Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 323/13
Data wyroku: 2013-11-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Zdziarska, Mirosława Strzelecka, Marzanna A. Piekarska-Drążek
Słowa kluczowe: Odszkodowanie Za Niesłuszne Skazanie, Tymczasowe Aresztowanie Lub Zatrzymanie
Podstawa prawna: art.552§4 kpk

Sygn. akt II AKa 323/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 listopada 2013 r.

    Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

    Przewodniczący: SSA – Marzanna A. Piekarska - Drążek

Sędziowie: SA – Mirosława Strzelecka
SA – Anna Zdziarska (spr)
Protokolant - sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska

przy udziale Prokuratora Jacka Pergałowskiego
po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2013 r.
sprawy z wnioskuM. C.
o zasądzenie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania w sprawie Sądu Rejonowego dlaW.M.wW., sygn. akt XIV K 856/11
na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku  Sądu Okręgowegow. W.
z dnia 4 czerwca 2013 r.
sygn. akt VIII Ko 676/12

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną;

2
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. J.– Kancelaria Adwokacka wW.147, 60 (sto czterdzieści siedem 60/100) złotych z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

3
kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
WnioskodawcaM. C.w dniu 09 października 2012 r. wniósł o zasądzenie na jego rzecz 25.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie w okresie od 19 października 2010 r. do dnia 18 stycznia 2011 r. Na rozprawie zmodyfikował żądanie do kwoty 20.000 złotych.

       Wyrokiem
z dnia 04 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowyw. W.po rozpoznaniu sprawy z wnioskuM. C.o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania w sprawie Sądu Rejonowego dlaW.M.wW., sygnatura akt XIV K 856/11 wniosek oddalił.
Kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokataP. J.kwotę 144 złotych, powiększoną o stawkę VAT tytułem pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu.
Apelacjąwyrok na korzyść wnioskodawcy zaskarżył jego pełnomocnik.
Na podst.art.427 § 2 k.p.k.w zw. zart.438 pkt 2 k.p.k.zarzucił:
obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a to przepisuart. 552 § 4 k.p.k.poprzez jego niewłaściwą wykładnię i błędne uznanie, że:

a
tymczasowe aresztowanie wnioskodawcyM. C.było słuszne, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie w sposób jednoznaczny przesądza o uznaniu tymczasowego aresztowania Wymienionego w sprawie (sygn. akt XIV K 856/11), za niewątpliwie niesłuszne, w szczególności w świetle ostatecznego jej rozstrzygnięcia oraz obrazy przepisówrozdziału 28 k.p.k.,

b
zaliczenie okresu tymczasowego aresztowania na poczet wymierzonej wnioskodawcy grzywny stanowi całkowitą rekompensatę doznanej krzywdy, a tym samym wyklucza możliwość uzyskania zadośćuczynienia za ten okres.

Wskazując na powyższe wniósł o zmianę wyroku i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcyM. C.kwoty 20.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Ponadto wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wnioskodawcyM. C., które nie zostały pokryte w całości ani w części.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym.
Skarżący zacytował orzecznictwo Sądu Najwyższego, z którym nie można się nie zgodzić, a mianowicie, że stosowanie tymczasowego aresztowania nie może być antycypacją grożącej oskarżonemu surowej kary, że jest dopuszczalne w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, niemniej jednak w przedmiotowej sprawie autor apelacji nie wykazał istnienia podstaw do zasądzenia rekompensaty materialnej na rzeczM. C.. Zarówno Sąd I instancji, jak i odwoławczy rozpoznając sprawę kierował się brzmieniem obecnie obowiązujących przepisów, a zwłaszczaart. 552 § 4 k.p.k.i wypracowanego dotychczas orzecznictwa Sądu Najwyższego.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że pełnomocnik wnioskodawcy bezzasadnie uważa, że tymczasowe aresztowanie nastąpiło z naruszeniem przepisówrozdziału 28 k.p.k.
Wnioskodawcy zarzucono popełnienie dwóch czynów, z których jeden – zart. 63 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomaniizagrożony był surową karą pozbawienia wolności, a więc istniała przesłanka szczególna tymczasowego aresztowania określona wart. 258 § 2 k.p.k.Z przesłanką zagrożenia surową karą pozbawienia wolności wiąże się domniemanie, że oskarżony przebywając na wolności może podjąć działania mające na celu utrudnienie, bądź uniemożliwienie prowadzenia postępowania. W dniu stosowania tymczasowego aresztowania, jak wynika z treści postanowienia Sąd Rejonowy brał również pod uwagę fakt, że duża ilość środka odurzającego ujawniona w postaci sadzonek konopi innych niż włókniste może wskazywać na udzielanie go innym osobom w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, co wiązało się z koniecznością ustalenia tożsamości odbiorców i ewentualną obawą matactwa procesowego (k. 95). Tej oceny nie zmienia fakt, na który powołał się skarżący, że oskarżony przyznał się do uprawy konopi w sytuacji kiedy jego wyjaśnienia wymagały weryfikacji w kierunku ustalenia celu jego działania. Trudno zatem było wówczas ocenić, że oskarżonemu mogła zostać wymierzona kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a tylko to czyniłoby tymczasowe aresztowanie oczywiście bezzasadnym w znaczeniuart. 259 § 2 k.p.k., w treści którego mowa o „okolicznościach sprawy, na podstawie których można przewidywać, że sąd orzeknie w stosunku do oskarżonego karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania lub karę łagodniejszą albo że okres tymczasowego aresztowania przekroczy przewidywany wymiar kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia”.
Nie można też zgodzić się z obrońcą, że tymczasowe aresztowanie było antycypacją kary skoro trwało tylko trzy miesiące, do momentu aż sąd rozpoznający kolejny wniosek prokuratora o przedłużenie tymczasowego aresztowania uznał, że pomimo niestosowania najsurowszego środka zapobiegawczego prawidłowy tok postępowania nie zostanie zakłócony. Skarżący niezasadność tymczasowego aresztowania wyprowadził z następczego faktu jakim było wymierzenie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, natomiast przepis do którego się odwołuje –art. 259 § 2 k.p.k.nakazuje badanie okoliczności w czasie tymczasowego aresztowania, a nie po prawomocnym zakończeniu postępowania. Za zasadnością ocen skarżącego nie przemawia fakt, że doszło do wydania orzeczenia w trybieart. 335 k.p.k.Instytucja ta została wprowadzona z myślą o przyśpieszeniu postępowania i zminimalizowania kosztów dając bonus oskarżonemu w postaci pewnego wpływu na wymiar kary. W tej sytuacji pochopne byłoby twierdzenie, do czego wydaje się zmierzać skarżący, że prokurator występując o tymczasowe aresztowanie wiedział, że będzie wnosił o wymierzenie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Jako chybiony uznać należy pogląd pełnomocnika wnioskodawcy, że tymczasowe aresztowanie nastąpiło z obraząart. 260 k.p.k.Nie negując faktu, żeM. C.cierpi na chorobę psychiczną pod postacią zaburzenia dwubiegunowego maniakalno – depresyjnego, to jednak choroba ta nie umożliwiała mu przebywania w zakładzie karnym i nie wpłynęła w żaden sposób na poczytalność w czasie czynu.
Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów, w postanowieniu z dnia 20 września 2007 r. I KZP 28.07 orzekł, że szkodę na gruncie przepisówRozdziału 58 Kodeksu postępowania karnegonależy rozumieć tak samo jak w prawie cywilnym – damnum emergens i lucrum cessans. Moment powstania szkody należy ustalać w odniesieniu do zdarzenia, które ją spowodowało. Zdarzeniem tym jest faktyczne pozbawienie wolności. Natomiast o tym czy w wyniku powstania takiej szkody przysługuje odszkodowanie, będzie decydować przede wszystkim bezprawność działania władzy publicznej, a zatem bezprawność pozbawienia wolności.
Rację ma sąd aquo, że tymczasowego aresztowania zgodnego z przepisamiRozdziału 28 Kodeksu postępowania karnegonie można uznać za bezprawne. Zasadnie też uznał tenże sąd, ze wnioskodawcy nie przysługuje rekompensata materialna z tytułu pozbawienia wolności pomimo orzeczenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, ponieważ doszło do zaliczenia w całości tymczasowego aresztowania na poczet grzywny orzeczonej w tej samej sprawie. Co więcejart. 63 § 1 k.k.nakłada na sąd orzekający obowiązek zaliczenia okresu rzeczywistego pozbawienia wolności na poczet grzywny.
Zgodnie z cytowanym powyżej postanowieniem Sądu Najwyższego
zaliczenie według reguł wynikających zart. 417 k.p.k.iart. 63 k.k.okresu tymczasowego aresztowania na poczet kar orzeczonych wobec skazanego w tej samej lub innej sprawie wyklucza późniejsze skuteczne wystąpienie z roszczeniem o odszkodowanie lub zadośćuczynienie na podstawie przepisówRozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego, za ten sam okres.
Autor apelacji zarzucił zaskarżonemu wyrokowi obrazęart. 552 § 4 k.p.k., poprzez jego błędną wykładnię. Na poparcie słuszności swego stanowiska zacytował tezę z wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 13 września 2012 r. (II AKa 129/12) „zasada ryzyka Skarbu Państwa, na jakiej oparta jest odpowiedzialność Skarbu Państwa zart. 552 § 4 k.p.k., a także zasada słuszności przemawiają za tym, iż samego zaliczenia tymczasowego aresztowania na poczet orzeczonych kar nie można potraktować jako całkowitej rekompensaty szkody i krzywdy wynikłej z tymczasowego aresztowania”.
Analiza powyższego orzeczenia, do którego odwołał się obrońca, nie tylko tezy, ale i uzasadnienia, zwłaszcza w końcowej części przemawia za tym, że wyrok zapadł w innych niż przedmiotowa sprawa okolicznościach. Sąd Apelacyjny w Szczecinie opowiedział się za możliwością częściowej restytucji szkody w naturze, a częściowo w pieniądzu, jeśli cały okres tymczasowego aresztowania nie został zaliczony na poczet kary pozbawienia wolności i grzywny. W sprawieM. C.sytuacja taka nie miała jednak miejsca. Jeszcze raz podkreślić należy, że tymczasowe aresztowanieM. C.nie było długotrwałe i służyło wyłącznie zabezpieczeniu prawidłowego toku postępowania.
Wywody skarżącego dotyczące dysproporcji orzeczonej grzywny w kwocie 5.000 złotych w stosunku do dolegliwości wynikającej z okresu trzymiesięcznej izolacji nie prowadzą do wniosku, że pozostała niezrekompensowana krzywda, ponieważ wymiar grzywny uzależniony jest od dwóch czynników: stopnia społecznej szkodliwości czynu i sytuacji materialnej oskarżonego. Po lekturze apelacji można odnieść wrażenie, że gdyby wnioskodawca był człowiekiem bardziej majętnym i na wyższym poziomie ustalono wysokość stawek dziennych grzywny, to skarżący nie formułowałby postulatu zasądzenia 20.000 złotych tytułem zadośćuczynienia. Rzecz jednak w tym, żeart. 63 § 1 k.k.określa jedynie, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności podlegający zaliczeniu odpowiada dwom stawkom dziennym grzywny, niezależnie od kwoty każdej z nich.
Kwotę wynagrodzenia za obronę pełnioną z urzędu w postępowaniu odwoławczym Sąd orzekł na podst.§ 14 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu– Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z póz. zmianami. O kosztach postępowania orzeczono na podst.art. 554 § 2 k.p.k
Z tych względów – na podst.art. 437 § 1 k.p.k.Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.