Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 704/13
Data wyroku: 2013-10-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosław Szwagierczak, Roman Skrzypek, Alicja Podczaska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, § 2 rozporządzenia RM z 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Sygn. akt

III AUa 704/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 października 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Mirosław Szwagierczak

Sędziowie:

SSA Alicja Podczaska (spr.)
SSA Roman Skrzypek

Protokolant

st.sekr.sądowy M. Piekiełek

po rozpoznaniu w dniu29 października 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuW. M.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę i ustalenie kapitału początkowego
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia16 kwietnia 2013 r.sygn. aktIV U 218/13

I o d d a l a apelację,

II p r z y z n a j e radcy prawnemuG. O.kwotę 147,60 zł ( sto czterdzieści siedem 60/100) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, które wypłaci Sąd Apelacyjny w Rzeszowie.

Sygn. akt III AUa 704/13

UZASADNIENIE
Decyzją z 28 grudnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR., wskazując na przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43) odmówiłW. M.prawa do emerytury. W uzasadnieniu powyższego wskazano, iż wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999r. nie udowodnił co najmniej 25 lat okresu składkowego i nieskładkowego a jedynie 19.lat i 29 dni oraz 15 lat pracy w szczególnych warunkach a jedynie 8 lat, 11 miesięcy i 16 dni. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że nie uznano za udowodniony okresu od dnia 20 maja 1983r. do dnia 1 listopada 1992r. zatrudnienia wZakładzie (...)wS.ponieważ okres ten nie został wykazany właściwym świadectwem pracy.
Decyzją z 18 lutego 2013r. ZUS Oddział wR.ustalił dla wnioskodawcy kapitał początkowy na dzień 01.01.1999r. według wskaźnika 65,85 % na kwotę 79 142,03 zł, przyjmując jako wykazany okres składkowy wynoszący 17 lat, 6 miesięcy i 17 dni oraz 1 miesiąc i 11 dni okresów nieskładkowych. W decyzji szczegółowo wymieniono dni nie uwzględnione do naliczenia kapitału z uwagi na nieopłacenie składek oraz przebywanie na urlopie bezpłatnym. Decyzja ta została skorygowana decyzją z dnia 02.04.2013r. przez wskazanie iż okresy składkowe wynoszą 18 lat,11 miesięcy i 19 dni a kwota kapitału 83 445,34 zł.
Od powyższych decyzji wnioskodawcaW. M.złożył odwołania domagając się przyznania prawa do emerytury i zmiany wartości kapitału początkowego. Odnosząc się do decyzji emerytalnej argumentował, że w okresie od dnia 20.05.1983r. do dnia 01.11.1992r. pracował wZakładzie (...)wS.jako zbrojarz – betoniarz w pełnym wymiarze czasu pracy, w wyjątkowo ciężkich warunkach i wbrew stanowisku ZUS na pewno była to praca w warunkach szczególnych. Pracę w warunkach szczególnych wykonywał także na kontraktach eksportowych. Do odwołań dołączył posiadane dokumenty.
Kwestionując decyzję kapitałową zwrócił uwagę na rozbieżności w ustaleniu okresów składkowych oraz podniósł, że jeżeli nawet przebywał na urlopach bezpłatnych to nie ze swej winy i były one podyktowane różnymi awariami, przestojami związanymi z warunkami pracy czy warunkami atmosferycznymi.
W odpowiedziach na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonych decyzjach.
W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd Okręgowy na podstawie dowodów z dokumentów organu rentowego oraz przesłanych przez wnioskodawcę ustalił, żeW. M.po ukończeniu 60-tego roku życia, 28 listopada 2012 r. złożył w ZUS wniosek o emeryturę w wieku obniżonym ze względu na wykonywanie pracy w warunkach szczególnych powołując się na dołączone dokumenty dotyczące przebiegu zatrudnienia. W kwestionariuszu dotyczącym przebiegu okresów składkowych i nieskładkowych wnioskodawca wskazał na okresy – zasadniczej służby wojskowej w latach 1972 – 1974, pracy wHucie (...)od 14 lutego 1974r. do 16 maja 1983r. oraz pracy w(...)S.od 20 maja 1983r. do 1 listopada1992 r.
Świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych wydane przezHutę (...)a potwierdza, że w okresie od dnia od 14 lutego 1974r. do 16 maja 1983r. wnioskodawca pozostawał w zatrudnieniu i w tym czasie od 1 czerwca 1974r. do końca zatrudnienia pracował jako starszy układacz torów – brygadzista , toromistrz które to stanowiska są tożsame ze stanowiskiem robotnika torowego i kwalifikowane jako zatrudnieni w warunkach szczególnych według wykazu A , dział VIII, poz. 13 tj. prac zakładowych służb kolejowych bezpośrednio związane z utrzymaniem ruchu pociągów. W dokumencie tym powołano także podstawę z zarządzenia resortowego i ZUS powyższy okres przy uwzględnił jako zatrudnienie w warunkach szczególnych w wymiarze 8 lat, 11 miesięcy i 16 dni.
Okres odbywania przez wnioskodawcę służby wojskowej został potwierdzony zaświadczeniem Wojskowej Komendy Uzupełnień wN.i służbę tą wnioskodawca odbył od 25 października 1972r. do 30 stycznia 1974r.
Zatrudnienie w(...) Kombinacie Budowlanym–Zakładzie (...)był dokumentowany kserokopiami dokumentów z akt osobowych i dokumentacją płacową wydana przez Archiwum Zakładowe(...)wR.– Delegatura wT.. WZakładzie (...)wS.wnioskodawca pracował w okresie od 20 maja 1983r. do 1 listopada 1992r. na stanowisku betoniarz – zbrojarz, w pełnym wymiarze czasu pracy. W czasie tego zatrudnienia w okresie od 31 maja 1988r. do 27 października 1989r. wykonywał prace zbrojarza – betoniarza na budowie eksportowej wL.w ramach zatrudnienia wB.jako jednostką kierującą . Angaże dotyczące warunków zatrudnienia wskazują na wykonywanie pracy zbrojarza – betoniarza , zbrojarza lub betoniarza, montera konstrukcji żelbetowych, posadzkarza-glazurkarza oraz w okresie 17 kwietnia 1985r. – 26 kwietnia 1985r. kierownika magazynu. Z powyższego okresu zatrudnienia wnioskodawca nie posiada świadectwa pracy w warunkach szczególnych. W aktach osobowych znajdował się szereg wniosków o udzielenie urlopów bezpłatnych na pojedyncze dni np. jak i na dłuższe okresy np. od 28 listopada 1989r. do 31 maja 1990r. i od 1 sierpnia 1992r. do 1 listopada 1992r. Z dokumentacji płacowej wynikały dni nieusprawiedliwionej nieobecności wnioskodawcy w pracy, za które nie otrzymał wynagrodzenia. Dni nieobecności nie usprawiedliwionej przypadały na 1 listopada 1984r., 1 marca 1985r., 1 czerwca 1985r., 1 października 1986r., 1-2 grudnia 1986r., 1- 3 stycznia 1987r., 1 grudnia 1987r., 1-12 listopada 1990r. Z list płac wynikały także dni za które nie została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne tj. 1-2 lutego 1991r., 1 marca 1991r., 1 kwietnia 1991r., 1-2 maja 1991r., 1-2 sierpnia 1991r., 1 września 1991r., 25 listopada 1991r., 1-8 grudnia 1991r., 1 stycznia 1992r., 1 marca 1992r., 1 kwietnia 1992r., 1 czerwca 1992r.
Uwzględnienie wszystkich okresów składkowych i nieskładkowych – w Ocenie Sądu – stanowi łączny staż w wymiarze 19 lat i 29 dni.
Okres pracy w warunkach szczególnych dokumentowany świadectwem pracy w szczególnych warunkach wynosi 8 lat, 11 miesięcy i 16 dni zaś okres pracy wZakładzie (...)(przy pominięciu urlopów bezpłatnych) wynosi 8 lat, 6 miesięcy i 21 dni.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane dowody z dokumentów, które w jego ocenie nie budzą wątpliwości co do swej treści.
Sąd Okręgowy stwierdził, że spór w przedmiotowej sprawie w zakresie ustalenia prawa wnioskodawcy do emerytury w obowiązującym wieku emerytalnym należało rozstrzygnąć w oparciu o przepisart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227) w związku z art. 32 tej ustawy. Przepisy te w szczególności wymagają, aby wnioskodawca w dniu 1 stycznia 1999 r. legitymował się 25 letnim okresem składkowym i nieskładkowym oraz okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych wynoszącym co najmniej 15 lat. Tymczasem przedłożone dokumenty pozwalają przyjąć za wykazany, ogólny okres ubezpieczenia (składkowy i nieskładkowy) 19 lat i 30 dni taki okres ZUS ostatecznie uwzględnił przy wyliczeniu kapitału początkowego wnioskodawcy.
Ponieważ wnioskodawca nie spełnił ustawowego wymogu wykazania na dzień 1 stycznia 1999 r. 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w ocenie Sądu Okręgowego nie zachodziła potrzeba ustalania spełnienia przesłanki pracy przez co najmniej 15 lat wykonywanej w warunkach szczególnych – co dotyczy również spornego okresu pracy zZakładu (...)wS..
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z 16 kwietnia 2013 r. w pkt I-szym umorzył postępowanie dotyczące ustalenia wartości kapitału początkowego – a to na podstawieart. 47713k.p.c.wobec korekty przez ZUS decyzji z 18 lutego 2012 r. decyzją z 2 kwietnia 2013 r., w pkt II-gim oddalił odwołanie w pozostałej części jako niezasadne – a to na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.
Powyższy wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył w całości apelacją wnioskodawcaW. M.. Apelacja zarzuca naruszenie przez Sąd bliżej nieokreślonych przepisów prawa materialnego i procesowego, skutkującego brakiem przyznania prawa do: „renty i emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych”.
Wnioskodawca - obecnie odbywający karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym wZ.zarzucił, że Sąd pomimo jego wniosku nie przeprowadził dowodu z przesłuchania go w charakterze strony na okoliczność pracy wykonywanej w warunkach szczególnych wZakładzie (...)wS., na stanowisku zbrojarza- betoniarza.
Na wniosekW. M.Sąd Apelacyjny w Rzeszowie ustanowił dla niego w postępowaniu apelacyjnym pełnomocnika procesowego z urzędu, który brał udział w rozprawie przed Sądem drugiej instancji, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji organu rentowego i ustalenie prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na pracę w warunkach szczególnych.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja wnioskodawcy jest bezzasadna i dlatego nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania pierwszo instancyjnego było odwołanie od dwóch decyzji organu rentowego z tej samej daty. Pierwsza z nich dotyczyła ustalenia kapitału początkowego i została przez organ rentowy skorygowana w toku postępowania odwołującego wydaną decyzją, w której uwzględniono wszystkie dokumentowane przez wnioskodawcę świadectwami pracy okresy składkowe i nieskładkowe.
Treść apelacji wnioskodawcy jak i wnioski tej apelacji formułowane przez pełnomocnika procesowego z urzędu wskazuje na to, że apelacja skierowana została przeciwko rozstrzygnięciu zawartemu w pkt II zaskarżonego wyroku, oddalającego odwołanie od decyzji ZUS z 28 grudnia 2012 r., odmawiającej wnioskodawcy prawa do emerytury.W. M., który po ukończeniu 60 roku życia wystąpił do ZUS o ustalenie takiego prawa, zamierzał skorzystać z uprawnienia do emerytury w obniżonym wieku z uwagi na pracę w warunkach szczególnych.
Organ rentowy, a następnie Sąd Okręgowy w postępowaniu odwoławczym, badając możliwość skorzystania przez wnioskodawcę z uprawnienia do spornego świadczenia emerytalnego w sposób prawidłowy zastosowały podstawę prawną zart. 32 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), który stanowił, że ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27. Z koleiart. 184pozwala stosowaćart. 32do osób urodzonych po 1 stycznia 1949 r., pod warunkiem, iż do 31 grudnia 1998 r. osiągnęli wymagany okres składkowy i nieskładkowy oraz okres pracy w warunkach szczególnych. definicje ustawową „pracy w szczególnych warunkach” zawieraart. 32 ust. 2wyżej powołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Pracę taka pracownik musi wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.), aby nabyć prawo do emerytury w obniżonym wieku. Ust. 4 tego artykułu stanowi, że „wiek emerytalny, o którym mowa wust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym wust. 2 i 3przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych”. Przepisy te, torozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Wnioskodawca występujący do ZUS o ustalenie prawa do spornego świadczenia emerytalnego powinien więc wykazać spełnienie łącznie wszystkich wyżej wymienionych ustawowych warunków, w pierwszej kolejności jest to wykazanie na dzień 31 grudnia 1998 r. 25 lat składkowych i nieskładkowych oraz 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę świadectw pracy wykazał on łącznie 19 lat i 30 dni okresów podlegania ubezpieczeniu pracowniczemu do 1 stycznia 1999 r. Powyższe wobec braku wykazania wymaganych przez ustawodawcę 25 lat (składkowych i nieskładkowych) wyklucza możliwość ustalenia prawa wnioskodawcy do spornego świadczenia emerytalnego.
Jak słusznie zauważył w uzasadnieniu swojego wyroku Sądu I instancji – uwzględnienie wszystkich okresów zatrudnienia wnioskodawcy łącznie z zasadniczą służbą wojskową, bez wyłączania ze stażu pracy urlopów bezpłatnych i dni nieusprawiedliwionych nieobecności dadzą łącznie zaledwie 20 lat wymaganych okresów. Brak spełnienia warunku wykazania wymaganego przepisami ogólnego (25 lat) stażu ubezpieczeniowego wyklucza możliwość skorzystania przez wnioskodawcę z prawa do spornego świadczenia emerytalnego, dlatego Sąd I instancji postąpił prawidłowo, nie prowadząc dalszego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy wnioskodawca spełnił pozostałe, ustawowe warunki (15 lat pracy w warunkach szczególnych) do nabycia prawa do emerytury.
Sąd Apelacyjny zatem uznaje za prawidłowe ustalenia faktyczne sprawy poczynione przez Sąd I instancji i przyjmuje za własne. Powyższe skutkuje uznaniem za pozbawioną wadliwości ocenę prawną sprawy poczynioną przez ten Sąd.
Apelacja wnioskodawcy, stanowiąca wyłącznie subiektywną i pozbawioną wszelkich uzasadnionych podstaw prawnych polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji, z mocyart. 385 k.p.c.podlega oddaleniu.
Orzeczenie o kosztach udzielonej z urzędu pomocy prawnej Sąd Apelacyjny wydał zgodnie zart. 98 k.p.c.w związku z§ 12 ust. 1 pkt 2 i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).