Sąd Okręgowy w Tarnowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 73/13
Data wyroku: 2013-03-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Płaczek
Słowa kluczowe: Emerytura Rolnicza
Podstawa prawna: art.19 ust.2 ustawy z dn. 20.12.11990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt IV U 73/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 marca 2013 roku

Sąd Okręgowy w Tarnowie - Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący:

SSO Dariusz Płaczek

Protokolant:

st. sekr. sąd. Jolanta Stawarz

po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013 roku w Tarnowie na rozprawie
odwołaniaA. H.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoP.Terenowa wT.
z dnia 3 grudnia 2012 r. nr(...)
w sprawieA. H.
przeciwko Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoP.Terenowa wT.
o prawo do emerytury rolniczej
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującejA. H.emeryturę rolniczą od dnia 1 listopada 2012 r.

Sygn. akt IV U 73/13

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie

z dnia 22 marca 2013 r.

Decyzją z dnia 03.12.2012 r., nr(...), Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,na podstawie przepisówustawy z dnia 20.12.1990 r.o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), odmówiłA. H.przyznania prawa do emerytury rolniczej. W uzasadnieniu, powołując się na przepisy art. 19 ust. 2 oraz art. 20 ust. 1 i 3 ustawy, podniósł, że wnioskodawczyni legitymuje się okresem ubezpieczenia w wymiarze 23 lat, 4 miesięcy i 15 dni. Do stażu tego nie zaliczono jej okresu pracy w gospodarstwie rolnym dziadka, a następnie matki od02.01.1972 r. do 31.12.1982 r., ponieważ w tym czasie ubezpieczona pracowała zawodowoi praca w rolnictwie nie była jej jedynym źródłem utrzymania. W stażu tym nie uwzględnił również okresów zatrudnienia wnioskodawczyni poza rolnictwem, ponieważ w/w urodziła się po dniu 31.12.1948 r.

Odwołanie od tej decyzji wniosłaA. H., domagając się jej zmianyi przyznania prawa do emerytury rolniczej. W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że od 01.01.1983 r. do 31.12.2001 r. i od 01.07.2008 r. do 15.11.2012 r. opłacała składki na ubezpieczenie społeczne rolników, w okresie zaś od 02.01.1972 r. do 31.12.1982 r. pracowała w gospodarstwie rolnym, którego właścicielem był jej dziadek. Jak wskazała, w tym czasie zajmowała się również chałupnictwem, ponieważ dochody z gospodarstwa nie wystarczały na utrzymanie rodziny, jednak prace chałupnicze wykonywała wieczorami.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowywniósł o jego oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy:

OdwołującaA. H.urodziła się 01.01.1956 r. i w dniu 01.01.2011 r. ukończyła 55 lat.
dowód:

-

wniosek o emeryturę z dnia 15.11.2012 r.- k. 19 akt KRUS,

Od 02.01.1972 r. do 31.12.1982 r. odwołująca pracowała w gospodarstwie rolnym dziadka, a następnie matki, położonym w miejscowościB.o powierzchni 1,14 ha.W połączeniu z lasem powierzchnia ta wynosiła około 2,5 ha. Odwołująca była jedynaczką. Po szkole podstawowej nie kontynuowała nauki i mieszkała w domu rodzinnym razemz matką i ojcem. Ojciec pracował dorywczo poza rolnictwem. Gospodarstwo rolne prowadziła zaś matka i odwołująca. W gospodarstwie tym uprawiano zboże, ziemniaki i buraki. Hodowano 2-3 krowy, trzodę chlewną, kozy, barany i kury. Odwołująca zajmowała się na co dzień dojeniem krów, obrządkiem bydła i przygotowywaniem paszy dla trzody. Te czynności zajmowały jej najwięcej czasu. W okresie od wiosny do późnej jesieni wykonywała prace polowe, np. okopywała ziemniaki, zbierała siano i pasła krowy. Rodzice odwołującej nie mieli maszyn rolniczych. Odwołująca i jej matka wszystkie prace wykonywały ręcznie. Na pracę w gospodarstwie rolnym odwołująca poświęcała 6-7 godzin dziennie.

dowód:

-

pismo Starostwa Powiatowego wB.z dnia 13.11.2012 r.- k. 27 akt KRUS,

zeznania świadkaD.C.- 00:05:47,

zeznania świadkaH. J.- 00:13:48,

zeznania odwołującejA. H.- 00:21:02,

W tym czasie, od 19.09.1974 r. do 15.04.1980 r. odwołująca była zatrudnionaw(...) - Usługowej Spółdzielni PracywB.w charakterze chałupnika. W ramach tego zatrudnienia zajmowała się ręcznym szyciem sukienek i gorsetów dla lalekz dostarczanych jej przez Spółdzielnię materiałów i form. Gotowe produkty do Spółdzielni zawoziła jej matka. Była to praca nakładcza. Wynagrodzenie wypłacano miesięcznie od ilości gotowych sztuk, a nie za godzinę. Były to różne kwoty, w zależności od zlecenia. Pracą chałupniczą odwołująca zajmowała się wieczorami do godziny 23:00 i w wolnych chwilach, gdy nie pracowała w gospodarstwie, np. gdy padał deszcz i nie pasła krów. Na pracę tę poświęcała około 3-4 godziny dziennie. Zdarzało się też tak, że w ogóle nie otrzymywała zleceń albo zleceń tych było mało. Pracę chałupniczą odwołująca traktowała jako dodatkowy zarobek.

dowód:

-

świadectwo pracy z dnia 22.04.1999 r.- k. 7 akt KRUS,

zeznania odwołującejA. H.- 00:21:02,

Odwołująca zameldowana jest na pobyt stały od 28.12.1967 r. pod adresem:(...), gminaŻ..

dowód:

-

zaświadczenie Urzędu Gminy wŻ.z dnia 06.11.2012 r.- k. 26 akt KRUS,

Obecnie odwołująca nie prowadzi gospodarstwa rolnego, które przekazała swoim dzieciom. Nie pobiera tez żadnych świadczeń.

dowód:

-

zeznania odwołującejA. H.- 00:21:02,

Od 01.01.1983 r. do 31.12.2001 r. i od 01.07.2008 r. do 15.11.2012 r., tj. przez okres 23 lat, 4 miesięcy i 15 dni, odwołująca opłacała składki na ubezpieczenie społeczne rolników.

dowód:

-

wykaz okresów ubezpieczenia- k. 39 akt KRUS,

W dniu 15.11.2012 r. odwołująca wystąpiła do KRUS z wnioskiem o przyznanie jej prawa do emerytury rolniczej. Zaskarżoną decyzją z dnia 03.12.2012 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówiłA. H.przyznania prawa do tego świadczenia. W uzasadnieniu, powołując się na przepisyart. 19 ust. 2 oraz art. 20 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, podniósł, że wnioskodawczyni legitymuje się okresem ubezpieczenia w wymiarze 23 lat, 4 miesięcyi 15 dni. Do stażu tego nie zaliczono jej okresu pracy w gospodarstwie rolnym dziadka,a następnie matki od 02.01.1972 r. do 31.12.1982 r., ponieważ w tym czasie ubezpieczona pracowała zawodowo i praca w rolnictwie nie była jej jedynym źródłem utrzymania,a ponadto okresów zatrudnienia poza rolnictwem, ponieważ w/w urodziła się po dniu 31.12.1948 r.

dowód:

-

wniosek o emeryturę rolniczą z dnia 15.11.2012 r.- k. 19 akt KRUS,

decyzja z dnia 03.12.2012 r.- k. 40 akt KRUS,

Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów, zeznania świadków i odwołującej.
Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić nawet z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego.
Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadkówD. C.iH. J., które wskazały na okoliczności dotyczące zakresu prac i wymiaru czasu pracy odwołującejw gospodarstwie rolnym dziadka, a następnie matki w spornym okresie. Zeznania te zasługiwały na walor pełnej wiarygodności, gdyż były wewnętrznie spójne, wzajemnie ze sobą korespondowały, a przy tym były przekonujące w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego. Z zeznań tych wynika, że odwołująca była jedynaczką, mieszkała w domu rodzinnym, po szkole podstawowej nie kontynuowała zatrudnienia i w spornym okresie stale pracowała w gospodarstwie rolnym, w wymiarze znaczącym dla jego funkcjonowania,tj. przez 6-7 godzin dziennie.
Zeznania te znalazły potwierdzenie w depozycjach odwołującejA. H., która zauważyła ponadto, że w spornym okresie zajmowała się również chałupnictwem, co stanowiło dla niej dodatkowe źródło zarobkowania. Pracę tę wykonywała jednak wieczorami i w wolnych chwilach, co zajmowało jej 3-4 godziny, a zdarzało się też tak, że w ogóle nie otrzymywała zleceń albo zleceń tych było mało. Zeznania powyższe nie budziły żadnych wątpliwości i pozostawały w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Z tych też powodów, Sąd nie znalazł żadnych podstaw, aby podważać ich wiarygodność.

Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie zostały ocenione przez Sąd jako wiarygodne.

Sąd rozważył, co następuje:
Odwołanie od zaskarżonej decyzji z dnia 03.12.2012 r., w świetle ustalonego stanu faktycznego i obowiązujących przepisów prawa, zasługiwało na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania było rozstrzygnięcie, czy wnioskodawczyniA. H.spełnia przesłanki uprawniające ją do nabycia emerytury rolniczej, a w szczególności, czy legitymuje się trzydziestoletnim okresem ubezpieczenia.
Odmawiając wnioskodawczyni przyznania prawa do tego świadczenia, organ rentowy podniósł, że w/w legitymuje się okresem ubezpieczenia w wymiarze 23 lat, 4 miesięcyi 15 dni. W stażu tym nie uwzględnił odwołującej okresu pracy w gospodarstwie rolnym dziadka, a następnie matki od 02.01.1972 r. do 31.12.1982 r., a ponadto okresów zatrudnienia poza rolnictwem, ponieważ wnioskodawczyni urodziła się po dniu 31.12.1948 r.
Stosownie do treściart. 19 ust. 2 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu rolnikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:1) osiągnął wiek 55 lat, jeśli jest kobietą, 2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu przez okres co najmniej 30 lat oraz 3) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.
Do okresów ubezpieczenia wymaganych zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy zalicza się okresy: 1) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990; 2) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu 16 roku życia, przed dniem1 stycznia 1983 r.; 3) od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami emerytalnymi - jednak za wyjątkiem osób urodzonych po dniu 31.12.1948 r. (art. 20 ust. 1 i 3 ustawy).
Słusznie zatem organ rentowy nie zaliczył odwołującej (urodzonej (...)) do stażu ubezpieczeniowego okresu podlegania pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu. Rozważyć natomiast należało, czy do stażu tego można wnioskodawczyni doliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym dziadka, a następnie matki od 02.01.1972 r. do 31.12.1982 r.
Jak wynika z treściart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku- rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albow bliskim sąsiedztwie, 3) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związanaz rolnikiem stosunkiem pracy.
W wyrokach z dnia 04.10.2006 r., II UK 42/06, (OSNP 2007/19-20/292) i z dnia 08.03.2011 r., II UK 305/10 (LEX nr 852557) Sąd Najwyższy wskazał, że - o stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym w rozumieniuart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20.12.1990 r.o ubezpieczeniu społecznym rolników, decyduje zachowanie- mimo prowadzenia innej działalności - gotowości do świadczenia jej na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej w wymiarze czasu stosownym do zakładanego przez rolnika prawidłowego jego funkcjonowaniaz uzupełnieniem, że wymiar tego czasu powinien sięgać co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy. Z powyższego wynika, że doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika, nie stanowi stałej pracy w gospodarstwie rolnym zaliczanej do stażu ubezpieczeniowego(por. wyrok SN z dnia 10.05. 2000 r., II UKN 535/99, OSNP 2001/21/650; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11.01.2006 r., IV SA/Wr 197/04, LEX nr 836553).
W niniejszej sprawie okoliczności te mają istotne znaczenie, przede wszystkim dla oceny zakresu pomocy odwołującej w gospodarstwie rolnym, mającej wpływ na jego funkcjonowanie.
Jak wynika z przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, w okresie od 02.01.1972 r. do 31.12.1982 r. odwołująca pracowała w gospodarstwie rolnym stale,w wymiarze znaczącym dla jego funkcjonowania. Okoliczność powyższa wynika zarównoz zeznań świadków, jak i odwołującej, którzy dokładnie opisali na czym praca ta polegałai w jakim wymiarze była świadczona. Na podstawie tych zeznań można stwierdzić, że pomimo zatrudnienia w(...) - Usługowej Spółdzielni PracywB., wnioskodawczyni pracowała na roli w wymiarze 6-7 godzin dziennie. Powyższe nie powinno budzić wątpliwości, gdy zważy się, że odwołująca była jedynaczką, po szkole podstawowej nie kontynuowała nauki i mieszkała w domu rodzinnym na terenie gospodarstwa rolnegoo powierzchni 1,14 ha. W gospodarstwie tym dziadek, a potem matka odwołującej uprawiali zboże, ziemniaki, buraki i Hodowali też 2-3 krowy, trzodę chlewną, kozy, barany i kury. Zakres prac w takim gospodarstwie – niezmechanizowanym - był zatem spory. Z dowodówo charakterze osobowym wynika, że odwołująca zajmowała się na co dzień dojeniem krów, obrządkiem bydła i przygotowywaniem paszy dla trzody. W okresie zaś od wiosny do późnej jesieni wykonywała prace polowe, np. okopywała ziemniaki, zbierała siano i pasła krowy. Czas potrzebny odwołującej na zrealizowanie w każdym dniu wszystkich tych prac z całą pewnością obejmował więc 6-7 godzin.
Fakt zajmowania się chałupnictwem od 19.09.1974 r. do 15.04.1980 r. nie odbiera pracy wnioskodawczyni w gospodarstwie rolnym charakteru pracy stałej. Wszak zauważyć należy, że wszelkie czynności związane z zatrudnieniem w(...) - Usługowej Spółdzielni PracywB.odwołująca wykonywała w domu. Było to bowiem zatrudnienie w charakterze chałupnika i polegało na ręcznym szyciu sukienek i gorsetów dla lalekz dostarczanych przez Spółdzielnię materiałów i form. Pracą tą odwołująca zajmowała się wieczorami (do godziny 23:00) i w wolnych chwilach, gdy nie pracowała w gospodarstwie (np. gdy padał deszcz i nie pasła krów). Na pracę tę poświęcała około 3-4 godziny, z tym, iż zdarzało się również i tak, że w ogóle nie otrzymywała zleceń albo zleceń tych było mało.
Sporny okres od 02.01.1972 r. do 31.12.1982 r. należało zatem zaliczyć wnioskodawczyni do stażu ubezpieczeniowego w wymiarze 23 lat, 4 miesięcy i 15 dni, co powoduje, że odwołująca legitymuje się co najmniej 30- letnim okresem ubezpieczenia, to zaś uprawnia ją do emerytury rolniczej w myślart. 19 ust. 2 ustawy z dnia 20.12.1990 r.o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wiadomo bowiem, żeA. H.ukończyła 55 lati zaprzestała działalności rolniczej, których to okoliczności organ rentowy zresztą nie kwestionował.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego orazart. 47714§ 2 k.p.c., Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującej emeryturę od dnia 01.01.2012 r., zgodnie z treściąart. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zw. zart. 52 ust. 2 ustawyz dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.