Sąd Okręgowy w Legnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 145/13
Data wyroku: 2013-03-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jolanta Pratkowiecka, Sabina Ziser, Elżbieta Hallada
Słowa kluczowe: Testament Ustny
Podstawa prawna: art. 952 par. 1 k.c.

Sygn. akt II Ca 145/13

POSTANOWIENIE
Dnia 28 marca 2013 roku

Sąd Okręgowy w Legnicy II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Sabina Ziser

Sędziowie:

SO Elżbieta Hallada
SO Jolanta Pratkowiecka (sprawozdawca)

Protokolant:

st. sekr. sąd. Roksana Babiarczyk

po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013 roku w Legnicy
na rozprawie sprawy
z wnioskuB. I.
przy udziale uczestników postępowaniaM. J.,W. L., małoletniegoM. L. (1)reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawowąM. L. (2),M. L. (3)iA. B.
o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek apelacji uczestników postępowaniaM. J.,W. L.i małoletniegoM. L. (1)
od postanowienia Sądu Rejonowego w Lubinie
z dnia 3 października 2012 roku
sygn. akt I Ns 901/10

p o s t a n a w i a :

I
oddalić apelacje;

II
zasądzić od uczestników postępowaniaM. J.,W. L.i małoletniegoM. L. (1)solidarnie na rzecz wnioskodawczyni kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;

Sygn. akt II Ca 145/13

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Lubinie postanowieniem z dnia 3 października 2012r. stwierdził, że spadek poT. L., zmarłym dnia 8 maja 2010r. wL., na podstawie testamentu ustnego z dnia 7 kwietnia 2010r. nabyła w całości siostraB. I., która przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza (pkt I), zlecił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego wL.sporządzić spis inwentarza po zmarłymT. L.(pkt II) oraz orzekł o kosztach postępowania (pkt III – V).
Rozstrzygnięcie powyższe poprzedzone zostało ustaleniami i oceną prawną, szczegółowo przedstawionymi w uzasadnieniu postanowienia. Z ustaleń tych wynika, że w dniu 7 kwietnia 2010r.T. L., pozostając w obawie rychłej śmierci, sporządził testament ustny w jednoczesnej obecności trzech świadków.T. L.w testamencie tym do całości spadku powołał siostręB. I.. W dniu 11 czerwca 2010r. jeden ze świadków spisał treść oświadczenia spadkodawcy, a wszyscy świadkowie pismo to podpisali. Przed Sądem Rejonowym świadkowie testamentu ustanego w całości potwierdzili jego treść. Natomiast obawa rychłej śmierci testatora i jego stan umysłu potwierdzona została dowodami w postaci opinii biegłych z zakresu neurologii, psychiatrii i psychologii oraz zeznaniami świadków - lekarzy onkologówK. W.iM. W.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd I instancji powołał przepisyart. 952 § 1 i 2 k.c.oraz926 § 1 k.c.w zw. zart. 941 k.c.
Apelację od powyższego postanowienia wnieśli uczestnicy postępowania:M. J.orazM. L. (1)iW. L..
Uczestniczka postępowaniaM. J.zarzuciła błędną ocenę przesłanki sporządzenia testamentu ustnego polegającej na przyjęciu, że zachodziła obawa rychłej śmierci testatora. W uzasadnieniu apelacji uczestniczka postępowania przyznała, żeT. L.cierpiał na nowotwór złośliwy, co jednak w dobie dzisiejszego postępu medycyny nie oznaczało, że w dacie składnia oświadczenia testamentowego istniała obawa jego rychłej śmierci. Dodatkowo zakwestionowała wiarygodność zeznań świadkaJ. S., który „nie umiał podać w sposób precyzyjny słów spadkodawcy”.
Uczestnicy postępowaniaM. L. (1)iW. L.zarzucili powyższemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego, tj.art. 952 § 1 k.c.poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że świadkowie testamentu alograficznego spełniali warunki świadczenia przy testamencie, podczas gdy świadek testamentuM. K. (1)nie był w stanie przywołać dokładnie treści oświadczenia testatora, w tym nie podał nazwiska spadkodawcy, ani też nie potrafił określić, czy wola spadkodawcy dotyczy całego majątku czy też poszczególnych jego składników.
Wszyscy skarżący uczestnicy domagali się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, że spadek poT. L.nabyli: synM. L. (1), córkaM. J., synW. L., córkaM. L. (3)oraz córkaA. B.w częściach po 1/5.
W odpowiedzi wnioskodawczyniB. I.wniosła o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie na jej rzecz od uczestników kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna.
Rozpoznawana sprawa, z uwagi na zebrany w sprawie materiał dowodowy i dokonaną przez Sąd I instancji wszechstronną ocenę dowodów, należy do kategorii spraw, które „bronią się same”.
Zarzuty apelacji są powtórzeniem zarzutów zgłoszonych przez uczestników w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Zdaniem uczestników,T. L.w ogóle nie złożył testamentu ustnego, a świadkowie tego testamentu są niewiarygodni, a jeśli nawet testator złożył oświadczenie, to w chwili jego składnia nie pozostawał w obawie rychłej śmierci. Sąd I instancji, rozpoznając te zarzuty, trafnie uzasadnił ich bezzasadność. Obawa rychłej śmierci potwierdzona została dowodami z dwóch opinii sądowo – psychiatrycznych oraz opinii biegłego neurologa, jak również zeznaniami świadków – lekarzy onkologów, którzy zajmowali się leczeniemT. L.. Osoby te posiadają doświadczenie medyczne i wiedzę specjalistyczną, która pozwalała im na ocenę stanu zdrowia testatora w dacie składnia oświadczenia testamentowego. Ogólny zarzut uczestniczki postępowaniaM. J., odwołujący się do postępu medycyny i związanych z tym szans przeżycia osób dotkniętych nowotworami złośliwymi, jest oderwany od okoliczności rozpoznawanej sprawy i nie uwzględnia przeprowadzonych w tej sprawie dowodów.
T. L.swoją ostatnią wolę wyraził ustnie w obecności trzech świadków:E. P.,M. K. (2)iJ. S.. Sąd I instancji ocenił wiarygodność zeznań tych świadków zgodnie z regułą wyznaczoną przezart. 233 § 1 k.p.c.tj. według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W orzecznictwie zgodnie przyjęte jest, że skuteczne postanowienie zarzutu naruszenia przez sądart. 233 § 1 k.p.c.wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (por. przykładowo wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2000r. V CKN 17/2000, OSNC 2000, nr 10, poz. 189 z dnia 5 sierpnia 1999r., II UKN 76/99, OSNAPiUS 2000, nr 19, poz. 732).
Ocena zeznań świadków testamentu ustnegoT. L.w żadnej mierze nie nosi cech dowolności. Niezrozumiałe jest stanowisko uczestniczki postępowaniaM. L. (4), która w apelacji twierdziła, że świadekJ. S.„nie umiał podać w sposób precyzyjny słów spadkodawcy”, bowiem analiza zeznań tego świadka prowadzi do wniosku przeciwnego. Świadek ten zeznał, żeT. L.„powiedział, że jest to jego wola bez przymusu, nikt go do tego nie namawiał, że zrzeka się swojego majątku na rzeczB. I.”. W ocenie Sądu Okręgowego, trudno o bardziej precyzyjne przekazanie słów testatora. Znamienne jest to, że świadekJ. S.był dlaT. L.osobą zupełnie obcą, nie znał wcześniej testatora, a do roli świadka skłoniła go prośba kolegiE. P.. Podobnie rzecz się miała się ze świadkiemM. K. (2). Również zeznania tego świadka nie pozostawiają wątpliwości co do treści ostatniej woliT. L.. Na rozprawie w dniu 10 maja 2011r. świadekM. K. (2)tak relacjonował owo wydarzenie: „powiedział [T. L.], że ma raka i umiera. Powiedział, że chciałby przekazać ustnie, dopóki jest w stanie, swój majątek siostrzeB.. Nie pamiętam, czy powiedział nazwisko. Mówił, że chyba umrze. Powiedział, ze jest świadomy tego, co mówi”. W związku z wieloma pytaniami pełnomocników uczestników postępowania dotyczącymi szczegółów tego zdarzenia, świadekM. K. (1)dodał: „na 100 % nie jestem w stanie dokładnie przekazać słów przekazanych przez spadkobiercę. Ja zapamiętałem to w ten sposób, żeT. L.przekazuje świadomie siostrze to, co posiada”. Przedstawiona wyżej, najistotniejsza treść zeznań tego świadka, nie pozostawia wątpliwości co ostatniej woliT. L.. Ponadto treść oświadczenia testamentowego została potwierdzona w całości w ten sposób, że świadekJ. S.w dniu 11 czerwca 2010r. spisał oświadczenie spadkodawcy, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpisali wszyscy świadkowie. Z treści tego dokumentu wynika, żeT. L.do całości spadku powołał swoją siostręB. I.. Wobec ważnego i jednoznacznego oświadczenia testatora, odpowiadającego warunkom zart. 952 § 1 i 2 k.c.brak było podstaw do przyjęcia dziedziczenia ustawowego.
Z przedstawionych wyżej względów apelacje uczestników postępowaniaM. J.,W. L.iM. L. (1)jako bezzasadne zostały oddalona na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.i§ 12 ust 1 pkt 1 i § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).