Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 151/13
Data wyroku: 2013-06-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Charuza, Michał Marzec, Małgorzata Niementowska
Słowa kluczowe: Rozbój
Podstawa prawna: art. 280§2 kk

Sygn. akt : II AKa 151/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 czerwca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Michał Marzec

Sędziowie

SSA Marek Charuza (spr.)
SSA Małgorzata Niementowska

Protokolant

Oktawian Mikołajczyk

przy udzialeProkuratora Prok. Apel. Małgorzaty Bednarek
po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013 r. sprawy

1.K. B., s.R.iM.,ur. (...)wC.,
oskarżonego zart. 280 § 2 kkiart. 157 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kki inne;
2.L. S., s.Z.iM.,ur. (...)wC.,
oskarżonego zart. 280 § 2 kk,art. 13 § 2 kkw zw. zart. 280 § 2 kk;
3.M. Z., s.A.iM.,ur. (...)wC.,
oskarżonegoart. 280 § 2 kk,art. 13 § 2 kkw zw. zart. 280 § 2 kk

na skutek apelacji obrońców
od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie
z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II K 186/11

1
zmienia zaskarżony wyrok w pkt 1 w ten sposób, że jako podstawę prawną nadzwyczajnego złagodzenia kary oskarżonemuM. Z.w miejsce przepisuart. 60 § 1 i 6 pkt 2 kkprzyjmuje przepisart. 60 § 2 i 6 pkt 2 kk;

2
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Częstochowie) na rzecz adwokatówD. C.,I. K.iA. M.– Kancelarie Adwokackie wC., kwoty po 738 zł (siedemset trzydzieści osiem złotych), w tym 23 % podatku VAT, z tytułu obrony z urzędu udzielonej oskarżonymK. B.,L. S.iM. Z.w postępowaniu odwoławczym;

4
zwalnia oskarżonychK. B.,L. S.iM. Z.od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.

Sygn. akt II AKa 151/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 listopada 2012r. Sąd Okręgowy w Częstochowie uznał oskarżonychK. B.,L. S.,M. Z.orazS. P.za winnych tego, że w dniu 2 lipca 2011r. wC., działając wspólnie i w porozumieniu, używając przemocy wobec pokrzywdzonychJ. S.iP. P.polegającej na szarpaniu, popychaniu i biciu ich rękoma po całym ciele, przy czymK. B.używał wobec pokrzywdzonych noża powodując uJ. S.obrażenia ciała w postaci rany ciętej grzbietu lewego przedramienia, co skutkowało naruszeniem czynności ciała na okres powyżej 7 dni, a uP. P.obrażenia ciała w postaci rany ciętej lewego przedramienia, co skutkowało naruszeniem czynności ciała na okres nie dłuższy niż 7 dni, zabrali w celu przywłaszczenia telefon komórkowymarki N., paczkę papierosów(...)i zapalniczkę jednorazową, łącznej wartości co najmniej 210 złotych na szkodęJ. S., a także usiłowali dokonać kradzieży pieniędzy i innych wartościowych przedmiotów na szkodęP. P., lecz zamierzonego czynu nie osiągnęli z uwagi na ich brak u tego pokrzywdzonego, i przyjmując, że działaniem swym oskarżonyK. B.wyczerpał znamiona zart. 280 § 2 k.k.iart. 157 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.iart. 13 § 2 k.k.w zw. zart. 280 § 2 k.k.iart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k., natomiast oskarżeniL. S.,S. P.iM. Z.wyczerpali znamiona przestępstwa zart. 280 § 2 k.k.i zart. 13 § 2 k.k.w zw. zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.skazał za to:
-K. B.na podstawieart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.na karę 4 lat pozbawienia wolności
-S. P.na podstawieart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.na karę 3 lat pozbawienia wolności
-L. S.na podstawieart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.iart. 60 § 2 i 6 pkt 2 k.k.na karę 2 lat pozbawienia wolności
-M. Z.na podstawieart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.iart. 60 1 i 6 pkt 2 k.k.na karę 2 lat pozbawienia wolności.
OskarżonyK. B.został nadto uznany za winnego popełnienia czynu ciągłego zart. 278 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.za który wymierzono mu karę roku pozbawienia wolności, a na mocyart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.orzeczono wobec tego oskarżonego karę łączną 4 lat pozbawienia wolności.

Apelacje od powyższego wyroku wnieśli obrońcy oskarżonychK. B.,L. S.orazM. Z., a co do oskarżonegoS. P.wyrok nie został zaskarżony.

Obrońca oskarżonegoK. B.zaskarżył wyrok w całości w pkt I ( skazanie za zbrodnię zart. 280 § 2 k.k.) oraz w części dotyczącej kary pozbawienia wolości wymierzonej w pkt II i III wyroku zarzucając orzeczeniu:
- obrazę przepisów postępowania, a toart. 4, 7, 410 i 424 § 1 pkt 1 k.p.k., polegającą na jednostronnej i wybiórczej ocenie dowodów przez Sąd, nie uwzględnieniu całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności , a w konsekwencji wydanie wyroku w oparciu o błędną ocenę dowodów w postaci zeznań pokrzywdzonych poprzez przyjęcie, że pokrzywdzeni konsekwentnie wskazywali naK. B.jako sprawcę najbardziej agresywnego i osobę która używała noża i spowodowała u pokrzywdzonych obrażenia w sytuacji, gdy treść zeznań wskazanych świadków tego nie potwierdza, tym samym przekroczenie przez Sąd granicy swobodnej oceny dowodów i niezasadne przyjęcie, że oskarżonyK. B.działając wspólnie i w porozumieniu z pozostałymi współoskarżonymi dopuścił się w dniu 2 lipca 2011r. rozboju kwalifikowanego zart. 280 § 2 k.k.,
- błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wyroku , polegający na błędnej ocenie i niewłaściwym przyjęciu, że oskarżony dopuścił się rozboju obejmując swą świadomością i porozumieniem użycie noża, podczas gdy zebrany materiał dowodowy, w szczególności zeznania świadków, a także wyjaśnienia współoskarżonych, wskazują, że oskarżony nie używał noża ani też nie godził się na to i nie obejmował swą wolą i świadomością użycie noża przez współoskarżonych, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przypisania oskarżonemu kwalifikowanego rozboju, a co najwyżej możliwe jest przypisanie rozboju zart. 280 § 1 k.k.oraz błędnego przyjęcia, że w przypadku tego oskarżonego nie zachodzą przesłanki zart. 60 § 2 k.k.,
- rażącą niewspółmierność kary wynikającą z niezastosowaniu zasad prewencji indywidualnej, co w rezultacie doprowadziło do wymierzenia kar niewspółmiernych do stopnia winy.

Wniósł ten skarżący o zmianę wyroku poprzez przyjęcie kwalifikacji zart. 280 § 1 k.k.przy jednoczesnym zastosowaniuart. 60 § 2 k.k.i wymierzeniu za ten czyn kary jednostkowej w dolnej granicy ustawowego zagrożenia z nadzwyczajnym złagodzeniem kary oraz wymierzenie kary łącznej z zastosowaniem zasady pełnej absorpcji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Obrońca oskarżonegoL. S.zaskarżył wyrok w całości w zakresie dotyczącym tego oskarżonego i zarzucił:
- naruszenie prawa procesowego, a toart. 7, 410 oraz art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., polegające na tym, że wyrok skazujący został oparty na wybiórczo potraktowanym materiale dowodowym, przy pominięciu korzystnych dla oskarżonego zeznań świadkówJ. S.iP. P.bez jakiegokolwiek uzasadnienia przez sąd orzekający takiego postąpienia,
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku mający wpływ na jego treść poprzez uznanie oskarżonego za winnego zarzuconego mu czynu na podstawie zeznań świadkówJ. S.iP. P.mimo, że w świetle tych zeznań oraz wyjaśnień samego oskarżonego wina oskarżonego jako co najmniej wątpliwa powinna być rozpatrywana przy uwzględnieniu zasady wyrażonej wart. 5 § 2 k.p.k.

Wniesiono o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoL. S.od zarzuconego mu czynu, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Z kolei obrońca oskarżonegoM. Z., zaskarżając wyroku w całości w odniesieniu do tegoż oskarżonego, zarzucił orzeczeniu:
- obrazę przepisów postępowania która miała wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 4, 5 § 2 acontrario iart. 7 k.p.k., będącą między innymi konsekwencją dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przede wszystkim wyjaśnień oskarżonych,
- błąd w ustaleniach faktycznych który miał wpływ na treść orzeczenia poprzez błędne ustalenie, że oskarżony dopuścił się zarzuconego mu czynu,
a nadto
- rażąca niewspółmierność orzeczonej oskarżonemu kary, jako nieadekwatnej do jej celów i pozostałych zasad określonych wart. 53 k.k.

Wniósł ten obrońca o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoM. Z.lub też o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zaś z ostrożności procesowej wniósł dodatkowo o złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności poprzez jej obniżenie lub zastosowanie wobec oskarżonego dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności.

Zarzuty wskazane w przedstawionych powyżej apelacjach ocenić należało jako bezzasadne.

Analiza całego zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wskazuje bowiem, że wbrew temu co podniesiono w rozpatrywanych środkach odwoławczych, Sąd Okręgowy ocenił wszystkie dowody wnikliwie , w niczym nie odbiegając od podstawowej zasady zawartej w przepisieart.7 k.p.k.

Pozwoliło to Sądowi I instancji dokonać celnych ustaleń faktycznych , co znalazło odpowiedni wyraz w zwięzłym, a zarazem stosownie wyczerpującym uzasadnieniu orzeczenia, spełniającym wymogi określone wart. 424 k.p.k.

Z kolei lektura akt przedmiotowej sprawy czyni w pełni uprawnionym twierdzenie, że w toku przeprowadzonego przed Sądem I instancji procesu nie doszło do uchybień i pozostałym normom procedury karnej powołanym przez skarżących.

Odnosząc się do dalszych uwag nakreślonych w poszczególnych apelacjach, a rozpoczynając od racji naprowadzonych przez obrońcę oskarżonegoL. S.- kwestionującego w zasadzie sam udział tegoż oskarżonego w rozboju na szkodę pokrzywdzonych - podnieść trzeba, że z faktu iż oskarżony ten nie był wcześniej wraz z pozostałymi napastnikami w mieszkaniuP. Ż.a spotkał się z nimi dopiero na ulicy, w realiach niniejszej sprawy nie można wyprowadzać wniosku o nieuczestniczeniu oskarżonegoL. S.w przedmiotowym rozboju.
W tym zakresie słusznie sąd orzekający odrzucił wersję oskarżonegoL. S., wspieraną przez oskarżonegoK. B., że początkowo to samL. S.był obiektem agresywnych poczynań, a to ze strony współoskarżonegoS. P.trzymającego go i nie pozwalającego mu odejść z pewnych powodów.
Niezależnie przecież od tego, że współoskarżonyS. P.kategorycznie temu zaprzeczył –k. 710-711, przypomnieć wypada wyjaśnienia oskarżonegoM. Z.w których mowa jest o tym, że wcześniej z inicjatywy oskarżonegoB.sprawcy umówili się, iż będą obciążać współoskarżonegoS. P.– k.673-674 , z czym spójne są twierdzenia wspomnianegoS. P.podającego na rozprawie, że podczas konwojowania oskarżonyL. S.mówił mu, żeby go nie obciążać ( k. 711 ).
Również tłumaczenia oskarżonegoL. S.co do jego postępowania w kolejnej fazie zajścia – wedle jego twierdzeń w żadnej mierze nieukierunkowanego na zabór mienia pokrzywdzonych, lecz podyktowanego chęcią odwetu za to, że pokrzywdzeni mieli go kiedyś pobić – w konfrontacji z całością materiału dowodowego jaki zebrano w niniejszej sprawie okazały się tłumaczeniami nieprzekonującymi. Z tego też względu zasadnie zostały odrzucone przez sąd orzekający.
Skoro więc oskarżonyL. S.wespół z pozostałymi napastnikami był cały czas na miejscu zdarzenia, przy czym – co jasno ujął oskarżonyM. Z.– razem z pozostałą trójką bił i wyzywał pokrzywdzonych ( k.280 – 281), początkowo mniejsza aktywność oskarżonegoL. S.nie może świadczyć o tym, że oskarżony ten nie miał zamiaru uczestnictwa w rozboju, lecz chciał tylko pobić pokrzywdzonych.
Odnosząc się do zeznań pokrzywdzonych, którzy zdaniem skarżącego mieli złożyć relacje nie zawierające informacji o czynnym udziale oskarżonegoL. S.w zdarzeniu, to analizując wypowiedzi pokrzywdzonegoP. P.- acz istotnie co do pewnych okoliczności niezbyt spójne - w kontekście całego materiału dowodowego nie można podzielić przytoczonego zdania apelującego.
ChoćP. P.ponownie słuchany na rozprawie ogólnie oświadczył, żeL. S.nie brał czynnego udziału w zajściu ( k. 832-833 ), podkreślić trzeba, że w postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony ten w miarę dokładnie sprecyzował , iż grupa napastników liczyła na pewno 4 mężczyzn wśród których najstarszy był w czarnym płaszczu, każdy z tej czwórki zadawał uderzenia jemu iJ.( k. 24 – 26 t. I ), napastnik w płaszczu był od samego początku zdarzenia i nie był do niczego zmuszany przez pozostałych sprawców ( k. 94 – 96 t. I ).
Podkreślenia wymaga, że sąd orzekający oceniając zeznaniaP. P.dostrzegł różnice w jego relacjach odpowiednio analizując ich przyczyny i posiłkując się w tej ocenie treścią opinii biegłego psychologa ( k. 858 – 860 ) , zaś ustalenia faktyczne poczynił na podstawie ostatecznie ocenionych jako wiarygodne zeznaniach tegoż pokrzywdzonego złożonych w postępowaniu przygotowawczym ( strona 14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku ).
Jeśli do tego dodać, że wszakże samL. S.potwierdził, że bił obu pokrzywdzonych pięściami po twarzy aż ci upadli – k. 670-671, oskarżonyK. B.wyjaśnił, że leżących pokrzywdzonych bił teżL. S.( k.243-244, 623 – 627 ), a współoskarżonyS. P.podał, że któregoś z leżących pokrzywdzonych kopał i bił oskarżonyL. S.( k. 710-711) , to jedne z zeznań pokrzywdzonegoP. P.nie mogą być uznane za podstawę do przyjęcia braku agresywnych poczynań ze strony oskarżonegoL. S..
Rozwijając powyższe rozważania o istotną kwestię dotyczącą chęci zaboru mienia kierującą poczynaniami oskarżonegoL. S.przypomnieć trzeba, że pokrzywdzonyJ. S., tak jak i pokrzywdzonyP. P., opisując zachowanie napastników w istocie nie różnicowali ich postawy, konsekwentnie używając obrazujących ich wspólne działania określeń o tym, że sprawcy ustawili ich twarzą do ściany budynku, przeszukiwali, żądali pieniędzy ( zeznaniaJ. S.k. 779-781,P. P.k.778-779).
Dopełniając te relacje wyjaśnieniami współoskarżonegoS. P.oraz oskarżonegoM. Z., konsekwentnie utrzymujących, że oskarżonyL. S.wespół z nimi dopuścił się rozboju, poczynione przez sąd orzekający ustalenia faktyczne ocenić należało jako trafne i mające pełne wsparcie w zebranym materiale dowodowym, zaś tłumaczenia oskarżonegoL. S.o tym, że osobiście nie brał udziału w rozboju jako niewiarygodne i zasadnie odrzucone przez Sąd Okręgowy.
Odnosząc się jeszcze do zdania skarżącego o tym, że oskarżonyL. S.miał mówić do pozostałych napastników, aby ci zwrócili telefon pokrzywdzonemuJ. S.zauważyć trzeba , że w rzeczywistości propozycja zwrotu mogła dotyczyć nie skradzionego telefonu lecz samej karty SIM , co jasno wynika z pierwotnych zeznań tego pokrzywdzonego – k.18-19 t. I .
Z tego więc względu nawet zakładając, że oskarżonyL. S.proponował zwrot karty SIM – używanie której mogłoby szybko ustalić jej aktualnego posiadacza – nie można ocenić jako nietrafnych ustaleń sądu orzekającego co do faktycznego zamiaru oskarżonegoL. S..

Mając powyższe na uwadze, zarzuty zawarte w apelacji obrońcy oskarżonegoL. S.oceniono jako bezzasadne.

Bezzasadne okazały się i zarzuty ujęte w apelacjach obrońców oskarżonychK. B.orazM. Z., w dalszej kolejności nawiązujące i do zagadnienia kar wymierzonych tym oskarżonym.

Przede wszystkim udział tych oskarżonych w przypisanym im rozboju nie może budzić żadnych wątpliwości.

Obaj potwierdzili swe uczestnictwo w przedmiotowym zdarzeniu, przy czym zacytować wypada uderzające swą bezpośredniością pierwotne wyjaśnienia oskarżonegoK. B.wprost oświadczającego, że:potrzebowali pieniędzy, napatoczyli się ci dwaj i ich pobili o pieniądze, ten w płaszczu też był– k. 136-137 t. I.

Podobnie o swym uczestnictwie w zdarzeniu mówił także oskarżonyM. Z., konsekwentnie przyznając się do zarzucanych mu czynów i opisując jak osobiście atakował oraz przeszukiwał pokrzywdzonych ( k. 273-276, 280-281,439,672-674), co stanowi odpowiedź na twierdzenia skarżącego zawarte w apelacji o jakoby li tylko biernym udziale tego oskarżonego w zajściu.

Również kwestia dotycząca ustalenia napastnika używającego noża wobec pokrzywdzonych, ostatecznie została trafnie rozstrzygnięta przez sąd orzekający, który przypisał to zachowanie oskarżonemuK. B., wyróżniającemu się zresztą agresywnością wśród napastników – co również w pełni zasadnie przyjął Sąd Okręgowy – strony 11-13,15, 18 uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Co prawda w toku dotychczasowego postępowania pojawiła się próba obciążenia współoskarżonegoS. P.odpowiedzialnością za używanie noża – o czym mowa była już powyżej przy okazji rozważań dotyczących oceny apelacji obrońcy oskarżonegoL. S.– to jednak oskarżonyM. Z.w swych wyjaśnieniach na rozprawie od tej wersji zdecydowanie odstąpił – k. 673-674, a pokrzywdzonyJ. S.zdecydowanie wskazywał na oskarżonegoK. B.jako sprawcę atakującego oraz raniącego nożem obu pokrzywdzonych ( k. 779-781 ).
Z tego względu nie można podzielić wniosku obrońcy oskarżonegoK. B.o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie kwalifikacji prawnej zart. 280 § 1 k.k.w miejsce zastosowanej przez Sąd Okręgowy normyart. 280 § 2 k.k.
Przechodząc do kwestii wymiaru kar pozbawienia wolności na jaką skazano oskarżonych –L. S.iM. Z.przy zastosowaniu dobrodziejstwa jej nadzwyczajnego złagodzenia - stwierdzić trzeba, że wymiar kary w odniesieniu do któregokolwiek z oskarżonych nie może zostać uznany za rażąco surowy, a Sąd Okręgowy – o czym świadczy lektura pisemnych motywów wyroku ( strony 17 – 18 ) - rozważył i właściwie uwzględnił wszystkie okoliczności mające wpływ na wymiar kar.

Słusznie przy tym zróżnicowano kary poszczególnym oskarżonym – działaniaL. S.iM. Z.nie wyróżniały się brutalnością, zasadnie zatem wymierzono im karę przy zastosowaniuart. 60 § 2 k.k.
Dokonać należało jedynie stosownej zmiany zastosowanego przez Sąd I instancji przepisuart. 60 § 1 k.k.naart. 60 § 2 k.k.w odniesieniu do rozstrzygnięcia o karze dotyczącego oskarżonegoM. Z.- na co zresztą zwrócił uwagę sam sąd orzekający w uzasadnieniu swego wyroku.
Brak jest jednocześnie podstaw do dalszego łagodzenia orzeczonej tym oskarżonym kary pozbawienia wolności jeśli przypomnieć , że przed popełnieniem przestępstwa mieli oni wielce negatywne opinie w swym środowisku, nadużywali alkoholu, znani byli jako osoby zdemoralizowane , agresywne - oskarżonyL. S.miał nawet bić swą matkę –k. 398-399 t. II , wszyscy byli już wcześniej karani.

Z koleiK. B.był dominującą postacią wśród napastników – to on zadawał uderzenia nożem powodując u obu oskarżonych określone obrażenia ciała.
Był już przy tym uprzednio wielokrotnie karany , zaś w miejscu zamieszkania ma tak jak i pozostali oskarżeni zdecydowanie negatywną opinię –k.400 – 401 t. III.
Trafnie zatem różnicując wymiar kary temu oskarżonemu wymierzono karę 4 lat pozbawienia wolności za przypisaną mu zbrodnię zart. 280 § 2 k.k.
W związku z tym nie ma warunków do złagodzeniaK. B.wymierzonej mu kary łącznej 4 lat pozbawienia wolności.

Na zasadzieart. 624 § 1 k.p.k.zwalniając wszystkich oskarżonych od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze kierowano się ich trudną sytuacją materialną – wszakże żaden z nich nie ma stałych źródeł dochodu ani majątku.

Z tych wszystkich względów orzec należało jak w wyroku.