Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 476/13
Data wyroku: 2013-07-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marcjanna Górska, Barbara Hejwowska, Małgorzata Rokicka-Radoniewicz
Słowa kluczowe: Zawieszenie, Wstrzymanie Lub Zmniejszanie Emerytury I Renty
Podstawa prawna: art. 103 a ustawy o FUS

Sygn. akt III AUa 476/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 lipca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Małgorzata Rokicka-Radoniewicz (spr.)

Sędziowie:

SA Barbara Hejwowska
SA Marcjanna Górska

Protokolant: st. prot. sądowy Krzysztof Wiater

po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2013 r. w Lublinie
sprawyH. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 26 kwietnia 2012 roku w sprawie IV U 1479/11
w przedmiocie wypłaty emerytury
na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwB.
od wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu
z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt IV U 89/13

oddala apelację.

III AUa 476/13

UZASADNIENIE
Organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją z dnia 11 października 2011 r., od dnia 1 października 2011 r., wstrzymał wnioskodawczyniH. M.wypłatę emerytury, ponieważ wnioskodawczyni kontynuuje zatrudnienie, a w celu podjęcia wypłaty emerytury, powinna złożyć świadectwo pracy lub zaświadczenie stwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy.
Wnioskodawczyni w odwołaniu od powyższej decyzji, kwestionując jej rozstrzygnięcie, wniosła o zmianę tej decyzji. Podkreśliła, że swoją decyzję o przejściu na emeryturę podejmowała, gdy obowiązek rozwiązania umowy o pracę, jako warunek otrzymywania świadczenia z ZUS, nie obowiązywał.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zamościu wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2012 r., oddalił odwołanie wnioskodawczyni od decyzji organu rentowego. Uzasadnienie tego wyroku nie zostało sporządzone. Uprawomocnił się on w dniu 17 maja 2012 r. (akta IV U 1479/11).
W dniu 30 listopada 2012 r. wnioskodawczyni złożyła skargę o wznowienie postępowania. Powołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., wniosła o zmianę wyroku Sądu Okręgowego, uchylenie decyzji organu rentowego i wypłatę zaległych świadczeń emerytalnych wraz z odsetkami.
Wyrokiem z dnia 25 marca 2013 roku Sąd Okręgowy w Zamościu wznowił postępowanie zakończone prawomocnym wyrkiem z dnia 26 kwietnia 2012 roku oraz zmienił zaskarżony wyrok wraz z poprzedzającą go decyzją i wznowił wypłatę emerytury od dnia 1 października 2011 roku. Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawczyniH. M.,ur. (...), od 1 stycznia 1987 r. pozostaje w zatrudnieniu, w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku Skarbnika GminyŁ.. Decyzją z dnia 21 kwietnia 2009 r., organ rentowy przyznał jej prawo do emerytury od dnia 1 marca 2009 r i podjął wypłatę tego świadczenia. Do dnia 30 września 2011 r. organ rentowy kontynuował wpłatę przyznanej wnioskodawczyni emerytury. W tym czasie był informowany o dalszym zatrudnieniu wnioskodawczyni i osiąganiu przez nią przychodu. Decyzją z dnia 11 października 2011 r., organ rentowy od dnia 1 października 2011 r., wstrzymał wnioskodawczyni dalszą wypłatę emerytury, wskazując na nierozwiązanie stosunku pracy, a odwołanie wnioskodawczyni zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 26 kwietnia 2012 roku. Oceniając zasadność i prawidłowość decyzji, Sąd Okręgowy stwierdził, że decyzja zapadła na podstawie zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.), zgodnie z którym prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Przepis ten został wprowadzony do porządku prawnego z dniem 1 stycznia 2011 r. na podstawieart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz.U. z 2010 r., Nr 257, poz. 1726 ze zm.).
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt K 2/12 (Dz.U. z 2012 r., poz. 1285), Trybunał Konstytucyjny orzekł o tym, żeart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązywania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Powołując się na treść przepisuart. 4011k.p.c., Sąd Okręgowy orzekł, że można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
Cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 22 listopada 2012 r., pod poz. 1285 i z tym dniem wszedł w życie, przy równoczesnej utracie mocy obowiązującej art. 28 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 r. w zakresie, w jakim przewiduje on stosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 roku, gdyż w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. kontynuowanie zatrudnienia nie stanowiło przeszkody w wypłacie emerytury.
Sąd Okręgowy orzekł, że wedługart. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejorzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że w przedstawionych okolicznościach wobec ubezpieczonych objętych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, należało dokonać rekonstrukcji stanu prawnego, powracając do stanu, jaki obowiązywał przed wprowadzeniem doustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychcyt.art. 103a.
Zatem w sytuacji, gdy wstrzymanie wnioskodawczyni wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 r., nastąpiło na podstawie przepisu prawnego niezgodnego zKonstytucją, wnioskodawczyni przysługuje prawo do tego świadczenia od daty wstrzymania jego wypłaty.
W konsekwencji decyzja organu rentowego wstrzymująca wnioskodawczyni wypłatę emerytury okazała się wadliwa, przy czym wadliwość ta istniała już w dniu jej wydania, przy czym Sąd Okręgowy podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., wobec braku odmiennego rozstrzygnięcia w jego sentencji, jest skuteczny ex tunc, tj. od dnia wejścia w życie zakwestionowanych przepisów. Oznacza to, że od początku nie zachodziły podstawy do zawieszenia wypłaty należnego wnioskodawczyni świadczenia.
Od tego wyroku apelację wniósł organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB., zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucał naruszenie prawa materialnego, tj.art.103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 roku poprzez wznowienie postępowania i zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji poprzez wznowienie wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 roku. Wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi o wznowienie postępowania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Istotą sprawy była możliwość zastosowania w stosunku do wnioskodawczyniart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz.U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1229 ze zm.) zakwestionowanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 roku w sprawie K 2/12, w okresie poprzedzającym jego wejście w życie. Wspomnianym wyrokiem Trybunał orzekł, że „art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 roku, Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.), dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 roku bez konieczności rozwiązywania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. Oceniając skutki wyroku, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury, nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2010 roku. W stosunku do tych osób przepis art. 28 cytowanej ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych w zakresie w jakim przewiduje stosowanie art. 103a ustawy emeryturach i rentach z FUS utracił moc z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw, czyli z dniem 22 listopada 2012 r. (Dz.U. z 2012 roku, poz. 1285).
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy poza sporem pozostawał fakt, że wnioskodawczyni należy do kręgu osób objętych przedmiotowym orzeczeniem albowiem prawo do emerytury nabyła w dacie 1 marca 2009 roku, a więc w okresie, kiedy realizacja prawa do tego świadczenia nie wymagała rozwiązania stosunku pracy.
W zaistniałej zatem sytuacji faktycznej, jak prawidłowo przyjął Sąd Okręgowy, decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy posiadała ocena skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 roku w odniesieniu do stanu prawnego poprzedzającego wejście w życie tego orzeczenia.
Zgodnie z powołanym przez Sąd Okręgowy przepisemart. 190 ust. 1 Konstytucji RPorzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że przepis uznany przez Trybunał za niezgodny zKonstytucjąnie może być stosowany poczynając od daty jego uchwalenia, a z datą ogłoszenia wyroku Trybunału zostaje wyeliminowany z porządku prawnego i po tej dacie nie może być stosowany. Sąd Apelacyjny podziela ukształtowane na tle omawianej materii orzecznictwo Sądu Najwyższego, gdzie stwierdza się że „uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny zKonstytucjąprzepis prawa nie może być stosowany przez Sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (vide: wyrok z dnia 21 listopada 2006 roku, II PK 42/06 – LEX nr 950622, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2008 r. V CO 43/08 LEX nr 564856).
Z tych względów i na mocyart.385 KPCSąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji.