Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III Ua 3/13
Data wyroku: 2013-06-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Załęska-Bartkowiak, Bożena Bielska, Teresa Suchcicka
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne Rolników
Podstawa prawna: art. 16, art. 7 i art. 10 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt:III Ua 3/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 czerwca 2013 r.

Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy I Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Grażyna Załęska-Bartkowiak

Sędziowie:

SSO Bożena Bielska (spr.)
SSO Teresa Suchcicka

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Małgorzata Bednarek

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu24 czerwca 2013 r. wO.
sprawy z odwołaniaI. S.iM. S.
przeciwkoPrezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
oodszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym
na skutek apelacjiI. S.iM. S.
od wyrokuSądu Rejonowego w Ostrołęce
z dnia19.03.2013r.sygn. aktIV U 26/12

orzeka:

1
prostuje zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce słów: "Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówce Terenowej wO." oraz "Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej wO." wpisuje odpowiednio słowa: "Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego" oraz "Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego";

2
uchyla zaskarżony wyrok w całości, znosi postępowanie w całości i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ostrołęce, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za II instancję.

UZASADNIENIE
I. S.iM. S.wnieśli odwołania od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 14 grudnia 2011r. znak DS-GO-(...),(...), odmawiających im przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu śmierciE. S.wskutek wypadku przy pracy rolniczej.
Odwołujący zaskarżonym decyzjom zarzucili naruszenieart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że jednorazowe odszkodowanie im nie przysługuje. W ocenie odwołujących skoro w dniu 4 września 2003r.E. S.uległ wypadkowi, pomagając córceA. S.i jej mężowi – rolnikom, w pracach związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, tj. podczas wykonywania poza terenem gospodarstwa rolnego wR.zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, to wypadek ten miał charakter wypadku przy pracy rolniczej, zaś członkom jego rodziny należy się z tego tytułu jednorazowe odszkodowanie na podstawieart. 10 ust. 1 pkt 4w zw. zart. 11 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, obowiązujących w dacie wypadku.

W odpowiedzi na odwołania Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o oddalenie odwołań wskazując, iż zarównoM. S.jak iI. S.nie figuruje w ewidencji ubezpieczonych rolników, takżeA. S.- córka zmarłego, w chwili zaistnienia wypadku w dniu 4 września 2003r. nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników bowiem jest i była ubezpieczona poza gospodarstwem rolnym.

Sąd Rejonowy zarządził połączenie spraw w/w odwołujących do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt IV U 26/12.

Wyrokiem z dnia 19 marca 2013r. Sąd Rejonowy oddalił oba odwołania i przyznał pełnomocnikowi z urzęduadw. E. R.kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 4 września 2003r. w miejscowościT., gm.C.doszło do zdarzenia drogowego w czasie którego pojazd ciężarowy wraz z naczepą kierowany przezR. J.zderzył się z jadącym w tym samym kierunku ciągnikiem rolniczym wraz z rozrzutnikiem obornika, którym kierowałS. S.. W wyniku tego zdarzenia pasażer ciągnikaE. S.na skutek odniesionych obrażeń zmarł, aS. S.doznał licznych obrażeń.
E. S.w czasie zdarzenia wykonywał poza terenem gospodarstwa rolnego zwykłe czynności związane z prowadzeniem działalności rolniczej. Pomagał on w ten sposób swojej córceA. S.w prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

Sąd Rejonowy ustalił nadto, że wyrokiem z dnia 16 września 2004r. Sąd Rejonowy w Ostrołęce uznałR. J.za winnego tego, że w dniu 4 września 2003r. wT., gminaC.nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym określone wart. 19 ust. 1 prawa o ruchu drogowymw ten sposób, że kierując samochodem ciężarowym marki(...)nr rej. (...)wraz z naczepąnr rej. (...)jadąc z nadmierną prędkością nie zapewniającą panowania nad pojazdem i nie dostosowaną do panujących warunków drogowych doprowadził do zderzenia z jadącym w tym samym kierunku ciągnikiem rolniczymmarki U.nr rej. (...)wraz z rozrzutnikiem obornika, którym kierowałS. S., w wyniku czego pasażer ciągnikaE. S.na skutek odniesionych obrażeń zmarł, aS. S.doznał złamania obojczyka prawego, złamania żeber, złamania kości łonowej, stłuczenia mózgu i stłuczenia płuca, co spowodowało chorobę realnie zagrażającą życiu w rozumieniuart. 156 § 1 pkt. 2 k.k.Sąd Okręgowy w/w wyrok zmienił w ten sposób, że oskarżonego uniewinnił od popełnienia zarzucanego mu czynu.

Sąd ustalił również, żeE. S.w dacie wypadku tj. w dniu 4 września 2003r. nie podlegał ubezpieczeniu w KRUS.M. S.również w dacie wypadku nie podlegał ubezpieczeniu w KRUS, był wówczas osobą małoletnią, uczącą się i na podstawie decyzji KRUS z dnia 6 października 2003r. otrzymał prawo do renty rodzinnej. TakżeI. S.nie podlegała ubezpieczeniu w KRUS, bowiem na podstawie decyzji Prezesa KRUS z dnia 04 czerwca 1998r. przyznano jej prawo do renty inwalidzkiej.
A. S.– córkaE. S., prowadzi gospodarstwo rolne od 1992r. i od 01 marca 1989r. do chwili obecnej jest zatrudniona w Szpitalu Powiatowym wO.a jej mąż pracował poza gospodarstwem jako taksówkarz i z tego tytułu opłacał również składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zdaniem Sądu Rejonowego odwołanieM. S.iI. S.jest niezasadne.

Sąd stwierdził, że dla oceny zasadności roszczenia odwołujących decydująca była data wypadkuE. S., na skutek którego zmarł, dlatego w sprawie mają zastosowanie przepisyustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w tym art. 10 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 2 maja 2004r.
Sąd Rejonowy wskazał, że w myśl przepisuart. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia, prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej przysługiwało osobie najbliższej ubezpieczonemu rolnikowi, niepodlegającej ubezpieczeniu, jeżeli doznała ona uszczerbku wskutek wypadku przy pracy rolniczej, któremu uległa pomagając ubezpieczonemu rolnikowi, nie będąc jego pracownikiem, w pracach związanych z prowadzeniem działalności rolniczej.
Natomiast na mocy ust. 1 pkt 4 tego przepisu, jeśli taka osoba zmarła wskutek wypadku przy pracy rolniczej - prawo do jednorazowego odszkodowania przysługiwało członkom jej rodziny.

Sąd Rejonowy podniósł, iżE. S.zmarł na skutek wypadku przy pracy rolniczej, bowiem w dniu wypadku pomagał przy pracy w gospodarstwie rolnym swojej córki,A. S.. Bezsporne jest bowiem, że pojazd ciężarowy marki(...)nr rej. (...)wraz z naczepąnr rej. (...)kierowany przezR. J.w dniu 4 września 2003r. wT., gminaC.zderzył się z jadącym w tym samym kierunku ciągnikiem rolniczymmarki U.nr rej. (...)wraz z rozrzutnikiem obornika, którym kierowałS. S.. W wyniku tego zdarzenia pasażer ciągnikaE. S.na skutek odniesionych obrażeń zmarł.

Sąd podkreślił jednak, iż kolejną z przesłanek warunkujących uzyskanie jednorazowego odszkodowania jest pomoc osobie będącej ubezpieczonym rolnikiem i dlatego prawidłowe jest stanowisko KRUS co do nieprzysługiwania odwołującym dochodzonego odszkodowania. Poza sporem jest bowiem, że zarównoE. S., jakA. S.,M. S.iI. S.w dacie wypadku, tj. w dniu 4 września 2003r. nie podlegali ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Sąd powołując się na przepisyart. 16 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówwskazał, że nie podlegają temu ubezpieczeniu osoby, które podlegają innemu ubezpieczeniu społecznemu, lub mają ustalone prawo do emerytury lub renty, lub mają ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
PonieważA. S.od 01.03.1989r. jest zatrudniona w Szpitalu Powiatowym wO., w dacie wypadku nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, bowiem z tytułu zatrudnienia podlegała innemu ubezpieczeniu społecznemu, tj. podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Rejonowy uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołań.

Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wnieśli odwołującyI. S.iM. S., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego zmianę i przyznanie jednorazowego odszkodowania w kwocie 56.400zł.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu odwołujący wskazali, żeE. S.był ubezpieczony w KRUS w czasie prowadzenia gospodarstwa rolnego i na tej podstawie otrzymał rentę rolniczą. Gospodarstwo rolne zostało przekazane na rzecz córkiA. S.i podlegało nadal obowiązkowemu ubezpieczeniu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że Sąd Rejonowy wydając zaskarżony wyrok omyłkowo oznaczył organ rentowy jako Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówkę Terenową wO.i Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówkę Terenową wO..
Wskazać zaś należy, że zgodnie zart. 476 § 4 kpcprzez organy rentowe rozumie się Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy w oparciu oart. 350 § 3 kpcsprostował z urzędu wyrok Sądu Rejonowego w ten sposób, że w miejsce słów: „Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówce Terenowej wO.” i słów: „Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej wO.” wpisał odpowiednio słowa: „Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego” i „Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego”.

Odnosząc się do kwestii merytorycznych wskazać trzeba, iż apelacja odwołującychI. S.iM. S.skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku w całości, zniesieniem postepowania w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
Powyższe jest konsekwencją uznania, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania.
Zgodnie zart. 47711§ 1 i 2 kpcstronami są ubezpieczony, inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy i zainteresowany. Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli osoba taka nie została wezwana do udziału w sprawie przed organem rentowym, sąd wezwie ją do udziału w postępowaniu bądź z urzędu, bądź na jej wniosek lub na wniosek jednej ze stron.

W ocenie Sądu Okręgowego, ponieważ przesłuchana w niniejszej sprawie przez Sąd w charakterze świadkaA. S.jest córkąE. S., dlatego powinna być w sprawie osobą zainteresowaną.

Zgodnie zart. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówczłonkom rodziny osoby zmarłej wskutek wypadku przy pracy rolniczej przysługuje jednorazowe odszkodowanie.
Zgodnie zaś zart. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w brzmieniu obowiązującym w dacie wypadku, jednorazowe odszkodowanie przyznaje się osobom, o których mowa wart. 10 ust. 1 pkt 4- na zasadach przewidzianych dla członków rodziny pracownika w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Przepis art. 13 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych stanowi natomiast, że członkom rodziny pracownika, który zmarł wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, przysługuje jednorazowe odszkodowanie pieniężne.

Z w/w przepisów wynika, że członkami rodziny uprawnionymi do jednorazowego odszkodowania są m. in. dzieci zmarłego. Powyższe oznacza, żeA. S., jako córka zmarłego, należy do kręgu osób, które mogłyby wystąpić z żądaniem przyznania jednorazowego odszkodowania, jest więc osobą zainteresowaną w rozumieniuart. 47711§ 1 i 2 kpc. Ponieważ Sąd Rejonowy nie wezwał jej do udziału w sprawie w takim charakterze, pozbawił ją przez to możności obrony swych praw. W sprawie zachodzi więc przesłanka nieważności postępowania, określona wart. 379 pkt 5 kpc.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy w oparciu oart. 386 § 2 kpcuchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd Rejonowy wezwieA. S.do udziału w postępowaniu w charakterze zainteresowanej a następnie przeprowadzi postępowanie dowodowe i wyda rozstrzygnięcie biorąc pod uwagę jego wyniki i stanowiska stron.

Z tych względów Sąd Okręgowy w oparciu oart. 386 § 2 kpcorzekł, jak w sentencji.