Sąd Okręgowy we Wrocławiu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 1403/12
Data wyroku: 2013-02-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Bałazińska – Goliszewska, Dorota Kropiewnicka
Słowa kluczowe: Postępowanie Odwoławcze
Podstawa prawna: 437kpk

Sygn. akt. IV Ka 1403/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 lutego 2013 r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący  SSO  Anna Bałazińska – Goliszewska
Sędziowie  SSO  Dorota Kropiewnicka (spr.)
(...)del. do SO  Piotr Wylegalski
Protokolant Justyna Gdula
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Tomasza Fedyka
po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r.
sprawyI. C.,A. C.iO. S.
oskarżonych zart. 158 § 1kkw związku zart. 157 § 2kkw związku zart. 11 § 2kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Oławie
z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt IIK  79/12
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Oławie do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
O. S.,A. C.iI. C.oskarżeni zostali o to, że: w dniu 30 października 2010r. wO.działając wspólnie i w porozumieniu wzięli udział w pobiciuM. M. (1)w ten sposób, że uderzali go pięściami po głowie , twarzy oraz kopali po całym ciele, a z uwagi na silę i miejsce zadawanych uderzeń narazili go na skutki określone wart. 157§1kkw wyniku czego pokrzywdzony doznał obrażeń w postaci: złamania zebra IX lewego bez przemieszczenia i ograniczenia ruchomości klatki piersiowej, podbiegnięć krwawych i skupisk wybroczyn krwawych na głowie , klatce piersiowej i kończynie dolnej lewej, podsluzuwkowego wylewu krwi w przedsionku jamy ustnej, które spowodowały naruszenie czynności narządów ciała na czas poniżej dni siedmiu,
tj. o czyn zart. 158§1kk
Sąd Rejonowy w Oławie wyrokiem z dnia 19 października 2012r. w sprawie o sygn. II K 79/12 podjął następujące rozstrzygnięcie:

I
uznałO. S.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu , przyjmując, że jest to przestępstwo zart. 158§1kkw związku zart. 157§2kkw związku zart. 11§2kki za to na zasadzieart. 158§1kkw związku zart. 11§3kkw związku zart. 58§3kkwymierzył mu karę grzywny w wysokości 30/trzydziestu/ stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20/dwudziestu/ złotych;

II
uznałA. C.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu , przyjmując, że jest to przestępstwo zart. 158§1kkw związku zart. 157§2kkw związku zart. 11§2kki za to na zasadzieart. 158§1kkw związku zart. 11§3kkw związku zart. 58§3kkwymierzył mu karę grzywny w wysokości 30/trzydziestu/ stawek dziennych , ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30/trzydziestu/ złotych;

III
uznałI. C.za winną popełnienia zarzucanego jej czynu , przyjmując , że jest to przestępstwo zart. 158§1kkw związku zart. 157§2kkw związku zart. 11§2kki za to na zasadzieart. 158§1kkw związku zart. 11§3kkw związku zart. 58§3kkwymierzył jej karę grzywny w wysokości 30/trzydziestu/ stawek dziennych , ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30/trzydziestu/ złotych;

IV
zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa przypadające od każdego z nich koszty sądowe odA. C.iI. C.w kwocie po 153 złotych, zaś odO. S.w kwocie 123 złotych

Apelację od powyższego wyroku wywiódł obrońca oskarżonych, zaskarżając orzeczenie Sądu I instancji w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi apelujący zarzucił :
I. obrazę przepisów prawa procesowego która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, a to:

1
art. 442 § 3 kpkpolegającą na nieuwzględnieniu wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku z 19.01.2012 r. Sądu Okręgowego we Wrocławiu (IV Ka 1077/11), które bezwzględnie wiązały Sądmerińprzy ponownym rozpoznaniu sprawy;

2
art. 424 kpkiart. 437 § 1 kpkpoprzez ograniczenie oceny dowodów do „akceptacji analizy" materiału dowodowego przeprowadzonej w poprzednim, uchylonym, skasowanym wyroku Sądu Rejonowego z 10.10.2011 r. w sytuacji gdy, kontrolujący te orzeczenie Sąd Okręgowy uznał, iż Sąd I instancji dokonał ustaleń faktycznych w nazbyt powierzchowny sposób;

3
art. 174 kpkpolegającą na zastąpieniu zeznań świadków notatką urzędową, przy jednoczesnym pominięciu zeznań dyżurujących w dniu 30.10.2010 r. policjantów dotyczących okoliczności braku zgłoszenia przez pokrzywdzonego faktu pobicia w tym dniu;

4
art. 410 kpkpoprzez oparcie ustaleń faktycznych na dowodach, które nie zostały przeprowadzone na rozprawie;

5
art. 193 kpkiart. 201 kpkw zw. zart. 4 kpk,art. 5 § 2 kpkiart. 14 kpkpolegającą na wyrokowaniu, co do sprawstwa i winy oskarżonych na podstawie dowodu nie obejmującego swym zakresem zdarzenia objętego podstawą faktyczną oskarżenia, ponieważ obrażenia stwierdzone w trakcie obdukcji przeprowadzonej w dniu 2.11.2010 r. według biegłejM. C.mogły powstać co najwyżej 48 godzin przed badaniem, zatem najpóźniej w dniu 31.10.2010 r., podczas gdy oskarżeni mieli dopuścić się zarzucanego im czynu w dniu 30.10.2010 r. (po upływie 72h), co narusza zasadę skargowości;

6
art. 4 kpkw zw.art. 9 kpk,art. 92 kpk,art. 167 kpkpoprzez zaniechanie przeprowadzania postępowania dowodowego w pełnym zakresie i nie wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności:

- czy ktokolwiek w dniu 30.10.2010 r. po godz. 22.00 widział pobitego pokrzywdzonego,
- zaniechaniu ustalenia tożsamości policjanta, który miał przyjąć pokrzywdzonego na dyżurze w dniu 30.10.2010 r., pomimo jasnej deklaracji pokrzywdzonego, że jest on w stanie rozpoznać dyżurnego;

7
art. 7 kpkw zw. zart. 92 kpkiart. 424 kpkpoprzez dowolną ocenę dowodów, w szczególności poprzez przyjęcie za podstawę skazania zeznań pokrzywdzonego, który w dniu 30.10.2010 r. znajdował się w stanie silnego upojenia alkoholowego powodującego palimpsesty (zaniki pamięci) oraz jak sam wyjaśnił był tak pijany, iż nie mógł racjonalnie myśleć;

8
art. 391 § 1 i 3 kpkw zw. zart. 389 § 2 kpkpoprzez nie rozstrzygnięcie sprzeczności w zeznaniach pokrzywdzonego i zaniechanie odczytania protokołów z jego poprzednimi zeznaniami;

9
art. 7 kpkpoprzez oparcie wniosków, co do sprawstwa i winy oskarżonych na niepełnym łańcuchu poszlak wskazującym, że pokrzywdzony został pobity w dniu 30.10.2010 r. w sytuacji, gdy nikt w tym dniu nie widział pobitegoM. M., a z ujawnionych w toku postępowania dowodów wynika, iż pokrzywdzony mógł być pobity w dniu następnym, tj. 31.10.2010 r., kiedy to nie doszło do kontaktu pomiędzy oskarżonymi a p okrzywdz onym;

II. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść skarżonego orzeczeniapolegający na przyjęciu sprzecznych wniosków, jakoby:
- w dniu 30.10.2010 r., w dzień wolny od pracy miał zostać pobity najpierw na
klatce schodowej, a potem w mieszkaniu przez co najmniej trzy głośno zachowujące się osoby, w sytuacji gdy żaden z sąsiadów pokrzywdzonego nie potwierdził takiego zdarzenia,
- pokrzywdzony „od razu" poszedł naK., pomimo tego, że znajdował
się w stanie głębokiego upojenia alkoholowego, czemu towarzyszą zaburzenia równowagi,
- oskarżani pobiliM. M. (1)w wyniku swoistego odwetu za uprzednie uderzenie przez niego oskarżonegoS., podczas gdy w istocieO. S.uderzyłK. M., a nieM. M. (1).
Stawiając powyższe zarzuty apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonych od popełnienia zarzucanego im czynu.
Prokurator przychylił się do wniosku obrońcy, wnosząc również o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
W przedmiotowej sprawie pełne zastosowanie ma przepisart. 436 kpkstanowiący, iż Sąd Odwoławczy może ograniczyć rozpoznanie środka odwoławczego tylko do poszczególnych uchybień, podniesionych przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z urzędu, jeżeli rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania.
Uwzględniając zawarty w apelacji obrońcy i poparty przez prokuratora wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, Sąd Okręgowy miał przede wszystkim na uwadze zasadność zarzutów podniesionych w pkt I ppkt 1 i 2 środka odwoławczego. W pełni słusznie zarzucił bowiem apelujący obrazę przez Sąd I instancji przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a polegającą na rażącym naruszeniu dyspozycjiart. 442 § 3 kpkorazart. 424 kpk.
Sąd Rejonowy w Oławie powtórnie rozpoznając tę sprawę po uchyleniu poprzedniego wyroku przez Sąd Odwoławczy, związany był wskazaniami tego Sądu co do dalszego postępowania. Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 19 stycznia 2012r. – sygn. II Ka 1077/11, podzielając zarzuty apelacji, wskazał na uchybienia i braki w postępowaniu dowodowym oraz w przeprowadzonej przez Sąd meriti ocenie materiału dowodowego, polecając ich wyeliminowanie przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd Odwoławczy stwierdził w szczególności, iż analiza dowodów zebranych w tej sprawie nie mogła stanowić podstawy ustaleń w zakresie sprawstwa i winy oskarżonych. Sąd Okręgowy podniósł m.in., że:
-„przeprowadzona analiza materiału dowodowego w odniesieniu do oskarżonych jest zbyt powierzchowna, a w szczególności nie uzasadnia dlaczego ich wyjaśnienia nie zasługują na uwzględnienie”;
-„Sąd I instancji dopuścił się naruszeniaart. 7 kpkprzez bezkrytyczne dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie dowodu z zeznań pokrzywdzonego pomimo braku weryfikacji wszystkich wątpliwości (...), którym Sąd meriti nie poświęcił należytej uwagi”;
-„Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku pobieżnie odniósł się do szeregu wątpliwości występujących w sprawie, nie wnikając w należytym stopniu w kwestie mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia”;
-„rozbieżności w dowodzie z zeznań pokrzywdzonegoM. M. (1), wobec braku ich analizy przez Sąd orzekający, budzą poważne wątpliwości”;
-„nie sposób zweryfikować ustaleń Sądu w zakresie przypisania wszystkim oskarżonym skutków określonych wart. 157  §  2 kk”.

Pomimo powyższych uwag Sądu Odwoławczego, wskazujących na konieczność pogłębionego postępowania dowodowego oraz wnikliwszej analizy dowodów, Sąd rozpoznający tę sprawę po raz drugi powielił przeprowadzone poprzednio postępowanie dowodowe w sposób pobieżny, a następnie naruszył rażąco przepisart. 424 kpk. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest bowiem jeszcze bardziej lakoniczne i powierzchowne, pozbawione własnej oceny materiału dowodowego. Sąd Rejonowy zawarł w nim stwierdzenie, iż:„Sąd powtórnie orzekający w tej sprawie w pełni akceptuje analizę przeprowadzonych w niniejszej sprawie dowodów przeprowadzonych przez Sąd orzekający po raz pierwszy, a zawartą na stronie 129-139”.
W tym stanie rzeczy nie sposób mówić o dokonaniu przez Sąd orzekający własnej swobodnej oceny dowodów, ich analizy i znaczenia dla ustaleń faktycznych – stosownie do wymogówart. 7 kpk. Brak własnej oceny dowodów Sądu Rejonowego uniemożliwia dokonanie merytorycznej oceny zasadności zaskarżonego wyroku przez Sąd Odwoławczy. Sąd Okręgowy nie ocenia przecież na obecnym etapie poprzedniego, uchylonego, a więc nie istniejącego w istocie orzeczenia, lecz aktualny wyrok Sądu Rejonowego z dnia 19 października 2012r.
Sąd I instancji miał obowiązek oceniać dowody na podstawie własnego swobodnego przekonania, z uwzględnieniem wskazań zart. 7 kpk, a nie na podstawie oceny dowodów wyrażonych w uzasadnieniu orzeczenia Sądu uprzednio orzekającego, i to zwłaszcza w sytuacji, gdy jednym z zasadniczych powodów uchylenia poprzedniego wyroku była niepełna, powierzchowna analiza dowodów, na co wyraźnie wskazywał Sąd Okręgowy.
Brak samodzielności Sądu przy sporządzaniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku narusza w sposób oczywisty przepisyart. 424 § 1 kpkiart.442 § 3 kpk, a przez to również fundamentalne zasady procesu karnego wyrażone wart. 7 kpkiart. 8 § 1 kpk(por: wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 13.09.2012r., II Aka 132/12). W konsekwencji uniemożliwia to kontrolę instancyjną wydanego orzeczenia, w związku z czym Sąd Odwoławczy zmuszony był do podjęcia decyzji kasatoryjnej.

Niezależnie od powyższego, zasadniczego powodu uchylenia zaskarżonego wyroku, należy przyznać rację apelującemu odnośnie innych uchybień proceduralnych, które mogły mieć wpływ na treść orzeczenia. Wśród nich należy wymienić przede wszystkim następujące okoliczności, z których wynika, że Sąd I instancji:

-

pomimo wskazań co do usunięcia rozbieżności w zeznaniach pokrzywdzonego nie podjął należytych działań w tym celu, nie odczytałM. M.jego poprzednich zeznań i nie wezwał do wyjaśnienia sprzeczności i niejasności w trybieart. 391 § 1 kpkw zw. zart. 389 § 2 kpk;

nieujawnione w toku procesu zeznania pokrzywdzonego powołał w uzasadnieniu wyroku;

nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących czasu zgłoszenia przez pokrzywdzonego faktu pobicia na Policji (sprzeczność pomiędzy treścią pisma KPP wO.– k.214 a zeznaniami pokrzywdzonego);

nie przesłuchał na rozprawie biegłej z zakresu medycyny sądowej ani nie ujawnił w toku przewodu sądowego jej ustnej opinii złożonej na rozprawie w dniu 7.10.2011r. (k.115v.-116);

nie odniósł się w żaden sposób do zeznań sąsiadów pokrzywdzonego;

ponownie przypisał wszystkim oskarżonym spowodowanie obrażeń ciała skutkujących odpowiedzialnością zart. 157 § 2 kk, pomimo braku jakichkolwiek ustaleń niezbędnych do przyjęcia takiej kwalifikacji, choć na kwestię tę wyraźnie zwrócił uwagę Sąd Okręgowy w uzasadnieniu poprzedniego wyroku – k.182v.;

nie poczynił żadnych uwag ani rozważań na temat okoliczności, które legły u podstaw uchylenia poprzedniego wyroku, odwołując się wprost do argumentacji zawartej w uzasadnieniu tegoż wyroku.

Powyższe uchybienia uniemożliwiają Sądowi Okręgowemu właściwą merytoryczną kontrolę poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń i ocen, dlatego też zaskarżony wyrok należało uchylić. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku, zgodnie z alternatywnym wnioskiem apelującego, poprzez uniewinnienie oskarżonych na obecnym etapie postępowania.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji winien na nowo przeprowadzić postępowanie dowodowe i dokładnie – z uwzględnieniem uwag zawartych powyżej oraz w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego z dnia 19 stycznia 2012r. – poczynić ustalenia w oparciu o całokształt zgromadzonego, ujawnionego i wnikliwie ocenionego materiału dowodowego. Swoje stanowisko zaś Sąd orzekający powinien przedstawić – tak co do podstawy faktycznej, jak i prawnej – w sposób wyczerpujący i zgodny z wymogamiart. 424 kpkw pisemnych motywach orzeczenia, zawierających własną, samodzielną ocenę dowodów.