Sąd Okręgowy w Siedlcach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 423/13
Data wyroku: 2013-10-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Wach, Teresa Zawiślak, Mariola Krajewska-Sińczuk
Słowa kluczowe: Potrzeby Rodziny
Podstawa prawna: art. 437 par. 1 i 2 kk
Teza: uchylono wyrok Sądu I instancji i sprawę przekazano temu sądowi do ponownego rozpoznania

Sygn. akt II Ka 423/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 października 2013 r.

Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSO Mariola Krajewska - Sińczuk

Sędziowie:

SO Andrzej Wach
SO Teresa Zawiślak (spr.)

Protokolant:

st.sekr.sądowy Agata Polkowska

przy udziale Prokuratora Bożeny Grochowskiej-Małek
po rozpoznaniu w dniu 7 października 2013 r.
sprawyZ. G.
oskarżonego o przestępstwo zart. 209 § 1 kk
na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim
z dnia 21 maja 2013 r. sygn. akt II K 219/13

wyrok uchyla i sprawęZ. G.przekazuje Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim do ponownego rozpoznania.

Sygn. akt II Ka 423/13

UZASADNIENIE
Z. G.oskarżony był o to, że:

w okresie od 20 stycznia 2000 roku do 8 lipca 2008 roku wS., uporczywie uchylał się od wykonywania ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku łożenia na utrzymanie swojego małoletniego synaD. G., przez co naraził go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,
tj. o czyn zart. 209 § 1 kk.

Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim wyrokiem z dnia 21 maja 2013 roku oskarżonegoZ. G.uznał za winnego zarzucanego mu czynu i za czyn ten z mocyart. 209 § 1 kkskazał go na karę roku pozbawienia wolności. Na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 4 lat. Na podstawieart. 72 § 1 pkt 3 kkw okresie próby zobowiązał oskarżonego do bieżącego łożenia na utrzymanie synaD. G.. Zwolnił oskarżonego od uiszczenia opłaty i pozostałych kosztów sądowych, przy czym te ostatnie przejął na rachunek Skarbu Państwa.

Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zarzucając:
- naruszenieart. 17 § 1 pkt 10 kpkpolegającego na prowadzeniu postępowania i wydanie wyroku pomimo braku wniosku pochodzącego od osoby uprawnionej tj.D. G., który w dniu(...). osiągnął pełnoletność,
- wezwanie na posiedzenie odbywające się w dniu 21 maja 2013 r.A. K.jako przedstawiciela ustawowegoD. G., podczas gdyA. K.nie była stroną w sprawie z uwagi na osiągnięcie przezD. G.pełnoletności,
- nieprzeprowadzenie w dostatecznym zakresie postępowania dowodowego poprzez zaniechanie przesłuchaniaD. G.i świadków wskazanych przezZ. G.,
- naruszenie zasady bezpośredniości postępowania karnego w ten sposób, że w postępowaniu karnym żaden organ postępowania karnego nie skonfrontował się osobiście z osobą oskarżonego i nie zostały wyczerpane wszystkie możliwości przesłuchania oskarżonego w sposób bezpośredni,
- naruszenie prawa do obrony oskarżonego w sytuacji, gdy oskarżony musiał mieć obrońcę z uwagi na okoliczności utrudniające obronę i z uwagi na niewłaściwy tryb postępowania w zakresie przedstawienia podejrzanemu zarzutów, przesłuchania w charakterze podejrzanego oraz odebrania wniosku o skazanie bez rozprawy,
- niewłaściwą ocenę wyjaśnień oskarżonego i wyprowadzenie z nich niewłaściwego wniosku, że oskarżonemu można przypisać winę w trakcie czynu.
Podnosząc te zarzuty obrońca wniósł o:
- uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie
- zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Wniosek obrońcy oskarżonego, popierany również przez prokuratora na rozprawie odwoławczej, o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu obrazyart. 17 § 1 pkt 10 kpkSąd Odwoławczy uznał, że zarzut ten jest oczywiście bezzasadny. Przede wszystkim należy podkreślić, że w sprawie niniejszej, wobec bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych od oskarżonegoZ. G.na rzecz jego małoletniego syna, świadczenia w postaci zaliczek alimentacyjnych na dziecko –D. G.wypłaca Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wS.i organ ten, jako uprawniony do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo niealimentacji, wniosek taki złożył w dniu 17 czerwca 2008 r. Niezależnie od powyższego, zgodnie zart. 209 § 3 kpk„jeżeli pokrzywdzonemu przyznano świadczenie rodzinne albo świadczenie pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie odbywa się z urzędu”. Tak więc zarówno prokurator był uprawniony do ścigania oskarżonegoZ. G.za ten czyn z urzędu, jak też uprawniony organ złożył wniosek o ściganie tego oskarżonego za w/w przestępstwo. Wobec powyższego wskazana w apelacji obrazaart. 17 § 1 pkt 10 kpknie nastąpiła.
Za oczywiście bezzasadny należy uznać również zarzut naruszenia zasady bezpośredniości postępowania karnego poprzez nieprzesłuchanie oskarżonego przez przedstawicieli organów do tego uprawnionych, niewłaściwy tryb postępowania i pozbawienie oskarżonego prawa do obrony.
Z akt przedmiotowej sprawy bezspornie wynika, że oskarżonyZ. G.nie stawiał się na wezwania organów procesowych i był ścigany listem gończym. Po ustaleniu jego miejsca zamieszkania na terenieF., I sekretarz Ambasady RP wP.na wniosek Prokuratora Okręgowego w Siedlcach w ramach pomocy prawnej przedstawił podejrzanemu zarzut popełnienia zarzucanego mu przez prokuratora przestępstwa zart. 209 § 1 kki przesłuchał go w charakterze podejrzanego, zadając mu pytania zawarte we wniosku prokuratora oraz pouczając o przysługujących mu uprawnieniach. Nie bez znaczenia pozostaje więc fakt, że czynności te były dokonywane w języku polskim, a więc brak jest podstaw do twierdzenia, by którakolwiek z osób biorących w nich udział nie rozumiała znaczenia pytań lub odpowiedzi.Z. G.zapoznał się z treścią protokołów z tych czynności, nie składał żadnych zastrzeżeń do ich przebiegu lub treści, co potwierdził własnoręcznymi podpisami. Nie składał też wniosków o przyznanie mu obrońcy z urzędu. Wbrew twierdzeniom apelującego, zgodnie zart. 586 § 1 kpkw razie niemożności przesłuchania obywatela polskiego, przebywającego za granicą przez polskie organy ścigania, czy wymiaru sprawiedliwości, można zwrócić się o wykonanie takich czynności do polskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego. Tak więc przedstawienie zarzutów i przesłuchanieZ. G.w charakterze podejrzanego przez przedstawiciela Wydziału Konsularnego Ambasady Polskiej wP.było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa polskiego tj.art. 586 § 1 kpki art. 18 pkt 1 ppkt 2 ustawy o funkcjach konsulów RP z dnia 13 lutego 1984 r.
W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania, że tryb postępowania w tym zakresie był nieprawidłowy, a oskarżony był pozbawiony prawa do obrony.
Zgodzić się natomiast należy z twierdzeniem obrońcy oskarżonego, że wobec ukończenia przez pokrzywdzonegoD. G.18-tu lat, Sąd winien pouczyć go o możliwości wstąpienia do sprawy w charakterze oskarżyciela posiłkowego i zawiadomić go o terminie posiedzenia. Taki obowiązek wynika zart. 54 § 1 kpkiart. 339 § 5 kpk.
Sąd Odwoławczy analizując akta tej sprawy stwierdził, żeD. G.nie został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach i nie otrzymał aktu oskarżenia wraz z wnioskiem w trybieart. 335 § 1 kpk, bowiem w momencie kierowania tego wniosku do sądu nie był jeszcze pełnoletni, zaś Sąd I instancji mimo ukończenia przez niego 18-tu lat również tych obowiązków nie wykonał. Nie bez znaczenia na ocenę, czy oskarżony popełnił zarzucany mu czyn i ewentualnie na ocenę stopnia jego winy mogą mieć zeznania tego pokrzywdzonego (D. G.), a w szczególności czy faktycznie w okresie zarzucanego oskarżonemu czynu pokrzywdzony ten nie miał zaspokajanych podstawowych potrzeb życiowych, czy oskarżony interesował się synem, czy pomagał mu finansowo, czy przysyłał mu prezenty, a także czy inne osoby pomagały matce dziecka w jego utrzymaniu.
Nie bez znaczenia na treść wyroku ma ustalenie, czyD. G.po ukończeniu 18-go roku życia w dalszym ciągu uczy się, czy też podjął pracę zarobkową, bowiem od tego ustalenia uzależnione jest orzeczenie o zobowiązaniu oskarżonego do bieżącego płacenia alimentów.
Z uwagi powyższe Sąd Okręgowy uznał, że uchybienia te mogły mieć wpływ na treść wyroku i dlatego zaskarżony wyrok uchylił, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy pouczy pokrzywdzonegoD. G.o przysługujących mu uprawnieniach, a także przesłucha go w charakterze świadka na wyżej wskazane okoliczności.
O ile zajdzie taka potrzeba przesłucha także w charakterze świadkówA. K.i inne osoby na okoliczność sytuacji materialnej i finansowejD. G.i jego matki, pomocy innych osób dla tej rodziny w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb dziecka. W przypadku stawienia się oskarżonego na rozprawę, Sąd przesłucha go w charakterze oskarżonego i ustali z jakich powodów nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego nawet w minimalnym stopniu, jaka była jego sytuacja finansowa i osobista, a także, czy po wydaniu tego orzeczenia w jakikolwiek sposób wywiązywał się z tego obowiązku.
Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli sądowi na prawidłowe wyrokowanie w tej sprawie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy na podstawieart. 437 § 1 i 2 kpkorzekł jak w wyro

ap