżących po stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB., organ rentowy tego nie uczynił.
Wskazując na powyższe zarzuty organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna.
Jak prawidłowo ustalił Sąd I instancjiS. M.od dnia 1 września 1989 roku ma przyznane prawo do emerytury nauczycielskiej.
Na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.z dnia 25 stycznia 2006 roku przyznano odwołującemu od dnia 1 stycznia 2006 roku na podstawieart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.) prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
Aktualnie zaskarżoną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.z dnia 27 października 2011 roku przyznanoS. M.od dnia 1 października 2011 roku emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym na podstawie art. 27 w/w ustawy. Wysokość świadczenia została ustalona przy uwzględnieniu dotychczasowej podstawy wymiaru (przyjętej do wyliczenia poprzednio przyznanej wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach). Składnik emerytury wynoszący 24 % kwoty bazowej obliczono od kwoty bazowej obowiązującej na dzień 1 października 2011 roku, tj. 2.822,66 złotych, stosownie do art. 53 ust. 4 w/w ustawy, ponieważ odwołujący po przyznaniu wcześniejszej emerytury na podstawie decyzji organu rentowego z dnia 25 stycznia 2006 roku podlegał ubezpieczeniom społecznym przez kolejny okres co najmniej 30 miesięcy.
Po przyznaniu pierwszego chronologicznie świadczenia, tj. emerytury nauczycielskiej odwołujący nadal pracował i sukcesywnie składał do organu rentowego zaświadczenia o zatrudnieniu. Na podstawie powyższych dokumentów Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeliczał wysokość świadczeń, uwzględniając dodatkowy staż pracy.
Okolicznością sporną pozostaje to, czy odwołującemu należne jest wyrównanie emerytury z uwagi na przyznanie prawa do emerytury na podstawie art. 27 w/w ustawy w okresie późniejszym, niż spełnienie przez ubezpieczonego wszystkich niezbędnych warunków.
Nie pozostawała natomiast przedmiotem sporu wysokość świadczenia ustalona na podstawie zaskarżonej aktualnie decyzji organu rentowego z dnia 27 października 2011 roku.
Stosownie do art. 53 ust. 1 w/w ustawy emerytura wynosi:
1)24 % kwoty bazowej, o której mowa w art. 19, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, oraz
2)po 1,3 % podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych,
3)po 0,7 % podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych
- z uwzględnieniem art. 55.
Przy obliczaniu emerytury okresy, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy (art. 53 ust. 2 w/w ustawy). Emeryturę, której podstawę wymiaru stanowi podstawa wymiaru świadczenia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, oblicza się od tej samej kwoty bazowej, którą ostatnio przyjęto do ustalenia podstawy wymiaru, a następnie emeryturę podwyższa się w ramach waloryzacji przypadających do dnia nabycia uprawnień do emerytury (art. 53 ust. 3 w/w ustawy). Przepisu ust. 3 nie stosuje się, jeżeli zainteresowany po nabyciu uprawnień do świadczenia, którego podstawę wymiaru wskazał za podstawę wymiaru emerytury, podlegał co najmniej przez 30 miesięcy ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 53 ust. 4 w/w ustawy).
Powyższe uregulowanie zawarte w art. 53 ust. 4 w/w ustawy oznacza, iż wyliczenie emerytury z nową kwotą bazową odniesioną do części socjalnej świadczenia z tytułu pozostawania w ubezpieczeniu przez kolejne co najmniej 30 miesięcy możliwe jest tylko w sytuacji ustalania prawa do nowego – następnego świadczenia.
I tak, skoro odwołujący na podstawie decyzji organu rentowego z dnia 25 stycznia 2006 roku był uprawniony do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, to wysokość nowego świadczenia – emerytury przyznanej na podstawie art. 27 w/w ustawy, stosownie do art. 53 ust. 4 w/w ustawy, została prawidłowo wyliczona przy uwzględnieniu do części socjalnej świadczenia kwoty bazowej obowiązującej na dzień 1 października 2011 roku (tj. dzień od którego przyznano prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym), gdyżS. M.po nabyciu uprawnień do wcześniejszej emerytury podlegał co najmniej przez 30 miesięcy ubezpieczeniom społecznym.
Odnosząc się do zarzutu apelacyjnego naruszenia przez Sąd I instancji art. 116 oraz art. 129 ust. 1 w/w ustawy należy uznać, iż jest on w pełni uzasadniony.
Jak stanowi art. 116 ust. 1 w/w ustawy postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Stosownie zaś do art. 129 ust. 1 w/w ustawy świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust. 2.
Wbrew stanowisku Sądu Okręgowego, procedowanie organu rentowego, który zaskarżoną decyzją z dnia 27 października 2011 roku przyznał prawo do emerytury na podstawie art. 27 w/w ustawy od dnia 1 października 2011 roku (tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek), było prawidłowe. Wniosek o świadczenie został złożony w dniu 20 października 2011 roku.
Należy podzielić stanowisko skarżącego, iż w sytuacji odwołującego nie zachodziła sytuacja, w której przyznanie świadczenia winno nastąpić z urzędu, stąd prawidłowo zastosowano zasadę wynikającą z art. 116 oraz art. 129 ust. 1 w/w ustawy, czyli przyznano je od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
Okoliczność, żeS. M., będąc uprawnionym do wcześniejszej emerytury sukcesywnie składał do organu rentowego zaświadczenia o zatrudnieniu, nie mogła być potraktowana jako wniosek o nowe świadczenie. Zdaniem Sądu Apelacyjnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych procedował prawidłowo, przeliczając na podstawie powyższych dokumentów wysokość dotychczas przyznanych świadczeń przy uwzględnieniu dodatkowego stażu pracy.
Należy podzielić w pełni argumentację organu rentowego, iż ubezpieczony uprawniony do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, winien mieć swobodę wyboru czasu, w którym składa wniosek o kolejne świadczenie, skoro wyliczenie nowego świadczenia (w razie podlegania po nabyciu uprawnień do wcześniej przyznanego świadczenia co najmniej przez 30 miesięcy ubezpieczeniom społecznym) następuje z uwzględnieniem do części socjalnej świadczenia nowej kwoty bazowej, tj. kwoty obowiązującej na dzień przyznania nowego świadczenia. Rację ma skarżący podnosząc, że ubezpieczeni, wybierając czas, w którym występują o nowe świadczenie, często kierują się wysokością aktualnie obowiązującej kwoty bazowej i uznając ją za satysfakcjonującą występują ze stosownym wnioskiem. Zastosowanie nowej kwoty bazowej do części socjalnej świadczenia może bowiem mieć miejsce wyłącznie w sytuacji nabycia nowego świadczenia dla osoby, która uprzednio również była uprawniona do świadczenia z ubezpieczenia społecznego i po nabyciu uprawnień do poprzedniego świadczenia podlegała co najmniej przez 30 miesięcy ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 53 ust. 4 w/w ustawy).
Sąd Apelacyjny podziela również stanowisko organu rentowego, iż brak jest przepisów zobowiązujących Zakład Ubezpieczeń Społecznych do pouczania o możliwości zgłaszania wniosku o nowe świadczenie.
Skoro więc przyznanie emerytury na podstawie art. 27 w/w ustawy, nastąpiło we właściwym terminie, to brak jest podstaw do wypłacenia wyrównania świadczenia za okres 3 lat wstecz od dnia przyznania w/w emerytury. Zasadny jest zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy.
Na marginesie należy wskazać, iż odwołujący powszechny wiek emerytalny osiągnął w dniu 22 stycznia 2001 roku. Stąd organ rentowy, wydając decyzję z dnia 25 stycznia 2006 roku, mógł przyznać świadczenie na podstawie art. 27 w/w ustawy, nie zaś emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach na podstawie art. 32 w/w ustawy. Podkreślenia wymaga jednak, że emerytura na podstawie art. 27 w/w ustawy zostałaby przyznana w identycznej wysokości jak ta na podstawie art. 32 w/w ustawy. Powyższa pomyłka organu rentowego jest jednak z korzyścią dla odwołującego, który w 2011 roku złożył kolejny wniosek o emeryturę i na podstawie aktualnie zaskarżonej decyzji z dnia 27 października 2011 roku przyznano mu emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym (nową emeryturę), zaś do ustalenia jej wysokości do części socjalnej świadczenia przyjęto kwotę bazową obowiązującą w październiku 2011 roku. W konsekwencji przyznanie w 2006 roku emerytury wcześniejszej skutkowało możliwością skorzystania z wyliczenia wysokości nowego świadczenia przy uwzględnieniu nowej kwoty bazowej do części socjalnej (na podstawie art. 53 ust. 4 w/w ustawy), której to możliwościS. M.nie miałby otrzymując w 2006 roku emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
Końcowo należy wskazać, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.winien w treści wydawanych decyzji dokładnie formułować sentencję oraz wskazywać przepisy ustawy, na podstawie których orzeka. Powyższego obowiązku nie wykonał należycie, o czym świadczy treść decyzji z dnia 25 stycznia 2006 roku. Z uwagi zatem na charakter sprawy jak w pkt II sentencji wyroku orzeczono na podstawieart. 102 k.p.c.

A.K.