Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V P 16/12
Data wyroku: 2012-12-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: w Stanisław Stankiewicz
Słowa kluczowe: Spółka Z Ograniczoną Odpowiedzialnością
Podstawa prawna: art. 189 kpc, art. 18 ustawy o gospodarce komunalnej
Teza: Zgromadzenie Wspólników spółki z o.o. na mocy swojej uchwały może zmienić akt założycielski w części dotyczącej składu rady nadzorczej i pozbawić pracowników prawa wyboru przedstawicieli do tego organu

Sygn. akt V P 16/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 grudnia 2012 r.

Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:

Przewodniczący: SSA w SO Stanisław Stankiewicz
Protokolant: Bożena Radziusz

po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2012 r. w Białymstoku
sprawy z powództwaS. G. (1)
przeciwkoMiejskiemu Przedsiębiorstwu (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wB.
o ustalenie

I
Oddala powództwo.

II
Zasądza odS. G. (1)na rzeczMiejskiego Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wB.360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn.akt: VP 16/12

UZASADNIENIE
S. G. (1)wniósł o ustalenie, że przysługuje mu jako pracownikowiMiejskiego Przedsiębiorstwa (...) spółki z o.o.wB., prawo wyboru na podstawie art. 18 ust.3 ustawy z dnia 20.1.1996 r. o gospodarce komunalnej 2 członków rady nadzorczej tej spółki.
W uzasadnieniu pozwu podał, że Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników(...)uchwałą nr 25/2008 z dnia 17.12.2008 r. uchyliło m.in. § 14 ust.4 umowy tej spółki. Przepis ten stanowił, że „Dwaj członkowie Rady Nadzorczej, w tym wiceprzewodniczący, przed powołaniem przez Zgromadzenie Wspólników wybrani zostaną przez pracowników Spółkiw głosowaniu bezpośrednim i tajnym przy zachowaniu zasady powszechności. Wynik wyborów jest wiążący dla Zgromadzenia Wspólników”. Wg powoda, pracownicy spółki z mocy samego prawa zachowali prawo wyboru 2 członków rady nadzorczej. Przedstawiciele pracowników kwestionowali projekt takiej uchwały ze względu na jej niezgodność z prawem. Organizacje związkowe działające w(...)wezwały ją do dokonania wyboru członków rady spośród pracowników. Pozwana oraz jej jedyny udziałowiec GminaB.odmówili przeprowadzenia takich wyborów.
Pozwana spółka powstała na skutek przekształceniaWojewódzkiego Przedsiębiorstwa (...). Art. 14 ustawy z dnia 14ustawy z dnia 20.12.1996 r. o gospodarce komunalnejokreśla dwa tryby przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego w spółkę. Pierwszy polega na wyborze przez Radę Gminy formy organizacyjno – prawnej dla działalności prowadzonej przez przedsiębiorstwo komunalne a drugi ma zastosowanie w razie niedokonania przez Radę Gminy wyboru takiej formy. W spółce powstałejz przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego działa rada nadzorcza. Ponieważ(...)powstało z(...)jej pracownicy z mocy prawa zachowali prawo wyboru członków rady nadzorczej. Interes prawny powoda polegana prawie ustalenia, że przysługuje mu czynne prawo wyborcze.
Pozwana(...) spółka z o.o.wB.wniosła o oddalenie powództwa. Jej zdaniem, powodowi nie przysługuje prawo wybierania członków rady nadzorczej.
Były WojewodaB.zarządzeniem nr 9/75 z 15.02.1975 r. utworzyłWojewódzkie Przedsiębiorstwo (...)wB.. Było to przedsiębiorstwo państwowe. Taki status utrzymało aż do reformy administracji publicznej. Na mocy art.5 ust.3 pkt 2 ustawy z dnia 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawęo pracownikach samorządowych mienie ogólnonarodowe służące użyteczności publicznej zostało przekazane gminom jako mienie komunalne.
Decyzją z 17.08.1992 r. WojewodaB.przekazał GminieB.mienie państwowe energetyki cieplnej służące użyteczności publicznej wraz z częściąWojewódzkiego Przedsiębiorstwa (...)wB..
31.08.1992 r. Rada Miejska postanowiła wnieść to mienie jako aport do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jedynym jej wspólnikiem była GminaB.. Pozwana spółka do tej pory ma ten sam status prawny.
Powołany wyżej przez powodaart.18 ustawy o gospodarce komunalnejdotyczy wyłącznie spółek powstałych z przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego z mocy ustawy. Pozwana spółka powstała w inny sposób. Uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników nr 25/2008z 17.12.2008r. uchylająca zapisy umowy spółki o prawie wyboru przez pracowników 2 członków rady nadzorczej nie jest sprzeczna z treścią art.18 ust.3 ustawy. Pozwana jako spółka prawa handlowego może więc w sposób dowolny, działając w granicach wyznaczonych przez przepisyKodeksu spółek handlowych, określać skład rady nadzorczej. W tej sytuacji pracownicy nie mają już prawa wyboru swoich przedstawicieli do tego organu.

Sąd Okręgowy w Białymstoku ustalił i zważył, co następuje:

Bezspornym w sprawie było, że powód jest pracownikiemMiejskiego Przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o.wB.. Na rozprawiew dniu 28.12.2012 r. wyjaśnił, że pracuje w niej od 1978 r. Z zawodu jest spawaczem. Jest przewodniczącym komisji zakładowej(...). Ostatnie wybory do rady nadzorczej odbyły się w 2004 r. Przedstawicielami pracowników w tym organie byli:B. J.iT. B..
Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników odbyło się 17.12.2008 r. Nikt nie oprotestował zmiany statutu.
Wg § 1 uchwały nr 25/2008 w akcie założycielskimMiejskiego Przedsiębiorstwa (...) spółki z o.o.wB.wprowadzono m.in. zmianę dotyczącą składu Rady Nadzorczej. Obecnie może ona składać się z 3 do 6 członków powołanych uchwałą Zgromadzenia Wspólników ( k.18). § 11 aktu założycielskiego z 3.09.1992 r. stanowił,że w skład Radywchodziło 6 członków. Przewodniczącego, wiceprzewodniczącego i pozostałych członków powoływał Zarząd MiastaB.. Dwaj członkowie Rady, w tym wiceprzewodniczący, przed powołaniem przez ZM musieli być wyłonieni w tajnym głosowaniu przez pracowników spółki (k.22-23). Wg tekstu jednolitego aktu założycielskiegoz 31.01.2003 r. wybór 2 członków Rady został zastrzeżony dla pracownikóww wyborach powszechnych, bezpośrednich i tajnych (k.37).
Zgodnie z treściąart.252 § 1 kshradzie nadzorczej oraz poszczególnym jej członkom przysługuje prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwao stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. Prawodo wniesienia powództwa wygasa z upływem sześciu miesięcy od dnia otrzymania wiadomości o uchwale, jednakże nie później niż z upływem 3 lat od dnia powzięcia uchwały. Upływ tych terminów nie wyłącza możliwości podniesienia zarzutu nieważności uchwały. Powód nie był członkiem RNw 2008 r. i nie miał legitymacji do wystąpienia z takim powództwem. Żadenz przedstawicieli pracowników nie skorzystał z przysługującego mu prawa.
Wg komentarzaKodeksu spółek handlowychautorstwa Andrzeja Kidybyz funkcjiart.252 § 4wynika, że nawet jeżeli w ustawowym terminie nikt nie zaskarżył uchwały, w każdym czasie dowolna osoba, którą mogą dotknąć skutki nieważnej uchwały może zasłonić się zarzutem jej nieważności.
W doktrynie prawa procesowego wyróżnia się zarzuty procesowe oraz merytoryczne. Za zarzut uznaje się środek obrony, dzięki któremu pozwany może doprowadzić do zakończenia procesu w korzystny dla siebie sposób. Klasycznymi zarzutami są przedawnienie, potrącenie, zatrzymanie a pośrednio także prekluzja dowodowa.
S. G. (1)jako powód nie może powoływać się na zarzut nieważności uchwały. Teoretycznie swoje żądanie mógł oprzeć na normieart.58 k.c., który stanowi, że czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. Takie uznanie byłoby podstawą przyjęcia,że przysługuje mu czynne prawo wyborcze.
Powód zarzucił pozwanej naruszenie przepisówustawy z dnia 20.12.1996r. o gospodarce komunalnej. Obowiązuje ona od 20.02.1997 r.
Ustawodawca w jej art. 2 określił, że gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególnościw formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego.
Przedsiębiorstwa komunalne, w stosunku do których rada gminy do dnia 30.06.1997 r. nie postanowiła o wyborze organizacyjno – prawnej formy lubo ich prywatyzacji, ulegają z dniem 1 lipca 1997 r. przekształceniuw jednoosobową spółkę gminy, z mocy prawa.
Zdaniem Sądu, przepis ten jest wadliwie skonstruowany. Skoro ustawa obowiązuje od 20.02.1997 r. to data 30.06.1997 r. dotyczy przyszłości i takiego też czasu należało w nim użyć.
W niniejszej sprawie bezspornym było, że pozwana jest spółką od 1992 r. Nie została przekształcona z przedsiębiorstwa komunalnego w sposób podany we wskazanym wyżej przepisie a także w okresie od wejścia w życie ustawydo końca czerwca 1997 r. Tylko w spółce powstałej z przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego musi działać rada nadzorcza. Rada Nadzorczaw(...)powstała na mocy aktu założycielskiego. W 1992 r. obowiązywałKodeks handlowy. Stanowił on wart.206o możliwości ustanowienia rady nadzorczej na mocy umowy spółki. Obowiązek utworzenia takiego organu dotyczył spółek o kapitale zakładowym wyższym od 250 mln zł. Kapitał(...)wynosił 250 mld zł, ale spółka miała tylko jednego wspólnika a nie ponad 50.
Na podstawie art.27 ustawy zarząd gminy w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy miał obowiązek dostosować statuty spółek powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy do jej przepisów. W pozwanej spółce działała rad nadzorcza. Gdyby powstała ona z przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego usunięcie ze składu rady nadzorczej przedstawicieli pracowników byłoby niezgodne z prawem, gdyż zgodność statutu z ustawą powinna istnieć przez cały okres istnienia spółki.
Ustawodawca przyznał samorządowi wustawie z 20.12.1996 r.prawo tworzenia spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych. Także w spółce z udziałem jednostki samorządu terytorialnego musi działać rada nadzorcza. Kadencja członka rady trwa 3 lata. Reprezentanci gminy są powoływani spośród osób, które złożyły egzamin w trybie przewidzianymw przepisach o komercjalizacji i prywatyzacji. Obowiązek dostosowania dotyczy także statutów takich spółek. Przepisyustawy o gospodarce komunalnejdotyczą zasad i form prowadzenia gospodarki komunalnej przez jednostki samorządu terytorialnego. Jest to ich uprawnienie (art.2) a nie obowiązek.
Wg tekstu pierwotnegoart.8 ustawy z dnia 25.09.1981 r.o przedsiębiorstwach państwowychprzedsiębiorstwa użyteczności publicznej miały przede wszystkim na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb ludności np. w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, gazową i cieplną.
WojewodaB.zarządzeniem nr 9/75 z 15.02.1975 r. utworzyłWojewódzkie Przedsiębiorstwo (...)(k. 73). Jego statut określał je jako przedsiębiorstwo użyteczności publicznej działające na podstawie ustawy z 25.09.1981 r. (k.77). Na mocy decyzji z 17.08.1992 r. stało się ono częściowo własnością GminyB.(k.88), która 3 września przekształciła je w spółkę.
Decyzja została wydana na podstawie art.5 i 18 ustawy z 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawęo pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990.32.191). Na jej mocy mienie państwowe energetyki cieplnej stało się mieniem komunalnym GminyB..
Zdaniem Sądu istotne znaczenie w sprawie ma też sposób podziału byłego(...). Dokonał go Wojewoda zarządzeniem z 30.09.1991 r. (k.94). Wyłączyłz niego zakłady oraz oddziały i przekazał je 13 Gminom a to co pozostało przekazał GminieB.. Mógł utworzyć co najmniej dwa nowe przedsiębiorstwa, ale nie skorzystał z tej możliwości. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że część wydzielona(...)była przedsiębiorstwem komunalnym.
Na podstawie zmian stanu prawnego dotyczącego mienia komunalnego oraz analizy przepisówustawy o gospodarce komunalnejSąd uznał,że dokonana przez Zgromadzenie Wspólników zmiana aktu założycielskiego pozwanej spółki jest zgodna z prawem.
PowództwoS. G.jako pozbawione podstaw należało więc oddalić.
O kosztach procesu sąd orzekł na mocyart.99 kpci § 5 i 10 pkt 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.