Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 93/13
Data wyroku: 2013-07-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Sołowińska, Marek Szymanowski, Bohdan Bieniek
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 244 i 252 kpc , art. 17 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.jedn. Dz.U 1998r. Nr 7 poz. 25 z późn. zm.)

Sygn.akt III AUa 93/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 lipca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSA Marek Szymanowski (spr.)
Sędziowie: SA Alicja Sołowińska
SO del. Bohdan Bieniek
Protokolant: Magda Małgorzata Gołaszewska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2013 r. wB.
sprawyz wnioskuJ. A.

przy udziale zainteresowanejE. A.

przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o ustalenie obowiązku opłacenia dodatkowej składki na ubezpieczenie emerytalno - rentowe rolników od dnia 1 marca 2011r.
na skutek apelacjiPrezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt IV U 1077/12

I

zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddala odwołanie w zakresie dotyczącym obowiązku opłacania dodatkowej składki na ubezpieczenia emerytalno-rentowe zaJ. A.iE. A.za okres od 1 marca 2011 r. do 8 grudnia 2011 r.;

II

zasądza odJ. A.na rzecz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Oddział (...)wO.) kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 20 marca 2012 r.Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Oddział (...)wO.P.Terenowa wL.) stwierdził obowiązek opłacania dodatkowej składki miesięcznej na ubezpieczenie emerytalno-rentowego od dnia 1 marca 2011 r. w stosunku doJ. A.i jego żonyE. A.. W uzasadnieniu tej decyzji nadmieniono, iż w świetle decyzji Wójta GminyK.z dnia 20.02.2012 r. ( w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2012 r.) oraz pisma Urzędu GminyK.J. A.prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym powierzchni 51,3212 ha. Wielkość gospodarstwa uzasadnia stosownie do art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. - o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008r. Nr 50, poz. 291 z. zm. ) zobowiązanie do opłaty dodatkowej składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowej w wysokości 12 % emerytury podstawowej.
We wniesionym od tej decyzjiodwołaniuJ. A.zarzucił błędne ustalenie okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę decyzji. Odwołujący się podniósł w tym zakresie, iż zawarł w dniu 20 września 2010 r. wS.umowę poddzierżawy zW. C., zarejestrowaną w ewidencji gruntów za nr(...)(w Starostwie Powiatowym wL.) od 9 grudnia 2011 r.,która to umowa została potwierdzona w Kancelarii NotarialnejA. M. (1)dnia 27 października 2011 r.
W odpowiedzi na odwołanierolniczy organ rentowy podniósł, iż w związku z przedłożeniem Kasie przez odwołującego się w dniu 5 kwietnia 2012 r. umowy dzierżawy z dnia 20 września 2010 r. zawartej zA. M. (2), umowy poddzierżawy z dnia 20 września zawartej zW. C., zarejestrowanych od dnia 9 grudnia 2011 r. oraz przedłożenia aneksu do umowy poddzierżawy z dnia 20 września 2010 r. zarejestrowanego w ewidencji gruntów w dniu 5 kwietnia 2012 r. – organ w dniu 12 kwietnia 2012 r. wydał decyzję stwierdzającą ustanie obowiązku opłacania dodatkowej składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe od dnia 9 grudnia 2011 r. uznając, iż od tego dnia małżonkowieA.prowadzili działalność rolniczą na gruntach poniżej 50 ha przeliczeniowych. Zaskarżona decyzja z dnia 20 marca 2012 r. pozostaje zatem w mocy co do okresu od dnia 1 marca 2011 r. do 8 grudnia 2011 r. i w tym zakresie rolniczy organ rentowy wniósł o oddalenie odwołalna (k. 5).
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 20 marca 2012 r. w ten sposób, iż stwierdził ,że w okresie od 1 marca 2011 r. do 8 grudnia 2011 r. nie istniał obowiązek opłacania dodatkowej miesięcznej składki zaJ.iE. A.. U podstaw tego wyroku legły następujące ustalenia faktyczne:J. A.wraz z małżonką prowadzą działalność rolniczą i podlegają z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu rolników. W dniu 20 września 2010 r. wK.J. A.zawarł umowę dzierżawy zA. M. (2), na podstawie której stał się dzierżawcą całejdziałki nr (...)o pow. 9,90 ha i 13 ha zdziałki (...)położonych wS., gminaK.. Umowa ta została zarejestrowana w Starostwie Powiatowym wL.pod nr(...)w dniu 9 grudnia 2011 r.
W tej samej dacie 20 września 2010 r.J. A.zawarł wS.umowę poddzierżawy gruntów rolnych zW. C.dot.działek (...)/,(...)która została zarejestrowana w Starostwie Powiatowym wL.w dniu 9 grudnia 2011 r.
W dniu 8 marca 2012 r. Urząd Gminy wK.poinformował rolniczy organ rentowy, z dniem 1 marca 2011 r. nastąpiło zwiększenie powierzchni gospodarstwa rolnego małżonkówA.do powyżej 50 ha przeliczeniowych (51,3212 ha). W następstwie tego zapadła zaskarżona decyzją z dnia 20 marca 2012 r. przewidująca obowiązek opłaty dodatkowej składki od dnia 1 marca 2011 r.
4 kwietnia 2012r. do KRUS wpłynęło oświadczenieJ. A., że aktualnie posiada on 47,934 ha przeliczeniowych wraz z umową dzierżawy zawartą w dniu 4 kwietnia 2012 r. zA. M. (2)i aneksem z dnia 4 kwietnia 2012 r. do umowy z dnia 20 września 2010 r. Aneks zmieniał okres trwania umowy (do dnia 31.10.2021 r.), dodawał zgodę wydzierżawiającej na poddzierżawę oraz precyzował pkt 2. umowy wskazując, iż przedmiotem jest caładziałka (...)
5 kwietnia 2012 r.J. A.złożył z kolei umowę poddzierżawy z dnia 20 września 2010 r. zawartą zW. C.oraz aneks do tej umowy a dnia 4 kwietna 2012r. W aneksie zmieniono okres trwania umowy przedłużając go do 31 października 2021 r.
Rozważając poczynione ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy nawiązał do przepisówustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne( Dz. U. z 2010 r. nr 193 , poz. 1287 ze zm), którejart. 22wskazuje obowiązek właścicieli i użytkowników nieruchomości zgłaszania właściwemu staroście wszelkich zmian danych objętych ewidencja gruntów i budynków w terminie 30 dni od dnia powstania tych zmian. Sąd Okręgowy wskazał też na art. 17 ust 4. pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. - o ubezpieczeniu społecznym rolników , który od dnia 1 października 2009r. przewiduje dodatkową składkę w przypadku prowadzenia działalności rolniczej na obszarze powyżej 50 ha przeliczeniowych, która podlega dłuższemu zwiększeniu przy przekroczeniu kolejnych progów powierzchni ( 150, 300 ha). Za bezsporne Sąd Okręgowy przyjął, iż od 9 grudnia 2012 r.( zapewne miał na myśli datę 9 grudnia 2011 r.)małżonkowieA.prowadzą działalność rolniczą na gruntach poniżej 50 ha przeliczeniowych, co odzwierciedla wydana w międzyczasie decyzja z dnia 12 kwietnia 2012 r. stwierdzającą ustanie obowiązku uiszczania dodatkowej składki od dnia 9 grudnia 2011 r.
Odwołując się do orzecznictwa sądowego Sąd Okręgowy wskazał, iż dominuje w nim pogląd traktujący obowiązek rejestrowania umów dzierżawy w sposób rygorystyczny. Oznacza to zdaniem Sądu Okręgowego, iż do uznania, że umowa dzierżawy spełnia wymogi przepisów o ubezpieczeniu społecznym jest koniecznym dokonanie jej zarejestrowania w ewidencji gruntów i budynków.
Wskazując zatem na fakt, iż umowa dzierżawy z dnia 20 września 2010 r. zawarta zA. M. (2)jak i umowa poddzierżawy zawarta w tej samej dacie zW. C.zostały zarejestrowane w dniu 9 grudnia 2011r. – brak jest podstaw do przyjęcia obowiązku uiszczania dodatkowej składki za okres sprzed tej daty czyli sprzed 9 grudnia 2011 r.
Z tych przyczyn Sad Okręgowy na zasadzieart. 47714§2 k.p.c.dokonał zmiany zaskarżonej decyzji.
We wniesionej od tego wyroku przezrolniczy organ rentowy apelacji organ ten zarzucił
1. obrazę prawa materialnego tj. art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. - o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008r. Nr 50, poz. 291 z . zm.);
2. obrazę prawa procesowego tj.
a/art. 232 k.p.c.poprzez nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalanie jaka okoliczność spowodowała zwiększenie od dnia 01.03.2011 r. powierzchni gospodarstwa małżonkówA.powyżej 50 ha;
b/ art. 233 poprzez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów tj. pominiecie dowodu w postaci zaświadczenia Urzędu GminyK.z dnia 8 marca 2012 r. i zastąpienie go subiektywną oceną Sądu, jakoby zwiększenie powierzchni gospodarstwa rolnego odwołującego i ustalenie wysokości składki dodatkowej nastąpiło w związku z umowa dzierżawy z dnia 20 września 2010 r.
Wskazując na powyższe apelacja wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Wniesiona apelacja jest zasadna.
Przede wszystkim należało zauważyć, iż przedmiotem postępowania odwoławczego jest jedynie okres ustalenia dodatkowej składki na ubezpieczanie społeczne od 1 marca do 8 grudnia 2011 r., bowiem zaskarżony wyrok zawiera rozstrzygniecie tylko co do tego okresu. Okres po 8 grudnia 2011 r. objęty został już decyzją z dnia 12 kwietnia 2012 r., która stwierdziła ustanie obowiązku opłacania dodatkowej składki od dnia 9 kwietnia 2011 r. Decyzja ta wydana po wniesieniu odwołania ma charakter decyzji zamiennej w rozumieniuart. 47713k.p.c., uwzględnia ona bowiem odwołanie w zakresie dotyczącym okresu po dniu 8 grudnia 2011 r. Skutek procesowy tej decyzji winien znaleźć w zasadzie odzwierciedlenie w postanowieniu o umorzeniu postępowania w części uwzględniającej odwołanie w oparciu oart. 47713k.p.c.będący przepisem szczególnym w stosunku doart. 355 k.p.c.
Zgodzić się trzeba z rolniczym organem rentowym, iż Sąd Okręgowy w sposób nie uczynił zadość wymogomart. 233 §1 k.p.c.przy ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwemart. 233 §1 k.p.c.zawiera nakaz - nie doznający wyjątku, aby wyrażona ocena w aspekcie wiarygodności dokonana była na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału w sprawie oraz uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu

      (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2002 r. IV CKN 1256/00 lex nr 80267; wyrok SN z dnia 26 stycznia 2000 r. III CKN 562/98(...); postanowienie SN dnia 23 stycznia 2002 r. II CKN 691/99 LEX nr 54339, Prok.i Pr.-wkł.(...)).Tymczasem Sąd Okręgowy nie rozważył znajdujących się w aktach rentowych istotnych w sprawie dowodów z dokumentów urzędowych. Za taki bowiem dowód należy uznać zarówno decyzję Wójta GminyK.z dnia 13 lutego 2012 r. wydaną w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2012 r. (k.91 a.r.) jak i zaświadczenie Urzędu GminyK.z dnia 8 marca 2012 r. (k.93a.r.) wskazujące na to, iż dnia 1 marca 2011 r. nastąpiło zwiększenie powierzchni gospodarstwaE. i. J. A.do 51,3212 ha przeliczeniowych. Walor dokumentu urzędowego ma również odpowiedź udzielona organowi rentowemu w dniu 14 grudnia 2012 r. na jego pismo z dnia 12 grudnia 2012 r. przez Urząd Gminy wK.(k. 105 a.r.) w świetle której zdarzeniem , które spowodowało powiększeniu od dnia 1 marca 2011 r. powierzchni gospodarstwa rolnego małżonkówA.do powyżej 50 ha przeliczeniowych było nabycie przez nich w drodze umowy- aktem notarialnym Nr(...)z dnia 1 marca 2011 własności 2,3202 ha przeliczeniowych. Jak wiadomo dokument urzędowy w rozumieniuart. 244 §1 k.p.c.stanowi dowód tego , co zostało w nim urzędowo poświadczone, a jednocześnie przerzuca ciężar dowodu wykazania, że oświadczenie organu, od którego pochodzi ten dokument jest niezgodne z prawdą na stronę zaprzeczającą. Oznacza to, prościej rzecz ujmując, iż ciężar dowodu tego, że od dnia 1 marca 2011 małżonkowieA.nie prowadzili działalności rolniczej na gruntach przekraczających 50 ha przeliczeniowych nie spoczywał na organie rentowym lecz na nich. Okoliczność tę mogli oni wykazać przedkładając organowi rentowemu zarejestrowane umowy dzierżawy (poddzierżawy) gruntów, które dawały podstawę do przyjęcia, iż w istocie zmniejszyli oni areał gruntów, na których prowadzili oni działalność rolniczą do poniżej 50 ha przeliczeniowych. W świetle jednak prawidłowych w tym zakresie ustaleń i rozważań Sądu Okręgowego zarówno umowę z 20 września 2010 r. zawartą zA. M. (2)jak i umowę poddzierżawy z tego samego dnia zawartą zW. C.zarejestrowali oni skutecznie w ewidencji gruntów w dniu 9 grudnia 2011 r. Słusznie Sąd Okręgowy przyjmuje, iż skutek rejestracji tych umów mógł nastąpić jedynie od tej daty, ale wobec pominięcia zaświadczeń urzędu Gminy Sądu Okręgowy wyprowadza z tego faktu błędne wnioski w kontekście obowiązku uiszczania dodatkowej składki na ubezpieczenie społeczne. Tymczasem skoro dokument urzędowy potwierdza przekroczenia powierzchni 50 ha od dnia 1 marca 2011 r., a przedmiotowe umowy dzierżawy i poddzierżawy wywierały skutki w zakresie ubezpieczania dopiero od dnia rejestracji, czyli od dnia 9 grudnia 2011 r., to skarżący nie zwolnili się z obowiązku uiszczenia dodatkowej składki i za okres od 1 marca 2011 do dnia 8 grudnia 2011r.
Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny na zasadzieart. 386 §1 k.p.c.orzekł jak na wstępie .
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na zasadzieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.oraz w zw. z§ 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 z zm.).