Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 282/13
Data wyroku: 2013-06-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marta Pańczyk-Kujawska, Janina Czyż, Bogumiła Burda
Słowa kluczowe: Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 401 (1) kpc w związku z art. 412 par. 2 kpc

Sygn. akt

III AUa 282/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia19 czerwca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Bogumiła Burda (spr.)

Sędziowie:

SSA Janina Czyż
SSA Marta Pańczyk-Kujawska

Protokolant

st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar

po rozpoznaniu w dniu19 czerwca 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuH. Ż.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o podjęcie wypłaty emerytury - wznowienie postępowania
na skutek apelacji pozwanego
od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia4 lutego 2013 r.sygn. aktIV U 2016/12

oddala apelację

Sygn. Akt III AUa 282/13

UZASADNIENIE
Prawomocnym wyrokiem z 24 sierpnia 2012r., w sprawie prowadzonej pod Sygn. Akt IV U 1549/11, Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie oddalił odwołanieH. Ż.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.z 3 października 2011r., którą wstrzymano wnioskodawczyni wypłatę emerytury od 1 października 2011r.
6 grudnia 2012r.H. Ż.skierowała do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z 24 sierpnia 2012r.
Powołując w podstawie prawnej skargiart. 4011kpcwniosła o:
- wznowienie postępowania
- orzeczenie zgodnie z wnioskiem złożonym w odwołaniu, tj. uchylenie decyzji ZUS Oddziału wR.z 3 października 2011r. zawieszającej wypłatę emerytury oraz
- zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wnioskodawczyni powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012r., w którym Trybunał stwierdził, że art. 28 ustawy z dnia 19 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw jest niezgodny zKonstytucją.

W odpowiedzi na skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wniósł o:
-uwzględnienie skargi w części – w zakresie, w którym wnioskodawczyni domaga się wyrównania emerytury za okres od 22 listopada 2012r. tj. od dnia w którym weszło w życie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. sygn. Akt K2/12 i
- oddalenie skargi w pozostałym zakresie, tj. co do wyrównania emerytury za okres od 1 października 2011r.
Organ rentowy wskazał, że stosownie doart. 190 Konstytucji, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego obowiązują od dnia ich ogłoszenia w publikatorze, w którym został ogłoszony akt prawny uznany następnie takim orzeczeniem Trybunału za niezgodny zKonstytucją, co zdaniem Zakładu oznacza, że orzeczenia Trybunału, w których wyraźnie nie określono wstecznego ich stosowania, mają charakter prospektywny, tj. wywołują skutki prawne na przyszłość.
Organ rentowy podkreślił, że w dacie wydania decyzji o zawieszeniu emerytury jak i w dacie wyrokowania przez Sąd Okręgowy w dniu 24 sierpnia 2012r. przepis art. 103a ustawy emerytalnej, będący podstawą stanowiska organu jak i Sądu stanowił prawo obowiązujące, korzystał z domniemania konstytucyjności i mógł być stosowany na warunkach w nim wymienionych zarówno przez organ rentowy jak i przez sądy ubezpieczeń społecznych w ramach sądowej kontroli decyzji organu rentowego.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie po rozpoznaniu skargiH. Ż.wyrokiem z 4 lutego 2013r.:
Uwzględnił skargę o wznowienie postępowania i zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2012r. sygn. Akt IV U 1549/11 w ten sposób, że nakazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.wypłatę wnioskodawczyniH. Ż.emerytury poczynając od dnia 1 października 2011r.
Sąd Okręgowy uznał, że skoro w przedmiotowej sprawie wstrzymanie od 1 października 2011r. wypłaty emerytury wnioskodawczyni nastąpiło na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zKonstytucją, to należało stwierdzić, że przepis ten był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Konsekwencją zaś uznania przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego stosowania przez organ rentowy jest ustalenie, że poddane kontroli w sprawie czynności Zakładu zostały podjęte z naruszeniem prawa.
Sąd I instancji wskazał, że stosując prawo musi respektować uchylenie konstytucyjności przepisuart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010r.w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, uznając, że jest on niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji.
W podstawie prawnej wyroku Sąd powołałart. 412 § 2 kpc

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego złożył do Sądu Apelacyjnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR..
Zarzucił:
- naruszenieart. 190 Konstytucjipoprzez przyjęcie, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. odnosi skutek prawny z mocą wsteczną i uzasadnia podjęcie wypłaty świadczenia za okres sprzed jego ogłoszenia – od dnia 1 października 2011r. pomimo, że orzeczenie to nie zawiera takiego stwierdzenia, a więc powinno mieć zastosowanie do sytuacji powstałych po jego publikacji, a w konsekwencji
- naruszenieart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia 12 października 2011r. oraz w dacie wyrokowania przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie w dniu m5 czerwca 2012r. w sprawie o sygn. Akt IV U 1702/11, poprzez przyjęcie, że pomimo, iż zarówno organ rentowy, jak i Sąd I instancji działały wówczas zgodnie z prawem i trafnie uznały, że wypłata emerytury nie przysługuje wnioskodawczyni w związku z nierozwiązanie stosunku pracy z pracodawcą, u którego była zatrudniona przez uzyskaniem emerytury – wypłata tego świadczenia przysługuje także za okres, w którym przepisy te funkcjonowały w obrocie prawnym.,
- naruszenieart. 316 § 1 kpcpoprzez orzekanie o roszczeniu według stanu istniejącego w dacie aktualnego wyrokowania, po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 1012r., a nie według daty wydania zaskarżonej decyzji i wyroku z 5 czerwca 2012r.
Przy tak sformułowanych zarzutach organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie skargi co do żądania wypłaty świadczenia za okres od 1 października 2011r. do 21 listopada 2012r.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.nie zasługuje na uwzględnienie i w związku z tym podlega oddaleniu.
Sąd Apelacyjny przede wszystkim akceptuje uznanie zasadności skargi o wznowienie postępowania wnioskodawczyni przez Sąd I instancji w zakresie, w jakim domagała się ona wypłaty świadczenia emerytalnego od 1 października 2011r.
Stan faktyczny sprawy, nie kwestionowany przez strony, przedstawia się następująco:

H. Ż.urodzona (...)w dniu 27 marca 2009r.wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.o ustalenie prawa do emerytury, podając, że pozostaje w zatrudnieniu w(...)Spółdzielni(...)i nie zamierza rozwiązać stosunku pracy. Decyzją z 2 kwietnia 2009r. organ rentowy przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury od 1 marca 2009r.
Po ustaleniu, że skarżąca kontynuuje zatrudnienie, decyzją z 3 października 2011r. organ rentowy na podstawieart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U Nr 257, poz. 1726) wstrzymał wypłatę świadczenia od 1 października 2011r., informując równocześnie, że w celu podjęcia wypłaty należy przedłożyć zaświadczenie potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.
Sąd Okręgowy orzekając o bezpodstawności odwołania wnioskodawczyni od decyzji wstrzymującej wypłatę świadczenia miał na uwadze tak przepisart. 103a, który korzystał z domniemania konstytucyjności, jak i orzecznictwo tut. Sądu Apelacyjnego, które z kolei miało oparcie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 lipca 2006r. sygn. Akt SK 45/04. Trybunał Konstytucyjny uznał wówczas, żeart. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychjest zgodny zart. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 i art. 67 Konstytucji RPoraz nie jest niezgodny zart. 30, art. 65 ust. 1, art. 70 ust. 5 i art. 73 Konstytucji. Przepis ten zaś zawierał identyczne uregulowanie jakart. 103a ustawy z 17 grudnia 1998r.
Stan prawny uległ zmianie z chwilą zajęcia stanowiska przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z 13 listopada 2012r. sygn. Akt K2/12 orzekł, żeart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 103a ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010r, w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia, bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikająca zart. 2 Konstytucji.
To zaś oznacza, jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny, że spośród emerytów ci, którzy nabyli prawo do świadczenia i jego realizacji w określonym przedziale czasowym tj. od 8 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2010r. nie podlegają rygorom wynikającym z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach.
Wnioskodawczyni, która prawo do emerytury nabyła z dniem 1 marca 2009r. niewątpliwie do kręgu osób wskazanych przez Trybunał Konstytucyjny należy.
Przesądzenie o powyższym ma ten skutek, że rozpoznając ponownie sprawę wnioskodawczyni, Sąd Okręgowy musiał mieć na uwadze fakt usunięcia z porządku prawnego art. 103a ustawy o emeryturach i rentach w takim zakresie, w jakim odnosił się do osób, które nabyły prawo do emerytury i jego realizacji bez konieczności rozwiązania stosunku pracy i odmowy zastosowania go jako niezgodnego zkonstytucją.
W konsekwencji zaś przyjąć, że ubezpieczonych, którym emerytura była wypłacana pomimo kontynuowania zatrudnienia, gdyż od 9 stycznia 2009r. nie obowiązywały w tym zakresie żadne ograniczenia, w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zachowali prawo do pobierania świadczenia.
Pogląd Sądu Instancji w tej mierze w pełni zasługuje na akceptację.
Odnosząc się do twierdzenia organu rentowego zawartego w apelacji, Sąd Apelacyjny pragnie podkreślić, że wprawdzie wart. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RPwyrażona została zasada prospektywnych skutków orzeczeń Trybunału, to jednak z uwagi na wiążące stwierdzenie Trybunału Konstytucyjnego, że dany przepis pozostaje w sprzeczności z aktem prawnym wyższego rzędu, nie powinien być uwzględniany przez organy stosujące prawo przy rozpatrywaniu konkretnych spraw, a więc w odniesieniu do roszczeń przypadających za okres przed ogłoszeniem wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw – tak Sąd Najwyższych w orzeczeniach z 7 grudnia 2000r. III ZP/00, czy też z 23 stycznia 2007r. II PK 96/06.
Skoro zatem organ rentowy wstrzymał wypłatę emerytury od 1 października 2011r. należało – uwzględniając skargę o wznowienie postępowania –zmienić zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego oddalający odwołanie wnioskodawczyni od decyzji wstrzymującej wypłatę świadczenia od 1 października 2011r.
W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego zawarte w kwestionowanym przez organ rentowy apelacją wyroku jest trafne i odpowiada prawu.
W konsekwencji zaś apelacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podlega oddaleniu stosownie doart. 385 kpc.

(...)

(...)
(...)
(...)