Sąd Okręgowy w Szczecinie
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 1444/12
Data wyroku: 2013-04-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Bobrowska, Elżbieta Zywar, Bożena Majgier-Strączyńska
Słowa kluczowe: Przedawnienie roszczeń
Podstawa prawna: art.  437 § 1 i 2 kpk w zw. z art. 75 ust. 4 ustawy z dnia 29.08.1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji

Sygn. aktIV Ka 1444/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 kwietnia 2013 r.
Sąd Okręgowy w Szczecinie w IV Wydziale Karnym Odwoławczymw składzie:
Przewodniczący: SSO Bożena Majgier-Strączyńska
Sędziowie: SO Agnieszka Bobrowska (spr.)
SO Elżbieta Zywar
Protokolant: Kamila Michalak

po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2013 r.
sprawyK. K.
obwiniony zart. 71 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowychi egzekucji
na skutek apelacji wniesionej przez obwinionego
od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej wW.
z dnia 10 maja 2012 r. sygn. D 1/12

I
uchyla zaskarżone orzeczenie i na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 kpkw zw.zart. 73 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucjipostępowanie przeciwkoK. K.o zarzucany mu czyn umarza,

II
kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt IV Ka 1444/12

UZASADNIENIE
K. K.asesor komorniczy w Kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wS.został obwiniony o delikt dyscyplinarny zart. 71 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjipolegający na podejmowaniu czynności naruszających powagę urzędu w sprawach prowadzonych przeciwko dłużnikomZ. J.iA. J.oraz przeciwkoA. S.,J. S.iW. S.poprzez przystąpienie w dniu 1 lipca 2009r. do licytacji i następnie nabyciu nieruchomości, co do której była prowadzona egzekucja przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w ChoszcznieJ. B. (1), w którego kancelarii obwiniony był w dacie licytacji zatrudniony.

Orzeczeniem z dnia 10 maja 2012r. Komisja Dyscyplinarna przy Krajowej Radzie Komorniczej wW.w sprawie o sygn. akt D 1/12 uznała obwinionegoK. K.za winnego zarzucanego mu czynu, który stanowi delikt dyscyplinarny zart. 71 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjiw zw. z § 1 ust. 2 kodeksu etyki zawodowej komornika i za to na podstawieart. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjiwymierzyła mu karę nagany.
Nadto ustaliła koszty postępowania dyscyplinarnego na kwotę 4.000 zł. i obciążyła nimi obwinionegoK. K..

Apelację od powyższego orzeczenia wniósł obwinionyK. K.. Na podstawie art.art. 75 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjizaskarżył to orzeczenie w całości i zarzucił mu:

1
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, w szczególności:

a
art. 424 § 1 kpkw zw. zart. 75 pkt 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjipoprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, tj. w sposób uniemożliwiający stronie polemizowanie ze stanowiskiem organu orzekającego co do oceny poszczególnych dowodów albowiem Komisja Dyscyplinarna przytaczając ustalony przez siebie stan faktyczny nie przytoczyła dowodów, na podstawie których poczyniła ustalenia, przez co strona nie jest w stanie wywnioskować, jakie dowody stanowiły podstawę do dokonania takich, a nie innych ustaleń,

b
art. 393 § 1 kpkw zw. zart. 75 pkt 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjipoprzez zaniechanie odczytania poszczególnych dokumentów złożonych w postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Choszcznie pod sygnaturami Km 753/03 oraz Km 1344/05 oraz postępowaniach sądowych prowadzonych przed Sądem Rejonowym w Choszcznie pod sygnaturami I Co 34/09 oraz I Co 3/09, przez co obwiniony nie miał możliwości złożenia wyjaśnień co do ewentualnych dowodów,

c
art. 394 § 2 kpkw zw. zart. 75 pkt 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjipoprzez brak jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w przedmiocie ujawnienia poszczególnych dokumentów złożonych w postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Choszcznie pod sygnaturami Km 753/03 oraz Km 1344/05 oraz postępowaniach sądowych prowadzonych przed Sądem Rejonowym w Choszcznie pod sygnaturami I Co 34/09 oraz I Co 3/09, podczas gdy z uzasadnienia orzeczenia wynika, że Komisja Dyscyplinarna czyniła ustalenia (…) „znajdując ich potwierdzenie w aktach egzekucyjnych KM 753/03 i sądowych I Co 34/09 oraz w aktach egzekucyjnych Km 1344/05 i sądowych uniemożliwiając przez to skarżącemu realizację prawa do obrony poprzez ustosunkowanie się do poszczególnych dowodów,

d
art. 175 § 1 i 2 kpkw zw. zart. 386 § 1 i 2 kpkw zw. zart. 75 pkt 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjipoprzez zaniechanie pouczenia obwinionego o przysługujących mu uprawnieniach do składania wyjaśnień, odmowy składania wyjaśnień, odmowy udzielenia odpowiedzi na poszczególne pytania, składania wyjaśnień co do każdego dowodu, o czym świadczy brak jakiegokolwiek zapisu w tym przedmiocie w protokole z rozprawy z dnia 15 lutego 2012r., a w konsekwencji ograniczenie prawa do obrony obwinionego;

2
obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególnościart. 71 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjipoprzez przyjęcie zawinionego działania obwinionego i charakteryzującego go stopnia społecznej szkodliwości wyższego niż znikomy, podczas gdy żaden z ujawnionych przez Komisję Dyscyplinarną dowodów na to nie wskazuje;

3
błąd w ustaleniach faktycznych – poprzez przyjęcie, iżK. K.podejmował czynności naruszające powagę urzędu w sprawach prowadzonych przeciwko dłużnikomZ. J.iA. J.oraz przeciwkoA. S.,J. S.iW. S.poprzez przystąpienie w dniu 1 lipca 2009r. do licytacji i następnie nabyciu nieruchomości, co do której była prowadzona egzekucja przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w ChoszcznieJ. B. (1), w którego kancelarii obwiniony był w dacie licytacji zatrudniony, podczas gdy nie wykazano na czym polegała naganność zachowania obwinionego.

Podnosząc powyższe zarzuty obwiniony wniósł o:

1
uchylenie zaskarżonego orzeczenia poprzez umorzenie postępowanie wobec obwinionegoK. K., wobec przedawnienia karalności, albowiem od dnia 1 lipca 2009r. upłynęły ponad 3 lata, gdy tymczasem przepisart. 73 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjistanowi, że po upływie 3 lat od dnia popełnienia czynu nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego, a postępowanie wszczęte ulega umorzeniu w zw. zart. 17 § 1 pkt 6 kpkw zw. zart. 414 § 1 kpkw zw. zart. 75 ust. 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji;

2
uchylenie zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie obwinionegoK. K.od popełnienia zarzucanego mu czynu w całości i obciążenie kosztami postępowania Skarbu Państwa;

3
ewentualnie z ostrożności procesowej o uchylenie orzeczenia i zwrot sprawy Komisji Dyscyplinarnej do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja obwinionegoK. K.okazała się zasadna na tyle, że doprowadziła do uchylenia zaskarżonego orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej wW.i umorzenia postępowania w sprawie z powodu przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Na obecnym etapie postępowania niemożliwym jest natomiast wypowiedzenie się w przedmiocie sprawstwa i winy obwinionego. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z treścią przepisuart. 75 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucjido postępowania dyscyplinarnego w zakresie nieuregulowanym wustawie o komornikach sądowych i egzekucjistosuje się odpowiednio przepisyKodeksu postępowania karnego. Tymczasem Komisja Dyscyplinarna przy Krajowej Radzie Komorniczej wW.przepisomKodeksu postępowania karnegouchybiła, co czyni niemożliwym jakąkolwiek analizę dokonanych przez nią ustaleń faktycznych i oceny prawnej, a w konsekwencji rozstrzygnięcie o sprawstwie i winie obwinionego, także w kierunku przez niego postulowanym.
Zasadnie zarzucił skarżący Komisji Dyscyplinarnej obrazę przepisówart. 393 § 1 kpkiart. 394 § 2 kpk. Z protokołów rozpraw, które odbyły się w dniach: 15 lutego 2012r. (k. 15 - 18), 14 marca 2012r. (k. 52 - 53), 11 kwietnia 2012r. (k. 83 - 84) oraz 9 maja 2012r. (k. 93 - 95) nie wynika bowiem, aby organ prowadzący postępowanie odczytał (po myśliart. 393 § 1 kpk) albo uznał za ujawnione bez odczytywania (po myśliart. 394 § 2 kpk) w całości lub w części akta komornicze w sprawach o sygn. akt Km 753/03 i sygn. akt Km 1344/05 oraz akta sądowe w sprawach o sygn. akt I Co 34/09 i sygn. akt I Co 3/09. Skoro protokół stanowi odzwierciedlenie wykonanych na rozprawie czynności, nie wskazanie w nim – po myśliart. 148 § 1 pkt 3 kpk, postanowień wydanych w toku postępowania dowodowego świadczy to o tym, że takie w ogóle nie zostały wydane. W takiej sytuacji oparcie przez Komisję Dyscyplinarną ustaleń faktycznych w sprawie na podstawie ww. akt komorniczych i sądowych stanowi naruszenieart. 410 kpk. Zgodnie z tym przepisem, podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej. Rację ma skarżący, że Komisja Dyscyplinarna nie uczyniła zadość temu obowiązkowi poprzez poinformowanie jedynie obwinionego na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012r. o nadesłaniu akt egzekucyjnych i sądowych dotyczących państwaK.iJ.(k. 84).
Jedyny dowód jaki przeprowadzony został na rozprawie w sposób prawem karnym procesowym przewidzianym, stanowiły wyjaśnienia obwinionego. Komisja Dyscyplinarna nie dysponowała natomiast jakimkolwiek innym dowodem umożliwiającym rzetelną weryfikację oświadczeńK. K., bowiem: po pierwsze, nie przeprowadziła dowodów z akt spraw, w których doszło do uchybień (o czym była mowa w akapicie powyżej), a po wtóre, nie sięgnęła po inne dowody, do czego była obligowana treściąart. 167 kpk. Zgodnie z tym przepisem dowody niezbędne dla weryfikacji wyjaśnień obwinionego należało przeprowadzić z urzędu bądź na wniosek obwinionego, zwłaszcza że na tym etapie obwiniony wnioski takie składał. Rzecz jednak w tym, że wnioski te, co najmniej w części, zostały niezasadnie oddalone. Koniecznym byłoby natomiast przesłuchanie w charakterze świadka co najmniej Komornika SądowegoJ. B. (1), a to dla możliwości oceny stopnia zawinienia obwinionego.
Trafnie także podniósł obwiniony, że sporządzone przez Komisję Dyscyplinarną uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie spełnia wymogów wskazanych wart. 424 § 1 kpk, gdyż Komisja Dyscyplinarna nie wskazała dowodów, na których oparła ustalenia poszczególnych faktów. Zgodnie z treścią przytoczonego przepisu, uzasadnienie powinno zawierać wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nie udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Zgodzić trzeba się ze skarżącym, że nie spełnia tego wymogu wskazanie przez Komisję Dyscyplinarną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w sposób zbiorczy na akta komornicze i sądowe, bez konkretnego wskazania poszczególnych dokumentów z tych akt. Istotnie uniemożliwiło to obwinionemu analizę, jakie dowody stanowiły podstawę do dokonania przez ten organ takich, a nie innych ustaleń w sprawie, a także uniemożliwia przeprowadzenie rzetelnej kontroli odwoławczej Sądowi Okręgowemu. Dodać także należy, że w uzasadnieniu nie odniesiono się także do linii obrony obwinionego, choć przyjęto, żeK. K.świadomie i umyślnie naruszył powagę i godność urzędu.
Zgodzić należy się także z obwinionym, że organ prowadzący postępowanie pierwszoinstancyjne naruszył przepisyart. 175 § 1 i 2 kpkiart. 386 § 1 i 2 kpk. Przepisy te przewidują obowiązek pouczenia o przysługujących obwinionemu uprawnieniach do składania wyjaśnień, odmowy ich składania, odmowy udzielenia odpowiedzi na poszczególne pytania, składania wyjaśnień, co do każdego dowodu. Treść protokołów rozpraw nie zawiera jakichkolwiek zapisów świadczących o tym, aby Komisja Dyscyplinarna uczyniła zadość temu obowiązkowi i choć skarżący nie wykazał, aby miało to wpływ na treść zaskarżonego wyroku, to jednak – dla wyczerpania krytyki uchybień proceduralnych postępowania przed Komisją Dyscyplinarną – wypadało to zasygnalizować.
Wobec wystąpienia uwypuklonych przez skarżącego nieprawidłowości pierwszoinstancyjnego postępowania, mając na względzie ich rangę i procesowe konsekwencje, wskazać należy, że naruszenie owych przepisów (za wyjątkiem wskazanych w akapicie powyżej) mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, co już powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia. To także powoduje, że nie sposób odnieść się do zarzutów dotyczących błędnych ustaleń faktycznych oraz zarzutu obrazy prawa materialnego. Mankamenty procedowania Komisji Dyscyplinarnej uniemożliwiają rekonstrukcję zdarzeń stanowiących przedmiot niniejszego postępowania, jak również ustalenie czy i jakiego czynu dopuścił się obwinionyK. K..
Zarzuty skarżącego dotyczącego naruszenia przez Komisję Dyscyplinarną przepisów postępowania, choć okazały się zasadne, nie mogły jednak doprowadzić do postulowanej apelacją zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie obwinionego od popełnienia zarzucanego mu czynu, ani też do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Komisji Dyscyplinarnej do ponownego rozpoznania, a to z uwagi na stwierdzenie przez Sąd odwoławczy (i podniesione przez skarżącego w pierwszym wniosku odwoławczym) przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Wskazać należy, że zgodnie z brzmieniemart. 73 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucjipo upływie 3 lat od dnia popełnienia czynu nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego, a postępowanie wszczęte ulega umorzeniu. Jeżeli jednak czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie dyscyplinarne nie może nastąpić wcześniej niż przedawnienie przewidziane w przepisach prawa karnego.
K. K.asesor komorniczy w Kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wS.został obwiniony o to, że przystępując w dniu 1 lipca 2009r. do licytacji i następnie nabywając nieruchomości, co do których była prowadzona egzekucja przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wC.J. B. (1), w którego kancelarii obwiniony był w dacie licytacji zatrudniony, podejmował czynności naruszające powagę urzędu w sprawach prowadzonych przeciwko dłużnikomZ. J.iA. J.oraz przeciwkoA. S.,J. S.iW. S., tj. o delikt dyscyplinarny zart. 71 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.
Skoro od dnia zarzucanego obwinionemu czynu upłynęły już 3 lata, to należało stwierdzić, że nastąpiło przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej.
W przedmiotowej sprawie nie znajdzie również zastosowaniazdaniem drugie art. 73 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, który stanowi, że jeżeli czyn zawiera znamiona przestępstwa, to przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej nie może nastąpić wcześniej niż przedawnienie odpowiedzialności karnej, którego terminy określone są wart. 101 – 105 Kodeksu karnego. Czyn zarzucany obwinionemu nie zawiera bowiem znamion przestępstwa. Postanowieniem z dnia 31 maja 2012r. Prokuratura Okręgowa w Szczecinie w sprawie o sygn. akt V Ds. 105/11 umorzyła – właśnie wobec braku znamion czynu zabronionego – śledztwo dotyczące m.in. przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznegoK. K.poprzez nabycie w drodze licytacji nieruchomości będących przedmiotem postępowań egzekucyjnych w sprawach KM 735/03 i KM 1344/05, w których wykonywał czynności służbowe – tj. o czyn zart. 231 § 1 kkw zw. zart. 12 kk. Postępowanie zostało umorzone wobec nie stwierdzenia okoliczności podlegających odpowiedzialności prawnokarnej, a przede wszystkim wobec uznania, że opisanej sytuacji asesor komorniczy nie jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniuart. 115 § 13 kk(k. 119).
Wobec stwierdzenia przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej obwinionegoK. K.Sąd odwoławczy na podstawieart. 437 § 2 kpkw zw. zart. 75 ust. 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjiuchylił zaskarżone orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej i na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 kpkw zw. z art. 73 ustawy z dnia 29 sierpnia 21997r. o komornikach sądowych i egzekucji umorzył postępowanie w sprawie.
Sąd odwoławczy na podstawieart. 632 pkt. 2 kpkiart. 634 kpkw zw. zart. 75 ust. 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucjikosztami procesu w sprawie obciążył Skarb Państwa.

......................... ......................... .........................
SSO Agnieszka Bobrowska SSO Bożena Majgier SSO Elżbieta Zywar
- Strączyńska