Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 696/12
Data wyroku: 2012-09-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska, Elżbieta Gawda, Elżbieta Czaja
Słowa kluczowe: Świadczenie Przedemerytalne
Podstawa prawna: art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30.04.2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych

Sygn. akt III AUa 696/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 września 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska

Sędziowie:

SA Elżbieta Gawda (spr.)
SA Elżbieta Czaja

Protokolant: st. prot. sądowy Maciej Mazuryk

po rozpoznaniu w dniu 12 września 2012 r. w Lublinie
sprawyB. D.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o prawo do świadczenia przedemerytalnego
na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwS.
od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach
z dnia 4 czerwca 2012 r.    sygn. akt IV U 850/11

I
zmienia częściowo zaskarżony wyrok w ten sposób, że początkową datę prawa do świadczenia przedemerytalnego ustala na dzień15 września 2011 roku;

II
oddala apelację w pozostałej części.

III AUa 696/12

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach zmienił decyzję pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.i ustalił wnioskodawczyniB. D.prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 września 2011 r.
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach i rozważaniach prawnych:
WnioskodawczyniB. D.ur. dnia (...), złożyła w dniu 14 września 2011 r. wniosek o świadczenie przedemerytalne.
Organ rentowy uznał za udowodniony okres 34 lat 3 miesięcy i 17 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Nie uznał okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, gdyż przedłożone zeznania świadków ocenił jako mało wiarygodne, mając na uwadze, że wnioskodawczyni uczyła się w szkole znacznie oddalonej od miejsca zamieszkania (50 km).
Sąd Okręgowy ustalił, żeB. D.wychowywała się i pracowała na wsi w gospodarstwie rodziców. Z treści zaświadczenia wystawionego przez Urząd GminyT.wynika, żeB. D.była zameldowana w domu rodzinnym w miejscowości(...)od 15 marca 1956r. do 11 listopada 1980r. Z zaświadczenia Starosty(...)wynika, że w latach 1972 - 1976P.iS.małżonkowieG.(rodzice wnioskodawczyni) posiadali gospodarstwo rolne o pow. 3,55 ha.
B. D.w marcu 1972r. skończyła 16 lat i od września uczęszczała do szkoły średniej wA.. Wszystkie wakacje i ferie spędzała u rodziców. Do szkoły średniej uczęszczała przez 5 lat. Rok szkolny zawsze kończył się w czerwcu, przeważnie od 21 do 24 czerwca, a zaczynał zawsze 1 września. Wnioskodawczyni wykonywała w gospodarstwie rolnym wszelkie prace tj. wyprowadzała krowy na pastwisko, sadziła ziemniaki, karmiła kury, gęsi, doiła krowy, po południu karmiła prosięta. Parowała ziemniaki w parniku, grabiła siano na zimę, pieliła, pomagała przy żniwach. Miała sześcioro rodzeństwa. Starsza siostra uczyła się w szkole średniej wS., do której dojeżdżała. Brat starszy pomagał w gospodarstwie, a później odbywał służbę wojskową. Druga siostra uczyła się w Liceum Medycznym wŁ.i też dojeżdżała do szkoły. Drugi brat przebywał w seminarium.
Po powrocie ze szkoły wA.około godz. 15.00 czy 16.00, skarżąca przyprowadzała krowy i zajmowała się ich dojeniem, co zajmowało ok. 2 godzin. Karmiła drób na noc, co zajmowało około pół godziny, sezonowo pomagała przy wykopkach.
Ojciec wnioskodawczyni był zatrudniony w zlewni mleka, a matka zajmowała się domem oraz pomagała w miarę możliwości w polu. W gospodarstwie uprawiany był owies, żyto, ziemniaki i warzywa.
Sąd Okręgowy obdarzył wiarą zeznania wnioskodawczyni oraz świadkówW. G.iZ. G..
W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie, przywołując przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Z treści art. 10 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wynika, że przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się m.in. przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.
W ocenie Sądu Okręgowego zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że wnioskodawczyni pracowała ona w gospodarstwie rolnym rodziców, uczestnicząc w pracach polowych, jak również codziennych, związanych z obrządkiem zwierząt oraz z gospodarstwem domowym. W stosunku do osoby na stałe zameldowanej i stale zamieszkującej na terenie gospodarstwa trudno w sposób ścisły określić ilość przepracowanych godzin.
Skoro wnioskodawczyni kontynuowała naukę po ukończeniu 16 roku życia w miejscowości oddalonej od miejsca zamieszkania o 50 kilometrów, należało rozważyć, czy miała możliwość pracy w gospodarstwie rolnym stale co najmniej przez 4 godziny dziennie.
Przyjmując, że codzienne zajęcia szkolne zajmowały od 5 do 7 godzin, droga do szkoły i z powrotem łącznie mogła zajmować około 20 minut pieszo do przystanku autobusowego i co najmniej około 1 godzinę 20 minut jazdy autobusem, trudno przyjąć, że przed udaniem się do szkoły i po powrocie z niej wnioskodawczyni miała możliwość wykonywania prac w gospodarstwie rolnym przez co najmniej 4 godziny dziennie. Musiała bowiem odrabiać lekcje i przygotowywać się do zajęć. Podróż do i ze szkoły odbywała się z przesiadką, co wydłużało czas jej trwania.
W ocenie Sądu I instancji w okresach wakacyjnych, przez co najmniej dwa miesiące w roku (lipiec i sierpień) wnioskodawczyni stale i wymiarze większym niż 1/2 etatu pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców.
Zaliczając okres od ukończenia 16 roku życia do 31 sierpnia 1972r. oraz po dwa miesiące z następnych lat, kiedy wnioskodawczyni uczęszczała do szkoły średniej, należało stwierdzić, że udowodniła ona ponad 35 lat okresów ubezpieczenia.
W ocenie Sądu Okręgowego po uwzględnieniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni spełniła przesłanki do przyznania świadczenia przedemerytalnego, gdyż udowodniła 35 lat okresów ubezpieczenia i spełniła pozostałe warunki zart. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych( Dz. U. nr 120, poz. 1252).
Z tych względów i na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję.
Apelację od powyższego wyroku złożył pozwany organ rentowy zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1
naruszenie prawa materialnego tj.art. 2 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy o świadczeniach przedemerytalnychw zw. zart. 10 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprzez błędną wykładnię, prowadzącą do przyjęcia, że ubezpieczona spełniła warunki wymagane do przyznania świadczenia przedemerytalnego;

2
naruszenie prawa procesowego tj.art. 233 § 1 k.p.c.przez nazbyt swobodną ocenę dowodów;

3
naruszenie prawa materialnego tj.art. 7 ust. 1 cyt. ustawy o świadczeniach przedemerytalnychpoprzez niezastosowanie tego przepisu.

Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Z ostrożności procesowej pozwany zgłosił ewentualny wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i ustalenieB. D.prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 15 września 2011 r.
W uzasadnieniu apelacji organ rentowy wywodził, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców co najmniej 4 godziny dziennie w okresie od ukończenia 16 roku życia do 31 sierpnia 1972 r. oraz po dwa miesiące w następnych latach. W ocenie pozwanego, przy uwzględnieniu powierzchni gospodarstwa oraz ilości osób wykonujących w nim pracę – rodzice i rodzeństwo, nie można przyjąć, iż skarżąca w spornym okresie pracowała w wymiarze co najmniej połowy czasu pracy przewidzianego dla pracowników. Nadto wydaje się mało prawdopodobne aby kilkunastoletnia osoba pomagała przy ciężkich pracach w gospodarstwie.
Apelujący wskazał nadto, iż Sąd Okręgowy ustalił nieprawidłową datę prawa do świadczenia, gdyż prawo to przysługuje od następnego dnia po złożeniu wniosku wraz z dokumentami.
Z tych względów pozwany uznawał apelację za uzasadnioną.
Opierając się na ustaleniach faktycznych jak i rozważaniach prawnych poczynionych przez Sąd I instancjiSąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie o ile wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i ustalenie prawa do świadczenia od dnia 15 września 2011 r. Zgodnie z treściąart. 7 ust. 1 cyt. ustawy o świadczeniach przedemerytalnychprawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek osoby zainteresowanej, od następnego dnia po dniu złożenia wniosku wraz z dokumentami.B. D.złożyła wniosek w dniu 14 września 2011 r. zatem prawo do świadczenia winno być ustalone od dnia 15 września 2011 r.
W tym zakresie Sąd Apelacyjny na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok.
W pozostałej części apelacja pozwanego jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny akceptuje ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji jak i wskazaną przez ten Sąd podstawę prawną rozstrzygnięcia, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r. II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60).
Zarzuty apelacji nie są trafne. Przede wszystkim Sąd Okręgowy nie naruszył ustanowionej wart. 233 § 1 k.p.c.zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd przesłuchał wnioskodawczynię i świadków na okoliczności związane z jej pracą w gospodarstwie rolnym rodziców a wobec faktu, iż zeznania te były logiczne i nie zawierały sprzeczności, zasadnie ustalił na podstawie tych dowodów stan faktyczny. Trafnie i zgodnie z doświadczeniem życiowym Sąd zważył, iż nie jest możliwe uwzględnienie pełnego okresu, o jaki wnioskowała skarżąca, do stażu ubezpieczeniowego warunkującego nabycie prawa do świadczenia. Wnioskodawczyni po ukończeniu 16-roku życia kontynuowała naukę, dojeżdżała do szkoły, a po powrocie do domu musiała poświęcić czas na przygotowanie się do zajęć. Słusznie zatem ocenił Sąd Okręgowy, iż nie można przyjąć, aby skarżąca pracowała w gospodarstwie rolnym w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, iż uwzględnieniu do stażu ubezpieczeniowego podlegać będą okresy pracy w czasie wakacji po ukończeniu 16 roku życia tj. w roku szkolnym 1972/1973, 1973/1974, 1974/1975 oraz 1975/1976 jak również okres pomiędzy ukończeniem nauki w dniu 2 czerwca 1976 r. i podjęciem od dnia 2 sierpnia 1976 r. pracy wZakładzie (...)wR.tj. łącznie 10 miesięcy. Doliczając powyższy okres do okresu uznanego przez organ rentowy tj. do 34 lat 3 miesięcy i 17 dni skarżąca legitymuje się wymaganym 35 letnim okresem uprawniającym do emerytury o jakim mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy. W świetle art. 2 ust. 2 cyt. ustawy za okres uprawniający do emerytury uważa się okres ustalony zgodnie z przepisamiart. 5-9, art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Sąd Apelacyjny podziela w pełni pogląd Sądu Najwyższego, w świetle którego przy ustaleniu prawa do emerytury uwzględnia się okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, świadczonej przed dniem 1 stycznia 1983 r. w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy, także w czasie wakacji szkolnych -art. 10 ust. 3w związku zart. 6 ust. 2 lit. a cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(wyrok z dnia 19 grudnia 2000 r. II UKN 155/00 OSNP 2002/16/394). Wbrew zarzutom apelacji w warunkach wiejskich przyjęte jest, iż dziecko w okresie wakacji pracuje w gospodarstwie rolnym rodziców na równi z nimi i przy wszystkich pracach, zatem brak podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni nie wykonywała prac, o jakich zeznawała w toku postępowania.
Skoro Sąd Okręgowy dokonał trafnej oceny dowodów i prawidłowo ustalił stan faktyczny to nie można przyjąć, iż dopuścił się naruszeniaart. 2 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. W sprawie niniejszej sporny był wyłącznie staż ubezpieczeniowy skarżącej. Po uwzględnieniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym przyjętego przez Sąd Okręgowy legitymuje się ona wymaganym 35-letnim okresem uprawniającym do emerytury, zatem nabyła prawo do świadczenia przedemerytalnego.
Z tych względów i na mocyart. 385 k.p.c.apelacja pozwanego w pozostałej części została oddalona.