Sąd Okręgowy w Kielcach
IX Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ka 1371/13
Data wyroku: 2013-12-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Bogna Kuczyńska, Adam Zarzycki, Aleksandra Babilon-Domagała

Sygn. akt IX Ka 1371/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 grudnia 2013 roku
Sąd Okręgowy w Kielcach IX Wydział Karny-Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Adam Zarzycki (spr.)
Sędziowie: SO Aleksandra Babilon- Domagała
SO Bogna Kuczyńska

Protokolant: st.sekr.sądowy Iwona Stefańska

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Jerzego Piwko
po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 roku
sprawyP. D.,W. S.
oskarżonych o przestępstwo zart. 220 § 1 kkiart. 155 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej
od wyroku Sądu Rejonowego w Końskich
z dnia 29 maja 2013 roku sygn. akt II K 148/12

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok uznając apelację za oczywiście bezzasadną;

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. S.kwotę 516, 60 (pięćset szesnaście 60/ 100) złotych tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie oskarżycielki posiłkowej w postępowaniu odwoławczym;

III
zwalnia oskarżycielkę posiłkowąM. J.od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

IX Ka 1371/13  
Uzasadnienie

P. D.iW. S.oskarżeni byli o to , że :
4 stycznia 2007 r. wK., gm.S., woj.(...)wPrzedsiębiorstwie Produkcyjno – Usługowym (...)będąc zatrudnionymi na stanowiskach :P. D.– mistrza kuźni ,W. S.– kierownika kuźni oraz będąc z tego tytułu osobami kierującymi pracownikami i odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo i higienę pracy , nie dopełnili wynikającego stąd obowiązku polegającego na zorganizowaniu stanowiska pracy zgodnie z przepisami i zasadami BHP poprzez niedopilnowanie używania przez pracownika odzieży ochronnej w postaci fartucha ochronnego oraz dopuszczenia do pracy młota sprężarkowego typ(...), który był niesprawny technicznie z uwagi na zamontowanie w nim górnej matrycy wykonanej ze zbyt kruchej stali podatnej na powstawanie pęknięć i odprysków oraz posiadającej wady w postaci pęknięć , łusek , zakuć , naderwań na zewnętrznych powierzchniach roboczych , przez co wykonujący na tej maszynie pracę kowalA. J. (1)narażony był na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i w trakcie wykonywania przez niego odkuwek młotka ciesielskiego nastąpiło pęknięcie tej matrycy , której odprysk metalu spowodował u pokrzywdzonego ranę tętnicy i żyły udowej prawej , w wyniku czego nieumyślnie spowodowali jego śmierć , która nastąpiła 5 stycznia 2007 r. wSzpitalu (...)wK.na skutek wstrząsu hipowolemicznego wynikającego z nadmiernej utraty krwi z uszkodzonych naczyń ,
tj. o przestępstwo zart. 220 § 1 kkiart. 155 kkw zw. zart. 11 § 2 kk.

Wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r. w sprawie II K 148/12 Sąd Rejonowy w Końskich orzekł co następuje :
I. w ramach zarzucanego aktem oskarżenia czynu ustalił , że czyn polegał na tym , iż w dniu 4 stycznia 2007 r. wK., gm.S., woj.(...)wPrzedsiębiorstwie Produkcyjno – Usługowym (...)będąc zatrudnionymi na stanowiskach :P. D.- mistrza kuźni ,W. S.- kierownika kuźni oraz będąc z tego tytułu osobami kierującymi pracownikami i odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo i higienę pracy , nie dopełnili wynikającego stąd obowiązku polegającego na zorganizowaniu stanowiska pracy zgodnie z przepisami i zasadami BHP poprzez niedopilnowanie używania przez pracownikaA. J. (1)odzieży ochronnej w postaci fartucha ochronnego oraz dopuszczenia do pracy młota sprężarkowego typ(...), który był niesprawny technicznie z uwagi na zamontowanie w nim górnej matrycy wykonanej ze zbyt kruchej stali podatnej na powstawanie pęknięć i odprysków oraz posiadającej wady w postaci pęknięć , łusek , zakuć , naderwań na zewnętrznych powierzchniach roboczych , co stanowi wykroczenie zart. 283 § 1 kpw zw. zart. 212 pkt 2 kpi na podstawieart. 5 § 1 pkt 4kpow w stosunku doW. S., a na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 i 8 kpow w stosunku doP. D.postępowanie umorzył ;
II. na podstawie art. 118 § 2 kpow zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. S.kwotę 1343,16 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżycielce posiłkowej z urzędu ;
III. na podstawie art. 118 § 2 kpow kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa .

Powyższy wyrok zaskarżony został przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej . Na podstawieart. 438 pkt 3 kpkapelacja zarzuca temu wyrokowi :
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia , mający wpływ na jego treść , a wynikający z niewłaściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego , a w szczególności oparciu swoich twierdzeń przede wszystkim na dowodzie z uzupełniającej opinii biegłych , którzy stwierdzili , iż bezpośrednią przyczyną zaistnienia zdarzenia z dnia 4 stycznia 2007 r. było zachowanie samegoA. J. (1), który w sposób nieprawidłowy wyciągał zakleszczoną odkuwkę z matrycy , a tym samym brak związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem i zachowaniem oskarżonych , co uniemożliwia przypisanie im sprawstwa przestępstwa zart. 220 § 1 kkiart. 155 kkw zw. zart. 11 § 2 kk, w sytuacji , gdy do śmierciA. J. (1)doprowadził ciąg zdarzeń , za które odpowiedzialność ponoszą z racji pełnionych funkcji obydwaj oskarżeni ; do okoliczności tych należał :
- brak nadzoru oskarżonych nad obowiązkiem używania przez kowali odzieży ochronnej
- brak odpowiedniej odzieży ochronnej kowali ,
- dopuszczenie do pracy niesprawnego urządzenia oraz tolerowanie istniejącej wzakładzie (...)metody oddzielenia zakleszczonych odkuwek od matrycy .

Podnosząc ten zarzut pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania .

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej nie zasługuje na uwzględnienie . Apelujący podnosi w niej przede wszystkim zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia , który według apelującego jest rezultatem wadliwej oceny zgromadzonego w strawie materiału dowodowego . Otóż uważa on , że Sąd I instancji bezpodstawnie swoje ustalenia oparł na uzupełniającej opinii biegłych , wyprowadzając z niej wniosek , iż bezpośrednią przyczyną zdarzenia było zachowanie samego pokrzywdzonego , w rezultacie brak było związku przyczynowego między zdarzeniem a zaniechaniem oskarżonych . Według apelującego do śmierciA. J.doprowadził natomiast ciąg zaniechań obu oskarżonych polegający na braku ich nadzoru nad obowiązkiem używania przez kowali odzieży ochronnej , braku odpowiedniej odzieży ochronnej kowali oraz dopuszczenie do pracy niesprawnego urządzenia oraz tolerowanie istniejącej w tym zakładzie metody oddzielania zakleszczonych odkuwek od matrycy . Apelujący twierdzi , iż między tym zaniechaniem oskarżonych a śmierciąA. J.zachodzi bezpośredni związek przyczynowy . Gdyby bowiem nie był on zmuszony do pracy na niesprawnej technicznie maszynie , to odkuwki nie zakleszczałyby się , a więc nie trzeba byłoby ich usuwać z matrycy stosując powszechnie praktykowany i tolerowany przez przełożonych sposób , który był niedopuszczalny . Ponadto gdyby był on wyposażony w odpowiednią odzież ochronną , za której brak odpowiedzialni byli oskarżeni , to skutki zdarzenia byłyby mniejsze .

Z treści apelacji wynika więc , że apelujący w istocie nie kwestionuje ustaleń Sądu , iż oskarżeni z racji pełnionych funkcji byli odpowiedzialni na bezpieczeństwo i higienę pracy w tym zakładzie i nie dopełnili wynikających stąd obowiązków właściwej organizacji stanowiska pracyA. J.zgodnie z przepisami i zasadami BHP przez niedopilnowanie używania przez niego odzieży ochronnej w postaci fartucha ochronnego oraz dopuszczenie do pracy niesprawnego technicznie młota sprężarkowego . Takie właśnie ustalenia wynikają wprost z treści przypisanego oskarżonym czynu , a także z uzasadnienia zaskarżonego wyroku .

Odnosząc się do tak postawionego zarzutu na wstępie należy stwierdzić , że Sąd I instancji , rozpoznając sprawę po raz kolejny , zgromadził wszystkie dowody niezbędne do jej rozstrzygnięcia . W szczególności należy podkreślić , że Sąd w całości wykonał wytyczne Sądu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie IX Ka 1195/11 . Należy przypomnieć , że Sąd odwoławczy wskazał na konieczność ponownego przesłuchania oskarżonych , a przede wszystkim biegłychT. H.,A. S., K .L.orazM. C.ze względu na rozbieżności co do przebiegu wypadku w zakresie dotyczącym bezpośredniej przyczyny tego wypadku . Następnie na podstawie tak uzupełnionego materiału dowodowego , Sąd miał zająć stanowisko co do ustalenia bezpośredniej przyczyny wypadku oraz czy istniał związek przyczynowy między zachowaniem oskarżonych a skutkiem , co warunkowałoby odpowiedzialność za przestępstwo zart. 155 kk, a jeśli nie , to czy przedmiotowa maszyna stwarzała bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowiaA. J., co warunkowałoby odpowiedzialność za przestępstwo zart. 220 § 1 kk, czy też jedynie za wykroczenie zart. 283 § 1 kp.

Wykonując wskazane wyżej wytyczne , Sąd I instancji zlecił biegłym zInstytutu (...)uzupełnienie opinii uwzględniającej wskazówki Sądu odwoławczego . Taka opinia została sporządzona ( k . 1006 – 1020 ) . Zasadnicze wnioski w niej zawarte zgodne są z treścią opinii głównej . Opinię tą biegli z tego Instytutu potwierdzili na rozprawie ( k . 1057 – 1059 ) . Na tej rozprawie Sąd przesłuchał także biegłegoT. H.( k . 1056 – 1057 ) . Sąd I instancji wyczerpująco przeanalizował opinie wszystkich biegłych i słusznie zajął stanowisko , iż między tymi opiniami nie ma sprzeczności co do przyczyn zdarzenia . Z tych opinii wynika , że bezpośrednią przyczyną wypadku było zachowanieA. J., który wykonując pracę kowala , podłożył metalowy przedmiot ( młotek ) między stempel i kowadło matrycy , co spowodowało odprysk metalu z krawędzi górnej matrycy , który następnie uderzył w nogęA. J.powodując obrażenia skutkujące jego śmiercią . Z opinii biegłych bezspornie wynika , że gdyby do takiego zachowaniaA. J.nie doszło , to pozostałe wskazane przez biegłych współprzyczyny wypadku zaistniałe samodzielnie nie doprowadziłyby do wypadku .

Sąd I instancji poświęcił wiele miejsca w uzasadnieniu wyroku na analizę pozostałych okoliczności wskazanych przez biegłych jako współprzyczyny wypadku . Jeśli chodzi o uszkodzenia matrycy , które to ustalenie jest bezsporne , to słusznie Sąd przyjął , iż były one jedynie okolicznościami sprzyjającymi do odbicia kawałka metalu od górnej , uszkodzonej części , samoistnie natomiast uszkodzenia te nie mogły doprowadzić do wypadku . Do wypadku zaś mogłoby dojść także wtedy , gdyby młotek został podłożony między części matrycy , która byłaby w pełni sprawna . Dodać należy także , iż matryca była regenerowana na pierwszej zmianie i potem produkcja odbywała się bez przeszkód . Sąd I instancji miał więc podstawy , aby przyjąć że brak jest związku przyczynowego między zachowaniem oskarżonych polegającym na dopuszczeniu do pracy niesprawnego technicznie młota spężarkowego z uwagi na stwierdzone uszkodzenia a skutkiem w postaci śmierciA. J.. Podobnie trafnie Sąd przyjął brak takiego związku między niedopilnowaniem przez oskarżonych używania przezA. J.odzieży ochronnej a jego śmiercią . Z bezspornych ustaleń Sądu opartych na opinii biegłegoM. C.wynika , iż zabezpieczony w toku postępowania opiłek metalu wyjęty z rany w momencie uderzenia w ciałoA. J.posiadał bardzo dużą energię kinetyczną , był w ruchu rotacyjnym ( postępowym i wirowym ) i mógł spowodować taką ranę , jaką stwierdzono u pokrzywdzonego . Opierając się na opinii tego biegłego Sąd wskazał umiejscowienie rany i jej przebieg . Bezsporne jest , iżA. J.w czasie zdarzenia nie używał skórzanego fartucha ochronnego , co było konieczne ze względów bezpieczeństwa , jak również że zarówno wymieniony jak i inni kowale takich fartuchów nie używali . Z opinii biegłegoM. C.wynika , iż nie można jednoznacznie ustalić w jaki sposób przedmiotowy kawałek metalu wbił się w nogę pokrzywdzonego , ani też czy faktycznie przebiłby on skórzany fartuch ochronny czy też do tego nie doszłoby , jak również czy fartuch ten spowodowałby zmniejszenie energii kinetycznej tego metalu i w konsekwencji lżejsze obrażenia . Podobne stanowisko zajął biegłyA. S.. Nie był w stanie na ten temat wypowiedzieć się natomiast biegłyT. H.. Sąd I instancji nie miał więc możliwości jednoznacznego ustalenia tej okoliczności .

Powyższe ustalenia doprowadziły Sąd I instancji do trafnego wniosku , że brak jest bezpośredniego związku przyczynowego między zaniedbaniami oskarżonych polegającymi na dopuszczeniu do pracy niesprawnego technicznie młota sprężarkowego oraz niedopilnowaniu używania przez pokrzywdzonego odzieży ochronnej a narażeniem go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu ani też między tymi zaniedbaniami a śmiercią pokrzywdzonego . Słusznie również Sąd podkreślił , iż nie było bezpośredniego niebezpieczeństwa wystąpienia skutku w postaci utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu , skoro produkcja tego dnia odbywała się bez przeszkód , a bezpośrednią przyczyną wypadku było zachowanie samego pokrzywdzonego . W konsekwencji za trafną należy uznać ocenę prawną zachowania oskarżonych i ostateczny wniosek Sądu co do braku podstaw przypisania im przestępstwa zart. 220 kkiart. 155 kk. Słusznie natomiast Sąd uznał , iż zachowanie oskarżonych wyczerpuje znamiona wykroczenia zart. 283 kpk. Z bezspornych bowiem ustaleń Sądu wynika , że oskarżeni byli osobami odpowiedzialnymi za przestrzeganie bezpieczeństwa i higieny pracy w Zakładzie i w takim charakterze nie dopełnili swoich obowiązków w tym zakresie . Postępowanie w stosunku do oskarżonych zostało jednak zasadnie umorzone z uwagi na okoliczności wynikające zart. 5 § 1 pkt 4 i 8kpow .

Z tych względów apelację pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej i zawarty w niej zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia należy uznać za bezzasadne . Mając to na uwadze Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (art. 437 § 1 kpk) . O kosztach należnych adw.M. S.za reprezentowanie z urzędu oskarżycielki posiłkowej w postępowaniu odwoławczym orzeczono na podstawie§ 14 ust. 2 pkt 4 i § 14 ust. 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu( Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ) . O zwolnieniu oskarżycielki posiłkowej z opłaty za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawieart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych( Dz. U. Nr 49 z 1983 r. , poz. 223 z późn. zm. ) w zw. zart. 634 , 624 § 1 kpk, uznając że uiszczenie jej byłoby dla niej zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną i majątkową .

SSO A. Babilon -Domagała SSO A. Zarzycki SSO B. Kuczyńska