Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 328/13
Data wyroku: 2013-05-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Czaja, Barbara Hejwowska, Bogdan Świerk
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS.

Sygn. akt III AUa 328/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 maja 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Elżbieta Czaja

Sędziowie:

SA Barbara Hejwowska
SA Bogdan Świerk (spr.)

Protokolant: sekr. sądowy Bożena Karczmarz

po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. w Lublinie
sprawyZ. C.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji wnioskodawcyZ. C.
od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu
z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt VI U 1352/12

oddala apelację.

III AUa 328/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 września 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówiłZ. C.prawa do emerytury. Organ rentowy przyjął, że ubezpieczony nie spełnił wszystkich ustawowych przesłanek prawa do tego świadczenia ponieważ nie udowodnił posiadania przynajmniej 15 lat pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. W ocenie organu rentowego ubezpieczony ma 14 lat 2 miesiące i 6 dni tak kwalifikowanego zatrudnienia. Do czasu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach organ rentowy nie zaliczyłZ. C.zatrudnienia jakie wykonywał w Spółdzielni Kółek Rolniczych wJ.w okresie od dnia 2 listopada 1981 r. do dnia 24 listopada 1987 r.
W odwołaniu od tej decyzji, kwestionując jej prawidłowośćZ. C.nie zgodził się z odmową zakwalifikowania jego pracy w okresie od 2 listopada 1981 r. do 24 listopada 1987 r. jako zatrudnienia w szczególnych warunkach. Według ubezpieczonego pracował on wtedy jako magazynier. Przyjmował i wydawał środki ochrony roślin, paliwa i smary oraz części zamienne. Te warunki pracy uzasadniały przyjęcie, że było to zatrudnienie wykonywane w szczególnych warunkach.
Po jego rozpoznaniu Sąd Okręgowy w Radomiu wyrokiem z dnia 5 lutego 2013 r. oddalił odwołanieZ. C.. Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na poniższych ustaleniach faktycznych oraz ich ocenie prawnej: w dniu 4 września 2012 r.Z. C.wystąpił do pozwanego organu rentowego z wnioskiem o emeryturę. Organ ten uznał, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki prawa do tego świadczenia za wyjątkiem jednej; posiadania przynajmniej 15 lat pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. W ocenie organu rentowego wnioskodawca dysponuje tylko 14 latami 2 miesiącami i 6 dniami takiego zatrudnienia. W Spółdzielni Kółek Rolniczych wJ.Z. C.był zatrudniony na stanowisku starszego specjalisty do spraw gospodarki materiałowej i magazynowej. W spółdzielni były dwa magazyny. W jednym znajdowały się środki ochrony roślin i części zamienne do samochodów, kombajnów i ciągników. W drugim paliwo składowane w dwóch beczkach po 2000 l każda. Poza paliwem były tam także oleje i smary. W odrębnym pomieszczeniu znajdowała się także akumulatorownia w której odbywała się regeneracja akumulatorów. Czynności te wykonywali mechanicy albo także wnioskodawca. Poza wydawaniem i przyjmowaniem towarów wnioskodawca prowadził także dokumentacje z tym związaną, w tym konsultował z zaopatrzeniowcem rodzaj i ilości potrzebnych towarów. Prace biurowe razem z wydawaniem części zamiennych zajmowały wnioskodawcy w około 4 godzin dziennie. Paliwo było dostarczane średnio co dwa – trzy tygodnie, a dostawy części zamiennych raz lub dwa razy w miesiącu. Pracodawca wnioskodawcy wydał mu świadectwo pracy w szczególnych warunkach wskazując w nim, że wykonywał on prace wymienione w dziale IV poz. 40 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 30 kwietnia 1984 r. Wnioskodawca był jedynym pracownikiem w magazynie i z tej przyczyny nie mógł stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywać jedynie prace załadunkowe i wyładunkowe dotyczące wyrobów pylistych i toksycznych. Dlatego omawianego okresu zatrudnienia nie można było, w ocenie Sądu Okręgowego, zaliczyć wnioskodawcy jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Stąd jego odwołanie jako niezasadne podlegało oddaleniu.
Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódłZ. C.wnosząc o jego zmianę przez ustalenie mu prawa do emerytury, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy, jak należy wnioskować, sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego – przepisuart. 32 ust.1 i ust. 2– jak należy wnioskować –ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprzez wadliwe ustalenie, że w okresie czasu od dnia 2 listopada 1981 r. do dnia 24 listopada 1987 r. nie wykonywał on pracy w szczególnych warunkach. Według apelującego w tym czasie codziennie zajmował się on dystrybucją paliwa płynnego. W spółdzielni kółek rolniczych było 30 ciągników, 3 samochody ciężarowe, 3 dostawcze, 2 kombajny, 2 koparki i spychacz. Pracodawca apelującego uznał, że wykonywał on prace w szczególnych warunkach wydając mu stosowne świadectwo.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:w chwili obecnej spornym między stronami pozostała ocena charakteru prawnego zatrudnienia wnioskodawcy jakie wykonywał on w Spółdzielni Kółek Rolniczych wJ.. Przyjęcie, że była to praca wykonywana w szczególnych warunkach, świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, oznaczałoby konieczność uwzględnienia apelacjiZ. C.. Ustalenie przeciwne implikuje konieczność oddalenia jego apelacji. Przypomnieć należy, że prawo do każdego świadczenia z ubezpieczeń społecznych powstaje po spełnieniu wszystkich jego ustawowych przesłanek wskazanych w akcie normatywnym dotyczącym konkretnego świadczenia. W przypadku emerytury o którą ubiega sięZ. C.warunkiem koniecznym do powstania prawa do emerytury jest wymóg posiadania przez niego przynajmniej 15 lat pracy wykonywanej w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Jest faktem bezspornym, że pozostałe przesłanki prawa do emerytury wnioskodawca spełnił. Pracą w warunkach szczególnych nie jest tylko praca świadczona w niekorzystnym środowisku, a więc na przykład w zapyleniu czy w wysokiej temperaturze lub wilgotności. Musi być ona także wymieniona w wykazie A stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Taka regulacja oznacza, że praca świadczona w trudnych warunkach ale nie wymieniona w tymże wykazie, nie może być kwalifikowana jako wykonywana w szczególnych warunkach. Uprawnienia do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym nie daje tylko praca bezspornie wykonywana w szczególnych warunkach ale musi być ona jeszcze wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Wykładnia przepisów dotyczących emerytury w obniżonym wieku emerytalnym musi być ścisła jako, że wyjątku w postaci tak zwanej wcześniejszej emerytury nie można interpretować w sposób rozszerzający. W orzecznictwie sądowym ukształtowany jest pogląd, że wyodrębnienie prac w wykazie A ma charakter stanowiskowo – branżowy (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 3 czerwca 2008 r. I UK 381/07 – LEX 494112, z dnia 16 czerwca 2009 r. I UK 24/09 – LEX 518067, z dnia 1 czerwca 2010 r. I UK 21/10 – LEX 619638, z dnia 19 marca 2012 r. II UK 166/11 – LEX 1171002, czy z dnia 12 kwietnia 2013 r. III UK 102/12 – dotychczas niepublikowany). Taki sposób kwalifikacji prac wykonywanych w szczególnych warunkach przez przypisanie ich przynależności określonym branżom nie jest przypadkowy ale wynika z woli ustawodawcy oceniającego uciążliwość tych prac i ich szkodliwość dla zdrowia. W uzasadnieniu do wyroku z dnia 16 czerwca 2009 r. – cytowanego wyżej, Sąd Najwyższy wskazał, że sformułowanie „w energetyce” ,zawarte w dziale II wykazu A, odnosi się tylko do prac szkodliwych w energetyce a nie do wszystkich robót i eksploatacji urządzeń elektrycznych. Dopiero w kontekście powyższych regulacji ustawowych należy ocenić ich spełnienie przezZ. C.w czasie jego pracy w Spółdzielni Kółek Rolniczych. W oczywisty sposób ubezpieczony nie spełnił wskazywanych wyżej wymogów i stosowne ustalenie Sądu Okręgowego o braku w jego sytuacji spełnienia przesłanki posiadania przynajmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych jest trafne. Spółdzielnia Kółek Rolniczych wJ.przynależała do branży rolniczej. W dziale X wykazu A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów – wyżej wskazanego są wymienione prace w rolnictwie i przemyśle rolno spożywczym które są kwalifikowane jako wykonywane w szczególnych warunkach. Nie ma wśród nich czynności pracowniczych wnioskodawcy. Czynności tych nie można także znaleźć wśród prac wskazywanych w dziale XIV tego wykazu zawierającego katalog prac różnych ale uznanych przez ustawodawcę za wykonywane w szczególnych warunkach. Rozporządzenie Rady Ministrów i stanowiący jego część wykaz A, ma zasadnicze znaczenie jako źródło prawa dla rozstrzygania o roszczeniu apelującego. Takim źródłem nie są natomiast zarządzenia resortowe, w tym także Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z którego skarżący próbuje wywieść swoje uprawnienie. Zarządzenia te zachowały znaczenie jedynie jako akty uściślające. Już zatem tylko z tej przyczyny omawianego okresu pracy apelującego nie można mu zaliczyć do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Ponadto trafne jest ustalenie Sądu Okręgowego, że wnioskodawca w czasie swojego czasu pracy nie zajmował się tylko środkami ochrony roślin oraz paliwami. Gdyby nawet przyjąć, że była to praca wykonywana w szczególnych warunkach to nie była ona świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Te dwa ostatnie wymogi, jak to wskazano wyżej, także są niezbędne do nabycia uprawnień do emerytury której jedną z przesłanek jest praca w szczególnych warunkach.
Wystawienie wnioskodawcy przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych świadectwa pracy w warunkach szczególnych nie jest żadnym argumentem za tym, że takie zatrudnienie on wykonywał. Powyższe świadectwo jest tylko dokumentem prywatnym, z którego jedynie wynika, że według spółdzielni była to praca w warunkach szczególnych. Nie jest ono – to świadectwo, dokumentem urzędowym stwierdzającym fakt świadczenia takiej pracy.
W tej sytuacji wszystkie twierdzenia skarżącego są chybione co powoduje, że jego apelacji należało odmówić słuszności. Jako oczywiście bezzasadna apelacja ta podlegała więc oddaleniu.
Z tych zatem względów i z mocyart. 385 kpcSąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.