Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 699/13
Data wyroku: 2013-11-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Zelek, Ewa Adamczyk, Sędzia Mieczysław H. Kamiński

Sygn. akt III Ca 699/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 listopada 2013r.

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:

Przewodniczący - Sędzia: SO Mieczysław H. Kamiński
Sędzia SO Ewa Adamczyk
Sędzia SR del. Barbara Zelek (sprawozdawca)
Protokolant: sekr. sąd. Anna Burnagiel

po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2013r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z powództwaB. A.2 –ga imionD.
przeciwkoA. R.2 – ga imionD.
o podwyższenie alimentów
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu
z dnia 10 lipca 2013r., sygn. akt III RC 265/12

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn.akt .III Ca 699/13

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Nowym Targu wyrokiem z dnia 10 lipca 2013 r, sygn.IIIRC 265/12 zasądził od pozwanegoA. D.tytułem alimentów na rzeczB. D.– w miejsce alimentów ustalonych wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 8 października 2002 r, sygn. IC 782/01 – kwoty po 800.-zł miesięcznie za okres od 11.07.2012 r do 30.11.2012 r ,płatne do rąk matkiE. D.,a począwszy od 1.12.2012 r kwoty po 1.000.-zł miesięcznie , płatne do rąk powódkiB. D.do 10 każdego miesiąca . Zasądzono także odsetki na wypadek uchybienia terminowi płatności którejkowiek z kwot ( p-kt I i II ). W pozostałym zakresie powództwo oddalono ( p-kt IV) .Zasądzono także odA. D.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 420.-zł tytułem opłaty , od której powódka była zwolniona, a koszty procesu pomiędzy stronami zostały wzajemnie zniesione .Wyrokowi w p-kt I i II Sąd Rejonowy nadał rygor natychmiastowej wykonalności .
Powyższy wyrok Sądu Rejonowego zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne :
PowódkaB. D.urodziła się 30.11.1994 r , jest córką pozwanego pochodzącą z małżeństwaA. D.iE. D..Wyrokiem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 8 10.2002 r , sygn. IC 782/02 orzeczony został rozwód małżeństwa rodziców powódki , wykonywanie władzy rodzicielskiej nad powódką i jej starszą siostrą powierzone zostało obojgu rodzicom ,a miejsce pobytu dzieci ustalone przy matce. Sąd Okręgowy zasądził nadto od pozwanego alimenty na rzecz powódki w kwotach po 300.-zł ,a na rzecz starszej siostry powódki w kwotach po 450.-zł złotych miesięcznie . W tamtym okresie powódkaB. D.liczyła 8 lat , uczyła się w I klasie szkoły podstawowej, siostra powódki liczyła 17 lat .Matka powódki nie pracowała , utrzymywała się z czynszu za wynajem lokalu w kwocie 800.-zł .Pozwany prowadził działalność gospodarczą ( zakład elektryczny ) , która jak twierdził przynosiła mu straty i utrzymywał się z czynszu za wynajem drugiego lokalu Obecnie powódkaB. D.skończyła 18 lat , w toku postępowania przed Sądem I instancji uczyła się w III klasie ( maturalnej ) LO i zamierzała kontynuować naukę na studiach wyższych , na kierunku - architektura . W toku postępowania międzyinstancyjnego powódka przedłożyła decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Mechanicznego Politechniki(...)o przyjęciu na I rok studiów I stopnia , stacjonarnych – na kierunku inżynieria wzornictwa przemysłowego . Pozwany jako właściciel zakładu elektrycznego wykazał dochód za rok podatkowy 2011 r- w kwocie 1.786,88.-zł a za 2012 r – wynoszący 7.605,31.-zł. Zatrudniał jednego pracownika i szkolił uczniów .Wynagrodzenie pracownika w firmie pozwanego wynosiło 1.200.-zł miesięcznie netto. W czasie trwania niniejszego postępowania komornik dokonał zajęcia samochodu pozwanego, w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym , zmierzającym do wyegzekwowania kwoty 33.000.-zł z tytułu zaległości alimentacyjnych . Deklarował zmianę branży i wyjazd za granicę.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd I instancji stwierdził, że koszty utrzymania powódki znacznie wzrosły .Wzrost ten jest uzasadniony jej usprawiedliwionymi potrzebami ,a ich zakres ustalił Sąd Rejonowy na kwoty 1.500 – 1.700.-zł miesięcznie .Sąd Rejonowy zaliczył do tych kosztów wydatki związane z wyżywieniem powódki, kosztami korepetycji z rysunku i języka angielskiego , wydatkami szkolnymi, kosztami środków czystości i zakupem odzieży . Zwrócił także uwagę Sąd Rejonowy ,że od czasu ustalenia alimentów w poprzedniej wysokości upłynął okres 10 lat , powódka z dziecka stała się dorosłą osobą i koszty jej utrzymania w sposób naturalny uległy znacznemu wzrostowi . Po stronie pozwanego sytuacja uległa zmianie , bowiem w dacie wyrokowania pozwany miał na utrzymaniu wyłącznie powódkę, ustał bowiem jego obowiązek alimentacyjny względem starszej córki .
Powyższy wyrok zaskarżył apelacją pozwany , zarzucając :
- naruszenie przepisów prawa materialnego : 1.)art. 135 § 1 k.r.oprzez błędne zastosowanie tego przepisu i niedostateczne uwzględnienie zarobkowych i majątkowych możliwości pozwanego ,2.)art.138 k.r.oprzez błędne przyjęcie , iż od daty wyroku Sądu Okręgowego nastąpiła zmiana stosunków uzasadniająca podwyższenie alimentów do kwot po 1.000.-zł miesięcznie
- naruszenie przepisów prawa procesowego : 1.)art.233 k.p.cprzez przekroczenie przez Sąd Rejonowy granic swobodnej oceny dowodów , polegające na bezkrytycznym przyjęciu , iż pozwany jest w stanie sprostać finansowo podwyższonemu obowiązkowi alimentacyjnemu, pomimo, że z materiału dowodowego wynika, że w 2012 r osiągnął dochód w kwocie 7.607,31.-zł , z którego to pozwany opłaca pracownika oraz ,że toczy się przeciwko pozwanemu postępowanie egzekucyjne , 2.)art. 328 § 2 k.p.cpoprzez nie wskazanie na jakich dowodach oparł się Sąd Rejonowy podwyższając alimenty do kwot po 1.000.-zł miesięcznie .
Podnosząc te zarzuty pozwany wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości – jako bezzasadnego lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego .

Sąd Okręgowy zważył , co następuje :
Apelacja jest niezasadna ,a podniesione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie .Nie zachodzą również uchybienia , które Sąd Okręgowy bierze pod rozwagę z urzędu ,a skutkiem których byłaby nieważność postępowania
Sąd Rejonowy wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, rozważył oraz właściwie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i na jego podstawie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych. Sąd Okręgowy akceptuje te ustalenia , stwierdzając równocześnie, że zaskarżone orzeczenie jest do nich adekwatne i odpowiada przepisom prawa .
W sprawie o podwyższenie alimentów Sąd jest zobowiązany do ustalenia czy zachodzą określone wart. 138 k.r.oprzesłanki do zmiany prawomocnego orzeczenia dotyczącego alimentów . W myśl tego przepisu można zmienić orzeczenie lub umowę dotyczącą obowiązku alimentacyjnego w razie zmiany stosunków. Przez zmianę stosunków rozumie się istotne zmniejszenie się lub ustanie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji albo istotne zwiększenie się usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, wskutek czego ustalony zakres obowiązku alimentacyjnego wymaga skorygowania – przez stosowne zwiększenie lub zmniejszenie wysokości świadczeń alimentacyjnych .
Należy podzielić stanowisko Sądu Rejonowego , iż nastąpiła zmiana stosunków uzasadniająca podwyższenie alimentów do kwot po 1.000.-zł , adekwatnych do usprawiedliwionych potrzeb powódki i zarobkowych i majątkowych możliwości pozwanego .
Nieuzasadnione są twierdzenia apelującego, iż w sytuacji gdy jego dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł w 2011 roku 1.475,94.-zł a w 2012 roku 7.607,31.-zł – to sprzeczne z treściąart. 135 § 1 k.r.obyło zasądzenie alimentów w kwotach po 1.000.-zł miesięcznie . Materiał dowodowy zebrany w sprawie daje pełną podstawę do przyjęcia, iż sytuacja finansowa i możliwości zarobkowe pozwanego muszą być znacznie wyższe niż to usiłował w toku procesu przedstawić pozwany . Należy podzielić stanowisko Sądu Rejonowego ,że brak jest podstaw do przyjęcia , iż dochody pozwanego w 2011 r wyniosły 1.475,94.-zł a w 2012 r wynosiły 7.601.13.-zł , czyli po 633.-zł miesięcznie , w sytuacji gdy wg twierdzeń pozwanego i twierdzeń podniesionych w apelacji pozwany z osiągniętego dochodu w w/w kwocie opłacał wynagrodzenie pracownika po 1.200.-zł miesięcznie. Już tylko z tytułu wypłaty wynagrodzenia dla pracownika w w/w kwocie pozwany musiał w 2012 r dysponować kwotą dwa razy wyższą od osiągniętego wg jego deklaracji dochodu , wynoszącą 14.400.-zł .Wg twierdzeń pozwanego koszty utrzymania domu i spłaty rat kredytu wynoszą po 1.335.-zł miesięcznie , a bezspornie pozwany ponosi dodatkowo także koszty własnego utrzymania ( wyżywienie, środki czystości, zakup odzieży ) .Już tylko powyższe uzasadnia prawidłową ocenę Sądu Rejonowego , iż dochody pozwanego są znacznie wyższe niż to usiłował przedstawić pozwany ,skoro wydatki pozwanego są wielokrotnie przekraczają jego dochody . Na aprobatę zasługuje także ocena Sądu Rejonowego związana z przyjęciem ,iż możliwości zarobkowe pozwanego związane z prowadzoną działalnością gospodarczą są duże .Zasady logiki i doświadczenia życiowego wskazują ,że skoro pozwany zatrudnia pracownika , płaci mu wynagrodzenie po 1200.-zł miesięcznie , to po pierwsze firma pozwanego musi posiadać zlecenia na wykonywanie prac elektrycznych dla co najmniej 2-ch osób, a dodatkowo ,że dochody pozwanego muszą być kilkakrotnie wyższe niż wynagrodzenie zatrudnianego pracownika .Już w sprawie rozwodowej pozwany sygnalizował trudności finansowe związane osiąganiem dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej , a w 2002 r w sprawie rozwodowej zasądzone zostały od pozwanego alimenty na 2 dzieci w łącznej kwocie 750.-zł miesięcznie . Pomimo zgłaszanych w sprawie rozwodowej trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej pozwany nie zlikwidował firmy tylko ją rozwinął, zatrudniła pracownika .
Niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowyart. 138 k.r.o– przez bezpodstawne wobec pozwanego przyjęcie, iż od daty wyrokowania w sprawie IC 782/02 nastąpiła zmiana stosunków uzasadniająca podwyższenie alimentów do kwot po 1.000.-zł miesięcznie . W dacie wyrokowania w przedmiotowej sprawie pozwanego nie obciążał już obowiązek alimentacji starszej córki ,a w związku z upływem 10 lat od daty ustalenia alimentów na rzecz powódki w sposób oczywisty wzrosły jej potrzeby i koszty utrzymania . Z ustaleń Sądu wynika, że usprawiedliwione koszty utrzymania powódki w dacie wyrokowania w sprawie zostały ustalone na kwoty po 1.500 – 1.700 zł miesięcznie. Sąd Rejonowy na uzasadnienie tych kosztów wskazuje jedynie wydatki związane z wyżywieniem , środkami czystości ,wydatkami szkolnymi i korepetycjami oraz kosztami zakupu odzieży, przyjmując te ostatnie wydatki na kwoty od 300-500 zł miesięcznie. Z pewnością ustalenie wydatków na zakup odzieży jest zawyżone ,ale nie ma to wpływu na trafność rozstrzygnięcia Sądu I instancji .Uwzględnić należy bowiem ,że do kosztów utrzymania powódki nie zostały zaliczone wydatki związane z utrzymaniem domu ( już tylko 1/3 tych kosztów wynosi 300.-zł miesięcznie ) , zakupem leków, artykułów sanitarnych, koszty utrzymania telefonu .Powódka w dacie wyrokowania była uczennicą klasy maturalnej, z pewnością poniosła wydatki związane z zakupem odzieży na studniówkę .Jak wynika z decyzji przedłożonej jako załącznik do odpowiedzi na apelację powódka została przyjęta na I rok studiów stacjonarnych wK., a zatem koszty jej utrzymania nie ulegną obniżeniu skoro , będzie kontynuować naukę poza miejscem zamieszkania i wydatki związane z korzystaniem z korepetycji zastąpione zostaną wydatkami związanymi z wynajęciem mieszkania wK., dojazdami . Od daty wyrokowania w sprawie rozwodowej upłynął okres 10 lat, pozwany aktualnie jest zobowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania jednego dziecka, niezdolnego do samodzielnego utrzymania się i faktycznie, wobec ustania obowiązku alimentacyjnego względem starszej córki obciążenie pozwanego z tytułu alimentów zwiększyło się tylko o 250.-zł w stosunku do 2002 r . Wbrew twierdzeniom apelującego dla ustalenia wysokości należnych alimentów nie ma w przedmiotowej sprawie znaczenia , iż przeciwko pozwanemu toczy się postępowanie egzekucyjne . Skoro pozwany nie wywiązywał się z ciążącego na nim z tytułu wyroku sądowego obowiązku alimentacyjnego , to brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia aby w ramach niniejszego postępowania pozwany był premiowany ustaleniem alimentów na niższym poziomie niż to wynika z przesłanek zart. 135 § 1 kro. Brak jest także podstaw do podzielenia zarzutu pozwanego, że koszty utrzymania powódki wynosić powinny 1.000.-zł miesięcznie , pozwany powinien w tych kosztach partycypować dotychczasową kwotą po 300.-zł miesięcznie , a matka powódki ponosić te koszty w pozostałym zakresie. Sąd Rejonowy przyjmuje, że także matka zobowiązana jest w kosztach utrzymania powódki uczestniczyć, jednakże w nieco niższym zakresie niż pozwany, co wydaje się być uzasadnione okolicznościami przedmiotowej sprawy ( powódka mieszka razem z matką , matka prowadzi gospodarstwo domowe , pierze ,gotuje , sprząta )
Nieuzasadniony jest także zarzut apelacji dotyczący nie udokumentowania kosztów utrzymania powódki . Wbrew twierdzeniom apelacji Sąd ustalił koszty utrzymania powódki na podstawie zeznań powódki, jej matki i przedłożonych dokumentów potwierdzających wysokość kosztów utrzymania domu . Pozwany był reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika ,który nie zakwestionował przedłożonych rachunków
Apelacja pozwanego w przeważającej części stanowi jedynie polemikę z oceną dowodów przeprowadzoną w tej sprawie przez Sąd I instancji . Polemika taka co do zasady jest niedopuszczalna ponieważ zgodnie zart. 233 § 1 k.p.cprawo do oceny dowodów przysługuje wyłącznie sądowi . Zwalczanie swobodnej oceny dowodów nie może polegać wyłącznie na przedstawieniu własnej, korzystnej dla apelującego wersji zdarzeń i ustaleń stanu faktycznego, opartej na własnej ocenie . Skuteczne postawienie zarzutu przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów wymaga wykazania ,że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego . Apelacja w niniejszej sprawie wymogu tego nie spełnia .
Biorąc powyższe pod uwagę ,uznać należy, iż ustalenia Sadu Rejonowego dotyczące zarówno wysokości usprawiedliwionych kosztów utrzymania powódki jak i możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanego nie budzą zastrzeżeń , zaaprobować także należy stanowisko i ocenę Sądu Rejonowego ,że nastąpiła zmiana stosunków w rozumieniuart. 138 k.r.ouzasadniająca podwyższenie alimentów do kwot po 1000.-zł miesięcznie .
Biorąc powyższe pod uwagę apelacja została oddalona w oparciu o przepisart. 385 kpc,a orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego oparte zostało o przepisart. 98 § 1 i 2 kpcw zw. z§ 6 p-kt 4 ,§ 7 ust. 1 p-kt 11 i§ 13 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.