Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1245/12
Data wyroku: 2013-01-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Podlewska, Bożena Grubba, Grażyna Czyżak
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne Rolników
Podstawa prawna: art. 5a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. z 2008 r. Dz. U. Nr 50, poz. 291 ze zm.)

Sygn. akt III AUa 1245/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 stycznia 2013 r.

Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Bożena Grubba (spr.)

Sędziowie:

SSA Grażyna Czyżak
SSO del. Alicja Podlewska

Protokolant:

stażysta Emilia Romanik

po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2013 r. w Gdańsku
sprawyW. B.
przeciwko
Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o ubezpieczenie społeczne rolników
na skutek apelacjiW. B.
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt VIII U 1904/11

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 1245/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 10 sierpnia 2011 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział wG.stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolnikówW. B.od dnia 18 lipca 2011 r., bowiem nie spełniła ona przesłanki podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata przed rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej.
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczona wskazała, iż prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od 4 lat, tj. od 2007 r., natomiast ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega od 20 lat.
W odpowiedzi na odwołanie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o oddalenie odwołania w całości.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 r. oddalił odwołanie oraz przekazał do rozpoznania Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wG.nowy wniosek o wznowienie postępowania w sprawie decyzji z dnia 20 kwietnia 2011 r.
W. B.od 1 stycznia 1991 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy jako osoba prowadząca dział specjalny produkcji rolnej. W dniu 1 sierpnia 2007 r. ubezpieczona rozpoczęła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Od dnia 17 marca 2011 r. (data prawomocności wyroku) małżeństwo ubezpieczonej zH. B. (1)zostało rozwiązane przez rozwód.
Decyzją z dnia 26 kwietnia 2011 r., mylnie zaadresowaną na imię i nazwisko byłego małżonka ubezpieczonej, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział wG.stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolnikówW. B.od dnia 1 października 2007 r., z uwagi na fakt, iż nie złożyła ona w Kasie oświadczenia o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. Ubezpieczona nie złożyła do Sądu odwołania od powyższej decyzji, wobec czego decyzja ta jest prawomocna.
Z dniem 16 czerwca 2011 r. ubezpieczona zawiesiła wykonywaną pozarolniczą działalność gospodarczą na okres 1 miesiąca. Również z dniem 16 czerwca 2011 r. zgłosiła się do ubezpieczenia społecznego rolników. Decyzją z dnia 30 czerwca 2011 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział wG.stwierdził podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolnikówW. B.od dnia 16 czerwca 2011 r. Z dniem 18 lipca 2011 r. ubezpieczona podjęła zawieszoną działalność gospodarczą. W dniu 10 sierpnia 2011 r. pozwany wydał zaskarżoną decyzję.
Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny na podstawie dokumentów dołączonych do akt, w tym akt pozwanego, których wiarygodności oraz autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron procesu. Sąd również nie znalazł podstaw do podważenia ich wiarygodności z urzędu.
Sąd I instancji przywołał treśćart. 5a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(t.j. z 2008 r. Dz. U. Nr 50, poz. 291 ze zm.) stwierdzając, iż ubezpieczona od daty zawieszenia działalności gospodarczej podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres krótszy niż 3 lata, tj. od 16 czerwca 2011 r. do 17 lipca 2011 r., zatem ubezpieczonej nie przysługuje prawo wyboru pomiędzy ubezpieczeniem społecznym rolników a ubezpieczeniem w ZUS. Ubezpieczona podjęła zawieszoną działalność gospodarczą z dniem 18 lipca 2011 r. Jak wynika z cytowanego przepisuart. 5a ust. 2ww. ustawy, za rozpoczęcie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uznaje się także wznowienie wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej, której prowadzenie okresowo zawieszono. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku ubezpieczonej. Zaskarżona decyzja jest zatem słuszna i zgodna z prawem.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.w związku z powyżej powołanymi przepisami, w pkt I wyroku oddalił odwołanie.
Sąd I instancji odwołał się do treściart. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikóww związku zart. 83a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) wskazując, że z uwagi na fakt, iż ostateczna decyzja z dnia 26 kwietnia 2011 r. została mylnie zaadresowana na imię i nazwisko byłego małżonka ubezpieczonej, orzekł jak w pkt II wyroku.
ApelującaW. B.zaskarżyła punkt I wyroku zarzucając mu:

1
naruszenieart. 4779§ 1 k.p.c.w związku zart. 36 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 26 kwietnia 2011 r. jest prawomocna, a co za tym idzie,

2
naruszenieart. 5a ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez przyjęcie, iż ubezpieczona nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres minimum 3 lat przed dniem 18 lipca 2011 r.

W konsekwencji wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 i orzeczenie co do istoty sprawy, zasądzenie od uczestnika na rzecz ubezpieczonej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji organu oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio uczestnikowi.
Apelująca podniosła, że Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, iż decyzja Prezesa KRUS z dnia 26 kwietnia 2011 r. nie została doręczona ubezpieczonejW. B.z przyczyn leżących po stronie organu (błędnie wskazany adresat). Miesięczny termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął zatem biegu, a co za tym idzie powyższa decyzja nie mogła się uprawomocnić. Tym samym, w dacie zawieszenia działalności skarżąca nadal objęta była ubezpieczeniem społecznym rolników, albowiem nie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem ustanie ubezpieczenia. Jednakże Sąd Okręgowy błędnie ustalił, że niedoręczona ubezpieczonej decyzja z dnia 26 kwietnia 2011 r. była prawomocna.
W ocenie skarżącej brak jest podstaw do przyjęcia, iż zarówno w dacie zawieszenia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej przez ubezpieczoną, jak też w dniu jej ponownego podjęcia, ubezpieczona nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników.
W. B.od 1 stycznia 1991 r. nieprzerwanie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników. W 2007 r. podjęła pozarolniczą działalność gospodarczą, dokonując stosownych zgłoszeń w KRUS. Decyzja z dnia 26 kwietnia 2011 r. jest zatem błędna. Jednakże dla niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma fakt, iż w dacie wydawania zaskarżonej decyzji z dnia 10 sierpnia 2011 r. nie była ona prawomocna. Stąd organ bezpodstawnie przyjął, iżW. B.podlegała ubezpieczeniu wyłącznie miesiąc, nie zaś jak było w rzeczywistości ponad 20 lat.
Apelująca wskazała, że za sugestią organu ubezpieczona zawiesiła na miesiąc działalność gospodarczą, gdyż miało to spowodować, iż odpadnie ryzyko uznania, iż ubezpieczenie w jej przypadku ustało. Organ zatem błędnie pouczył ubezpieczoną, na skutek czego utraciła miesięczne dochody, a ponadto pozbawiono ją przysługującego jej uprawnienia do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników. Konsekwencjami błędnego pouczenia nie powinna być obecnie obciążana skarżąca.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział wG.w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawczyniW. B.nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym odpowiada prawu, zaś zarzuty skarżącej są niezasadne.
Sąd Okręgowy przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe, a w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisuart. 233 k.p.c., nie popełnił też uchybień w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej uzasadniających ingerencję w treść zaskarżonego orzeczenia. W konsekwencji Sąd odwoławczy oceniając jako prawidłowe ustalenia faktyczne i rozważania prawne dokonane przez Sąd pierwszej instancji uznał je za własne, nie widząc w związku z tym konieczności ich ponownego szczegółowego przytaczania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98, opubl. OSNAPiUS z 1999 r., z. 24, poz. 776).
Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że w sprawie zaszły przesłanki do wydania decyzji z dnia 10 sierpnia 2011 r. wyłączając wnioskodawczynię z ubezpieczenia społecznego rolników od dnia 18 lipca 2011 r., bowiem nie spełniła ona przesłanki podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata przed rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej.
Stosownie do treściart. 5a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(t.j.Dz.U. 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.) rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności, jeżeli spełnia jednocześnie następujące warunki:
1)złoży w Kasie oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy tej działalności,
2)jednocześnie nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym,
3)nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym,
4)nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,
5)kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekracza kwoty 2.528 zł.
Za rozpoczęcie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uznaje się także:
1)wznowienie wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej, której prowadzenie okresowo zawieszono,
2)zmianę rodzaju lub przedmiotu wykonywanej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (art. 5 ust. 2 tej ustawy).
Sąd Okręgowy zasadnie przyjął, że ubezpieczona od daty zawieszenia działalności gospodarczej podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres krótszy niż 3 lata, tj. od 16 czerwca 2011 r. do 17 lipca 2011 r., dlatego nie przysługuje jej prawo wyboru pomiędzy ubezpieczeniem społecznym rolników a ubezpieczeniem w ZUS. Ubezpieczona podjęła zawieszoną działalność gospodarczą z dniem 18 lipca 2011 r. Zatem zaskarżona decyzja z dnia 10 sierpnia 2011 r. była prawidłowa.
Zasadnicze znaczenia dla sprawy ma decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział wG.z dnia 26 kwietnia 2011 r. stwierdzająca ustanie ubezpieczenia społecznego rolnikówW. B.od dnia 1 października 2007 r., z uwagi na fakt, iż nie złożyła ona w Kasie oświadczenia o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej.
Wbrew twierdzeniom apelującej decyzja z dnia 26 kwietnia 2011 r. jest prawomocna. Wprawdzie została ona mylnie zaadresowana na imię i nazwisko byłego małżonka ubezpieczonej, ale z analizy akt organu rentowego i akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni o tej decyzji wiedziała.
W. B.w piśmie z dnia 13 marca 2012 r. oświadczyła, że odebrała decyzję z dnia 26 kwietnia 2011 r. wraz z inną pocztą, ale nie otworzyła koperty i oddała ją mężowi, bo on był jej adresatem (k.37 a.s.).
Z korespondencji, jaką ubezpieczona prowadziła z KRUS wynika, że zapoznała się z treścią decyzji z dnia 26 kwietnia 2011 r., gdyż w piśmie z dnia 6 maja 2011 r. między innymi wskazała, że nie zgadza się z decyzją o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników (k. 82 a. KRUS dot.H. B.). Pozwany prowadził dalsze postępowania wyjaśniając, czy wnioskodawczyni otrzymała decyzję z dnia 26 kwietnia 2011 r. W dniu 25 maja 2011 r. udzielono wnioskodawczyni odpowiedzi wraz z informacją o przysługującym prawie wniesienia odwołania do Sądu i jego terminie oraz umożliwiono wypowiedzenie się ubezpieczonej czy pismo z dnia 6 maja 2011 r. należy potraktować jako odwołanie do sądu (k. 83 a. KRUS dot.H. B.). Wnioskodawczyni nie odpowiedziała na to pismo w wyznaczonym terminie.
Z powyższego wynika, że apelująca zapoznała się z treścią decyzji z dnia 26 kwietnia 2011 r. i miała możliwość złożenia od niej odwołania w ustawowym terminie, czego jednak nie uczyniła, dlatego wskazana decyzja uprawomocniła się.
Na marginesie zaznaczyć należy, że w zaistniałej sytuacji jedyną możliwością prawnie dopuszczoną było przekazanie do rozpoznania Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wG.nowego wniosku o wznowienie postępowania w sprawie decyzji z dnia 26 kwietnia 2011 r.
Sąd Apelacyjny nie stwierdził naruszenieart. 4779§ 1 k.p.c.w związku zart. 36 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), gdyż wnioskodawczyni nie skorzystała z przysługującego jej prawa złożenia odwołania od decyzji z dnia 26 kwietnia 2011 r. W konsekwencji Sąd Okręgowy nie naruszyłart. 5a ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł, jak w sentencji wyroku.