Sąd Apelacyjny w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 488/13
Data wyroku: 2013-09-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Myszkowska, Krzysztof Kacprzak, Anna Miastkowska
Słowa kluczowe: Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 § 1 k.c.

Sygn. akt I ACa 488/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 września 2013r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Anna Miastkowska (spr.)

Sędziowie:

SSA Alicja Myszkowska
SSO del. Krzysztof Kacprzak

Protokolant:

st.sekr.sądowy Jacek Raciborski

po rozpoznaniu w dniu 27 września 2013r. w Łodzi
na rozprawie
sprawy z powództwaG. K.
przeciwkoP. S.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu
z dnia 5 lutego 2013r. sygn. akt I C 90/12

1
oddala apelację;

2
nie obciąża pozwanej kosztami postępowania apelacyjnego;

3
przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 3.321 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) złotych brutto adwokatowiM. S.prowadzącemu Kancelarię Adwokacką wS.z tytułu wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną pozwanej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 5 lutego 2013 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu uznał za bezskuteczną w stosunku do powodaG. K.umowę darowizny zawartą w dniu 23 września 2008 roku pomiędzyJ. S. (1)aP. S.dla ochrony wierzytelności powoda wobecJ. S. (1), wynikającej z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 7 maja 2009 roku w sprawie I C 1030/07.
Orzeczenie to zostało oparte na ustaleniach, które Sąd Apelacyjny podzielił i przyjął za własne.
Sąd I instancji zaznaczył między innymi, iż prawomocnym wyrokiem z dnia 7 maja 2003 roku Sąd Okręgowy w Łodzi zasądził solidarnie od pozwanychA. M.,S. A.,A. L.,J. S. (1)iR. B.na rzecz powoda kwotę 796.014,40 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu.
Umową z dnia 23 września 2008 rokuJ. S. (1)darował córceP. S.zabudowaną nieruchomość rolną o pow. 5,9 ha. W dacie umowy obdarowana miała 8 lat. Jej matka była w tym czasie konkubiną powoda, z którym posiada czworo dzieci. Egzekucja skierowana przez powoda przeciwkoJ. S. (1)okazała się bezskuteczna. Odpis pozwu w sprawie I C 1030/07 dłużnik otrzymał przed dokonaniem darowizny.
Oceniając zebrany materiał dowodowy Sąd nie dał wiary zeznaniom matki pozwanejD. K. (1), która stwierdziła, iż w dacie darowizny nie pozostawała już w związku zJ. S. (1). Zeznania te pozostawały w sprzeczności z twierdzeniami samego dłużnika.
Powołując się w swoich rozważaniach na treść przepisówart. 527 oraz art. 528 k.c.Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, iż w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki dla uwzględnienia skargi pauliańskiej. Istnienie wierzytelności przysługującej powodowi wobec dłużnikaJ. S. (1)nie budziło wątpliwości.
Zdaniem Sądu, dłużnik dokonał darowizny z pokrzywdzeniem wierzycieli – na skutek umowy stał się niewypłacalny – wyzbył się majątku, z którego powód miał możliwość prowadzenia egzekucji.
Innego majątku dłużnik nie posiadał. Stan niewypłacalności dłużnika miał miejsce również w dacie zaskarżenia dokonanej czynności.
Dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. W momencie dokonywania czynności zdawał sobie sprawę, że wyzbywając się nieruchomości, może spowodować niemożność uzyskania zaspokojenia przez wierzyciela. W tym czasie został wniesiony pozew o zapłatę i dłużnik znał treść żądania przed sporządzeniem umowy.J. S. (1)miał więc świadomość istnienia wierzytelności, ponadto w sprawie I C 1030/07 Sąd udzielił zabezpieczenia powództwa poprzez zakazanie zbycia nieruchomości.
Spełniona nadto została przesłanka świadomości osoby trzeciej co do działania dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, przy czym ocena w tym aspekcie musiała się odnieść do świadomości przedstawiciela ustawowego małoletniej obdarowanej. Sąd Okręgowy powołał się tu na stosunki łączące dłużnika iD. K. (1), mieszczące się w ramach dyspozycjiart. 527 § 3 k.c.
Istniało zatem domniemanie, żeD. K. (1)wiedziała, żeJ. S. (1)działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Domniemanie to nie zostało obalone. Sąd odrzucił przy tym wyjaśnienieD. K. (1), iż w dacie dokonania darowizny nie była związana zJ. S. (1). Dodatkowo Sąd powołał się na treść przepisuart. 528 k.c.zaznaczając, że pozwana uzyskała korzyść majątkową nieodpłatnie.
Ostatecznie Sąd I instancji uwzględnił powództwo.
W apelacji od powyższego wyroku pełnomocnik pozwanej zarzucił:
1) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez ustalenie, że matka małoletniej powódkiD. K. (1)stawająca do aktu notarialnego Rep.(...)w dniu 23 września 2008 roku pozostawała w bliskim stosunku osobistym w rozumieniuart. 527 § 3 k.c.z darczyńcą a jednocześnie dłużnikiemJ. S. (1)i miała świadomość, że darczyńca działa z pokrzywdzeniem wierzyciela.
2) naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie przepisuart. 233 § 1 k.p.c.przez uznanie za niewiarygodne twierdzeńD. K. (1)obalających domniemaniu zart. 527 § 3 k.c.pomimo logiczności i konsekwencji twierdzeńD. K. (1)o braku wzajemnej bliskości jej orazJ. S. (1)w dacie sporządzenia umowy darowizny w dniu 23 września 2008 roku.
W oparciu o te zarzuty skarżący domagał się zmiany orzeczenia przez oddalenie powództwa.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie była uzasadniona.
Za chybione należało przede wszystkim uznać zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego a zwłaszcza obrazyart. 233 § 1 k.p.c.
Wymaga podkreślenia, że ocena zebranego w danej sprawie materiału dowodowego należy do sądu pierwszej instancji, a ingerencja sądu wyższej instancji w tę ocenę jest możliwa jedynie w razie rażącego naruszenia powyższego przepisu, w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy. Po ponownym przeanalizowaniu zebranych w niniejszym postępowaniu dowodów, a zwłaszcza zeznańD. K. (1)i wyjaśnieńJ. S. (1), Sąd Apelacyjny zgodził się w pełni z konstatacją, iż twierdzeniaD. K.na temat charakteru związku z dłużnikiem i jej zaprzeczenia by związek ten nosił cechy bliskości o jakiej mowa wart. 527 § 3 k.p.c., były całkowicie niewiarygodne. Za tym, iżD. K. (1)w dacie sporządzania umowy darowizny pozostawała w konkubinacie zJ. S. (1)przemawiały przede wszystkim wyjaśnienia samego dłużnika.J. S. (1)przyznał, iż zarówno do czasu sporządzenia umowy, jak po dacie 23.IX.2008r. faktycznie uprawiał gospodarstwo będące przedmiotem darowizny, pomagał też w naprawie nieruchomości należącej doD. K., z którą wspólnie zamieszkiwali i stanowili parę do „dwóch lat wstecz” tj. do 2010 r. WyjaśnieniaD. K., iż zakończyła znajomość zJ. S. (1)w 2007 roku, o tyle były niewiarygodne, że niezależnie od twierdzeń w tej mierzeJ. S. (1),D. K.zeznała, iż pożycie ustało między nimi w 2010 roku.
W związku z powyższym Sąd I instancji trafnie przyjął, że przedstawicielką ustawową obdarowanej i dłużnika łączył stosunek osobisty w rozumieniuart. 527 § 3 k.p.c., pozwalający na zastosowanie domniemania z tego artykułu, iżD. K.miała wiedzę na temat działania dłużnika na szkodę wierzyciela.
Stanowisko Sądu I instancji było w tej mierze prawidłowe. Należało się również zgodzić z poglądem, że strona pozwana domniemania tego nie obaliła.
Sąd Okręgowy nie bez racji powołał się przy tym na fakt, iżD. K.potwierdzała odbiór korespondencji kierowanej do dłużnika w sprawie egzekucyjnej. Został przez nią nadto wypełniony przekaz pocztowy dla powoda na sumę 500 zł. z powołaniem się na naprawienie szkody przezJ. S..
W rozpoznawanej sprawie zostały również spełnione pozostałe przesłanki skargi pauliańskiej. Sąd Okręgowy trafnie przyjął, że dłużnik dokonując darowizny na rzecz małoletniej córki działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli – wskutek tej czynności stał się niewypłacalny, wyzbył się bowiem majątku wobec którego wierzyciel mógł skutecznie prowadzić egzekucję (egzekucja okazała się bezskuteczna), miał też świadomość tego stanu rzeczy – przed sporządzeniem umowy został wniesiony przez wierzyciela pozew o zapłatę kwoty 796.014,40 zł., powództwo nadto zostało zabezpieczone postanowieniem z dnia 4.II.2008 roku poprzez zakaz zbywania nieruchomości.
Ostatecznie, z przyczyn omawianych wyżej, zaskarżone orzeczenie było prawidłowe.
Dlatego Sąd Apelacyjny działając na mocyart. 385 k.p.c.oddalił apelację. O kosztach postępowania odwoławczego rozstrzygnął zgodnie z treściąart. 102 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c., mając na względzie wiek pozwanej oraz jej sytuację bytową.