Sąd Okręgowy we Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 564/11
Data wyroku: 2013-06-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Rudnicki
Słowa kluczowe: Umowa O Roboty Budowlane, Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 471 k.c., art. 647 k.c.

Sygn. akt I C 564 / 11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 czerwca 2013 r.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:SSO Krzysztof Rudnicki
Protokolant:Ewelina Szymków

po rozpoznaniu w dniu 14.06.2013 r.
we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z powództwaE. A.iJ. A.
przeciwkoA. P. (1)
o zapłatę 264 070, 60 zł i ustalenie

I.zasądza od pozwanego na rzecz powodów134 279, 08 zł(sto trzydzieści cztery tysiące dwieście siedemdziesiąt dziewięć złotych, osiem groszy) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 07.12.2011 r. do dnia zapłaty;

II.oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III.zasądza od pozwanego na rzecz powodów3 869, 79 złkosztów procesu;

IV.nakazuje powodom uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu6 748, 18 złbrakujących kosztów sądowych, a w razie nieuiszczenia tej kwoty zarządza jej ściągnięcie z roszczenia zasądzonego w punkcie I wyroku;

V.nakazuje pozwanemu uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu5 039, 04 złbrakujących kosztów sądowych.

UZASADNIENIE
PowodowieE. A.iJ. A.wnieśli o zasądzenie od pozwanegoA. P. (1)na ich rzecz solidarnie 264 070, 60 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymiod dnia wytoczenia powództwa, tj. 19.05.2011 r., do dnia zapłaty oraz kosztami procesu.
W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, że pozwany w ramach prowadzonej przezsiebie działalności gospodarczej zawarł z nimi dnia 09.05.2006 r. umowę o robotybudowlane, której przedmiotem było wykonanie budynku jednorodzinnego według projektu„(...)" wN., nadziałce nr (...), w stanie „pod klucz", tj. w stanie, wktórym budynek jest gotowy do użytkowania, zawierający wykończenie całkowite, z tym zastrzeżeniem, że na podstawie § 10 umowy z zakresu prac wyłączone zostało wykonaniepodłóg, armatury sanitarnej oraz rolet zewnętrznych. Ponadto na podstawie tej umowypozwany zobowiązany był do wykonania garażu wolnostojącego. Przedmiot umowywykonany miał być z materiałów dostarczonych przez pozwanego, w sposób zgodny zprojektem, technologią, sztuką budowlaną,prawem budowlanymoraz obowiązującyminormami. Termin rozpoczęcia robót ustalony został na dzień podpisania umowy, tj. na dzień 09.05.2006 r., zaś termin zakończenia prac miał być ustalony później na podstawie umowy.Na podstawieaneksu nr (...)do umowy termin całkowitej realizacji objętych umową robótbudowlanych został ustalony na dzień 09.05.2007 r. W związku z niedotrzymaniem terminu,pozwany pisemnym oświadczeniem z dnia 02.12.2008 r. zobowiązał się do zakończeniaprac do dnia 30.03.2009 r. Następnie na podstawie porozumienia z dnia 07.04.2010 r. termin zakończenia prac przesunięto na dzień 12.07.2010 r. Jednocześnie dnia 19.04.2010 r.powodowie wnieśli do Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej XIV wniosek ozawezwanie pozwanego do próby ugodowej. Do zawarcia ugody jednak nie doszło. Z uwagina postawę pozwanego oraz wątpliwości odnośnie jakości, zakresu oraz zgodnościwykonanych robót z projektem powodowie zlecili sporządzenie operatu szacunkowegookreślającego aktualną wartość rynkową oraz etap zaawansowania prac. Rzeczoznawcaustalił, że na dzień 13.07.2010 r. pozwany wykonał ok. 64 % prac objętych umową, którychwartość rzeczoznawca ustalił na kwotę 223 863, 37 zł, nie biorąc jednak pod uwagę jakości wykonanych prac, natomiast wartość pozostałych do wykonania robót ustalił na kwotę 171851, 70 zł. Pismem z dnia 02.09.2010 r. powodowie odstąpili od umowy z winy pozwanegowzywając go jednocześnie do zwrotu kwoty ustalonej w operacie szacunkowym. Powodowienadto zlecili zespołowi rzeczoznawców sporządzenie opracowania mającego na cel ocenęstanu technicznego dotychczas wykonanych przez pozwanego prac. We wnioskachkońcowych przedmiotowego opracowania zawarte jest stwierdzenie, że budynek w obecnymstanie, w świetle norm budowlanych, nie nadaje się do odbioru oraz nie przedstawia żadnejwartości. Do dnia wniesienia pozwu pozwany nie wywiązał się z ciążącego na nimzobowiązania oraz nie dokonał zwrotu kwoty z tytułu niewykonanych prac. Powodowiedochodzą zasądzenia kwoty co najmniej 264 070, 60 zł, na którą składają się na stępującenależności:
1. 90 000 zł tytułem kary umownej przewidzianej w § 5 pkt c umowy,
2. 174 070, 60 zł tytułem odszkodowania uzupełniającego obejmującego:
a. 81 851, 70 zł odpowiadającej wartości robót niewykonanych przez pozwanego, apomniejszonej o kwotę kary umownej,
b. 80 000 zł odpowiadającej wartości prac naprawczych wymaganych do usunięcia wad wzakresie poszycia dachowego oraz jego konstrukcji,
c. 6 018, 90 zł tytułem udokumentowanych kosztów wykonania operatów szacunkowych,
d. 6 200 zł tytułem kosztów poniesionych w związku z niewywiązaniem się przezpozwanego ze zobowiązania, a wynikających z niemożności zamieszkania wniedokończonym, wadliwie wykonanym domu.
Na koniec powodowie wskazali, że rzeczoznawcy budowlani nie są w stanie określić dokładnej wartości prac, które są niezbędne dla usunięcia istniejących wad, ani też ustalićich wartości, ponieważ konieczne jest do tego oszacowanie zakresu i wartości pracnaprawczych w porozumieniu z projektantem i inwestorem. Powodowie podnieśli, żewykonali świadczenie wynikające z zawartej w dniu 09.06.2005 r. umowy uiszczając narzecz pozwanego określoną w niej cenę, pozwany natomiast, mimo wielokrotnych wezwań,nie wykonał umówionego przedmiotu całości.

W piśmie z dnia 12.12.2011 r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego.

W piśmie z dnia 20.02.2012 r. pozwany, ustosunkowując się do treści pozwu, wskazał, żew świetle § 1 i 10 umowy nie był zobowiązany do wybudowania wolnostojącego garażu, tylko budynku jednorodzinnego. Dodał ponadto, że załączony do pozwuaneks nr (...)do umowyoraz notatka z dnia 07.04.2010 r. nie są podpisane przez obydwie strony, są zatem jedynieprojektami dokumentów. Zarzucił także, że załączony do pozwu dokument zatytułowany„zestawienie środków finansowych" w rubryce „podpis wykonawcy" posiada cztery zapiski,które zostały dopisane w nieznanych mu okolicznościach. Pozwany zaprzeczył również, żekwitował odbiór kwoty 20 000 zł na wykonanie garażu. Według niego użyte w § 5 umowy sformułowanie: „... za odstąpienie od Umowy z własnej winy 30 % wynagrodzenia...", niemoże być podstawą do odstąpienia przez powodów od umowy, gdyż nie odwołuje się dowiny drugiej strony, tylko do winy własnej. W świetle tego zapisu powodowie odstępując odumowy w dniu 02.09.2010 r., nie nabyli także prawa do kary umownej. Pozwany zarzucił, że faktyczną przyczyną przerwania robót był brak po stronie powodów środków finansowych. Ztego też powodu odmówili oni zapłacenia za wykonane przez niego roboty dodatkowe owartości 70 000 zł.

We wniesionych na dalszych etapach postępowania pismach procesowych stronypodtrzymały wyrażone wcześniej stanowiska w sprawie.

Na rozprawie w dniu 19.04.2013 r. powodowie wnieśli o ustalenie odpowiedzialności pozwanego na przyszłość w zakresie robót mających na celu usunięcia stwierdzonych wad iusterek.

W piśmie z dnia 15.05.2013 r. powodowie sprecyzowali żądanie ustalenia, że pozwanyA. P. (1)ponosi odpowiedzialność za dalsze, mogące wystąpić w przyszłości, skutkinienależytego wykonania umowy z dnia 09.05.2006 r. tj. za dalsze szkody mogące powstaćw wyniku wadliwie wykonanych przez niego robót budowlanych. Żądanie to powodowieoparli na treści złożonych w sprawie opinii biegłych sądowych, z których wynikało, że roboty budowlane wykonane przez pozwanego posiadają usterki, które są rezultatem złej jakościjego robót. Powodowie wymienili przy tym wadliwie wykonane przez pozwanego pracestwierdzając, że opinie w sposób jednoznacznie wskazują, że nie można definitywnieprzesądzić rozmiarów szkody, zaś z całą pewnością występuje uzasadniona obawa, że wprzyszłości wystąpią negatywne skutki wadliwie wykonanych prac.

Sąd ustalił w sprawie następujący stan faktyczny.

PowodowieJ.iE. A.zamierzali wybudować dom jednorodzinny wrazz garażem nadziałce nr (...)wN..
W dniu 13.04.2006 r. wystąpili do Starosty Powiatu(...)o udzieleniepozwolenia na budowę.
Decyzją nr(...)z dnia 28.04.2006 r. Starosta Powiatu(...)zatwierdziłprojekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i zbiornika na ścieki o pojemności 10 m3.
PowodowieJ.iE. A.zawarli w dniu 09.05.2006 r. z pozwanymA. P. (1)umowę, w której zlecili mu do wykonania budynek jednorodzinny wedługprojektu „(...)" wN.nadziałce nr (...)- § 1.1.
Pozwany miał wykonać roboty z własnych materiałów i własnym sprzętem według ceny jednostkowej ryczałtowej, ustalonej według załącznika do umowy oznaczonego jako
„kosztorys ofertowy", zatwierdzonego przez powodów - § 1.2.
Pozwany miał wykonać przedmiot umowy zgodnie z projektem, technologią, sztuką budowlaną,prawem budowlanymoraz obowiązującymi normami - § 1 4.
Termin rozpoczęcia prac został ustalony na dzień podpisania umowy - § 2.1.
Roboty miały być realizowane w sposób i w kolejności uzgodnionej z kierownikiem budowy lub powodami według opracowanego harmonogramu i nie powodować opóźnienia innychprac - § 2.2.
Strony oświadczyły, że termin zakończenia prac „ustala się umownie" - § 2 pkt 3.
Do obowiązków pozwanego należało - § 3 – zapewnienie bezpieczeństwa i higieny pracy i ochrony przeciwpożarowej na stanowiskach pracy, zawiadamianie powodów o zauważonychwadach w dokumentacji lub technologii wykonania, wykonywanie przedmiotu umowy zmateriałów dopuszczonych do obrotu na rynku krajowym, utrzymywanie terenu budowy wstanie wolnym od przeszkód komunikacyjnych oraz natychmiastowe usuwanie zbędnychmateriałów, odpadów, śmieci i urządzeń pomocniczych, ponoszenie kosztów związanych zwywozem odpadów w części przypadającej na niego.
Strony ustaliły dwojaki sposób rozliczania robót - § 4.1:

a
wykonane roboty częściowe miały być rozliczane fakturami częściowymi na podstawie zaawansowania robót zatwierdzonego przez powodów,

b
rozliczenie końcowe fakturą końcową na podstawie bezusterkowego protokołu odbioru zatwierdzonego przez powodów.

Zapłata faktur miała nastąpić w terminie 14 dni od daty otrzymania przez powodów kompletów dokumentów, tj. faktury wraz z protokołem odbioru - § 4.2.
Strony ustaliły, że „obowiązującą formą odszkodowawczą" będą kary umowne - § 5.1:

a
za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy w wysokości 5 % wynagrodzenia za wykonanie przedmiotu umowy za każdy dzień zwłoki,

b
za zwłokę w usunięciu wad stwierdzonych przy odbiorze lub ujawnionych w okresie gwarancji i rękojmi w wysokości 5 % wynagrodzenia za każdy dzień zwłoki licząc od daty zgłoszenia przez zamawiającego wad i usterek,

c
za odstąpienie od umowy z własnej winy 30 % wynagrodzenia,

d
za niedotrzymanie warunków umowy związanych z otrzymaną zaliczką w wysokości trzykrotnej zaliczki.

Jednocześnie strony zastrzegły, że w przypadku gdy wysokość zastrzeżonych kar niepokryje rzeczywiście poniesionej szkody, strony mają prawo dochodzić odszkodowania uzupełniającego na zasadach ogólnych - § 5.2.
Strony zastrzegły również, że oprócz przypadków wymienionych w treścitytułu XVkodeksu cywilnegopowodowie będą mogli odstąpić od umowy jeżeli - § 7:

a
zostanie ogłoszona upadłość pozwanego, pozwany zawiesi lub zaprzestanie

działalności,

b
zostanie wydany nakaz zajęcia majątku pozwanego,

c
pozwany przerwie realizację robót lub nie rozpocznie mimo dodatkowego wezwania powodów,

d
pozwany nie kontynuuje robót zgodnie z umową, projektem i technologią lub je nienależycie wykonuje.

Odstąpienie od umowy miało nastąpić w formie pisemnej pod rygorem nieważności takiego oświadczenia i powinno zawierać uzasadnienie - § 7.3.
Zakres prac miał obejmować tzw. „budynek pod klucz" bez podłóg, armatury sanitarnejoraz rolet - § 10.
Całkowity koszt inwestycji został określony na 300 000 zł - § 10.
Projekt budowlany sporządzony przezPrzedsiębiorstwo (...)zawierał opis techniczny oraz rzuty budynku mieszkalnego jednorodzinnego orazbudynku garażowego a także dokumentację dotyczącą zbiornika odbioru ścieków. Projekt jednocześnie stanowił, że wykończenie wnętrz pozostaje do uzgodnienia z Inwestorem wtrakcie realizacji budowy.
Projektbudowlany Przedsiębiorstwa (...)przewidywał budowę nadziałce nr (...)wN.budynku mieszkalnego,jednorodzinnego oraz budynku garażu.
onadto projekt budowlany i projekt zagospodarowania działki przewidywałt budowęszamba stalowego oraz ogrodzenia projektowanego z siatki, na słupach stalowych owysokości około 1,5 m, natomiast nie przewidywały instalacji rolet antywłamaniowych.

/ dowód: umowa – k. 23-26; projekt wraz z załącznikami – k. 27-72; projekt budowlany – k. 27,44-49; decyzja z dnia 28.04.2006 r. – k. 472-473; zeznania powódkiJ. A.-e-protokół z dnia 09.08.2012 r. 00:10:41 - 00:11:11 – k. 313, 315, e-protokół z dnia14.06.2013 r. 14:37 – 27:15 – k. 477-479; zeznania pozwanegoA. P. (1)– e-protokółz dnia 09.08.2012 r. 00:26:02 - 00:31:36 – k. 313-315, e-protokół z dnia 14.06.2013 r.27:16 – 37:22 – k. 478-479 /

Pozwany uzgodnił z powodami, że jednocześnie z budową domu będzie prowadził budowę garażu wolnostojącego z tych samych materiałów.
Ponieważ uzyskane przez powodów pozwolenie na budowę wskazywało jedynie nabudowę budynku mieszkalnego powodowie wystąpili do Starosty Powiatowego ouzupełnienie pozwolenia.
Zaświadczeniem nr(...)z dnia 25.07.2006 r. Starosta Powiatu(...)potwierdził, że pozwolenie na budowę wydane dnia 28.04.2006 r. obejmuje swoim zakresem
także budowę garażu wolnostojącego wchodzącego w skład zatwierdzonej dokumentacjiprojektowej.

/ dowód: wniosek – k. 474; zaświadczenie z dnia 25.07.2006 r. – k. 475; zeznania powódkiJ. A.; zeznania pozwanegoA. P. (1)/

Roboty budowlane rozpoczęły się krótko po zawarciu umowy. Za wykonanie pierwszego etapu prac, tzw. poziomu zerowego czyli fundamentów pozwany otrzymał wynagrodzenie pojego wykonaniu, później powodowie wypłacali mu zaliczki. Po wykonaniu fundamentówpozwany opóźniał się z terminowym wykonaniem prac. Cześć prac budowlanych (m.in.wstawienie okien połaciowych oraz instalacji elektrycznej) pozwany zlecał firmomzewnętrznym. Dla wykonania instalacji elektrycznej konieczne okazało się wykonanienowego projektu. Ostatecznie projekt ten oraz prace w tym zakresie na zlecenie pozwanegowykonał bez porozumienia z powodamiC. K..
Powodowie wielokrotnie ponaglali pozwanego do podjęcia prac, ten jednak, mimo obietnic, nie stawiał się na terenie budowy. Prace wstrzymywane były czasem na kilka miesięcy.
Oświadczeniem z dnia 02.12.2008 r. pozwany zobowiązał się do ukończenia budowydomu jednorodzinnego wN.„pod klucz" do dnia 30.03.2009 r.
Pozwany żądał od powodów zapłaty za szereg robót dodatkowych, na co powodowie nie wyrażali zgody, twierdząc, że wchodziły one w zakres umowy podstawowej. Dotyczyło toprzede wszystkim budowy garażu, zbiornika na nieczystości, ogrodzenia oraz powiększeniatarasu. Pozwany w rozmowach z podwykonawcami twierdził, że budowa domu dla powodównie jest dla niego opłacalna. W trakcie trwania procesu budowlanego pozwany miał takżepoważne problemy rodzinne.

/ dowód: zeznania świadków:K. A.– k. 266-268,T. W.– e-protokół z dnia 12.04.2012 r. 04:46 – 12:08 – k. 303, 305,C. K.– e-protokół z dnia 12.04.2012 r. 12:34 – 25:02,R. P.– e-protokół z dnia 24.05.2012 r. 02:15 – 12:30 – k. 307-308; zeznania powódkiJ. A./

Aneksem nr (...)do umowy strony ustaliły 12-miesięczny termin na zakończenie przedmiotu umowy.

/ dowód: aneks do umowy – k. 73 /

Pozwany otrzymał od powodów w ratach łącznie 305 700 zł, w tym 5 700 zł na poczet projektu dodatkowego sporządzonego przezC. K..

/ dowód: załącznik do umowy – k. 74; zeznania powódkiJ. A.; zeznania pozwanegoA. P. (1)/

W dniu 01.12.2008 r. pozwany zobowiązał się do ukończenia budowy do dnia 30.03.2009r.

/ dowód: oświadczenie z dnia 02.12.2008 r. – k. 75 /

W dniu 07.04.2010 r. w kancelarii ówczesnego pełnomocnika powodówR. K.odbyło się spotkanie powodów z pozwanym.
Z tego spotkania została sporządzona notatka, w której wykonawca zobowiązał się do wykonania w ramach umowy z dnia 09.05.2006 r. szeregu robót budowlanych iwykończeniowych. Termin zakończenia wykonywania prac został określony na 12.07.2010 r.W notatce zostało zapisano także, że powodowie zapłacili pozwanemu kwotę 305 700 zł, zczego 300 000 tytułem ceny za wykonanie umowy oraz 5 700 zł tytułem dodatkowegoprojektuC. K..
Pozwany zgłosił następujące roboty dodatkowe:
- okna połaciowe – 3 300 zł,
- wykończenie powiększonej części tarasu w tym obudowanie klinkierem filarów – 8 000 zł,
- szambo – 5 500 zł,
- garaż – 20 000 zł,
- projekty – 5 700 zł,
- rolety zewnętrzne plus silniki – 17 350 zł,
tj. łącznie: 64 050 zł.
Powodowie podczas spotkania złożyli zastrzeżenia co do zakresu, jakości i wartości prac zleconych dodatkowych (nie uznawali ich za dodatkowe) oraz prac objętych umową(twierdzili, ze zakres umowy był szerszy). Zastrzegli także rozliczenie kar umownych.

/ dowód: notatka ze spotkania – k. 76-77, 402-403; zeznania świadkaC. K.; zeznania powódkiJ. A.; zeznania pozwanegoA. P. (1)/

Dnia 19.05.2010 r. powodowie wystąpili do Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej o zawezwanie pozwanego do próby ugodowej w sprawie zapłaty na ich rzecz 150 000 zł ztytułu kary umownej wynikającej z umowy zawartej w dniu 09.05.2006 r.
Postępowanie sądowe, mimo prowadzonych przez strony negocjacji, nie doprowadziło do zawarcia ugody.

/ dowód: akta sprawy XIV Co 1141/10 /
W związku z brakiem postępu prac na budowie, w lipcu 2010 r. powodowie zlecili rzeczoznawcy majątkowemuM. C.sporządzenie operatu szacunkowego dlaokreślenia aktualnej wartości rynkowej nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym w trakcie budowy. Stopień zaawansowania prac oszacowała ona na 64 %,natomiast wartość rynkową wykonanych prac na dzień 13.07.2010 r. na 270 803 zł. Wartośćrynkową nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym w trakcie budowy oszacowała na kwotę 415 543 zł, w tym wartość gruntu na 144 440 zł.
Łącznie z operatem szacunkowymT. W.sporządził kosztorys prac wykonanych przez pozwanego.
WynagrodzenieM. C.za sporządzenie operatu szacunkowego wyniosłozgodnie zfakturą VAT nr (...)1 800 zł.

/ dowód: operat szacunkowy – k. 78-105; kosztorys prac wykonanych – k. 106-158; faktura VAT –k. 205; zeznania świadków:M. C.– k. 268-269,T. W.; zeznania powódkiJ. A./

Pismem z dnia 02.09.2010 r. pełnomocnik powodów skierował do pozwanegooświadczenie, iż powodowie odstępują od umowy z dnia 09.05.2006 r., wskazując, że mimo wielokrotnych wezwań pozwany do dnia odstąpienia od umowy nie podjął żadnychczynności, które zmierzałyby do wykonania przedmiotowej umowy lub które chociażświadczyłyby o woli wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania, a także wezwanie dozapłaty 175 851, 70 zł tytułem naprawienia szkody poniesionej przez powodów, awynikającej z niewykonania umowy z dnia 09.05.2006 r., wraz z ustawowymi odsetkami oddnia doręczenia wezwania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.

/ dowód: wezwanie do zapłaty – k. 203-204 /

Na zlecenie powodów rzeczoznawcy budowlani dr hab.B. S.oraz dr inż.L. Z.dokonali oceny i sprawdzenie jakości wykonanych prac, zgodności ichwykonania z projektem oraz wskazania ewentualnych zagrożeń.
Wynagrodzenie za sporządzenie oceny wyniosło wedługfaktury VAT nr (...)4 218, 90 zł.

/ dowód: ocena stanu technicznego – k. 167-202; faktura VAT – k. 206; zeznania świadków:B. S.– k. 269-270,L. Z.– e-protokół z dnia 19.04.2013 r.01:04 – 07:50 – k. 460-462 /

Na dzień 08.10.2012 r. budynek mieszkalny pod względem technicznym był wykonywany zgodnie z dokumentacją projektową, nie został jednak wykonany w pełnym zakresieumownym i projektowym. Część elementów robót nie została dokończona, część pozwany samowolnie nie wykonał lub wykonał roboty zamienne. Budynek posiada również elementyrobót wykonane niezgodnie ze sztuką budowlaną i wykonane w złej jakości.
Budynek posiada następujące odstępstwa od projektu budowlanego:

1
zastosowano zbyt cienką warstwę ocieplającą mury fundamentowe – wykonanoocieplenie ze styropianu zwykłego o grubości 4 cm, a winno być 10 cm,

2
wykonano mury zewnętrzne jako przegrody jednowarstwowe grubości 44 cmP., a według dokumentacji projektowej należało wykonać z bloczków silka,P.lub gazobeton, ale grubości 24 cm plus ocieplenie wełną mineralną 10 cm,

3
nie wykonano wieńców na wewnętrznych ścianach nośnych, a według dokumentacji projektowej należało je wykonać na wszystkich ścianach konstrukcyjnych,

4
nie wykonano 2 z 3 kominów przewidzianych w dokumentacji projektowej,

5
nie wykonano dojścia do komina, wyłazu dachowego i ław kominiarskich,

6
nie wykonano 2 z 6 okien połaciowych przewidzianych w dokumentacji projektowej.

Budynek posiada następujące wady konstrukcji:

1
strop budynku wykonano z belek drewnianych o przekroju 7,5 x 15,5 cm, belki stropowe opierają się na mur-łatach i dźwigarach pośrednich,

2
wykonano dźwigary o przekroju drewna zbliżonym do projektowanego, dźwigary zamontowano w rozstawie 190, 110, 308, 150, 163 cm,

3
przy montażu dźwigarów nie zachowano odpowiednich warunków technicznych – zbytmałe podparcie (2,0 - 5,0 cm) na ścianach zewnętrznych,

4
występuje zbyt duże ugięcie płatwi,

5
występuje nieszczelne pokrycie i nierówność bocznych krawędzi.

Budynek posiada następujące usterki wynikające ze złej jakości robót:

1
wylane podłoża pod posadzki są słabe – występują pęknięcia i rysy,

2
ścianki działowe są popękane,

3
brak przekładek izolacyjnych między drewnem a betonem,

4
nieszczelne pokrycie dachowe,

5
zbyt niski komin,

6
tynk akrylowy wykonany niestarannie,

7
wykonanie wyprawy na styropianie przy ociepleniu muru fundamentowego jestniestaranne,

8
wykonanie ociepleń wieńców jest niewłaściwe, niedbałe,

9
mocowanie wełny mineralnej jest niewłaściwe, niezabezpieczające przed spadaniem.

Pozwany nie wykonał następujących prac uwzględnionych w projekcie budowlanym:

1
2 sztuki kominów,

2
ocieplenie poddasza z wykończeniem,

3
wykonanie sufitu stropu drewnianego,

4
montaż stolarki drzwiowej wewnętrznej i zewnętrznej,

5
montaż 2 okien połaciowych oraz włazu dachowego,

6
wykonanie robót malarskich,

7
licowanie płytkami glazury,

8
osadzenie podokienników wewnętrznych i zewnętrznych,

9
wykonanie obicia okapów,

10
wykonanie schodów wewnętrznych,

11
obłożenie cokołu płytkami klinkierowymi,

12
wykonanie podjazdu i opaski,

13
założenie osprzętu elektrycznego,

14
wykonanie więźby dachowej z pokryciem budynku garażu,

15
wykonanie tynków zewnętrznych i wewnętrznych budynku garażu,

16
wykonanie stolarki okiennej i drzwiowej budynku garażu,

17
wykonanie podłoży i posadzki budynku garażu,

18
wykonanie robót malarskich budynku garażu,

19
wykonanie podokienników wewnętrznych i zewnętrznych budynku garażu,

20
wykonanie podjazdu i opaski wokół budynku garażu.

W celu doprowadzenia budynku do stanu godnego z zakresem umownym orazdoprowadzenia wszystkich elementów robót do stanu zgodnego z warunkami technicznymi wykonania konieczne jest poniesienie dodatkowych nakładów w wysokości 148 782, 83 złnetto (160 685, 46 zł brutto).
Szacunkowy koszt wykonania robót budowlanych wynosi 39 678, 18 zł netto, kosztwykonania stolarki i ślusarki 13 857, 62 zł netto, koszt stanu wykończeniowego 39 610, 27 złnetto, koszt robót elektrycznych 11 130, 50 zł netto, koszt wykonania garażu 44 506, 26 złnetto.
Nie jest możliwe oszacowanie kosztów usunięcia usterek, albowiem konieczne jest w tymcelu wykonanie projektu.

/ dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwaA. R.– k. 322-385, k.420-423, e-protokół z dnia 14.06.2013 r. 00.48-14.36 – k. 477, 479 /

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Powodowie dochodzą naprawienia szkody poniesionej wskutek niewykonania bądźnienależytego wykonania przez pozwanego umowy z dnia 09.05.2006 r.
Strony były związane umową o roboty budowlane. Zgodnie zart. 647 kcprzez umowę oroboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowieobiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestorzobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanychz przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczeniaprojektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia. Pozwanyzobowiązał się do wybudowania budynku mieszkalnego zgodnie z projektem(...),powodowie zaś do zapłaty wynagrodzenia w kwocie 300 000 zł.
W pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć zasadniczą kwestię sporną pomiędzy stronami,tj. zakres przedmiotu umowy z dnia 09.05.2006 r. Między stronami sporne było rozumieniepojęcia „budynku pod klucz" oraz tego, czy w ramach umowy z dnia 09.05.2006 r. i w ramach ustalonego w niej wynagrodzenia ryczałtowego pozwany miał wykonać jedynie budynekmieszkalny, czy również garaż i szambo.
W zakresie oznaczenia standardu wykończenia budynku oznaczonego w umowie jako wykończenie „pod klucz" za słuszne należy uznać stanowisko powodów.
Wykończenie „pod klucz" oznacza takie wykończenie budynku lub lokalu, które pozwala na wprowadzenie się i zamieszkiwanie zgodnie z przeznaczeniem budynku lub lokalu napotrzeby mieszkaniowe. Lokal lub budynek wykończony pod klucz to obiekt wyposażony we wszystkie instalacje, armaturę (baterie, wanny, umywalki, zlew, muszlę, bidet, itp.), mający wykończone ściany (malowanie, tapety, kafle), wykończone podłogi (kafle, parkiet, panele), zainstalowane drzwi wewnętrzne. Takie rozumienie sformułowania „pod klucz" jestprzyjmowane powszechnie i znane każdemu, kto zetknął się z pracami wykończeniowymi w mieszkaniu lub domu, każdemu, kto budował dom lub nabywał lokal od dewelopera.Wykończenie „pod klucz" różni się od stanu deweloperskiego, w którym lokal jestotynkowany wewnątrz, z zagruntowanymi i pomalowanymi warstwą podkładową ścianami, z rozprowadzonymi instalacjami i przygotowanymi podejściami pod montaż armatury, ale mapodłogę zakończoną na etapie wylewki, nie ma osadzonych drzwi i ościeżnic, nie mówiąc jużo stanie surowym.
W § 10 umowy strony wskazały, że zakres prac obejmuje budynek pod klucz bez podłóg, armatury sanitarnej oraz rolet zewnętrznych, czyli strony zawęziły zakres wykończenia „podklucz", wyjmując spod tego zakresu podłogi i armaturę.
Natomiast niesłuszne jest stanowisko powodów dotyczące objęcia przedmiotem umowy ijednym wynagrodzeniem ryczałtowym budynku mieszkalnego oraz garażu i zbiornika nanieczystości (szamba). W umowie z dnia 09.05.2006 r. mowa jest wyłącznie o budynkumieszkalnym jednorodzinnym - § 1.1 i § 10. Projektbudowlany przedsiębiorstwa (...)obejmował budynek mieszkalny jednorodzinny + budynek garażu. Te dwa elementy zagospodarowania terenu zostały w projekcie wyraźnie odróżnione. Z kolei w projekcie zagospodarowaniadziałki nr (...)(k. 67) uwidacznia budynek mieszkalny – 1), budynekgarażu – 2) oraz bezodpływowy zbiornik ścieków – 3). Elementy zagospodarowania terenuwokół budynku mieszkalnego takie jak inne zabudowania, zbiornik na ścieki, ogrodzenieterenu wchodzą w skład inwestycji budowlanej zmierzającej do zapewnienia miejscazamieszkania i możliwości spokojnego i komfortowego korzystania z działki budowlanej,mając niekiedy charakter obowiązkowy, jak zbiornik na ścieki przy braku sieci kanalizacyjnej,nie stanowią jednakże części budynku mieszkalnego. Budynek mieszkalny spełniający swojąfunkcję musi być podłączony do sieci wodociągowej, energetycznej, a także musi miećzapewniony odpływ nieczystości płynnych, czy to poprzez podłączenie do sieci czy topoprzez zainstalowanie na działce bezodpływowego zbiornika. Nie oznacza to jednakże automatycznie objęcia wszelkich prac zmierzających do zagospodarowania obejściabudynku jedną umową, której przedmiot został określony jako budowa budynkumieszkalnego. Umowa z dnia 09.05.2006 r. nie zawiera żadnych postanowień dotyczącychogrodzenia terenu, wykonania przyłączy do sieci wodociągowej czy energetycznej, aprzecież takie elementy musiałyby zostać wykonane w celu zapewnienia powodommożliwości korzystania z budynku mieszkalnego.
Oczywiście wiarygodne są zeznania obu stron w zakresie, w jakim wskazują, że między inwestorami a wykonawcą zostało uzgodnione równoczesne prowadzenie robót przywznoszeniu domu oraz przy wznoszeniu garażu. Prace takie mogą być wykonywanejednocześnie, w tym samym czasie mogą zostać wylane fundamenty, w tym samym czasie iz tych samych materiałów mogą być wznoszone ściany zewnętrzne, w tym samym czasie i ztych samych elementów mogą zostać przygotowane i osadzone konstrukcje dachów obubudynków. Techniczna możliwość prowadzenia robót równolegle nie oznacza jednakżeobjęcia tychże robót jednym wynagrodzeniem ryczałtowym.
Brak jest poza zeznaniami powódki żadnych dowodów wskazujących, że uzgodnione wynagrodzenie w kwocie 300 000 zł dotyczyło wykonania zarówno budynku mieszkalnego igarażu. Zgodnie zart. 648 § 1 kcumowa o roboty budowlane powinna być stwierdzonapismem. Nic nie stało na przeszkodzie, aby strony precyzyjnie opisały w umowie z dnia09.05.2006 r. szczegółowy zakres robót zleconych pozwanemu, tak samo, jak harmonogramrobót, który mimo że wzmianka o nim została wskazana w § 2.2 umowy, nie został w istocie sporządzony.
Umowa z dnia 09.05.2006 r. jest zresztą mało precyzyjna także w innych aspektach, np. w zakresie wskazania terminu zakończenia robót. Strony wskazały, że termin zakończeniaprzedmiotu umowy ustala się „umownie", cokolwiek miałoby to oznaczać. Dopiero wskutekzawarcia aneksu do umowy określającego termin ukończenia robót na 12 miesięcy odpodpisania umowy oraz złożenia przez pozwanego oświadczenia o zobowiązaniu dozakończenia robót do dnia 30.03.2008 r. termin zakończenia przedmiotu umowy zostałnależycie sprecyzowany.
Materiał dowody sprawy w postaci zeznań świadków, zeznań powódkiJ. A., dokumentów, zdjęć, a także opinii biegłego z zakresu budownictwaA. R.wskazuje, że przedmiot umowy w postaci budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie zostałprzez pozwanego wykonany w całości, albowiem budynek nie został doprowadzony do stanu„pod klucz" z wyłączeniem podłóg i armatury, a ponadto roboty nie zostały wykonane znależytą starannością i zgodnością z dokumentacją projektową i zasadami sztukibudowlanej. Pozwany naruszył tym samym swoje obowiązku wynikające z zawartej umowy oroboty budowlane oraz z natury tego stosunku prawnego oddanej treściąart. 647 § 1 kc.Pozwany zresztą nie zaprzeczał temu, że nie wykonał budynku mieszkalnego w całości,podnosząc, że winien był otrzymać dodatkowe wynagrodzenie za roboty wykonywanedodatkowo na rzecz powodów (czyli garaż, szambo, rolety, ogrodzenie, itp.), i od tegouzależniając przystąpienie do dalszych robót. Jednakże brak zapłaty za prace nie objęteprzedmiotem pierwotnej umowy nie może zwalniać pozwanego z wykonania usługi, do której zobowiązał się w tejże umowie. Jeżeli pozwany nie mógł osiągnąć porozumienia z powodamico do wynagrodzenia za roboty dodatkowe, powinien był w ogóle ich nie prowadzić iukończyć w pierwszej kolejności ten umówiony zakres robót, co do którego nie było sporumiędzy stronami. Prowadząc roboty równoległe nie objęte umową pozwany działał na własneryzyko.
Zgodnie zart. 471 kcdłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania, chyba że niewykonanie lubnienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik nieodpowiada (niezawinionych przez niego). Powodowie wykazali, że pozwany nie wykonałczęści umówionych robót budowlanych, a także, że część wykonanych prac zostaławykonana wadliwie, z niedostateczną jakością, z usterkami, co powoduje koniecznościwykonania stosownych poprawek oraz uzupełnienia robót.
Sąd uznał, że opinia biegłegoA. R.może stanowić podstawę do poczynienia stanowczych ustaleń dotyczących nienależytego wykonania robót, ich jakości, ujawnionychusterek i braków. Biegły wskazał jednoznacznie, na czym polegają stwierdzone wadliwościrobót, w jakim zakresie naruszają one zasady sztuki budowlanej oraz w jakim zakresieroboty zostały wykonane niezgodnie z dokumentacją projektową. Biegły odniósł się dozastrzeżeń zgłoszonych przez pozwanego i umotywował swoje wnioski.
Powodowie mogą domagać się od pozwanego odszkodowania obejmującej ewentualnekoszty wykonania robót przez innego wykonawcę w celu doprowadzenia budynku do stanu odpowiadającego stanowi, jaki miał zostać wykonany przez pozwanego w ramach umowystron. Konieczność powierzenia robót niewykonanych innemu wykonawcy stanowi szkodę,która podlega naprawieniu poprzez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej, której wysokośćustala się albo na podstawie rachunków czy faktur za roboty już fatycznie wykonane czy teżna podstawie kosztorysów wskazujących na przewidywane nakłady materiałowe i roboczena prace pozostające jeszcze do wykonania.
Pozwany nie wykazał natomiast, aby niewykonanie albo nienależyte wykonanie robótnastąpiło wskutek okoliczności od niego niezależnych. W żaden sposób nie wyjaśnił,dlaczego część robót została wykonana wadliwie, niezgodne z projektem i sztukąbudowlaną. Pozwany podważał wprawdzie wnioski sformułowane przez opiniującego wsprawie biegłego, ale nie złożył ani wniosku o opinię uzupełniającą ani też nie wystąpił o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu budownictwa. Nie przedstawiłzatem przeciwdowodu wskazującego – wbrew stanowisku powodów – że roboty przez niegowykonane zostały wykonane prawidłowo, starannie, zgodnie z treścią i przedmiotemzobowiązania.
Tym samym roszczenie powodów o naprawienie szkody wyrządzonej nienależytymwykonaniem zobowiązania z umowy o roboty budowlane jest usprawiedliwione co dozasady.
Wysokość przypadającego powodom odszkodowania należało ustalić na podstawiekosztorysów sporządzonych przez biegłegoA. R., z tym, że wyłącznie w zakresierobót dotyczących budynku mieszkalnego, a nie garażu, skoro jego wykonanie nie byłoobjęte umową z dnia 09.05.2006 r.
Biegły wskazał, że koszty prac pozostałych do wykonania obejmują:
- roboty budowlane – 39 678, 18 zł netto,
- stolarkę i ślusarkę – 13 857, 62 zł netto,
- stan wykończeniowy – 39 610, 27 zł netto,
- roboty elektryczne – 11 130, 50 zł netto,
tj. łącznie 104 276, 57 zł.
Do tej kwoty należy doliczyć podatek VAT według aktualnie obowiązującej stawki 23 %, albowiem ustalenie odszkodowania następuje zgodnie zart. 363 § 2 kcwedług cenobowiązujących w chwili orzekania, zaś zgodnie zart. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia05.07.2001 r. o cenachpodatek VAT stanowi element ceny, a zatem powinien zostaćuwzględniony wszędzie tam, gdzie cena podlegać będzie refundacji przez inną osobę.Powodowie jako osoby nieprowadzące działalności gospodarczej nie mogą odliczyćnadwyżki podatku VAT, wobec czego stanowi on element odszkodowania.
Zatem odszkodowanie przypadające powodowi wynosi 104 276, 57 zł netto + podatek VAT 23 983, 61 zł = 128 260, 18 zł brutto.
Powodowie mogą także domagać się od pozwanego zwrotu kosztów związanych zezleceniem prywatnych opinii rzeczoznawców dotyczących ustalenia przedmiotu i zakresuwadliwości robót oraz przypuszczalnych kosztów ich usunięcia. Sporządzenie prywatnejekspertyzy na zlecenie strony przed wytoczeniem sprawy sądowej w celu przygotowaniaprocesu, ustalenie wysokości roszczenia jest działaniem celowym, racjonalnym iuzasadnionym i powoduje, że wydatkowany koszt stanowi część szkody pozostającej wadekwatnym związku przyczynowym z niewykonaniem zobowiązania w rozumieniuart. 361§ 1 kc.
Powodowie mogą zatem domagać się zwrotu wydatków w kwotach 4 218, 90 zł oraz 1 800zł, tj. łącznie 6 018, 90 zł.
Łączna kwota odszkodowania przypadającego powodom wynosi zatem 134 279, 08 zł.
Za nieusprawiedliwione sąd uznał natomiast zgłoszone przez powodów żądanie zapłatykary umownej w kwocie 90 000 zł.
Powodowie powołali się na zapis umowy przewidujący możliwość naliczenia takiej kary –30 % umówionego wynagrodzenia – wobec odstąpienia od umowy. Jednakże to stanowiskonie jest usprawiedliwione.
Po pierwsze, powodowie nie odstąpili skutecznie od umowy o roboty budowlane. Zgodnie bowiem zart. 491 § 1 kc, jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniuzobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowytermin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonegoterminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Powodowie uzgadniali z pozwanym przesunięcie terminu wykonania robót, przyjmowali jego deklaracje dotyczące ostatecznegoterminu ukończenia robót, natomiast decydując się na odstąpienie od umowy nie skierowalido pozwanego wymaganego przezart. 491 § 1 kcuprzedzenia o zamiarze odstąpienia odumowy polegającego na wyznaczeniu dodatkowego, ostatecznego terminu do zakończeniarobót. Umowa stron nie zawiera żadnego postanowienia wskazującego, że strony w sposób uregulowały tryb ewentualnego odstąpienia w sposób odmienny od reguły wyrażonej wart.491 § 1 kc.Powodowie mogliby odstąpić od umowy bez wyznaczania dodatkowego terminujedynie w sytuacji przewidzianej wart. 635 kcw zw. zart. 656 § 1 kc, tj. gdyby pozwanyopóźniał się z rozpoczęciem lub wykończeniem robót tak dalece, że nie byłobyprawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym. Możliwość taka istniejewyłącznie w okresie pierwotnie w umownie ustalonym, nie zaś po jego upływie.
Tym samym nie doszło do odstąpienia od umowy, to zaś wyklucza możliwość żądaniazapłaty kary umownej.
Po drugie, powodowie powołali się na postanowienie § 5 ust. 1 umowy. Tymczasemklauzula ta odnosi się do zapłaty kary umownej „za odstąpienie z własnej winy" czyli możedotyczyć sytuacji, gdyby powodowie odstąpili od umowy z przyczyn leżących po ich stronie,nie zaś po stronie pozwanego. Powodowie twierdzili natomiast, że odstąpienie przez nich odumowy miało być skutkiem jej niewykonania przez pozwanego, które miało być przezeń niezawinione.
Brak jest zatem usprawiedliwionych podstaw do dochodzenia przez powodów karyumownej w kwocie 90 000 zł (30 % umówionego wynagrodzenia).
Za nieuzasadnione należało uznać także zgłoszone przez powodów na rozprawie w dniu 19.04.2013 r. i sprecyzowane w piśmie z dnia 15.05.2013 r. żądanie ustaleniaodpowiedzialności pozwanego na przyszłość.
Tego rodzaju żądanie jest usprawiedliwione w przypadku szkody wynikającej z czynu niedozwolonego w postaci szkody na osobie, gdy nie jest możliwe jednoznaczne ustalenieskutków wypadku dla zdrowia poszkodowanego i nie można wykluczyć ujawnienia się wprzyszłości nowych, nieznanych dotąd następstw deliktu. Natomiast całkowicie chybione jest zgłaszanie roszczenia w takiej postaci w przypadku szkody majątkowej wynikłej zniewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania wynikającego z umowy. Usprawiedliwieniem dla zgłoszenia takiego żądania nie może być niemożność precyzyjnegoustalenia wysokości kosztów usunięcia usterek, jakimi dotknięte są roboty już przezpozwanego wykonane. BiegłyA. R.wskazał, że konieczne jest wykonanie projektuusunięcia usterek i w zależności od tego dopiero możliwe będzie oszacowanie kosztów. Tenwniosek biegłego należy uznać nietrafny. Usunięcia usterek powinno bowiem polegać na doprowadzeniu do wykonania robót zgodnie z treścią pierwotnej dokumentacji projektowej.Jeżeli – jak wskazał biegły – wadliwie został posadowiona więźba dachowa – to należy ją poprostu zdjąć i osadzić na nowo albo dostarczyć nową więźbę. Jeżeli nie da się ocenićkosztów wykonania poprawek metodą kosztorysową, to powodom nie pozostaje nic innego,jak po prostu zlecić innemu wykonawcy realizację robót poprawkowych i dochodzićnastępnie od pozwanego zwrotu faktycznie poniesionych kosztów. Powodowie mogli też zakwestionować wnioski opinii biegłegoA. R.i wystąpić o przeprowadzeniedowodu z opinii innego biegłego z zakresu budownictwa, czego nie uczynili. Nie może byćnatomiast mowy o domaganiu się ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość.
Wreszcie za nieudowodnione uznał sąd żądanie odszkodowania w kwocie 6 200 zł tytułem kosztów wynikających z niemożności zamieszkiwania w niedokończonym domu. Powodowienie przedstawili żadnych dowodów należycie uzasadniających takie roszczenie i jegowysokość, tj. nie przedłożyli żadnych umów, rachunków i dowodów wpłat potwierdzającychpokrycie wydatków tej wysokości.
Sąd zasądził zatem od pozwanego na rzecz powodów odszkodowanie w kwocie 134 279,08 zł.
Odsetki za opóźnienie w zapłacie tej należności przypadają powodom zgodnie zart. 481 §1 kcw zw. zart. 476 kciart. 455 kcpo 14 dniach od wezwania pozwanego do zapłaty. Odszkodowanie z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania umownego jestzobowiązaniem bezterminowym, ustalenie terminu jego spełnienia uzależnione jest odwezwania do zapłaty zgodnie zart. 455 kc.Powodowie nie dołączyli do pozwu dokumentu wskazującego na doręczenie pozwanemu wezwania do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem,w szczególności nie przedłożyli dowodu doręczenia pisma z dnia 02.09.2010 r., dołączającdo niego jedynie dowód nadania przesyłką poleconą. Tymczasem wezwanie do zapłaty jest oświadczeniem woli, które musi zostać doręczone drugiej stronie stosunku prawnego, czyli indywidualnie oznaczonemu adresatowi, tak, aby mógł on zapoznać się z jego treściązgodnie zart. 61 kc.Za skuteczne wezwanie do zapłaty należy uznać dopiero doręczeniepozwanemu odpisu pozwu. Z uwagi na wątpliwości co do prawidłowości wskazania przezpowodów adresu pozwanego, za datę, w jakiej z pewnością wiedział on o treści żądaniapozwu, czyli został wezwany do zapłaty, należy uznać dzień 22.11.2011 r., kiedy to odbyłasię pierwsza rozprawa. Termin do niezwłocznego spełnienia świadczenia w rozumieniu art.,455kcwynosi 14 dni (wyrok SN z dnia 28.05.1991 r., II CR 623/90, wyrok SA we Wrocławiuz dnia 20.03.2012 r., I ACa 191/11). Zatem odsetki mogą być naliczane dopiero od dnia07.12.2011 r.
Dalej idące powództwo jako nieusprawiedliwione wynikami przeprowadzonegopostępowania dowodowego podlegało oddaleniu.
Wobec częściowego uwzględnienia żądania pozwu o kosztach procesu sąd orzekł zgodniez wyrażoną wart. 100 kpczasadą ich stosunkowego rozdzielenia.
Powodowie dochodzili zapłaty 264 070, 60 zł oraz ustalenia odpowiedzialności pozwanegona przyszłość, wobec którego to roszczenia oznaczyli wartość przedmiotu sporu na 50 000zł, co oznacza, że łączna wartość przedmiotu sporu wynosiła ostatecznie 314 070, 60 zł.Roszczenie zostało uwzględnione co do kwoty 134 279, 08 zł, czyli powodowie wygralisprawę w 42, 75 %, pozwany zaś w 57, 25 %. Koszty powodów to opłata od pozwu – 7 500zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 7 217 zł, zaliczka na koszty opinii – 2 000 zł, czyli łącznie18 717, z czego 42, 75 % wynosi 8 001, 52 zł. Koszty pozwanego to wynagrodzeniepełnomocnika – 7 217 zł, z czego 57, 25 % wynosi 4 131, 73 zł. Różnica między tymikwotami wynosi 3 869, 79 zł i przypada powodom. Brakujące koszty sądowe obejmująceopłatę od pozwu – 8 204 zł oraz wynagrodzenie biegłego niepokryte zaliczką, tj. 3 583, 22 zł(4 833, 22 zł + 450 zł + 300 zł = 5 583, 22 zł – 2 000 zł = 3 583, 22 zł), powinny zostaćpokryte przez strony zgodnie z art. 113 uksc w tym samym stosunku, tj. przez powodów w57, 25 %, czyli w kwocie 6 748, 18 zł, przez pozwanego zaś w 42, 75 %, czyli w kwocie5 039, 04 zł.
Mając powyższe okoliczności na uwadze sąd podjął rozstrzygnięcia zawarte w sentencji wyroku.