Sąd Okręgowy w Słupsku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 726/13
Data wyroku: 2013-06-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Sławińska-Klamann
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VU 726/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 czerwca 2013r.

Sąd Okręgowy w Słupsku wS.Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:

Przewodniczący:SSO Ewa Sławińska- Klamann
Protokolant:  st. sekr. sądowy Joanna Adamczyk-Podolska
po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013r. w Słupsku
na rozprawie sprawy
z odwołaniaG. W.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 22 marca 2013 r. znak(...)
w sprawieG. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o emeryturę i zwrot nienależnie pobranych świadczeń

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE
UbezpieczonaG. W.wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z dnia 22.03.2013r., znak(...)odmawiającej uchylenia decyzji z dnia 03.10.2011r.,znak(...)w części, w jakiej decyzja ta zwiesza, na podstawieart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw, w związku z art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FIUS, prawo do emerytury za okres od dnia 01.10.2011r. do dnia 31 sierpnia 2012r.
Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i nakazanie wypłaty emerytury za okres jej zawieszenia tj. od 01.12.2011r. do 31.08.2012r wraz z odsetkami ustawowymi oraz domagała się uchylenia decyzji z dnia 28 listopada 2011 roku dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 01.10.2011 r. do 30.11.2011 r.
Pozwany organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.wniósł o oddalenie odwołania. Pozwany podniósł, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego ogłoszony został w dniu 22 listopada 2012r. zaś w wyroku Trybunał nie wskazał innej daty utraty mocy prawnej wskazanych w wyroku przepisów, w związku z tym nie ma on zastosowania do przypadającego przed dniem 22 listopada 2012r. okresu zawieszenia emerytury.
Postanowieniem Sądu Okręgowego w Słupsku V Wydziału Pracyi Ubezpieczeń Społecznych wS.z dnia 13 lutego 2013 roku, sygn. akt. VU 60/12 umorzono postanowienie w sprawie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń.

Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonaG. W.ur. (...)od dnia 1 października 2008r.(od miesiąca w którym zgłoszono wniosek o emeryturę) nabyła prawo do emerytury, które zostało jej przyznane decyzją z dnia 26.11.2008r. Organ rentowy jednocześnie zawiesił wypłatę świadczenia wobec pozostawania w stosunku pracy.
/dowód: akta emerytalne: decyzja z dnia 26.11.2008r. k. 78-79/
Na jej wniosek z 30 stycznia 2009r. decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z dnia 4 lutego 2009 roku, znak(...)organ rentowy podjął wypłatę emerytury od 01.01.2009 r.
/dowód: akta emerytalne ZUS: wniosek k. 85, decyzja z dnia 04.02.2009r. k. 90-91
Decyzją z dnia 21.11.2011r. organ rentowy wstrzymał wypłatę emerytury z powodu kontynuowania zatrudnienia, w oparciu o art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych.
Ubezpieczona do dnia 31 sierpnia 2012 roku kontynuowała zatrudnienie w(...) Centrum (...).
/dowód: akta sprawy: decyzja k. 170, akta ZUS: świadectwo pracy k.187/
Decyzją z dnia 21.09.2012 r. organ rentowy wznowił wypłatę emerytury od dnia 1 września 2012 roku.
Wnioskiem z dnia 05.12.2012r. ubezpieczona wniosła o wypłatę należnych świadczeń emerytalnych za okres od 1 października 2011r.do 1 września 2012 roku.
Zaskarżoną decyzją z dnia 22.03.2013r. organ rentowy odmówił wypłaty świadczeń od dnia 1 października 2011 roku do 31 sierpnia 2012 roku.
/dowód: akta emerytalne: decyzja z dnia 21. 09.2012 r k.200-201, wniosek k. 221-222, decyzja z dnia 18.01.2013 r, zaskarżona decyzja k. 231 /

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonejG. W.nie zasługuje na uwzględnienie.
Ubezpieczona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 roku w sprawie sygn. akt K 2/12. Wyrokiem tym TK stwierdził niekonstytucyjność przepisuart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z 2010 r. Nr 40, poz. 224, Nr 134, poz. 903, Nr 205, poz. 1365, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112 i Nr 205, poz. 1203 oraz z 2012 r. poz. 118 i 251), dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r., wzakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy.
Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż w porządku prawnym , jaki istniał w naszym kraju i w przepisach emerytalno - rentowych sytuacja dotycząca prawa do emerytury i możliwości bądź braku możliwości kontynuowania zatrudnienia zmieniała się na przestrzeni lat.
Od 1 lipca 2000 r.(data wejścia w życie art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS)nierozwiązanie stosunku pracy powodowało, że prawo do świadczenia mogło zostać ustalone, ale nie mogło zostać zrealizowane (zostało zawieszone).
Uzasadniając tę zmianę, wskazano, że zasadniczą rolę w ubezpieczeniu społecznym odgrywa powiązanie prawa do świadczenia z brakiem środków utrzymania, a łączenie dochodów z pracy, z jednoczesnym pobieraniem emerytury stawia pracujących emerytów w pozycji uprzywilejowanej, co nie może być oceniane w oderwaniu od poziomu życia społeczeństwa, istniejącego bezrobocia oraz obciążeń pracodawcy i budżetu państwa.
Art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS został uchylony mocąart. 37 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych(Dz. U. Nr 228, poz. 1507).Od 8 stycznia 2009 r. treścią ryzyka emerytalnego ponownie było osiągnięcie odpowiedniego wieku.
Uchylenie art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS było konsekwencją realizacji programu „Solidarność pokoleń – działania dla zwiększenia aktywności zawodowej osób w wieku 50+” – pakietu działań rządowych zmierzających do zwiększenia zatrudnienia osób po 50. roku życia.
Uchylenie powołanego przepisu miało usunąć jedną z barier aktywności zawodowej tych osób. Zgodnie z art. 45 ustawy z 21 listopada 2008 r. wypłaty zawieszonej emerytury dokonywało się na wniosek osoby zainteresowanej, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych informował osoby, mające w dniu wejścia w życie ustawy zawieszone prawo do emerytury w trybie art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, o warunkach pobierania świadczeń. Ten stan prawny obowiązywał do 31 grudnia 2010 r.
Od 1 stycznia 2011 r. obowiązuje art. 103a, dodany do ustawy o emeryturach i rentach z FUS na podstawie art. 6 pkt 2 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 r.,znoszący możliwość pobierania emerytury bez rozwiązywania umowy o pracę z dotychczasowym pracodawcą, na rzecz którego była wykonywana praca bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.
Art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS objął wszystkich emerytów, a więc nie tylko tych, którzy prawo do emerytury uzyskają od momentu jego wejścia w życie, ale również tych, którzy przeszli na emeryturę wcześniej. Ci emeryci, którzy nabyli prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., na podstawie art. 28 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 r. mogli ją pobierać bez rozwiązania umowy o pracę jeszcze przez 9 miesięcy od daty wejścia w życie zmiany, czyli do 30 września 2011 r. Jeżeli do tego momentu stosunek pracy nie ustał, wypłata emerytury została przez ZUS wstrzymana, poczynając od 1 października 2011 r.
Należy zwrócić uwagę, że obowiązująca regulacja nie wyłącza możliwości łączenia emerytury z dochodami z pracy zarobkowej, lecz uzależnia wypłatę emerytury od rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą (pracodawcami), u którego dana osoba była zatrudniona bezpośrednio przed złożeniem wniosku o emeryturę. Emeryt może wrócić do pracy do tego samego lub innego pracodawcy (oczywiście, o ile zostanie zatrudniony) i pobierać zarówno wynagrodzenie, jak i emeryturę.
Trybunał Konstytucyjny uznał, iż ustawodawca odstępując od wcześniej przyjętej polityki , wobec osób, które nabyły prawo do emerytury pod rządami przepisów obowiązujących od 2009, godzi w zasadę zaufania do państwa i prawa , naruszając bezpieczeństwo prawne obywateli.
Osoby, które skutecznienabyły i realizowały prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009do 31 grudnia 2010 musiały , w związku ze zmianą przepisów, poddać się nowej, mniej korzystnej dla nich treści ryzyka emerytalnego tj. poza wiekiem spełniać warunek rozwiązania stosunku pracy. Gdyby w chwili przejścia na emeryturę osoby te wiedziały, że będą musiały przerwać zatrudnienie, aby uzyskać świadczenie emerytalne, to w chwili osiągnięcia wieku emerytalnego nie podjęłyby decyzji o złożenie wniosku o emeryturę ,lecz kontynuowały nadal zatrudnienie .
Działając w zaufaniu do państwa i stanowionego przez nie prawa podjęły w przeszłości decyzję co do przejścia na emeryturę, gdyby wiedziały, iż nastąpi zmiana stanu prawnego uzależniająca realizację prawa do tego świadczenia od rozwiązania stosunku pracy, ich decyzja mogłaby być inna, bo z perspektywy dokonanej nowelizacji przepisów okazała się dla nich niekorzystna.

W realiach przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, iż ubezpieczona nabyła prawo do emerytury od 1 października 2008 roku(czyli przed zmianą przepisów, która nastąpiła od 8 stycznia 2009r.) iprawo to nie było przez nią realizowane, z uwagi na nierozwiązanie stosunku pracy. W dacie nabycia przez ubezpieczoną prawa do emerytury wówczas obowiązujące przepisy wymagały zawieszenia wypłaty świadczenia wobec tych emerytów, którym prawo to zostało przyznane, lecz nie rozwiązali oni stosunku pracy.
Oznacza to, iż ubezpieczona wystąpiła o emeryturę i nabyła prawo do emerytury według przepisów obowiązujących przed 8 stycznia 2009r., które to przepisy uzależniały wypłatę emerytury od rozwiązania stosunku pracy.
W ocenie Sądu Okręgowego, orzeczenie TK , w którym ubezpieczona upatruje podstawy prawnej swojego roszczenia, nie ma zastosowania do jej sytuacji.
W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny podniósł, że rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 28 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 roku spowodowało, że osoby, które już skutecznie nabyły i zrealizowały prawo do emeryturyw okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r.musiały, na podstawie art. 28 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 r. w związku z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poddać się nowej, mniej korzystnej dla nich treści ryzyka emerytalnego. Innymi słowy, ubezpieczeni, którzy prawo do emerytury uzyskali po spełnieniu jedynie warunku osiągnięcia wieku (oraz odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego), musieli ponownie zrealizować swoje prawo do emerytury według nowej treści ryzyka, czyli spełnić także warunek rozwiązania stosunku pracy, aby emeryturę nadal pobierać od 1 października 2011 r. Oznaczało to dla nich, że chcąc nadal pracować i jednocześnie pobierać emeryturę muszą rozwiązać stosunek pracy i raz jeszcze go nawiązać – oczywiście, jeśli znalazły nowego pracodawcę albo dotychczasowy zgodził się ponownie je zatrudnić.
Nie budzi wątpliwości Sądu Okręgowego, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się tylko do ubezpieczonych, którzy skutecznie nabyli i od daty nabycia prawa realizowali prawo do emerytury tj. nabyli i realizowali prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r.
Wyrok ten nie ma zastosowania do ubezpieczonej, która prawo do emerytury nabyła od 1 października 2008 roku. W jej sytuacji, w obowiązującym wówczas stanie prawnym , z chwilą nabycia prawa do emerytury bez rozwiązania stosunku pracy świadczenie było zawieszone, nie było realizowane. Ubezpieczona zatem mogła wybrać, czy chce pozostać w zatrudnieniu mając zawieszone prawo do emerytury, czy skorzystać z prawa i pobierać emeryturę po rozwiązaniu stosunku pracy .
Na zakończenie jeszcze raz podkreślić należy, iż prawo do świadczenia jest inną instytucją od realizacji tego prawa w postaci wypłaty emerytury.
Z przyczyn natury faktycznej i prawnej omówionych powyżej Sąd uznał odwołanie ubezpieczonej za bezzasadne i w oparciu oart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił je, o czym orzeczono w sentencji wyroku.