Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 222/13
Data wyroku: 2013-08-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Hyła, Robert Kirejew, Beata Basiura
Słowa kluczowe: Wymiar Kary
Podstawa prawna: art. 197§1 kk

Sygn. akt : II AKa 222/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 sierpnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Beata Basiura (spr.)

Sędziowie

SSA Robert Kirejew
SSA Iwona Hyła

Protokolant

Agnieszka Przewoźnik

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Małgorzaty Bednarek
po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2013 r. sprawy
R. B.s.Z.iA.,ur. (...)wC.
oskarżonego zart. 197 § 1 i § 3 pkt 2 i 3 kkw zw. zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 197 § 1 i § 3 pkt 2 i 3 kkw zw. zart. 197 § 2 kkw zw. zart. 200 § 1 kkw zw. zart. 12 kkprzy zast.art. 11 § 2 kk,art. 200 § 1 kk
na skutek apelacji obrońcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 15 marca 2013 r.
sygn. akt. XVI K 237/12

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną;

2
zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Katowicach) na rzecz adwokatA. Ł.– Kancelaria Adwokacka wK.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym 23% podatku VAT tytułem nieopłaconych kosztów obrony z urzędu udzielonej oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym;

3
zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.

Sygn. akt II AKa 222/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 15 marca 2013 roku w sprawieo sygn. XVI K 237/12R. B.został uznany za winnego tego, że:

1
w okresie od 1993 roku do 1999 roku wM.działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wielokrotnie przemocą poprzez bicie po twarzy i przytrzymywanie za głowę doprowadził małoletnią poniżej lat 15 córkęA. B.do obcowania płciowego poprzez wkładanie penisa do ust,a nadto kilkukrotnie usiłował obcować płciowo z wymienioną poprzez wprowadzenie penisa do odbytu pokrzywdzonej i jednokrotnie poprzez częściowe wprowadzenie penisa do pochwy oraz wielokrotnie doprowadził wymienioną do poddania się innym czynnościom seksualnym, polegającym na dotykaniu piersi i narządów płciowych pokrzywdzonej, a także kierując wobec wymienionej groźby pozbawienia życia jeji osób jej najbliższych wielokrotnie doprowadził ją do wykonania innych czynności seksualnych, a to dotykania narządów płciowych wymienionego i całowania jego penisa czym wyczerpał znamiona występków zart. 197 § 1 k.k.iart. 13 § 1 k.k.w zw.zart. 197 § k.k.i 197§ 2 k.k.w zw. zart. 197 § 1 k.k.w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 27 lipca 2005 roku o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy – Kodeks postępowania karnego i ustawy – Kodeks karny wykonawczy iart. 200 § 1 k.k.w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 18 marca 2004 rokuo zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy – Kodeks postępowania karnego i ustawy- Kodeks Wykroczeń w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i za to na podstawieart. 197 § 1 k.k.w brzmieniu sprzed cytowanej wyżej nowelizacjikodeksu karnegow zw. zart. 11 § 3 k.k.Sąd wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności,

2
w bliżej nieokreślonym dniu w okresie od 2003 roku do 2006 roku wM.doprowadził małoletniego poniżej 15 lat synaM. B.do poddania się innej czynności seksualnej polegającej na dotykaniu narządów płciowych pokrzywdzonego czym wyczerpał znamiona występku zart. 200 § 1 k.k.w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 18 marca 2004 roku o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy – Kodeks postępowania karnego i ustawy- Kodeks Wykroczeń i na podstawie tego przepisu Sąd wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności.

Na mocyart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.Sąd orzekł wobec oskarżonego karę łączną 2 lati 6 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd zasądził koszty obrony z urzędu i zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych.
Powyższy wyrok w części dotyczącej kary zaskarżył apelacją obrońca oskarżonego.Zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonych kar jednostkowych i kary łącznejw okolicznościach ustalonego stanu faktycznego. Wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i orzeczenie kar jednostkowych w dolnych granicach ustawowego zagrożenia oraz kary łącznej w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 5 lat.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy okazała się bezzasadna i to w stopniu oczywistym.
Uwzględniając poczynione przez Sąd Okręgowy prawidłowe ustalenia faktyczne - nie kwestionowane zresztą przez strony, prawidłową ocenę prawną zachowania oskarżonego,a także poprawną kwalifikację prawną przypisanych czynów, Sąd Apelacyjny poddał wnikliwej ocenie wymierzone oskarżonemu kary przez pryzmat przyczyny określonejwart. 438 pkt 4 k.p.k.Wprawdzie Sąd Okręgowy powołując się przy wyrokowaniuna przepisy obowiązujące w czasie popełnienia czynu, jako przepisy względniejsze, nie powołał przepisuart. 4 § 1 k.k., niemniej treść sentencji wyroku odczytywana łącznie z jego uzasadnieniem, nie nasuwa zastrzeżeń, że przepis ten trafnie znalazł zastosowaniew przedmiotowej sprawie i był podstawą orzekania.
Stwierdzić należy, że lektura pisemnego uzasadnienia wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze dowodzi, że Sąd I instancji miał na względzie wszystkie czynnikii okoliczności mające wpływ na stopień zawinienia i społecznej szkodliwości czynu, rzutujące na wymiar kar jednostkowych. Ocena ta oparta została na całokształcie okoliczności mających znaczenie dla wymiaru kary w aspekcie przepisuart. 53 k.k.Sąd wskazał zarówno na okoliczności łagodzące, jak i obciążające, zatem powtarzanie ich w tym miejscu należy uznać za zbędne. Okoliczności te znalazły odpowiednie przełożenie w wymiarze kar orzeczonych za poszczególne przestępstwa, a obrońca nie wskazał żadnych nowych okoliczności, które zostałyby pominięte przez Sąd orzekający.
Kontrola odwoławcza wykazała, że orzeczone przez Sąd kary jednostkowew rozmiarze 2 lat i 1 roku pozbawienia wolności, są karami wyważonymi, nie noszącymi cech rażącej surowości.
Obrońca wskazując na okoliczności łagodzące, zupełnie pomija te o charakterze obciążającym, wynikające zarówno z opisu stanu faktycznego, jak i wymienione przez Sąd przy ocenie wymiaru kary. Przypomnieć zatem trzeba, że oskarżony swoim działaniem godził w wolność seksualną swoich najbliższych – dzieci, które dopiero dojrzewały fizyczniei psychicznie. Sąd trafnie stwierdził, i to w oparciu o bezpośredni kontakt na saliz pokrzywdzonymi, iż skutki zachowań oskarżonego są do dziś odczuwalne, a tym samym pozostawiły w ich psychice nieodwracalne następstwa. Jeśli zważy się przy tym,iż pierwszego z czynów w stosunku do córkiA.dopuszczał się przez prawie 6 lat,że nie było to zachowanie incydentalne, że wykorzystywanie córki było sposobem na zaspokojenie swoich potrzeb seksualnych, że czynił to wobec dziecka poczynając od 5 roku życia do 11lat, zastraszając go i wykorzystując nieobecność żony, to słusznie Sąd Okręgowy ocenił stopień społecznej szkodliwości tego czynu jako wysoki. Zważyć trzeba, że zachowań tych oskarżony nie zaprzestał z własnej woli, lecz na skutek tego, że żona z dziećmi wyprowadziła się do Ośrodka Interwencji Kryzysowej. Nie bez znaczenia też są stosowane przez oskarżonego różne formy obcowania płciowego i czynności seksualnych. Takie zachowanie musi spotkać się z właściwą represją karną, o orzeczenie kary pozbawienia wolności w granicach zbliżonych do dolnego ustawowego zagrożenia jest wręcz orzeczeniem łagodnym.
Wprawdzie drugi z przypisanych czynów z uwagi na jednorazowe działaniei kwalifikację prawną cechował się niewątpliwie niższym stopniem społecznej szkodliwości, ale następstwem tego było orzeczenie kary za to przestępstwo w wysokości równej dolnej granicy zagrożenia. Znamienne jest to, że pokrzywdzonym był kilkunastoletni syn, który mieszkając z matką, jedynie odwiedził ojca.
Zważywszy podniesione wyżej okoliczności, należy stwierdzić, iż orzeczone kary jednostkowe są karami współmiernymi do stopnia społecznej szkodliwości czynu i stopnia zawinienia, orzeczonymi w dolnych granicach zagrożenia i Sąd Apelacyjny nie znalazł żadnych podstaw do ich złagodzenia.
Nie sposób też twierdzić, by kara łączna w rozmiarze 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, wymierzona przy uwzględnieniu zasady asperacji była karą rażąco surową. I w tym względzie argumenty Sądu jawią się jako przekonujące. Zważyć należy, że ofiarami przestępstw były dwie różne osoby pokrzywdzone, a czyny zostały popełnione w dużej odległości czasowej. Są to okoliczności, które znacząco przemawiają przeciwko stosowaniu zasady absorpcji. Z tych przyczyn rozważanie zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności stało się bezprzedmiotowe.

Orzeczenie łagodniejszych kar wobec oskarżonego mogłoby zostać odebrane nie tylko przez oskarżonego, ale również przez najbliższych, jako wyraz pobłażliwości dla przestępstw wymagających szczególnego potępienia. Względy na społeczne oddziaływanie kary oznaczają potrzebę wymierzenia takich kar, które odpowiadają społecznemu poczuciu sprawiedliwości, dają gwarancję skutecznego zwalczania przestępczości, tworzą atmosferę zaufania do obowiązującego systemu prawnego i potępienia dla ludzi, którzy łamią prawo.
Tym wszystkim celom odpowiadają kary orzeczone wobec oskarżonego.Na marginesie należy wskazać, że instytucja warunkowego zawieszenia wykonania kary przewidziana wart. 69 k.k.jest instytucją o charakterze fakultatywnym, jej zastosowanie zależy od oceny sądu. Zatem nawet w sytuacji, gdyby Sąd za współmierną uznał karęw rozmiarze 2 lat pozbawienia wolności, którą zgodnie z przepisami można warunkowo zawiesić, to i tak w przedmiotowej sprawie brak było okoliczności przemawiającychza powyższym. Wprawdzie Sąd dostrzegł, iż oskarżony nie był do tej pory karany,a przypisanych mu czynów dopuścił się 7 i więcej lat temu, niemniej o ile w przypadku innej kategorii przestępstw miałoby to istotne znaczenie, o tyle w przypadku oskarżonego nie są to wystarczające okoliczności uzasadniające złagodzenie kar i warunkowe zawieszenie ich wykonania. W przypadku przestępstw przeciwko wolności seksualnej skierowanych przeciwko osobom najbliższym, najczęściej mamy do czynienia ze sprawcami dotądnie karanymi, często cieszącymi się pozytywnymi opiniami środowiskowymi. Nie umniejsza to w żaden sposób ciężaru gatunkowego przestępstw.
Reasumując powyższe, wskazać należy, że przy wymiarze kar oskarżonemu nie zostały przekroczone granice swobodnego uznania sędziowskiego, nie można zatem mówićo rażącej niewspółmierności kary w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.Zarzut taki mógłby być uznany za trafny jedynie wtedy, gdy wymierzona kara byłaby rażąco surowa. Orzeczone kary jednostkowe i kara łączna pozbawienia wolności za takie uchodzić nie mogą.
Skoro nie została wykazana taka nietrafność orzeczenia o karze, która uzasadniałaby jego zmianę - to zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy. Podstawą rozstrzygnięcia jest przepisart. 437 § 1 k.p.k.
Orzeczenie o kosztach zastępstwa adwokackiego za obronę z urzędu ma oparcie w treściart. 29 Prawa o adwokaturzeoraz§ 14 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościz dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W oparciuo przepisart. 624 § 1 k.p.k.z uwagi na orzeczoną bezwzględną karę pozbawienia wolności Sąd zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.