Sąd Okręgowy w Toruniu
IX Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ka 143/13
Data wyroku: 2013-04-25 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Marzena Polak, Barbara Plewińska, Rafał Sadowski
Słowa kluczowe: Nawiązka
Podstawa prawna: art. 288 § 1 kk, art. 57 a § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk

Sygn. akt-IX Ka 143/13

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25. kwietnia 2013 r.
Sąd Okręgowy w Toruniu w składzie:
Przewodniczący - S.S.O. Barbara Plewińska
Sędziowie: S.S.O. Marzena Polak
S.S.O. Rafał Sadowski (spr.)
Protokolant - st. sekr. sąd. Katarzyna Kotarska

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Toruniu Bożeny Mentel

po rozpoznaniu w dniu 25. kwietnia 2013 r.
sprawyP. S.-oskarżonego zart. 288§1 k.k.w zw. zart.57a§l k.k.w zw. zart. 64§1 k.k.,
na skutek apelacji wniesionej przez Prokuratora Rejonowego w Grudziądzu,
od wyroku Sądu Rejonowego w Grudziądzu z dnia 16. stycznia 2013 r.,sygn.akt II K 1429/12,

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1
uchyla orzeczenie o odszkodowaniu zawarte w punkcie II. tego wyroku,

2
na podstawieart. 57a§2 kkorzeka od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonegoP. G.nawiązkę w kwocie 460 (czterysta sześćdziesiąt) zł;

II
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zwalnia oskarżonego z obowiązku poniesienia kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym, a wydatkami poniesionymi w tym postępowaniu obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt IX Ka 143/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2013 roku Sąd Rejonowy w Grudziądzu w II Wydziale Karnym uznał oskarżonegoP. S.za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia, tj. występku zart. 288 § 1 k.k.w zw. zart. 57a § 1 k.k.w zw. zart.64 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 288 § 1 k.k.w zw. zart. 57a § 1 k.k.wymierzył mu karę 9 (dziewięciu) miesięcy pozbawienia wolności. Ponadto Sąd w powołanym wyżej wyrokuna podstawie art. 415 $ 4k.p.k.zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonegoP. G.obowiązek naprawienia szkodypolegający na zapłacie kwoty 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 26 września 2012 roku.
Apelację od owego wyroku na niekorzyść oskarżonego w części dotyczącej orzeczenia o karze wniósł Prokurator. Zarzucił on obrazę prawa materialnego, tj.art. 57a § 2 k.k.poprzez odstąpienie od orzeczenia nawiązki na rzecz pokrzywdzonegoP. G., podczas gdy orzeczenie nawiązki na podstawie tego przepisu w przypadku popełnienia występku o charakterze chuligańskim jest obligatoryjne, natomiast zasądzenie na podstawieart. 415 § 4 k.p.k.od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonegoP. G.odszkodowania polegającego na zapłacie kwoty 460 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 26 września 2012 roku - podczas gdy zasądzenie odszkodowania z urzędu byłoby w myślart. 415§7 kpkniedopuszczalne, gdyby sąd orzekł obligatoryjną nawiązkę. Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z jego treści zasądzonego na podstawieart.415§4 k.p.k.obowiązku naprawienia szkody i zasądzenie w to miejsce nawiązki na podstawieart. 57a § 2 k.k.od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonegoP. G.w kwocie 460 złotych oraz utrzymanie w mocy w pozostałym zakresie zaskarżonego wyroku.

Sąd odwoławczy zważył co następuje:

Apelacja zasługuje na uwzględnienie. W trakcie rozprawy przed Sądem I instancji prokurator wniósł o orzeczenie odszkodowania z urzędu na podstawieart. 415 § 4 k.p.k., na co oskarżony wyraził zgodę. W rezultacie zaistniałej sytuacji procesowej Sąd uwzględnił wniosek o dobrowolne poddanie się karze i w sposób bezrefleksyjny powielił błąd oskarżyciela. Również uzasadnienie wyroku w żaden sposób nie odnosi się do treści przepisuart. 57a § 2 k.k., motywując zasadność kompensacji wyłącznie normą zawartą wart. 415 § 4 k.p.k.
Zgodnie zart.57a § 2 k.k.w wypadku skazania za występek o charakterze chuligańskim Sąd orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, chyba że orzeka obowiązek naprawienia szkody, obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub nawiązkę na podstawieart.46 k.k.Przepis ten obligował w niniejszej sprawie Sąd do orzeczenia nawiązki na rzecz pokrzywdzonego. W razie skazania za występek o charakterze chuligańskim Sąd odstępuje bowiem od orzeczenia nawiązki na podstawieart. 57a § 2 k.k.wyłącznie w przypadku wymierzenia oskarżonemu jednego z wymienionych w tym przepisie środków. Sąd I instancji nie orzekł jednak żadnego z owych środków karnych w związku z czym nie był uprawniony do pominięcia stosowania przedmiotowej normy.
Z redakcji punktu II. zaskarżonego wyroku wnioskować można, że w niniejszej sprawie Sąd błędnie zinterpretował przepisart. 57a § 2 k.k.uznając że wymieniony w nim obowiązek naprawienia szkody jest terminem zbieżnym z pojęciem odszkodowania (abstrahując przy tym od podstawy prawnej- orzeczenia tegoż „obowiązku naprawienia szkody” - wyraźnie ograniczonej w tym przepisie doart. 46 kk!). Jest tak w istocie na gruncie prawa cywilnego, jednakże w ujęciu prawnokarnym należy dokonać rozróżnienia obu pojęć. Zasądzone w niniejszej sprawie odszkodowanie na podstawieart. 415§4 k.p.k.ma charakter świadczenia cywilnoprawnego, od którego odróżnić należy obowiązek naprawienia szkody o którym mowa wart. 46 k.k- mający charakter środka karnego, jak i obowiązek naprawienia szkody, o którym jest mowa wart. 72§2 kk, będący środkiem probacyjnym. O tym, że na gruncie prawa karnego są to różne pojęcia, odnoszące się do odmiennych środków reakcji prawnej świadczy chociażby treśćart.415 k.p.k., w którym§ 1-4odnoszą się do warunków zasądzenia odszkodowania w ramach postępowania karnego, zaś § 5 mówi o warunkach orzeczenia nawiązki, obowiązku naprawienia szkody i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Ponadtoart.415§6 k.p.k.wymienia odszkodowanie obok obowiązku naprawienia szkody, co jeszcze dobitniej uwypukla, iż nie mamy do czynienia z tożsamymi pojęciami. Należy również zwrócić uwagę, że w zaskarżonym wyroku Sąd błędnie określił zasądzone na podstawieart. 415§4 k.p.k.świadczenie, bowiem nazwał je obowiązkiem naprawienia szkody, przy czymart. 415§7 k.p.k.wyraźnie wskazuje, że w razie orzeczenia obowiązku naprawienia szkody nie stosuje się przepisu o zasądzeniu odszkodowania z urzędu. Uznać można zatem, że w rezultacie przyjęcia błędnej interpretacji sentencja wyrok zawiera swoistą sprzeczność. Reasumując zaś powyższe wywody stwierdzić należy stanowczo, że w myślart. 57a§2 kkz obowiązku orzeczenia nawiązki przewidzianej w tym przepisie zwalnia sąd jedynie orzeczenie środka karnego przewidzianego wart. 46§ 1 lub §2 kk.
Określając wysokość nawiązki Sąd Okręgowy kierował się wysokością szkody, którą oskarżony wyrządził pokrzywdzonemu w rezultacie popełnienia czynu zabronionego.
W pozostałej części Sąd Odwoławczy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. W sprawie nie wystąpiły bowiem żadne uchybienia mogące stanowić bezwzględne przyczyny odwoławcze będące podstawą do uchylenia bądź zmiany wyroku z urzędu.
O kosztach orzeczono zgodnie z przepisami o kosztach postępowania pierwszoinstancyjnego. Sąd zwalniając oskarżonego od kosztów procesu uznał, że zasada słuszności przemawia za takim orzeczeniem, bowiem nie byłoby sprawiedliwe, gdyby to oskarżony miał zostać obciążony finansowo skutkami błędu Sądu, który to błąd nie stanowił wyniku jego zachowania.