Sąd Okręgowy w Elblągu
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 287/13
Data wyroku: 2013-09-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Kosecka-Sobczak, Irena Śmietana, Irena Linkiewicz
Słowa kluczowe: Uniewinnienie
Podstawa prawna: art. 178a§ 1 kk

Sygn. akt VI Ka 287/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Elblągu VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodnicząca:

SSO Irena Linkiewicz

Sędziowie:

SO Elżbieta Kosecka - Sobczak (spr.)
SO Irena Śmietana

Protokolant

sekr. sąd. Agnieszka Klinowska

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Barbary Marszyckiej
po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r.,
sprawyA. P.
oskarżonego zart. 178 a § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Ostródzie
z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt II K 942/12

I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że na mocyart. 414§1kpkw zw. zart. 17§1 pkt. 2 kpkuniewinnia oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu,

II. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt VI Ka 287/13

UZASADNIENIE
A. P.został oskarżony, o to, że w dniu 15 lipca 2012 roku naP. G., gminaG., woj.(...)kierował samochodem osobowym markiK. (...)onr rej. (...)będąc w stanie nietrzeźwości co najmniej 2 promile zawartości alkoholu w surowicy krwi, tj. o przestępstwo zart. 178a § 1 kk.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostródzie z dnia 16 maja 2013r. w sprawie II K 942/12:
I. ustalając, że oskarżonyA. P.dopuścił się zarzucanego mu czynu kwalifikowanego zart. 178a § 1 kkpolegającego na tym, że w dniu 15 lipca 2012 roku naP. G., gminaG., woj.(...)kierował samochodem osobowym markiK. (...)onr rej. (...)będąc w stanie nietrzeźwości i przyjmując, że wina oskarżonego oraz społeczna szkodliwośćzarzucanego mu czynu nie jest znaczna, na podstawieart. 66 § 1 i § 2 kkiart. 67 §1kkpostępowanie karne warunkowo umarzono na okres próby 1 roku,
II. na mocyart. 67 § 3 kkorzeczono wobec oskarżonegoA. P.zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 roku,
III. w oparciu oart. 63 § 2 kkna poczet orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych zaliczono oskarżonemuA. P.okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 15 lipca 2012 roku,
IV. na podstawieart. 67 § 3 kkorzeczono wobec oskarżonegoA. P.świadczenie pieniężne w kwocie 3.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej,
V. zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe, w tym kwotę 100 zł tytułem opłaty sądowej.
Powyższy wyrok został zaskarżony przez  obrońcę oskarżonego, który wyrokowi temu zarzucił:
1) obrazę przepisów prawa materialnego w szczególności :
a)art. 178a § 1 kkprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy opis czynu przypisanego oskarżonemu nie zawiera wszystkich znamion przestępstwa - brakuje stwierdzenia, że oskarżony kierował pojazdem w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym,
b)art. 178a § 1 kkprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że oskarżony kierując pojazdem naP. G.uczestniczył w ruchu lądowym,2) obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treśćorzeczenia, a mianowicieart. 413 § 2 pkt 1 kpkw zw. zart. 413 § 1 pkt 5 kpkprzez pominięcie w opisie czynu przypisanego oskarżonemu, jednego ze znamion przestępstwa określonego wart. 178a § 1 kki uzupełnienie ustaleń faktycznych w tym zakresie w pisemnym uzasadnieniu wyroku.
Podnosząc te zarzuty autor apelacji, na podstawieart. 427 § 1 i 437 § 2 kpkwniósł o uniewinnienie oskarżonego od zrzucanego mu czynu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Należy wskazać, że apelacja wniesiona przez obrońcę oskarżonego w zakresie, w jakim podniósł on zarzut obrazy prawa materialnego-art.178a§1kkzwiązany z tym, że opis czynu przypisanego oskarżonemu nie zawiera wszystkich znamion przestępstwa, tj. brakuje stwierdzenia, że oskarżony kierował pojazdem w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, musiał być uwzględniony i w sytuacji braku wniesienia przez oskarżyciela środka odwoławczego na niekorzyść oskarżonego winien skutkować uniewinnieniem od popełnienia czynu kwalifikowanego zart. 178a§1kk.
Bowiem przestępstwo zart. 178a§1kkuważa się za popełnione w sytuacji gdy łącznie spełnione są wszystkie wymogi wskazane w tym przepisie, tj. sprawca , znajdując się w stanie nietrzeźwości (lub pod wpływem środka odurzającego) prowadzi (kieruje) pojazdem mechanicznym, w ruchu lądowym , wodnym lub powietrznym. Nawiązując do realiów omawianej sprawy, to należało wykazać i przypisać oskarżonemu takie działanie, w ramach którego znalazłyby się ustalenia, że znajdował się on w stanie nietrzeźwości, że kierował samochodem i że miejscem zdarzenia było takie miejsce, gdzie odbywał się ruch pojazdów, które było ogólnodostępne dla takiego ruchu.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie ani oskarżyciel formułując opis czynu zarzucanego oskarżonemu, ani też sąd I instancji dokonując opisu czynu przypisanego, nie uzupełnił tego opisu o znamię , iż oskarżony prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, bądź o sformułowanie które można by utożsamić ze znamieniem dot. kierowania w ruchu lądowym. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku dokonał bowiem ustalenia, że oskarżonyA. P.dopuścił się zarzucanego mu czynu kwalifikowanego zart. 178a § 1 kkpolegającego na tym, że w dniu 15 lipca 2012 roku naP. G., gminaG., woj.(...)kierował samochodem osobowym markiK. (...)onr rej. (...)będąc w stanie nietrzeźwości. Użycie w wyroku samego sformułowania, że miejscem czynu były(...)nie może być utożsamiane z tym, że takie określenie miejsca zdarzenia jest wystarczające do przyjęcia, że w ten sposób sąd I instancji sprecyzował, że jest to miejsce, gdzie odbywa się ruch pojazdów w ruchu lądowym. Bowiem(...)same w sobie określają dosyć rozległy teren, który – wg informacji z wikipedii- stanowią obszar położony między wsiamiG.,S.,Ł.iU., obejmujący łąki i tereny zalesione, zespół pomnikowy oraz ruiny kaplicy pobitewnej. Analiza pojęcia(...)nie wskazuje więc by można było utożsamiać je z miejscem ogólnodostępnym dla ruchu pojazdów. Do czynu zarzucanego i przypisanego oskarżonemu doszło w dniu 15 lipca 2012r., kiedy to – w rocznicę bitwy podG.- na(...)odbyła się impreza plenerowa, w trakcie której przeprowadzono rekonstrukcję w/w bitwy. Jednak nawet to ustalenie nie może przesądzić, że w związku z datą zdarzenia, to użycie samego określenia(...)było wystarczające dla utożsamienia go z miejscem, gdzie na całym obszarze tych pól odbywał się ruch pojazdów. Już chociażby załączony do akt „projekt organizacji ruchu podczas obchodów rocznicy Bitwy podG.w 2012r.” wskazywał na to, że nie cały obszar tych pól, tylko wytyczone na ten szczególny okres drogi czy parkingi były wydzielonymi miejscami, gdzie mógł odbywać się ruch pojazdów. Na pozostałych zaś fragmentach znajdowały się miejsca niedostępne dla ruchu pojazdów jak np. wyznaczone trakty piesze, obozowiska grup rekonstrukcyjnych/ pole namiotowe, czy miejsca dla publiczności lub obszar rekonstrukcji samej bitwy. Użycie więc w opisie czynu przypisanego, dosyć pojemnego, określenia miejsca zdarzenia jako(...)było niewystarczające dla przyjęcia, że takie sformułowanie można było utożsamiać tylko z miejscem w którym odbywał się ogólnodostępny ruch pojazdów, a tym samym stwierdzić, że sąd I instancji prawidłowo przypisał oskarżonemu popełnienie przestępstwa w taki sposób, który wskazywał na wszystkie znamiona czynu zart. 178a§1kk, w tym i to, że dopuścił się go „w ruchu lądowym”.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że Sąd Rejonowy, w trakcie rozprawy prowadził ustalenia dot. tego czy miejsce na którym oskarżony manewrował między stoiskami było miejscem, w którym odbywał się ruch pojazdów. W tym celu uzyskał i wprowadził do materiału dowodowego wspomniany wyżej dokument tj. „projekt organizacji ruchu podczas obchodów rocznicy Bitwy podG.w 2012r.” i w zw. z jego treścią dokonał w pisemnym uzasadnieniu wyroku wykładni wskazującej na to, że oskarżony kierował pojazdem w miejscu, które należało utożsamiać z pojęciem jazdy w ruchu lądowym. Dokonanie jednak tego ustalenia tylko w pisemnym uzasadnieniu, a nie w treści czynu przypisanego oskarżonemu jest niewystarczające do przyjęcia, że opis czynu przypisanego w wyroku zawiera wszystkie niezbędne znamiona przestępstwa zart. 178a§1kk. Należy tu nawiązać do orzecznictwa sądów wyższych instancji i wskazać, że np. w uzasadnieniu wyroku SN z 23.08.2007r. w sprawie IV KK 210/07 ( Lex nr 307765) zwrócono uwagę, że samo wskazanie w opisie czynu nazwy miejscowości było niewystarczające do przyjęcia, że doszło do "dokładnego określenia przypisanego oskarżonemu czynu" w sposób odpowiadający wszystkim ustawowym znamionom przestępstwa zart.178a kk, gdyż decydujące znaczenie mają ustalenia faktyczne zawarte w części dyspozytywnej wyroku, a nie te z pisemnego uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. Podkreślono też, że utrwalony jest pogląd, że zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego (art. 434 § 1 k.p.k.) oznacza, że w wypadku braku środka odwoławczego wniesionego na niekorzyść oskarżonego sytuacja jego w postępowaniu odwoławczym nie może ulec pogorszeniu w jakimkolwiek zakresie - w tym również w sferze ustaleń faktycznych (por. wyrok SN z dnia 4 lutego 2000 r. V KKN 137/99, OSNKW 2000, z. 3-4, poz. 31, postanowienie SN z dnia 26 maja 2004 r. V KK 4/04, OSNKW 2004, z. 6, poz. 66, postanowienie, SN z dnia 20 lipca 2005 r. I KZP 20/05, OSNKW 2005, z. 9, poz. 76, T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 2003, s. 1112, J. Grajewski /w:/ J. Grajewski, L.K. Paprzycki, S. Steinborn: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. II, Kraków 2006, s. 53-54, W. Kociubiński: Glosa do postanowienia SN z dnia 20 lipca 2005 r. I KZP 20/05, PS 2006, z. 4, s. 138 i n.). Stąd za prawidłowe w cytowanym uzasadnieniu uznano, w sytuacji braku wskazania w opisie czynu przypisanego oskarżonemu jednego ze znamion czynu, przy wniesieniu środka odwoławczego tylko na korzyść oskarżonego, że niespełnienie wymogu wynikającego zart. 413 § 2 pkt 1 kpkoznacza, iż zachodzi ujemna przesłanka procesowa - czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 kpk), co w świetle art., 414§ 1zd. drugiekpk(w zw. zart. 458 kpkorazart. 437 § 2 kpk) upoważniało do wydania wyroku uniewinniającego. Podobna konkluzja wynika z uzasadnienia wyroku SA w Lublinie z 6.12.2012r. w sprawie II Aka 253/12 (Lex nr 1292672) , gdzie wprost nawiązano do braku znamienia „w ruchu lądowym” dot. opisu czynu zart. 178a§1kk.
Mając więc na uwadze powyższe rozważania, to Sąd Okręgowy uznał, że z uwagi na obowiązywanie w realiach procesowych zakazu reformationis in peius określonego wart. 443 kpk(gdyż wyrok nie został zaskarżony przez oskarżyciela apelacją na niekorzyść oskarżonego), to w niniejszej sprawie nie był władny „dookreślić" w treści wyroku znamion przypisywanego czynu, tak aby zawarte w nim ustalenia rzeczywiście odpowiadały normie sankcjonującej wynikającej zart. 178a § 1 kk. Wniesienie apelacji tylko na korzyść oskarżonego uniemożliwiło też „konwalidację” opisu tego czynu, po uprzednim uchyleniu w tym zakresie zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji (patrz: postanowienie SN z 15.11.2005r. w sprawie IV KK 238/05, publ. OSNwSK 2005/1/2055, Prok.i Pr.-wkł. 2006/3/14, zgodnie z którym „w świetle dyspozycjiart. 434 § 1 kpkiart. 443 kpkjako wręcz niedopuszczalne trzeba traktować uzupełnianie opisu czynu zarzucanego oskarżonemu przez wprowadzenie do niego jakichkolwiek znamion przestępstwa wymaganych przez prawo karne materialne, których ten opis nie zawierał przed zaskarżeniem orzeczenia na korzyść oskarżonego).
Tak więc w niniejszej sprawie obligatoryjne było wskazanie w części dyspozytywnej wyroku, że oskarżony prowadził pojazd w ruchu lądowym, lub zawarcie takiego dookreślenia miejsca zdarzenia , które by z tym pojęciem mogło być utożsamione, co jest warunkiem koniecznym dla wyczerpania wszystkich znamion czynu opisanego wart. 178a§1kk. Natomiast opis przypisanego oskarżonemu przez Sąd Rejonowy czynu kwalifikowanego zart.178a §1kk, powtórzony za zarzutem prokuratorskim z a/o, nie spełniał powyższego wymogu. Stąd należało zmienić wyrok sądu I instancji i uniewinnić oskarżonego (patrz: uzasadnienie wyroku SN z 23.06.2010r. w sprawie III KK 373/09, Lex nr 598844 i uzasadnienie wyroku SN z 15.02.2005r. w sprawie III KK 310/04, Lex nr 146278). Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było obciążenie kosztami procesu Skarbu Państwa (art. 632 pkt. 2 kpk,art. 634kpk).
W tym miejscu należy zaznaczyć, że już tylko stwierdzenie zasadności zarzutu obrazyart. 178a§1kk, skutkujące rozstrzygnięciem zmieniającym zaskarżony wyrok i uniewinniającym oskarżonego, zwalnia sąd odwoławczy od odniesienia się co do pozostałych zarzutów zawartych w apelacji obrońcy oskarżonego (art. 436 kpk).