Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1051/12
Data wyroku: 2013-03-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Szybka, Jacek Zajączkowski, Anna Szczepaniak-Cicha
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt: III AUa 1051/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 marca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Jacek Zajączkowski
Sędziowie: SSA Anna Szczepaniak-Cicha
SSA Iwona Szybka (spr.)
Protokolant: stażysta Przemysław Trębacz

po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2013 r. w Łodzi
sprawyM. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi wŁ.
o podjęcie wypłaty emerytury,
na skutek apelacjiM. S.
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt: VIII U 876/12;

1
zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznajeM. S.prawo do wypłaty emerytury poczynając od dnia 1 października 2011 roku do dnia 31 sierpnia 2012 roku;

2
umarza postępowanie apelacyjne w pozostałej części;

3
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału wŁ.na rzeczM. S.kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję.

Sygn. akt III AUa 1051/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 13 października 2011 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.wstrzymał wypłatę emeryturyM. S.z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni nie rozwiązała stosunku pracy z pracodawcą na rzecz którego wykonywała pracę bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.
Od powyższej decyzjiM. S.odwołała się do Sądu Okręgowego w Łodzi wnosząc o jej uchylenie jako sprzecznej z zasadami określonymi wKonstytucji RP.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.wniósł o oddalenie odwołania.
Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego:

M. S.urodziła się w dniu(...)roku.
W dniu 3 marca 2009 roku ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia emerytalnego.
Decyzją z dnia 24 marca 2009 roku organ rentowy przyznałM. S.prawo do emerytury od dnia 1 marca 2009 roku, to jest od pierwszego dnia miesiąca, w którym zgłosiła wniosek. Wypłatę świadczenia podjęto od dnia 1 marca 2009 roku na podstawie art. 103 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w brzmieniu określonym przezart. 37 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o emeryturach kapitałowych.
Wnioskodawczyni jest zatrudniona w Urzędzie Miasta wŁ.nieprzerwanie od dnia 1 lipca 1996 roku.

W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd Okręgowy uznał odwołanieM. S.za bezzasadne na podstawieart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009 roku Nr 153 poz. 1227 wraz z późniejszymi zmianami)orazart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz.U. z 2010 roku Nr 257 poz. 1726).Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że zarzuty wnioskodawczyni odnośnie niekonstytucyjności wymienionych wyżej przepisów należy uznać za bezzasadne, gdyż Trybunał Konstytucyjny aktualnie nie zakwestionował żadnego z nich. Skoro zatem wnioskodawczyni bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury ustalonej w decyzji organu rentowego, to jest przed dniem 1 marca 2009 roku świadczyła pracę w Urzędzie Miasta wŁ.i zatrudnienie to kontynuuje nadal, to w świetle cytowanych przepisów organ rentowy prawidłowo zawiesił wypłatę należnego jej świadczenia poczynając od dnia 1 października 2011 roku.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy w Łodzi, działając na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., oddalił odwołanie ubezpieczonej, jako pozbawione słuszności.

Od powyższego rozstrzygnięcia wywiodła apelacjęM. S.zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości i zarzucając mu naruszenieart. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejpoprzez brak zawieszenia wszczętego postępowania i przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu do rozstrzygnięcia kwestii konstytucyjnościart. 103aw związku zart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaww związku zart. 2, 21 i 64 Konstytucji RP.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyrokui przyznanie jej prawa do wypłaty należnej emerytury od dnia 1 października 2011 roku wraz z należnymi jej odsetkami, ewentualnie o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia kwestii konstytucyjności art. 103a ustawy emerytalnej w związku zart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustawprzez Trybunał Konstytucyjny.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała między innymi, że przepis odbierający jej prawo do wypłaty emerytury jest niekonstytucyjny. Wskazała, że prawo do emerytury nabyła w reżimie prawnym nieprzewidującym obowiązku rozwiązania stosunku pracy. Tym samym organ rentowy, w opinii ubezpieczonej, odebrał jej prawo nabyte w oparciu o przepis, który narusza zasadę nieretroakcyjności prawa.
Pismem procesowym z dnia 18 lutego 2013 rokuM. S.sprecyzowała, że w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z dniem 26 września 2012 roku i podjęciem przez organ rentowy wypłaty emerytury od dnia 1 września 2012 roku wnosi o przyznanie jej prawa do wypłaty świadczenia emerytalnego za okres od dnia 1 października 2011 roku do dnia 31 sierpnia 2012 roku wraz z należnymi odsetkami z tytułu opóźnienia.

Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Apelacja jest uzasadniona i prowadzi do zmiany zaskarżonego wyrokui uwzględnienia odwołania.
Od 1 stycznia 1999 roku, to jest od wejścia w życieustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.)realizacja prawa do emerytury przedstawiała się następująco:

-

od 1 stycznia 1999 roku do 30 czerwca 2000 roku do realizacji nabytego prawa do emerytury wystarczyło osiągnięcie wieku emerytalnego,

od 1 lipca 2000 roku do 7 stycznia 2009 roku treścią ryzyka było zaprzestanie pracy,

od 8 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2010 roku ponownie do realizacji prawa wystarczyło osiągnięcie wieku emerytalnego,

od 1 stycznia 2011 roku do powołanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach został dodany - przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz.U. z 2010 roku Nr 257 poz. 1726)- art. 103a, który stanowił, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Zgodnie zart. 28powołanej wyżejustawy z dnia 16 grudnia 2010 rokudo emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, to jest przed 1 stycznia 2011 roku przepis art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS stosuje się poczynając od 1 października 2011 roku.

Organ rentowy, który wydał będącą w sporze decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury od 1 października 2011 roku zastosował wobec skarżącej obowiązujący wówczas przepis art. 103a ustawy emerytalnej, którym był związany. Organ rentowy nie jest bowiem uprawniony do badania zgodności przepisów prawa zKonstytucją. Sąd Okręgowy, w rozpoznawanej sprawie, uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
Po wydaniu zaskarżonego wyroku stan prawny uległ istotnej zmianie, gdyż w wyroku z dnia 13 listopada 2012 roku w sprawie K 2/12
      (Dz. U. 2012/1285)Trybunał Konstytucyjny orzekł, żeart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw
      (Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707)w związku z art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń, dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 roku, w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 roku, bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z dniem 22 listopada 2012 roku, to jest z dniem publikacji tego wyroku w Dzienniku Ustaw, art. 103a w związku zart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaww zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 roku, bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, został wobec osób, które nabyły prawo do emerytury w reżimie prawnym niewymagającym rozwiązania stosunku pracy uznany za niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji RP. Wyrok ten ma zastosowanie do skarżącej, to jest wyłącza możliwość zastosowania wobec niej art. 103a ustawy emerytalnej, gdyż nabyła ona prawo do emerytury w dniu 1 marca 2009 roku. Skarżąca mieści się więc w kategorii podmiotów, które nabyły i zrealizowały prawo do emerytury po 8 stycznia 2009 roku a przed 31 grudnia 2010 roku, to jest w okresie, gdy prawo nie wymagało rozwiązania stosunku pracy do realizacji prawa do emerytury czyli do wypłaty tego świadczenia. Nie ma zatem podstaw prawnych do zastosowania wobec skarżącej art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jako przepisu - wobec skarżącej niezgodnego zart. 2 Konstytucji- co skutkuje koniecznością podjęcia wypłaty zawieszonej emerytury od dnia jej wstrzymania, a zatem od 1 października 2011 roku do dnia podjęcia jej wypłaty, co nastąpiło w dniu 1 września 2012 roku.
Odnosząc się do kwestii żądania wypłaty odsetek z tytułu opóźnieniaw wypłacie świadczenia należy mieć na uwadze, że w judykaturze przesądzono, iżw sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego to jej treść wyznacza przedmioti zakres rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sądu(por.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r. wydane w sprawie sygn. II UZ 52/99, OSNP 2000/15/601, lex 40789). Dodatkowo w wyroku z dnia 29 września 2000 r. wydanym w sprawie sygn. II UKN 759/99, OSNP 2002/10/246 Sąd Najwyższy wskazał, że w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych niedopuszczalne jest merytoryczne rozpoznanie żądań, które wykraczają poza podstawy faktyczne z zaskarżonej odwołaniem decyzji. Zważywszy na powyższe orzeczenia, które Sąd Apelacyjny podziela, wskazać należy, że przedmiot i zakres rozpoznania niniejszej sprawy wyznacza decyzja organu rentowego z dnia 13 października 2011 roku, która dotyczyła wyłącznie wstrzymania ubezpieczonej prawa do świadczenia emerytalnego. Zatem aby Sąd mógł rozpoznać kwestię przyznania skarżącej prawa do odsetekz tytułu opóźnienia w wypłacie świadczenia, musi ona uprzednio zwrócić sięz odpowiednim żądaniem do organu rentowego. W razie zaś niekorzystnej decyzjiw tym zakresie kwestia przyznaniaM. S.prawa do odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie świadczenia emerytalnego będzie mogła być poddana kognicji sądu.
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny w Łodzi, działając na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowegow ten sposób, że przyznałM. S.prawo do wypłaty emerytury poczynając od dnia 1 października 2011 roku do dnia 31 sierpnia 2012 roku.
W pozostałej części Sąd umorzył postępowanie na podstawieart. 355 § 1 k.p.c., gdyż w piśmie procesowym z dnia 18 lutego 2013 roku skarżąca ograniczyła swoje żądanie w związku z podjęciem przez ZUS wypłaty należnej jej emerytury od dnia1 września 2012 roku. Tym samym cofnęła apelację co do żądania przyznania jej prawa do wypłaty świadczenia emerytalnego po wskazanej wyżej dacie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c., zgodniez zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.