Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 19/13
Data wyroku: 2013-05-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: do Monika Obrębska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt IIIU 19/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia10 maja 2013 r.

Sąd Okręgowy

w Ostrołęce

Wydział III

Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:
Przewodniczący:SSR del. do SO Monika Obrębska
Protokolant:st.sekr.sądowy Małgorzata Laskowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu10 maja 2013 r. wO.
sprawy z odwołaniaK. R.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wP.
o prawo do emerytury
na skutekodwołaniaK. R.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wP.
z dnia28 listopada 2012 r.znak(...)

orzeka:

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznajeK. R.prawo do emerytury począwszy od 01.11.2012r.;

2
stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji;

3
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wP.na rzeczK. R.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE
W dniu 5.11.2012r.K. R.złożył w Oddziale ZUS wP.wniosek o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury.
Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z dnia 28.11.2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.odmówiłK. R.prawa do tego świadczenia uznając, że nie udowodnił on wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
K. R.decyzję powyższą zaskarżył, wnosząc od niej odwołanie. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że w(...)był faktycznie zatrudniony i wykonywał prace palacza c.o.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Wskazał, żeK. R.nie spełnia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury, o których mowa wart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż nie posiada wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. ZUS nie uznał bowiem jako okresu pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od 25.11.1997r. do 31.12.1998r. z tytułu zatrudnienia w(...)Sp z o.o. wM., ponieważ ze zgromadzonej dokumentacji wynikało, że odwołujący był zatrudniony na dwóch stanowiskach – palacz c.o. – hydraulik.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił następujący stan faktyczny:
K. R.urodził się (...). Na dzień 1 stycznia 1999 roku zgromadził okres składkowy i nieskładkowy w łącznym wymiarze 25 lat, 10 miesięcy i 5 dni.K. R.nie jest członkiem OFE oraz od 01.11.2012r. nie pozostaje w stosunku pracy. W okresie od 25.11.1977r. do 17.02.2004r. był zatrudniony w(...), gdzie od 01.01.1978r. 17.02.2004r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę palacza c.o., tj. pracę w szczególnych warunkach, o której mowa w Wykazie A dziale XIV pkt. 1 załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983r. tj. prace nie zautomatyzowane palaczy i rusztowych kotłów parowych i wodnych typu przemysłowego.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o:
dokumenty z akt emerytalnych, z akt osobowych, zeznania świadkówM. K.,S. B.iM. R.oraz odwołującego przesłuchanego w charakterze strony.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił i zważył, co następuje:
OdwołanieK. R.jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą do ubiegania się przez odwołującego o prawo do emerytury jestart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz.1227 ze zm.) w zw. z§4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), gdyż urodził się on 04.03.1952r. Zgodnie z tymi przepisami, w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji, prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 01.01.1949r., jeżeli:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn,
- nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa,
- rozwiązał stosunek pracy, w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem,
- w dniu 01.01.1999r. udowodnił 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zgodnie z treścią § 2 ust. l powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Zasadniczo okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § l ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy (tak: § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwe jest wykazywanie okoliczności, od których zależy nabycie uprawnień, w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń wszelkimi dowodami (wyrok SN z dnia 06.09.1995r., II URN 23/95, OSNP 1996/5/77, wyrok SN z dnia 02.02.1996r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239).
ZUS na podstawie przedłożonej dokumentacji nie uznał odwołującemu żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach, kwestionując z przyczyn formalnych przedłożone świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach oraz wskazując, że odwołujący był zatrudniony na dwóch stanowiskach - palacza c.o. i hydraulika.
Wobec zakwestionowania z przyczyn formalnych przez organ rentowy przedstawionego przez odwołującego świadectwa pracy (spełnienie przez odwołującego pozostałych przesłanek warunkujących nabycie uprawnień do wcześniejszej emerytury nie było przez ZUS kwestionowane), zasadniczą kwestią wymagającą przesądzenia w przedmiotowej sprawie było rozstrzygnięcie, czy odwołujący w spornym okresie rzeczywiście wykonywał pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku.
Na powyższe okoliczności Sąd przesłuchał świadka oraz odwołującego w charakterze strony, przeprowadził też dowód z dokumentów z akt osobowych oraz dokumentów z akt emerytalnych.
M. R.– żona odwołującego potwierdziła, że mąż był zatrudniony w(...)jako palacz c.o. Pracował na trzy zmiany. Zdarzało się, że w soboty niedziele przynosiła mu do pracy obiad. Zeznała, że mąż nie ma uprawnień hydraulika i jako hydraulik nigdy w firmie nie pracował.
ŚwiadekM. K.zeznał, że pracował z odwołującym w(...)B.przez 15 lat. On rozpoczął pracę od czerwca 1985r. i pracował do około 2000 roku. Razem pracowali jako palacze i mieli taki sam zakres obowiązków. W piecach musieli palić cały rok. Jako palacze musieli cały czas dozorować piece, nie mogli opuścić kotłowni. Z kotłowni wychodzili tylko po to by przynieść węgiel. W zimie na dobę spalali około 3 – 4 ton węgla. W zimie pracowali na trzy zmiany, latem na dwie. Świadek stanowczo potwierdził, że odwołujący wykonywał wyłącznie prace palacza. Nie zajmował się natomiast pracami hydraulicznymi, gdyż w firmie była zatrudniona oddzielna grupa hydraulików.
Podobne treści zeznania złożyłS. B., który zeznał, że również on pracował w(...)jako palacz. Podał, że on przyjął się do pracy kilka miesięcy przezR.. Również on potwierdził, że odwołujący pracował wyłącznie jako palacz i nigdy nie był hydraulikiem. Podobnie jak świadekK.podał, że w zakładzie była zatrudniona oddzielna grupa hydraulików. Świadek zeznał, że w okresie zimowym chodziło 3 – 4 piece – zależało to od temperatury. Na jedną zmianę było dwóch palaczy. Pracy było tyle, że czasami dostawali nawet pomocników. Jako palacze musieli sobie przywieźć węgiel z placu, zimą nawet dwadzieścia kilka taczek na jeden piec i ręcznie go wrzucić do pieca. Do ich obowiązków należało też odszlakowanie pieców, czyszczenie płomieniówek. Trzeba było pilnować temperatury w piecu bo groziło to wybuchem. Zazwyczaj jeden z palaczy pilnował pieca a drugi przywoził węgiel.
Zeznania świadków korespondują w pełni z zeznaniami odwołującego, który przesłuchany w charakterze strony zeznał, że oprócz okresu dwóch – trzech tygodni po przyjęciu do(...), kiedy pracował jako operator sprężarek, przez cały dalszy okres zatrudnienia w(...)pracował wyłącznie jako palacz c.o. Odwołujący podał, że najpierw na kotłowni były 3 duże piece żeliwne i jeden mniejszy, ale na przestrzeni lat ilość pieców zmieniała się. Były to kotły parowe wyposażone w żeliwne ruszta. Pracy dla palaczy było bardzo dużo. Do obowiązków palacza należało przywiezienie węgla taczką i wrzucenie go do pieca. Węgla na dobę szło ok. 3 ton. Jako palacze musieli pilnować poziomu wody w kotle, ciśnienia pary, musieli też czyścić tzw. płomieniówki, których w piecu było około 40. Palaczy „za dobrych czasów” było nawet 10-u. Odwołujący zeznał, że pracował w pełnym wymiarze czasu pracy przez cały rok. Podobnie, jak przesłuchani w sprawie świadkowie podał, że nigdy w firmie nie pracował jako hydraulik. W zakładzie była odrębna grupa hydraulików.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i odwołującego, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Z wyjątkiemM. R.- żony odwołującego, pozostali świadkowie to osoby obce dla odwołującego. Nie mają żadnego interesu w składaniu fałszywych zeznań. Ich zeznania wzajemnie się uzupełniają, tworząc logiczną całość. Świadkowie pracowali razem z odwołującym, zatem posiadali wiedzę w przedmiocie charakteru jego pracy w spornym okresie.
W toku prowadzonego postępowania Sąd uzyskał również dokumentację osobową odwołującego za okres jego pracy w(...) Sp. z o.o.wM.. Jej analiza koresponduje zasadniczo z przeprowadzonymi w sprawie dowodami osobowymi. Wprawdzie na większości dokumentów z akt osobowych stanowisko pracy odwołującego określane było jako palacz c.o. – hydraulik ( świadectwo pracy, angaże, karta obiegowa), jednakże podkreślić należy, że dla oceny czy pracownik wykonywał pracę w szczególnych warunkach nie ma znaczenia nazwa stanowiska pracy, ale rodzaj faktycznie powierzonych i wykonywanych obowiązków, co wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie i doktrynie. W przekonaniu Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe, w tym w szczególności analiza omówionych wyżej dowodów osobowych, nie pozostawia wątpliwości, że co najmniej od 01.01.1978r. do 31.12.1998r. co łącznie daje okres 21 lat, odwołującyK. R., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w szczególnych warunkach, o których mowa w Wykazie A dziale XIV pkt. 1 załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983r. tj. prace nie zautoatyzowane palaczy i rusztowych kotów parowych lub wodnych typu przemysłowego. Odwołujący w swoich zeznaniach podał, że jedynie przez okres pierwszych 2-3 tygodni pracował w zakładzie jako operator sprężarek, a potem do końca zatrudnienia jako palacz. Musiał być to rzeczywiście bardzo krótki okres czasu, skoro nie pamiętali tego świadkowie, fakt ten, nie znajduje też odzwierciedlenia w zachowanej dokumentacji osobowej, gdzie stanowisko pracy odwołującego określane było jako „palacz c.o. – hydraulik”. Stąd zważywszy, że odwołujący został zatrudniony z dniem 25.11.1977r. i dopiero po kilku pierwszych tygodniach zatrudnienia zaczął wykonywać pracę palacza, jako datę początkową wykonywania pracy w szczególnych warunkach Sąd przyjął 01.01.1978r. Z przeprowadzonych dowodów wynika, że praca wykonywana przez odwołującego w wymienionych okresach, wykonywana była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Miała charakter ciągły.
K. R.spełnił też wszystkie pozostałe przesłanki warunkujące nabycie uprawnień do wcześniejszej emerytury wynikające z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Na dzień 01.01.1999 r. udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat tj. łącznie zgromadził 25 lat, 10 miesięcy i 5 dni, osiągnął wiek 60 lat w dniu 04.03.2012 r., nie jest członkiem OFE oraz nie pozostaje w stosunku pracy (vide dokumenty z akt emerytalnych oraz zeznania odwołującego w charakterze strony). Nadmienić w tym miejscu należy, że warunek rozwiązania stosunku pracy od dnia 01.01.2012r. został zniesiony.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu oart. 47714§2 kpczmienił zaskarżoną decyzję z dnia 28.11.2012r. i przyznałK. R.prawo do emerytury począwszy od dnia 01.11.2012r. tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym odwołujący złożył wniosek o świadczenie, stosownie do treściart. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zgodnie z treściąart. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującemu prawo do emerytury, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego odnośnie do nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji tj. zarówno przyznającego prawo do świadczenia, jak też jego brak ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2010 roku, II UK 330/09, LEX 604220). W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia organu rentowego odpowiedzialnością za nieustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji o przyznaniu odwołującemu prawa do wcześniejszej emerytury. ZUS nie dysponował bowiem niezbędnymi i wystarczającymi dokumentami pozwalającymi na uznanie pracy odwołującego w spornym okresie jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Przedłożone przez odwołującego na etapie postępowania przed organem rentowym dokumenty były niejednoznaczne i niespójne. Dopiero na etapie postępowania sądowego po przeprowadzeniu stosownego postępowania dowodowego odwołujący w sposób niewątpliwy wykazał, że zgromadził wymagany ustawą 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych. Z tych względów orzeczono jak w pkt. 2 wyroku.
O kosztach zastępstwa prawnego Sąd orzekł w oparciu oart. 98 § 1 i 3 kpcw zw.§ 12 ust.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.