Sąd Apelacyjny w Lublinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 381/13
Data wyroku: 2013-09-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Terlecka, Grzegorz Wójtowicz, Ewa Popek
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 36, 37 ustawy z dnia 27.03.2013r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Sygn. akt I ACa 381/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 września 2013 roku
Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Ewa Popek (spr.)

Sędzia:
Sędzia:

SA Jolanta Terlecka
SO del. Grzegorz Wójtowicz

Protokolant

Sekretarz sądowy Magdalena Szymaniak

po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 roku w Lublinie na rozprawie

sprawy z powództwaA. C.
przeciwkoGminie M.L.
o odszkodowanie

na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 28 marca 2013 roku, sygnatura akt I C 596/12

I
oddala apelację;

II
zasądza od powodaA. C.na rzecz pozwanejGminy M.L.kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztówpostępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 381/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 marca 2013 roku Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił powództwoA. C.przeciwkoGminie M.L.o zapłatę kwoty 128.887,56 zł (pkt I) oraz nie obciążył powoda kosztami procesu (pkt II).
W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał na następujące ustaleniai motywy rozstrzygnięcia.
W dniu 29 września 2002 roku Rada MiastaL.podjęła uchwałę
(...)
(...), której przedmiotem był szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmujący między innymi nieruchomość, której współwłaścicielem był w tamtym czasie powód. Na mocy tej uchwały zmianie uległ sposób zagospodarowania części działki, która obecnie oznaczona jest jakodziałka nr (...)i której współwłaścicielem był powód. Zmiana polegała na wyłączeniu spod możliwości zabudowy części tej działki o powierzchni 151 m(

      2)i przeznaczeniu jej „pod drogi publiczne”. Powód oraz pozostali współwłaściciele nieruchomości w dniu 24 lipca 2004 roku zwrócili sięz wnioskiem do pozwanej Gminy o „wykupienie” działki wobec nowych zapisów w planie zagospodarowania. W dniu 9 marca 2005 roku pozwana Gmina poinformowała pełnomocnika współwłaścicieli nieruchomości (w tymi powoda) o tym, że ich wniosek został skierowany do zaopiniowania do Wydziału Strategii i Rozwoju. W związku ze zniesieniem współwłasności powód stał się właścicielemdziałki nr (...), w skład której weszła między innymi częśćdziałki nr (...), która zgodnie z uchwałą z 2002 roku mogła być przeznaczona wyłącznie pod budowę drogi. Powód pismem z dnia 26 kwietnia 2010 roku wystąpił do pozwanej z wnioskiem o „wykup” całejdziałki nr (...). Obok okoliczności podnoszonych wcześniej powoływał się na kolejną zmianęw planie zagospodarowania przestrzennego, dokonaną uchwałą Rady MiastaL.z dnia 25 października 2007 toku nr(...)(...)i przeznaczenie pozostałej części nieruchomości do wykorzystania jako „przejście piesze”.W dniu 23 lutego 2011 roku powód przeniósł własnośćdziałki nr (...)na rzecz(...) Spółki z o.o..
W sprawie I C 764/11 toczącej się przed Sądem Okręgowym wL.powód dochodzi zapłaty odszkodowania z tytułu „zmniejszenia” ceny, za jaką sprzedał nieruchomość po zmianie sposobu zagospodarowania działki wynikającego z uchwały z dnia 25 października 2007 roku nr(...)(...).
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powołanych w uzasadnieniu dokumentów, uznając je za wiarygodne w całości. Sąd Okręgowy oparł się również częściowo na wyjaśnieniach powoda, które co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy znajdowały częściowo potwierdzenie w treści dokumentów, a w pozostałej części jako twierdzenia wprost niezaprzeczone przez stronę pozwaną zostały uznane za okoliczności przyznane i nie wymagające dalszych dowodów (w szczególności co do sprzedaży nieruchomości i wystąpień do pozwanego z wnioskami o „wykup działki”).
Dokonując oceny ustalonych okoliczności faktycznych Sąd Okręgowy miał na uwadze, że powód wywodził roszenie z faktu podjęcia przez Radę MiastaL.w dniu 29 września 2002 roku uchwały nr(...)(...). Sąd Okręgowy podniósł, że przede wszystkim należy rozstrzygnąć kwestię, czy do oceny skutków prawnych tejże uchwały należy stosować przepisy obowiązujące w dacie jej uchwalania czy też przepisy obowiązujące w chwili wystąpienia przez powoda z wnioskiem o wykup nieruchomości. Jak wynika z treściart. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym(Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) - cytowanej dalej jako u.p.z.p.- do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie okolicznością przyznaną przez powoda jest fakt, że po raz pierwszyz żądaniem „wykupienia nieruchomości” jej współwłaściciele wystąpili pismem z dnia 27 lipca 2004 roku, a więc już po wejściu w życie u.p.z.p.Skoro tak,to do oceny skutków prawnych należy stosować przepisy tejże ustawy.Na marginesie wspomnieć należy, że w niniejszej sprawie bez względu czy zastosowane zostaną przepisy u.p.z.p., czy też odwoła się do przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przepisówustawyz dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym(t.j. Dz. U. nr 15 poz. 139 z 1999 roku), to w zakresie ich merytorycznej treści są one tożsame.
Sąd Okręgowy stwierdził, że z treściart. 36 u.p.z.p.wynika, że jeżeliw związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystaniez nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodnyz dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może,z zastrzeżeniemust. 2, żądać od gminy: 1) odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę, albo 2) wykupienia nieruchomości lub jej części.Art. 36 ust. 3 u.p.z.p.stanowi, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, wartość nieruchomości uległa obniżeniu, a właściciel albo użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość i nie skorzystał z praw, o których mowa wust. 1 i 2, może żądać od gminy odszkodowania równego obniżeniu wartości nieruchomości. W niniejszej sprawie, ze względu na niesporny pomiędzy stronami fakt zbycia przez powoda nieruchomości podstawę prawną dochodzonych przez niego roszczeń stanowiart. 36 ust. 3 u.p.z.p.
Zgodnie zart. 37 ust. 3 u.p.z.p.roszczenia, o których mowa wart. 36 ust. 3 u.p.z.p., można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące. Spory w sprawach dotyczących tego odszkodowania - zgodnie zart. 37 ust. 10 u.p.z.p.- rozstrzygają sądy powszechne. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem przyjmuje się, że wspominany termin pięcioletni jest terminem zawitym (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2008 roku, II OSK 984/07, nie publ.). Upływ terminu zawitego powoduje wygaśnięcie prawa i jest uwzględniany przez sądz urzędu, gdyż w przeciwnym razie ochrona zostałaby udzielona prawu nieistniejącemu. Sąd Okręgowy powołał się na pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 marca 2011 roku, II CSK 321/10 (LEX nr 846556), zgodnie z którym „nie można, więc podzielić stanowiska skarżących, że przewidziany wart. 37 ust. 3 u.p.z.p.termin zawity do dochodzenia roszczenia, o którym mowa wart. 36 ust. 3 u.p.z.p., nie znajduje zastosowania w postępowaniu sądowym. Nie uwzględnia ono w dostatecznym stopniu charakteru terminu zawitego, jego skutków i zasad stosowania. Pomija też unormowania zawartego wart. 37 ust. 10 u.p.z.p.Nie sposób przyjąć, aby przed sądem mógł toczyć się spór w sprawie o odszkodowanie przewidzianewart. 36 ust. 3 u.p.z.p.po upływie termu zawitego do dochodzenia tego roszczenia. Rację ma zatem Sąd Apelacyjny, że w razie sporu o wspomniane odszkodowanie pozew - niezależnie od zgłoszenia roszczenia w gminie - musi być wniesiony przed upływem przewidzianego wart. 37 ust. 3terminu zawitego. Warto dodać, że wspomniany termin jest stosunkowo długi (5 lat)i pozwala uprawnionemu, należycie dbającemu o swoje interesy, skorzystaćz przysługującej ochrony prawnej”.
Sąd Okręgowy podniósł, że okolicznością niesporną pomiędzy stronami było, że uchwała Rady MiastaL.nr(...)została podjęta w dniu 29 września 2002 roku została ogłoszona w dniu 24 października 2002 rokuw Dzienniku Urzędowym WojewództwaL.Nr(...)Jeżeli więc uchwała Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązuje od dnia w niej określonego, jednak nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 rokuo zagospodarowaniu przestrzennymobowiązującej w tamtym czasie) przyjąć należy, że bieg 5 letniego terminu rozpoczął swój bieg w dniu 7 listopada 2002 roku, a roszczenie o odszkodowanie wygasło z dniem 7 listopada 2007 roku. Żądanie w tym zakresie do Sądu zgłoszone zostało w dniu 17 lipca 2012 roku (w piśmie powoda z dnia 17 lipca 2012 roku k. 2, które zgodniez oświadczeniem powoda zostało potraktowane, jako pozew), a więc prawie 5 lat po upływie terminu przewidzianego wart. 37 ust. 3 u.p.z.p.
Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że roszczenie powoda wygasło z dniem 7 listopada 2007 roku
O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 102 k.p.c.

Apelacjęod powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając go w całości
oraz zarzucając:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 37 ust. 3 i art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymorazart.123 § 1 pkt 1 k.p.c.iart. 5 k.c.przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
b) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicieart. 233 i art. 328 § 2 k.p.c.polegające na pominięciuw ocenie części zebranych w sprawie dowodów .
Wskazując na powyższe zarzuty powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:apelacja powoda nie jest zasadna.
Zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.iart. 328 § 2 k.p.c.nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepisart. 233 k.p.c.zawiera dwa paragrafy. Apelujący stawiając zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.nie sprecyzował, który paragraf wymienionego przepisu objęty jest zarzutem apelacji. Analiza zarzutu i jego uzasadnienia wskazuje na to, że apelującemu chodziło o§ 1 art. 233 k.p.c.Zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.w kształcie sformułowanym w apelacji jest chybiony.
Przede wszystkim należy zauważyć, że przepisart. 233 § 1 k.p.c.dotyczy oceny dowodów i stanowi, że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W orzecznictwie wskazano, iż jego naruszenie może polegać na błędnym uznaniu, że przeprowadzony w sprawie dowód ma moc dowodowąi jest wiarygodny albo że nie ma mocy dowodowej lub nie jest wiarygodny. Jednocześnie przyjęto, że prawidłowe postawienie tego zarzutu wymaga wskazania przez skarżącego konkretnych zasad lub przepisów, które naruszył sąd przy ocenie poszczególnych, określonych dowodów (wyrok SN z dnia28 kwietnia 2004 roku, V CK 398/03, LEX nr 174215; wyrok SN z dnia13 października 2004 roku, III CK 245/04, LEX nr 174185). Prawidłowe zarzucenie naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.wymaga wskazania konkretnego dowodu przeprowadzonego w sprawie, którego zarzut ten dotyczy i podania,w czym skarżący upatruje wadliwą jego ocenę. Apelacja tak wymaganych zarzutów nie przedstawia i nie wykazuje, aby ocena dowodów była dotknięta powyższymi uchybieniami. Powód stawiając zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.wskazywał, że Sąd Okręgowy pominął dowody z dokumentów. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy dokonał ustaleń faktycznych w oparciu o dokumenty prywatne obejmujące pisma wzywające pozwaną GminęL.do wykupu nieruchomości. Dokumenty te Sąd Okręgowy uznał za wiarygodne. Sąd Okręgowy oparł również ustalenia faktyczne na wyjaśnieniach powoda, podnosząc, że część twierdzeń znajdowała potwierdzenie w treści dokumentów, a część została uznana za okolicznościi przyznane i nie wymagające dalszych dowodów (w szczególności co do sprzedaży nieruchomości i wystąpień do pozwanej z wnioskami o „wykup działki”). Dokonując oceny ustalonych okoliczności faktycznych, w tym również dotyczących kierowania przez powoda w 2004 roku i następnie w 2010 roku roszczeń o wykup do pozwanej Gminy, Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że upływ terminu zawitego przewidzianego wart. 37 ust. 3 u.p.z.p.przerywa wytoczenie powództwa przed sądem powszechnym, a nie wystąpienie z roszczeniem do gminy. Takie stanowisko nie może świadczyć o naruszeniuart. 233 § 1 k.p.c.
Zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.nie jest trafny, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie warunki, jakie wymienia wymieniony przepis.
Zgodnie zart. 328 § 2 k.p.c.uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy wskazał okoliczności faktyczne, jakie ustalił, wymienił dowody, które stanowiły podstawę ustaleń faktycznych, dokonał oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, po czym wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, powołując przepisy prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia zatem wszystkie warunki, jakie wymieniaart. 328 § 2 k.p.c.
Podnieść także należy, że zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia orzeczenia może okazać się zasadny tylko wówczas, gdy z powodu brakuw uzasadnieniu elementów wymienionych wart. 328 § 2 k.p.c.orzeczenie to nie poddaje się kontroli, czyli gdy treść uzasadnienia orzeczenia uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do jego wydania. Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie, co wynika z lektury uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Treść uzasadnienia, w tym również część odnosząca się do oceny prawnej, pozwala na prześledzenie toku rozumowania Sądu Okręgowego, który doprowadził do wydania wyroku.
Zarzut naruszeniaart. 37 ust. 3 i art. 36 ust. 1 u.p.z.p.orazart.123 § 1 pkt 1 k.p.c.iart. 5 k.c.przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie nie jest uzasadniony.
Na wstępie oceny omawianego zarzutu zwrócić należy uwagę na podstawę faktyczną żądania.
W pozwie powód wskazał, że na mocy uchwały Rady MiastaL.z dnia 29 września 2002 roku nr(...), część jegodziałki nr (...)o powierzchni 151 m(
      2)została przekwalifikowana na drogę publiczną, natomiast pozostała część została zakwalifikowana jako teren budowlany pod usługi miejskie. Współwłaściciele (w tym powód) zwrócili się do Prezydenta MiastaL.o wykupienie nieruchomości wobec nowych zapisów w planie zagospodarowania. Na to żądanie nie otrzymali odpowiedzi i dlatego kolejnym pismem z dnia 20 kwietnia 2005 roku ponowili żądanie. Urząd MiastaL.powiadomił, że sprawa będzie rozpoznawana przez Wydział Strategiii Rozwoju, który jednak żadnych działań nie podejmował. W międzyczasie została zniesiona współwłasnośćdziałki nr (...), w wyniku czego powód otrzymał na własnośćdziałkę nr (...). Powód ponownie pismem z dnia26 kwietnia 2010 roku zwrócił się do Urzędu MiastaL.o wykupdziałki nr (...). Żądanie uzasadniał tym, że Rada Miasta kolejną uchwałą z dnia25 października 2007 roku nr(...)dokonała dalszej zmiany w planie zagospodarowania i część działki, która pierwotnie przeznaczona była pod usługi ogólno-miejskie, a więc do zabudowy, przeklasyfikowana została na przejście piesze wyłączone spod zabudowy. W tej sprawie powód prowadził dalszą korespondencję, jednak ostatecznie odmówiono mu wykupienia działki. Powód twierdził, że na skutek wymienionych dwóch uchwał Rady Miasta działka utraciła swoje pierwotne znaczenie i swoją pierwotną wartość. W dniu 23 lutego 2011 roku aktem notarialnym powóddziałkę nr (...)sprzedał inwestorowi za cenę 100.260 zł, która jest znacznie niższa, niż pierwotnie było uzgadniane, a to z uwagi na fakt, że nastąpiła istotna zmiana pierwotnego przeznaczenia działki. Przed zmianą planu zagospodarowania wartość działki wynosiła 997,20 zł x 698 m(
      2 )= 696.045 zł. Ponieważ powód uzyskał cenę sprzedaży w kwocie 100.260 zł, jego strata wynosi kwotę 696.785 zł,a to oznacza, że strata za 1 m(
      2 )działki wynosi 853,56 zł (596.785 zł : 698 m(
      2)). Ponieważ uchwała Rady Miasta z dnia 26 września 2002 roku dotyczy tylko części działki o powierzchni 151 m(
      2), to roszczenie powoda z tego tytułu wynosi 853,56 zł x 151 m(
      2)= 128.887 zł i ta kwota objęta jest żądaniem (vide: uzasadnienie pozwu).
Powód zobowiązany do sprecyzowania podstawy faktycznej żądaniaw piśmie procesowy z dnia 26 listopada 2012 roku wskazał, że szczegółowy plan zagospodarowania uchwalony w 2002 roku w sposób jednoznacznyi wiążący przeznaczył częśćdziałki nr (...)pod drogi, w sytuacji gdy wcześniejszy ogólny plan zagospodarowania całą działkę traktował jako teren pod budowę i na takie cele był przeznaczany w wydawanych warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Przedmiotem roszczenia w niniejszej sprawie jest odszkodowanie wynikające z faktu, że częśćdziałki nr (...)o łącznej powierzchni 151 m2przeznaczono pod drogi publiczne, a więc wyłączono spod zabudowy obiektami budowlanymi, co spowodowało istotną utratę jej pierwotnej wartości.
Zważywszy na powoływane przez powoda okoliczności faktyczne Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że podstawę prawną roszczenia stanowiart. 36 ust. 3 u.p.z.p.Jak wynika z uzasadnienia pozwu powód dochodził kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy ceną, jaką mógłby uzyskać zawierając w dniu23 lutego 2011 roku umowę sprzedaży nieruchomości, gdyby nie doszło w 2002 roku do uchwalenia szczegółowego planu zagospodarowania, a ceną sprzedaży faktycznie uzyskaną. Powód twierdził, że uzyskana cena sprzedaży jest znacznie niższa, właśnie z uwagi na uchwalenie w 2002 roku szczegółowego planu. Roszczenie powoda wyczerpuje zatem dyspozycję zawartą wart. 36 ust. 3 u.p.z.p.
Przyznać należy rację powodowi, że w pozwie nie był zobowiązany do wskazania podstawy prawnej dochodzonego roszczenia. Jednakże powód aniw pozwie, ani w apelacji nie przytoczył takich okoliczności faktycznych, które pozwoliłyby na przyjęcie innej (niż powołana przez Sąd Okręgowy) podstawy prawnej jego roszczenia. W szczególności nie można uznać, że powód dochodził odszkodowania w oparciu oart. 36 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., gdyż nie powoływał on żadnych okoliczności faktycznych dotyczących tego, że na skutek uchwalenia szczegółowego planu zagospodarowania zmiany korzystanie
z nieruchomości lub z jej części w dotychczasowy sposób stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone. Powód wyraźnie wskazywał, że dochodzi odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, gdyż uzyskał cenę sprzedaży o kwotę 128.887 zł niższą, niż cena, którą mógłby uzyskać, gdyby szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego nie został uchwalony. Zwrócić także należy uwagę, że w piśmie z dnia 19 kwietnia 2011 roku skierowanym do pozwanej Gminy powód wyraźnie wskazywał, że domaga się odszkodowania „równego obniżonej wartości nieruchomości” na podstawieart. 36 ust. 3 u.p.z.p.k.10-12).
Jak wskazuje się w judykaturze (wyrok Sądu Najwyższego z dnia30 czerwca 2010 roku, V CSK 452/09, LEX nr 852597, wyrok SN z dnia23 kwietnia 2009 roku, IV CSK 508/08, LEX nr 520034) przy wspólnej podstawie faktycznej roszczeń określonych w przepisachart. 36 ust. 1 i 2 oraz ust. 3 u.p.z.p., jaką jest uchwalenie lub zmiana planu miejscowego, różne są dla każdego z nich pozostałe przesłanki warunkujące powstanie tych roszczeń.W przypadkuart. 36 ust. 1 i 2 u.p.z.p.stanowi ją, będąca następstwem uchwalenia lub zmiany planu miejscowego, niemożność korzystaniaz nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodnyz dotychczasowym przeznaczeniem. Powstanie roszczeń określonych wart. 36 ust. 1 i 2 u.p.z.p.nie jest natomiast zależne od obniżenia wartości nieruchomości, ani też od dokonania jej sprzedaży.
Celemart. 36 ust. 3 u.p.z.p.jest ochrona właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości przed negatywnymi skutkami zmian planistycznych powodujących obniżenie jej wartości. Przepis wiąże określony w nim skutek z niemożnością uzyskania przez właściciela albo użytkownika wieczystego dodatkowych korzyści w razie zbycia (poprzednio sprzedaży) przysługującego im prawa do nieruchomości, której wartość na skutek zmian planistycznych uległa obniżeniu. Legitymowanym do wniesienia powództwao odszkodowanie na tej podstawie, jest więc były właściciel albo użytkownik wieczysty, który w warunkach wcześniej wskazanych zbył nieruchomość, jeżeli przy tym nie skorzystał uprzednio z uprawnień określonych wart. 36 ust. 1 i 2 u.p.z.p.(wyroki SN z dnia 30 czerwca 2010 roku, V CSK 452/09, LEXnr 852597 oraz z dnia 23 kwietnia 2009 roku, IV CSK 508/08, LEXnr 520034).
Zważyć również należy, że przepisyustawy z dnia 7 lipca 1994 rokuo zagospodarowaniu przestrzennym(w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia uchwały Rady Miasta z dnia 29 września 2002 roku - t.j. Dz.U. 1999r., nr 15, poz. 139) zawierały następujące uregulowania:
Art. 36 ust. 1 Jeżeli, w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części, w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości może żądać od gminy:
1)odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo
2)wykupienia nieruchomości lub jej części, albo
3)zamiany nieruchomości na inną.
Art. 36 ust. 2 Jeżeli wartość nieruchomości ulega obniżeniu w związkuz uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomośći nie skorzystał z praw, o których mowa w ust. 1, może żądać od gminy odszkodowania równego obniżeniu wartości nieruchomości.
Art. 36 ust. 6 Roszczenia, o których mowa w ust. 2, można wnosićw terminie 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące.
Art. 36 ust. 13 Spory w sprawach, o których mowa w ust. 1 i 2, rozstrzygają sądy powszechne.
Powołane wyżej przepisyustawy z dnia 7 lipca 1994 rokuo zagospodarowaniu przestrzennymzawierały uregulowania merytorycznie tożsame w zakresie rodzaju roszczeń, terminów ich dochodzenia, jak zawartewart. 36 ust. 1, 3, orazart. 37 ust. 3 i 10 u.p.z.p.
Terminy określone w 37ust. 3 u.p.z.p.oraz 36ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennymsą terminami zawitymi (por. co doart. 37 ust. 3 u.p.z.p.uzasadnienie wyroku SN z dnia 11 marca 2011 roku,II CSK 321/10, LEX nr 846556). Konsekwencją upływu terminu zawitego jest wygaśnięcie prawa lub uprawnienia.
W uzasadnieniu uchwały z dnia z dnia 16 września 1993 roku,III CZP 125/93 (OSNC 1994, nr 4, poz. 75) Sąd Najwyższy wyjaśnił,że „terminy zawite cechujące się dużo większym rygoryzmem niż terminy przedawnienia, ustawodawca wprowadził przede wszystkim w interesie ogólnym, a więc w celu ochrony takich wartości, jak porządek prawny w ogóle, prawidłowość funkcjonowania gospodarki, stabilizacja rodziny itp., korzyść zaś, jaką przy tej okazji osiągają także poszczególne podmioty, jest niejako wtórna (uboczna). Większy rygoryzm, który, jak już wspomniano, cechuje terminy zawite, należy zatem uznać za ich istotny wyróżnik. Innymi słowy, stanowią one bardziej ostre albo bardziej intensywne ograniczenie czasowe dochodzenia roszczeń, do których terminy takie się odnoszą. Roszczenia, do których terminy takie się odnoszą, po ich upływie wygasają, natomiast roszczeń przedawnionych nie można jedynie skutecznie dochodzić przed sądem, jeżeli ten przeciwko komu roszczenie takie (przedawnione) przysługuje, uchylił się od jego zaspokojenia. Ponadto można zrzec się korzystania z zarzutu przedawnienia (por.art. 117 § 2 k.c.), czego nie wolno uczynić w odniesieniu do terminów zawitych. Przepisy te mają bowiem charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących. Bieg terminów zawitych nie podlega też żadnym zahamowaniom, w tym zawieszeniu (art. 121 pkt 1-4 k.c.), z tym zastrzeżeniem, że przepisart. 116p.o.p.c., który w regulacji przedkodeksowej nakazywał do terminów zawitych stosować odpowiednio przepisy o przedawnieniu roszczeń, zezwalał, jak już wspomniano, na możliwość zawieszania biegu tych terminów, jeżeli było to następstwem zawieszenia wymiaru sprawiedliwości albo siły wyższej”.
Sąd Okręgowy trafnie powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 11 marca 2011 roku, II CSK 321/10 (LEXnr 846556), zgodnie z którym pozew, niezależnie od zgłoszenia roszczenia Gminie, musi być wniesiony przed upływem przewidzianego wart. 37 ust. 3 u.p.z.p.terminu zawitego.
Sąd Apelacyjny podziela w całości wyżej zaprezentowany pogląd. Skoro przepisart. 37 ust. 10 u.p.z.p.stanowi, że spory, o których mowa wart. 36 ust. 3rozstrzyga sąd powszechny, to do zachowania terminu zawitego określonegowart. 37 ust. 3konieczne jest wniesienie w tym terminie pozwu do sądu.
Z wyżej wskazanych przyczyn nie można podzielić poglądu prezentowanego przez apelującego, że zgłoszenie roszczenia o wykup (po raz pierwszy w piśmie z dnia 26 kwietnia 2004 roku opartego na art. 36 ust. 1 pkt 2) przerwało upływ terminu zawitego określonego w art. 37 ust. 3 przewidzianego do dochodzenia roszczenia określonego w art. 36 ust. 3.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę na okoliczność, że powód dopierow piśmie z dnia 19 kwietnia 2011 roku (k.10-12) skierowanym do Urzędu MiastaL.zmienił swoje dotychczasowe żądanie o wykup nieruchomościi powołując się na sprzedaż nieruchomości (działki nr (...)) domagał się odszkodowania odpowiadającego obniżonej wartości nieruchomości w oparciu oart. 36 ust. 3 u.p.z.p.Z dokumentów przedstawionych przez powoda obejmujących korespondencję z pozwaną Gminą wynika, że powód po raz pierwszyz żądaniem odszkodowania z uwagi na obniżenie wartości nieruchomościw oparciu oart. 36 ust. 3 u.p.z.p.wystąpił w powołanym piśmie z dnia19 kwietnia 2011 roku. Wcześniej kierowane żądania dotyczyły wykupienia nieruchomości na podstawieart. 36 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p.Roszczenia oparte oart. 36 ust. 1pk 2 iart. 36 ust. 3nie są roszczenia tożsamymi. Powód nie może więc skutecznie twierdzić, że wystąpienie z roszczeniem o wykup nieruchomości(w oparciu oart. 36 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p.) przerwało bieg terminu zawitego do dochodzenia roszczenia odszkodowawczego przewidzianego wart. 36 ust. 3 u.p.z.p.Tylko ubocznie zwrócić należy uwagę, że zgłoszenie żądania zapłaty odszkodowania w oparciu oart. 36 ust. 3 u.p.z.p.w piśmie z dnia19 kwietnia 2011 roku skierowanym do pozwanej Gminy nastąpiło po upływie terminu określonego wart. 37 ust. 3 u.p.z.p., który upływał w dniu 7 listopada 2007 roku.
Powołać się w tym miejscu należy na pogląd wyrażony w doktrynie, zgodnie z którym: „Sprzedaż nieruchomości po upływie 5 lat od daty wejściaw życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wyłącza dochodzenie odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, jak też ustalenie opłaty w następstwie wzrostu jej wartości. Termin ten ma charakter terminu zawitego i jako taki nie podlega przywróceniu, a jego upływ, zarówno organ, jak i sąd powszechny, muszą brać pod uwagę z urzędu. Upływ powyższego terminu będzie powodował niedopuszczalność wszczęcia postępowania administracyjnego o ustalenie opłaty, a gdyby zostało ono wszczęte, podlegałoby umorzeniu, natomiast dla roszczeń odszkodowawczychz tytułu obniżenia wartości nieruchomości stanowi przesłankę do oddalenia powództwa (tak Z. Niewiadomski w: komentarz do art. 37 ustawy z dnia27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, 2013, opubl. Legalis).
Nie można zgodzić się z twierdzeniami powoda, że w okolicznościach sprawy uwzględnienie upływy terminu zawitego stanowi rażące nadużycia prawa, jako jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Kwestia zastosowaniaart. 5 k.c.do upływu terminu zawitego w obecnym stanie prawnym jest sporna w doktrynie i orzecznictwie. Współcześnie zarysowała się wyraźna linia podziału pomiędzy stanowiskiem doktrynyi judykatury. Ta ostatnia, także po zmianachkodeksu cywilnego z 1990 roku, nawiązuje do tych orzeczeń okresu przedkodeksowego, które zezwalały nie uwzględniać upływu terminu zawitego (tak B. Kordasiewicz w: System prawa prywatnego, Prawo cywilne – część ogólna, Tom 2, pod. Re. Z. Radwańskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 648 oraz powołane tam uchwały SN z dnia 16 września 1993 roku, III CZP 125/93, OSNCP 1994, nr 4, poz. 75 oraz z dnia 10 marca 19993 roku, IIII CZP 8/93, OSNCP 1993, nr 9, poz. 153).
Nawet przy przyjęciu stanowiska dopuszczającego zastosowanieart. 5 k.c.do upływu terminu zawitego, to zauważyć należy, że w doktryniei orzecznictwie zawsze przyjmowany był jednolicie pogląd, że moderowania skutków upływu terminu zawitego można dokonywać tylko z wielkim umiarem, gdyż liberalna polityka stosowania prawa w tym zakresie prowadziłaby do wypaczenia sensu terminów zawitych. Uwzględnienie sprekludowanego prawa nadal możliwe jest tylko wtedy, gdy opóźnienie jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie jest nadmierne (B. Kordasiewicz, op. cit,s. 648).
Jedynym argumentem podniesionym w apelacji, który zdaniem powoda miałby przemawiać za zastosowaniemart. 5 k.c., jest okoliczność, że organ administracji samorządowej przez okres 9 lat nie załatwiał sprawyz naruszeniem wszelkich przepisów postępowania. Powołany argument nie może świadczy o istnieniu wyjątkowych okoliczności, które uzasadniałyby stanowisko, że powołanie się przez pozwaną jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zważyć należy, że powód poczynając od 2004 roku do dnia 19 kwietnia 2011 roku nie domagał się wypłaty odszkodowania, tylko wykupu nieruchomości. Nie może zatem zasadnie powoływać się na argument, że jego roszczenia o zapłatę odszkodowania nie zostało „załatwione” przez okres 9 lat.
Z wyżej wskazanych względów, stwierdzając, że zaskarżony wyrok jest prawidłowy, na podstawieart. 385 k.p.c.Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda jako niezasadną.
Sąd Apelacyjny na skutek oczywistej omyłki postanowił o kosztach postępowania apelacyjnego, zasądzając je od powoda na rzecz pozwanej, mając na uwadze wynik postępowania w drugiej instancji orazart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart. 391 § 1 k.p.c.oraz § 6 pkt 6 w zw. z§ 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Jednakże pozwana reprezentowana przez pełnomocnika, będącego radcą prawnym przez zamknięciem rozprawy apelacyjnej nie złożyła wniosku o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, a zgodnie zart. 109 § 1 k.p.c.roszczenie o zwrot tych kosztów wygasło.