Sąd Apelacyjnyw Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI ACa 452/13
Data wyroku: 2013-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Stefańska, Ewa Zalewska, Tomasz Pałdyna
Słowa kluczowe: Pozbawienie Wykonalności
Podstawa prawna: art. 840 k.p.c.

Sygn. akt VI ACa 452/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 grudnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący - Sędzia SA – Ewa Stefańska (spr.)
Sędzia SA    – Ewa Zalewska
Sędzia SO (del.) – Tomasz Pałdyna
Protokolant:    sekr. sąd. Beata Pelikańska

po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. K. (1)iJ. K. (2)
przeciwkoBank (...) S.A.z siedzibą wW.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 9 listopada 2012 r.
sygn. akt III C 68/11
I oddala apelację;
II zasądza odJ. K. (1)iJ. K. (2)na rzeczBanku (...) S.A.z siedzibą wW.kwotę  5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt VI ACa 452/13

UZASADNIENIE
PowodowieJ. K. (2)iJ. K. (1)domagali się częściowego pozbawienia wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 14 czerwca 2005 r. wystawionego przeciwko nim przezBank (...) S.A.z siedzibą wW., zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie postanowieniem z dnia 29 listopada 2005 r. w sprawie o sygn. akt I Co 774/05, ostatecznie w zakresie kwoty 11.881.046,75 zł. Jako podstawę faktyczną roszczenia wskazali okoliczność, że roszczenie pozwanego w tej części uległo przedawnieniu.
PozwanyBank (...) S.A.z siedzibą wW.wnosił o oddalenie powództwa podnosząc, że do przedawnienia przedmiotowego roszczenia nie doszło.
Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2009 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił powództwo w całości. Na skutek apelacji pozwanego, wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok, zniósł w całości postępowanie przed Sądem pierwszej instancji i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Przyczyną powyższego rozstrzygnięcia była nieważność postępowania na skutek nienależytego umocowania pełnomocnika powodów już na etapie wniesienia pozwu.
W toku ponownego rozpoznania sprawy, na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. powodowie rozszerzyli powództwo, domagając się pozbawienia wykonalności przedmiotowego tytułu wykonawczego w całości, a więc także w zakresie dalszej kwoty 650.000 zł. Jako podstawę faktyczną tego roszczenia wskazali okoliczność, że roszczenie pozwanego również w tej części uległo przedawnieniu, albowiem na skutek zmiany przepisów pozwany był zobligowany do uzyskania sądowej klauzuli wykonalności w terminie 3 lat.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 9 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił powództwo o pozbawienie wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 14 czerwca 2005 r. w zakresie kwoty 11.881.046,75 zł, natomiast oddalił powództwo w pozostałej części.
Wyrok Sądu Okręgowego został wydany w oparciu o poniższe ustalenia faktyczne i rozważania prawne.
PowodowieJ. K. (2)iJ. K. (1)zawarli z pozwanymBankiem (...) S.A.z siedzibą wW.trzy umowy kredytowe: z dnia 31 grudnia 1990 r. o nr(...), z dnia 7 stycznia 1991 r. o nr(...)(które zostały następnie objęte umową restrukturyzacyjną z dnia 24 marca 1993 r. o nr(...)i z dnia 2 czerwca 1993 r. o nr(...).
W dniu 24 listopada 1994 r. pozwanyBank (...) S.A.z siedzibą wW.wystąpił do Komornika przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Mokotowa w Warszawie z wnioskiem o wszczęcie wobec powodów egzekucji wierzytelności wynikającej zumowy o nr (...), na podstawie wyciągów z ksiąg banku o nr(...)i(...)wystawionych na kwotę główną 4.288.466.100 starych zł oraz odsetki w wysokości 2.841.448.800 starych zł. We wniosku tym pozwany ograniczył egzekucję do kwoty 500.000 nowych zł, przy czym postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. akt XXIV Km 442/94 nadal jest w toku.
W dniu l grudnia 1994 r. pozwanyBank (...) S.A.z siedzibą wW.wystąpił do Komornika przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Mokotowa w Warszawie z wnioskiem o wszczęcie wobec powodów egzekucji wierzytelności wynikającej zumowy o nr (...), na podstawie wyciągów z ksiąg banku o nr(...)i(...)wystawionych na kwotę główną 20.801.599.900 starych zł oraz odsetki w wysokości 14.690.118.500 starych zł. We wniosku tym pozwany ograniczył egzekucję do kwoty 150.000 nowych zł, jednocześnie zastrzegając możliwość rozszerzenia egzekucji po uiszczeniu stosownej zaliczki. Pozwany nie rozszerzył egzekucji w powyższej sprawie, przy czym postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. akt II Km 24/95 nadal jest w toku.
W dniu 6 grudnia 1994 r. pozwanyBank (...) S.A.z siedzibą wW.wystąpił do Komornika przy Sądzie Rejonowym w Grójcu z wnioskiem o wszczęcie wobec powodów egzekucji wierzytelności wynikającej zumowy o nr (...), na podstawie wyciągów z ksiąg banku o nr(...)i(...)wystawionych na kwotę główną 20.801.599.900 starych zł oraz odsetki w wysokości 14.690.118.500 starych zł. We wniosku tym pozwany ograniczył egzekucję do kwoty 1.000.000 nowych zł. W powyższej sprawie odbyła się druga bezskuteczna licytacja nieruchomości, zaś ponieważ pozwany nie skorzystał z prawa przejęcia nieruchomości dłużnika na własność, postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawieart. 823 k.p.c.
W dniu 14 czerwca 2005 r. pozwanyBank (...) S.A.z siedzibą wW.wystawił przeciwko powodom jako dłużnikom bankowy tytuł egzekucyjny na łączną kwotę 12.531.046,75 zł, który został zaopatrzony w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie postanowieniem z dnia 29 listopada 1995 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I Co 774/05. Powyższy tytuł obejmuje wierzytelności wynikające zumów kredytowych o nr (...), które zostały następnie objęte umową restrukturyzacyjną o nr(...), a takżeumowy kredytowej o nr (...).
W dniu 20 czerwca 2006 r. pozwany wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Grójcu z wnioskiem o wszczęcie egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy uzyskany w sprawie I Co 774/05. W dniu 6 grudnia 2006 r. wydanoBankowi (...) S.A.z siedzibą wW.dalsze tytuły wykonawcze o kolejnych numerach(...)i(...), celem prowadzenia egzekucji z nieruchomości położonych wZ.przyAl. (...)oraz wW.przyul. (...).
Sąd Okręgowy stwierdził, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy sprowadza się oceny, czy zaistniała określona wart. 840 § l pkt. l k.p.c.przesłanka pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, polegająca na przedawnieniu roszczeńBanku (...) S.A.z siedzibą wW.wynikających z umów z dnia 31 grudnia 1990 r. o nr(...), z dnia 7 stycznia 1991 r. o nr(...)i z dnia 2 czerwca 1993 r. o nr(...). W jego ocenie roszczenie powodów zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części, w jakiej obejmowało żądanie pozbawienia wykonalności tytułu egzekucyjnego w zakresie kwoty 11.881.046,75 zł.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że pozwany w oparciu o tytuły egzekucyjne, jakimi były w ówczesnym stanie prawnym wyciągi z ksiąg banku, wystąpił z wnioskami o egzekucję należności wynikających zumów kredytowych o nr (...), przy czym prowadzone od 1994 r. postępowania egzekucyjne w sprawach o sygn. akt XXIV Km 442/94 i II Km 24/94 zostały ograniczone do łącznej kwoty 650.000 zł. Natomiast co do pozostałej części należności pozwany nigdy nie prowadził egzekucji, a więc nie doszło do przerwania biegu przedawnienia roszczenia w tym zakresie. Zaś z uwagi na upływ 10 -letniego terminu, roszczenie pozwanego w zakresie kwoty 11.881.046,75 zł uległo przedawnieniu jeszcze przed uzyskaniem sądowej klauzuli wykonalności w dniu 29 listopada 2005 r. Samo wystawienie bankowego tytułu wykonawczego nie odpowiada bowiem żadnemu z wymagań określonych wart. 123 § l pkt l k.c., a w szczególności nie jest surogatem wytoczenia powództwa.
Zdaniem Sądu Okręgowego, ponieważ do czasu wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego w dniu 14 czerwca 2005 r. i uzyskania sądowej klauzuli wykonalności w dniu 29 listopada 2005 r. pozwanyBank (...) S.A.z siedzibą wW.nie rozszerzył wniosku egzekucyjnego, należało uznać, że wierzytelność pozwanego w kwocie przewyższającej 650.000 zł uległa przedawnieniu na podstawieart. 125 § l k.c.Dlatego przedmiotowy tytuł wykonawczy dotyczy przedawnionego roszczenia w zakresie kwoty 11.881.046,75 zł i w tej części powództwo podlegało uwzględnieniu.
Natomiast, w ocenie Sądu pierwszej instancji, brak jest podstaw do przyjęcia, że roszczenie pozwanego uległo przedawnieniu również w zakresie kwoty 650.000 zł. Powodowie twierdzili, że przedawnienie to wynika z faktu, że pozwany po nowelizacjiustawy - Prawo bankowenie wystąpił o nadanie sądowej klauzuli wykonalności tytułom wystawionym w 1994 r., na podstawie których dotychczas jest prowadzona egzekucja. Jednakże zgodnie z treściąart. 53 ust. 2 ustawy - Prawo bankowedo prowadzenia egzekucji wystarczające było złożenie wyciągu z ksiąg banku, bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Z kolei zart. 51 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawówwynika, że dotychczasowe przepisy stosuje się do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie wyciągów z ksiąg bankowych oraz innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych, stwierdzających zobowiązania na rzecz tych banków i zaopatrzonych w oświadczenie, że oparte na nich roszczenia są wymagalne, mających moc tytułów wykonawczych bez potrzeby uzyskiwania dla nich sądowych klauzul wykonalności.
Od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie apelację wnieśli powodowieJ. K. (2)iJ. K. (1).
Apelacją z dnia 2 stycznia 2013 r. powodowie zaskarżyli wyrok w części oddalającej powództwo, wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie powództwa w całości, tj. co do kwoty 12.531.041,75 zł. Powodowie zarzucili wyrokowi Sądu Okręgowego naruszenie przepisuart. 118 k.c.iart. 123 § 1 k.c.poprzez nie uwzględnienie 3 -letniego okresu przedawnienia, jaki upłynął począwszy od dnia obowiązywaniaustawy - Prawo bankowez dnia 29 sierpnia 1997 r., nakazującej uzyskanie sądowej klauzuli wykonalności dla wcześniej wystawionych bankowych tytułów wykonawczych jako warunku koniecznego dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
PozwanyBank (...) S.A.z siedzibą wW.wnosił o oddalenie apelacji i zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Apelacyjny zważył:
Apelacja powodów nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i Sąd Apelacyjny w całości przyjmuje je za własne. Także rozważania prawne Sądu pierwszej instancji są prawidłowe.
Miał rację Sąd pierwszej instancji wskazując, że zgodnie z treściąart. 53 ust. 2obowiązującej w 1994 r. (a więc w dacie wszczęcia postępowań egzekucyjnych w sprawach o sygn. akt XXIV Km 442/94 i II Km 24/94)ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe(tekst jedn. Dz. U. z 1992 r. Nr 72, poz. 359 ze zm.) wyciągi z ksiąg banków, oraz inne dokumenty związane z dokonywaniem czynności bankowych, stwierdzające zobowiązania na rzecz tych banków i zaopatrzone w oświadczenie, że oparte na nich roszczenia są wymagalne, miały moc tytułów wykonawczych, bez potrzeby uzyskiwania dla nich sądowych klauzul wykonalności.
Z dniem 1 stycznia 1998 r. weszła w życieustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe(tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1376 ze zm.), która wart. 97 ust. 1przewiduje, że bankowy tytuł egzekucyjny może być podstawą egzekucji prowadzonej według przepisówKodeksu postępowania cywilnegopo nadaniu mu przez sąd klauzuli wykonalności wyłącznie przeciwko osobie, która bezpośrednio z bankiem dokonywała czynności bankowej albo jest dłużnikiem banku z tytułu zabezpieczenia wierzytelności banku wynikającej z czynności bankowej i złożyła pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz gdy roszczenie objęte tytułem wynika bezpośrednio z tej czynności bankowej lub jej zabezpieczenia.
Jednakże zart. 51 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów(tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 ze zm.) wynika, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na podstawie wyciągów z ksiąg banków oraz innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych, stwierdzających zobowiązania na rzecz tych banków i zaopatrzonych w oświadczenie, że oparte na nich roszczenia są wymagalne, mających moc tytułów wykonawczych bez potrzeby uzyskiwania dla nich sądowych klauzul wykonalności, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Ponieważ postępowania w sprawach egzekucyjnych prowadzonych pod sygn. akt XXIV Km 442/94 i II Km 24/95 zostały wszczęte w dniach 24 listopada 1994 r. i 1 grudnia 1994 r. na podstawie wyciągów z ksiąg banku o nr(...), które zgodnie zart. 53 ust. 2 ustawy - Prawo bankowez 1989 r. miały moc tytułów wykonawczych bez potrzeby uzyskiwania dla nich sądowych klauzul wykonalności, na podstawieart. 51 ust. 1 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawówzachowały one dotychczasową moc, do czasu zakończenia tych postępowań. Nie mają więc racji powodowie twierdząc w apelacji, że zgodnie zart. 97 ust. 1 ustawy - Prawo bankowez 1997 r. pozwany był zobligowany do uzyskania dla nich dodatkowo sądowych klauzul wykonalności, a ich nieuzyskanie w terminie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy skutkowało przedawnieniem egzekwowanego roszczenia w kwocie 650.000 zł.
Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Przykładowo, w wyroku z dnia 3 lutego 1999 r. (sygn. akt III CKN 155/98, OSNC 1999/10/170) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że bankowe tytuły wykonawcze wystawione na podstawieart. 53 ust. 2 ustawy - Prawo bankowez 1989 r. zachowały moc po wejściu w życieustawy - Prawo bankowez 1997 r. jako podstawa egzekucji wszczętej przed dniem 1 stycznia 1998 r.
Powództwo zart. 840 k.p.c.jest niedopuszczalne względem bankowego tytułu wykonawczego, dla którego zwalczania przewidziana jest regulacja szczególna wart. 53 ust. 3 ustawy - Prawo bankowez 1989 r. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2004 r., sygn. akt III CK 139/03, Lex nr 174153). Jest ono natomiast dopuszczalne w stosunku do przedmiotowego bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 14 czerwca 2005 r. wystawionego przezBank (...) S.A.z siedzibą wW.i zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie postanowieniem z dnia 29 listopada 2005 r. w sprawie o sygn. akt I Co 774/05. Jednakże ponieważ nadal toczą się postępowania egzekucyjne w sprawach prowadzonych przez Komorników przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Mokotowa w Warszawie pod sygn. akt XXIV Km 442/94 i II Km 24/95, brak jest podstaw do przyjęcia, aby doszło do przedawnienia egzekwowanego w nich roszczenia pozwanego wobec powodów w kwocie 650.000 zł.
Podstawą orzeczenia Sądu Apelacyjnego byłart. 385 k.p.c.O kosztach procesu orzeczono na zasadzieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart. 108 § 1 k.p.c.