Sąd Okręgowy w Tarnowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1282/13
Data wyroku: 2013-09-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Natalia Lipińska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dn. 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 1282/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 września 2013 roku

Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący:SSO Natalia Lipińska
Protokolant:    stażysta Sylwia Dymańska

po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 roku w Tarnowie na rozprawie
sprawy z odwołaniaT. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 29 maja 2013 roku nr(...)
w sprawieT. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu sięT. W.prawo do emerytury od dnia 9 kwietnia 2013 roku.

Sygn. akt IV U 1282/13

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie

z dnia 25 września 2013 r.

Decyzją z dnia 29 maja 2013 r., nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT., na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153,poz. 1227 ze zm.) oraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), odmówiłT. W.przyznania prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie spełnia wymogów określonych w art. 184 powołanej ustawy, od wystąpienia których uzależnione jest nabycie prawa do emerytury, ponieważ nie udokumentował 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze, a jedynie 4 lata, 11 miesięcy i 25 dni takiej pracy.

Decyzję tę zaskarżyłT. W., domagając się jej zmiany i przyznania mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że od 21 września 1976 r. do14 listopada 1991 r. pracował w szczególnych warunkach wPrzedsiębiorstwie (...)wT.na stanowisku spawacza oraz mechanika samochodowego.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł też, że za sporny okres wnioskodawca nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach.

    Bezsporne w niniejszej sprawie było, żeodwołującyT. W.,urodzony (...), w dniu(...)osiągnął 60 lat życia. Na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca udokumentował 26 lat, 4 miesiące i 22 dni okresów składkowychi nieskładkowych oraz staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 4 lat, 11 miesięcyi 25 dni z tytułu zatrudnienia w Komendzie(...)wT.na stanowisku mechanika samochodowego.
We wniosku z dnia 9 kwietnia 2013 r. ubezpieczony wniósł o przyznanie mu prawa do emerytury.
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 maja 2013 r.(...) OddziałwT.odmówiłT. W.przyznania prawa do emerytury, ponieważ wnioskodawca nie udokumentował 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze.
Odwołujący nie przystąpił do OFE.
(okoliczności bezsporne)

Sąd ustalił ponadto następujący stan faktyczny sprawy:

Od 1972 r. odwołującyT. W.posiada uprawnienia spawacza elektrycznegoi gazowego.

dowód:

-

książka spawacza- k. 14-15,

zeznania odwołującegoT. W.- 00:22:53,

Od 21 września 1976 r. do 14 listopada 1991 r. odwołujący był zatrudnionywPrzedsiębiorstwie (...)wT.w pełnym wymiarze czasu pracy, od 21 września 1976 r. do 31 grudnia 1981 r. na stanowisku spawacza, zaś od1 stycznia 1982 r. do 14 listopada 1991 r. również na stanowisku mechanika samochodowego. W okresie od 1 stycznia 1982 r. do 14 listopada 1991 r. wypłacano odwołującemu dodatek szkodliwy.

dowód:

-

świadectwo pracy z dnia 14.11.1991 r.- k. 11 akt ZUS,

kartoteki zarobkowe- akta ZUS,

protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy z dnia 21.12.1988 r.- k. 10-13,

zeznania odwołującegoT. W.- 00:08:31, 00:27:20,

Przedsiębiorstwo (...)wT.zajmowało się rozwożeniem towarów do sklepów. Było to duże przedsiębiorstwo, dysponujące samochodami ciężarowymi w ilości 100 sztuk i więcej. W związku z tym,w przedsiębiorstwie tym znajdował się warsztat, w którym pojazdy te naprawiano. Od początku swojego zatrudnienia odwołujący pracował w warsztacie jako spawacz. Zajmował się tylko i wyłącznie spawaniem elektrycznym i gazowym w pełnym wymiarze godzin i nie był kierowany do wykonywania żadnych innych prac. Od 1 stycznia 1982 r. powierzono mu dodatkowo czynności mechanika samochodowego. Jako mechanik odwołujący zajmował się wymianą resorów, skrzyni biegów, mechanizmów różnicowych, tłumików oraz części rozrusznika. Czynności te wykonywał w kanałach. Na hali, na której pracował znajdowały się cztery takie kanały, z tym, że jeden przeznaczony był na diagnostykę pojazdu. W trzech pozostałych mechanicy, w tym odwołujący, naprawiali samochody. Jednocześnie wnioskodawca wykonywał czynności spawacza. Poszczególne elementy pojazdu wyciągałz niego poprzez cięcie przy użyciu palnika. Następnie elementy te spawał. W razie potrzeby spawał również poza kanałem, np. zawiasy. Z chwilą, gdy powierzono odwołującemu obowiązki mechanika samochodowego w jego pracy zmieniło się tylko to, że sam wyjmował z pojazdu części, które wymagały zespawania. Czynności spawacza i mechanika samochodowego pracującego w kanałach odwołujący wykonywał w pełnym wymiarze godzin i nie był kierowany do realizacji żadnych innych prac.

dowód:

-

zeznania odwołującegoT. W.- 00:08:31-00:22:53, 00:29:04-00:34:37,

Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentówi zeznania odwołującego.
Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego.
Zeznaniom odwołującegoT. W.Sąd przyznał walor wiarygodnościw całości. Były one jasne, konkretne, zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.Z zeznań tych jednoznacznie wynika, że w okresie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wT.odwołujący stale i w pełnym wymiarze godzin pracował jako spawacz, a następnie powierzono mu również stanowisko mechanika samochodowego. Jak podał, będąc mechanikiem, dokonywał napraw samochodów będących w dyspozycji Przedsiębiorstwa w kanałach remontowych, wykonując jednocześnie czynności spawalnicze, niezbędne w pracy mechanika. Również w tym wypadku pracował w pełnym wymiarze godzin i poza obowiązkami spawacza i mechanika nie wykonywał żadnych innych prac. Treść zeznań odwołującego znalazła potwierdzenie w zgromadzonych w sprawie dokumentach w postaci świadectwa pracy z dnia 14 listopada 1991 r., kartotek zarobkowychi protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy z dnia 21 grudnia 1988 r.

Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności.

Sąd rozważył, co następuje:
Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnieniaw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat- dla kobieti 65 lat- dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
Wymagany w art. 184 ust. 1 pkt 2 okres składkowy i nieskładkowy przewidujeart. 27 powołanej ustawy, w świetle którego wynosi on co najmniej 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn.
Przepis art. 32 ustawy statuuje natomiast, iż ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 1. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu- za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia orazo znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Stosownie do treści art. 32 ust. 4 ustawy, wiek emerytalny, o którym mowaw ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Mowa tu orozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Jak wynika z § 1 wskazanego rozporządzenia, stosuje się je do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.
W myśl § 2 ust. 1, okresami uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (ust. 2).
Zgodnie zaś z § 4 ust. 1, prawo do emerytury nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A rozporządzenia, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz legitymuje się wymaganym okresem zatrudnienia, w tym co najmniej okresem 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołujący osiągnął wiek 60 lat, posiadał na dzień 1 stycznia 1999 r. wymagany 25- letni okres ubezpieczenia i nie przystąpił do OFE.
Kwestią sporną pozostawała natomiast kwalifikacja jego pracy od 21 września 1976 r. do 14 listopada 1991 r. wPrzedsiębiorstwie (...)wT..
Odmawiając odwołującemu zaliczenia do stażu pracy w szczególnych warunkach tego okresu zatrudnienia organ rentowy wskazał, że za okres ten wnioskodawca nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
W aktach organu rentowego brak jest co prawda świadectwa wykonywania pracyw szczególnych warunkach, jednak znajduje się w nich świadectwo pracy z dnia 14 listopada 1991 r. potwierdzające zatrudnienie wnioskodawcy wPrzedsiębiorstwie (...)wT.od 21 września 1976 r. do 14 listopada 1991 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach spawacza oraz mechanika samochodowego, a ostatnio na stanowisku mechanika samochodowego.
Analiza akt organu rentowego prowadzi do wniosku, że nie zachowały się do dzisiaj kartoteki zarobkowe odwołującego z lat 1976-1979, gdyż w aktach tych złożono jedynie kartoteki zarobkowe z lat 1980-1991.
Z porównania treści kwot ujętych w wykazie wprowadzonych dochodów ubezpieczonego z treścią poprzedzającego go zaświadczenia o wynagrodzeniu z dnia25 kwietnia 2005 r. wraz z załącznikiem wynika, że organ rentowy przy wyliczaniu kapitału początkowego uwzględnił wypłacane odwołującemu dodatki szkodliwe w kwotach wynikających z kartotek w latach 1983-1991.
Uwagę należy zwrócić również na to, że w kartotekach zarobkowych dopiero od1982 r. wskazywano stanowisko mechanika jako stanowisko zajmowane przez odwołującego.
W kartotekach od 1982 r. do 1991 r. wskazywano w oddzielnych rubrykach kwoty wypłaconych wnioskodawcy dodatków szkodliwych w poszczególnych miesiącach.W kartotece dotyczącej 1990 r. i 1991 r. w prawym górnym rogu odnotowano nadto, że dodatek szkodliwy wynosi 15%. W kartotece za 1982 r. podano zaś stawkę osobistego zaszeregowania oraz kwotę dodatku szkodliwego: 1.50.
Z treści przedłożonego przez odwołującego w toku postępowania sądowego protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy z dnia 21 grudnia 1988 r. wynika ponadto, że od 21 września 1976 r., tj. od początku zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wT., odwołujący zajmował stanowisko spawacza.
Analiza wszystkich przedstawionych wyżej dokumentów prowadzi do wniosku, że od 21 września 1976 r. wnioskodawca pracował w pełnym wymiarze godzin w charakterze spawacza. Spawaczem był do co najmniej 21 grudnia 1988 r. (na co wskazuje data protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy). Jednocześnie, od 1 stycznia 1982 r. wykonywał pracę mechanika samochodowego w kanałach. Począwszy od 1982 r. takie stanowisko podawano w kartotekach zarobkowych (w kartotece zarobkowej za rok1980 stanowiska takiego natomiast nie wskazano). Na tej podstawie można stwierdzić, że od1 stycznia 1982 r. do 14 listopada 1991 r. wnioskodawca wykonywał zarówno obowiązki mechanika samochodowego, jak i spawacza. Wiadomo również, że w okresie tym wypłacano mu dodatek szkodliwy.
Okoliczności powyższe potwierdził słuchany w charakterze stronyT. W., który podniósł, że wPrzedsiębiorstwie (...)wT.pracował najpierw jako spawacz, a po paru latach powierzono mu również stanowisko mechanika samochodowego. Jak zaznaczył, będąc mechanikiem, wszystkie czynności związane z naprawą samochodów wykonywał w kanałach remontowych. Podkreślił też, że naprawa samochodów łączyła się z jednoczesnym wykonywaniem czynności spawalniczych. Jego praca polegała bowiem na wyjmowaniu poszczególnych elementów pojazdu (resorów, skrzyni biegów, mechanizmów różnicowych, tłumików czy części rozrusznika) w kanale poprzez cięcie przy użyciu palnika, a następnie zespawaniu poszczególnych części. Wiadomo również, że w razie potrzeby odwołujący spawał poza kanałem remontowym, np. zawiasy.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, że od 21 września 1976 r. do31 grudnia 1981 r. wnioskodawca świadczył pracę w pełnym wymiarze godzin jako spawacz, zaś od 1 stycznia 1982 r. do 14 listopada 1991 r. jako mechanik samochodowy pracującyw kanałach i spawacz.
Prace te wymienione zostały w Dziale XIV, zatytułowanym „Prace różne”,w punktach 12 (prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowymi atomowodorowym) i 16 (prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych) wykazu A, stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W tym miejscu podkreślić należy, że dla oceny, czy pracownik pracowałw szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (por. wyroki SN: z dnia 19 maja2011 r., III UK 174/10, LEX nr 901652; z dnia 8 czerwca 2011 r., I UK 393/10,LEX nr 950426; z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10, LEX nr 619638; z dnia 14 września2007 r., III UK 27/07, OSNP 2008/21-22/325; z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008/21-22/329; z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, LEX nr 483283; z dnia22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009/5-6/75 i z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08, LEX nr 528152).
Fakt, że w ramach dobowego wymiaru czasu pracy w okresie od 1 stycznia 1982 r. do 14 listopada 1991 r. odwołujący łączył wykonywanie prac remontowych w kanałach przy naprawie pojazdów mechanicznych i spawanie nie wyłącza dokonanej przez Sąd kwalifikacji. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 lutego 2012 r.,I UK 227/11 (LEX nr 1157544), z przywileju przejścia na emeryturę w niższym wieku emerytalnym, przysługującego pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze, mogą korzystać wyłącznie pracownicy, którzy byli rzeczywiście zatrudnieni stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szkodliwych warunkach pracy. Nie jest więc dopuszczalne uwzględnianie do okresów pracy w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika, z czegoa contrariowynika, że mogąi powinny być uwzględnione takie równocześnie wykonywane czynności, które miały szkodliwy wpływ na zdrowie zatrudnionego, bo zostały uznane przez ustawodawcę za pracę w szczególnych warunkach. Łączenie zatem w ramach dobowego wymiaru czasu pracy wymienionych wyżej czynności nie odbiera zatrudnieniu wnioskodawcy charakteru pracy wykonywanej stale w szczególnych warunkach. Nie ma bowiem wątpliwości, że realizującw taki sposób swoje obowiązki pracownicze, odwołujący stale był narażony na szkodliwe dla zdrowia czynniki, prowadzące do obniżenia wydolności organizmu, co jest podstawową przesłanką obniżenia wieku emerytalnego.
W świetle zgromadzonych dowodów, dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma też znaczenia, że w okresie od 21 września 1976 r. do 31 grudnia 1981 r. odwołującemu nie wypłacano dodatku szkodliwego, gdyż brak takiego dodatku nie oznacza, że pracownik nie pracował w szczególnych warunkach (por. wyrok SN z dnia 10 czerwca 2013 r.,II UK 370/12, LEX nr 1341272).

Uwzględniając powyższe uznać należało, że ubezpieczony legitymuje się 15- letnim stażem pracy w szczególnych warunkach. Po doliczeniu mu bowiem do wykazanego przed organem rentowym stażu w wymiarze 4 lat, 11 miesięcy i 25 dni spornego okresu, wnioskodawca posiada 15 lat pracy w takim charakterze.

Uwzględniając powyższe, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego orazart. 47714§ 2 k.p.c., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.