Sąd Okręgowy we Wrocławiu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 1133/13
Data wyroku: 2013-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jolanta Burdukiewicz-Krawczyk, Dorota Stawicka-Moryc, Beata Stachowiak
Słowa kluczowe: Dział Spadku, Podział Majątku Wspólnego
Podstawa prawna: art. 45 krio, art. 686 kpc, art. 689 kpc

Sygn. akt II Ca 1133/13

POSTANOWIENIE
Dnia 20 grudnia 2013 r.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny-Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący Sędzia SO Beata Stachowiak ( spr.)
Sędziowie: Sędzia SO Jolanta Burdukiewicz-Krawczyk
Sędzia SO Dorota Stawicka -Moryc
Protokolant: Izabela Grecka -Janik

po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z wnioskuE. S.,H. S.iW. B.
przy udzialeK. B.
o podział majątku wspólnego i dział spadku
na skutek apelacji uczestniczki postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu
z dnia 21 maja 2013 r.
sygn. akt I Ns 819/08
postanawia:
I .zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie IX w ten sposób, że zasądzoną spłatę obniżyć do kwoty 150 065 zł (sto pięćdziesiąt tysięcy sześćdziesiąt pięć złotych ), nie naruszając dalszego rozstrzygnięcia tego punktu ;
II. oddalić apelację w pozostałym zakresie .

Sygn. akt II Ca 1133/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z 21 maja 2013 r. Sąd Rejonowy ustalił, że w skład majątku wspólnegoE. S.iA. B.wchodzi nieruchomość zabudowana położona przyul. (...)(...),(...), obrębK., pow.W., woj.(...), KW-(...)o wartości 303 100 zł ; ustalił, że udziałyE. S.iA. B.w majątku stron są równe; ustalił, że w skład majątku wspólnegoK. B.iA. B.wchodzi wierzytelność wobecE. S.z tytułu spłaty kredytu hipotecznego w wysokości 866 080,50 zł (sprzed denominacji); ustalił, że udziałyK. B.iA. B.w majątku stron są równe; ustalił, żeK. B.iA. B.dokonali wydatku z majątku wspólnego na majątek osobistyA. B.w postaci spłaty kredytu hipotecznego w wysokości 866 080,50 zł (sprzed denominacji); ustalił, żeK. B.iA. B.dokonali z majątku wspólnego nakładów na nieruchomość przyul. (...)weW.o wartości 27 400 zł; ustalił, że w skład spadku poA. B.wchodzi: udział w wysokości ½ w nieruchomości zabudowanej położonej przyul. (...)weW.o wartości 176 250 zł, wierzytelności wobecE. S.z tytułu spłaty kredytu hipotecznego w wysokości 433 040,25 zł (sprzed denominacji); dokonał podziału majątku wspólnegoE. S.iA. B., podziału majątku wspólnegoK. B.iA. B., działu spadku poA. B.i zniesienia współwłasności nieruchomości położonej przyul. (...)weW.w ten sposób, że: nieruchomość położoną przyul. (...)weW.przyznał na wyłączną własnośćK. B., wierzytelność wobecE. S.z tytułu spłaty kredytu hipotecznego w wysokości
433 040,25 zł (sprzed denominacji) przyznał w ½ częściK. B.oraz po ¼ częściH. S.iW. B.; zasądził odK. B.na rzeczE. S.spłatę w kwocie 150 711 zł płatną w terminie roku od uprawomocnienia się postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek uchybienia terminowi płatności; zasądził odK. B.na rzeczH. S.kwotę 43 771,50 zł płatną w terminie roku od uprawomocnienia się postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek uchybienia terminowi płatności; zasądził odK. B.na rzeczW. B.kwotę
43 771,50 zł płatną w terminie roku od uprawomocnienia się postanowienia wraz z
ustawowymi odsetkami na wypadek uchybienia terminowi płatności; orzekł, że wnioskodawcy i uczestniczka postępowania poniosą w równych częściach koszty postępowania, pozostawiając szczegółowe wyliczenie tych kosztów referendarzowi sądowemu.
Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego stanowiły następujące ustalenia faktyczne:
W dniu 19.12.1978r.A. B.iE. B., z domuK., zawarli związek małżeński. Pozwem z dnia 11 lutego 1988 r.A. B.wniósł o zniesienie ustawowej wspólności majątkowej łączącej go zE. S., wówczasB.. W uzasadnieniu pozwu wskazał, żeE. S.porzuciła go w dniu 22 sierpnia 1987 r. i wyjechała doŻ.zabierając ze sobą 700 000 st. zł w gotówce, po uprzednim zabraniu w maju 1987 r. 98 wyprawionych skór nutrii o wartości 490 000 st.zł. Wyrokiem z dnia 10.07.1989 r., sygn.akt III RC 1666/88 Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Krzyków we Wrocławiu zniósł wspólność ustawową pomiędzyA. B.orazE. B.z dniem 25.09.1987 r. Wyrokiem tego Sądu z dnia 18.09.1989r.syn.akt III RC 1009/89 małżeństwoA. B.iE. S.zostało rozwiązane przez rozwód bez orzekania o winie. W skład majątku wspólnegoA. B.iE. S.wchodziła nieruchomość stanowiącejdziałkę nr (...), położoną przyul. (...), o pow. 0,0497 ha, która w dniu 13.01.1984 r., oddana im została w użytkowanie wieczyste. Na nieruchomości tej małżonkowie rozpoczęli budowę domu mieszkalnego. W 1984 r.A. B.iE. S.zlikwidowali hodowlę nutrii gdyż potrzebowali placu na budowę. Skóry z nutrii zostały przez nich sprzedane. W 1987 r. zostało jedynie kilka sztuk tych skór. W dniu 13.04.1987r.A. B.orazE. B.uzyskali kredyt w kwocie 1 500 000 starych złotych na budowę domu jednorodzinnego przyul (...)weW.. Tytułem zabezpieczenia spłaty kredytu nieruchomość obciążono hipoteką w kwocie 1 500 000 starych złotych. Kredytobiorcom wypłacono kwotę 700 000 st. zł. Pismem z dnia 14 sierpnia 1989 r. poinformowano kredytobiorców, że w dniu 27 lipca 1989 r. przeprowadzono kontrolę bankową na budowie w wyniku ,której stwierdzono brak zaangażowania wypłaconej w dniu 12 maja 1987 r. kwoty raty i zobowiązano do złożenia w terminie do 31 sierpnia 1989 r. aktualnego odpisu z KW nr(...)i zestawienia kosztów o stanie zawansowania budowy według obowiązujących cen, podpisanego prze inspektora nadzoru. Z nałożonego obowiązku byli małżonkowie nie wywiązali się w związku, z czym kredyt został postawiony w stan natychmiastowej wykonalności. Kredyt został spłacony 28 lutego 1991r., w związku, z czym w dniu 11.03.199 l r. Bank zezwolił na wykreślenie przedmiotowej hipoteki z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Zadłużenie z tytułu kredytu na dzień 31 grudnia 1990 r. wynosiło 1 557 257 st zł. Tytułem spłaty kredytuA. B.wpłacił na rzecz Banku w dniu 28 lutego 1991 r. kwotę 1 732 161 starych złotych. Po ustaniu wspólności ustawowej spadkodawca kontynuował budowę domu .A. B.iE. S.rozważali dokonanie podziału majątku wspólnego, przedstawiając, głównie listownie, swoje propozycje w tym zakresie. Do podziału jednak nie doszło. W dniu 22.12.1990r.A. B.zawarł zK. W.(nazwisko rodowe:R.) związek małżeński. MałżonkowieA. B.iK. B.kontynuowali budowę domu .Małżeństwo trwało do śmierciA. B..Spadek po zmarłym w dniu 16.04.1992r.A. B.na podstawie ustawy nabyli wprost: żonaK. B.(udział ½), siostraH. S.(udział ¼ ) oraz bratW. B.(udział 1/4) . Po śmierciA. B.kontynuowano prace budowlane, które były finansowane przezK. B.. Uczestniczka uiszczała również podatki w związku z posiadaniem przedmiotowej nieruchomości w łącznej kwocie 1 031,88 zł. Zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Miejskie(...)weW.z dnia 05.08.2008 r.K. B.od 1.06.2006 r. pracowała, jako pokojowa, uzyskując średnie wynagrodzenie w wysokości 1 263 zł netto. Wnioskodawca uzyskuje miesięcznie kwotę 1 780 zł netto; zamieszkuje w domu stanowiącym jego własność. Uczestniczka postępowania uzyskuje obecnie kwotę ok. 1 500 zł netto z premiami.K. B.zamieszkuje sporną nieruchomość wspólnie z synem, który pracuje. Wartość nieruchomości przyul. (...)weW.w chwili ustania wspólności ustawowej pomiędzy spadkodawcą iE. S.wynosiła 303 100 zł. W tym czasie budynek znajdował się w stanie surowym otwartym, bez pokrycia i konstrukcji dachu. Stan zawansowania robót budowlanych wynosił 35,09 %; w całości wykonane były roboty ziemne, fundamenty, ściany podziemia, stropy i schody podziemia oraz izolacje fundamentów i ścian podziemia. W 85% wykonane były ściany nadziemia oraz stropy, sklepienia i schody. W 75% wykonane były ścianki działowe. W dniu zawarcia związku małżeńskiego przez spadkodawcę i uczestniczkę (22.12.1990r.) wartość przedmiotowej nieruchomości wynosiła 325 100 zł. W tym czasie w całości wykonane były ściany nadziemia i konstrukcja dachu. Roboty były zawansowane w 41,62%. W dniu śmierci spadkodawcy (16.04.1992r.) wartość spornej nieruchomości wynosiła 352 500 zł. Stan zawansowania robót wynosił w tym czasie 49,73 %. W całości wykonane były stropy, sklepienia i schody, pokrycie dachu oraz elewacje tynków. Po śmierci spadkodawcy uczestniczka postępowaniaK. B.samodzielnie dokonywała nakładów na nieruchomość, w tym wykonała instalację oświetleniową i instalację gniazd wtykowych. Obecnie, po ukończeniu robót budowlanych, wartość nieruchomości wynosi 509 700 zł .Ustalając stan faktyczny Sąd pierwszej instancji oparł się na zgromadzonych w sprawie dokumentach jak również częściowo na zeznaniach świadków oraz wnioskodawców i uczestniczki postępowania. Sąd Rejonowy dał wiarę twierdzeniom uczestniczki postępowania w zakresie dotyczącym stanu nieruchomości w chwila zawarcia przez nią związku małżeńskiego ze spadkodawcą, ponieważ miały one spójny i logiczny charakter znajdując potwierdzenie w zeznaniach świadków. Uczestniczka zamieszkiwała przedmiotową nieruchomość od 1990 r. w związku ,z czym miała realną możliwość zaobserwowania, jak przebiegają prace budowlane. Natomiast nie w pełni zasługiwały jednak na wiarę twierdzenia uczestniczki odnośnie stanu zawansowania robót w chwili śmierci spadkodawcy. W ocenie Sądu pierwszej instancji zgromadzony w sprawie materiał dowody nie dał podstaw do przyjęcia, że za życia spadkodawcy wykonano również częściowo (w 50%) instalację oświetleniową, instalację gniazd wtykowych oraz tynki i oblicowania wewnętrzne. Za podstawę ustalenia wartości nieruchomości objętej podziałem Sądu Rejonowy przyjął opinię biegłego sądowegoM. A., uznając ją za prawidłową i rzetelną, a wyprowadzone w niej wnioski za logiczne i wyczerpująco uzasadnione. Postępowanie musiało dotyczyć zarówno podziału obu majątków wspólnych ,jak i działu spadku poA. B..Sąd ustalił, że w skład majątku wspólnegoA. B.iK. S.wchodzi nieruchomość zabudowana, położona przyul. (...)weW.oddana w użytkowanie wieczyste oraz, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe. Stan zaawansowania robót na nieruchomości w chwili ustania wspólności majątkowejA. B.iE. B.nie był sporny, a jej wartość została oszacowana przez biegłego z zakresu wyceny nieruchomości na kwotę 303 100 zł. Sąd nie uwzględnił wniosku uczestniczki postępowania, aby wartość tę ustalić z uwzględnieniem obciążenia hipotecznego, jakie istniało w chwili ustania wspólności majątkowej pomiędzyE. S.iA. B., mimo że zasadniczo obciążenia tego typu nie są pomijane przy ustalaniu wartości składników majątku wspólnego. Sytuacja taka nie ma jednak miejsca w sprawie ,bowiem w chwili dokonywania podziału majątku wspólnegoA. B.iE. S.obciążenie z tytułu kredytu hipotecznego było w całości spłacone i nie istniała konieczność pomniejszania wartości jedynego składnika ich majątku wspólnego poprzez uwzględnienie istniejącego kiedyś obciążenia. Ponadto uczestniczka postępowania oprócz wniosku o uwzględnienie obciążenia hipotecznego przy ustalaniu wartości nieruchomości wnosiła jednocześnie o uwzględnienie spłaty kredytu hipotecznego przez nią i spadkodawcęA. B., a pozytywna ocena obu wniosków prowadziłaby do podwójnego rozliczenia tego samego zobowiązania i tym samym byłaby krzywdząca dla wnioskodawczyniE. S.. Dodatkowo uwzględnienie obciążenia hipotecznego przy ustalaniu wartości nieruchomości byłoby niewłaściwe z powodu wysokiej inflacji, która miała miejsce pod koniec lat 80-tych. Sąd pierwszej instancji wskazał ,iż w roku 1987 kwota hipoteki mieściła w sobie ponad 51 przeciętych miesięcznych wynagrodzeń, ale już cały spłacony w 1991 r. kredyt, pozwalający na jej wykreślenie, stanowił już tylko 98 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Wspomniana spłata całości kredytu hipotecznego miała miejsce 28 lutego 1991 r. z majątku wspólnegoA. B.iK. B.(wnioskodawcy nie wykazali, aby nastąpiła ona z majątku osobistego spadkodawcy). Ponieważ spłata kredytu nastąpiła w czasie trwania związku małżeńskiegoA. B.i uczestniczki postępowania Sąd Rejonowy przyjął, że połowa dokonanej spłaty o wartości 866 080,50 zł (sprzed denominacji) stanowi wierzytelność wobecE. S.i jest jedynym składnikiem majątku wspólnegoA. B.iK. B.. Jednocześnie w pozostałej części stanowiła ona wydatek z majątku wspólnegoA. B.iK. B.na majątek osobistyA. B.i podlegała rozliczeniu przez Sąd na podstawie przepisuart. 567 k.p.c.Oprócz opisanego wyżej wydatku, małżonkowieK. B.iA. B.dokonali również nakładów z majątku wspólnego na nieruchomość przyul. (...)weW., których wartość biegły oszacował na kwotę 27 400 zł. Wartość nieruchomości według stanu na dzień śmierciA. B.została ustalona na kwotę 352 500 zł. Wobec powyższego, mając na uwadze, że udziały małżonkówA. B.iK. B.były równe, Sąd pierwszej instancji ustalił, że w skład spadku poA. B.wchodzi udział w wysokości połowy wartości nieruchomości zabudowanej, oddanej w użytkowanie wieczyste, położonej przyul. (...)weW.o wartości 176.250 zł oraz wierzytelność wobecE. S.z tytułu spłaty kredytu hipotecznego w wysokości 433 040,25 zł (sprzed denominacji). Wartość dokonanej spłaty została przez Sąd zwaloryzowana. W chwili dokonania spłaty (28.02.1991r.) wskazana kwota (1 732 161 zł) stanowiła 98% ówczesnego średniego wynagrodzenia netto (1 770 000 st.). W chwili orzekania średnie wynagrodzenie netto wynosiło 2 637,78 zł. 98% tej kwoty wynosi 2 585 zł. Tym samym w skład spadku weszła wierzytelność wobecE. S., której wartość po zwaloryzowaniu wynosi 646,25 zł. Dokonując działu spadku Sąd rozdzielił tę wierzytelność pomiędzy spadkodawców w stosunku do ich udziałów, tym samymK. B.przypadła wierzytelność w wysokości 323,12 zł. Dokonując podziału majątku wspólnego, działu spadku i zniesienia współwłasności poprzez przyznanie spornej nieruchomości na rzecz uczestniczki z obowiązkiem spłaty na rzecz wnioskodawców Sąd wziął pod uwagę, iż uczestniczka od ponad dwudziestu lat zamieszkuje przedmiotową nieruchomość i tam znajduje się centrum jej interesów życiowych, natomiast wnioskodawcy wskazanej nieruchomości nie zamieszkują, a ich potrzeby majątkowe są zaspokojone i żaden z nich nie wiązał swojej przyszłości z nieruchomością przyul. (...)weW., o czym świadczy przede wszystkim ich wniosek o zniesienie współwłasności poprzez zarządzenie sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji. Wartość nieruchomości w chwili ustania wspólności ustawowej pomiędzyE. S.oraz spadkodawcą wynosiła 303 100 zł, co uzasadniało zasądzenie na jej rzecz od uczestniczki postępowaniaK. B.kwoty 151 550 zł tytułem spłaty. Od tak ustalonej kwoty odjęta jednak została kwota 323,12 zł stanowiąca wartość wierzytelności wobecE. S., która w dziale spadku przypadła uczestniczce postępowania. Ponadto w wyniku zgłoszonego przezK. B.żądania rozliczenia podatków uiszczonych w związku z posiadaniem nieruchomości w wysokości 1 031,88 zł, odliczeniu podlegała połowa tej kwoty skoroE. S.była właścicielką połowy nieruchomości. Ostatecznie Sąd zasądził od uczestniczki postępowania na rzecz wnioskodawczym kwotę 150 711 zł (151 500 zł - 323,125 zł - 516 zł -150 711 zł).
W ocenie Sądu przy ustalaniu spłat należnych siostrze i bratu zmarłego należało uwzględnić wartość nieruchomości w chwili śmierci spadkodawcy (352 500 zł).
W skład spadku po zmarłym wszedł udział wynoszący ½  we wskazanej nieruchomości (pozostały udział ½ należał doE. S.). Udział ten odziedziczyli: druga żona zmarłegoK. B.(w ¼).  oraz jego siostraH. S.(w ¼)  i bratW. B.(w 1/4).Wartość przysługującego siostrze zmarłego udziału wynosiła 44 062,50 zł (1/4 x1/2 x 352 500 zł); tyle samo wynosiła wartość udziału przypadającego bratu spadkodawcy, co przemawiało za zasądzeniem tak ustalonych kwot od uczestniczki postępowaniaK. B.na ich rzecz. Od podanych kwot odjęte jednak zostały kwoty w wysokości 129 zł, stanowiące uiszczony przez uczestniczkę podatek w częściach odpowiadających udziałowi wnioskodawców (1/8 x 1031,88 = 129 zł). Oprócz wyżej wymienionych kwot w wysokości 129 zł Sąd nie pominął również, że połowa spłaconego kredytu hipotecznego stanowiła wydatek z majątku wspólnegoK. B.iA. B.na majątek osobistyA. B.. Tym samym uczestniczce postępowania, w związku z ustaleniem równych udziałów małżonków w majątku wspólnym, przysługiwała wierzytelność do masy spadku o zwrot połowy tej kwoty tj. w wysokości 646,25 zł (po jej zwaloryzowaniu). A zatem od kwoty spłaty ustalonej w przypadku każdego ze spadkobierców odliczeniu podlegała kwota 129 zł oraz kwota 161,56 zł, stanowiąca ¼  z wierzytelnościK. B.wobec masy spadku. Tym samym na rzeczH. S.iW. B.zasądzone zostały od uczestniczki postępowaniaK. B.spłaty w wysokości 43 771,50 zł
(44 062 zł -161,56 zł -129 zł =43 771,44 zł). Przyjęcie przez Sąd do podziału majątku wspólnegoA. B.iE. S.wartości nieruchomości z dnia ustanowienia rozdzielności majątkowej między małżonkami oraz wartości nieruchomości z chwili śmierci spadkodawcy, jako miarodajnej dla dokonania działu spadku czyniło zadość żądaniu uczestniczki postępowania w zakresie rozliczenia dokonanych na nieruchomość nakładów zarówno w trakcie trwania jej związku małżeńskiego zA. B.jak również czynionych samodzielnie przez uczestniczkę postępowania już po śmierci męża. Nakłady te ,bowiem rozliczone zostały poprzez przyznanie ich wraz z własnością nieruchomości na własność uczestniczce postępowaniaK. B.. Wyznaczając uczestniczce roczny termin na spłatę wnioskodawców Sąd wziął pod uwagę sytuację uczestniczki. Dochody uzyskiwane przezK. B., posiadany przez nią majątek, obejmujący właściwie wyłącznie sporną nieruchomość, nie pozwalają jej na dokonanie spłat w kwocie wynoszącej łącznie ponad 230 000 zł w krótszym terminie. Jednocześnie sytuacja finansowa wnioskodawców nie uzasadniała zasądzenia na ich rzecz należności płatnych w krótszym terminie. Nadmienić należy, że brak było podstaw do rozłożenia zasądzonych kwot na raty gdyż uczestniczka postępowania nie wykazała, aby była w stanie ratalnie spłacać zasądzone należności. Sąd nie podzielił stanowiska uczestniczki postępowania w zakresie, w jakim twierdziła, że w wyniku dokonania przezE. S.iA. B.nieformalnego podziału majątku wspólnego, wnioskodawczym pozbawiona winna zostać jakichkolwiek spłat. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie dało ,bowiem podstaw do ustalenia, że taki podział rzeczywiście nastąpił. Co więcej, zgromadzone dowody, w tym przede wszystkim listy małżonków, świadczą o tym, że były jedynie prowadzone rozmowy w przedmiocie podziału majątku, lecz wobec zgłoszonych przezE. S.żądań, nigdy do tego nie doszło. W ocenie Sądu pierwszej instancji uczestniczka nie miała również racji domagając się pozbawienia wnioskodawczym spłaty z tytułu udziału w majątku wspólnym z uwagi na porzucenie kalekiego męża dla innego mężczyzny i zabranie 700 000 st.zł kredyt oraz 98 skórek nutrii. Materiał dowodowy w sprawie nie dał podstaw do przyjęcia, żeE. S.zabrała wspólne środki w wysokości 700 000 zł i się z nich nie rozliczyła, jak również, że wywiozła skóry nutrii w ilości podawanej przez uczestniczkę postępowania. Tego typu twierdzenia pojawiły się wprawdzie w uzasadnieniu pozwu o ustanowienie rozdzielności majątkowej, wniesionego przezA. B., jednak nie zostały one potwierdzone ani w postępowaniu dotyczącym ustanowienia rozdzielności majątkowej, ani przez żadnego z zeznających w niniejszej sprawie świadków.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.przyjmując, że zarówno wnioskodawcy jak i uczestniczka postępowania byli w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania.

Na powyższe rozstrzygnięcie apelację złożyła uczestniczka postępowania wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez nie obciążanie jej spłatą na rzecz wnioskodawczyniE. S.oraz rozłożenie spłaty na rzecz wnioskodawców na okres 10 lat .W uzasadnieniu apelująca wskazała, iż spłatę na rzeczE. S.uważa za bezzasadną ponieważ wnioskodawczyni zabrała cały kredyt hipoteczny zaciągnięty razem zA. B.i nie interesowała się jego spłatą. Kredyt ten został spłacony 28.02.1991 r. w kwocie 1736162 st. zł wraz z należnymi odsetkami karnymi i inflacją przez uczestniczkę. W księdze wieczystej natomiast, jako spłacający widniejeE.iA. B.. Wskazując na powyższe apelująca wniosła o rozliczenieE. S.ze spłaconej przez nią części kredytu w kwocie
866080,50 st.zł. Natomiast w zakresie spłaty zasądzonej na rzecz wnioskodawcówH. S.iW. B.uczestniczka zarzuciła ,iż nie ma możliwości finansowych by dokonać tych spłat w terminie 1 roku .W piśmie z dnia 1.10.2013 r . stanowiącym uzupełnienie apelacji uczestniczka zmieniła wnioski w zakresie obciążenia jej spłatą na rzecz wnioskodawcówH. S.iW. B.i żądała uchylenia tego obowiązku .
Apelująca zarzuciła ,iżH. S.nigdy nie brała czynnego udziału w budowie i nigdy na niej nie była, nie łożyła również żadnych nakładów finansowych. Po śmierci męża uczestniczki bezprawnie przywłaszczyła sobie samochód markiF. (...)o wartości 18000 000 st. zł, który był własnością apelującej. PonadtoH. S.ma własne mieszkanie, samochód, bardzo dobre warunki finansowe, żyje na dość wysokim poziomie. NatomiastW. B.bratA. B.nie należy do osób biednych. Posiada dom 3 piętrowej kondygnacji, samochód, bardzo dobre warunki finansowe.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Apelacja w zakresie obejmującym zarzuty wobec zasądzenia od uczestniczki postępowania spłaty na rzecz wnioskodawczyniE. S.podlegała uwzględnieniu tylko w niewielkim stopniu ,natomiast w pozostałym zakresie była całkowicie bezzasadna .
Przede wszystkim Sąd Okręgowy w całości zaakceptował ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji ,dokonaną przez ten Sąd ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego ,a także motywy prawne rozstrzygnięcia .Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął ,iż uczestniczka postępowania nie wykazała w żaden sposób ,by międzyE. S.aA. B.doszło do umownego podziału majątku wspólnego .Sąd Rejonowy ocenił przedstawiony w tym zakresie materiał dowodowy ,który obejmował w istocie tylko korespondencję między byłymi małżonkami i która zawiera jedynie wymianę stanowisk, co do ewentualnej możliwości dokonania takiego podziału .Jednakże ,co jest okolicznością bezsporną, małżonkowie nie zawarli ostatecznie żadnej umowy w tym względzie .Nie ma także podstaw do przyjęcia ,by doszło do zawarcia takiej umowy w sposób dorozumiany ,a to jedynie poprzez określone zachowanie się wnioskodawczyni . Zgodnie zart.60 k.c.z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny .Za bezzasadne uznać należało zarzuty uczestniczki postępowania ,iż w sytuacji zabrania przez wnioskodawczynię kwoty 700 000 st .zł oraz skór z nutrii ,( czego uczestniczka postępowania nie udowodniła ,o czym poniżej ) to zachowanie takie należało uznać za dokonanie podziału majątku w sposób konkludentny .Przede wszystkim w tym okresie ,gdy miało dojść do zabrania pieniędzy z kredytu przez wnioskodawczynięA. B.iE. S.byli jeszcze małżonkami ,a zatem podział majątku był z mocy prawa niedopuszczalny .
Po drugie treść listów wnioskodawczyni do byłego męża wskazuje ,iż jej zamiarem było dopiero dokonanie podziału majątku ,co wyklucza zarzut ,iż podział taki był dokonany wcześniej .Zatem ewentualne zabranie przez wnioskodawczynię pieniędzy i skórek nutrii nie stanowiło dokonania podziału majątku w sposób dorozumiany . Zgodnie zart.60 k.c.z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych ,wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby ,które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny ( oświadczenie woli ) . Czynność prawna może być, zatem dokonana przez fakty konkludentne, ale jeżeli wyrażają one niewątpliwą treść oświadczenia woli . Treść listów wnioskodawczyni do byłego męża jednoznacznie wskazuje na fakt ,iż nie miała miejsca żadna czynność prawna ,która mogłaby zostać rozumiana, jako uznanie ,iż podział majątku został już dokonany .
Zatem kwestia ewentualnego rozliczenia zabranych przez składników majątku wspólnego mogła podlegać uwzględnieniu jedynie na podstawieart.45 §1 k.r.i o.
Sąd pierwszej instancji uznał jednak ,iż uczestniczka postępowania nie udowodniła by wnioskodawczyni wyprowadzając się od męża w 1987 r . zabrała 700 000 st.zł oraz skóry z nutrii .Kwestionując to stanowisko Sądu I instancji apelująca nie wykazała by doszło do naruszenia przez Sąd oceny dowodów przedstawionych na tę okoliczność .
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Taka ocena, dokonywana jest na podstawie przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego doświadczenia życiowego, a nadto winna uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy, jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i - ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (art.233 k.p.c.) .
Uczestniczka postępowania nie może podważyć oceny materiału dowodowego tylko poprzez prezentowanie własnych, korzystnych dla skarżącej, ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, także korzystnej dla skarżącej oceny dowodów . W szczególności nie jest wystarczające dla podważenia stanowiska Sąd Rejonowego prezentowanie jedynie własnej subiektywnej interpretacji wyników postępowania o zniesienie wspólności ustawowej małżeńskiej wnioskodawczyni iA. B..Słusznie Sąd pierwszej instancji podkreślił ,iż nie stanowi dostatecznego dowodu dla wykazania prawdziwości twierdzeń uczestniczki, co do rzekomego zabrania przez wnioskodawczynię jedynie treść wnioskuA. B.o zniesienie wspólności w sytuacji, gdyE. S.zaprzeczyła tej okoliczności przedstawiając odmienną wersję ,a rozstrzygnięcie Sądu z dnia 10.07.1989 r., sygn.akt III RC 1666/88 nie zawiera uzasadnienia .
Reasumując dla podważenia stanowiska Sądu Rejonowego konieczne było
wykazanie ,iż Sąd ten naruszył ustanowione wart.233 k.p.c.zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów i że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena wiarygodności zeznań świadków i stron należy , bowiem do Sądu pierwszej instancji i nie podlega w zasadzie kontroli instancyjnej, jeżeli jest zgodna z okolicznościami sprawy oraz nie wykazuje błędów logicznych w rozumowaniu . Wskazać także należy ,iż w świetleart. 233 § 1 k.p.c., przy zróżnicowanym i sprzecznym, co do treści materiale dowodowym, o treści ustaleń faktycznych decyduje ostatecznie przekonanie sądu. Jeżeli w sprawie istnieją dwie grupy przeciwstawnych dowodów ustalenia faktyczne z konieczności muszą pozostawać w sprzeczności z jedną z nich. W takiej sytuacji, sąd orzekający w ramach i granicach swobodnej oceny dowodów ma prawo eliminacji pewnych dowodów, poprzez uznanie, że pozbawione są one wiarygodności albo, że nie są istotne. Jeżeli przy tym stanowisko swoje w zakresie dokonanych wyborów uzasadni w sposób zgodny z intencjąart. 233 § 1 k.p.c., to nie dopuszcza się jego naruszenia .
Nie ma także racji skarżąca zarzucając ,iż Sąd Rejonowy obciążając ją spłatą na rzecz wnioskodawczyni nie uwzględnił faktu ,iż uczestniczka wraz zA. B.spłaciła obciążający nieruchomość kredyt ,co stanowiło podstawę do wykreślenia hipoteki .Sąd pierwszej instancji okoliczność tę uwzględnił i dokonał stosownego rozliczenia zawartego na str.13-14 uzasadnienia .Trafnie przy tym Sąd Rejonowy przyjął ,iż rozliczenie spłaconego kredytu nie może nastąpić w tak ”prosty” sposób jak oczekiwała tego uczestniczka postępowania, czyli poprzez ustalenie ,iż został w ten sposób spłacony udział wnioskodawczyni w majątku wspólnym .W uzasadnieniu prawidłowo wskazano ,iż w dacie dokonywania spłaty kredytu jego wysokość z uwagi na występującą w tym czasie hiperinflację w niewielkim już stopniu odnosiła się do wartości nieruchomości stanowiła ,bowiem tylko 98% ówczesnego przeciętnego wynagrodzenia netto .Tym samym połowa spłaconego kredytu ,która obciążała wnioskodawczynię, jako współkredytobiorczynię ,w sposób oczywisty nie była równa udziałowiE. S.w majątku wspólnym obejmującym nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym .Wobec powyższego jedynym prawidłowym wskaźnikiem służącym waloryzacji kwoty spłaconego kredytu było odniesienie tej wartości do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z roku 1991 r. ,a następnie przeciętnego wynagrodzenia z daty orzekania . Jednocześnie stwierdzić należy ,iż dokonując rozliczenia wydatku w postaci spłaty kredytu ,poczynionego z majątku wspólnego uczestniczki postępowania iA. B.na majątek odrębnyA. B.Sąd pierwszej instancji orzekł z naruszeniemart. 45 §1 k.r.i o. Nie ulega wątpliwości ,iż w związku ze spłatą kredytu przez uczestniczkę iA. B.powstała wobecE. S.wierzytelność o wartości 866 080 ,50 st.zł, odpowiadająca udziałowi wnioskodawczyni w majątku wspólnym jej iA. B..Niewątpliwie połowa tej wierzytelności tj. 433 040,25 st.zł weszła w skład spadku poA. B.,o czym prawidłowo orzekł Sąd pierwszej instancji w pkt VII zaskarżonego postanowienia .Natomiast pozostała druga części wierzytelności w tej samej wysokości , która także powinna ulec rozliczeniu w niniejszym postępowaniu skoro w pkt VIII postanowienia został także dokonany podział majątku wspólnego uczestniczki postępowania iA. B.poprzez przyznanie ½ tej wierzytelności uczestniczce .Skutkuje to koniecznością obniżenia spłaty należnej wnioskodawczyni o dalszą kwotę 646 zł .
Mając na uwadze powyższe na podstawieart.386 §1 k.p.c.należało zmienić pkt IX postanowienia poprzez obniżenie zasądzonej na rzecz wnioskodawczyni spłaty do kwoty 150 711 zł .
W pozostały zakresie apelacja uczestniczki postępowania ulegała oddaleniu .
Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał ,iż roczny termin na uiszczenie przez uczestniczkę spłat na rzecz wnioskodawców jest terminem wystarczającym dla pozyskania stosownych środków umożliwiających wywiązanie się na nałożonego na uczestniczkę obowiązku .
Istotnie uczestniczka utrzymuje się jedynie ze świadczenia emerytalnego ,lecz jak słusznie podkreślił to Sąd Rejonowy skarżąca staje się właścicielką nieruchomości o wartości ponad 500 000 zł ,przy czym samodzielnie włada tą nieruchomością od
1992 r .Zatem też od ponad 20 lat uczestniczka musiała liczyć się z obowiązkiem dokonania stosownego rozliczenia z wnioskodawcami .Nadto w toku postępowania syn uczestniczki razem z nią zamieszkujący zadeklarował finansową pomoc matce w spłacie wnioskodawców .Dodać przy tym należy ,iż uczestniczka postępowania zaskarżyła w apelacji wniesionej w dniu 7.08.2013 r. w stosunku do wnioskodawcówH. S.iW. B.rozstrzygnięcie jedynie, co do terminu odroczenia uiszczania spłat akceptując ,wprost co do zasady obciążenie jej spłatami na rzecz rodzeństwa spadkodawcy .Zatem rozszerzenie zakresu zaskarżenia w piśmie z dnia 1.10.2013 r. także, co do zasady obciążenia skarżącej spłatami na rzecz tych wnioskodawców spłat było niedopuszczalne ,bowiem nastąpiło po upływie terminu do wniesienia apelacji .
Z tych też przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia .