Sąd Okręgowy w Przemyślu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 1252/13
Data wyroku: 2013-11-13 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art 184 w zw. z art 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).

Sygn. akt III U 1252/13

W Y R O KW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 listopada 2013 r.

Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
PrzewodniczącySSO Anna Kicman
Protokolantst. sekr. sądowy Katarzyna Maziarczyk - Kotwica
po rozpoznaniu w dniu13 listopada 2013 r. w Przemyślu
narozprawie
sprawyB. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
oemeryturę
na skutek odwołaniaB. W.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.
z dnia11 września 2013 r.,znak:(...)

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyB. W.prawo do emerytury, począwszy od dnia 9 września 2013 r.

Sygn. akt III U 1252/13

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 13 listopada 2013 r.

Decyzją z dnia 11 września 2013 r., znak:(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił wnioskodawcyB. W.prawa do emerytury.
W podstawie prawnej powołanoart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
W uzasadnieniu wskazano, że Zakład odmówił przyznania emerytury, ponieważ nie został udowodniony wymagany 15-letni okres pracyw szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. ZUS przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 3 miesięcy i 12 dni; składkowe – 27 lat, 7 miesięcy i 15 dni; łącznie – 27 lat, 10 miesięcy i 27 dni. Zakład nie uznałza udowodnioną pracę w warunkach szczególnych w okresie od 1 stycznia 1978 r. do 30 sierpnia 1994 r. w „PNTL” Sp. z o.o. wW.,na podstawie przedłożonego wraz z wnioskiem świadectwa pracy, ponieważ charakter zatrudnienia i stanowisko nie odpowiadają wykazom resortowym.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył wnioskodawcaB. W., wnosząc o uznanie za udowodnioną pracę w szczególnych warunkach od 1 stycznia 1978 r. do 30 sierpnia 1994 r.
Na uzasadnienie swojego stanowiska podał, że od 1 września 1970 r. do 15 kwietnia 1998 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie(...)wP.na stanowisku ślusarza i mechanika naprawy pojazdów samochodowych. Od 1 stycznia 1978 r. do 30 sierpnia 1994 r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w szczególnych warunkach przy spawaniu, wycinaniu elektrycznym i gazowym, i inne,które to prace zgodnie z Wykazem A, Dział XIV, poz. 12 stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia nr 55 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 lipca 1983 r. zakwalifikowane są, jako pracew warunkach szczególnych. Od PNTL otrzymał świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach podpisane przez dyrektora zakładu pracy. W okresie pracy w szczególnych warunkach, tj. od 1 stycznia 1978 r. do 30 sierpnia 1994 r. otrzymywał dodatek pieniężny za pracę w szczególnych warunkach oraz mleko, zupy i konserwy. Przez cały okres zatrudnienia, pomimo zmiany powierzonej mu pracy, zakład nie zmienił mu angażu.W ocenie wnioskodawcy jednak nie stanowisko, ale rodzaj powierzonej mu pracy świadczy o pracy w szczególnych warunkach.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wniósł o jego oddalenie.
W uzasadnieniu podniesiono, że warunek wymaganego wieku emerytalnego wnioskodawca spełnił nie na dzień złożenia wnioskuo emeryturę – 16 sierpnia 2013 r., lecz na dzień 9 września 2013 r. Na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał 27 lat, 10 miesięcy i 27 dni ogólnego okresu zatrudnienia. Ponadto przystąpił on do OFE, ale wniósł o przekazanie środków na dochody budżetu państwa. Organ rentowy ustalił natomiast,że wnioskodawca nie udowodnił pracy w szczególnych warunkach, ponieważ nie przedłożył odpowiedniej dokumentacji. Wnioskodawca przedłożył świadectwo pracy w szczególnych warunkach z dnia 29 czerwca 1999 r.,w którym wykazano, że w okresie od 1 stycznia 1978 r. do 30 sierpnia 1994 r. pracował w szczególnych warunkach, wykonując prace przy spawaniu, wycinaniu elektrycznym i gazowym, jako mechanik naprawy pojazdów samochodowych oraz ślusarz, wskazano wykaz A, Dział XIV, poz. 12 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Ten dokument według oceny organu rentowego nie wykazuje o pracy wnioskodawcyw szczególnych warunkach. Wskazane w tym świadectwie stanowisko jest błędne. Podany wykaz, dział i pozycja zarządzenia nie zawiera takiego stanowiska, jak mechanik naprawy pojazdów samochodowych, czy też ślusarz.

Sąd Okręgowy w Przemyślu – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

ustalił następujący stan faktyczny:

WnioskodawcaB. W.,urodzony (...),w dniu 16 sierpnia 2013 r. złożył wniosek o emeryturę, zaznaczając w nim,iż jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i wnosi o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Do wniosku dołączył on świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 29 czerwca 1999 r. wydane przez „PNTL” Sp. z o.o. wW., z którego wynika, że był zatrudniony w tym zakładzie pracy od 1 września 1970 r. do 15 kwietnia 1998 r., w tym okresie od 1 stycznia 1978 r. do 30 sierpnia 1994 r., stalei w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy spawaniui wycinaniu elektrycznym i gazowym na stanowisku mechanik napraw pojazdów samochodowych, ślusarz, wskazując, że stanowisko to zostało wymienione w wykazie A, dziale XIV, poz. 12 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr 55 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowejz dnia 14 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach.
Na podstawie całości zgromadzonej w aktach rentowych dokumentacji, ZUS wydał zaskarżoną decyzję z dnia 11 września 2013 r. znak: ENMS/6/035048600.
ZUS przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze – 3 miesięcy i 12 dni; składkowe – 27 lat, 7 miesięcy i 15 dni; łącznie – 27 lat, 10 miesięcy i 27 dni.

Dowód – akta emerytalne:
- wniosek emerytalny z dnia 16.08.2013 r.,
- świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 29.06.1999 r.,
- zaskarżona decyzja ZUS z dnia 11.09.2013 r.
Ponadto Sąd ustalił, że wnioskodawca od dnia 1 września 1970 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie(...)wP.jako ślusarz – mechanik samochodowy. W tym czasie powstawał nowy zakład, budowano magazyn. W związku z tym wnioskodawca ciął kontowniki, z których były wystawiane regały na różne części, np. łożyska. Wówczas wnioskodawca również nauczył się spawać. Później zaczęło brakować pracy dla ślusarzy i wnioskodawca został przeniesiony na halę produkcyjną, gdzie z dniem 1 stycznia 1978 r. rozpoczął pracę jako spawacz, początkowo przy spawaniu ciągników, ram do ciągników, pługów, a później też noży i dyszel do korowarek, przestawek, imaków. Było to głównie spawanie elektryczne, ale też spawanie gazowe palnikiem. Wnioskodawca spawał też siewniki, wyorywacze do sadzonek itp. Po pewnym czasie zakład rozpoczął współpracę z Niemcami i wówczas na masową skalę spawano nóżki do taboretów i stołów.
Wnioskodawca wprawdzie nie miał uprawnień do spawania, ale ponieważ umiał spawać, to kierownik przeniósł go na stanowisko spawacza. W zakładzie pracy było kilku spawaczy posiadających odpowiednie do tego uprawnienia, ale czynności spawalnicze wykonywali również pracownicy nie posiadający uprawnień, tak jak wnioskodawca.
Swoją pracę spawacze wykonywali na dwie zmiany, a jak było dużo pracy, to nawet na trzy zmiany.
Spawacze, w tym wnioskodawca, otrzymywał mleko, zupy regeneracyjne, konserwy.
Wnioskodawca jako spawacz pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy do końca okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)wP..

Dowód:
- akta osobowe wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)wP.,
- częściowe zeznania świadkaA. C.,
- częściowe zeznania świadkaM. F.,
- zeznania świadkaT. S.,
- przesłuchanie wnioskodawcy.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodówz dokumentów zgromadzonych w aktach rentowych, których domniemanie prawdziwości wynika zart. 244 i nast. k.p.c., a ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron.
Sąd jedynie częściowo dał wiarę zapisom w dokumentach zalegających w aktach osobowych wnioskodawcy z okresu zatrudnieniaw Przedsiębiorstwie(...)wP.. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że w każdym z angaży, czy też dokumentów w postaci zaświadczeń lekarskich wpisane jest stanowisko pracy wnioskodawcy jako ślusarz, a początkowo dodatkowo mechanik napraw pojazdów samochodowych, jednak w ocenie Sądu, nie są one wiarygodne. Zapisyte nie znalazły bowiem potwierdzenia w pozostałym zgromadzonymw sprawie materiale dowodowym. Zeznania przesłuchanych w sprawie świadków – w zakresie, w którym Sąd dał im wiarę, zeznania wnioskodawcy oraz świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawione po zakończeniu zatrudnienia, dają podstawę do przyjęcia, że dokumentyte nie odpowiadają prawdzie.
W dniu 29 czerwca 1999 r. pracodawca wystawił wnioskodawcy świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach wskazując, że wykonywał on prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, i gazowym od 1 stycznia 1978 r. Sąd jedynie wbrew zapisowi w tym świadectwie przyjął, że praca ta wykonywana była do końca okresu zatrudnienia wnioskodawcy,a więc do 15 kwietnia 1998 r., jak to wskazywali świadkowiei wnioskodawca, a nie do 30 sierpnia 1994 r. Nie może budzić wątpliwości,że świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach traktuje sięw postępowaniu sądowym, jako dokument prywatny w rozumieniuart. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno, co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaT. S., jako logicznym, spójnym. Świadek w tym zakładzie pracy był zatrudniony jako spawacz posiadając odpowiednie do tego uprawnienia. W ocenie Sądu zeznania tego świadka nie budziły wątpliwości, świadek pracował razem z wnioskodawcąi miał wiedzę odnośnie tego, jaką pracę on wykonywał. Zeznał on, iżB. W.spawaniem zajmował się od 1978 r., pomimo braku stosownych uprawnień, ale w zakładzie nie przywiązywano do tego wagi, liczył się tylko fakt, że potrafi spawać. Jego zeznania potwierdził w trakcie przesłuchania wnioskodawcaB. W., a w ocenie Sądu zeznania jego zasługują na wiarę, jako spójne i logiczne.
Ponadto zeznania świadkaT. S.i wnioskodawcy znalazły potwierdzenie w zeznaniach świadkówA. C.iM. F., co do faktu, że wnioskodawca zajmował się w zakładzie pracy spawaniem. Wprawdzie Sąd odmówił wiary zeznaniom tych świadkóww zakresie, w jaki twierdzili oni, że wnioskodawca od początkuw Przedsiębiorstwie(...)wP.pracowałjako spawacz, gdyż sam wnioskodawca wskazywał, że początkowo pracował jako ślusarz – mechanik naprawy pojazdów samochodowych, alew pozostałym zakresie należy je uznać za wiarygodne. W ocenie Sądu należy wziąć pod uwagę, iż świadkowie zeznawali na okoliczność zdarzeń,od których upłynęło już wiele czasu - kilkadziesiąt lat, a zatem mogli oninie pamiętać pewnych faktów, a to, że wnioskodawca początkowo w latach 70-tych nie pracował jako spawacz, a prace tę rozpoczął dopiero w 1978 r. Okoliczność ta jednak możliwa jest do ustalenia na podstawie analizy wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów i w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie wnioskodawcyB. W.należy uznać za uzasadnione.
Na podstawieart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U.z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat -dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa(ust. 2 art. 184).
Zgodnie zart. 32 ust. 1powołanej wyżejustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowawust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 ust. 2 i 3.
Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się: okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (art. 32 ust. 1a pkt 1).
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32).
Przepisy dotychczasowe torozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43ze zm.) - pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonychw rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracyna podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracw szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 latdla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymido okresów zatrudnienia.

Poza sporem pozostaje w przedmiotowej sprawie, że wnioskodawcaw dniu(...)r. ukończył 60 lat, przystąpił do OFE, ale wniósło przekazanie środków na dochody budżetu państwa, ponadto zaś organ rentowy uznał, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymuje się stażem ubezpieczeniowym w wymiarze: okresy nieskładkowe – 3 miesięcyi 12 dni; składkowe – 27 lat, 7 miesięcy i 15 dni; łącznie – 27 lat, 10 miesięcy i 27 dni.
Istotą sporu w niniejszej sprawie była kwestia ustalenia, czy wnioskodawca był zatrudniony, co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, żeB. W.był zatrudniony w warunkach szczególnychw Przedsiębiorstwie(...)wP.od dnia 1 stycznia 1978 r. do dnia 15 kwietnia 1998 r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku spawacza.
Przesłuchani w sprawie świadkowie wskazywali, że widywali wnioskodawcę codziennie, stale pracującego przy spawaniu. Nie niweczy faktu pracy w warunkach szczególnych okoliczność, że wnioskodawcaw razie potrzeby musiał przewieźć wózkiem widłowym materiał potrzebny mu do spawania. Należy te czynności również zaliczyć do obowiązków spawacza, jako że każdy musi sobie przygotować swoje stanowisko pracy, a temu służyło wykonywanie czynności związanych z obsługą wózka widłowego.
Wskazane wyżej stanowisko wymienione zostały wRozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) w wykazie A, Dziale XIV – „Prace różne”, poz. 12– „Prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym” oraz w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są pracew szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w wykazie A, Dziale XIV, poz. 12, pkt 1 – „spawacz”.

Istotnym jest, iż w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi dowodami przewidzianymiwkodeksie postępowania cywilnego, w tym również zeznaniami świadkówi stron.
W postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd kieruje się regułami dowodzenia określonymi wart. 227-309 k.p.c., zwłaszcza że w przepisach regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 4778i nast. k.p.c.) nie ma jakichkolwiek odrębności lub ograniczeń. Przeciwnie,art. 473 § 1 k.p.c.stanowi, żew sprawach z tego zakresu nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron, co oznacza,że fakty, od których uzależnione jest prawo do emerytury i renty oraz wysokość tych świadczeń, mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi, w tym także zeznaniami świadków i stron.
Z poczynionych wyżej ustaleń wynika, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych,a tym samym spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa do emerytury w świetle wyżej powołanych przepisów.

Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca,w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
W niniejszej sprawie wnioskodawca wszystkie przesłanki do nabycia świadczenia spełnił od dnia(...)r., a więc z dniem ukończenia 60 roku życia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa orzeczono, jak w sentencji wyroku.