Sąd Okręgowy w Koszalinie
V Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ka 268/13
Data wyroku: 2013-05-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Rzepecka-Gawrysiak, Sławomir Przykucki, Sędzia Grzegorz Polewiak
Słowa kluczowe: Przestępstwa Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 437 § 1 kpk

Sygn. akt V Ka 268/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 maja 2013r.

Sąd Okręgowy w Koszalinie V Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący – Sędzia: SO Grzegorz Polewiak (spr.)
Sędziowie: SO Sławomir Przykucki
SO Renata Rzepecka-Gawrysiak

Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Dzierżyńska
przy udziale Prokuratora Prok. Okręg. w Koszalinie Wacława Jona

po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2013r. sprawy

1

M. P., 2.G. M.

oskarżonych zart. 279 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez obu oskarżonych oraz ich obrońców
od wyroku Sądu Rejonowego w Kołobrzegu
z dnia 28 stycznia 2013 roku    sygn. akt II K 977/12

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając wszystkie apelacje za oczywiście bezzasadne,

2
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.Z. W.kwotę 516,60 (pięćset szesnaście 60/100) złotych tytułem obrony z urzędu oskarżonegoM. P.w postępowaniu odwoławczym,

3
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.J. E.kwotę 516,60 (pięćset szesnaście 60/100) złotych tytułem obrony z urzędu oskarżonegoG. M.w postępowaniu odwoławczym,

4
zasądza od oskarżonychM. P.iG. M.na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze, w tym wymierza każdemu z nich opłatę w kwocie po 180 (sto osiemdziesiąt) złotych.

Sygn. akt V Ka 268/13

UZASADNIENIE
M. P.iG. M.zostali oskarżeni o to, że:
w dniu 30 marca 2012 roku w miejscowościG.(...)gm.D.działając wspólnie z ustalonymi osobami po uprzednim wyrwaniu drzwi wejściowych od zaplecza sklepu spożywczego dokonał włamania, skąd następnie zabrał w celu przywłaszczenia artykuły spożywcze, chemiczne, wyroby tytoniowe, alkohole i inne łącznej wartości 10.076,65 złotych na szkodęM. N.,
tj. o czyn zart. 279 § 1 kk.

Sąd Rejonowy w Kołobrzegu wyrokiem z dnia 28 stycznia 2013 roku w sprawie II K 977/12:

I
uznał oskarżonychM. P.iG. M.za winnych popełnienia zarzucanego im oskarżeniem czynu stanowiącego występek zart. 279 § 1 kki za to na podstawieart. 279 § 1 kkskazał każdego w nich na kary po roku pozbawienia wolności,

II
na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkw zw. zart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoM. P.kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata,

III
na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkw zw. zart. 70 § 2 kkwykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoG. M.kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata,

IV
na podstawieart. 73 § 1 kkoddał oskarżonegoM. P.w okresie próby pod dozór kuratora sądowego,

V
na podstawieart. 73 § 2 kkoddał oskarżonegoG. M.pod dozór kuratora sadowego,

VI
na podstawieart. 46 § 1 kkorzekł od oskarżonychM. P.iG. M.obowiązek częściowego naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, przez zapłatę solidarnie na rzecz pokrzywdzonejM. N.kwoty 6000 złotych,

VII
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw.Z. W.kwotę 432 złotych powiększoną o stawkę 23% podatku VAT tytułem zwrotu kosztów za obronę z urzędu,

VIII
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw.J. E.kwotę 360 złotych powiększoną o stawkę 23% podatku VAT tytułem zwrotu kosztów za obronę z urzędu,

IX
zwolnił oskarżonych od obowiązku ponoszenia na rzecz Skarbu Państwa kosztów postępowania i nie wymierzył im opłaty.

Od powyższego wyroku apelacje wnieśli oskarżeniM. P.iG. M.oraz ich obrońcy.
M. P.iG. M.wnieśli w ustawowym terminie po dwa pisma mające charakter apelacji, przy czym apelacje obu oskarżonych są identyczne w treści. W apelacjach tych znajdują się zarzuty obrazy przepisów prawa materialnego, chociaż skarżący nie wskazali o jakie przepisy chodzi. Z treści apelacji wynika również, że oskarżeni zarzucają błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, wynikające z błędnej oceny dowodów i wyciągnięciu z nich niewłaściwych wniosków. W konsekwencji oskarżeni wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Obrońca oskarżonegoM. P.zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu:

1
obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a mianowicieart. 2 § 1 pkt 1w zw. zart. 5 § 1 i 2 kpkorazart. 7 kpk, poprzez przyjęcie, przekraczając swobodną ocenę dowodów, z naruszeniem zasady domniemania niewinności, że zgromadzony w sprawie materiał dowody pozwala na ustalenie, że oskarżonyM. P.dopuścił się zarzucanego mu czynu, pomimo braku dowodów wskazujących na winę oskarżonego;

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty z podstawę zaskarżonego wyroku, mający wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, pomimo, iż materiał dowodowy w sprawie prowadzi do wniosku przeciwnego;

3
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu wysokości szkody wyrządzonej pokrzywdzonym bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy w celu ustalenia wartości szkody;

4
obrazę przepisu prawa materialnego tj.art. 18 § 1 kkpoprzez jego błędną interpretację polegającą na określeniu opisu czynu w sposób: „działał wspólnie z ustalonymi osobami”, pomimo, iż współsprawstwo może nastąpić jedynie w sytuacji działania wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami, oraz nie zastosowanie wskazanego przepisu w opisie czynu;

5
sprzeczność wyroku z uzasadnieniem, polegającą na wskazaniu w uzasadnieniu, iż oskarżony dopuścił się przestępstwa „w ramach podziału ról” nie wynika to z kwalifikacji prawnej przyjętej przez Sąd w sentencji wyroku.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, na postawieart. 427 § 1 kpkw zw. zart. 437 § 1 i 2 kpkwniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu w całości ewentualnie uchylenie wskazanego wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania,
- zasądzenie na rzecz oskarżonego kosztów ustanowionego obrońcy w sprawie w I i II instancji Sądu według norm prawem przepisanych.
Obrońca oskarżonegoG. M.zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, polegające na niezastosowaniu w przedmiotowej sprawie instytucji stanu wyższej konieczności, choć analiza wyjaśnień oskarżonegoG. M.prowadzi do wniosku, że działał on w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego jego życiu. Podnosząc ten zarzut obrońcaG. M.wniósł o uniewinnienie oskarżonego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Wszystkie apelacje są bezzasadne w stopniu oczywistym.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do postawionych w apelacjach zarzutów błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, stwierdzić należy, że zarzut taki może zostać uznany za trafny jedynie wówczas, gdy skarżący wykaże, że ustalenia dokonane przez Sąd I instancji poczynione zostały z pominięciem istotnych dowodów zgromadzonych w sprawie, bądź że ocena poszczególnych dowodów jest sprzeczna z zasadami logicznego myślenia, doświadczenia życiowego bądź wskazaniami wiedzy. Zaznaczyć przy tym należy, że nie wystarczy powołanie się na możliwą, na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego, inną niż ustalona przez sąd I instancji wersję zdarzeń, ale konieczne jest wskazanie konkretnych dowodów, które pominięto przy dokonywaniu ustaleń, bądź zasad, którym uchybiono przy ocenie poszczególnych dowodów. Środek odwoławczy, który nie spełnia powyższych wymogów, stanowi w istocie rzeczy wyłącznie polemikę ze stanowiskiem sądu I instancji, korzystającym z ochrony przewidzianej wart. 7 kpk. Z kolei zarzut obrazyart. 7 kpkwymaga wykazania na czym polegały błędy w ocenie poszczególnych dowodów, z czego miałoby wynikać, że dokonana przez sąd ocena przekracza granicę swobodnej, a jest oceną dowolną, nie znajdującą oparcia w zasadach prawidłowego rozumowania, wskazaniach wiedzy czy doświadczenia życiowego.
W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, jakie fakty uznał za udowodnione, a jakie nie, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Rozważania Sądu I instancji są w tym względzie wyczerpujące i wolne od błędów logicznych. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do kwestionowania dokonanych przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych, podobnie nie ma powodów, by uznać, że ocena dowodów nastąpiła z naruszeniem zasad określonych wart. 7 kpk.
Tymczasem zawarte w apelacjach argumenty zmierzające do zakwestionowania tych ustaleń mają wyłącznie charakter polemiczny i nie wskazują na rzeczywiste uchybienia Sądu I instancji. Nie wiadomo na przykład, jaki wpływ na treść wyroku mogłoby mieć pomylenie nazwiskaM. G.. Oskarżeni nie wyjaśniają tego. Tymczasem jest to zwykła omyłka pisarska, wynikająca z tego, że siostryM. P.mają na imięM.iM., przy czym ta druga wyszła za mąż zaW. G.i przyjęła jego nazwisko. Jest to zatem uchybienie, które nie ma kompletnie żadnego wpływu na treść wyroku. Podobnie bez istotnego wpływu na treść orzeczenia jest to, czy oskarżeni wchodzili do sklepu, czy też nie, a także to, czy oskarżeni wyjaśniali, żeW. G.groził im nożem, czy siekierką, chociaż podkreślić należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał, dlaczego uznał, że oskarżeni musieli do sklepu wejść (k. 3 uzasadnienia wyroku), wskazując zwłaszcza na analizę protokołu wizji lokalnej z udziałemW. G.(k. 183-185). Z kolei na grożenie nożem wskazują wyjaśnieniaM. P.złożone w postępowaniu przygotowawczym (k. 125 akt), nie wiadomo zatem, skąd jego zdziwienie wyrażone w apelacji, że Sąd Rejonowy przyjął to w ustaleniach faktycznych. Istotne jest przecież to, czego właściwie oskarżeni, zwłaszcza w postępowaniu przygotowawczym nie kwestionowali, a mianowicie tego, że pomagaliW. G.w wynoszeniu skradzionych przedmiotów i ich ukryciu, zdając sobie sprawę w tego, że uczestniczą w kradzieży z włamaniem, a także że za udział w tym przestępstwie odnieśli korzyść majątkową. Z całą pewnością ich udział w tym przestępstwie nie był tylko zwykłym pomocnictwem, ale uznać go należy za współsprawstwo. Wbrew twierdzeniu obrońcyM. P.z wyjaśnień samych oskarżonych złożonych na etapie postępowania przygotowawczego wynika, że międzyM. P.,G. M.iW. G.istniało porozumienie co do udziału w kradzieży z włamaniem. Fakt, że inicjatorem i osobą najbardziej aktywną w realizacji zamiaru przestępstwa byłW. G., nie oznacza, że oskarżeniP.iM.nie mogą być uznani za współsprawców. Ich udział przekracza bowiem ramy pomocnictwa, które w myślart. 18 § 3 kkpolega jedynie na ułatwieniu popełnienia przestępstwa, w szczególności poprzez dostarczenie narzędzia, środka przewozu, udzielenia rady lub informacji. Tymczasem oskarżeni aktywnie uczestniczyli w tym zdarzeniu, biorąc udział, w ramach istniejącego podziału ról, w realizacji znamion przestępstwa.
W tym miejscu odnieść należy się do zarzutu apelacji obrońcyG. M., że tj. zarzutu obrazy prawa materialnego, polegającej na niezastosowaniu w przedmiotowej sprawie instytucji stanu wyższej konieczności. Przede wszystkim zauważyć należy, że w myślart. 26 § 1 kkkontratyp stanu wyższej konieczności na miejsce wówczas, gdy sprawca działa w celu uchyleniabezpośredniegoniebezpieczeństwa grożącego jakiemukolwiek dobru chronionemu prawem,jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro poświęcone przedstawiało wartość niższą niż dobro ratowane. Na gruncie niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że w stosunku do obu oskarżonych spełnione zostało kryterium bezpośredniości zagrożenia, a tym bardziej, że niebezpieczeństwa nie można było inaczej uniknąć. Oskarżeni mogli przecież nie przyjść na wezwanieW. G.pod sklep, a gdy już przyszli mogli łatwo uciec z miejsca zdarzenia i zawiadomić policję o groźbach pod ich adresem. Sami przecież oskarżeni twierdzą, żeW. G.wchodził do sklepu, a więc była okazja do ucieczki i oskarżeni łatwo mogli z niej skorzystać.
Bezzasadny jest również zawarty w apelacji obrońcyM. P.błędnego ustalenia wysokości szkody, bez powołania biegłego rzeczoznawcy. Przede wszystkim nie jest prawdą, że Sąd I instancji nie przeprowadził jakiegokolwiek dowodu na okoliczność wartości skradzionego towaru, Zeznała bowiem na tę okoliczność pokrzywdzona, która dołączyła również wykazy skradzionego mienia i ich wartość. W ocenie Sądu Rejonowego jej zeznania i zestawienie wartości skradzionych przedmiotów nie budzi wątpliwości, a zatem nie było potrzeby powoływania biegłego rzeczoznawcy, tym bardziej, że większość tych towarów nie została odzyskana, a więc byłby problem z ich wyceną. Z treści uzasadnienia dotyczącego tego zarzutu wynika, że skarżący nie odróżnia pojęcia wartości skradzionego mienia od pojęcia wysokości szkody wyrządzonej przestępstwem. Nie ma bowiem podstaw do tego, żeby z wartości tych wyłączyć podatek VAT, czy marżę sprzedawcy. Podatek VAT jest przecież podatkiem cenotwórczym, a więc wpływa bezpośrednio na cenę towaru dla konsumenta. Konsument nie ma zatem możliwości legalnego zakupu towarów bez tego podatku. Podobnie konsument kupuje towar w sklepie detalicznym, a więc na wartość towaru składa się też marża sprzedawcy. Marżę nalicza się zresztą na różnych szczeblach obrotu towarem (producent, hurtownia, sprzedawca detaliczny). Nie ma powodów, żeby dla sprawcy kradzieży wartość towaru liczyć według kosztów jego produkcji (nawet bez marży (zysku) producenta), a w dodatku bez podatku VAT, skoro dla przeciętnego obywatela wartość ta oznacza zapłacenie marż i podatku. Inną rzeczą jest natomiast wysokość szkody poniesionej przez pokrzywdzoną, bowiem ta kwota nie powinna obejmować utraconych pożytków, a więc powinna być pomniejszona o marże i może być pomniejszona o podatek VAT, ale tylko wówczas, jeśli pokrzywdzony ten podatek odliczył. W przedmiotowej sprawie kwestia ta jest jednak bez znaczenia, gdyż oskarżeni zostali zobowiązani do zapłaty tylko części szkody wyrządzonej przestępstwem, a przecież na wartość szkody składają się nie tylko skradzione przedmioty, ale również zniszczenia dokonane w związku z włamaniem, które w niniejszej sprawie miało przecież miejsce. W tym miejscu odnieść należy się również do zawartego w apelacjach oskarżonych zarzutu, że obaj zostali zobowiązani do naprawienia szkody solidarnie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie dopuszcza się orzeczenie takiego obowiązku solidarnie, wobec współsprawców przestępstwa. Do istoty takiej odpowiedzialności należy, to, że osoba uprawniona może domagać się spełnienia świadczenia przez któregokolwiek współsprawcę, albo od obu, a w takim zakresie, w jakim jeden z zobowiązanych szkodę naprawi, drugi będzie od tego obowiązku zwolniony. Sąd słusznie przy tym pouczył oskarżonych, że rozliczenie pomiędzy nimi, jest ich wewnętrzną sprawą.
Jedynie w kategoriach nieporozumienia można rozpatrywać zawarty w apelacji obrońcyM. P.zarzut obrazyart. 5 § 2 kpk. Nie ulega kwestii, że zarzutu takiego nie można zasadnie postawić, podnosząc wątpliwości strony co do treści ustaleń faktycznych. Dla oceny, czy został naruszony nakaz in dubio pro reo, nie są bowiem miarodajne tego rodzaju wątpliwości zgłaszane prze stronę, ale jedynie to, czy orzekający w sprawie sąd rzeczywiście powziął wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych i wobec braku możliwości uch usunięcia, rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego. Jeśli przy rozstrzyganiu sprawy, w świetle jej realiów, sąd powinien był powziąć wątpliwości, ale ich nie powziął, to nie może być mowy o obrazieart. 5 § 2 kpk, może być natomiast podniesiony inny zarzut, np. błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia. Innymi słowy, zarzut naruszenia reguły in dubio pro reo mógłby być zasadny tylko wtedy, gdyby sąd orzekający powziął wątpliwości i stwierdziwszy, że nie można ich usunąć, rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustalenia faktyczne zostały poczynione przez sąd I instancji w sposób kategoryczny, stanowczy. Analiza treści uzasadnienia nie wskazuje na to, żeby Sąd meriti powziął wątpliwości natury faktycznej, które rozstrzygnąłby na niekorzyść oskarżonego.
Bezzasadny jest również zawarty w apelacji obrońcyM. P.zarzut obrazyart. 18 § 1 kki sprzeczności wyroku z uzasadnieniem (zarzut 4 i 5 apelacji). Podkreślenia przede wszystkim wymaga, że przypisany oskarżonemu czyn zawiera wszystkie znamiona przestępstwaart. 279 § 1 kk. W przypadku współsprawstwa nie ma obowiązku powoływaniaart. 18 § 1 kk, gdyż współsprawcę traktuje się w zakresie odpowiedzialności identycznie jak sprawcę pojedynczego. Nie dochodzi to też do modyfikacji znamion czynu zabronionego, jak to ma miejsce w przypadku podżegacza, czy pomocnika (art. 18 § 2 i § 3 kk). Sąd Rejonowy miał również prawo do przyjęcia w uzasadnieniu, że oskarżeni działali w ramach podziału ról, chociaż w opisie czynu przypisanego nie określił, że działali w porozumieniu. Wprawdzie rzeczywiścieart. 18 § 1 kkstanowi o działaniu wspólnie i w porozumieniu, stąd właściwe byłoby takie zaznaczenie współsprawstwa w opisie czynu, które uwzględniałoby te elementy, ale nie można tu mówić o niekompletności znamion przestępstwa, skoro te określone są w części szczególnejkodeksu karnego(art. 279 § 1 kk), zaś w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wykazał, że oskarżeniu działali wspólnie z oskarżonym w ramach ustalonego podziału ról, a więc w porozumieniu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy utrzymał zaskarżony wyrok, uznając wszystkie apelacje za bezzasadne w stopniu oczywistym.
O wynagrodzeniu za obronę z urzędu orzeczono na podstawie§ 14 ust. 2 pkt 4w zw. z§ 2 ust. 3 i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawieart. 636 § 1 kpkiart. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych.