Sąd Okręgowy w Legnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 511/12
Data wyroku: 2012-11-15 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Hallada, Krystyna Zawada, Elżbieta Piotrowska

Sygn. akt II Ca 511/12

POSTANOWIENIE
Dnia 15 listopada 2012 roku

Sąd Okręgowy w Legnicy II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący:  SSO Krystyna Zawada (spraw.)
Sędziowie:   SO Elżbieta Hallada
SO Elżbieta Piotrowska
Protokolant: Klaudia Pasieczny

po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 roku w Legnicy
na rozprawie sprawyz wnioskuI. B.
z udziałem uczestnika postępowania(...) SAwK.
o ustanowienie służebności przesyłu
na skutek apelacji uczestnika postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Legnicy
z dnia 29 maja 2012 roku,
sygn. akt I Ns 192/11

p o s t a n a w i a:

I
zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie I, o tyle, że nadto zezwolić uprawnionemu przedsiębiorcy do wejścia i wjazdu na obciążone służebnością przesyłu nieruchomości celem dostępu do posadowionych na nich urządzeń elektroenergetycznych;

II
oddalić dalej idąca apelację;

III
orzec, ze uczestnicy ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swym udziałem w tym postępowaniu.

Sygn. akt II Ca 511/12

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Legnicy postanowieniem z dnia 29 maja 2012 roku ustanowił na nieruchomości, składającej się z działek gruntu onumerach geodezyjnych (...), położonej wG., gminaK., dla której sąd ten prowadziksięgę wieczystą Kw nr (...), a stanowiącej własność wnioskodawcyI. B., służebność przesyłu polegającej na prawie korzystania z nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem posadowionej tam napowietrznej linii energetycznej średniego napięcia 20 kV o numerze(...)261 na rzecz każdorazowego jej właściciela, w części odpowiadającej: obszarowi 0,0714 ha – w odniesieniu dodziałki nr (...)oraz obszarowi 0,(...)– w odniesieniu dodziałki nr (...)(oznaczonych przez biegłego na mapach dołączonych do opinii stanowiących łącznie integralną część orzeczenia) – punkt I postanowienia. Tytułem jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu Sąd pierwszej instancji zasądził od uczestnika postępowania(...) SAwK.na rzecz wnioskodawcyI. B.kwotę 54.824,00 zł płatną w terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności, a dalej idący wniosek co do wysokości wynagrodzenia (wnioskodawca żądał wynagrodzenia jednorazowego w wysokości 255.528 zł) został oddalony (punkt II postanowienia).
Bezsporne między uczestnikami było, że wnioskodawca jest właścicielemdziałek gruntu nr (...)położonych wG.gminaK., z którychdziałka nr (...)sąsiaduje z działką zabudowaną - zabudowa zagrodowo, a dojeżdża się do niej drogą o nawierzchni asfaltowej, natomiastdziałka o numerze (...)usytuowana jest poza istniejącą zabudową mieszkaniową z dojazdem drogą o nawierzchni gruntowej.
Przez obie te niezagospodarowane działki przebiega napowietrzna linia(...)261 średniego napięcia 20kV, której właścicielem i użytkownikiem jest uczestnik postępowania(...) SAwK.. Uczestnik za pośrednictwem urządzeń przesyłowych zaopatruje mieszkańcówG.w energię elektryczną. Sporna między uczestnikami była okoliczność wielkości powierzchni gruntu koniecznej dla ustanowienia służebności, jak i wysokość należnego właścicielowi wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu.
Sąd Rejonowy ustalił, że powierzchnia strefy ograniczonego użytkowania nieruchomości równa strefie służebności przesyłu dla linii średniego napięcia wynosi 0,0714 ha nadziałce nr (...)nadziałce (...).
Wartość prawa służebności przesyłu wyliczył Sąd Rejonowy na podstawie opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwaJ. J.na 27.846 zł nadziałce (...)przyjmując stawkę wynagrodzenia 39 zł za 1m2tego gruntu i na 26.978 zł nadziałce (...)przy stawce 47 zł za 1m2gruntu tej działki.
Ustalając zakres (wielkość) obszaru służebności Sąd Rejonowy powołał się na opinię biegłejJ. J.uzupełnioną opinią biegłego geodetyJ. B.przyjmując wielkość pasa niezbędnego do prawidłowej eksploatacji tj. 7,66m dladziałki nr (...)m dladziałki nr (...)i mając na względzie długość linii biegnącej, poprzez poszczególne działki wraz z jej odnogami.
Tak ustalona szerokość prasa daje możliwość zapewnienia uczestnikowi postępowania wykonywania wszelkich prac i zabiegów eksploatacyjnych, modernizacyjnych i remontowych w pełnym zakresie.
Sąd podniósł także, że zgodnie z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,działki nr (...)zostały przeznaczone pod zabudowę a posadowiona na działkach linia napowietrzna średniego napięcia(...)261 koliduje z projektowaną zabudową i konieczne jest jej zastąpienie odcinkiem kablowym (działka (...)), oraz koliduje z terenem projektowanego osiedla (działka (...)) – zatem zróżnicowanie szerokości strefy służebności dla obu działek jest uzasadnione gospodarczo.
Ww. sposób Sąd Rejonowy ustalił powierzchnie stref ograniczonego użytkowania nieruchomości – równe strefie służebności na 0,0714 ha (działka (...)) i na 0,0574 ha (działka (...)), wskazując, że powierzchnia służebności co dodziałki nr (...)zaproponowana przez uczestnika w odpowiedzi na wniosek jest zbliżona do przyjętej przez Sąd.
Zdaniem Sądu Rejonowego zasądzone wynagrodzenie w łącznej kwocie 54.824 zł jest odpowiednią rekompensatą w rozumieniuart. 3052k.c.dla właściciela nieruchomości za ingerencję uczestnika w prawo własnościI. B..
Wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu winno bowiem uwzględniać m.in. kryterium obiektywne w postaci ceny rynkowej nieruchomości przy uwzględnieniu obciążającego ją ograniczonegoprawa rzeczowego, obniżenie zdolności inwestycyjnej nieruchomości, wynikającej z jej przeznaczeniem ustalonego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, straty poniesione przez właściciela nieruchomości obciążonej i inne.
Adekwatnym wynagrodzeniem do stopnia ingerencji w zakres prawa własności jest wartość stanowiąca różnicę pomiędzy rynkową wartością nieruchomości bez ustanowionej służebności a jej wartością rynkową z uwzględnieniem służebności – tak też wyliczyła wysokość należnego właścicielowi wynagrodzenia biegłaJ. J..
Jako podstawę prawną postanowienia powołał Sąd Rejonowy przepisyart. 3051k.c.orazart. 3052§ 1 i 2 k.c., a orzeczenia o kosztach postępowaniaart. 520 § 2 k.p.c.
Postanowienie w punktach I i II zaskarżył uczestnik postępowania(...) SAzarzucając: naruszenie przepisów prawa materialnego tj.art. 3051k.c.przez ustanowienie służebności przesyłu na rzecz uczestnika w niepełnym zakresie tzn. z pominięciem prawa uczestnika do wejścia i wjazdu na nieruchomości –działki gruntu nr (...)wG.celem swobodnego dostępu do posadowionego na nich urządzeń elektroenergetycznych iart. 3052§ 2 k.c.poprzez zasądzenie na rzecz właściciela nieruchomości nieodpowiedniego, bo zbyt wygórowanego wynagrodzenia za ustanowienie służebności, nadto niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczących zapisów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, dopuszczających zmianę zagospodarowaniadziałek gruntu nr (...)zgodnie z ich nową funkcją dopiero po dokonaniu przebudowy linii napowietrznej 20kV na linię kablową, co miało wpływ na ustalenie wartości służebności przesyłu w oparciu o ceny działek z przeznaczeniem zabudowy mieszkalno-usługowej, zamiast o funkcji rolnej.
Uczestnik wniósł o zmianę postanowienia w punkcie I przez przyznanie mu także prawa wejścia i wjazdu na działki celem swobodnego dostępu do posadowionych tam urządzeń elektroenergetycznych a w punkcie II przez zasądzenie od uczestnika postępowania wynagrodzenia wyliczonego przez biegłego jak dla działek o funkcji rolnej.
Uczestnik złożył ewentualny wniosek o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy na podstawie prawidłowych ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego zważył:

Apelacja uczestnika postępowania(...) SAwK.jest uzasadniona tylko o tyle, o ile kwestionuje ustalony przez Sąd Rejonowy zakres korzystania przez przedsiębiorcę z nieruchomości obciążonej.
W sentencji postanowienia o ustanowieniu służebności przesyłu sąd powinien nie tylko określić jej rodzaj (jako służebność przesyłu), zakres oraz sposób wykonywania a także oznaczyć jej strefę tj. miejsce usytuowania urządzeń wraz z prawem uniemożliwiającym eksploatację linii elektrycznych, ale i wymienić uprawnienia przedsiębiorcy do podejmowania czynności potrzebnych do utrzymania, konserwacji i remontu urządzeń przesyłowych tj. określić zakres ingerencji w prawo własności innej osoby.
Sąd Okręgowy podzielił zarzut skarżącego uczestnika co do niepełnego uregulowania zakresu służebności przesyłu i uzupełnił ustalony przez Sąd pierwszej instancji sposób wykonywania ustanowionej służebności przesyłu, przez upoważnienie przedsiębiorcy do wejścia i wjazdu na obciążone służebnością przesyłu nieruchomości celem dostępu do posadowionych na nich urządzeń elektroenergetycznych. Samo uprawnienie uczestnika do korzystania z nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem posadowionej tam napowietrznej linii energetycznej oznacza jedynie możliwość przesyłania energii elektrycznej i stwarzać może problemy interpretacyjne w przypadku konieczności wejścia na działki wnioskodawcy w celu naprawy bądź konserwacji linii elektrycznej. Uregulowanie tego prawa jest istotne także w kontekście wysokości zasądzonego wynagrodzenia za ustanowienie tej służebności.
Z przytoczonych względów Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 3051k.c.orzekł jak w punkcie I postanowienia.
Dalej idąca apelacja skarżącej spółki została oddalona zgodnie zart. 385 k.p.c.(punkt II postanowienia). Zarzut apelacji, iż odpowiednie wynagrodzenie zasądzone na rzecz właściciela działek winno być wyliczone nie jak dla nieruchomości przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne, lecz dla działek o funkcji rolnej nie jest zasadny. Do tego zarzutu ustosunkowała się już biegłaJ. J.w swoim piśmie z dnia 10 października 2011 roku (k.144 – 149 akt sprawy).
Sąd Okręgowy podziela stanowisko biegłej, że z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego GminyK.oraz zaświadczenia Wójta Gminy jednoznacznie wynika, że obie działki położone są na terenie przeznaczonym pod zabudowę;działka nr (...)na terenie przeznaczonym na cele zabudowy mieszkaniowo-usługowej, adziałka nr (...)na terenie przeznaczonym na cele zabudowy mieszkaniowo-usługowej nadto część działki na cele rolne.
Dokumentacją fotograficzną działek i ich sąsiedztwa, opisanym usytuowaniem m.in. dostępnością do drogi głównej i bocznej (w tym nawierzchnia dróg) biegła uzasadniała swój pogląd, że w bezpośrednim sąsiedztwie linii znajduje się zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, a tym samym właścicielom tych działek wydano pozwolenia na zabudowę mimo zapisu o konieczności skablowania linii. Zgodzić się należy również z poglądem biegłej, że przebudowa linii napowietrznej 20kV na linię kablową nie miała znaczenia dla wskazania w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenia nieruchomości, skoro mimo „konieczności skablowania linii”, nie wskazano dla działek funkcji rolnej z możliwością przeznaczenia pod budownictwo jednorodzinne pod oznaczonymi wymogami. Skoro biegła wyliczając odpowiednie wynagrodzenie uwzględniła nie tylko planowane przeznaczenie działek, ale i zagospodarowanie sąsiednich działek wG.oraz dotychczasowy sposób używania gruntu przez właściciela, to ponownie podniesiony w apelacji zarzut nie jest skuteczny, a dopuszczenie dowodu z opinii biegłego zbędne. Wyliczone wynagrodzenie za trwałe ograniczenie użytkowania działek tj. za niemożliwość wykorzystania ich na cele budowlane – w oparciu o porównywalne ceny transakcyjne nieruchomości (rynkowe) z urządzeniami przesyłowymi oraz wolnych od linii przesyłowych jest odpowiednim wynagrodzeniem w rozumieniuart. 3052§ 2 k.c.Apelacja sprowadza się w istocie do polemiki z trafnymi ustaleniami sądu mającymi swą podstawę w opinii biegłej sądowej z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomościJ. J..
Wymienione przez Sąd pierwszej instancji przesłanki ustalenia wynagrodzenia w pełni rekompensują ograniczenia właściciela w dysponowaniu przedmiotem własności a zarzut zawyżenia wynagrodzenia nie jest trafny w świetle wszechstronnego rozważenia przez Sąd Rejonowy zebranego w sprawie materiału dowodowego.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzekł Sąd Okręgowy zgodnie zart. 108 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.iart. 520 § 1 k.p.c.