Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 271/13
Data wyroku: 2013-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Słowa kluczowe: Służebność Gruntowa
Podstawa prawna: art. 290 § 2 kc, art. 295 kc

Sygn. akt II Ca 271/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Jelenia Góra, dnia 16 maja 2013 r.

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze Wydział II Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:

PrzewodniczącySSO Wojciech Damaszko
SędziowieSSO Alicja Izydorczyk, SSO Maria Lechowska
ProtokolantSylwia Bańbor - Mężyk

po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. w Jeleniej Górze
na rozprawie
sprawy z powództwa Gminy MiejskiejB.
przeciwko(...)Spółka z o.o. z siedzibą wK.
o zwolnienie od służebności
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Bolesławcu
z dnia 11 lutego 2013 r., sygn. akt I C 329/11

I
apelację oddala;

II
zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej.

Sygn. akt II Ca 271/13

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Bolesławcu po rozpoznaniu sprawy z powództwa Gminy MiejskiejB.skierowanego przeciwko(...)Sp. z o.o. z siedzibą wK.o zwolnienie od służebności gruntowej zaskarżonym wyrokiem roszczenie to uwzględnił częściowo i zniósł służebność gruntową ustanowioną notarialną umową zamiany z dnia 19 kwietnia 2005 roku przed notariuszemJ. P.nadziałce gruntu numer(...)objętej księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Bolesławcu o numerze(...)bez wynagrodzenia, dalej idące powództwo oddalił i zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanej 275,50 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu.

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne.
Notarialną umową zamiany z dnia 19 kwietnia 2005 roku Gmina MiejskaB.ustanowiła na działkach gruntu o numerach(...)zapisanych wksiędze wieczystej numer (...)na rzecz każdoczesnego właściciela sąsiedniej nieruchomości objętejksięgą wieczystą numer (...)służebność gruntową obejmującą nieodpłatne i nieograniczone w czasie prawo swobodnego przechodu, przejazdu, postoju (parkowania) oraz wznoszenia budowli infrastruktury technicznej na terenie nieruchomości obciążonej w zakresie umożliwiającym wybudowanie i korzystanie przez każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej z infrastruktury technicznej i drogowej, w tym w szczególności z parkingów, wjazdów i wyjazdów (infrastruktury drogowej) a sposób wykonywania tych służebności przywidywał:
- w zakresie infrastruktury drogowej - wolny od jakichkolwiek ograniczeń dostęp do nieruchomości
władnącej przez wszystkich klientów, dostawców i pracowników obiektu handlowego, który zostanie zlokalizowany na nieruchomości władnącej oraz prawo postoju i parkowania na parkingu, który zostanie wzniesiony na tej nieruchomości obciążonej,
- w zakresie infrastruktury technicznej - prawo wybudowania oraz prawo swobodnego dostępu do tej infrastruktury, zlokalizowanej na tej nieruchomości,
- w zakresie elementów reklamowych - prawo do wybudowania, konserwacji i utrzymania pylonu i tablic reklamowych; gabaryty i szata graficzna tablic reklamowych wymaga uprzedniego uzgodnienia z Architektem MiastaB.,
- prawo swobodnego dostępu do zlokalizowanych na tych nieruchomościach urządzeń technicznych
oraz budowli w zakresie ich konserwacji, napraw lub modernizacji.
Decyzją Prezydenta MiastaB.z dnia 4 stycznia 2010 roku zatwierdzono projekt podziału nieruchomości zapisanej wksiędze wieczystej (...)w postacidziałek (...);(...)w wyniku którego powstały działki oznaczone numerami:(...). Na podstawie powyższego postanowienia oraz wniosku Gminy MiejskiejB.z dnia 19 stycznia 2010 roku Sąd Rejonowy w Bolesławcu Wydziału V Ksiąg Wieczystych zmienił oznaczenie nieruchomości objętejksięgą wieczystą numer (...)poprzez ujawnienie podziałudziałek : numer (...)o powierzchni 0,0379 ha, numer(...)o powierzchni 0,1495 ha, numer(...)o powierzchni 0,2189 ha, numer(...)o powierzchni 0,8234 ha obręb(...),B.-(...)nadziałki numer (...)o powierzchni 0,0676 ha, numer(...)o powierzchni 0,1989 ha, numer(...)o powierzchni 0,0721 ha, numer(...)o powierzchni 0,2616 ha i numer(...)o powierzchni 0,6295 ha. Właścicielem nieruchomości zapisanej wksiędze wieczystej numer (...)została spółka(...)z siedzibą wK.. Gmina MiejskaB.i spółka(...)prowadziły korespondencję dotyczącą możliwości zwolnienia od służebności gruntowej obciążonych działek gruntu stanowiących własność Gminy MiejskiejB., ale strony nie doszły do porozumienia.

Ustalił dalej sąd, że nadziałce gruntu numer (...)posadowiona jest droga dojazdowa do nieruchomości spółki(...), miejsca parkingowe i pylon reklamowy. Natomiast przezdziałkę gruntu numer (...)przebiega linia średniego napięcia do stacji transformatorowej przyległej do parkingu przy nieruchomości spółki(...). Wskazana sieć energetyczna stanowi własność zakładu energetycznego. Na powyższej działce gruntu nie ma konfliktu interesówspółki (...)w zakresie kanalizacji sanitarnej, nie ma posadowionych żadnych urządzeń infrastruktury technicznej, drogowej, elementów reklamowych, czy też innych urządzeń technicznych oraz budowli.

W tych okolicznościach Sąd Rejonowy uznał powództwo za częściowo uzasadnione.

Z treści przepisówart. 285 § l i 2 k.c.sąd wyprowadził wniosek, że nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela inne nieruchomości prawem służebności gruntowej określonej treści, ale służebność ta może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części. Stosownie zaś doart. 290 § 2 k.c.w razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w mocy na częściach utworzonych przez podział; jednakże gdy wykonywanie służebności ogranicza się do jednej lub kilku z nich właściciele pozostałych części mogą żądać ich zwolnienia od służebności. Z kolei z mocyart. 295 k.c.jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia. W tak przedstawionym stanie prawnym sąd ocenił, że żądanie strony powodowej jest usprawiedliwione jedynie w części, a mianowicie w zakresie zwolnienia od służebności gruntowej działki gruntu oznaczonej numerem(...). Służebność gruntowa ustanowiona powołaną wyżej notarialną umową straciła bowiem dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie w zakresiedziałki (...)i przestała przynosić jakąkolwiek korzyść gospodarczą nieruchomości władnącej bowiem na działce gruntu(...)strona pozwana nie wzniosła infrastruktury technicznej, nie dysponuje na niej infrastrukturą drogową i nie ma posadowionych elementów reklamowych. Z zeznań przesłuchanych świadkówJ. D.iP. C.wynikało, że nadziałce gruntu numer (...)nie ma sieci uzbrojenia stanowiącej własność pozwanej spółki a brak również konfliktów interesów pozwanej spółki w zakresie kanalizacji sanitarnej.
Natomiast w odniesieniu do działek gruntu oznaczonych numerami:(...)sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia iż służebność gruntowa w zakresie tych działek straciła dla strony pozwanej wszelkie znaczenie. Ostatecznie zatem Sąd I instancji zniósł służebność gruntową ustanowioną nadziałce (...)objętejksięgą wieczystą (...)bez wynagrodzenia, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. W zakresie koszów procesu zastosował zasadę wyrażoną w treściart. 100 k.p.c.stosunkowo je rozdzielając. Skoro uwzględniono żądanie co do jednej z działek, zatem w zakresie 25% to zasądzono od powodowej gminy na rzecz strony pozwanej 275,50zł z tytułu zwrotu kosztów procesu.

W apelacji strona pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Rejonowego w części, a mianowicie w zakresie punktu I i III zarzucając mu:
- naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanieart. 295 k.c.podczas, gdy z zebranego w sprawie materiału nie wynika, aby służebność gruntowa ustanowiona nadziałce (...)straciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie;
- naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy a mianowicieart. 232 k.p.c.i278 § 1 k.p.c.poprzez pominięcie zawnioskowanego przez pozwanego dowodu z opinii biegłego sądowego.

Na tej podstawie skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie o zmianę wyroku poprzez orzeczenie o zniesieniu służebności gruntowej nadziałce nr (...)(nrKw (...)) za jednorazowym wynagrodzeniem na rzecz pozwanego ustalonym w opinii biegłego sądowego rzeczoznawcy majątkowego.
Stron pozwana wniosła również o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia wysokości jednorazowego wynagrodzenia na jej rzecz z tytułu zniesienia służebności gruntowej nadziałce (...).
W odpowiedzi na apelację Gmina MiejskaB.wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w instancji odwoławczej.
W piśmie procesowym z 10 maja 2013 r. pełnomocnik pozwanego wniósł o przeprowadzenie dowodu z pismPrzedsiębiorstwa (...)wB.z 12 grudnia 2012 r. oraz(...) S.A.Oddział wJ.z dnia 10 grudnia 2012 r.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Kluczowym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu była kwestia czy spółce(...)niezbędna jest nadal służebność powstała w wyniku umowy zamiany z dnia 19 kwietnia 2005 r. na działce gruntu oznaczonej numerem(...).
Ustanowiona służebność gruntowa obejmowała prawo swobodnego przechodu, przejazdu, postoju oraz wznoszenia budowli infrastruktury technicznej na terenie nieruchomości obciążonej, a w szczególności parkingów, wjazdów i wyjazdów. Obecniespółka (...)wybudowała i uruchomiła na sąsiednich nieruchomościach wielkopowierzchniowy sklep, stworzyła miejsca parkingowe dla klientów oraz manewrowe dla dostawców. W zakresie dojazdu do nieruchomości korzysta zdrogi oznaczonej numerem (...). Natomiast poza sporem pozostaje, że pozwana bezpośrednio nie korzysta zdziałki numer (...)i nie planuje na niej wznoszenia inwestycji, a przebiegają przez nią podziemne urządzenia elektroenergetyczne stanowiące własność(...) S.A.wK.oraz sieć kanalizacyjna(...)stanowiąca własnośćPrzedsiębiorstwa (...) Spółki z o.o.
Jak wynika z przeprowadzonych przed Sądem Okręgowym (art. 381 k.p.c.iart. 382 k.p.c.) dowodów z pism(...) S.A.z dnia 10.12.2012 r. (k. 167)i (...) Sp. z o.o.z dnia 12.12.2012 r. (k. 168) jedna z linii kablowych średniego napięcia(...)zasila obiekt(...), a sieć kanalizacyjna(...)służy między innymi do odprowadzania ścieków z terenu nieruchomości strony pozwanej. Należy jednak zwrócić uwagę, że ustanowiona w § 8 umowy zamiany służebność gruntowa nie obejmowała uprawnień do budowy, utrzymania i konserwacji linii elektroenergetycznych i kanalizacyjnych. Prawo własności linii średniego napięcia i sieci kanalizacyjnej należy do przedsiębiorstw przesyłowych. Przedsiębiorstwa te o ile uznają to za celowe mogą wystąpić do Gminy MiejskiejB.o ustanowienie na ich rzecz odpowiednich służebności przesyłu (art. 3051i nast. k.c.). Prawa związane z powyższymi sieciami przesyłowymi, oprócz tego, że obsługująsklep (...), nie dotyczą w ogóle strony pozwanej.
Słusznie zatem Sąd Rejonowy uznał, że ustanowiona, w bardzo szerokim zakresie, służebność gruntowa nadziałce (...)nie ma dla nieruchomości władnącej żadnego znaczenia. Poza bowiem okolicznością, że przez działkę tę przebiegają linie energetyczna i kanalizacyjna służebność ta nie zwiększa już w żądnym stopniu użyteczności gospodarczej nieruchomości władnącej. Jak już wspomniano urządzenia przesyłowe stanowią własność innych przedsiębiorstw, a poza tym przebiegają przez szereg jeszcze innych nieruchomości i zaopatrują w energię bądź odbierają ścieki od innych podmiotów. W sposób uprawniony przyjął zatem sąd pierwszej instancji, utratę dla nieruchomości władnącej wszelkiego znaczenia służebności gruntowej w opisanym zakresie i że w związku z tym, na podstawieart. 295 k.c., mogła być zniesiona bez wynagrodzenia.
Podstawą zniesienia służebności bez wynagrodzenia mógł stanowić w niniejszej sprawie równieżart. 290 § 2 k.c.Przepis ten stanowi, że w razie nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w mocy na częściach utworzonych przez podział; jednak gdy wykonywanie służebności ogranicza się do jednej lub kilku z nich właściciele pozostałych części mogą żądać ich zwolnienia od służebności. Podział nieruchomości obciążonych nastąpił decyzją Prezydenta MiastaB.z dnia 4 stycznia 2010 r. W wyniku podziału powstały nowe nieruchomości o innym ukształtowaniu i konfiguracji i jak się okazało korzystanie przez pozwaną zdziałki numer (...)nie jest koniecznie. Stanowi to również podstawę do zwolnienia nieruchomości od służebności, a w praktyce jest to tożsame ze zniesieniem służebności. W obu przypadkach zwolnienia i zniesienia służebności następuje to bez wynagrodzenia.
Brak konieczności ustalania wynagrodzenia na rzecz strony pozwanej skutkował oddaleniem wniosku dowodowego złożonego w apelacji o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wysokości jednorazowego wynagrodzenia z tytułu zniesienia służebności gruntowej. Jak się zresztą wydaje pozwanaspółka (...)również dostrzegała brak potrzeby dalszego istnienia tej służebności skoro godziła się na jej zniesienie za wynagrodzeniem.

Z powyższych względów apelacja jako nieuzasadniona na podstawieart. 385 k.p.c.podlegała oddaleniu. Na mocyart. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.zasądzono od strony pozwanej na rzecz powoda 120 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej (§ 7 pkt 3w zw. z § 12 pkt 1 rozp. Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych …).