Sąd Apelacyjny w Gdańsku
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 760/12
Data wyroku: 2012-11-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Przybylska, Irma Kul, Maryla Domel-Jasińska
Słowa kluczowe: Uchylenie Uchwały
Podstawa prawna: art 249 § 1 ksh

Sygn. akt V ACa 760/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 listopada 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Irma Kul

Sędziowie:

SA Maryla Domel-Jasińska
SA Katarzyna Przybylska (spr.)

Protokolant:

stażystaJoanna Trociewicz

po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwa(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wT.

przeciwko(...)spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji wT.

o stwierdzenie nieważności ewentualnie o uchylenie uchwał
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu
z dnia 22 grudnia 2010 r. sygn. akt VI GC 150/10

zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II (drugim) o tyle tylko, że uchyla uchwałę numer 7 z dnia 6 października 2010 roku Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników(...)spółki z ograniczona odpowiedzialnością w likwidacji wT..

Na oryginale właściwe podpisy.

Sygn. akt V ACa 760/12

UZASADNIENIE
Powódka(...)sp. z o.o. wT.wniosła pozew przeciwko pozwanej(...)sp. z o.o. wT.ostatecznie domagając się stwierdzenianieważności ewentualnie uchylenia uchwal nr 3, 6 i 7 Nadzwyczajnego ZgromadzeniaWspólników (dalej NZW) z dnia 6 października 2010r. cofając powództwo w zakresiedotyczącym uchwal nr 4 i 5, na co pozwana wyraziła zgodę.
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powódki zwrotukosztów procesu podnosząc, że kurator wyznaczony przez sąd podjął działania zgodne zprawem, a wszystkie zaskarżone uchwały zostały podjęte silą głosów 2.138 przeciwko 102głosom. Pozwana zakwestionowała także istnienie przesłanek uzasadniającychpowództwo ewentualne.
Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z dnia 22 grudnia 201 Or. umorzyłpostępowanie w części dotyczącej uchwal nr 4 i 5, oddalił powództwo w pozostałej częścioraz orzekł o kosztach postępowania.
Powyższy wyrok Sad I instancji oparł na następujących ustaleniach faktycznych i

rozważaniach prawnych:
Powódka jest właścicielem 102 udziałów(...)sp. zo.o. wT.o łącznej wartości nominalnej 51.000zl. Właścicielem pozostałej częściudziałów w liczbie 2.138 o łącznej wartości nominalnej 1.069.000zl jest Skarb Państwa.
W dniu 22 grudnia 2000r. została zawarta w formie aktu notarialnego pomiędzySkarbem Państwa a powódką umowa o oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnegokorzystania.
Zgodnie z § 1 ust. 1 umowy Skarb Państwa oddal powódce zespól składnikówmaterialnych i niematerialnych (tj. przedsiębiorstwo w rozumieniuart.55(

      1)k.c.), należącywcześniej do przedsiębiorstwa państwowego(...)wToruniu do odpłatnego korzystania i pobierania pożytków. Wśród tych składnikówznalazły się m.in. udziały w spółce(...)sp. z o.o. wT..

Stosownie do postanowienia § 15 lit. a i g umowy z dnia 22 grudnia 2000r. Skarb Państwamial prawo wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym, gdyby przejmującaspółka zalegała z opłatą dwóch kolejnych rat kwartalnych oraz w przypadku, gdybyspółka ta nie uiszcza świadczeń publicznych związanych z przedmiotem umowy,podatków, opłat do Urzędu Skarbowego, urzędów administracji rządowej isamorządowej. Umowa została zawarta na czas oznaczony do dnia 31 grudnia 2010r. (§

      2).

W czasie wykonywania umowy powódka popadła w zaległości płatnicze. W piśmiez dnia 4 października 2006r. nie występujący w procesie Skarb Państwa wezwał powódkędo dobrowolnego spełnienia świadczenia z tytułu zaległych rat kapitałowych i opłatdodatkowych. W piśmie z dnia 18 października 2006r. Minister Skarbu Państwastwierdził, że brak zapłaty należności do dnia 31 października 2006r. spowodujerozwiązanie umowy zgodnie § 15 umowy.
W dniu 21 marca 2007r. umowa została ze skutkiem natychmiastowymwypowiedziana przez Skarb Państwa w formie aktu notarialnego w związku z zaleganiemprzez powódkę ze spłatą dwóch kolejnych kwartalnych rat leasingowych orazzaległościami w opłatach publicznoprawnych.
Do czasu wypowiedzenia umowy powódka wykonywała prawa majątkowe ikorporacyjne w pozwanej spółce oraz w innych spółkach, których udziały wchodziły wskład oddanego jej do odpłatnego korzystania przedsiębiorstwa. Powódka odmówiłaprzyjęcia do wiadomości faktu wypowiedzenia umowy, a także zwrotu przedmiotuumowy twierdząc, że na podstawie umowy z dnia 22 grudnia 2000r. w dalszym ciąguprzysługuje jej prawo do wykonywania praw korporacyjnych i majątkowych z 2.138udziałów, których właścicielem jest Skarb Państwa - Minister Skarbu Państwa.
W wyroku z dnia 10 czerwca 2009r. Sąd Okręgowy w Toruniu (sygn. VI GC119/08) ustalił, że powodowi Skarbowi Państwa — Ministrowi Skarbu Państwaprzysługuje prawo do wykonywania uprawnień majątkowych i korporacyjnych z 940udziałówspółki (...) sp. z o.o.wT.o łącznej wartości nominalnej470.000zł. Apelacja powódki została oddalona.
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy ustanowił dla pozwanejkuratora do podjęcia czynności zmierzających do powołania organów, a w razie potrzebydo jej likwidacji.

Kurator pozwanej zwołał Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników (NZW) nadzień 15 marca 2010r. ujmując w porządku obrad uchwalę o rozwiązaniu i likwidacjispółki. Na zgromadzeniu przedstawiciel powódki sprzeciwił się udziałowi w nimprzedstawiciela Skarbu Państwa i wykonywania prawa głosu oraz zakwestionowałmożliwość podjęcia uchwały o rozwiązaniu pozwanej spółki podnosząc, że kurator niepodjął próby powołania organów spółki. Mimo tego NZW podjęło uchwałę nr 3 orozwiązaniu spółki. Przedstawiciel powódki oświadczył, że glosował przeciw uchwale izgłosił sprzeciw co do jej powzięcia.
Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 201 Or. w sprawie akt VI GC 73/09 Sąd Okręgowyoddalił powództwo powódki przeciwko pozwanej przy udziale interwenienta ubocznegopo stronie pozwanej Skarbu Państwa Ministra Skarbu Państwa o stwierdzenie nieważnościuchwal podjętych na zgromadzeniu wspólników pozwanej spółki w dniu 28 maja 2008 r.Sąd ten uznał, że powódka rzeczywiście była uprawniona do wykonywania prawa głosu zespornych 2.138 udziałów, lecz jedynie do czasu skutecznego wypowiedzenia umowyprywatyzacyjnej.
Wyrokiem z dnia 26 października 2010r. (sygn. akt VI GC 38/10) Sąd Okręgowyoddalił żądanie powódki o stwierdzenie nieważności ewentualnie o uchylenie uchwałyzgromadzenia wspólników z dnia 15 marca 201 Or. w przedmiocie rozwiązania i likwidacjispółki.
Na NZW zwołanym na dzień 22 września 2010 r., które zostało przerwane dodnia 6 października 2010r., zapadły uchwały: nr 3 o nieodwolaniu likwidatora(...), nr 6 o wyborze(...)Usługowej Spółdzielni (...)dosegregacji, opracowania, przejęcia i przechowywania akt i dokumentów likwidowanejspółki za cenę netto 35.000-38.OOOzl oraz nr 7 o odmowie udzielenia powódce informacjina temat sytuacji finansowej spółki. Przedstawiciel powódki glosował przeciw uchwałom,a po ich podjęciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu.
Sąd I instancji wskazał, że powyższych ustaleń dokonał w oparciu o dołączone doakt dokumenty oraz że uwzględnił fakty znane temu Sądowi z urzędu, a wynikające zpowołanych akt spraw, w tym zapadłych wyroków.
Sąd Okręgowy zważył, że Skarb Państwa był uprawniony do wykonywania praw zudziałów w pozwanej spółce wchodzących w skład oddanego powódce do opłatnegokorzystania przedsiębiorstwa, albowiem skutecznie wypowiedział zawartą w tym
względzie umowę. Sąd I instancji uznał także, że w sytuacji, w której kurator dokonującoceny sytuacji osoby prawnej uznaje za bezcelowe podejmowanie działań prowadzącychdo powołania organów, zwołanie zgromadzenia z porządkiem obrad przewidującymrozwiązanie spółki jest dopuszczalne. W konsekwencji stwierdził Sąd meriti, że żądaniestwierdzenia nieważności uchwały nr 3, 6 i 7 było bezzasadne, gdyż powód nie wykazał,aby sama uchwała bądź procedura jej podjęcia była sprzeczna z ustawą, co w świedeart.252 § 1 zd. 1 kshstanowi przesłankę uwzględnienia takiego powództwa.
Analogicznie Sąd I instancji ocenił zasadność powództwa o uchylenie spornychuchwal, ponieważ powódka poza opisaniem własnej oceny rzekomych skutków podjętychuchwal nie przedstawiła miarodajnych dowodów na wskazane okoliczności. Nadto, wocenie Sądu Okręgowego, uchwala nr 7 przesądzająca, że nie zostanie ujawnionypowódce obecny stan finansowy spółki niewątpliwie narusza prawo kontroli wspólnika doinformacji o spółce, stanowiące uprawnienie udziałowe każdego wspólnika (art. 212 § 1ksh), jednakart. 212 § 4 kshprzewiduje, że wspólnik, któremu odmówiono wyjaśnień lubwglądu do dokumentów bądź ksiąg spółki może złożyć stosowny wniosek do sądurejestrowego. Zdaniem Sądu meriti, ta droga, a nie skarżenie uchwały o odmowieudzielenia informacji, jest właściwa do wykonania prawa kontroli. Sąd I instancji zwróciłnadto uwagę, że powódka przyznała zresztą, że nie doszło do podjęcia uchwały nr 7(uzasadnienie pozwu, k. 5), a więc można było uznać, że jest to tzw. uchwała negatywna,co wykluczało stwierdzenie jej nieważności albo uchylenie.
Od powyższego wyroku apelację wniosła powódka zaskarżając go w częścioddalającej powództwo oraz domagając się jego zmiany poprzez stwierdzenie nieważnościw/w uchwal lub ich uchylenie, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Iinstancji do ponownego rozpoznania. Nadto powódka wniosła o zasądzenie na jej rzeczod pozwanej zwrotu kosztów postępowania.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 kwietnia 201 lr., sygn. akt I ACa326/11, oddalił apelację powódki wskazując w pisemnych motywach rozstrzygnięcia, żepodziela ustalenia oraz ocenę prawną Sądu I instancji, o ile nie uzna odmiennie. W ocenieSądu odwoławczego, nie stanowiło nadużycia praw (art.5 kc) rozwiązanie umowy przezSkarb Państwa po uprzednim podniesieniu opłat legalizujących i braku woli ugodowego
zakończenia sporu. Sąd Apelacyjny wyraził także podgląd, że zarzut błędnej wykładniprawa i zarzut jego niewłaściwego zastosowanie wzajemnie się wykluczają i nie mogąstanowić koniunkcji w odniesieniu do tego samego przepisu.
Od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną wniosła powódka.
W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej skarżącą zarzuciła błędną wykładnie iniewłaściwe zastosowanie przepisówart. 58 § 1 kc,art. 65 kc,art. 89 kc,art. 703 kcorazart. 53ustawy z dnia 30 sierpnia 1996r. o komercjalizacji i prywatyzacji, a nadtoart. 5 kc, atakże zakwestionowała możliwość skutecznego odstąpienia od rygorów zart. 703 kcprzyrozwiązaniu ze skutkiem natychmiastowym z przyczyn objętych dyspozycjąart. 703 kc.
W ramach drugiej podstawy kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenieart. 233§lkpc,art. 316 § 1 kpciart. 378 § 2 kpcwskutek nieodniesienia się przez Sąd Apelacyjnydo zasadności zarzutu apelacji kwestionującego oddalenie powództwa ewentualnego wżądanym zakresie.
Na skutek skargi kasacyjnej powódki Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 10 maja2012r., sygn. akt IV CSK 567/11, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego wGdańsku w części oddalającej apelację od wyroku Sądu I instancji oddalającegopowództwo o uchylenie uchwały nr 7 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólnikówstrony pozwanej z dnia 6 października 2010r. i w tym zakresie przekazał sprawę SądowiApelacyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztachpostępowania kasacyjnego, zaś w pozostałym zakresie skargę kasacyjną powódki oddalił.
W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że zarzuty powódki okazały sięniezasadne, za wyjątkiem zarzutu naruszenieart. 212 ksh,art. 249 kshiart. 252 ksh. Wtym kontekście Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że możliwości wystąpienia do sądurejestrowego przez wspólnika z wnioskiem opartym naart. 212 § 4 kcnie wyłącząmożliwości wytoczenia powództwa o uchylenie albo o stwierdzenie nieważności uchwały,a zatem Sąd Apelacyjny dokonując błędnej wykładniart. 212 § 4 ksh,art. 249 § 1 kshiart.252 § 1 kshnie odniósł się do ponoszonych w apelacji zarzutów dotyczących ocenyistnienia przesłanek uchylenia lub stwierdzenia nieważności uchwały nr 7Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Wspólników pozwanej spółki z dnia 6października 2010r.

Sąd Apelacyjny zważył, następuje:

Apelacja powódki zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 10 maja2012r., sygn. akt IV CSI< 567/11, uchylił wyrok Sąd Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 20kwietnia 201 lr., sygn. akt I ACa 326/11, tylko w części rozstrzygającej o apelacji powódkiw zakresie roszczenia o uchylenie uchwały nr 7, w konsekwencji czego analizie w tokuponownego rozpoznania podlegała zasadność wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu zdnia 22 grudnia 201 Or., sygn. akt VI GC 150/10, jedynie w części oddalającej powództwoo uchylenie tej uchwały.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów apelacji powódki dotyczącychuchylenia uchwały nr 7 z 6 października 2010r. wyjaśnić trzeba, że uchwała ta dotyczyłaujawnienia powódce - wspólnikowi mniejszościowemu - informacji w sprawie obecnegostanu finansów pozwanej spółki (k.135).
Stosownie zaś do brzmieniaart. 249 § 1 kshzaskarżeniu w drodze powództwa ouchylenie uchwały podlega uchwała "sprzeczna z umową bądź dobrymi obyczajamigodząca w interesy spółki lub mająca na celu pokrzywdzenie wspólnika". Przepis tenbudzi wątpliwości co do wzajemnego stosunku wymienionych w nim elementów jednakw ocenie Sądu Apelacyjnego przyjąć należy, że w każdym przypadku przesłanki z obydwugrup muszą być spełnione kumulatywnie, a więc także uchwala sprzeczna z umową spółkimoże być zaskarżona, jeżeli jednocześnie godzi w interesy spółki lub ma na celupokrzywdzenie wspólnika.
Powódka upatrywała przesłanek uchylenia w/w uchwały w pozbawieniu jejpodstawowego prawa wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wwykorzystaniu dominującej pozycji wspólnika większościowego, a także akcentowała, żenie przedstawiono przyczyn podjęcia takiej uchwały oraz że takie postępowanie godzi winteres spółki, gdyż uniemożliwia powódce rzetelne podejmowanie decyzji w ramachglosowania nad kluczowymi dla spółki uchwałami na zgromadzeniu.
Nie ulega wątpliwości, że w przypadku spornej uchwały przedstawione powyżejprzez powódkę okoliczności zachodziły na gruncie niniejszej sprawy, zwłaszcza żepozwana nie wykazała w żaden przekonujący sposób, by skarżąca zamierzała wykorzystać
informację o stanie finansów spółki w celach sprzecznych z interesem spółki w skutekczego istniałaby możliwość wyrządzenia spółce znacznej szkody, ponieważ na poparcieswych twierdzeń w tym względzie nie przedstawiła żadnych dowodów.
W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że sporna uchwała jest sprzeczna z dobrymiobyczajami, gdyż pozbawia wspólnika mniejszościowego możliwości pozyskaniainformacji o stanie finansowym spółki bez uzasadnionej przyczyny, a nadto godzi winteresy spółki, ponieważ uniemożliwia merytoryczną dyskusję między wspólnikami natemat funkcjonowania i przyszłości spółki. A zatem zostały skutecznie wykazaneprzesłanki wynikające z treściart.249 § 1 kshuzasadniające uchylenie przedmiotowejuchwały, wobec czego Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 kpcorzekł jak wsentencji wyroku.