Sąd Okręgowy w Słupsku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 206/13
Data wyroku: 2013-05-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Andrzej Jastrzębski, Mariusz Struski, Dorota Curzydło
Słowa kluczowe: Zniesienie Współwłasności
Podstawa prawna: art. 211 kc

Sygn. akt IV Ca 206/13

POSTANOWIENIE
Dnia 10 maja 2013r.

Sąd Okręgowy w Słupsku IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym :
Przewodniczący SSO Mariusz Struski
Sędziowie SO: Dorota Curzydło, Andrzej Jastrzębski (spr.)

Protokolant: Barbara Foltyn
po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2013
na rozprawie

sprawy z wnioskuA. Ś.
z udziałemE. A.,A. P. (1)
o zniesienie współwłasności

na skutek apelacji wnioskodawczyniA. Ś.i uczestnikaA. P. (1)od postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku
z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt I Ns 651/10

postanawia:

1
oddalić apelację,

2
nie obciążać apelujących kosztami postępowania apelacyjnego należnych uczestniczce postępowaniaE. A..

Sygn. akt IV Ca 206/13

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniA. Ś.wniosła o zniesienie współwłasności zabudowanej nieruchomości położonej wS.przyul. (...), o powierzchni 757 m2, oznaczonej w ewidencji gruntów numeremdziałki (...), dla której Sąd Rejonowy w Słupsku prowadziksięgę wieczystą nr (...), przez podział tej nieruchomości w naturze na dwie równe części, odpowiadające co do swej wartości udziałom uczestników i przyznanie na własność wydzielonych części jednej z nich wnioskodawczyni, a drugiej uczestniczce, przy czym budynek mieszkalny zostałby podzielony w ten sposób, że parter domu o powierzchni ok. 70 m2zajmowany obecnie przez uczestniczkę zostałby jej przyznany na własność, natomiast piętro o pow. 48 m2, zajmowane obecnie przez wnioskodawczynię oraz strych, dzielony obecnie między strony, zostałyby przyznane na własność wnioskodawczyni. Ponadto każda ze stron otrzymałaby na własność jeden z dwóch garaży znajdujących się na działce, przy czym uczestniczce przypadałaby na własność garaż przekształcony obecnie w budynek gospodarczy, zaś ewentualne różnice w wartości przyznanego metrażu powierzchni lokali, zostałyby wyrównane poprzez przyznanie odpowiedniej części gruntu. Wnioskodawczyni wniosła też o zasądzenie od uczestniczki na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przypisanych.
Uczestniczka postępowaniaE. A., reprezentowana przez radcę prawnego oświadczyła, iż popiera wniosek o zniesienie współwłasności co do samej zasady, ale nie wyraża zgody na dokonanie podziału w sposób wskazany przez wnioskodawczynię. Uczestniczka wniosła o zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości według ustalonego w akcie notarialnym z dnia 29 listopada 2000 roku sposobu korzystania z tej nieruchomości - wnioskodawczyni miałby przypaść lokal mieszkalny położony na piętrze budynku, część strychu o pow. 24 m2oraz część piwnicy o pow. 24 m2, a także z część działki położonej od północnej i zachodniej granicy, przy czym granica tej części biegnie wzdłuż zachodniej ściany budynku do południowej granicy działki, zaś uczestniczce postępowania przypadłby lokal mieszkalny położony na parterze budynku, część strychu o pow. ok. 24 m2, część piwnicy o pow. ok. 24 m2, a także ta część działki (położona od strony wschodniej), na której posadowiony jest garaż i budynek gospodarczy, przy czym granica tej działki, biegłaby wzdłuż granicy części działki, z której korzysta wnioskodawczyni do południowej granicy działki. Uczestniczka wskazała, iż za takim podziałem przemawia to, iż w taki właśnie sposób użytkowała tę nieruchomość przez okres 10 lat i zagospodarowała przysługujące jej części zgodnie z potrzebami niepełnosprawnej córki i swoimi.
W dniu 23 listopada 2010 roku wnioskodawczyni sprecyzowała wniosek o zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości (przyul. (...)wS.) w ten sposób, że wniosła o wyodrębnienie w budynku mieszkalnym dwóch lokali mieszkalnych: pierwszy z nich na parterze (pow. ok. 70 m2); drugi – na piętrze (ok. 48 m2) i strychu; wniosła by lokal na parterze przyznać na własność uczestniczceE. A., lokal na piętrze i strychy przyznać na własność wnioskodawczyniA. Ś.i uczestnikowiA. P. (1). Nadto domagała się, by pomieszczenia piwniczne znajdujące się w budynku mieszkalnym podzielić w ten sposób, że jedno przyznać na własność uczestniczceE. A., drugie wnioskodawczyni i uczestnikowiA. P. (1), przy czym zejście do piwnicy wnioskodawczyni i uczestnika prowadziłoby z klatki. Wnioskodawczyni wniosła, by dwa budynki niemieszkalne podzielić w ten sposób, że budynek przekształcony przez uczestniczkę w budynek gospodarczy przyznać na własność uczestniczceE. A., drugi – wnioskodawczyni i uczestnikowiA. P. (1), a ewentualne różnice w wartości przyznanych metrów wyrównać w odpowiedniej części gruntu. Wniosła również o zasądzenie na jej rzecz od uczestniczkiE. A.kosztów postępowania wg norm przypisanych.
Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2011 roku Sąd Rejonowy w Słupsku, III Wydział Rodzinny i Nieletnich, w sprawie sygn. akt III Nsm 821/10, ustanowił kuratora dla małoletniegoA. P. (1),urodzonego (...)wS., w osobieE. C., do reprezentacji małoletniego w postępowaniu o zniesienie współwłasności w sprawie I Ns 651/10 SR w Słupsku. Sąd nie obciążył uczestników kosztami postępowania.
Kurator małoletniego uczestnika na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2011 roku oświadczyła, iż przychyla się do wniosku i wnosi o zniesienie współwłasności.
UczestniczkaE. A.na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2011 wniosła o oddalenie wniosku, z uwagi na brak możliwości fizycznego podziału nieruchomości i wskazała, iż skłonna jest zawrzeć ugodę z wnioskodawczynią, na mocy której część strychu przypadającą uczestniczce przekazałaby wnioskodawczyni do wyłącznego użytkowania.
Na rozprawie w dniu 9 grudnia 2011 roku oraz na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 roku wnioskodawczyni i kurator małoletniego uczestnika wnieśli o dokonanie podziału nieruchomości zgodnie z wariantem II przedstawionym w pisemnej opinii biegłego z zakresu budownictwa. Wnioskodawczyni także chciała przyznania jej na własność garażu. Kurator małoletniego wniósł ponadto o takie podzielenie nieruchomości, by udziały były mniej więcej równe.
Uczestniczka postępowaniaE. A., na rozprawie w dniu 9 grudnia 2011 roku wniosła o dokonanie zniesienia współwłasności wg wariantu III opinii pisemnej biegłego z zakresu budownictwa. Uczestniczka wnosiła, by jej przyznać garaż, a strych w całości wnioskodawczyni.
Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 roku uczestniczka wniosła o dokonanie podziału nieruchomości wg wariantu III opinii biegłego geodety. Wnioskodawczyni i kurator małoletniego nie zgodziły się z tym i wnieśli o dokonanie podziału tej nieruchomości wg pkt drugiego opinii biegłego z zakresu budownictwa.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2013 roku Sąd Rejonowy w Słupsku oddalił wniosek o zniesienie współwłasności (punkt 1 sentencji), stwierdził, że każdy uczestnik postepowania ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (punkt 2 sentencji), nakazał ściągnąć od wnioskodawczyniA. Ś.(punkt 3 sentencji) i uczestniczki postępowaniaE. A.(punkt 4 sentencji) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu rejonowego w Słupsku po 2.148,01 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.
Sąd Rejonowy oparł swoje orzeczenie na następujących ustaleniach. Nieruchomość objęta wnioskiem położona jest wS.przyul. (...)i ma powierzchnię 757 m2. Dla nieruchomości tej Sąd Rejonowy w Słupsku prowadziłksięgę wieczystą pod nr (...)(a obecnie KW nr(...)). W ewidencji gruntów nieruchomość ta figuruje pod nrdziałki (...). Przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym oraz budynkiem stanowiącym w części garaż i pomieszczenie gospodarcze.
W dniu 9 kwietnia 1990 rokuH. G.iR.G.sprzedaliE. P.(późniejA.) udział w(...)części we współwłasności ww. nieruchomości. W sporządzonej wycenie szacunkowej (dla celów tej umowy na grudzień 1989 roku) – do oszacowania został przyjęty garaż murowany i komórka gospodarcza.
W dniu 29 listopada 2000 roku wnioskodawczyniA. Ś.(w dacie zawarcia umowy sprzedaży:A. P. (2)) wraz z mężemK. P.nabyli wspólnie do swojego majątku objętego wspólnością ustawową małżeńską udział w sumie w wysokości(...)w ww. nieruchomości, odJ. N.((...)części udziału w tej nieruchomości) orazK. T.((...)jej udziału we współwłasności tej nieruchomości). Pozostała(...)udziału we współwłasności tej nieruchomości należy doE. A.. W tym samym akcie notarialnym w § 6,A.iK. P.orazE. A., ustalili sposób korzystania z nieruchomości wspólnej w ten sposób, że:A.iK. P.w ramach przysługującego im udziału w prawie własności nieruchomości korzystać mieli z lokalu mieszkalnego położonego na piętrze budynku, z części strychu, o pow. wynoszącej ok. 24 m2, oraz części piwnicy, o powierzchni użytkowej wynoszącej ok. 24 m2, a także z części działki położonej od jej północnej i zachodniej granicy, przy czym granica tej części biegnie wzdłuż zachodniej ściany budynku do południowej granicy działki. NatomiastE. A.w ramach przysługującego jej udziału w prawie własności nieruchomości, miała korzystać z lokalu mieszkalnego położonego na parterze budynku, z części strychu, o powierzchni wynoszącej ok. 24 m2oraz z części piwnicy o powierzchni użytkowej wynoszącej ok. 24 m2, a także z części działki położonej od jej wschodniej granicy, na której posadowiony jest garaż i budynek gospodarczy, przy czym granica tej części biegnie wzdłuż granicy części działki, z której korzystać będąA.iK. E.małżonkowieP.do południowej granicy działki.
W 2003 roku zmarł mąż wnioskodawczyni –K. P.. Na podstawie postanowienia z dnia 20 listopada 2003 roku, wydanego w sprawie I Ns 403/03, spadek po nim nabyli żonaA. P. (2)oraz synA. P. (1)po ½ części każde z nich z dobrodziejstwem inwentarza, a wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone wB., również nabyliA. P. (2)i synA. P. (1)po(...)części każde z nich z dobrodziejstwem inwentarza. Na skutek śmierci męża, wnioskodawczyni przysługuje(...)części we współwłasności nieruchomości przyul. (...), jej synowiA. P. (1)–(...)części we współwłasności, a uczestniczceE. A.–(...)części.
W dniu 31 grudnia 2004 rokuA. P. (2)zawarła nowy związek małżeński zK. Ś.i od tej daty nosi nazwiskoP.–Ś..
Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 20 października 2010 roku, w sprawie I Ns 571/10 uczestnicy postępowania zawarli ugodę, w treści którejA. Ś.wyraziła zgodę na dokonanie przezE. A.dobudowy części mieszkalnej od strony południowo wschodniej o wymiarach 5 na 5 metrów do budynku mieszkalnego położonego wS.przyul. (...)będącego współwłasnością stron. W zamian za wyrażenie zgodyE. A.zobowiązała się przekazaćA. Ś.12,5 m2gruntu, z którego korzystała na zasadzie wyłączności, wydzielonego w taki sposób, by fragment wydzielonego gruntu graniczył z częścią, z której korzystałaA. Ś.. Strony zgodnie oświadczyły, że zajęta pod podest część nieruchomości wspólnej jest zrekompensowana przesuniętym w kierunku nieruchomości użytkowanej przez wnioskodawczynię płotem. Strony zgodnie wniosły, by treść dokonanych ustaleń w tej ugodzie została uwzględniona przy konstruowaniu projektu podziału w sprawie o zniesienie współwłasności.
Zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez Sąd I instancji brak jest możliwości zniesienia współwłasności nieruchomości położonej wS.przyul. (...), poprzez dokonanie fizycznego podziału tej nieruchomości na działki odpowiadające udziałom stron oraz uwzględniające dotychczasowy sposób korzystania przez strony postępowania, a także mające dostęp do drogi publicznej i o takiej powierzchni, która zapewni swobodny dostęp do budynku, w którym wyodrębniono by odrębne lokale mieszkalne, a który znalazłby się na nieruchomości pozostającej we współwłasności.
Sąd Rejonowy oceniając okoliczności przedmiotowej sprawy odwołał się w pierwszej kolejności do treściart. 195 k.c.iart. 196 § 1 k.c.odnoszących się do współwłasności w częściach ułamkowych. Stwierdził, że na podstawieart. 210 k.c.każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Przy czym zgodnie z treściąart. 211 k.c.każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział ów byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
Sąd I instancji odwołał się również doart. 5 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, w myśl którego „jeżeli powierzchnia nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem, w którym wyodrębniono własność lokali, jest większa niż powierzchnia działki budowlanej, w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami, niezbędnej do korzystania z niego, współwłaściciele mogą dokonać podziału tej nieruchomości.”
Następnie zbadał, czy na podstawie obowiązujących przepisów możliwe jest dokonanie podziału przedmiotu współwłasności między stronami poprzez podział fizyczny nieruchomości i wyodrębnienie trzech mniejszych nieruchomości, które zachowywałyby swoją funkcję społeczno – gospodarczą, a podział ten nie był sprzeczny z przepisami ustawy (art. 5 ustawy o własności lokali) oraz odpowiadały udziałom stron we współwłasności. Przy czym strony chciały, by część udziału wnioskodawczyni ((...)oraz przypadający jej synowi udział we współwłasności(...)pozostawić tym osobom we współwłasności, a de facto znieść współwłasność między wnioskodawczynią i jej synem a uczestniczką postępowaniaE. A..
W oparciu o sporządzone na potrzeby niniejszej sprawy opinie biegłych z zakresu budownictwa (k. 168 – opinia uzupełniająca ustna), jak i z zakresu geodezji (k. 159 – opinia uzupełniająca ustna) uznał, iż brak jest możliwości fizycznego podziału przedmiotowej nieruchomości zgodnie z udziałami stron. Ponadto jakikolwiek podział, pomijając fakt, iż nie odzwierciedlałby udziałów stron (a strony nie przewidywały możliwości spłaty i dopłaty, nie miały również jednolitego stanowiska co do części nieruchomości, które chciały dla siebie na wyłączną własność), a ponadto nie byłby uzasadniony z punktu widzenia społeczno – gospodarczego przeznaczenia tej nieruchomości. Sąd podkreślił, że zbyt mały obszar miałaby działka trzecia, pozostająca we współwłasności, zabudowana budynkiem mieszkalnym, w którym miano wyodrębnić lokale mieszkalne. Zatem ewentualny podział byłby sprzeczny z przepisemart. 5 ust. 1. ustawy z dnia 24.06.1994 r. o własności lokali. Wyjaśnił, że nie zaakceptował zaproponowanych przez biegłych projektów podziału przedmiotowej nieruchomości, gdyż nie odzwierciedlają udziałów stron i sposobu obecnego użytkowania (wysokość udziału i sposób korzystania ustalony przez strony w 2000 r.). Stąd niemożliwym było zaaprobowanie tej wersji podziału, gdyż nie uwzględniała możliwości samodzielnego funkcjonowania wyodrębnionych nieruchomości: tj.: a) brak powierzchni działki zbędnej do korzystania, która mogłaby stać się przedmiotem podziału, b) brak wystarczającego dostępu do nieruchomości pozostającej we współwłasności zabudowanej budynkiem mieszkalnym z wydzielonymi lokalami mieszkalnymi (np. umożliwiającego wykonanie koniecznego remontu), c) brak możliwości wydzielenia dwóch nieruchomości zgodnie z udziałem (po ½), d) wydzielenie w końcu odrębnych nieruchomości w taki sposób, by uwzględniał interes wszystkich zainteresowanych (spór o garaż).
Sąd Rejonowy uznał ponadto, że z uwagi na brak woli stron w tym zakresie i dotychczasowy sposób korzystania z tej nieruchomości niezasadnym było przyznawanie całej nieruchomości jednej ze stron (wobec braku w ogóle takiej woli stron postępowania) z obowiązkiem spłaty pozostałych, albo sprzedania stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnego. Podkreślił, iż przy dokonaniu fizycznego podziału nieruchomości i będącej jego konsekwencją zmianie wysokości udziałów stron (np. za dopłatą) powstałaby sytuacja niekorzystna dla jednej ze stron, która zyska udział niższy niż ½, gdyż utraci uprawnienia wynikające zart. 199 k.c.Nie jest to bez znaczenia na gruncie niniejszej sprawy, ponieważ trzecia nieruchomość, na której znajdowałby się budynek mieszkalny, w którym zostałaby wyodrębniona odrębna własność lokali, pozostawałaby we współwłasności i posiadałaby części wspólne. Zatem jedna ze stron postępowania (wnioskodawczyni i jej syn lub uczestniczka postępowania) utraciłaby możliwość wystąpienia na drogę sądową o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd (np. remont w znacznym zakresie budynku) w przypadku braku zgody wszystkich współwłaścicieli. A jak pokazuje sprawa I Ns 571/10, konieczność taka już występowała.
O kosztach Sąd Rejonowy orzekł w oparciu o treśćart. 520 § 1 i § 2 k.p.c.Dodatkowo obciążył po połowie (tj. po 2.148,01 zł.) kosztami sądowymi powstałymi w sprawie, tj. koszt opinii biegłych – w sumie 4.296,02 zł. (1911,60 zł. – opinia z zakresu budownictwa + 2.384,42 zł. – opinia z zakresu geodezji) zarówno wnioskodawczynię postępowania, jak i uczestniczkęE. A., z uwagi na to, iż to te strony były najbardziej zainteresowane wynikiem postępowania, a koszty te powstały na skutek ich działań i wniosków.
Powyższe orzeczenie zaskarżyli apelacją wnioskodawczyniA. Ś.i reprezentowany przez kuratora uczestnik postępowaniaA. P. (1). Domagali się jego zmiany w całości poprzez zniesienie współwłasności nieruchomości położonej wS.przyul. (...), zgodnie z wariantem nr II zawartym w opinii opracowanej przez biegłego sądowegoT. P.i zgodnie z wariantem I zawartym w opinii biegłego sadowegoS. B., przy jednoczesnym wyrównaniu różnicy wartości udziałów w drodze dopłaty. Z ostrożności procesowej skarżący wnieśli alternatywnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenieart. 233 k.p.c.w zw. zart. 278 § 1 k.p.c., poprzez błędne ustalenie, że nie jest możliwe dokonanie zniesienia współwłasności nieruchomości będącej przedmiotem postepowania, naruszenieart. 623 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie, naruszenieart. 210 k.c.,211 k.c.iart. 212 k.c.Poprzez ich niezastosowanie orazart. 5 k.c.przez jego zastosowanie mimo braku podstaw.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż Sąd Okręgowy w pełni akceptuje poczynione przez Sąd I instancji ustalenia stanu faktycznego, jak i zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia rozważania prawne. Sąd Rejonowy wnikliwie ocenił zebrany materiał dowodowy, kierując się przy tym zasadami logicznego rozumowania. Dokonał także prawidłowej oceny merytorycznej wniosku o zniesienie współwłasności, uwzględniając przy tym specyficzne okoliczności sprawy i właściwości nieruchomości. W szczególności zasadnie przeprowadził dowody z opinii biegłych z zakresu budownictwa i geodezji, a następnie na ich podstawie zasadnie oddalił wniosek o zniesienie współwłasności.
W ocenie Sądu II instancji, zarzuty podniesione w treści apelacji stanowią w istocie polemikę z prawidłowymi wskazaniami i rozważaniami Sądu I instancji. W świetle obowiązujących przepisów i ustalonych okoliczności nie dają podstaw do skutecznego kwestionowania zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.
Zgodnie zart. 211 k.c., każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
W niniejszej sprawie wszyscy współwłaściciele nieruchomości zgodnie opowiadali się za zniesieniem współwłasności. Sporny był jedynie sposób zniesienia współwłasności. Wnioskodawczyni chciała dokonać podziału tej nieruchomości w taki sposób, by cały strych i garaż przypadły jej, natomiast uczestniczka tego postępowania nie wyrażała na to zgody i chciała, by wspomniany garaż przypadł jej.
Przystępując do merytorycznej oceny dopuszczalności żądania zawartego we wniosku o zniesienie współwłasności Sąd I instancji słusznie skupił się na ustaleniu, czy w okolicznościach niniejszej sprawy możliwe jest dokonanie podziału przedmiotu współwłasności poprzez podział fizyczny nieruchomości i wyodrębnienie trzech mniejszych nieruchomości, które zachowywałyby swoją funkcję społeczno–gospodarczą, a jednocześnie odpowiadały wielkości udziałów stron we współwłasności. Dodatkowym warunkiem było to, by nowo powstałe nieruchomości odpowiadały wymogomustawy o gospodarce nieruchomościamiiustawy o własności lokali. Sąd związany był przy tym żądaniem stron, by udział we współwłasności przysługujący wnioskodawczyniA. Ś.(3/8) oraz udział przypadający jej synowiA. P. (1)((...)) pozostawić tym osobom we współwłasności i znieść współwłasność między wymienionymi, a uczestniczką postępowaniaE. A.. Innymi słowy powierzchnia powstałych w wyniku zniesienia współwłasności nieruchomości miała odzwierciedlać udziały stron, tj. wynosić po(...)dlaA. Ś.iA. P. (1)(wspólnie) oraz dlaE. A..
W świetle sporządzonych na potrzeby niniejszej sprawy opinii biegłych z zakresu z zakresu budownictwa i geodezji w sposób jednoznaczny wynika, iż niemożliwy jest fizyczny podział nieruchomości położonej wS.przyul. (...)zgodnie z udziałami stron. Jakikolwiek podział opisanej nieruchomości nie odzwierciedlałby wielkości udziałów stron i nie byłby uzasadniony z punktu widzenia społeczno – gospodarczego przeznaczenia nieruchomości. W szczególności, jak podkreślił biegły geodeta, w każdym z opracowanych wariantów podziału zbyt mały obszar miałaby działka trzecia, pozostająca we współwłasności, zabudowana budynkiem mieszkalnym, w którym miano wyodrębnić lokale mieszkalne. To z kolei uniemożliwiałoby normalne korzystanie z niej w sposób zgodny z jej przeznaczeniem.
W ocenie Sądu Okręgowego żaden z opracowanych przez biegłych projektów podziału nieruchomości nie odzwierciedla wielkości udziałów stron i sposobu korzystania z niej ustalonego przez strony w 2000 roku. Co więcej, strony w toku postępowania nie dopuszczały możliwości wydzielenia nieruchomości nieodpowiadających wielkości ich udziałów i wyrównania różnicy poprzez odpowiednie dopłaty. Chybione są więc zarzuty skarżących dotyczące niezastosowania przez Sąd I instancjiart. 623 k.p.c.iart. 212 k.c.
Sąd I instancji słusznie nie zaaprobował żadnej z opracowanych wersji podziału, gdyż nie uwzględniały one możliwości samodzielnego funkcjonowania wyodrębnionych nieruchomości. Po pierwsze nieruchomość będąca przedmiotem rozpoznawanego wniosku posiada zbyt małą powierzchnię, przez co niemożliwym byłoby korzystanie z powstałych w wyniku jej podziału działek zgodnie z ich przeznaczeniem. Po drugie w każdym z wariantów podziału dostęp do nieruchomości pozostającej we współwłasności zabudowanej budynkiem mieszkalnym z wydzielonymi lokalami mieszkalnymi byłby poważnie ograniczony, co powodowałoby trudności np. przy wykonywaniu koniecznych remontów. Po trzecie charakterystyka opisanej nieruchomości uniemożliwia wydzielenie z niej dwóch nieruchomości zgodnie z wielkością przysługujących współwłaścicielom udziałów (po(...)). Wreszcie niemożliwym jest wydzielenie odrębnych nieruchomości w taki sposób, by uwzględniał interes wszystkich zainteresowanych.
Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko Sądu Rejonowego wyrażone w treści zaskarżonego orzeczenia, iż w niniejszej sprawie nieruchomość znajdująca się we współwłasności stron nie daje się podzielić zgodnie z przepisami prawa, a każdy możliwy do przeprowadzenia podział tej nieruchomości byłby sprzeczny z jej społeczno – gospodarczym przeznaczeniem lub pociągałby za sobą istotną zmianę proporcji udziałów (art. 211 k.c.). To ostatnie z kolei pociągałoby za sobą pozbawienie jednej ze stron uprawnień wynikających zart. 199 k.c.Zgodnie z przywołanym przepisem do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. W rozpoznawanej sprawie jest to o tyle istotne, że każdy z wariantów podziału zakładał wydzielenie trzeciej nieruchomość pozostającej we współwłasności (znajdowałby się na niej budynek mieszkalny, w którym zostałaby wyodrębniona odrębna własność lokali). Jedna ze stron postępowania utraciłaby zatem możliwość wystąpienia na drogę sądową o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd (np. remont w znacznym zakresie budynku) w przypadku braku zgody wszystkich współwłaścicieli.
Z uwagi na powyższe żądanie zniesienia współwłasności nieruchomości w drodze jej fizycznego podziału było nieuzasadnione.
Należy podkreślić, że nieuwzględnienie przedmiotowego wniosku nie stoi na przeszkodzie w korzystaniu przez współwłaścicieli z opisanej nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. W myśl bowiemart. 206 k.c., każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Mimo więc braku możliwości zniesienia współwłasności w drodze jej fizycznego podziału, strony mogą wspólnie ustalić taki sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, który uwzględni aktualne potrzeby ich i ich rodzin i uczyni zadość zasadom określonym wart. 5 k.c.W braku zaś porozumienia mogą zwrócić się do sądu o ustalenie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że podnoszone przez skarżących argumenty dotyczące stanu zdrowia dzieci wnioskodawczyni i konieczności zapewnienia im dodatkowych pomieszczeń w związku z rehabilitacją i odpoczynkiem, aczkolwiek słuszne z czysto ludzkiego punktu widzenia, to nie znajdują uzasadnienia w świetle przywołanych wyżej przepisów regulujących kwestię zniesienia współwłasności i podziału nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.oddalił apelację jako bezzasadną (punkt 1 sentencji).
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 102 k.p.c.(punkt 2 sentencji).