Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 482/13
Data wyroku: 2013-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zofia Rybicka-Szkibiel, Beata Górska, Romana Mrotek
Słowa kluczowe: Wysokość Emerytury
Podstawa prawna: art. 24 ust. 6a ustawy o s.u.s.

Sygn. akt III AUa 482/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 października 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Romana Mrotek

Sędziowie:

SSA Zofia Rybicka - Szkibiel
SSO del. Beata Górska (spr.)

Protokolant:

St. sekr. sąd. Elżbieta Kamińska

po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 r. w Szczecinie
sprawyR. O.iA. O.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o zwrot nienależnie wyegzekwowanych składek
na skutek apelacji ubezpieczonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 22 kwietnia 2013 r. sygn. akt VI U 212/13

oddala apelacje.

SSA Zofia Rybicka - Szkibiel  SSA Romana Mrotek SSO del. Beata Górska

Sygnatura akt III A Ua 482/13

UZASADNIENIE
Płatnicy składekA. O.iR. O.wspólnicyspółki cywilnej (...)wG.wnieśli odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wG.z dnia 10.01.2013 roku odmawiającej zwrotu kwoty 1020,84 złotych i odsetek.
Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych wG.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2013r. oddalił odwołanie.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Płatnicy składekA.iR. O.odprowadzali składki na rzecz pozwanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w formiespółki cywilnej (...). W dniu 17 września 2012 roku organ rentowy upomniał płatnikaA. O.co do nieprawidłowości w opłacaniu składek za okres od lipca 2011 roku do lutego 2012 roku i za kwiecień 2012 roku. W dniu 11 października 2012 rokuA. O.złożył wniosek o przeksięgowanie wpłat na swój NIP. Wniosek zawierał braki o których usunięcie zwrócono się do płatnika. W dniu 08.11.2012 rokuA. O.złożył prawidłowy wniosek o przeksięgowanie wpłat. Tego samego dnia organ rentowy wystąpił o dokonanie zajęcia rachunku bankowego płatnika. W dniu 22 listopada 2012 roku płatnicy składek wnieśli o nieprzeksięgowywanie wpłat za marzec i kwiecień 2012 roku. W dniu 23 listopada 2012 roku do organu rentowego wpłynęła kwota 21.389,64 złote. W dniu 11 grudnia 2012 roku płatnikA. O.zażądał zwrotu kwoty 21.389,64 złote. W dniu 08 stycznia 2013 roku dokonano zwrotu kwoty 20.368,80 złotych, odmawiając zwrotu kwoty 1020,84 złote.
Sąd Okręgowy wskazał, że sprawa o zwrot nadpłaconych składek jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych i do jej rozstrzygnięcia należało stosować przepisyustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych( j.t. z 2009 roku Dz.U. nr.205 poz. 1585 ze zmianami ) zwanej dalej ustawą systemową. Nie mają do niej zastosowania przepisyKodeksu cywilnego, albowiem przedmiotem rozpoznania są należności publicznoprawne, a nie prywatne.
Zgodnie z przepisami art. 24 ust. 6a – 6e ustawy systemowej:
6a. Nienależnie opłacone składki podlegają zaliczeniu przez Zakład z urzędu na poczet zaległych lub bieżących składek, a w razie ich braku - na poczet przyszłych składek, chyba że płatnik składek złoży wniosek o zwrot składek, z zastrzeżeniem ust. 6c, 8 i 8d.6b. Zakład zawiadamia płatnika składek o kwocie nienależnie opłaconych składek, które zgodnie z ust. 6a mogą być zwrócone, chyba że nie przekraczają wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.
6c. Po stwierdzeniu, że składki zostały nienależnie opłacone, płatnik składek może złożyć wniosek o ich zwrot.
6d. Nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku, o którym mowa w ust. 6c.
6e. Jeżeli nienależnie opłacone składki nie zostaną zwrócone w terminie określonym w ust. 6d, podlegają oprocentowaniu w wysokości równej odsetkom za zwłokę pobieranym od zaległości podatkowych, od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 6c.
W ocenie Sądu Okręgowego nie ulegało wątpliwości, że płatnik składek złożył wniosek o zwrot nienależnie wyegzekwowanych składek w dniu 11 grudnia 2012 roku. Świadczy o tym pismo datowane na ten dzień, któreA. O.podpisał ( k. 4 tom IV ). Twierdzenie, że takowy wniosek złożył w dniu 03 grudnia 2012 roku nie było trafne, albowiem tego dnia wniósł o ‘’ przeksięgowanie’’, a nie zwrot składek ( k. 2 tom IV ). Dlatego nie powstało prawo do odsetek, albowiem zwrot składek nastąpił w dniu 08 stycznia 2013 roku, czyli przed upływem 30 dniowego terminu określonego w w/w przepisach.
Zdaniem Sądu I instancji organ rentowy prawidłowo zrealizował wniosek o zwrot składek, albowiem co do składek za kwiecień 2012 roku płatnik wyraźnie wskazał, że nie należy ich przeksięgowywać ( k. 4 tom II ). Dlatego składka za kwiecień 2012 została przelana na konto płatnika, gdyż jej nieprzelanie spowodowałoby ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od dnia 01 kwietnia 2012 roku i czyniło wypłaconeA. O.z tego tytułu zasiłki nienależnymi. Zgodnie bowiem z przepisem art. 14 ust 2 ustawy systemowej :
Ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe, o których mowa w ust. 1, ustają:
1)od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony;
2)od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych w art. 7; w uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie, z zastrzeżeniem ust. 2a;
3)od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom.
W odwołaniu płatnikA. O.przyznał, że składkę za kwiecień 2012 roku przelał omyłkowo na druku za marzec 2012 roku. Natomiast niezgodne z prawdą było twierdzenie, że wnosił o jej przeksięgowanie, bo wniosek w tym zakresie cofnął ( k. 4 tom II ). Ze stosownym wnioskiem wystąpił dopiero w dniu 30 stycznia 2013 roku ( k. 2 tom V ).
Sąd Okręgowy wskazał, że rozpoznający sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych jest związany treścią decyzji i nie może orzekać o roszczeniach które z niej nie wynikają. Decyzja organu rentowego dotyczyła odmowy zwrotu nienależnie wyegzekwowanych składek. W tym zakresie Sąd Okręgowy zważając na wskazane argumenty, uznał ją za prawidłowa. Wskazał, że nie było w kompetencji Sądu dokonywanie oceny działania organu rentowego w sprawiespółki (...)w kontekście naruszenia jej dobrego imienia, narażenia jej na niepotrzebne koszty i działania na jej szkodę. W tym zakresie płatnicy mają otwartą drogę sądową i mogą pozwać ZUS w procesie o ochronę dóbr osobistych żądając stosownych działań. Należy to jednak uczynić w procesie cywilnym, a nie w ramach odwołania od decyzji administracyjnej. Na marginesie jedynie stwierdził, że budzi uzasadnione wątpliwości działanie organu rentowego który w trakcie czynności wyjaśniających z płatnikiem, kieruje do jego rachunku bankowego egzekucję, nie czekając na zakończenie tych czynności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o treśćart.47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.
Z wyrokiem tym nie zgodzili się ubezpieczeniA. O.iR. O..
Wyrok zaskarżyli w całości i zarzucili mu:
1) obrazę prawa procesowego, tj. naruszenieart. 233 k.p.c.w zw. zart. 245 k.p.c.poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenie granicy swobodnej oceny dowodów wyrażającą się w:

-

niewłaściwej interpretacji treści dokumentu w postaci wniosku ubezpieczonych z dnia 30.11.2013r. prowadzącej do błędnego przyjęcia, iż przedmiotowy wniosek dotyczył ogólnikowo wskazanego przez Sąd „przeksięgowania", a nie zwrotu nienależnie wyegzekwowanych składek wraz z kosztami w kwocie 21.389,64 zł;

błędnym przyjęciu, że zwrot składek na rzecz ubezpieczonych nastąpił w dniu 8.01.2013r.

2) obrazę prawa materialnego - naruszenieart. 24 ust. 6a ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez błędne ustalenie, że organ rentowy prawidłowo zrealizował wniosek ubezpieczonych o zwrot składek co do składek za kwiecień 2012r.
Mając na względzie powyższe zarzuty, wnieśli o:
1) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie, iż ubezpieczeni mają prawo do uzyskania od Organu rentowego zwrotu odsetek w wysokości równej odsetkom za zwłokę pobieranym od zaległości podatkowych od kwot:
19.162 zł od dnia 3.01.2013r. do dnia 9.01.2013r., 1.206,80 zł od dnia 3.01.2013r. do dnia 13.01.2013r., 1.020,84 zł od dnia 3.01.2013r. do dnia 25.02.2013r.

2
ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;

3
zasądzenie od Organu rentowego na rzecz ubezpieczonych poniesionych kosztów postępowania sądowego w I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący podali, że zaskarżony wyrok odmawiający ubezpieczonym zwrotu części nienależnie pobranych składek w kwocie 1.020,84 zł oraz odsetek, nie jest zasadny.
Ubezpieczeni podnieśli przede wszystkim, iż Sąd I instancji nieprawidłowo zinterpretował sens skierowanego do organu rentowego wniosku ubezpieczonych z dnia 30.11.2012r. Sąd błędnie przyjął, iż przedmiotowy wniosek dotyczył ogólnikowo wskazanego przez Sąd „przeksięgowania", podczas, gdy, biorąc pod uwagę całą treść wniosku, a nie tylko wyrwane z kontekstu słowo „przeksięgowanie", wniosek zawierał w istocie prośbę ubezpieczonych o zwrot nienależnie wyegzekwowanej kwoty 21.389,64 zł.
Powyższe doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia przez Sąd, iż ubezpieczeni złożyli stosowny wniosek o zwrot nienależnie wyegzekwowanych składek dopiero w dniu 11.12.2012r., czego konsekwencją było z kolei błędne przyjęcie, że prawo do odsetek nie powstało, gdyż zwrot składek nastąpił przed upływem 30-dniowego terminu określonego wart. 24 ust. 6d ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
W ocenie ubezpieczonych, zważyć należy, że obydwa wnioski, tj. zarówno ten z 30.11.2012r., jak i ten z 11.12.2012r. różnią się w zasadzie jedynie tym, że w pierwszym wniosku użyto sformułowania „przeksięgowanie", natomiast w drugim „zwrot". Sens obydwu wniosków był jednak taki sam i sprowadzał się do wezwania organu rentowego do przekazania nienależnie pobranych środków na rachunek bankowy Spółki(...)W żadnym z pism nie ma mowy o przeksięgowaniu przedmiotowych środków w takim znaczeniu, jakie prawdopodobnie przypisywał mu Sąd I instancji, tj. na konto ubezpieczeniowe płatnika. W obydwu pismach wprost wskazano konto bankowe Spółki w celu zwrotu należności.
Przyjmując, iż to wniosek z dnia 30.11.2012r. stanowił właściwy wniosek o zwrot składek w rozumieniuart. 24 ust. 6a ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, należy jednocześnie przyjąć, że po stronie ubezpieczonych powstało prawo do uzyskania odsetek. Mając bowiem na uwadze datę wpływu wniosku do organu rentowego (3.12.2012r.), określony wart. 24 ust. 6d ustawy z dnia 13.10.1998r.o s.u.s. 30-dniowy termin upłynął 2.01.2013r. Tymczasem zwrot składek następował: co do kwoty 19.162 zł w dniu 10.01.2013r. (vide: załącznik nr 11 do odwołania), co do kwoty 1.206,80 zł w dniu 14.01.2013r. (vide: załącznik nr 12 do odwołania) oraz co do kwoty 1.020,84 zł w dniu 26.02.2013r. (vide: pismo Organu rentowego z dnia 12.03.2013r.).
W tym stanie rzeczy Sąd I instancji błędnie ustalił, iż prawo do odsetek nie powstało, a ponadto, że zwrot składek na rzecz ubezpieczonych nastąpił w dniu 8.01.2013r.
Ubezpieczeni wskazali ponadto, iż błędnym było ustalenie przez Sąd I instancji, że organ rentowy prawidłowo zrealizował wniosek ubezpieczonych o zwrot składek co do składek za kwiecień 2012r.
W ocenie apelujących w sytuacji, gdy ubezpieczeni niewątpliwie domagali się zwrotu całej bezpodstawnie wyegzekwowanej kwoty 21.389,64 zł, organ rentowy nie miał podstaw do odmowy zwrotu kwoty 1.020,84 zł zaskarżoną decyzją z dnia 10.01.2013r. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 6a ustawy z dnia 13.10.1998r. o s.u.s., organ związany był wnioskiem ubezpieczonych o zwrot składek. Odnośnie zaś należności dotyczących miesiąca kwietnia 2012r. organ, wobec stwierdzenia nadpłaty na koncie ubezpieczonegoA. O.(vide: pismo organu rentowego z dnia 11.01.2013r. sporządzone zaledwie jeden dzień po wydaniu zaskarżonej decyzji) zobligowany był z urzędu na poczet należności za kwiecień 2012r. zaliczyć właśnie tę nadpłatę, a nie uszczuplać z naruszeniem art. 24 ust. 6a ustawy z dnia 13.10.1998r. o s.u.s., środki przeznaczone do zwrotu dla ubezpieczonych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja ubezpieczonego okazała się bezzasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się wadliwości postępowania przed Sądem I instancji. Ustalenia faktyczne poczynione przez ten Sąd są właściwe i kompletne, a wyprowadzone z nich wnioski nie budzą zastrzeżeń. Sąd Okręgowy w sposób staranny zebrał i rozważył wszystkie dowody, a oceniając je – wbrew twierdzeniu apelacji - nie naruszył granic ich swobodnej oceny określonych przepisemart. 233 k.p.c.Nadto, do ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy prawa materialnego – tj.ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tj.: Dz.U. z 2009 roku, Nr 205, poz. 1585 ze zmianami), szczegółowo i klarownie przedstawiając w pisemnym uzasadnieniu przesłanki uzasadniające merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne oraz należycie umotywowaną ocenę prawną sporu Sąd Apelacyjny w całości aprobuje, przyjmując je za własne oraz w pełni podzielając wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z tego też względu Sąd Apelacyjny nie dostrzega potrzeby ponownego przytaczania zawartych w nim argumentów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1997 roku, sygn. II UKN 61/97, OSNAP 1998/3/104 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 07 grudnia 1999 roku, sygn. I PKN 402/99, OSNAP 2001/8/272).
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczył ustalenia czy organ rentowy prawidłowo zrealizował wniosek o zwrot składek.
W ocenie Sądu Apelacyjnego na wstępie należy wskazać, że składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz fundusze pozaubezpieczeniowe ( FP, FGŚP oraz FEP) każdy płatnik wpłaca za siebie i wszystkie zatrudnione osoby na wskazane przez ZUS rachunki bankowe. Jeżeli wpłaty z tytułu składek dokona w zawyżonej wysokości lub dokona na niewłaściwe konto, na jego koncie w ZUS powstanie nadpłata lub niedopłata. W takiej sytuacji organ rentowy może zaliczyć ją na poczet przyszłych zobowiązań. Płatnik składek może też starać się o jej zwrot, ale tylko wtedy, gdy na jego koncie nie ma zaległości w płatności za wcześniejsze i bieżące okresy. Podkreślenia wymaga również to, że ZUS dokonaną przez płatnika wpłatę składek za dany miesiąc kalendarzowy rozlicza na podstawie deklaracji i raportów lub deklaracji korygującej i raportów korygujących. Dokonuje tego zgodnie z oznaczeniem płatnika widniejącym na dokumencie płatniczym. Po otrzymaniu informacji o nieprawidłowościach w opłacaniu składek, zwrot składek nadpłaconych może mieć miejsce tylko i wyłącznie na wniosek o zwrot. Konstatacja ta wynika z treści art. 24 ust. 6a ustawy systemowej zgodnie, z którym nienależnie opłacone składki podlegają zaliczeniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z urzędu na poczet zaległych lub bieżących składek, a w razie ich braku – na poczet przyszłych składek, chyba że płatnik składek złoży wniosek o zwrot składek, z zastrzeżeniem ust. 6c, 8 i 8 d.
W przedmiotowej sprawie jak słusznie podniósł to Sąd Okręgowy, taki wniosek płatnik składek złożył dopiero 11 grudnia 2012r.. Wcześniej składane pisma jednoznacznie zawierają wniosek o przeksięgowanie, a nie o zwrot. Nie zasługuje na aprobatę twierdzenie apelującego, że organ rentowy winien zinterpretować wcześniejsze wnioski, jako wnioski o zwrot, bowiem byłoby to sprzeczne z jednoznacznie brzmiącą deklaracją płatnika. Mając dalej na względzie, że terminowe opłacanie składek we właściwej wysokości pozwala na zachowanie prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie można odmówić płatnikowi swobodnego dysponowania płatnościami. Pozostawienie organowi rentowemu decyzji w zakresie zwrotu lub przeksięgowania mogłoby doprowadzić do pozbawienia płatnika należnych świadczeń bądź wywołać inne niekorzystne konsekwencje.
Nie ulega zatem wątpliwości Sądu Apelacyjnego, że organ rentowy prawidłowo i w zakreślonym przez przepisy prawa terminie zrealizował wniosek o zwrot składek.
Wskazując na powyższe Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację jako nieuzasadnioną.

del. SSO Beata Górska SSA Romana Mrotek  SSA Zofia Rybicka - Szkibiel