Sąd Okręgowy w Elblągu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Cz 39/13
Data wyroku: 2013-02-15 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Dorota Twardowska, Teresa Zawistowska, Arkadiusz Kuta
Słowa kluczowe: Klauzula Wykonalności
Podstawa prawna: art. 787 k.p.c.

Sygn. akt I Cz 39/13

POSTANOWIENIE
Dnia 15 lutego 2013 roku
Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny
w składzie następującym :

Przewodniczący SSO Teresa Zawistowska
Sędziowie : SO Dorota Twardowska
SO Arkadiusz Kuta ( spr. )

po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2013 roku
na posiedzeniu niejawnym w Elblągu
sprawy z wniosku wierzycielekT. Z.,A. U.iM. M.
przeciwko małżonce dłużnikaB. K.
o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika

na skutek zażalenia małżonki dłużnika
od postanowienia Sądu Rejonowego w Iławie
z dnia 24 października 2012 roku , sygnatura akt I Co 1106/12

p o s t a n a w i a :

1
sprostować zaskarżone postanowienie przez oznaczenie w jego rubrum , że sprawę prowadzono „ z wniosku wierzycielekT. Z.,A. U.iM. M.przeciwko małżonce dłużnikaB. K.o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika ” ;

2
oddalić zażalenie .

UZASADNIENIE
T. Z.,A. U.iM. M.domagały się nadanie prawomocnemu nakazowi zapłaty Sądu Rejonowego w Iławie z dnia 28 lutego 2012 roku , wydanemu w sprawie o sygnaturze akt I Nc 188/11 , klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika –B. K..

Postanowieniem z dnia 24 października 2012 roku Sąd Rejonowy w Iławie uwzględnił wniosek , ograniczając odpowiedzialnośćB. K.do majątku objętego wspólnością majątkową .
W uzasadnieniu wskazano , żeM.iB. K.związek małżeński zawarli w dniu 5 września 1999 roku i nadal pozostają małżeństwem . W dniu 5 października 1998 roku ( winno być 1999 roku – przyp. wł. )M. K.zawarł umowę pożyczki zeS. Z.. Pożyczył 10.000 zł z terminem zwrotu do 5 października 2001 roku . Nakazem zapłaty z 28 lutego 2012 roku , wydanym w postepowaniu upominawczym I Nc 188/11 , Sąd Rejonowy w Iławie nakazałM. K.aby zapłacił powodom – następcom prawnym pożyczkodawcy – kwotę 9.000 zł .
Sąd pierwszej instancji zastosowałart. 787 k.p.c.w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji tego przepisu z dnia 20 stycznia 2005 roku , a to zważywszy na datę powstania roszczenia , to jest termin zwrotu kwoty pożyczki – tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową . Wierzytelność powstała w czasie małżeństwa , w którym obowiązywał ustrój wspólności majątkowej i taki stan rzeczy trwał w dacie wyrokowania ( to jest wydania nakazu zapłaty – przyp. wł. ) , jak też w chwili orzekania o nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika .

W zażaleniu małżonki dłużnikaB. K.żąda się zmiany postanowienia i wyłączenia jej odpowiedzialności za zobowiązanie zaciągnięte przezM. K., to jest oddalenia wniosku wierzycielek . Zarzuca skarżąca Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnegoart. 41 § 3 k.r.o.przez błędną interpretację polegającą na przyjęciu , że nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu wystawionemu przeciwko dłużnikowiM. K.– także przeciwko jego małżonce , nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego .
W uzasadnieniu argumentowano , że zgodnie zart. 41 § 3 k.r.o.sąd może ograniczyć lub wyłączyć możliwość zaspokojenia się z majątku wspólnego jeżeli ze względu na charakter wierzytelności albo stopień przyczynienia się małżonka będącego dłużnikiem do powstania majątku wspólnego zaspokojenie z majątku wspólnego byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego . Za nie budzące wątpliwości uznaje skarżąca stwierdzenie , żeM. K.zaciągnął pożyczkę bez jej wiedzy i zgody , a o długu dowiedziała się ona dopiero kiedy wierzyciele zwrócili się o zwrot pieniędzy . Skarżąca nie wie co mąż zrobił z pieniędzmi . Nie przeznaczył ich na potrzeby rodziny i nie inwestował . Najprawdopodobniej przeznaczył je na własną rozrywkę . W odpowiedzi na wniosek i ustnych wyjaśnieniach podawała , że w małżeństwie nie układa się dobrze . Sytuacja materialna jest ciężka . Małżonkowie mają na utrzymaniu czworo dzieci , skarżąca nie pracuje . Okoliczności te były znane Sądowi pierwszej instancji ale ten błędnie uznał , że nadanie klauzuli wykonalności nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego .

Sąd Okręgowy zważył , co następuje :

ZażalenieB. K.nie zasługiwało na uwzględnienie.

Sąd Rejonowy słusznie uznał , żeB. K.pozostawała w sytuacji faktycznej i prawnej dającej podstawy do nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności także przeciwko niej .
Sąd pierwszej instancji prawidłowo określił podstawę prawną rozstrzygnięcia . Normęart. 787 k.p.c.stosować należało w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 stycznia 2005 roku , a zatem sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 17 czerwca 2004 roku w zmianieustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczyoraz niektórych innych ustaw ( Dziennik Ustaw Numer 162 pozycja 1691 ) . Słusznie zatem sprawę rozpoznano na rozprawie – wysłuchując małżonkę dłużnika . Na jej wniosek orzec można było także o wyłączeniu możliwości zaspokojenia się przez wierzycieli z majątku wspólnego (art. 787 § 2 k.p.c.w poprzednim brzmieniu ) . Nie ma wątpliwości , że data czynności prawnej – umowy pożyczki z 5 października 1999 roku jak i wymagalności wierzytelności pożyczkodawcy ( 5 października 2001 roku ) określały materialnoprawne podstawy odpowiedzialności dłużnika oraz wyznaczały zakres tej odpowiedzialności , także majątkiem wspólnym . Wedługart. 41 § 1 k.r.o.w brzmieniu sprzed wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy nowelizacyjnej zaspokojenia z majątku wspólnego mógł żądać także wierzyciel , którego dłużnikiem był tylko jeden z małżonków . Zważywszy na cytowaną normę wiedza małżonka , który zobowiązania nie zaciągał , o powstaniu długu obciążającego majątek wspólny , czy jego zgoda na takie obciążenie były prawnie obojętne .Artykuł 41 k.r.o.przewidywał jednak idące w dwóch kierunkach ograniczenia odpowiedzialności małżonka , który długu nie zaciągał . Jeżeli wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności ustawowej albo jeżeli dotyczyła odrębnego majątku jednego z małżonków , wierzyciel mógł żądać zaspokojenia tylko z tego odrębnego majątku oraz z wybranych składników majątku wspólnego (§ 2) .B. K.nie kwestionuje , że pożyczkę zaciągnięto w czasie trwania małżeństwa , w którym obowiązywała wspólność majątkowa . Taki stan rzeczy trwał zresztą nadal . Nie wiązała także zaciągnięcia pożyczki z majątkiem odrębnym dłużnika .
Sąd może ograniczyć lub wyłączyć możliwość zaspokojenia się z majątku wspólnego przez wierzyciela , którego dłużnikiem jest tylko jeden z małżonków , jeżeli ze względu na charakter wierzytelności albo stopień przyczynienia się małżonka będącego dłużnikiem do powstania majątku wspólnego – zaspokojenie z majątku wspólnego byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ( § 3 ) . Wbrew twierdzeniom skarżącej Sądowi pierwszej instancji nie mogły być wiadome okoliczności przeznaczenia przez dłużnika pieniędzy na „ własną rozrywkę ” .M. K.przesłuchany został jako świadek w toku rozprawy z 24 października 2012 roku i nie podał na co przeznaczył pożyczone pieniądze ani teżB. K.przesłuchania na te okoliczności nie żądała . Co istotne , w odpowiedzi na wniosek przeczyła swej wiedzy o sposobie spożytkowania środków pochodzących z pożyczki , co każe spoglądać na prezentowaną w zażaleniu tezę o ich roztrwonieniu jak na spekulację co do rzeczywistego stanu rzeczy , a nie wyraz wiedzy skarżącej na ten temat . Do zastosowaniaart. 41 § 3 k.r.o.nie skłania także charakter wierzytelności . Nic nie wskazuje na to aby pożyczki udzielano dla zysku skoro nie zastrzeżono odsetek kapitałowych . Celu na jaki pożyczkobiorca zamierzał przeznaczyć uzyskane środki nie ujawniano , ale też umowa pożyczki elementów takich nie musi zawierać . Informacji w tej materii nie dostarczają także dołączone akta I Nc 188/11 . Skarżąca nie przytoczyła żadnych okoliczności pozwalających na ocenę w jakim stopniu małżonkowie przyczyniali się do powstania majątku wspólnego . Pozostaje zatem argument odnoszący się do ciężkiej sytuacji materialnej rodziny dłużnika , który jednak nie wystarcza do ziszczenia się przesłanek zart. 41 § 3 k.r.o.

Uwzględniając powyższe , na podstawieart. 385 k.p.c.w związku zart. 397 § 2 i art.13 § 2 k.p.c.Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji .