Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 293/13
Data wyroku: 2013-11-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Szybka, Lucyna Guderska, Beata Michalska
Słowa kluczowe: Wysokość Emerytury
Podstawa prawna: art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt: III AUa 293/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 listopada 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Lucyna Guderska
Sędziowie: SSA Iwona Szybka
SSO del. Beata Michalska
Protokolant: sekr. sądowy Patrycja Stasiak

po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. w Łodzi
sprawyR. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wO.
o wysokość świadczenia,
na skutek apelacji organu rentowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu
z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt: V U 1387/12;

zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten tylko sposób, że prawo do przeliczenia emeryturyR. W.przyznaje od dnia 1 maja 2012 r.

Sygn. akt III AUa 293/13

UZASADNIENIE
W dniu 19 czerwca 2012r.R. W.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.W.. z 18 maja 2012 r., odmawiającej przeliczenia emerytury z uwzględnieniem nowych angaży, z uwagi na brak danych dotyczących ilości przepracowanych godzin. Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i obliczenie emerytury z uwzględnieniem przedstawionych stawek godzinowych wynagrodzenia przy przyjęciu wykonywania pracy w pełnym wymiarze czasu pracy.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wnosił o oddalenie odwołania.
Wyrokiem z 20 grudnia 2012r. w sprawie VU 1387/12 Sąd Okręgowy w Kaliszu zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił dla obliczenia wysokości emerytury należnejR. W.podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za 1974r. w kwocie 19.812 zł. za lata 1975-1977 po 25.392 zł. za każdy rok, za 1978r. – 27.876 zł, za 1979r. – 28.704 zł. , za 1980r. – 31.960 zł. , za 1981r. – 42.454 zł., za 1982r. – 54.713 zł., poczynając od 1 marca 2012r. ( pkt 1 wyroku) oraz oddalił odwołanie w pozostałym zakresie ( pkt 2).

Powyższe orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
R. W.,ur. (...), w dniu 1 marca 2012r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa do emerytury. Decyzją z 14 marca 2012r. organ rentowy przyznał mu emeryturę od 1 marca 2012 r. We wniosku o emeryturę wnioskodawca powołał się na zarobki z najkorzystniejszych 20-u lat wybranych z faktycznego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Do wniosku o emeryturę dołączył legitymację ubezpieczeniową z wpisanymi rocznymi zarobkami za lata 1965 - 1967 i 1969 - 1970 oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu za lata 2007 - 2011. Ponadto ZUS potwierdził odwołującemu ubezpieczenie społeczne za okres od października 1982 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak bezspornie ustalił Sąd Okręgowy, podstawa wymiaru składki na to ubezpieczenie za okres od października do grudnia 1982 r. wyniosła kwotę 15000 zł. W decyzji o przyznaniu emerytury ustalono wskaźnik wysokości podstawy jej wymiaru z 20 lat kalendarzowych : 1965-(...), 1969-1972, 1983-1988, 1990-1991, 1993-1994, 2008-2011 w wysokości 65,38%. Wnioskodawca nie skarżył decyzji o przyznaniu emerytury. Następnie 11 maja 2012r. wystąpił z wnioskiem o przeliczenie świadczenia i załączył do niego nowe dokumenty płacowe – m.in. angaże z lat 1974-1982. Na podstawie tych dowodów Sąd I instancji ustalił, że w okresie od 1.06.1974r. do 31.03.1978r. stawka godzinowa wynagrodzenia odwołującego wynosiła 11,50 zł, w okresie 1.04.1978 - 30.09.1980 - 13,00 zł, w okresie 1.10.1980 -31.12.1980 - 16 zł, w okresie 1.01.1981 - 30.06.1982 - 17,40 zł, 1.07.1982 - 30.09.1982 -30 zł. Z dniem 22 czerwca 1980 r. odwołujący uzyskał prawo do dodatku stażowego w wysokości 10% wynagrodzenia zasadniczego, od dnia 22 czerwca 1981 r. - 11% tego wynagrodzenia. Wymiar czasu pracy ustalono na podstawie zeznań świadkówG. R.iT. J.. Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika ,że w spornym okresie wnioskodawca był zatrudniony od 22 września 1970r. do 30 września 1982r. w pełnym wymiarze czasu pracy wWojewódzkim Przedsiębiorstwie Handlu (...)wK.na stanowisku montera AGD.
Sąd Okręgowy uznał ,że zgromadzone dowody z dokumentów oraz z zeznań świadków pozwalają uwzględnić w oparciu o przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychdo obliczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za lata 1974-1982 wynagrodzenia ustalonego z uwzględnieniem załączonych angaży oraz czasu pracy wynikającego z zeznań przesłuchanych świadków. W ocenie Sądu I instancji, przy przeliczeniu świadczenia powinno być wzięte pod uwagę wynagrodzenie z lat 1974 - 1981 oraz za 1982 r. za okres od stycznia do września powiększone o kwotę 15000 zł jako podstawy wymiaru składek z działalności gospodarczej. Do obliczenia wysokości wynagrodzeń osiąganych przez wnioskodawcę Sąd przyjął godzinowe stawki osobistego zaszeregowania, które pomnożył przez liczbę 184, odpowiadającą średniej liczbie roboczogodzin w miesiącu, przy czym z uwagi na brak angażu za okres od stycznia do maja 1974 r. do obliczeń zastosowana została kwota 1.000 zł. za każdy miesiąc odpowiadająca kwocie minimalnego w tym okresie wynagrodzenia za pracę. Od czerwca 1974r. wynagrodzenie za pracę miesięcznie wynosiło kwotę 2.116 zł, za okres od kwietnia 1978 r. -kwotę 2.392 zł, za okres od października 1980 r. - kwotę 2.944 zł, za okres od stycznia 1981 r. - kwotę 3.201,60 zł, za okres od lipca 1982 r. - kwotę 5.520 zł. Kwota za rok kalendarzowy odpowiada wynagrodzeniu miesięcznemu pomnożonemu przez liczbę miesięcy obowiązywania tego wynagrodzenia. Za okres od lipca 1980r. doliczeniu podlegał dodatkowo dodatek stażowy w stawkach wynikających z podanych wyżej angaży. Dodatek stażowy wyniósł odpowiednio: za 1980r. kwotę 1.600zł, za 1981r. - kwotę 4.034 zł a za 1982 r. - kwotę 3.934 zł. Z ustaleń poczynionych przez Sąd Okręgowy wynika ponadto, że zastosowanie wynagrodzenia w takich kwotach spowoduje wzrost średniego wskaźnika podstawy wymiaru świadczenie, albowiem najniższy wskaźnik roczny za 1982r. wyniesie 39%, a najwyższy za 1975r. - wyniesie 54%. Przy przyjęciu takich zasad wysokość emerytury ulegnie zwiększeniu, co uzasadnia zmianę zaskarżonej decyzji i de facto przyznanie wnioskodawcy prawa do przeliczenia emerytury w sposób ustalony w wyroku Sądu ( pkt 1 wyroku). Jednocześnie Sąd Okręgowy oddalił odwołanie w zakresie żądania obliczenia wysokości emerytury z uwzględnieniem dalszych składników wynagrodzenia, takich jak prowizje, premie. Te wielkości nie zostały w toku postępowania udowodnione dokumentami. W ocenie Sądu I instancji, przedstawione zeznania świadków nie mogły zostać uznane za wystarczające do ustalenia wyższych wielkości w wymiarze tak miesięcznym, jak i rocznym.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł w terminie organ rentowy , zaskarżając wyrok w części w zakresie punktu 1 co do ustalonej przez Sąd I instancji daty, od której winno być przeliczone świadczenie. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnegoart. 100 ust. l i 129 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz.U. z 2009r., Nr 153 poz. 1227 ze zm.). Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. 1 w części dotyczącej daty, od której nakazano przeliczenie świadczenia. W uzasadnieniu apelacji wskazano ,iż rozstrzygnięcie w zakresie daty, od której Sąd nakazał dokonać przeliczenia świadczenia, jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Zainteresowany złożył wniosek o emeryturę w dniu 1.03.2012r. Decyzją z dnia 14.03.2012r. przyznano mu prawo do świadczenia od 1 marca 2012r. tj. od miesiąca złożenia wniosku. Następnie w dniu 11.05.2012r. odwołujący złożył wniosek o przeliczenie podstawy wymiaru emerytury. Do tego wniosku dołączył kserokopie dokumentacji płacowej (angaże, umowy o prace) z lat 1974-1982. Zaskarżoną decyzją odmówiono przeliczenia podstawy wymiaru emerytury na podstawie powyższej dokumentacji z uwagi na to, że wynagrodzenie pracownika zostało w niej określone stawką godzinową, a nie ma żadnej dokumentacji, z której wynika liczba godzin faktycznie przepracowanych przez odwołującego. Po przeprowadzeniu postępowania, Sąd Okręgowy uznał, że otrzymywane w poszczególnych okresach stawki godzinowe osobistego zaszeregowania należy pomnożyć przez liczbę 184 odpowiadającą średniej liczbie roboczogodzin w miesiącu. Do powyższych ustaleń organ rentowy nie wnosił zastrzeżeń - poza rachunkowym błędem dotyczącym wysokości wynagrodzenia za 1982r. - wg obliczeń Sądu kwota ta wynosi 54.713 zł., wg apelującego 54.704 zł.
Zdaniem organu rentowego , wyrok Sądu jest sprzeczny z prawem i narusza przepis art. 129 ust. 1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS w odniesieniu do daty, od której Sąd I instancji nakazał przeliczyć emeryturę. W ocenie apelującego nie ma podstaw do przyjęcia, że świadczenie należy przeliczyć od 1 marca 2012r. , ponieważ do wniosku z 1 marca 2012r. nie dołączono żadnej dokumentacji, z której wynikałaby wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru za lata 1974-1982r. Za powyższy okres przyjęto więc wynagrodzenie minimalne.Zdaniem skarżącego, przeliczenie podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem kwot przyjętych w wyroku, może nastąpić nie wcześniej niż od dnia 1 maja 2012r. tj. od miesiąca złożenia wniosku o przeliczenie emerytury.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje :
Apelacja organu rentowego jest uzasadniona, a podniesione w niej zarzuty skutkowały koniecznością zmiany zaskarżonego wyroku w części w pkt 1 w zakresie daty , od której przyznano wnioskodawcy prawo do przeliczenia emerytury.
Uzasadniony jest zarzut apelującego naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnegoart. 100 ust. l i art. 129 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2009r. , Nr 153, poz.1227 ze zm.). Jak wynika z art.100 ust.1 cyt. ustawy , prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa (…). Ponadto zgodnie zart. 129 ust.1, świadczenia wypłaca się, poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust. 2 ( nie ma zastosowania w niniejszej sprawie).
W ustalonym stanie faktycznym jest poza sporem, że wnioskodawca nabył na mocy decyzji z 14 marca 2012r. prawo do emerytury od 1 marca 2012r. na podstawie wniosku z tej samej daty. Do wniosku o emeryturęR. W.dołączył legitymację ubezpieczeniową z wpisanymi rocznymi zarobkami za lata 1965 - 1967 i 1969 - 1970 oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu za lata 2007 - 2011. Ponadto ZUS potwierdził odwołującemu ubezpieczenie społeczne za okres od października 1982 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Wnioskodawca nie odwołał się od powyższej decyzji, po czym 11 maja 2012r. wystąpił z wnioskiem o przeliczenie świadczenia i załączył do niego nowe dokumenty płacowe – m.in. angaże z lat 1974-1982. Na podstawie tych dowodów Sąd I instancji ustalił wysokość stawki godzinowej, jaką otrzymywał wnioskodawca w okresie od 1.06.1974r. do 31.03.1978r. Następnie w oparciu o te dowody, przy uwzględnieniu zeznań dwóch świadków wskazujących czas pracy odwołującego w spornym okresie, Sąd Okręgowy poczynił ustalenia pozwalające na przeliczenie emerytury. Sąd I instancji ustalił bowiem wysokość wynagrodzenia osiąganego przezR. W.w latach 1974-1982 z pomięciem składników wynagrodzenia, które nie znalazły potwierdzenia w dokumentacji płacowej . Dodatkowo wyliczone wynagrodzenie za sporne lata, jak obliczył Sąd Okręgowy, miały wpływ na zwiększenie ustalonej wcześniej podstawy wymiaru świadczenia. Ponieważ jednak Sąd I instancji dokonał w/wym. ustaleń, dotyczących podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, które należy uwzględnić do obliczenia wysokości emerytury, w oparciu o dowody załączone do wniosku o przeliczenie świadczenia z 11 maja 2012r. , rację ma apelujący, że nie ma podstaw prawnych do przeliczenia świadczenia od 1 marca 2012r., tj. od ustalenia prawa do emerytury . Rozstrzygnięcie to pozostaje bowiem w sprzeczności z treścią powołanego art.129 ust.1 ustawy. Zgodnie z art.129 ust.1, najwcześniejszą możliwą datą, od której wnioskodawca mógł nabyć prawo do przeliczenia świadczenia jest miesiąc , w którym wpłynął wniosek w tej sprawie wraz z załączonymi dokumentami pozwalającymi dokonać takiego przeliczenia. W rezultacie uzasadniony jest zarzut apelacji, iż mogło to nastąpić najwcześniej od 1 maja 2012r.
Uwzględniając apelację organ rentowego, na podstawie art.386§1 k.pc. należało zmienić zaskarżony wyrok w części w punkcie 1 i orzec co do istoty sprawy , ustalając prawidłową, zgodną z art.129 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS datę, od której wnioskodawca nabył prawo do przeliczenia emerytury .