Sąd Okręgowy w Słupsku
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 13/13
Data wyroku: 2013-03-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Witold Żyluk, Andrzej Cyganek, Dariusz Dumanowski
Słowa kluczowe: Warunkowe Umorzenie Postępowania
Podstawa prawna: art. 66 § 1 i art. 67 § 1 k.k.

Sygn. akt VI Ka 13/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 marca 2013 roku
Sąd Okręgowy w Słupsku VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Dariusz Dumanowski
Sędziowie: SO Andrzej Cyganek
SO Witold Żyluk
Protokolant Katarzyna Gill
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Mieczysława Brunke
po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013 roku
sprawyJ. R.
oskarżonego o czyn zart. 207 § 1 k.k.
z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku
z dnia 26 września 2012 roku w sprawie XIV K 577/11

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawieart. 66 § 1 k.k.iart. 67 § 1 k.k.postępowanie karne wobecJ. R.o przypisany mu czyn zart. 217 § 1 k.k.(opisany wpunkcie 1) orazo przypisane mu czyny zart. 157 § 2 k.k.(opisane wpunkcie 2) umarza warunkowo na okres próby 2 (dwóch) lat;

II
wymierza oskarżonemu 100 zł (sto złotych) opłaty za obie instancjei zasądza od niego na rzecz Skarbu Państwa 20 zł (dwadzieścia złotych) tytułem wydatków za postępowanie odwoławcze.

Sygn. akt VI Ka 13/13

UZASADNIENIE
J. R.został oskarżony o to, że w okresie od maja 2005r. do 25 września 2009r. wD.znęcał się fizyczniei psychicznie nad swoją żonąU. R.poprzez bicie pięściami po głowie i całym ciele, kopanie, szarpanie za włosy, popychanie, zmuszanie do określonego zachowania, w tym, przebywania poza domem oraz uniemożliwiania korzystania z samochodu, awanturowanie się, wyzywanie słowami uważanymi powszechnie za obelżywe, grożenie pozbawieniem życiai straszenie oraz znęcał się NadM. R. (1)(i małoletnimP. R.) poprzez awanturowanie się w ich obecności, popychanie, szarpanie, zmuszanie do określonego zachowania, wyzywanie słowami powszechnie uważanymi za obelżywe, tj.o czyn zart. 207 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia 26 września 2012r., w sprawie XIV K 577/11,
1. uznał oskarżonegoJ. R.za winnego tego, żew dniu 24 listopada 2008r. wS.poprzez uderzenie ręką w twarz córkiM. R. (1)naruszył nietykalność cielesną pokrzywdzonej, powodując obrzęk tkanek miękkich warg i krwawienie z nosa, który to czynzakwalifikował jako przestępstwo zart. 217 § 1 k.k.i za to, na mocyart. 217 § 1 k.k.w zw. zart. 33 § 1 i 3 k.k., skazał go na karę 50 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł,
2. uznał oskarżonegoJ. R.za winnego tego, że:
-w dniu 8 września 2009r. wD.poprzez szarpanie za ubranie i popychanieU. R.spowodował u pokrzywdzonej obrzęk i otarcie naskórka łokcia lewego, które to obrażenia naruszyły czynności narządów ciała pokrzywdzonej na okres poniżej 7 dni, który to czynzakwalifikował jako przestępstwo zart. 157 § 2 k.k.,
-w dniu 24 września 2009r. wD.poprzez uderzanie pięściami i szarpanieU. R.spowodował i niej obrzęki podbiegnięcia krwawe palców trzeciego, czwartego i piątego ręki prawej oraz otarcie naskórka stawów śródręczno – paliczkowych ręki prawej, które to obrażenia naruszyły czynności narządów ciała pokrzywdzonej na okres poniżej 7 dni, który to czynzakwalifikował jako przestępstwo zart. 157 § 2 k.k.,
i, uznając te czyny za ciąg przestępstw, na mocyart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 33 § 1 i 3 k.k.przy zast.art. 91 § 1 k.k., skazał go na karę 40 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł.
Ponadto, Sąd Rejonowy, mocąart. 91 § 2 k.k.w zw. zart. 86 § 1 i 2 k.k., połączył orzeczone wobec oskarżonego w pkt 1 i 2 wyroku kary grzywny i w ich miejsce wymierzył mu karę łącznią 70 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł.
Mocą zaśart. 69 § 1 i 2 k.k.orazart. 70 § 1 pkt 2 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego łącznej kary grzywny warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat.
Jednocześnie, na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.iart. 626 § 1 k.p.k., Sąd I instancji zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 1.000 zł tytułem części kosztów sądowych, zwalniając go od ich ponoszeniaw pozostałej części.

Powyższy wyrok, na zasadzieart. 425 § 1 i 2 k.p.k.orazart. 444 k.p.k., w całości na korzyść oskarżonegoJ. R.zaskarżył jego obrońca. Na zasadzieart. 427 § 2 k.p.k.orazart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzucił:
1. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, mianowicie naruszeniaart. 7 k.p.k.orazart. 410 k.p.k., polegającą na ustaleniu, że:
-w dniu 24.09.2009r. w czasie kłótni o kluczyki samochodowe oskarżony poprzez uderzanie pięściami oraz szarpanie żonyU. R.spowodował u niej lekki uszczerbek na zdrowiu w postaci obrażeń palców prawej ręki, szczegółowo opisanych w pkt 2. zaskarżonego wyroku, podczas gdy przedmiotowe ustalenia nie znajdują oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, nadto pozostają w sprzeczności z fragmentami zeznań świadkówI. Z.orazZ. L., złożonych po okazaniu im notatki urzędowej z dnia 25.09.2009r., sporządzonej przez pierwszego z nich (k.9), jak również z zeznaniami świadkaM. S.,z których to dowodów wynika, że stwierdzone uU. R.powierzchowne obrażenia zostały spowodowane jej własnym zachowaniem, nie zachowaniem oskarżonego;
-w dniu 8.09.2009r. oskarżony poprzez szarpanie za ubraniei popychanie żonyU. R.spowodował u niej lekki uszczerbek na zdrowiu w postaci obrzęku i otarcia naskórka łokcia lewego, czym wypełnił znamiona przestępstwa zart. 157 § 2 k.k., podczas gdy przedmiotowe ustalenia nie znajdują wystarczającego oparciaw zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności nie uwzględniają dużej aktywności samej pokrzywdzonej w czasie zdarzeniaw dniu 8.09.2009r., wyrażającej się m.in. w stosowaniu przez nią siły fizycznej w postaci wyrywania portfela uprzednio zabranego oskarżonemu oraz uderzenia oskarżonego ręką w twarz, skutkujące u niego widocznymi obrażeniami twarzy,
2. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na dowolnym przyjęciu, iż zachowanie oskarżonego, podjęte w samochodziew dniu 24.11.2008r. wobec ingerującej w kłótnię małżeńską siedemnastoletniej wówczas córkiM. R. (1), polegające na jednokrotnym uderzeniu córki otwartą ręką w twarz w reakcji na jej uprzednie rażąco naganne zachowanie w postaci wulgarnego wyzwania oskarżonego oraz uderzenia go ręką w twarz:
- nacechowane jest znacznym stopniem społecznej szkodliwości;
- było zachowaniem bezprawnym,
podczas gdy uwzględnienie sposobu i okoliczności przedmiotowego zachowania, motywacji oskarżonego oraz wagi przewinienia córki, jako bezpośredniej przyczyny tegoż zachowania, powinno prowadzić do wniosku, iż stopień społecznej szkodliwości zachowania oskarżonego nie był wyższy niż znikomy, nadto przedmiotowe zachowanie oskarżonego mieściło sięw granicach pozaustawowego kontratypu karcenia małoletnich i stanowiło prawnie dopuszczalną fizyczną formę oddziaływania na siedemnastoletnią wówczas córkę oskarżonego, adekwatną do wagi i miejsca przewinienia oraz wieku małoletniej.
W konkluzji tak sformułowanych zarzutów, apelujący wniósł na zasadzieart. 427 § 1 k.p.k.orazart. 437 § 1 i 2 k.p.k.o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od przypisanych mu przestępstw, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Podczas rozprawy odwoławczej prokurator wniósł o nieuwzględnienie apelacji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna, zwłaszcza wniosek końcowy obrońcyo uniewinnienie oskarżonego od zarzuconych mu czynów nie zasługujena uwzględnienie. Jednakże, konsekwencją jej rozpoznania stała się konieczność warunkowego umorzenia wobecJ. R.postępowania karnego o czyn zart. 217 § 1 k.k.oraz o czynyzart. 157 § 2 k.k.na okres próby dwóch lat.

Sąd Odwoławczy nie podzielił tezy zawartej w złożonym środku odwoławczym, jakoby oskarżony nie dopuścił się zarzuconych mu czynów lub też działał w warunkach pozaustawowego kontratypu karcenia małoletnich w odniesieniu do zachowania oskarżonego, podjętego wobec pokrzywdzonejM. R. (1)w dniu 24 listopada 2008r.
Nie sposób bowiem zgodzić się z argumentacją skarżącego, że Sąd I instancji dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, z uwagi na to, że oparł je na zeznaniach pokrzywdzonychU. R.iM. R. (1), które jako wewnętrznie niespójne, uznane zostały przez Sąd orzekający za niewiarygodne, nadto na zaświadczeniu lekarskim z dnia 9 września 2009r., czy opiniach biegłego sądowegoM. R. (2), których ocena, zdaniem obrońcy, nie była dostatecznie wnikliwa.
Tego rodzaju argumentacja jest dowolna i chybiona, bowiem Sąd I Instancji bardzo szczegółowo i spójnie opisał zgromadzone w sprawie dowody, oceniając je wszechstronnie. Rozumowanie oraz argumentacja Sądu w tym zakresie nie wykazują żadnych błędów. Po pierwsze sam oskarżony przyznał w odniesieniu do zarzuconego mu czynu zart. 217 § 1 k.k., że gdy córka uderzyła go w głowę aż spadły mu okulary, wtedy odruchowo uderzył ją z otwartej ręki w twarz oraz, że podczas awantury małżeńskiej mógł odepchnąć żonę (k.113-118, 127-129). Po drugie, wbrew błędnemu przekonaniu skarżącego, Sąd merytoryczny uznał za zbieżne zeznania świadkówZ. L.iI. Z.z obdukcją, opisującą obrażenia pokrzywdzonejU. R.. Ponadto, chociaż opinie biegłego sądowego nie zostały sporządzone na podstawie oględzin przeprowadzonych bezpośrednio po inkryminowanych zdarzeniach,a w oparciu o zaświadczenia lekarskie i zeznania pokrzywdzonych, to jednak posiadane przez biegłego wiadomości specjalne i doświadczenie zawodowe przekonują Sąd Odwoławczy o fachowości opinii i rzetelności tych dowodów, które potwierdzają i fakt obrażeń i okoliczności ich powstania.
Argumentacja, podniesiona w uzasadnieniu apelacji, sugerująca inne przyczyny oraz mechanizm powstania tych obrażeń, czy też brak istnienia obiektywnego związku przyczynowego, warunkującego odpowiedzialność karną oskarżonego za przypisane mu czyny zart. 157 § 2 k.k.jest hipotetyczna i dowolna.
Nie sposób także zaaprobować stanowiska skarżącego, zaprezentowanego dla usprawiedliwienia popełnienia przez oskarżonego czynu zart. 217 § 1 k.k.na szkodęM. R. (1), przedstawiającego zachowanie ojca względem siedemnastoletniej wówczas córki, jako dozwolonego działania w ramach pozaustawowego kontratypu karcenia małoletnich. Otóż, w ocenie Sądu Okręgowego, przyjmowanie za dopuszczalne zachowania, stanowiącego jedyny dostępny sposób okazania dezaprobaty w sytuacjach, w których perswazja nie znajduje zastosowaniaz uwagi na niedostateczny jeszcze stopień rozwoju intelektualnego najmłodszych dzieci, nie może znaleźć zrozumienia w koniecznym oddziaływaniu na osobę niemalże pełnoletnią. Za zupełnie naganne należy tym bardziej uznać spowodowanie jakiekolwiek zagrożenia lub uszczerbku dla zdrowia oraz poczucia godności małoletniego, zwłaszcza uderzenia dziecka otwartą dłonią w twarz w taki sposób, aby doszło do obrzęku tkanek miękkich wargi i krwawienia z nosa.
Konstatując powyższe stwierdzić należy, że podniesione przez apelującego zarzuty jawią się jako chybione.
Niemniej jednak, dokonując wnikliwej analizy zgromadzonegow niniejszej sprawie materiału procesowego, w szczególności stenogramuz nagrania zarejestrowanego w dniu 22 września 2009r. (k.154-200) oraz zeznań pokrzywdzonych i wyjaśnień oskarżonego w kontekście trwającego konfliktu małżeńskiego, który znalazł swój finał w orzeczeniu rozwodowym, Sąd Odwoławczy doszedł do przekonania, że należy rozważyć zachowanie oskarżonego przez pryzmat przesłanek, przewidzianych wart. 66 § 1 k.k.Dokonana w ten sposób ocena stopnia winy i społecznej szkodliwości popełnionych przez oskarżonego czynów, jego postawy, karalności, właściwości i warunków osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia prowadzi do wniosku o celowości zastosowania wobecJ. R.przewidzianej w tym artykule instytucji probacyjnej.
Należało zważyć, że istotą warunkowego umorzenia postępowania, jest likwidowanie konfliktu wywołanego przestępstwem. Znajduje ono zastosowanie wszędzie tam, gdzie nie ma potrzeby, ze względu na cele kary, jej wymierzenia, a nawet kontynuowania postępowania karnegoi doprowadzenia do wyroku skazującego. Podstawowym zatem celem tej instytucji jest cel wychowawczy, którego spełnienie oceniane jest poprzez sprawdzenie funkcjonowania sprawcy w okresie próby. Jest to szansa dana sprawcy, by pomyślnym upływem okresu próby udowodnił, że zrozumiał naganność swego postępowania i tym samym dał gwarancję akceptowaniaw przyszłości obowiązujących norm prawnych. Zastosowanie tego typu instytucji obwarowane jest szeregiem warunków. Nie każdy sprawca przestępstwa może skorzystać z szansy w postaci zastosowania tego rodzaju środka probacyjnego. Z szansy tej niewątpliwie może skorzystaćJ. R..
Także Sąd Rejonowy dostrzegł wszystkie te okoliczności, które doprowadziły do uznania, że oskarżony zasługiwał na dobrodziejstwo warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej wobec niego kary grzywny. W szczególności zaakcentować należy fakt, że do popełnienia przez oskarżonego czynów doszło na tle głębokiego konfliktu małżeńskiego,a sam oskarżony był częstokroć w pewien sposób prowokowany przez obie pokrzywdzone ich nagannym zachowaniem, o czym przekonuje zapis stenogramu nagranej rozmowy z dnia 22.09.2009r. W ocenie Sądu Okręgowego, czyny te nie miały więc charakteru jednostronnego, ponieważ także pokrzywdzone były aktywnie zaangażowana w stosowaniu wulgaryzmów wobec oskarżonego. Co istotne, w dotychczasowym życiu oskarżonego nie dochodziło do naruszania przez niego porządku prawnegow inny sposób, jest on bowiem osobą niekaraną i prowadzącą ustabilizowany tryb życia. Wywody te prowadzą do wniosku, że zachowanieJ. R.spowodowane było szczególną i przerastającą go sytuacją życiową, z którą, wobec swej bezsilności, nie potrafił poradzić sobie w inny sposób.
Powyższe przekonuje Sąd Okręgowy, iż wymierzenie oskarżonemu kary, nawet w zawieszeniu jej wykonania, w istocie nie jest w tym przypadku konieczne. Cele postępowania zostaną osiągnięte także poprzez warunkowe umorzenie postępowania, zwłaszcza że pokrzywdzone obecnie nie mieszkują z oskarżonym, a więc odpadną sytuacje konfliktowe pomiędzy nimi. Jednocześnie wyznaczony okres próby, pozwoli sprawdzić przestrzeganie przez oskarżonego norm prawnych.

Mając to wszystko na uwadze, nie stwierdzając uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, na zasadzieart. 437 § 1 k.p.k., Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawieart. 66 § 1 k.k.iart. 67 § 1 k.k.postępowanie karne wobecJ. R.o przypisany mu czyn zart. 217 § 1 k.k.orazo przypisane mu czyny zart. 157 § 2 k.k.warunkowo umorzył na okres próby 2 lat.
Ponadto, kierując się dyspozycjąart. 7 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych(Dz.U. z 1983r., Nr 49, poz. 223, ze zm.), Sąd II instancji wymierzył oskarżonemu 100 zł tytułem opłaty za obie instancje oraz, na podstawie§ 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościz dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym(Dz. U. z 2003r., Nr 108, poz. 1026, z późn. zm.) zasądził od niego na rzecz Skarbu Państwa 20 zł tytułem wydatków za postępowanie odwoławcze.