Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 325/13
Data wyroku: 2013-05-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Rosłoń
Słowa kluczowe: Zwrot Nienależnie Pobranych Świadczeń Z Ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), art. 52 z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), art. 138 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. Nr 153, poz. 1227 z 2009r. ze zm.)

Sygn. akt V U 325/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 maja 2013 roku

Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSO Elżbieta Rosłoń
Protokolant: Irena Prochowicz

po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 roku w Białymstoku
sprawyJ. D.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o zwrot nienależnie pobranych świadczeń
na skutek odwołaniaJ. D.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z dnia 23 stycznia 2013 roku
Nr(...)

I
Oddala odwołanie.

II
WniosekJ. D.o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń przekazuje do rozpoznania Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

sygn. akt V U 325/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 23.01.2013 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zażądał zwrotu odJ. D.nienależnie pobranego świadczenia tj. 50% części uzupełniającej renty rolniczej. Powołując się na treśćart. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) wskazał, że świadczenie to nie przysługiwało wnioskodawcy, ponieważ jego żona od dnia 1.09.2011 r. pobiera własne świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wobec powyższego wnioskodawca w okresie od 1.10.2011 r. do 31.12.2012 r. pobrał świadczeniez powyższego tytułu w wysokości 5234,60 zł. i powinien je zwrócić. Wnioskodawca był pouczony o okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeńa mimo zajścia tych okoliczności pobierał przesyłane świadczenia. Obecnie, stosowniedo treściart. 138 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) jest zobowiązany do zwrotu tej kwoty.
J. D.złożył odwołanie od powyższej decyzji. Wniósł o odstąpienieod żądania zwrotu powyższej kwoty, wskazując, że od 1997 r. nie pracuje w gospodarstwie rolnym. Sytuacja finansowa rodziny wnioskodawcy jest bardzo trudna ponieważ od 1997 r. jest on sparaliżowany i nie jest w stanie samodzielnie wykonywać podstawowych czynności życiowych, jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga ciągłej opieki osób drugich. Powyższe schorzenia czynią go stale niezdolnym do pracy w gospodarstwie rolnym. Wskazał, na trudną sytuację finansową rodziny w związku z decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, ponieważ dwie córki studiują wW., z czym związane są koszty finansowania nauki i wnioskodawca ma obawy, czy stać go będzie na zakup niezbędnych leków. Wniósł o odstąpienie od żądania zwrotu żądanej przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego kwoty, ponieważ zachodzą szczególne okoliczności, wskazanew odwołaniu.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania w całości powołując się na argumentację jak w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje.
J. D.w złożonym 29.06.2000 r. wniosku o rentę inwalidzką rolniczą wskazał, że on i jego żonaK. D.są właścicielami gospodarstwa rolnego o pow. 4.97 ha i udziału 2/4 we współwłasności nieruchomości o pow. 1 ha i nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Wskazał, że małżonka jest zatrudniona wSzkole Podstawowej nr (...)wB.. Formularz wniosku zawiera informacje dodatkowe, w których wskazano co uznaje się za prowadzenie działalności rolniczej, w jaki sposób można zaprzestać jej prowadzenia oraz wskazano zasady zawieszania części uzupełniającej świadczeń emerytalno-rentowych (k. 1,2 akt KRUS).
Wnioskodawca i jego małżonka zakończyli prowadzenie działalności rolniczejz dniem 24.01.2013 r. Takiej treści oświadczenie złożyli przed notariuszem w dniu 24.01.2013 r. (k. 44 odw. akt KRUS, § 2 umowy darowizny).
Decyzją z dnia 28.07.2000 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznał wnioskodawcy od 1.06.2000 r. stałą rentę inwalidzką rolniczą (pkt I decyzji). Jednocześnie zawiesił część uzupełniającą w 50 % z powodu niezaprzestania prowadzenia działalności rolniczej (pkt II ust. 3 decyzji), odsyłając do ustępu 4 informacji zawartej w tym samym dokumencie co decyzja. W ustępie tym wskazane zostały zasady zawieszanialub zmniejszania wypłaty części uzupełniającej emerytury rolniczej i renty inwalidzkiej rolniczej. Jednocześnie w ustępie 6 informacji, w sposób czytelny organ rentowy wskazał,że w celu ustalenia czy nie zachodzą okoliczności powodujące zawieszenie lub zmniejszenie wysokości świadczenia, osoba pobierająca świadczenie jest zobowiązana zawiadomić w ciągu 14 dni organ rentowy wypłacający świadczenie o wskazanych w tym ustępie okolicznościach (k.27,28 akt KRUS).
W dniu 11.01.2013 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wB.ustaliła, żeK. D., żona wnioskodawcy,od 1.09.2011 r. pobiera emeryturę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wobec powyższego Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w dniu 11.01.2013 r. wydał decyzję, którą zawiesił wypłatę części uzupełniającej renty należnej wnioskodawcy w wymiarze 100 % od dnia 1.01.2013 r. i wstrzymał 50 % części uzupełniającej ponieważ małżonka nie podlega ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu z mocy ustawy (k. 39 akt KRUS).
Następnie, w dniu 23.01.2013 r. wydał decyzję – obecnie zaskarżoną- którą żąda od wnioskodawcy zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tj. 50 % części uzupełniającej renty rolniczej. Świadczenie to nie przysługiwało wnioskodawcy od 1.10.2011 r.do 31.12.2012 r. ponieważ jego małżonka od 1.09.2011 r. pobiera własne świadczeniez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. We wskazanym okresie wnioskodawca pobrał świadczenie z powyższego tytułu w kwocie 5234,60 zł. Ponieważ był pouczonyo okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń, a mimo zajścia tych okoliczności pobierał przesyłane świadczenia, stosownie do treściart. 138 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) jest zobowiązany do zwrotu tej kwoty.
Zgodnie z treściąart. 28 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikóww brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji o przyznaniu wnioskodawcy prawa do renty inwalidzkiej (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), wypłata emerytury lub renty inwalidzkiej z ubezpieczenia ulega częściowemu zawieszeniuna zasadach określonych wust. 2-8, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą.
Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu zawieszenie wypłaty dotyczy części uzupełniającej emerytury rolniczej lub renty inwalidzkiej rolniczej. Wypłata ulega zawieszeniu w całości, jeżeli emeryt lub rencista nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej z zastrzeżeniem ust. 5-7 i 9 (ust. 3 art. 28 tej ustawy). Wnioskodawca nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, co osobiście wskazał we wniosku o rentę inwalidzką rolniczą. Zatem stosownie do treści art. 28 ust. 3 tej ustawy wypłata części uzupełniającej świadczenia ulega zawieszeniu w całości.
Niemniej jednak w decyzji przyznającej wnioskodawcy prawo do renty inwalidzkiej rolniczej, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego orzekł o zawieszeniu części uzupełniającej renty w 50 % z powodu niezaprzestania działalności rolniczej w oparciuo treść art. 28 ust. 6 pkt 1 tej ustawy. Stanowił on, że wypłata ulega zawieszeniu w połowie jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą z małżonkiem, który nie ma ustalonego prawa do emerytury albo renty i nie spełnia warunków do uzyskania emerytury rolniczej albo renty inwalidzkiej rolniczej.
K. D.– jak wynika z wnioskuJ. D.o rentę inwalidzką rolniczą, wspólnie z wnioskodawcą prowadziła działalność rolniczą, nie miała ustalonego prawa do emerytury albo renty i nie zgłaszała wniosku o emeryturę rolniczą lub rentę inwalidzką rolniczą – pkt III ppkt 2-4 (k. 1 odw. akt KRUS). Powyższe legło u podstaw decyzji o zawieszeniu części uzupełniającej renty w 50 %.
Stosownie do treści pouczenia zawartego w decyzji z dnia 28.07.2000 r. w punkcie 6 ppkt 5 informacji, wnioskodawca był zobowiązany powiadomić organ rentowy wypłacający świadczenie w ciągu 14 dnio uzyskaniu przez małżonka prawa do emerytury lub renty(k. 28 odw.).
Wnioskodawca nie dopełnił tego obowiązku mimo, że jego małżonkaK. D.na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2.09.2011 r. nabyła prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dniem 1.09.2011 r. i od tego dnia świadczenie jest jej wypłacane (k. 38 akt KRUS).
Zatem od dnia 1.010.2011 r. do świadczenia wnioskodawcy znajduje zastosowanie normaart. 28 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), zgodnie z którą wypłata części uzupełniającej świadczenia ulega zawieszeniu w całości.
Wobec powyższego Sąd uznał, że organ rentowy zasadnie żąda od wnioskodawcy zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tj. 50 % części uzupełniającej renty rolniczejw okresie od 1.10.2011 r. do 31.12.2012 r. stosownie do treściart. 138 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku zart. 52 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Przepisart. 138 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychstanowi, że osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązanado ich zwrotu, wskazując wustępie 2 pkt 1, że za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Obowiązek informowania Kasy o okolicznościach mających wpływ na wysokośći prawo pobierania świadczeń został nałożony na osobę pobierającą świadczeniaz ubezpieczenia treściąart. 37 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dodatkowo, jak wskazano wyżej, wnioskodawca był pouczony o powyższym, w decyzjiz dnia 28.07.2000 r. Niemniej jednak wnioskodawca nie dopełnił tego obowiązku.
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia odwołaniai na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., orzekł jak w punkcie I wyroku.
Jednocześnie Sąd nie miał wątpliwości, że treść odwołania od zaskarżonej decyzji wskazuje również na to, że wnioskodawca wnosi o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń.
Wniosek ten nie podlega jednak rozpoznaniu przez sąd, droga sądowa jest niedopuszczalna, bowiem właściwym do jego rozpoznania z mocyart. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówjest Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub upoważniony przez niego pracownik Kasy. Przepis ten stanowi, że Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno- rentowego i składkowego może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.
Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie II wyroku na podstawieart. 464§ 1 kpc.