Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I S 11/11
Data wyroku: 2011-05-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Lucyna Świderska-Pilis, Małgorzata Wołczańska, Elżbieta Karpeta
Słowa kluczowe: Skarga na przewlekłość
Podstawa prawna: art. 12 ust. z 17 VI 2004 r. o skardze na przewlekłość postępowania

Sygn. akt I S 11/11

POSTANOWIENIE
Dnia 13 maja 2011 roku
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący:  SSA Małgorzata Wołczańska
Sędziowie:   SA Lucyna Świderska - Pilis
SA Elżbieta Karpeta (spr.)
po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2011 roku w(...)
na posiedzeniu niejawnym
sprawy ze skargiA. J.iK. J.o stwierdzenie przewlekłości w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w(...)w sprawie o sygn. aktI C 514/09 ze skargiA. J.iK. J.
przy udziale Prezesa Sądu Okręgowego w(...)
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego wD.z dnia 17 lutego 1993 r. sygn. aktI 2 Ns 610/92 oraz z dnia 24 lutego 1997 r. sygn. akt I 2 Ns 582/94

p o s t a n a w i a :

1
stwierdzić, że w postępowaniu przed Sądem OkręgowymwK.w sprawie o sygn. akt I C 514/09 nastąpiła przewlekłość postępowania w okresie od dnia 28 kwietnia 2009 r. do dnia 18 marca 2011 r.,

2
przyznać od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Okręgowegow(...)na rzeczA. J.kwotę 5 000 (pięć tysięcy) złotych oraz na rzeczK. J.kwotę 5 000 (pięć tysięcy) złotych,

3
oddalić żądanie w pozostałym zakresie.

Sygn. akt I S 11/11

UZASADNIENIE
A. J.iK. J.wnieśli o stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Okręgowym w(...)pod sygn. akt I C 514/09 doszło do nieuzasadnionej przewlekłości postępowania i zażądali zasądzenia na rzecz każdego z nich kwot po 10 000 złotych oraz zasądzenia od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w(...)kosztów postępowania.
Skarżący podali miedzy innymi, że z winy Sądu usuwanie braków formalnych w zakresie kosztów sądowych trwało ponad rok. Nadto w okresie 8 miesięcy od wszczęcia postępowania, sprawa była dwukrotnie przekazywana pomiędzy Sądem Okręgowym w(...)a Sądem Rejonowym wD.z przyczyn wskazanych wart. 200 § 1 kpc. Do dnia wniesienia skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłokiw Sądzie Okręgowym nie odbyło się ani jedno posiedzenie w sprawie I C 514/09.
Prezes Sądu Okręgowego w(...)wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że w sprawie nie wystąpiło zjawisko nieuzasadnionej przewlekłości postępowaniaw rozumieniu przepisuart. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki(zwanej dalej ustawą o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki).
Sąd Apelacyjny ustalił co następuje:
W dniu 24 grudnia 2008 r. do Sądu Okręgowego w(...)wpłynął pozewA. J.iK. J.przeciwkoS. J.,I. W.,E. B.,W. B.,T. O.,M. K.,B. M.,Z. D.iM. Z.„o unieważnienie aktów notarialnych na podstawieart. 58 kciart. 83 kcdotyczących umowy sprzedaży częścidziałki nr (...)na bezprawnych numerach(...),(...)” (k. 3).
Na posiedzeniu jawnym w dniu 28 kwietnia 2009 r.K. J.w imieniu obojga wnoszących skargę sprecyzowała, że domagają się oni:

-

stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczeń Sądu Rejonowego wD.w sprawach o sygnaturach I 2 Ns 610/92, I 2 Ns 582/94,

ustalenia nieważności dwóch umów sprzedażydziałek (...),

zasądzenia na ich rzecz od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezesa Sądu Rejonowego wD.oraz Prokuratora RejonowegowD.kwoty 400 000 złotych tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem orzeczenia.

W trakcie posiedzenia skarżąca doprecyzowała również, żeB. M.,Z. D.iM. Z.pozywa nie jako osoby fizyczne lecz jako Sąd Rejonowy wD.. Nadto wskazała przyczyny wytoczenia skierowania skargi przeciw pozwanymM. K.iT. O.i złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 6, 7).
Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2009 r. Sąd Okręgowy w(...)stwierdził swą niewłaściwość i, stosownie do przepisuart. 424(
    6)§ 1 kpc, sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu wD.(k. 8)
Powyższe postanowienie zaskarżyliA. J.iK. J.(k. 23), a Sąd wezwał ich do uzupełnienia zażalenia poprzez nadesłanie ośmiu jego odpisówi podanie wartości przedmiotu sporu (k. 27 i 28).
W związku z uzyskaniem w dniu 14 września 2009 r. informacji o śmierci pozwanejS. J.(k. 31) postanowieniem z dnia 16 września 2009 r. Sąd odrzucił pozew skierowany przeciwko tej pozwanej, a to z uwagi na fakt, iż zmarła ona przed wytoczeniem powództwa (k. 33). ZażalenieA. J.iK. J.na powyższe postanowienie wpłynęło do Sądu w dniu 2 października 2009 r. (k. 49)
Pismem, które wpłynęło do Sądu w dniu 17 września 2009 r. (k. 37) wnoszący skargę usunęli braki formalne zażalenia na postanowienie w przedmiocie przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu wD., po czym zarządzeniem z dnia5 października 2009 r., Sąd wezwał ich do uiszczenia opłaty od tego zażaleniaw kwocie 7 000 złotych (k. 47). W piśmie, które wpłynęło do Sądu Okręgowego w dniu 16 października 2009 r. (k. 57) skarżący wnieśli o przyjęcie, że opłata od zażalenia na powyższe postanowienie wynosi 40 złotych.
Zarządzeniami z dnia 14 października 2009 r. (k. 61, 62) Sąd wezwałA. J.iK. J.do usunięcia braków zażalenia na postanowienie z dnia16 września 2009 r. w przedmiocie odrzucenia pozwu przeciwkoS. J.poprzez nadesłanie 8 odpisów zażalenia i do uiszczenia opłaty od zażalenia w kwocie7 000 złotych.
Następnie zarządzeniami z dnia 27 października 2009 r. (k. 65 i 66) wezwał skarżących do nadesłania 8 odpisów zażalenia na zarządzenie co do wysokości opłaty od zażalenia na postanowienie z dnia 14 sierpnia 2009 r. w przedmiocie przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu wD.
W dniu 28 października 2009 r. do Sądu Okręgowego w(...)wpłynęło zażalenie skarżących na zarządzenie co do wysokości opłaty od zażalenia na postanowienie 16 września 2009 r. w przedmiocie odrzucenia pozwu przeciwkoS. J.(k. 69). W związku z przedłużającym się postępowaniem Przewodniczący zarządził wykonanie kopii zażaleń skarżących na zarządzenia co do wysokości opłat od zażaleń na postanowienie z dnia 14 sierpnia 2009 r. w przedmiocie przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu wD.orazz dnia 16 września 2009 r. w przedmiocie odrzucenia pozwu przeciwkoS. J.(k. 71).
Po doręczeniu odpisów zażaleń pozwanym, w dniu 2 grudnia 2009 r. akta przedstawiono Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach w celu rozpoznania zażaleń na zarządzenia co do wysokości opłat od zażaleń na postanowienie z dnia14 sierpnia 2009 r. w przedmiocie przekazania sprawy Sądowi RejonowemuwD.oraz z dnia 16 września 2009 r. w przedmiocie odrzucenia pozwu przeciwkoS. J.(k. 87).
W dniu 7 grudnia 2009 r. akta zwrócono Sądowi Okręgowemu w celu sporządzenia uzasadnień zaskarżonych zarządzeń, po czym ponownie przedstawiono Sądowi Apelacyjnemu w dniu 14 grudnia 2009 r. (k.92)
Postanowieniami z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt I ACz 853/09 i I ACz 854/09 (k. 95 i 98) Sąd Apelacyjny uchylił zarządzenia co do wysokości opłat od zażaleń na postanowienie z dnia 14 sierpnia 2009 r. w przedmiocie przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu wD.oraz z dnia 16 września 2009 r.w przedmiocie odrzucenia pozwu przeciwkoS. J., z tym uzasadnieniem, że przedstawione akta sprawy nie pozwalają na zweryfikowanie prawidłowości ustalonej opłaty od zażalenia. W związku z powyższym Sąd Odwoławczy zalecił Sądowi I instancji zwrócenie się do Sądu Rejonowego wD.o nadesłanie akt spraw zakończonych orzeczeniami stwierdzenia niezgodnościz prawem, których domagali się skarżący.
Po nadejściu ostatniego z potwierdzeń doręczenia stronom odpisów postanowień Sądu Apelacyjnego z dnia 18 grudnia 2009 r., co nastąpiło w dniu13 marca 2010 r. (k. 109), w dniu 15 kwietnia 2010 r. akta zwrócono Sądowi Okręgowemu (k. 110).
Zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2010 r. doręczonym w dniu26 kwietnia 2010 r. (k. 117), zwrócono się do Sądu Rejonowego wD.o nadesłanie akt spraw zakończonych orzeczeniami stwierdzenia niezgodności z prawem, których domagali się skarżący (k. 111). Akta sprawI 2 Ns 582/94 i I C 514/09 nadesłano w dniu 30 kwietnia 2010 r. (k. 114) zaś sprawyI 2 Ns 610/92, po monicie z dnia 19 maja 2010 r. (k. 118), w dniu 1 lipca 2010 r. (k. 122).
Zarządzeniem z dnia 1 lipca 2010 r. (k. 125) doręczonym skarżącym w dniu7 lipca 2010 r. (k. 128 i 129) wezwano ich do uiszczenia opłat od zażalenia na postanowienie z dnia 14 sierpnia 2009 r. w kwocie 910 złotych a na postanowieniez dnia 16 września 2009 r. w kwocie 950 złotych.
Zażalenie na powyższe zarządzenie, w dniu 14 lipca 2010 r. (k. 139) złożyli wnoszący skargę domagając się właściwego oznaczenia wartości przedmiotu sporu.
Również w dniu 14 lipca 2010 r. skarżący wnieśli o zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie dla nich fachowego pełnomocnika (k. 131),a postanowieniem z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt I C 514/09, Sąd OkręgowywK.zwolnił ich od kosztów sądowych w całości (k. 140).
W dniu 20 sierpnia 2010 r. akta sprawy przedstawiono Sądowi Apelacyjnemuw celu rozpoznania zażalenia składających skargę na zarządzenie z dnia 1 lipca 2010 r. (k. 155). Postanowieniem z dnia 8 września 2010 r. (k. 163) Sąd Apelacyjny oddalił powyższe zażalenie, zaś akta zwrócono Sądowi Okręgowemu w dniu29 września 2010 r., sygnalizując konieczność rozpoznania zawartego w piśmiez karty 131, wniosku wnoszących skargę o ustanowienie dla nich fachowego pełnomocnika (k. 179).
Postanowieniem z dnia 1 października 2010 r. (k. 180) Sąd Okręgowy oddalił wniosek skarżących o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a od orzeczenia tego złożyli oni zażalenie w dniu 25 października 2010 r. (k. 193, 194). Po przeprowadzeniu postępowań reklamacyjnych dotyczącego doręczenia odpisów postanowienia dotyczącego oddalenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 200, 214), w dniu 17 stycznia 2011 r. akta przedstawiono Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach (k. 217), który postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r. oddalił zażalenieA. J.iK. J.na postanowienie oddalające ich wnioseko ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu (k. 219).
W dniu 18 marca 2011 r. do Sądu Okręgowego w(...)wpłynęła skargaA. J.iK. J.na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawyw postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki dotycząca postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy(...)pod sygnaturą I C 514/09.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Skarga jest częściowo uzasadniona. Dla oceny, czy doszło do przewlekłości postępowania znaczenie ma nie tylko czas trwania postępowania, ale przede wszystkim terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia co do istoty, uwzględniając przy tym charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, w tym zachowania się stron (art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. nr 179 poz. 184).
Już w początkowej fazie postępowania wystąpiły okoliczności powodujące zbędne jego wydłużenie. Wobec istotnych wątpliwości związanych z treścią pozwuz dnia 24 grudnia 2008 r. Sąd zasadnie, w dniu 28 kwietnia 2009 r., przeprowadził posiedzenie jawne, na którym doprecyzowane zostały żądania skarżących oraz wskazano roszczenia przeciwko poszczególnym osobom określonym w pozwie jako pozwani. Jednakże w efekcie poczynionych na tym posiedzeniu ustaleń nie doszło do prawidłowego oznaczenia kręgu uczestników postępowania w sprawie ze skargio stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń, która została wyodrębniona spośród kilku żądań zgłoszonych przezA.iK. J.w pozwie z dnia 24 grudnia 2008 r. Wskazać bowiem należy, że postępowanie wywołane tą skargą nie jest kontynuacją postępowania zakończonego prawomocnie zaskarżonym orzeczeniem. W znaczeniu technicznoprocesowym jest to nowa sprawa mająca odmienny przedmiot. Jednakże w sprawach ze skargi, o której mowaw przepisachart. 4241– 42412kpczachowana jest formalna tożsamość dotychczasowych stron. Dopiero zaś w sprawie odszkodowawczej stroną powodową będzie skarżący zaś pozwaną Skarb Państwa. Oznacza to, że w sprawie wywołanej skargąK.iA. J.o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń sądowych brać udział winni uczestnicy postępowańo stwierdzenie nabycia spadku oraz o dział spadku i zniesienie współwłasności nieruchomości, zakończonych prawomocnymi postanowieniami Sądu RejonowegowD.z dnia 17 lutego 1993 r. sygn. akt I2 Ns 610/92 (k. 124) i z dnia 24 lutego 1997 r. sygn. akt I2 Ns 582/94 (k. 172 akt I2 Ns 582/94), czyli:I. W.,K. F.,A. J.,B. J.. Z grona tego wyłączona winna zostaćS. J., która zmarła ponad dwa lata przed wniesieniem pisma z 24 grudnia 2008r. zawierającego zarówno pozew jak i skargę o stwierdzenie niezgodnościz prawem prawomocnych orzeczeń (k. 32). Tymczasem pomimo ustaleń poczynionych na posiedzeniu w dniu 28 kwietnia 2009 r., w następstwie których słusznie rozdzielono sprawę cywilną zawierającą żądanie procesowe powodówi skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, której została nadana sygnatura akt I C 514/09, Sąd nie oznaczył prawidłowo uczestników postępowania w sprawie ze skargi. Błędnie bowiem przyjął Sąd Okręgowy, iż do kręgu osób uczestniczących w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, zaliczyć należy sędziów wydających orzeczenia, których dotyczy skarga zart. 4241kpc, biegłego geodetę, osobę przygotowującą dokumentację niezbędną do podziału nieruchomości, sprzedającą nieruchomość oraz jej nabywców, a także notariusza sporządzającego umowę sprzedaży. Widoczna jest niekonsekwencja Sądu w prowadzeniu sprawy, który poczyniwszy opisane powyżej ustalenia, postanowieniem z dnia 16 września 2009 r. odrzucił pozew w stosunku doS. J., powołując się na przepisart. 199 § 1 pkt 2 kpc, gdy tymczasem przedmiotem sprawy jest skarga a nie pozew (k. 33). W rezultacie niewłaściwego ustalenia przedmiotu postępowania i kręgu jego uczestników doszło do wydania błędnych zarządzeń. W ich następstwie postępowanie niezasadnie uległo spowolnieniu, a to chociażby ze względu na kierowanie do skarżących wezwań do złożenia odpisów pism procesowych w stosownej ilości (k. 26, 60, 71, 76) oraz konieczność oczekiwania na nadejście dowodów ich doręczenia (k. 85).
Wydanie błędnego postanowienia z dnia 16 września 2009 r. przyczyniło się do wniesienia przez skarżących zażaleń na wydane w związku z nim zarządzenia dotyczące wysokości opłaty (k. 69 i 130), co również przyczyniło się do powstania nieuzasadnionej zwłoki w prowadzeniu sprawy.
Nadto podkreślenia wymaga, że niewłaściwe oznaczenie kręgu uczestników postępowania w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia może wywołać dalej idące skutki procesowe aniżeli stwierdzenie przewlekłości postępowania.
Za przejaw przewlekłości postępowania, którego dotyczy rozpoznawana skarga uznać należy również okoliczność wydania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uznania niewłaściwości Sądu Okręgowego w(...)do rozpoznania sprawyi jej przekazania Sądowi Rejonowemu wD.dopiero po upływie trzech i pół miesiąca od odbycia posiedzenia, na którym ustalono, iż skarżący domagają się stwierdzenia niezgodności z prawem wskazanych przez nich orzeczeń (k. 6 i 8), co powodowało, że właściwym do rozpoznania skargi jest Sąd RejonowywD..
Nadto za uznaniem, że w okresie od 8 września 2010 r. do 31 stycznia 2011 r. doszło do nieuzasadnionej przewlekłości postępowania przemawia okoliczność, iż wniosek skarżących o ustanowienie fachowego pełnomocnika (k. 131), który wpłynął do Sądu Okręgowego w dniu 16 lipca 2010 r. włącznie z wnioskiem o prawidłowe ustalenie opłaty od zażalenia (k. 130) nie został rozpoznany. Pominięcie tego wniosku spowodowało, że po rozpoznaniu zażalenia na orzeczenie w przedmiocie ustalenia wartości przedmiotu sporu (k. 155) zaistniała konieczność ponownego przedstawienia akt Sądowi Apelacyjnemu celem rozpoznania zażalenia na postanowienie oddalające wniosek o ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu. Spowodowało to spowolnienie postępowania o około 4 miesiące to jest od dnia rozpoznania zażalenia na zarządzenie, którym ustalono wysokość opłaty od zażaleń (8 września 2010 r., k.
163 - 164) do dnia rzeczywistego rozpoznania zażalenia na postanowieniew przedmiocie oddalenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (31 stycznia 2011 r., k. 219).
Wobec zaistnienia okoliczności określonych w przepisie art. 12 ust. 4 ustawyo skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki, stwierdzić należy, że uzasadnionym jest przyznanie od Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego w(...)na rzecz każdego ze skarżących kwoty po 5000 złotych. Określając wysokość rekompensaty Sąd Apelacyjny miał na względzie aktywność procesową skarżących i ich zaangażowanie, a także dolegliwość dla skarżących spowodowaną opieszałością postępowania.
Dalej idące żądania skarżących jako nieuzasadnione zostały oddalone (art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki).
Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.