Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 633/12
Data wyroku: 2012-08-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska, Elżbieta Gawda, Bogdan Świerk
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 633/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 sierpnia 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Bogdan Świerk

Sędziowie:

SA Elżbieta Gawda (spr.)
SA Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska

Protokolant: st. prot. sądowy Maciej Mazuryk

po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2012 r. w Lublinie
sprawyJ. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwR.
od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu
z dnia 9 maja 2012 r.    sygn. akt VI U 185/12

oddala apelację.

III AUa 633/12

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Radomiu zmienił decyzję pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.i ustalił wnioskodawcyJ. J.prawo do emerytury od dnia 1 grudnia 2011 r.
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach i rozważaniach prawnych:
WnioskodawcaJ. J.,ur. dnia (...), w okresie od 1 maja 1982 r. do 9 października 1989 r. był zatrudniony wZespole (...)Lasów Państwowych wR.. Został przyjęty na stanowisko kierowcy operatora i pracował jako operator ładowarki samojezdnej. Wnioskodawca zajmował się załadunkiem drzew, bali i kory z placu na wagony. Pracował co najmniej 8 godzin dziennie.
Od 1listopada 1993 r. do 4 czerwca 1997 r.J. J.był zatrudniony wSpółce z ograniczoną odpowiedzialnością (...)(późniejsza nazwa(...) sp. z o.o.). Wykonywał obowiązki palacza i operatora ładowarki. Zajmował się załadowywaniem trociny do pieca przemysłowego o ciśnieniu 5 atmosfer, służącego do wytwarzania pary w celu suszenia drewna w komorach suszarniczych.
Od 1 września 1994 r. wnioskodawca pracował jako operator ładowarki samojezdnej i zajmował się załadunkiem drzewa, kory i trocin na wagony. Pracował na takiej samej ładowarce, na której wykonywał pracę podczas zatrudnienia wZespole (...)Lasów Państwowych wR.. Kiedy nie było pracy dla operatora, wnioskodawca kierowany był do pracy przy okorowywaniu drewna na specjalnej maszynie, jako pracownik fizyczny - pomocnik do okorowywania. Wnioskodawca kierowany był również do obsługi rębaka i wózka widłowego, którym woził na rampę drzewo spakowane w pakiety. Wnioskodawca pracował w pełnym wymiarze czasu pracy.
W dniu 22 marca 1986 r. wnioskodawca uzyskał uprawnienia maszynisty ciężkich maszyn budowlanych i drogowych w zakresie obsługi ładowarek jednonaczyniowych do 5 m3zaś w dniu 18 lutego 1989 r. uprawnienia do obsługi żurawi samojezdnych kołowych do 16 ton.
W dniu 29 grudnia 2011 rokuJ. J.złożył do pozwanego organu rentowego wniosek o przyznanie prawa do emerytury. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 stycznia 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania tego prawa. Organ rentowy na dzień 31 grudnia 1998 roku uznał za udowodniony łączny okres ubezpieczenia w wymiarze 28 lat 2 miesięcy i 28 dni oraz uwzględnił okres pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 6 lat 5 miesięcy i 15 dni.
Sąd Okręgowy obdarzył wiarą zeznania wnioskodawcy oraz świadkówJ. T.,H. D.,A. M.iW. P., gdyż są ze sobą spójne i logiczne.
W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie przywołując przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz.U. Nr 153 z 2009 r., poz. 1227 ze zm.). W myśl art. 184 ust. 1 tej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Zgodnie natomiast z ust. 2 przytoczonego wyżej artykułu emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Przesłankami do nabycia emerytury w oparciu o art. 184 ust. 1 cyt. ustawy jest więc osiągnięcie do dnia 1 stycznia 1999 roku tzw. warunków stażowych. Skutkiem odesłania do przepisów dotychczasowych, zamieszczonego w art. 184 ust. 1 pkt 1 jest stosowanie wprost przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) w zakresie wymaganego wymiaru okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze koniecznego do przyznania emerytury w niższym wieku. W sprawie niniejszej znajduje zatem zastosowanie § 4 ust. 1 rozporządzenia, w myśl którego pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn i ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W myśl § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Poza sporem w sprawie niniejszej pozostaje, że wnioskodawca osiągnął wiek emerytalny 60 lat i udowodnił wymagany 25 letni okres zatrudnienia oraz fakt, że nie przystąpił do funduszu emerytalnego i rozwiązał stosunek pracy. Sprawą sporną jest natomiast ustalenie, czy wnioskodawca wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A w wymiarze co najmniej 15 lat i czy staż ten osiągnął przed dniem 1 stycznia 1999 roku.
Odnośnie spornego okresu pracy wZakładach (...)Lasów Państwowych wR., wnioskodawca przedstawił zaświadczenie, z którego wynika, iż w okresie od 1.05.1982 r. do 9.10.1989 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace na stanowisku operatora, wymienionym w Wykazie A, dział VIII pkt 3 wykazu stanowiącego załącznik do cyt. rozporządzenia. Zaświadczenie to obarczone jest wskazanymi przez organ rentowy wadami, zatem ustaleniu podlegało, czy w spornym okresieJ. J.rzeczywiście wykonywał prace w szczególnych warunkach i czy wykonywał je stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W ocenie Sądu Okręgowego ze zbieżnych i logicznych zeznań wnioskodawcy oraz świadkówJ. T.iH. D.wynika, że wnioskodawca w spornym okresie pracował na stanowisku operatora ładowarki samojezdnej a pracę tę wykonywał stale, w wymiarze co najmniej 8-9 godzin dziennie i jedynie sporadycznie, wyjątkowo był kierowany do innej pracy.
Zasadność powyższych ustaleń potwierdza analiza dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych wnioskodawcy. Wynika z nich, że wnioskodawca został przyjęty na stanowisko kierowcy operatora. Od dnia 25.03.1985 r. do końca zatrudnienia w tym zakładzie pracy, jego stanowisko w aktach osobowych określano na drwal-operator. Na podstawie dokumentacji pracowniczej i zeznań świadków Sąd Okręgowy ustalił, żeJ. J.od 1 maja 1982 roku do 9 października 1989 roku wZakładach (...)Lasów Państwowych wR.przez okres 7 lat 5 miesięcy i 3 dni był zatrudniony na stanowisku operatora ładowarki stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Wykonywał zatem prace wymienione wykazie A dziale V poz. 3 załącznika do cyt. rozporządzenia tj. prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych. Sąd Okręgowy podkreślił nadto, że również prace drwala są wymienione w cyt. załączniku do rozporządzenia w dziale VI poz. 1.
Drugi ze spornych okresów jest to okres pracy wnioskodawcy w(...)((...) sp. z o.o.) od 1.11.1993 r. do 4.06.1997 r.
W dołączonych do wniosku o emeryturę świadectwach pracy w warunkach szczególnych pracodawca wskazał, że wnioskodawca w okresie od 1.11.1993 r. do 31.08.1994 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace na stanowisku palacza wymienionym w Wykazie A dziale XIV poz. 1 pkt 4 wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Leśnictwa i(...)z dnia 9 maja 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu rolnictwa i przemysłu drzewnego oraz w okresie od 1.01.1994 r. do 4.06.1997 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace operatora urządzeń rębalni drewna na stanowisku obsługa rębaka wymienionym w Wykazie A dziale VI poz. 3 pkt 2 wykazu stanowiącego załącznik do cyt. zarządzenia.
W ocenie Sądu Okręgowego ze zbieżnych i logicznych zeznań wnioskodawcy oraz świadkówA. M.iW. P.wynika, żeJ. J.w spornym okresie pracował przede wszystkim jako operator ładowarki. Były to ładowarki samojezdne EU 200 i EU 31. Każde z tych urządzeń ważyło 8-9 ton, posiadały łyżki i chwytaki, służyły do załadunku i przenoszenia ciężkich kloców drewna. Świadkowie zeznali, że wnioskodawca był przydzielony do obsługi tych ładowarek, a w przypadku nieobecności innego pracownika był przesuwany do obsługi innych urządzeń – ciągnika lub wózka widłowego, bądź do pracy na rębaku - urządzeniu do przerabiania odpadów poprodukcyjnych z drewna. Z zeznań wnioskodawcy wynika, że w okresie od 1.11.1993 r. do 31.08.1994 r. pracował jako operator ładowarki oraz palacz C.O. W czasie gdy nie obsługiwał ładowarki pilnował pieca, który służył do wytwarzania pary w celu suszenia drewna w komorach suszarniczych.
Dokonana przez Sąd Okręgowy analiza dokumentów zgromadzonych aktach osobowych wnioskodawcy potwierdziła, że zajmował on stanowiska: palacza kotłowni, operatora, operatora wózka, „obsługi rębaka”.
W ocenie Sądu Okręgowego praca wnioskodawcy na stanowisku operatora ładowarki była pracą w warunkach szczególnych, wymienioną w wykazie A dziale V poz. 3: prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych. Sąd zważył, że wnioskodawca w okresie od 1.11.1993 r. do 31.08.1994 r. wykonywał wprawdzie pracę operatora ładowarki jednak, jak sam zeznał, kierowany był również do „pilnowania pieca”. W wykazie A dziale XIV poz. 1 cyt. rozporządzenia wymienione są niezautomatyzowane prace palaczy i rusztowych kotłów parowych lub wodnych typu przemysłowego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że były to duże piece przemysłowe, jednak jak sam wnioskodawca zeznał, nie wykonywał przy nich żadnych ręcznych prac a jedynie obserwował wskaźniki. Z tego powodu Sąd Okręgowy nie uwzględnił tego okresu do okresu prac wykonywanych w warunkach szczególnych.
Odnosząc się do okresu zatrudnienia wnioskodawcy w okresie od 1.09.1994 r. do 4.06.1997 r. Sąd Okręgowy przyjął, iż był to okres pracy w warunkach szczególnych. Mimo że wnioskodawca wykonywał oprócz pracy operatora ładowarki w zastępstwie nieobecnych pracowników również inne prace - ciągnikiem, na rębaku oraz wózku widłowym to jednak prace te są również wymienione w wykazie A. I tak: prace przy obsłudze rębaku są wymienione w wykazie A, dziale VI, poz. 3 - obsługa urządzeń do mechanicznego rozdrabniania drewna (produkcja rębaków), prace ciągnikiem w wykazie A dziale VIII. poz. 3 - prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych. Prace kierowcy wózka widłowego Sąd zaliczył do prac wymienionych w wykazie A dziale VIII poz. 2 - prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów.
W związku z powyższym Sąd Okręgowy zaliczył wnioskodawcy okres pracy od 1.09.1994 r. do 4.06.1997 r. w(...) sp. z o.o.((...) sp. z o.o.) tj. 2 lata 9 miesięcy i 4 dni do okresu pracy w warunkach szczególnych.
W ocenie Sądu Okręgowego wnioskodawca udowodnił 16 lat 8 miesięcy i 22 dni okresów pracy w warunkach szczególnych, łącznie z okresem uznanym przez ZUS. Spełnił tym samym przesłanki określoneart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(test. jedn. Dz.U. Nr 153 z 2009 r. poz. 1227 ze zm.).
Z tych względów i na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję.
Apelację od powyższego wyroku złożył pozwany organ rentowy zaskarżając wyrok w całości iż zarzucając:

1
naruszenie prawa materialnego tj. art. 184 w zw. zart. 32 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz § 2 ust. 2 i § 4 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. poprzez przyznanie prawa do emerytury osobie niespełniającej warunków do jej przyznania;

2
sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego.

Powołując powyższe zarzuty pozwany wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Apelujący podnosił, że Sąd Okręgowy bezzasadnie zaliczył wnioskodawcy okres od 1.09.1994 r. do 4.06.1997 r. jako okres pracy w warunkach szczególnych, przyjmując, iż praca kierowcy wózka widłowego jest wymieniona w wykazie A dziale VIII poz. 2 i wskazując, iż praca ta była wykonywana sporadycznie. Tymczasem z akt osobowych wnioskodawcy wynika, iż był zatrudniony jako operator wózka widłowego, zatem nie wykonywał prac operatora ładowarki stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Z tych względów organ rentowy uznawał apelację za uzasadnioną.
Opierając się na ustaleniach faktycznych jak i częściowo rozważaniach prawnych poczynionych przez Sąd I instancjiSąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny akceptuje w całości ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r. II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60).
Zarzut sprzeczności ustaleń Sądu Okręgowego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego jest bezzasadny. Jak wynika z apelacji, spór między stronami ograniczył się ostatecznie do zaliczenia jako pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia wnioskodawcy od 1.09.1994 r. do 4.06.1997 r. w(...)((...) sp. z o.o.). Z zeznań wnioskodawcy oraz świadkówA. M.iW. P.wynika, iż w tym okresie wnioskodawca był zatrudniony jako operator ładowarki. Jedynie pod nieobecność pracowników, sporadycznie wykonywał inne prace – obsługiwał ciągnik, pracował na wózku widłowym.
W ocenie Sądu Apelacyjnego sporadyczne i doraźne wykonywanie innych prac w zastępstwie nieobecnego pracownika przez pracownika zatrudnionego w warunkach szczególnych nie oznacza, że praca w warunkach szczególnych nie jest wykonywania stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Stałe wykonywanie pracy zakłada powtarzalność i ciągłość przypisanych pracownikowi obowiązków. Doraźne i sporadyczne wykonywanie innych czynności nie oznacza zerwania z dotychczasowym zakresem obowiązków. Nie jest też przerwą, która wyklucza stałość pracy. Wnioskodawca był zatrudniony jako operator ładowarki, zatem wykonywał pracę w warunkach szczególnych.
Wbrew zarzutom pozwanego zeznania wnioskodawcy i świadków znajdują potwierdzenie w dokumentacji zawartej w aktach osobowych. Wprawdzie w angażach jest przypisane wnioskodawcy stanowiska operatora wózka widłowego, to jednak znajdująca się w tych aktach notatka służbowa z dnia 5 czerwca 1997 r. wskazuje na inny rodzaj wykonywanych prac. Notatka opisuje zdarzenie będące przyczyną rozwiązania z wnioskodawcą stosunku pracy i wskazuje, iż był on „zatrudniony na stanowisku obsługa rębaka wykonywał pracę w charakterze operatora ładowarki”. Tym samym angaże wskazujące na stanowisko operatora wózka widłowego nie mogą być miarodajnymi dowodami w sprawie. Zasadnie zatem Sąd Okręgowy uwzględnił sporny okres jak pracę w warunkach szczególnych, aczkolwiek zgodzić się należy z apelującym, iż praca operatora wózka widłowego nie jest pracą kierowcy wymienioną w wykazie A dziale VIII poz. 2, stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia. Sąd Okręgowy wprawdzie bezzasadnie uznał, iż wykonując tę pracę wnioskodawca pracował w warunkach szczególnych, jednakże okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż praca na wózku widłowym wykonywana była jedynie sporadycznie, w zastępstwie innego pracownika.
Skoro Sąd Okręgowy nie poczynił ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym to tym samym nie dopuścił się obrazy prawa materialnego wskazanego w apelacji tj. art. 184 cyt. ustawy i § 2 ust. 2 i § 4 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Spełnił on wynikający z art. 184 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia sporny warunek legitymowania się co najmniej 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych.
W ocenie Sądu Apelacyjnego wyrok wydany przez Sąd Okręgowy jest trafny i zgodny z obowiązującymi przepisami zaś apelacja pozwanego jako bezzasadna podlega oddaleniu w trybieart. 385 k.p.c.