Sąd Okręgowy w Lublinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 793/12
Data wyroku: 2013-11-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zofia Homa
Słowa kluczowe: Bankowy Tytuł Egzekucyjny
Podstawa prawna: art. 471 k.c., 481 k.c.

Sygn. I C 793/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 listopada 2013 r.

Sąd Okręgowy w Lublinie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia SO Zofia Homa

Protokolant:

Sekr. sądowy Katarzyna Golubińska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2013 r. w Lublinie
sprawy z powództwa(...)Fundusz Inwestycyjny(...)z siedzibą wG.
przeciwkoM. S.iB. S. (1)
o zapłatę

I
zasądza od pozwanychM. S.iB. S. (1)solidarnie na rzecz powoda(...)Fundusz Inwestycyjny(...)z siedzibą wG.kwotę 1 000 000,00 (jeden milion) złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 7 września 2012 roku do dnia zapłaty;

II
zasądza od pozwanychM. S.iB. S. (1)na rzecz powoda(...)Fundusz Inwestycyjny(...)z siedzibą wG.kwotę 19 717,00 (dziewiętnaście tysięcy siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania;

Sygn. akt IC 793/12

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 23 lipca 2012 roku(...)Fundusz Inwestycyjny(...)z siedzibą wG.wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanychM. S.iB. S. (1)kwoty 1 000 000,00 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu pozwu wskazał, że w dniu 10 lutego 2010 roku pomiędzyBankiem (...) S.A.wP.jako zbywcą, a(...)Funduszem Inwestycyjnym(...)wG.jako nabywcą, została zawarta umowa przelewu wierzytelności, na podstawie której Fundusz nabył wierzytelność wynikającą z umowy kredytu inwestycyjnego z dnia 14 sierpnia 2001roku zawartej pomiędzyM. S.a(...) Bankiem (...) S.A.wP., (poprzednikiem prawnym(...) S.A.) poręczoną przezB. S. (1)( pozew k.3 – 6).
W odpowiedzi na pozewB. S. (1)iM. S.wnieśli o oddalenie powództwa, kwestionując zarówno wysokość roszczenia zgłoszonego w pozwie, jak też podnosząc zarzut przedawnienia ( odpowiedź na pozew k. 87 – 90).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny

W dniu 26 lipca 2001roku wL.pomiędzyBankiem (...) Spółka AkcyjnaweW.(...)Oddział wL.aM. S.prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwąPrzedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe (...)została zawarta generalna umowa kredytowa.
W punkcie 1 umowy Bank zobowiązał się do udzielenia kredytobiorcy zgodnie ze zgłoszonym zapotrzebowaniem, kredytów obrotowych i inwestycyjnych według zasad określonych wustawie Prawo bankowe, Regulaminach udzielania kredytów i pożyczek pieniężnych na cele niekonsumpcyjne obowiązujących wBanku (...) S.A.i niniejszej umowie do łącznej kwoty 10 000 000,00zł. Zgodnie z punktem 4 umowy zabezpieczeniem spłaty kredytów udzielanych w przyszłości na podstawie niniejszej umowy oraz szczegółowych umów kredytowych jest hipoteka kaucyjna na nieruchomości położonej wS.gminaC., dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)w Sądzie Rejonowym w Chełmie, do wysokości 10 000 000,00zł.( umowa k.20).
Na podstawie tej umowy w dniu 14 sierpnia 2001 roku wL.została zawarta umowa o kredyt inwestycyjny nr(...)pomiędzyM. S.prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwąPrzedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe (...)aBankiem (...) S.A.na kwotę 3 800 000,00zł.
Zabezpieczeniem spłaty długu przez kredytobiorcę było między innymi ustanowienie hipoteki kaucyjnej na nieruchomości wS.gm.C.KW nr(...)ustanowionej na podstawie umowy generalnej z dnia 26 lipca 2001r. wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej, poręczenie cywilne małżonki kredytobiorcyB. S. (1), przewłaszczenie zapasów magazynowych produktów gotowych wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej, zastawów rejestrowych na zbiorze rzeczy ruchomych w łącznej kwocie 3 800 000,00zł. wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej oraz kaucja w wysokości 1 000 000,00zł. ( umowa k. 21 – 27).
W dniu 9 listopada 2001r. strony zawarłyaneks nr (...)do przedmiotowej umowy, nie zmieniając terminu spłaty zadłużenia (k.28 - 29). W dniu 21 października 2002r. strony zawarłyaneks nr (...)do przedmiotowej umowy, który również nie zmienił terminu spłaty zadłużenia (k.30). Następnieaneksem nr (...)z dnia 27 lutego 2004r. strony ustaliły terminy spłat pozostałego zadłużenia ( k.31 – 32).
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2009r. Komornik Sądowy ( dawniej Rewir I) przy Sądzie Rejonowym w ChełmieB. S. (2)umorzyła postępowanie egzekucyjne wobec bezskuteczności egzekucji prowadzone z wnioskuBanku (...) S.A.W.przeciwkoM. S.iB. S. (1). Postępowanie było prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy obejmujący bankowy tytuł egzekucyjny nr(...)opatrzony w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w Chełmie z dnia 22 listopada 2004 roku ( k. 104 – 110).
W dniu 10 lutego 2010r.Bank (...) S.A.z siedzibą weW.( sprzedający) zawarł z(...)Funduszem Inwestycyjnym(...)z siedzibą wG.( kupującym) umowę sprzedaży wierzytelności ( umowa k.35 – 46, wyciąg z rejestru funduszu k.13 – 14). Sprzedający przeniósł na kupującego wszelkie prawa związane z nabytymi wierzytelnościami, w szczególności zabezpieczenia ustanowione na rzeczBanku (...)z siedzibą weW.w tym również wobec pozwanychM. S.iB. S. (1)z tytułu umowy kredytu inwestycyjnego nr(...)z dnia 14 sierpnia 2001r.( załącznik 1 do umowy k.133).
O przelewie przedmiotowych wierzytelności bank powiadomił pozwanych pismem z dnia 23 lutego 2010r. ( k.150 – 151).
Pismem z dnia 11 marca 2010r. powód poinformował pozwanych o cesji wierzytelności i zmianie wierzyciela oraz wezwał do zapłaty kwoty 3 754 666,12 zł. ( informacja i wezwanie k. 69 – 74). Pozwani nie dokonali zapłaty w wyznaczonym terminie.
Pismem z dnia 6 lipca 2011r.Bank (...) S.A.z siedzibą weW.złożył oświadczenie, iż(...)Fundusz Inwestycyjny(...)z siedzibą wG.na podstawie umowy cesji z dnia 10 lutego 2010r. nabył odBanku (...) S. A.wierzytelność przysługującą Bankowi wobecM. S.iB. S. (1)z tytułu umowy o kredyt inwestycyjny nr(...)z dnia 14 sierpnia 2001r.( k.51).
W dniu 9 lipca 2012r. powód wystawił wyciąg z ksiąg rachunkowych, potwierdzający fakt przejścia wierzytelności i zabezpieczenia hipotecznego na jego rzecz ( k.66).
Wksiędze wieczystej (...)prowadzonej przez Sąd rejonowy w Chełmie dla nieruchomości położonej w miejscowościS.stanowiącej własność pozwanych w dziale IV wpisana jest na rzecz powoda hipoteka umowna kaucyjna na sumę 10 000 000,00zł.(k. 57 – 65).
Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przywołane dowody – oryginały i kopie dokumentów prywatnych i urzędowych, których autentyczności (zgodności z oryginałem) nikt nie kwestionował. W przywołanym zakresie wskazane dowody tworzą łańcuch dowodów niesprzecznych wewnętrznie, wzajemnie logicznie się dopełniających

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Powództwo podlega uwzględnieniu w całości, z uwagi na niepodzielenie zarzutów pozwanych.
Spór pomiędzy stronami tyczył kwestii, czy w niespornym stanie faktycznym, w dacie wytoczenia powództwa ( 23 lipca 2012r.), powodowi przysługiwała nieprzedawniona wierzytelność, w danej wysokości (twierdzenie powoda), czy też zgłoszone roszczenia uległy przedawnieniu przed tą datą (zarzuty pozwanych).
Zgodnie zart. 117 § 2 k.c., skutek upływu terminu przedawnienia roszczeń jest taki, że zobowiązanie nie wygasa, przekształca się w zobowiązanie naturalne, a dłużnik może uchylić się od jego zaspokojenia.
Bieg przedawnienia przerywa się, w myślart. 123 § 1 pkt 1 k.c., przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń, powziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub zaspokojenia roszczenia. Po każdym przerwaniu przedawnienie rozpoczyna bieg na nowo, a jeżeli przerwanie biegu wynika z czynności w postępowaniu sądowym lub egzekucyjnym, bieg przedawnienia ulega zawieszeniu do czasu zakończenia postępowania (ar. 124§ 1 i 2 k.c.). Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone w dniu 28 grudnia 2009r. i od tej daty termin przedawnienia biegnie na nowo. Brak jest podstaw do twierdzenia, że powinno być umorzone z datą wcześniejszą. Stwierdzenie tego w niniejszym postepowaniu prowadziłoby do ustaleńcontra legem.

Z tego względu Sąd oddalił wniosek pełnomocnika pozwanych o dopuszczenie dowodu z dokumentów zawartych w aktach sprawy Km 2155/04 Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w ChełmieB. S. (2).
Ubocznie należy także zaznaczyć, że skuteczne nawet podniesienie zarzutu przedawnienia roszczeń przez pozwanych musiałoby być uznane w realiach niniejszej sprawy za sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem takiego uprawnienia oraz zasadami współżycia społecznego (w tym zwłaszcza zasadą nakazującą dochowywania zawartych kontraktów i lojalnego zachowania względem drugiej strony czynności cywilno prawnej). Obie strony umów kredytowych były przedsiębiorcami, pozwanyM. S.zaciągał zobowiązania na prowadzenie i powiększenie swojej działalności gospodarczej, bezspornie profity z takiej szerokiej działalności czerpała również poręczycielka – jego żona. Ewentualne niepowodzenie takiej działalności w późniejszym okresie czasu, permanentnie wpisane do katalogu ryzyka każdego przedsięwzięcia gospodarczego prowadzonego w celu uzyskania zysku, nie uzasadnia przerzucania skutków tego niepowodzenia na inny podmiot gospodarczy, wcześniej umożliwiający pozwanemu prowadzenie i rozwój takiej działalności na korzystnych warunkach.
Opisane lojalne i niewymuszone działania oraz zachowania drugiej strony umów kredytowych (banku), przy formalnej równorzędności podmiotów gospodarczych – stron tych umów, nakazywały negatywnie oceniać – w świetle dyspozycjiart. 5 k.c.(przepisu prawa materialnego, a więc stosowanego przez Sąd z urzędu przy ocenie każdego powództwa, bez względu na inicjatywę samych stron) – zachowanie pozwanych w okresie kilkunastu lat, którzy uchylali się od pełnej spłaty swoich długów i końcowo dążą do uchylenia się w ogóle od zaspokojenia wierzycieli, wykorzystując instytucję prawa materialnego (przedawnienie) ustanowioną wyłącznie dla przypadków, gdy nieuzasadniony brak działań podmiotu uprawnionego, w zakreślonym ustawą okresie czasu, stanowiłby zagrożenie pewności i stabilizacji stanu ekonomicznego zobowiązanych. W realiach sprawy sytuacja taka nie ma miejsca, pozwani od kilkunastu lat świadomie nie płacą swoich długów i świadomie korzystają z dostępnych instytucji procesowych mających opóźnić, zniweczyć lub wstrzymać czynności egzekucyjne ich wierzycieli, zatem ich sytuacja prawno-ekonomiczna od wielu lat nie nosi cech niepewności, wynika z ich własnego zachowania, a nie nagannej (czyli nie zasługującej na prawną ochronę) bierności drugiej strony umów. Istotne bowiem jest to, że bezspornie pobrali oni od kredytodawcy sumy pieniężne o bardzo znaczącej wartości ekonomicznej i kredytobiorca zużył je na własne zamierzenia gospodarcze, nie poczuwając się następnie do obowiązku zwrotu choćby samej sumy kapitału.
Brak jest również podstaw aby kwestionować skuteczność umowy cesji zawartej w dniu 10 lutego 2010r. wskazać należy, że dłużnik jest zobowiązany do świadczenia na rzecz cesjonariusza z chwilą otrzymania od zbywcy informacji o przelewie wierzytelności. Strona pozwana nie kwestionowała, iż taką informację otrzymała od obu stron umowy cesji ( k. 69 – 74,150-151).
W postanowieniu z dnia 12 stycznia 2011r., ICSK 118/10 Sąd Najwyższy wskazał, że jeżeli dłużnik banku będący kredytobiorcą nie dotrzymuje warunków udzielenia kredytu, bank może dokonać przelewu wierzytelności na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego bez zgody zarówno tego dłużnika, jak i dłużnika banku z tytułu zabezpieczonego kredytu. (LEX nr 950420).
Nabycie przez powoda wierzytelności wobec pozwanych, wysokości długu z tytułu kredytu inwestycyjnego z dnia 14 sierpnia 2001r. odBanku (...) S.A.wynika z wyciągu z ksiąg rachunkowych powoda z dnia 9 lipca 2012r. wystawionego przez osobę upoważniona do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych funduszu ( k. 66 -67)
Stosownie do art. 194 ust. 1 ustawy o funduszach z 27.05.2004 r. (Dz.U. 2004/146/1546 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 20.07.2013 r., wyciągi z ksiąg rachunkowych powodowego Funduszu mają moc dokumentów urzędowych w rozumieniuart. 244 § 1 k.p.c., lecz zgodnie z art. 194 ust. 2 tej ustawy, nie mają mocy dokumentów urzędowych w postępowaniach cywilnych. Takie unormowanie problemu mocy dowodowej dokumentów bankowych i funduszy inwestycyjnych zostało już zaakceptowane przez Trybunał Konstytucyjny, który uznał przyjętą regulację za właściwą gwarancję konstytucyjności przyjętych uprawnień banków i funduszy (por. uzasad. post. TK z 24.09.2013 r. P 3/13 – portal orzeczeń TK). Zarazem TK wskazał, że dla przyjęcia zgodności zKonstytucją RP, w sporach funduszy inwestycyjnych lub banków z przedsiębiorcami, przepisówart. 95 ust. 1pr. bank. i art. 194 ust. o funduszach, koniecznym jest stwierdzenie, że ustawa nowelizująca obie opisywane ustawy weszła w życie po upływie 14 dniowegovacatio legisi nie zawierała żadnych przepisów przejściowych. Decyzją prawodawcy nie uchylono, ani nie zmieniono brzmienia dotychczasowych przepisów (których zgodność zKonstytucjąjuż została zakwestionowana (w stosunku do konsumentów) i z dużą dozą prawdopodobieństwa byłaby dalej zakwestionowana w całości, w stosunku do przedsiębiorców – uzasadnienie przywołanego postanowienia), lecz dodano do nich nowe jednostki redakcyjne w przepisach obu ustaw, skutkujące traktowaniem dokumentów banków i funduszy, w postępowaniach cywilnych, jako dokumentów prywatnych. Ponieważ kwestia oceny charakteru określonego dokumentu jest regulacją proceduralną, to zdaniem Trybunału Konstytucyjnego dodane przepisy (w tym art. 194 ust. 2 ust.o funduszach) znaleźć muszą zastosowanie we wszystkich toczących się w dniu 20.07.2013 r. postępowaniach cywilnych, zgodnie z zasadą prawa intertemporalnego bezpośredniego działania nowej ustawy procesowej. Reguła ta musiała, zatem znaleźć zastosowanie także w niniejszym procesie, w którym moment wyrokowania bezspornie nastąpił po dniu wejścia w życie omawianego przepisu.
Konkludując, wyciąg z ksiąg rachunkowych powodowego Funduszu, sam w sobie będący dokumentem urzędowym (pod warunkiem formalnie prawidłowego sporządzenia), złożony w sprawie, w niniejszym procesie ma (w aspekcie źródła dowodowego) jedynie moc dokumentu prywatnego i nie stanowi dowodu, że to co jest w nim stwierdzone, jest zgodne ze stanem faktycznym.
Nie mniej jednak nie oznaczało to jak wywodzili pozwani, że powód nie udowodnił w sprawie wysokości roszczenia. Sąd winien był brać pod uwagę wszystkie ustalone fakty i wynikające z nich domniemania faktyczne.
Bezspornym jest to, że Bankowy Tytuł Egzekucyjny nr(...)(oceniany w dacie wyrokowania w niniejszym procesie, także jako dokument prywatny) opisywał w swej treści kwotę należności głównej długu pozwanych wyższą, niż ostatecznie została objęta żądaniem pozwu, a po wystawieniu tytułu egzekucyjnego i opatrzeniu go klauzulą wykonalności przez Sąd, bank wszczął egzekucję długu, między innymi z nieruchomości stanowiącej własność pozwanych. Pozwani przez okres kilkunastu lat nie podważyli skutecznie przedmiotowego tytułu wykonawczego, nie ograniczyli także jego wykonalności mimo, że tytuł egzekucyjny nie pochodził od sądu i możliwym było podnoszenie wszelkich zarzutów przeciwko jego treści.
Pozwani nawet nie podjęli obrony przeciwko nadaniu takiemu tytułowi klauzuli wykonalności na rzecz banku, co w świetle zasad doświadczenia życiowego stwarza domniemanie, że nie kwestionowali prawdziwości materialnej treści przedmiotowego bte.
O skuteczności umowy cesji świadczy również potwierdzenie zapłaty wynikające z oświadczenia banku z dnia 6 lipca 2011r.( k.51) oraz przesłanej przez bank pozwanym informacji o dokonanej cesji z dnia 23 lutego 2010r.( k.150 – 153). Oświadczenie zostało podpisane przez osobę do tego umocowaną do podpisywania tego rodzaju dokumentów (k.52 – 54).
W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym zdaniem Sądu nie ma żadnych podstaw aby kwestionować skuteczność cesji wierzytelności objętych niniejszym sporem. Pozwany jest niewątpliwie również dłużnikiem rzeczowym powoda o czym przesądza odpisksięgi wieczystej (...)Sądu Rejonowego w Chełmie, w której na rzecz powoda została wpisana hipoteka kaucyjna na nieruchomości pozwanych do kwoty 10 000 000,00zł.( k. 57 – 65). Pozwani nie wykazali aby zakwestionowali wpis w księdze wieczystej w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Wpis hipoteki na rzecz powoda dokonany został na podstawie generalnej umowy kredytu zawartej pomiędzyBankiem (...) S.A.weW.aM. S.w dniu 26 lipca 2001r. ( k. 20). Zgodnie z jej postanowieniami bank zobowiązał się udzielić pozwanemu kredytów do łącznej wysokości 10 000 000,00zł. a zabezpieczeniem spłaty kredytów udzielanych w przyszłości na podstawie umowy ramowej i szczegółowych umów kredytowych była właśnie hipoteka kaucyjna na nieruchomości położonej w miejscowościS.gm.C.. Wbrew twierdzeniom strony pozwanej umowa ta spełnia wszystkie warunki umowy ramowej a nie jak chcą pozwani listu intencyjnego. Na jej podstawie utworzony został konkretny stosunek prawny, który może być przedmiotem zabezpieczenia hipotecznego. Ponadto strona pozwana nie udowodniła, które zapisy umowy miałyby przesądzać o intencyjnym charakterze tego dokumentu.
W wyroku z dnia 13 maja 2010r., IV CSK 558/09, OSNC 2010/12/168 Sąd Najwyższy stwierdził, że jeżeli dłużnik banku będący kredytobiorcą nie dotrzymuje warunków udzielenia kredytu, bank może dokonać przelewu wierzytelności na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego bez zgody zarówno tego dłużnika, jak i dłużnika banku z tytułu zabezpieczenia kredytu.
W konsekwencji, wobec udowodnienia wysokości roszczenia przez powodowy Fundusz w oparciu oart. 471 k.c.orazart. 481 § 1 i 482 § 1 k.c.powództwo podlegało uwzględnieniu w całości
Pozwani przegrali proces i na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.należało zasądzić od nich zwrot kosztów procesu na rzecz powódki. Na wysokość zasądzony kosztów składają się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 7 200,00zł., opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00zł. oraz opłata od pozwu w wysokości 12 500,00zł.
Mając na uwadze powyższe w oparciu o powołane przepisy Sąd orzekł jak w wyroku.