Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 419/13
Data wyroku: 2013-07-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: w SO Grzegorz Ślęzak, w SO Arkadiusz Lisiecki, Dariusz Mizera
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt II Ca 419/13

POSTANOWIENIE
Dnia 8 lipca 2013 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSA w SO Arkadiusz Lisiecki (spr.)

Sędziowie:

SSA w SO Grzegorz Ślęzak
SSO Dariusz Mizera

Protokolant:

sekr. sądowy Anna Owczarska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2013 roku
sprawy z wniosku GminyS.
z udziałem Skarbu Państwa - Starostwa Powiatowego wP.
o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, na skutek skargiA. F.o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 23 listopada 2011 r. w sprawie sygn. akt I Ns 181/11 w zakresiedziałek nr (...)położonych wS.
na skutek apelacji wnioskodawcy GminyS.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 26 kwietnia 2013 roku, sygn. akt I Ns 529/12

postanawia:oddalić apelację i ustalić, iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania odwoławczego związane ze swoim udziałem w sprawie.

Na oryginale właściwe podpisy

Sygn. akt: II Ca 419/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Tryb. sprawę z wniosku GminyS.z udziałem Skarbu Państwa - Starostwa Powiatowego wP.o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości na skutek skargiA. F.o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 23 listopada 2011 r. w sprawie Ns 181/11 w zakresie działek nr(...)i(...)położonych wS.postanowił zmienić zaskarżone postanowienie i oddalić wniosek w zakresie zasiedzenia działek nr(...)i(...)o powierzchni łącznej 0,2108 ha położonych wS.; nie obciążył stron postępowania nieuiszczoną opłatą od skargi w kwocie 2.000,00 zł i ustalił, iż ponosi ją Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Piotrkowie Tryb. oraz ustalił, iż każdy uczestnik ponosi koszty swego udziału w sprawie.

Podstawą powyższego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego:
Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim postanowieniem z dnia 23 listopada 2011 roku w sprawie sygn. akt I Ns 181/11 stwierdził m. in.: że GminaS.nabyła przez zasiedzenie z dniem 27 maja 2010 roku nieruchomości położone wS.oznaczonych ewidencyjnie numerami działek(...)o pow. 0,2025 ha oraz(...)o pow. 0,0083 ha. O postępowaniu nie został poinformowany skarżącyA. R., który nie brał w nim udziału.
Aktem notarialnym z dnia 12 kwietnia 1947 rokuJ. F.,W. K.,I. K.,K. K.,P. K.,A. K.,E. K.zawarli umowę spółki w celu prowadzenia przedsiębiorstwa pod firmą(...)wS.. Spółka miała być prowadzona pod firmą(...)wS..
Postanowieniem Głównej Komisji(...)d/s(...)z dnia 30 marca 1951 r.; Zarządzeniem Prezesa Centralnego Urzędu(...)z dnia 29 czerwca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem:(...)wS.oraz Orzeczeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 7 sierpnia 1951 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn.(...)wS.w dniu 12 kwietnia 1951 r. protokołem zdawczo-odbiorczym pozbawionoJ. F., oraz innych członków jej rodziny prawa do rozporządzania ich własnością.
W 1958 r. po uchwaleniuUstawy o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym,J. F.ponownie wystąpiła z prośbą o zwrot "niektórych składników majątkowych zbędnych dla utrzymania w ruchu przejętego przedsiębiorstwa", a zwłaszcza "Placu 1/2 morgi - działki budowlanej, poza ogrodzeniem piecaW., będącą osobistą własnością właścicieli". Plac ten to działka obecnie zaewidencjonowana pod nr(...).
W orzeczeniu Ministra Finansów i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 31.03.1970 r., wymieniono poszczególne nieruchomości, zapisane w księgach wieczystych, jako mienie należące do przedsiębiorstwa(...), które przeszło na własność Państwa w całości, w tym również działki(...)i(...)wyżej opisane.
Z opracowania geodety biegłego sądowego i rzeczoznawcyK. H., opatrzonego pieczęcią Wydziału(...)Urzędu Wojewódzkiego wP.wynika, że w roku 1994 władającym działkami(...)i(...)jestKombinat (...)wD.. Wskazano też w nim, że według ksiąg hipotecznychdziałka nr (...)stanowi własnośćW.,I.iK. K.w 5/8 części, orazP. K.,A. K.orazE. K.każdy po 1/8 części.
W opracowaniu(...) Przedsiębiorstwa (...)wŁ., z 18 sierpnia 1997 r., działającego na zlecenie Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wskazano, że "Kombinat(...)" wS.posiada nieruchomość położoną wS.obr.(...), składającą się m.in. z działek nr(...),(...)."
Na wniosekJ. K.z dnia 18.02.1991 r. oraz na wniosekW. B.z dnia 16.12.1991 r. o odzyskanie przejętego przez Państwo mienia, jak również na wniosek z dnia 10.04.1992 r. Ministerstwo Przemysłu i Handlu zawiadomiło strony, w tym GminęS., o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych.
Postępowanie przeprowadzone przez Ministra Gospodarki zakończyło się wydaniem decyzji w dniu 30 grudnia 1998 r., Wskazano w niej, że przedmiotowe nieruchomości wymienione są jako część majątku właścicielifirmy (...). Decyzją tą stwierdzono nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 7 sierpnia 1951 roku o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn.(...)wS.w części dotyczącej nieruchomości oznaczonych nr:(...). Zaskarżonej przez GminęS.17.01.1999 r., następnie utrzymanej w mocy 24.03.1999 r., po czym ponownie zaskarżonej przez Gminę do NSA 27.04.1999 r. Wyrokiem z dnia 11.09.2002 r. NSA umorzył postępowania i oddalił skargę.
Decyzją z dnia 29 kwietnia 2009 roku znak:(...)Minister Gospodarki odmówił przyznania odszkodowania za szkodę powstałą na skutek wydania wadliwych decyzji administracyjnych na podstawie, których na własność Państwa przejęte zostało przedsiębiorstwo pn(...)wS.,ul. (...)- co zostało stwierdzone decyzjami „nieważnościowymi" Ministra Gospodarki z dnia 30 grudnia 1998 roku znak:(...)i 24 marca 1999 roku znak:(...).
Natomiast postanowieniem z dnia 16 czerwca 2011r. Minister Infrastruktury w sprawie(...)zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 31 marca 1970r. nr(...).

Zgodnie z zapisem w operacie ewidencji gruntów z 1967 roku do nieruchomości położonej w m.S.oznaczonej nrdziałki (...)jako osoba władająca gruntem wpisane były(...)Zakłady (...)wS.. W wyniku odnowienia ewidencji gruntów dokonanej w 1986 roku dla m.S.numeracja działek uległa zmianie i takdziałce (...)odpowiadają w aktualnej ewidencji gruntów działki nr(...)i(...). W aktualnym operacie ewidencji gruntów i budynków do przedmiotowych nieruchomości jako właściciel wpisana jest GminaS..(...)te posiadają założoną księgę wieczystą nr(...).
W dniu 20 lutego 1977 roku została zawarta umowa najmu pomiędzyZakładami (...)wS.aJ. O.dotycząca lokalu mieszkalnego przyul. (...). W dniu 4 listopada 1989 roku(...)wS.zawiadamiaJ. O.o aktualnych stawkach czynszu za wynajmowane mieszkanie. W 1992 r., GminaS.zawarła umowę najmu lokalu mieszkalnego zJ. O., lokatorem mieszkania w budynku przyul. (...). W dniu 9 marca 1992 roku GminaS.zawarła zM. G.umowę zlecenia, w której zobowiązał się on do wykonywania czynności związanych z prowadzeniem(...)Domu Kultury wS..
SkarżącyA. F.jest współwłaścicielem wskazanych nieruchomości jako spadkobierca swej matki -J. F..J. F.zmarła w 1970 r. Starała się, żeby zwrócono jej chociaż te składniki majątkowe, których państwo nie używało, ale odmówiono jej. Zwracała się do poszczególnych jednostek, które były władne wydać jakiekolwiek decyzje w tym zakresie.W. B.- siostra skarżącego w 1978 również zwracała się o wydanie tej nieruchomości.J. K.współwłaściciel tej nieruchomości również zwracał się do Ministerstwa. Po wydaniu przez Ministra Gospodarki decyzji w 1998 r., została ona zaskarżona przez gminę. Minister utrzymał tę decyzję w mocy. Aktualnie toczy się postępowanie w sprawie unieważnienia decyzji Ministra Finansów i Przemysłu Materiałów Budowalnych z 31 marca 1970 roku stwierdzającej przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa(...)wS.. Na przedmiotowej nieruchomości znajduje się Dom Kultury oraz budynek mieszkalny, w który mieszkają osoby prywatne.
Postanowieniem z dnia 9 września 1992 roku Sąd Rejonowy w Łodzi w sprawie sygn. akt IV Ns II 733/92 stwierdził, że spadek poK. K.na podstawie ustawy nabyliJ. F.w 1/4 części, orazA. M.,I. R.,W. B.,A. F.po 3/16 części spadku każde z nich. Stwierdził również, że spadek poJ. F.na podstawie ustawy nabyli:T. F.w l/4 części, orazA. M.,I. R.,W. B.,A. F.po 3/16 części spadku każde z nich.
W ocenie Sądu Rejonowego skarga jest zasadna.
A. F.nie był uczestnikiem postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim pod sygn. akt I Ns 181/11 o zasiedzenie nieruchomości. W wyniku zapadłego postanowienia naruszone zostały jego prawa, poprzez pozbawienie go jako spadkobiercy po prawowitych właścicielach jego własności.
Dlatego też postępowanie, dotknięte jest nieważnością, bowiem narusza jego prawa w myślart. 524 § 2 k.p.c.
Skarżący dowiedział się o zapadłym orzeczeniu 17 stycznia 2012, skargę złożył 11 kwietnia 2012 roku, wobec tego została ona złożona w terminie i jako taka podlegała rozpoznaniu przez Sąd.
Z ustaleń Sądu Rejonowego wynika, że zarówno skarżący jak i jego poprzednicy prawni wielokrotnie podejmowali próby odzyskania zagrabionego majątku. Dlatego też powinni oni zostać wezwani do udziału w sprawie w charakterze uczestników ponieważ rozstrzygnięcie miało istotny wpływ na sferę ich praw.
Podejmowane przez skarżącego i jego rodzinę działania wskazują na to, że dążyli oni do odzyskania zajętych nieruchomości, a jedynie władcze działania państwa im to uniemożliwiały.
Zgodnie z treściąart. 172 § 1 k.c.posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. Natomiast§ 2tego artykułu stanowi, że po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
W tym stanie rzeczy przyjmując za zasadne zastosowanie zasady zart. 121 pkt 4 k.c.ewentualny bieg zasiedzenia mógł nastąpić po 1989r. czyli najwcześniej zakończyłby się w roku 2019. Tak więc żądanie jest przedwczesne.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe spowodowało, iż w ocenie Sądu Rejonowego wnioskodawca nie wykazał, iż był samoistnym posiadaczemdziałki (...)o pow. 0,2025 ha oraz(...)o pow. 0,0083 ha, położonych w obr.(...)wS.przez okres wymagany do zasiedzenia.
Z tych wszystkich względów wniosek podlega oddaleniu na podstawie przepisuart. 172 § 2 k.c., gdyż w dacie wydania orzeczenia nie upłynął trzydziestoletni okres posiadania konieczny do nabycia przez GminęS.nieruchomości objętej wnioskiem.
Mając na uwadze powyższe oraz treśćart. 412 k.p.c.Sąd Rejonowy orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia.
O kosztach procesu orzekł na podstawieart. 102 k.p.c.
O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł zgodnie z treściąart. 520 § 1 k.p.c.

Apelację od powyższego postanowienia wniósł uczestnik postępowania - GminaS.., zaskarżając je w części dotyczącej zmiany postanowienia Sądu z dnia 23 listopada 2011r. sygn. akt I Ns 181/11 na podstawie, której oddalono wniosek w zakresie zasiedzenia działek nr(...)i(...)o łącznej pow. 0,2108 ha położonych wS..
Uczestnik postępowania zarzucił:

1
naruszenie przepisu prawa materialnego tj.art. 172 k.c.orazart. 121 pkt 4 k.c., poprzez przyjęcie, że GminaS.nie wykazała 30-letniego okresu samoistnego posiadania do nabycia własności spornych działek, oraz i to, że w rozpatrywanej sprawie, nastąpiło zawieszenie biegu zasiedzenia, ponieważ z powodu siły wyższej, Wnioskodawca nie mógł dochodzić swoich roszczeń, co do działki nr(...)i nr(...), a ewentualny bieg zasiedzenia mógł nastąpić dopiero po 1989r.

2
naruszenie przepisów postępowania –art. 227 k.p.c.w związku zart. 233 k.p.c.. tj. brak rozważenia przez Sąd w sposób bezstronny i wszechstronny, dowodów zgłoszonych na okoliczność samoistnego posiadania: zeznań świadka-M. G.odnośnie daty objęcia nieruchomości w samoistne posiadanie przez Gminę, wyjaśnień informacyjnych złożonych do akt sprawy, oceny złożonych dokumentów /umów najmu mieszkania/, informacji ze Starostwa Powiatowego wP.na okoliczność wpisu w ewidencji gruntów jako władającego-(...).

Wskazując na powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonej części tego orzeczenia lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Tryb. oraz zasądzenie od Wnioskodawcy na rzecz GminyS., kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję, wg uznania Sądu.
A. F.uczestnik postępowania wnosił o oddalenie apelacji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje apelacja nie jest uzasadniona.
Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu prawa materialnego tj.art. 172 k.c.orazart. 121 pkt 4 k.c.nie jest zasadny.
Kwestią władania przez Skarb Państwa bezprawnie przejętym majątkiem zajął się Sąd Najwyższy już w uchwale 7 sędziów z dnia 21 września 1993 r. w sprawie III CZP 72/93, OSNCP 1994, nr 3, poz. 49, kiedy to wyraził pogląd, że do okresu zasiedzenia nieruchomości przez Skarb Państwa nie wlicza się okresu władania przez organy państwowe lub państwowe osoby prawne, wykonywanego w ramach uprawnień Państwa jako podmiotu prawa publicznego, mimo istnienia tytułu własności uznanego następnie za nie istniejący. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że jeśli objęcie rzeczy we władztwo następuje w ramach wypełniania przez państwo zadań publicznych poza stosunkami cywilnoprawnymi, to nie oznacza to wykonywania posiadania w znaczeniu przyjętym wart. 336 k.c.( posiadanie samoistne ).
Z prawidłowo poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych znajdujących w potwierdzenie w dowodach z dokumentów w tym decyzji organów państwowych wynika, że sporne działki zostały przejęte przez Państwo w dniu 8 marca 1958 r., przy czym tymczasowy zarząd wobec tych działek przez przedsiębiorstwo państwowe nastąpił jeszcze wcześniej bo w dniu 12 kwietnia 1951 r. Próby odzyskania tych nieruchomości podejmowane przez właścicieli, a później ich następców prawnych były bezskuteczne, gdyż władcze działania państwa im to uniemożliwiły. Fakt władania działkami w imieniu państwa przezKombinat (...)wS., a później jego następców prawnych jest niesporny.
Obowiązujący do dnia 31 stycznia 1989 r.art. 128 k.c.wyrażający zasadę jednolitego funduszu własności państwowej, uniemożliwiał państwowym osobom prawnym, sprawującym zarząd mieniem państwowym, nabycie jakichkolwiek praw do tego mienia, a zatem w okresie obowiązywania tego przepisu Skarb Państwa, a nie przedsiębiorstwo państwowe, był posiadaczem cudzej nieruchomości. Praktycznie dopiero od chwili tzw. "uwłaszczenia" przedsiębiorstw państwowych, które nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie u.g.g., przedsiębiorstwa te mogły posiadać nieruchomość we własnym imieniu i na swoją rzecz i nabyć ją przez zasiedzenie (porównaj między innymi uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991 r. III CZP 38/91, OSNC 1991/10-12, poz. 118).
Jeśli chodzi o zasiedzenie nieruchomości niepaństwowej, to przedsiębiorstwo państwowe , nie mogąc nabyć samo prawa własności, mogło wykonywać w stosunku do tych nieruchomości tylko dzierżenie w imieniu Skarbu Państwa, przy czym posiadaczem samoistnym był Skarb Państwa. Wynika z tego, że Przedsiębiorstwo Państwowe przed 1 lutego 1989 roku mogło wykonywać władztwo mogące doprowadzić do zasiedzenia nieruchomości z tym, że nabycie następowało do jednolitego funduszu własności państwowej.
W niniejszej sprawie uprawnienia GminyS.wywodzone są od poprzednika prawnego tj.(...)tj. Skarbu Państwa. Nie można wobec tego w/w(...)uważać za posiadacza samoistnego spornych działek.
Zasadnie zatem Sąd Rejonowy wywiódł, że z uwagi naart. 121 pkt 4 k.c.ewentualny bieg zasiedzenia mógł nastąpić dopiero po 1 lutego 1989 r.
Nie jest trafny zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy prawa procesowego tj.art. 233 § 1 k.p.c.W tym miejscu przypomnieć należy, że sędziowskiej ocenie dowodów nie można przeciwstawiać własnej oceny, przeciwnie konieczne jest wskazanie, przyczyn dla których ocena dowodów nie spełnia kryteriówart. 233 § 1 k.p.c.Zatem dopóki apelujący nie wykaże istotnych błędów logicznego rozumowania, sprzeczności oceny z doświadczeniem życiowym, braku wszechstronności, które prowadzą do wniosków odmiennych, dopóty nie można uznać, że sąd naruszył w/w przepis. Sąd II instancji dokonując w ramach zarzutów apelacyjnych kontroli w zakresie oceny dowodów przeprowadzonej przez sąd pierwszej instancji, nie ustala prawdziwości faktów, lecz sprawdza, czy granice swobodnej oceny dowodów nie zostały przekroczone. Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 29.03.1999 r., w sprawie III CZP 59/98, OSNC 1999, nr 7-8, poz. 124; podkreślił, że same nawet bardzo poważne wątpliwości co do trafności oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji, jeżeli tylko nie wykroczyła ona poza granice zakreślone wart. 233 § 1 k.p.c.nie powinny stwarzać podstawy do zajęcia przez sąd drugiej instancji odmiennego stanowiska. Zeznania świadkaG.odnośnie objęcia nieruchomości przez GminęS.w świetle poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych nie mogą prowadzić do uwzględnienia wniosku z uwagi na brak upływu terminu 30 letniego posiadania samoistnego.
Z tych względów zarzut apelacji w ocenie Sądu Okręgowego także nie może odnieść zamierzonego skutku.
Ponieważ apelacja nie jest zasadna dlatego i na podstawieart. 385 k.p.c.Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.

Na oryginale właściwe podpisy