Sąd Okręgowy w Radomiu
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 632/13
Data wyroku: 2014-01-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Glin, Ewa Mierzejewska, Joanna Kaczmarek-Kęsik
Słowa kluczowe: Postępowanie Dowodowe (Przepisy Ogólne)
Podstawa prawna: art.231§kc, art.385 kpc
Teza: Oceny dowodu z zeznań świadka dokonywanej na podstawie art. 233 § 1 kpc nie można ograniczać tylko do niektórych przesłanek (np. rodzaju stosunków łaczących świadka ze stroną), lecz należy się przede wszystkim oprzeć na zestawieniu treści zeznań z pozostałymi dowodami istotnymi dla sprawy.

Sygn. akt IV Ca 632/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 stycznia 2014 roku
Sąd Okręgowy w Radomiu IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Anna Glin (spr.)
Sędziowie: SO Joanna Kaczmarek-Kęsik
SO Ewa Mierzejewska
Protokolant: st. sekr. sąd. Aldona Gurtat
po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2014 roku w Radomiu
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. K. (1)iB. K. (1)
przeciwkoK. L.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu
z dnia 29 maja 2013 roku
sygn. akt I C 44/11

1
oddala apelację;

2
zasądza odJ. K. (1)iB. K. (1)na rzeczK. L.kwotę 1.200 /tysiąc dwieście/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Sygn. akt IV Ca 632/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 29 maja 2013 roku Sąd Rejonowy w Radomiu oddalił powództwoJ. K. (1)iB. K. (1)o zobowiązanieK. L.do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na ich rzecz własności nieruchomości oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...), położonej wM., wchodzącej w skład większej nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Radomiu prowadziksięgę wieczystą Kw nr (...)za wynagrodzeniem w wysokości 16 205 złotych; nakazał ściągnąć odJ. K. (1)iB. K. (1)na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Radomiu kwotę 748,81 złotych tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Radomiu; zasądził odJ. K. (1)iB. K. (1)na rzeczK. L.kwotę 2 417 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne:

Dla nieruchomości, składającej się zdziałek oznaczonych nr (...)o powierzchni 4,67 ha, położonej wM., gminaS., Sąd Rejonowy w Radomiu VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw nr (...). W dziale II księgi jako właściciel figurujeK. L., na podstawie umowy darowizny z dnia 5 września 1994 roku. Uprzednio właścicielem nieruchomości, ujawnionym w księdze wieczystej, na podstawie aktu własności ziemi nr(...)-23/3/73 z dnia 27 lipca 1973 roku, byłJ. K. (2). Na przedmiotowej nieruchomości znajdował się drewniany budynek mieszkalny, w którym zamieszkiwałJ. K. (2)wraz z żonąA.oraz dziećmiD.iB.. W dniu 14 października 1978 rokuB. K. (1)zawarł związek małżeński zJ. K. (1). Po ślubie przez 5 lat zamieszkali u rodzicówJ. K. (1). W latach 1982 - 1983 nadziałce oznaczonej nr (...)o powierzchni 0,82 ha wybudowany został murowany budynek dwukondygnacyjny, niepodpiwniczony. Budowę finansowałJ. K. (2), który w nowym budynku miał zamieszkać wraz z żoną. Kupował pustaki, cegły, cement, a drewno na budowę miał ze swojego lasu. Wykonał stolarkę okienną, drzwi, podłogi, zaś prace murarskie wykonywał zatrudniony przez niego murarz. Przy budowie pomagał mu synJ.iA.małżonkówK.-B. K. (1). Pod koniec 1983 roku w budynku zamieszkaliB.iJ.małżonkowieK.wraz z dziećmi, gdzie mieszkają do chwili obecnej.J. K. (2)nie sprzeciwiał się zamieszkaniu syna z rodziną.Działka nr (...)została ogrodzona przezJ.iB.małżonkówK., którzy uzbroili ją ponadto w sieć energetyczną, wodną i kanalizacyjną. Od stycznia 1984 roku w rejestrach pomiarowych Urzędu Miasta i GminyS.wprowadzona była pozycja na nazwiskoJ. K. (1)iB. K. (1). Wartość rynkowa nieruchomości budynkowej znajdującej się nadziałce nr (...)wynosi 48 600 złotych, natomiast wartość rynkowa gruntu wynosi 18 700 złotych.
Dokonując ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy uwzględnił przedstawione dokumenty, które w jego ocenie nie nasuwały wątpliwości i nie były kwestionowane przez strony. Uwzględnił także opinię biegłego rzeczoznawcy majątkowegoJ. C., która została rzetelnie sporządzona przez biegłego w zakresie jego specjalności i zawiera jednoznaczne wnioski. Sąd dał wiarę zeznaniom świadkówJ. K. (2)iD. L.na okoliczność, że wzniesienie budynku mieszkalnego nadziałce nr (...)finansowane było przezJ. K. (2)oraz co do faktu, że powodowie zamieszkali w wybudowanym domu za zgodąJ. K. (2). Zeznania świadkówT. L.orazH. K.iJ. K. (3)nie dawały zaś w jego ocenie podstaw do ustalenia istotnych okoliczności sprawy. Zarówno świadekJ. K. (3)jak i świadekD. L.nie miały wiedzy kto prowadził budowę domu i kto budowę tę inwestował.J. K. (3), stwierdziła, że „nie wie co kto robił na budowie", zaznaczając, że „dom budował murarz" lecz nie wie kto płacił murarzowi. W tym fragmencie zeznaniaJ. K. (3), gdzie stwierdziła, iż prace prowadził murarz, w ocenie Sądu Rejonowego są zgodnie z zeznaniamiJ. K. (2)orazD. L.w tej części, w której świadkowie ci stwierdzili, żeJ. K. (2)zatrudniał murarza do wykonania części prac. ZeznaniaH. K.zaś nie dawały podstaw dla dokonania ustaleń w sprawie z tego względu, iż świadek ten urodził się już po wzniesieniu budynku wobec czego nie mógł mieć on bezpośredniej wiedzy na temat okoliczności budowy, a swe zeznania opierał wyłącznie na przekazie powodów. Jednocześnie jako syn powodów zainteresowany był w przedstawieniu okoliczności w sposób korzystny dla powodów. Nadto zeznania te pozostawały w sprzeczności z treścią zeznańJ. K. (2)orazD. L., którzy to świadkowie mają bezpośrednią wiedzę na temat okoliczności budowy z własnych obserwacji, a nie przekazu innych osób. Z tego względu zeznaniaH. K.nie zasługiwały na wiarę.
Z treściart. 231 § 1 kcwynika, że dla powstania po stronie osoby, która wzniosła na powierzchni gruntu budynek, konieczne jest spełnienie trzech przesłanek, a mianowicie, po pierwsze, wzniesienia budynku, pod drugie wznoszący budynek musi być samoistnym posiadaczem gruntu, w dobrej wierze, a po trzecie wzniesiony przez takiego posiadacza budynek, musi być o wartości znacznie przekraczającej wartość gruntu zajętego na cele budowy. Tylko w wypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione przesłanki posiadacz może realizować roszczenie o wykup. To obowiązkiem strony powodowej, domagającej się przeniesienia na swoją rzecz prawa własności nieruchomości, w oparciu o treśćart. 232 kpciart. 6 kc, było wykazanie spełnienia wynikających zart. 231 kc, przesłanek warunkujących dochodzone roszczenie.
W ocenie Sądu Rejonowego powodowie nie spełnili zarówno przesłanki samoistnego posiadania w rozumieniuart. 336 kc, jak też przesłanki wzniesienia budynku. Ustalone w sprawie okoliczności nie tylko nie wskazują, aby korzystanie przez powodów z nieruchomości miało charakter posiadania samoistnego, bowiem powodowie nieruchomość w posiadanie objęli dopiero po wzniesieniu budynku zamieszkując na nieruchomości, a do tej chwili nieruchomość była w posiadaniu jej właściciela -J. K. (2), który rozpoczął wznoszenie budynku. Nie została również przez powodów spełniona przesłanka wzniesienia budynku. Pod pojęciem wzniesienia budynku w rozumieniuart. 231 kc, należy rozumieć jego wybudowanie co najmniej w „stanie surowym". Spełnieniem tego wymogu jest zarówno wybudowanie budynku poprzez osobistą pracę jak i zlecenie na własny koszt wykonania prac budowlanych przez osobę trzecią. Nie jest zaś spełnieniem tego wymogu, świadczenie pomocy przy wykonywaniu prac związanych ze wznoszeniem budynku. W przedmiotowej sprawie jakkolwiek powód pomagałJ. K. (2)przy wznoszeniu budynku, to jednak inwestycja budowlana prowadzona była z inicjatywyJ. K. (2), a przede wszystkim na kosztJ. K. (2). Prace przy wznoszeniu budynku wykonywał częściowoJ. K. (2), a częściowo zatrudniona przez niego osoba. Dlatego też sam fakt świadczenia pomocy przez powoda przy wznoszeniu budynku, nie stanowi spełnienia przesłanki wynikającej zart. 231 kc.Nie jest też spełnieniem tych przesłanek wykonanie instalacji kanalizacyjnej i elektrycznej oraz ogrodzenie budynku, bowiem nie stanowią one wzniesienia budynku. Także same twierdzenia strony powodowej świadczą o tym, że po stronie powodów nie zostały spełnione przesłanki wynikające zart. 231 kc.Zgodnie bowiem z twierdzeniami powodów, mieli oni nabyć własność nieruchomości na podstawie umowy bez zachowania formy aktu notarialnego (umową ustną). Objęcie nieruchomości na podstawie tak zawartej umowy, nie skutkuje posiadaniem nieruchomości w dobrej wierze, co wyklucza powstanie roszczenia przewidzianego wart. 231 kc.Osoba, która weszła w posiadanie nieruchomości na podstawie umowy mającej na celu przeniesienie własności bez zachowania formy aktu notarialnego, nie jest posiadaczem samoistnym w dobrej wierze.
Z uwagi na brak przesłanek określonych wart. 231 kcpowództwo zostało oddalone. Orzeczenie o kosztach procesu oparto na podstawieart. 98 § 1 kpc.

Apelację od powyższego wyroku złożyliJ. K. (1)iB. K. (1), zarzucając:

1
naruszenieart. 299 kpcpoprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron mimo, iż Sąd orzekający na posiedzeniu w dniu 8 grudnia 2011 roku wydał postanowienie w tym przedmiocie, a istotne okoliczności sprawy nie zostały dostatecznie wyjaśnione podczas postępowania dowodowego, co skutkowało m. in. błędnym przyjęciem, jakoby powodowie nie byli samoistnymi posiadaczami gruntu w dobrej wierze w chwili budowy, jak też nie finansowali kosztów budowy,

2
mający wpływ na treść rozstrzygnięcia błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, że:

-

budowę budynku mieszkalnego finansował dziadek pozwanego -J. K. (2), podczas, gdy faktycznie w chwili wznoszenia budynku samoistnymi posiadaczami gruntu pod budowę byliB.iJ.małżonkowieK.i to oni, a nie dziadek pozwanego ponosili główne koszty budowy,

inicjatorem i zarazem głównym wykonawcą przy budowie budynku mieszkalnego był dziadek pozwanegoJ. K. (2)podczas, gdy, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, to powodowie rozpoczęli budowę budynku celem zamieszkania w nim.

Wskazując na powyższe wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Zarzut naruszenia przepisu prawa procesowego -art.299 kpcnie może zostać skutecznie postawiony. Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w trybieart. 162 kpcnie zwróciła uwagi Sądowi na to, że nie przeprowadził dopuszczonego dowodu z przesłuchania stron. Nie zgłoszenie tego zastrzeżenia spowodowało utratę prawa do powoływanie się na to uchybienie. Nie zachodzi natomiast przypadek takiego naruszenia które należy wziąć pod uwagę z urzędu .
Kolejny zarzut naruszenia prawa procesowego odnosi się do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych przez przyjęcie, żeB.iJ.małżonkowieK.nie wznieśli budynku na nieruchomości , której w chwili budowy byli samoistnymi posiadaczami, a czynił
toJ. K. (2)- dziadek pozwanego i ojciec powoda. Według apelujących Sąd Rejonowy nie miał podstaw do tego, aby ustaleń w powyższym zakresie dokonywać w oparciu o zeznaniaJ. K. (2)iD. L.przede wszystkim, z uwagi na całokształt stosunków panujących pomiędzy składającym zeznania a pozwanym.J. K. (2)przekazał pozwanemu działkę.D. L.jest matką pozwanego i siostrą powoda. Świadkowie ci byli zainteresowani przedstawianiem faktów korzystnych dlaK. L.. ŚwiadekJ. K. (2)zeznał , iż nie przenosił ani nie wyzbywał się posiadania nieruchomości na rzecz synaB., a budynek mieszkalny budował dla swoich potrzeb. Potwierdziła toD. L.. Stwierdzić należy, że dokonanie oceny dowodów należy do domeny Sądu pierwszej instancji i to apelujący na tym etapie postępowania winni wykazać, że ocena ta jest dowolna . Takiej dowolności Sąd drugiej instancji się nie dopatrzył przede wszystkim dlatego, że oceny zeznania świadka nie można ograniczać tylko do niektórych przesłanek ( np: rodzaju stosunków łączących świadka ze stroną ) lecz należy ją przede wszystkim oprzeć na zestawieniu treści zeznań z pozostałymi dowodami istotnymi dla sprawy ,co Sąd pierwszej instancji uczynił.
Stronę powodową zgodnie zart.6 kc.obciążał ciężar wykazania wszystkich przesłanek o których mowa wart.231 § 1 kc.a więc samoistnego posiadania w dobrej wierze gruntu w momencie wznoszenia budynku na tym gruncie oraz postawienie budowli ,której wartość znacznie przewyższa wartość gruntu. W kwestii posiadania powodowie w pozwie twierdzili, że otrzymali całą działkę nr.(...)od ojca w drodze nieformalnej darowizny. Informacyjnie wyjaśniając powód mówi o części nieruchomości , bowiem miał nastąpić jej podział między niego i siostrę ( k. 21 v). Wynika z tego, że już w zakresie oznaczenia gruntu który miał posiadać nie występuje zgodność. Znamienne jest również to, że powód nie wskazywał na żadne okoliczności, które miałyby uzasadniać dokonanie na jego rzecz darowizny gruntu. Na odmienne okoliczności związane przekazania gruntu wskazywała powódka ( k. 20 i 21). Według niej to teściowa miała się wypowiedzieć w taki sposób, że ona odebrała to jako przekazanie w posiadanie całej działki. Żaden ze świadków wskazanych przez stronę powodową nie rozmawiał ani z powodami ani zJ. K. (2)na temat przekazania działki i nie posiadał żadnej wiedzy w tym przedmiocie. Nie miała takiej wiedzy wbrew ocenie apelujących aniT. L.aniJ. K. (3)czyH. K.. Na domysłach świadkaT. L.nie można budować jednoznacznego stanu faktycznego. Zatem powodowie nie przedstawili żadnego wiarygodnego i nie budzącego wątpliwości dowodu , z którego wynikałoby, iż otrzymali od rodziców grunt pod budowę domu lub objęli go w posiadanie w celu realizowania budowy. W kontekście tych dowodów nie było podstawy do

uznania za niewiarygodnych zeznańJ. K. (2)co do tego, że nie wyzbył się posiadania działki. Powodowie mieli również obowiązek wykazać ,że to oni wznieśli budynek. W tym zakresie ocena dokonana przez Sąd Rejonowy też jest prawidłowa . Stwierdzić tylko należy, że świadkowie zeznający na okoliczność budowy nie posiadali żadnej wiedzy co do tego kto był inwestorem budowy i kto ją finansował , natomiast na budowie widzieli zarównoJ. K. (2)jak iB. K. (2). Skarżący w apelacji przedstawiają własną ocenę zebranego materiału dowodowego i nie wykazali aby ta dokonana przez Sąd Rejonowy została dokonana z naruszeniem zasady zart.233§ 1 kpc.
Prawidłowo ustalony stan faktyczny na podstawie prawidłowo dokonanej oceny dowodów skutkował prawidłową oceną co do braku przesłanek do zastosowaniaart.231 §1 kpci dlatego Sąd Okręgowy oddalił apelację mocąart. 385 kpcjako nie znajdującą uzasadnionych podstaw.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart.98w zw. z 108§ 1 kpc. Na ich wysokość składa się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w wysokości ustalonej na podstawie§13 pkt.l Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu( Dz.U.2013 poz.461).