Sąd Okręgowy w Słupsku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 158/13
Data wyroku: 2013-05-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Jastrzębski, Mariusz Struski, Dorota Curzydło
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie
Podstawa prawna: art. 805 kc

Sygn. akt IV Ca 158/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 maja 2013 r.

Sąd Okręgowy w Słupsku IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący SSO Mariusz Struski
Sędziowie SO: Dorota Curzydło, Andrzej Jastrzębski (spr.)

Protokolant: Barbara Foltyn

po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2013 r. w Słupsku
na rozprawie

sprawy z powództwaA. P.,L. P.,E. C.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwW.
o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego od wyroku wstępnego Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 18 stycznia 2013r., sygn. akt I C 420/12

oddala apelację.

Sygn. akt IV Ca 158/13

UZASADNIENIE
PowódkiA. P.,L. P.iE. C.wniosły przeciwko pozwanemu(...) S.A.wW.pozew z żądaniem solidarnej zapłaty kwoty 10 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1.06.2011r. do dnia zapłaty oraz zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu. Podały, że w dniu 3.05.2011r. miał miejsce pożar w budynku mieszkalnym położonym wG.przyul. (...), której powódki są współwłaścicielami. Budynek był ubezpieczony u pozwanego m.in. od ryzyka ognia, jednak pozwany odmówił wypłaty odszkodowania.
W sprzeciwie od wydanego w dniu 23.12.2011r. przez Sąd Rejonowy w Słupsku i uwzględniającego żądanie pozwu nakazu pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódek na rzecz pozwanego kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał na nieszczelność przewodów kominowych spowodowaną brakiem należytej konserwacji. Tymczasem obowiązek taki nakłada na użytkownikówprawo budowlane, wymagając przeprowadzania co najmniej raz w roku kontroli stanu technicznego przewodów kominowych przez osoby posiadające kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim. Wobec tego, że powódki nie przedstawiły dokumentów potwierdzających realizację powyższego obowiązku, pozwany odmówił wypłaty odszkodowania. Pozwany zakwestionował również wartość powstałej szkody.
Rozpoznający sprawę w I instancji Sąd Rejonowy ustalił, że powódki są współwłaścicielkami nieruchomości zabudowanej, położonej wG.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Słupsku prowadziksięgę wieczystą (...). W dniu 16.02.2011r. powódki zawarły z pozwanym ubezpieczycielem umowę ubezpieczenia budynku mieszkalnego(...), która obejmowała szkody w mieniu wywołane m.in. w następstwie ognia.
Jak ustalił Sąd Rejonowy, w dniu 3.05.2011r. w budynku powódek wystąpił pożar. Był on spowodowany niesprawnością układu grzewczo-kominowego. Nieprawidłowość ta była zaszłością budowlaną w bliżej nieokreślonej przestrzeni czasowej, polegającej na zaczopowaniu połacią dachową jednego z dwóch kanałów występujących w trzonie kominowym. Komin, od którego powstał pożar był pierwotnie wykonany jako dwukanałowy poprowadzony w wewnętrznej nośnej ścianie i przechodził przez piwnicę, parter, I piętro, poddasze, a jego wylot wyprowadzony był ponad dach. Wylot tylko jednego kanału wyprowadzono ponad dach, a drugi, nieużytkowany, nakryto dachem. Pożar od początku swego powstania miał charakter zewnętrzny. W miejscu nakrycia nieużytkowanego kanału komina dachem przyległe od obmurówki kanału drewno było szczególnie narażone na spróchnienie z powodu zaciągania wilgotnego powietrza z piwnicy przez wiele lat. Powstałe próchno było dobrym środowiskiem dla zainicjowania tlenia przypadkową iskrą z komina, które mogło trwać wiele godzin zanim pojawił się otwarły ogień. Wraz z pojawieniem się ognia nastąpiło przetopienie, przepalenie papy w tym miejscu i tym sposobem pożar przeszedł w charakter otwarty. Wydostanie się iskier do nieczynnego kanału było wynikiem uszkodzenia przegrody rozdzielającej użytkowany i nieużytkowany kanał. Uszkodzenia takie było niemożliwe do zauważenia za zewnątrz obudowy komina. Okresowe badania stanu technicznego komina przez mistrza kominiarstwa nie dałyby gwarancji wykrycia źródeł pożaru.
Sąd I instancji ustalił też, że przed pożarem komin w budynku powódek był czyszczony przezM. I.. Czyszczenie komina odbyło się w kwietniu 2011r. na prośbęA. P.. Czynność ta odbywała się poprzez opuszczenie szczotki z kulą do kanału komina i wydobyciu sadzy.M. I.od 5-6 lat czyści komin w budynku powódek, średnio dwa razy w roku. W okresie objętym sporem powódki nie zlecały dokonania oceny stanu technicznego przewodów kominowych osobie posiadającej kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim.
Ponadto Sąd I instancji ustalił, że powódki zwróciły się do pozwanego ubezpieczyciela o wypłatę odszkodowania w związku ze szkodą wywołaną pożarem z dnia 3.05.2011r. Pozwany odmówił wypłaty odszkodowania, wskazując, że zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 2 ogólnych warunków ubezpieczenia ubezpieczający lub ubezpieczony obowiązany jest przeprowadzić konserwacje i okresowe remonty w ubezpieczonym mieniu. Wobec tego, że powódki nie dostarczyły dokumentu potwierdzającego przeprowadzenie okresowej kontroli przewodów kominowych, odmówiono im wypłaty odszkodowania.
Mając na uwadze powyżej ustalony stan faktyczny sprawy Sąd Rejonowy w Słupsku wyrokiem wstępnym z dnia 18 stycznia 2013r. uznał powództwo za słuszne co do zasady.
Powyższego rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na analizie ogólnych warunków umowy ubezpieczenia łączącej strony niniejszego sporu, w szczególności ich § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 33 pkt 1 i § 47 ust. 1 pkt 1, 5 i 8 owu, a ponadto przy uwzględnieniuart. 62 ust. 1 pkt 1, 5 i 6 ustawy Prawo Budowlane, jak iart. 385 § 2 kc.Zdaniem Sądu I instancji zapisy OWU nie wskazują w klarowny, czytelny sposób obowiązków ubezpieczonego, czy ubezpieczającego. Zapisy z § 47 OWU mają charakter blankietowy, niedoprecyzowany, otwarty. Ponadto Trudno wymagać od ubezpieczającego lub ubezpieczonego, by znał wszystkie przepisy prawa z zakresu ochrony przecwipożarowej. Jeśli zakład ubezpieczeń kładzie nacisk na obowiązek zawarty wart. 62 ustawy Prawo Budowlane, to brak jest przeszkód, by zapis ten wprowadzić wprost do treści OWU. Sąd I instancji podkreślił również, że przegląd przewodów kominowych dokonany przez kominiarza najprawdopodobniej nie uchroniłby mienia powódek przed pożarem, gdyż mechanizm pożaru pochodził z zewnątrz, co oznacza brak jest związku przyczynowego pomiędzy niezleceniem przeglądu kominiarskiego a zaistniałym pożarem.
Z rozstrzygnięciem wstępnym Sądu Rejonowego nie zgodził się pozwany. Wywiódł on apelację, w której podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj.art. 805 § 1 kcw zw. zart. 807 kci§ 47 ust. 1 pkt 1, 5 i 8 oraz ust. 2(...)(...)poprzez uznanie, że postanowienia ww. postanowień OWU nie mogą mieć w niniejszej sprawie zastosowania z powodu ich niejednoznaczności, blankietowości i otwartości. W uzasadnieniu wskazał, że trudno jest zawierać w postanowieniach umownych wszystkie przepisy, jakie powinny być przestrzegane przez ubezpieczającego. Ponadto to do właściciela domu należy przestrzeganie podstawowych obowiązków przeciwpożarowych. W konsekwencji apelujący domagał się zmiany wyroku i oddalenia powództwa jako niesłusznego co do zasady oraz zasądzenia solidarnie od powódek na rzecz pozwanego ubezpieczyciela kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna.
W ocenie Sądu II instancji rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego co do zasady jest poprawne, mimo że nie sposób jest się zgadzać z argumentacją prawną zaprezentowaną w uzasadnieniu tego wyroku.
Zdaniem Sądu Okręgowego, wbrew konstatacjom Sądu I instancji, postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia, a w szczególności ich § 47 ust. 1 pkt 1 OWU dotyczący obowiązku przestrzegania obowiązujących przepisów prawa z zakresu ochrony przeciwpożarowej jest jasny i nie rodzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.
Przepisart. 385 § 1 kcstanowi, żew razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową. W§ 2tego przepisua liminemowa jest o tym, żewzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Pojęcie „jednoznaczności" odnosi się do treści wzorca, czyli użytych sformułowań, które winny być jasne, niebudzące wątpliwości, z możliwością rozumienia także przez nieprawników. Termin „zrozumiały" odnieść należy (poza wskazanymi elementami) również do sposobu sformułowania dokumentu (czytelność, wielkość czcionki, język tekstu, sposób udostępnienia – por. K. Zagrobelny (w:) Kodeks..., s. 621; C. Żuławska (w:) Komentarz..., s. 130; W. Popiołek (w:) Kodeks..., s. 799). Pojęcia „jednoznaczny" i „zrozumiały" odnosi się do poziomu przeciętnego odbiorcy, przy uwzględnieniu okoliczności, czy będzie nim konsument, czy przedsiębiorca. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że przy wykładni wzorców umownych ze względu na ich funkcję standaryzacyjną stosować należy metodę obiektywną, a za miarodajny uznawać należy sens dostępny dla typowego adresata wzorca (w takim kontekście wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 kwietnia 2007r. w sprawie I CSK 27/07, LEX nr 315565). Jednocześnie w orzecznictwie zasadnie przyjęto również, że przepisart. 385 § 2 kcdotyczy niejednoznacznych postanowień wzorca umownego, tj. stanu, w którym nazwom można przypisać różne desygnaty, a nakazom i zakazom różne zachowania. Nie można natomiast wyprowadzać z niego niemożliwego do spełnienia zakazu używania w treści umów pojęć nieostrych, wymagających wypełniania treścią (wyrok SN z dnia 16 października 2002 r., IV CKN 1337/00, LEX nr 78362).
Istota niniejszej przeniesionej na etap postępowania apelacyjnego sprawy sprowadzała się faktycznie do odpowiedzi na pytanie, czy rzeczywiście, tak, jak to ujął Sąd Rejonowy, a z czym nie zgodził się apelujący, postanowienia § 47 owu mają charakter blankietowy, z tej w szczególności przyczyny, że nie precyzują obowiązku ubezpieczonego co do corocznego co najmniej zlecania przeglądu stanu technicznego przewodów kominowych przez mistrza kominiarskiego. Zdaniem Sądu Okręgowego taka argumentacja zaprezentowana przez Sąd I instancji nie jest słuszna. Trudno w konkretnych okolicznościach niniejszej sprawy, jak zasadnie podnosi to strona pozwana, wymagać od ubezpieczyciela, by, dla rozwiania ewentualnych przyszłych wątpliwości interpretacyjnych powielał w istocie w ogólnych warunkach ubezpieczenia treść powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Sąd II instancji nie ma wątpliwości, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji co do zasady jest słuszne. Powódki domagały się wypłaty odszkodowania na podstawie wiążącej je z pozwanym umowy ubezpieczenia, zaś argumenty podnoszone przez niego, a które w jego ocenie stanowią przeszkodę w wypłacie tego odszkodowania, winny podlegać ocenie w kontekście ewentualnego przyczynienia się powódek do powstania szkody, nie zaś stanowić podstawę do odmowy jego wypłaty w ogóle.
Przy rozpoznaniu niniejszej sprawy należało mieć na uwadze treść opinii biegłego sądowego (k. 85-90) i swoistą specyfikę przedmiotowego budynku stanowiącego współwłasność powódek, w szczególności zaś komina w tym budynku, w którym to jeden z przewodów kominowych został w nieokreślonym czasie zakryty. Zważyć jednocześnie należy, że biegły wskazał na trzy możliwe uchybienia stanowiące przyczynę pożaru, tj. techniczną starość budynku i jego elementów bezpiecznej eksploatacji, nieprawidłowe wykonanie wylotów komina – zaszłość budowlana uniemożliwiająca pełne badanie oraz brak okresowych badań technicznych komina. Zdaniem Sądu II instancji nie możnaa prioriwyeliminować tego, że gdyby mistrz kominiarski dokonywał corocznego przeglądu komina, to zdołałby jednak dostrzec wadliwość funkcjonowania komina w związku z brakiem drożności jednego z jego przewodów powstałą w związku z przykryciem go połacią dachową.
W związku z powyższym przyjąć należy, że roszczenie co do zasady jest słuszne, natomiast w zakresie jego wysokości Sąd Rejonowy powinien rozważyć zakres ewentualnego przyczynienia się powódek do powstania szkody.
W konsekwencji należało stwierdzić, że wyrok wstępny Sądu I instancji jest słuszny, zaś apelacja wywiedziona przez stronę pozwaną, jako niezasadna, podlegała oddaleniu z mocyart. 385 kpc, o czym orzeczono, jak w sentencji.