Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 307/13
Data wyroku: 2013-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Orechwa-Zawadzka, Dorota Elżbieta Zarzecka, Piotr Prusinowski
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie Zdrowotne
Podstawa prawna: art. 36 i 38 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i art. 2 ustawy z dnia 13.07.2012r.

Sygn.akt III AUa 307/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 września 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSA Barbara Orechwa-Zawadzka (spr.)
Sędziowie: SA Dorota Elżbieta Zarzecka
SO del. Piotr Prusinowski
Protokolant: Magda Małgorzata Gołaszewska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2013 r. wB.
sprawy z odwołaniaK. A.

przy udziale zainteresowanejA. A. (1)

przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o ustalenie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne rolników dlaA.iK.małżeństwaA.
na skutek apelacji wnioskodawcyK. A.i zainteresowanejA. A. (1)
od wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt III U 389/12

I

zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że stwierdza iżK. A.iA. A. (1)od 1 kwietnia 2012 roku podlegają powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i nie mają obowiązku opłacania składek,

II
zasądza od Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wB.na rzeczK.iA. A. (1)łącznie 210 złotych (dwieście dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje.

Sygn. akt III AUa 307/13

UZASADNIENIE
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia 22 maja 2012 roku, wydaną na podstawie przepisówustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników(tekst jednolity: Dz. U. z 2008 roku, Nr 50, poz. 291 ze zm.) i ustawy z dnia 13 stycznia 2012 roku o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za 2012 rok (Dz. U. z dnia 1 lutego 2012 roku, poz. 123) stwierdził wobecA. A. (1)iK. A.podleganie powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i obowiązek opłacania składek od dnia 1 kwietnia 2012 roku. Do opłacania składek za osoby wymienione w decyzji są zobowiązani obojeA.iK. A.. Należność z tytułu składek na powszechne ubezpieczenie zdrowotne tych osób wynosi 36 złotych.
K. A.w odwołaniu od powyższej decyzji wnosił o jej zmianę i ustalenie, że nie ma obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2013 roku wydanym na rozprawie, Sąd Okręgowy wezwał do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanejA. A. (1)(k. 14).
Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu powyższego odwołania wyrokiem z dnia 18 grudnia 2012 roku zmienił zaskarżoną decyzje i stwierdził, że od dnia 1 kwietnia 2012 rokuK. A.iA. A. (1)nie podlegają powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i obowiązkowi opłacania składek. Sąd Okręgowy powołując się na treśćart. 38 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolnikóworaz art. 2 ustawy z dnia 13 stycznia 2012 roku o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za 2012 rok ustalił, żeK. A.użytkuje 1/7 częścidziałki nr (...)o ogólnej powierzchni 2,26 hektarów, tj. użytkuje część o powierzchni 0,56 hektarów. W celu ustalenia, jaką część gruntów użytkuje wnioskodawca, Sąd Okręgowy dopuścił dowód z zeznań świadkówE. D.iR. P.. Świadkowie ci wskazali, żeK. A.jest współwłaścicielem działki w 1/7 części i w tym zakresie ją uprawia. Właścicielami przedmiotowej działki są:M. Z.w 5/7 części, orazK. A.iR. P.po 1/7 części.M. Z.wydzierżawił swoją częśćZ. D..Z. D.pobiera od dzierżawionej części dopłaty unijne. TakżeM. Z.w swoich zeznaniach potwierdził, że jest współwłaścicielem działki położonej wS.w 5/7 części, pozostałymi współwłaścicielami sąK. A.iR. P.w częściach po 1/7. Działka jest opalikowana, zatem wiadomym jest, która część do kogo należy. W ocenie Sądu Okręgowego zeznania świadków wyraźnie wskazują, że łączny posiadany i użytkowany przez wnioskodawcę obszar użytków rolnych w jego gospodarstwie wynosi 0,56 hektarów. Konsekwencją tego zaś ustalenia było przyjęcie przez Sąd Okręgowy, żeA.iK. A.nie są zobowiązani do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, bowiem posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni poniżej 6 hektarów przeliczeniowych użytków rolnych. Sąd Okręgowy nie orzekł o kosztach zastępstwa procesowego, bowiem taki wniosek na rozprawie ze strony odwołującego nie był złożony. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 2 kpcorzekł jak w sentencji wyroku.
A.iK. A.zaskarżyli powyższy wyrok całości, zarzucając mu naruszenie:

1
przepisów postępowania tj.:

a
art. 321 kpcpoprzez wyrokowanie ponad żądanie,

b
art. 108 § 1 kpcpoprzez nieorzeczenie co do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego należnych od pozwanego Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzeczK. A.iA. A. (1)

2
przepisów prawa materialnego tj.art. 66 ust. 1 pkt 1 litera b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychpoprzez orzeczenie, żeA.iK. A.nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Wskazując na powyższe,A.iK. A.wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i ustalenie, że podlegają powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, lecz nie mają obowiązku uiszczenia składek ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżących kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że decyzja zaskarżona w niniejszej sprawie dotyczyła podleganiaA. A. (1)iK. A.powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i obowiązku opłacenia składki na to ubezpieczenie.K. A.w odwołaniu od powyższej decyzji kwestionował jedynie obowiązek opłacenia składek na to ubezpieczenie. Stąd też, jak słusznie wskazali skarżący w apelacji, Sąd Okręgowy, ustalając niepodleganie powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu orzekł ponad zakres zaskarżenia decyzji. Kwestia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu nie była kwestią sporną w niniejszej sprawie. Z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego wynikało, iż przedmiotem ustaleń była jedynie powierzchnia faktycznie uprawianego przezK. A.gospodarstwa rolnego, co z kolei miało wpływ na wymiar składki na ubezpieczenie zdrowotne i ustalenie, kto jest płatnikiem tej składki.
W zakresie ustalenia powierzchni gospodarstwa rolnego, które uprawiaK. A., Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wywiódł trafne wnioski. Sąd Apelacyjny w całości aprobuje stanowisko Sądu Okręgowego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i ustalenia poczynione w tym zakresie przyjmuje za swoje.
K. A.iA. A. (1)byli właścicielami i użytkowali jedynie 1/7 nieruchomości położonej wS.o numerze 223, co stanowiło 0,56 hektara. Zatem nie sposób obarczać wnioskodawców obowiązkiem zapłaty składek od pozostałych części nieruchomości. Zgodnie z art. 2. ustawy z dnia 13 stycznia 2012 roku o składakach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za 2012 rok od dnia 1 kwietnia 2012 roku do dnia 31 grudnia 2013 roku wysokość miesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 2, za każdą osobę podlegającą ubezpieczeniu, wynosi 1 zł za każdy pełny hektar przeliczeniowy użytków rolnych w gospodarstwie rolnym, przyjęty dla celów ustalenia wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W gospodarstwach rolnych o powierzchni poniżej 1 hektara przeliczeniowego użytków rolnych składka wynosi 1 zł. Zatem w przepisie tym znajduje się odwołanie do hektara przeliczeniowego użytków rolnych w gospodarstwie rolnym, przyjętego dla celów ustalenia wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Natomiast nie ulega wątpliwości, iż dla celów objęcia ubezpieczeniom społecznym rolników domniemywa się, że właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach (art. 38 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników).K. A.jest właścicielem gruntów o powierzchni 0,56 hektara i postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Sąd Okręgowy wykazało, że na takiej powierzchni prowadzi działalność rolniczą.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 1 litera a ustawy z dnia 13 stycznia 2012 roku o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za 2012 rok w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2013 roku składkę na ubezpieczenie zdrowotne w gospodarstwach rolnych o powierzchni poniżej 6 hektarów przeliczeniowych użytków rolnych, przyjętych dla celów ustalenia wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne rolników opłaca Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Zatem skoro gospodarstwo rolne, w którymA.iK. A.prowadzili działalność rolniczą nie przekraczało 6 hektarów przeliczeniowych, to nie są oni płatnikami składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzenie w wyroku o niepodleganiu powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jest wadliwe, dlatego też, uwzględniając apelację, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 kpczmienił zaskarżony wyrok i orzekł o podleganiu ubezpieczeniu i temu, iż skarżący nie mają obowiązku opłacania składek (punkt I wyroku).
Odnosząc się natomiast do kosztów procesu, należy wskazać, iż wbrew stanowisku Sądu Okręgowego wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, pełnomocnikK. A.iA. A. (1)wniósł o zasądzenie od organu rentowego na rzecz wnioskodawcy i zainteresowanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w piśmie procesowym (k. 16). Zatem skoro zgłoszono takie żądanie, powinno ono zostać uwzględnione, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną wart. 98 kpc.
W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 kpcw związku zart. 98 kpci w związku z§ 11 ust. 2 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2002 roku, Nr 163, poz. 1349 ze zm.) zasadził na rzeczA.iK. A.kwotę 210 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje, na którą składają się: 60 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w I instancji, 120 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa w II instancji oraz 30 złotych tytułem zwrotu opłaty od apelacji.