Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 46/13
Data wyroku: 2013-04-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Sławomir Niedzielak, Leszek Kulik, Andrzej Ulitko
Słowa kluczowe: Bezwzględny Powód Odwoławczy, Karne Skarbowe Przestępstwa
Podstawa prawna: art. 258§1 kk, art. 91§1 i 3 kks w zb. z art. 63§2 kks i inne

Sygn. akt II AKa 46/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 kwietnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku w II Wydziale Karnym w składzie

Przewodniczący

SSA Andrzej Ulitko

Sędziowie

SSA Leszek Kulik
SSA Piotr Sławomir Niedzielak (spr.)

Protokolant

Agnieszka Rezanow-Stöcker

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Białymstoku – Małgorzaty Gasińskiej-Werpachowskiej

po rozpoznaniu w dniach 19 marca 2013r. i 18 kwietnia 2013 r. sprawy
R. B.,T. C.,A. G.,M. K.,K. P.
oskarżonych zart. 258 § 1 kk,art. 91 § 1 i 3 kksw zb. zart. 63 § 2 kksw zb. zart. 54 § 1 kksw zw. zart. 7 § 1 kksw zw. zart. 6 § 2 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 2 i 5 kks
z powodu apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach
z dnia 31 grudnia 2012 r. sygn. akt II K 9/12

I
Uchyla wyrok w zaskarżonej części:

- na podstawieart. 439 § 1 pkt. 9 kpkw zw. zart. 17 § 1 pkt. 5 kpkw stosunku do oskarżonegoG. S.postępowanie karne umarza a kosztami procesu w sprawie w tym zakresie obciąża Skarb Państwa;
- natomiast w stosunku do oskarżonych:T. C.,M. K.,K. P.,R. B.iA. G.przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Suwałkach;

II
Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.I. S.i adw.A. P.kwoty po 885,60 złotych (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych i sześćdziesiąt groszy), w tym kwoty po 165,60 złotych (sto sześćdziesiąt pięć złotych sześćdziesiąt groszy) należnego podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonymM. K.iT. C.z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE
T. C.,A. K.,M. K.,K. P.,G. S.,R. B.,A. G.byli oskarżeni o to, że

I
w bliżej nieustalonym czasie nie później niż do marca 2009r. do dnia 29 marca 2010r. na terenie powiatu(...),(...)oraz innych bliżej nieustalonych miejscowości na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz Republiki Litwy, wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi oraz nieustalonymi osobami brali udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw skarbowych,tj. o czynzart. 258 § 1 kk;

II
w bliżej nieustalonym czasie nie później niż od marca 2009r. do dnia 29 marca 2010r. na terenie powiatu(...),(...)oraz innych bliżej nieustalonych miejscowości na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz Republiki Litwy, działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi oraz nieustalonymi osobami, biorąc udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw skarbowych, wielokrotnie nabyli, przewieźli, przechowywali, a następnie zbyli uchylając się od opodatkowania podatkiem akcyzowym towar nieoznaczony znakami skarbowymi akcyzy w postaci wyrobów tytoniowych, który został wprowadzony na obszar Wspólnoty Europejskiej bez zgłoszenia celnego i przedstawienia organowi celnemu w ilości nie mniejszej niż 28.999 paczek papierosów marki(...), 10.000 paczek papierosów marki(...), 5.000 paczek papierosów marki(...)oraz 93.100 paczek nieustalonych marek, na którym ciążą należności celne w łącznej kwocie nie mniejszej niż 84.468,00 zł oraz należności podatkowe wielkiej wartości w kwocie nie mniejszej niż 1.795.022,00 zł, w tym podatek akcyzowy w kwocie nie mniejszej niż 1.429.653,00zł oraz podatek od towarów i usług w kwocie nie mniejszej niż 365.369,00zł, przy czym zpopełnienia w/w przestępstw uczynili sobie stałe źródło dochodów,tj. o czyn zart. 91§1i3 kksw zb. zart. 63 § 2 kksw zb. zart. 54 § 1 kksw zw. zart. 7 § 1 kksw zw. zart. 6 § 2 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 2 i 5 kks;

ponadto

A. K.była oskarżona o to, że w dniu 18 lutego 2010r. wS.będąc pouczoną o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy i zatajenie prawdy, złożyła w toku postępowania prowadzonego przez Placówkę Straży Granicznej wS.o sygn. RSD - 11/10/III, fałszywe zeznania mające służyć za dowód co do okoliczności w jakichG. S.w dniu 26 stycznia 2010
      r.wszedł w użytkowanie pojazdu markiA. (...)onumerze rej. (...)stanowiącego jej własność oraz celu do jakiego w/w pojazd zostałG. S.udostępniony, jednocześnie zatajając w tym zakresie prawdę, przy czym powyższe zeznania stoją w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie
      , tj. o czyn zart. 233 § 1 kk;

zaś
D. K.został oskarżony o to, że:

I
w bliżej nieustalonym czasie nie później niż od 17 października 2008r. do dnia 29 marca 2010r. na terenie powiatu(...),(...)oraz innych bliżej nieustalonych miejscowości na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz Republiki Litwy, wspólnie i w porozumieniu zR. B.,T. C.,G. S.,M. K.,A. K.iA. G.oraz ustalonymi i nieustalonymi osobami brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw skarbowych, tj. o czyn zart. 258 § 1 kk;

II
w bliżej nieustalonym czasie nie później niż od 17 października 2008r. do dnia 29 marca 2010r. na terenie powiatu(...),(...)oraz innych bliżej nieustalonych miejscowości na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz Republiki Litwy, działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu zR. B.,T. C.,G. S.,M. K.,A. K.iA. G.oraz ustalonymi i nieustalonymi osobami, biorąc udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw skarbowych, czyniąc sobie z popełniania w/w przestępstw stałe źródło dochodów :

- w okresie od 17 października 2008r. do 23 stycznia 2009r. wielokrotnie nabył, przewiózł, przechowywał, a następnie zbył towar nieoznaczony znakami skarbowymi akcyzy w postaci wyrobów tytoniowych, który został sprowadzony na obszar celny Wspólnoty Europejskiej bez zgłoszenia celnego i przedstawienia organowi celnemu w postaci 69.800 paczek papierosów nieustalonych marek, na którym ciążą należności celne w łącznej kwocie 42.884,00zł oraz należności podatkowe w kwocie 468.996,00zł, w tym podatek akcyzowy w kwocie 363.264,00zł oraz podatek od towarów i usług w kwocie 105.732,00zł;
- w okresie od marca 2009r. do 29 marca wielokrotnie nabyli, przewieźli, przechowywali a następnie zbyli uchylając się od opodatkowania podatkiem akcyzowym towar nieoznaczony znakami skarbowymi akcyzy w postaci wyrobów tytoniowych, który został wprowadzony na obszar Wspólnoty Europejskiej bez zgłoszenia celnego i przedstawienia organowi celnemu w ilości nie mniejszej niż 28.999 paczek papierosów marki(...), 10.000 paczek papierosów marki(...), 5.000 paczek papierosów marki(...)oraz 93.100 paczek nieustalonych marek, na którym ciążą należności celne w łącznej kwocie nie mniejszej niż 84.468,00 zł oraz należności podatkowe wielkiej wartości w kwocie nie mniejszej niż 1.795.022,00 zł, w tym podatek akcyzowy w kwocie nie mniejszej niż 1.429.653,00 zł oraz podatek od towarów i usług w kwocie nie mniejszej niż 365.369,00zł, przy czyn z popełnienia w/w przestępstw uczynili sobie stałe źródło dochodów, tj. o czyn zart. 91 § 1 i 3 kksw zb. zart. 63 § 2 kksw zb. zart. 54 § 1 kksw zw. zart. 7 § 1 kksw zw. zart. 6 § 2 kksw zw. zart. 37 §1 pkt 2, 3 i 5 kks.
Wyrokiem z dnia 31 grudnia 2012 r., sygn. akt II K 9/12 Sąd Okręgowy w Suwałkach:
I. uznał oskarżonychR. B.,T. C.,A. G.,G. S.,M. K.iK. P.za winnych popełnienia czynu zarzucanego im w pkt I aktu oskarżenia ustalając, iż czyn ten miał miejsce od marca 2009 r. do 29 marca 2010 r. i za to na mocyart. 258 § 1 kkskazał ich na kary 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;
II. uznał oskarżonychR. B.,T. C.,A. G.,G. S.,M. K.iK. P.za winnych popełnienia czynu zarzuconego im w pkt II aktu oskarżenia i za to na podstawieart. 91§1i3 kksw zb. zart. 63 § 2 kksw zb. zart. 54 § 1 kksw zw. zart. 7 § 1 kksw zw. zart. 6 § 2 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 2 i 5 kksskazuje ich, a na mocyart. 54 § 1 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 2 i 5 kksw zw. zart. 7 § 2 kksw zw. zart. 38 § 1 pkt 3 kksw zw. zart. 2 § 2 kkswymierzyłR. B.,T. C.,A. G.,G. S.,M. K.kary: po 1 (jednym) roku i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny po 200 (dwieście) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki za równoważną kwocie 100(sto) złotych, a wobec oskarżonegoK. P.wymierzył karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny po 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 100 złotych.
III. oskarżonąA. K.uniewinnił od popełnienia zarzucanych jej aktem oskarżenia czynów, kosztami postępowania w tej części obciążając Skarb Państwa;
IV. oskarżonegoD. K.uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt I aktu oskarżenia (odnoszącego się do jego osoby) i za to z mocyart. 258 § 1 kkskazał go na karę (jednego) roku pozbawienia wolności;
V. oskarżonegoD. K.uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt II aktu oskarżenia (odnoszącego się do jego osoby) i za to podstawieart. 91 § 1 i 3 kksw zw. zart. 63 § 2 kksw zb. zart. 54 § 1 kksw zw. zart. 7 § 1 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 2, 3 i 5 kksskazał go, a na podstawieart. 54 § 1 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 2, 3 i 5 kksw zw. zart. 7 § 2 kksw zw. zart. 38 § 1 pkt 3 kksw zw. zart. 2 § 2 kkswymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności i karę 300 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 100 (sto) złotych;
VI. na mocyart. 20 § 2 kks,art. 85 kk,art. 39 § 1 i 2 kksw zw. zart. 2 § 2 kksorzekł wobec oskarżonychT. C.,R. B.,A. G.,M. K.,G. S.,D. K.karę łączną 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności, a wobecK. P.karę łączną 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;
VII. na mocyart. 69 § 1 i 2 kk,art. 70 § 1 pkt. 1 kkw zw. zart. 20 § 2 kks,art. 41 a § 1 i 2 kkswykonanie orzeczonych wobec oskarżonych kar łącznych pozbawienia wolności warunkowo zawiesił:
- wobecR. B.,T. C.,A. G.,M. K.,G. S.na okres próby 4 (czterech) lat,
- wobecK. P.na okres próby 3 (trzech) lat,
- wobecD. K.na okres próby 5 (pięciu) lat,
oddając wszystkich oskarżonych w tym czasie pod dozór kuratora;
VIII. na podstawieart. 32 § 1 i 3 kksw zw. zart. 30 § 3 kksorzekł wobec oskarżonychT. C.,M. K.,K. P.,G. S.,R. B.,A. G.iD. K.solidarnie środek karny ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów w wysokości 76.616,60 zł;
IX. na podstawieart. 32 § 1 i 3 kksw zw. zart. 30 § 3 kksorzekł wobec oskarżonegoD. K.środek karny ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów w wysokości 42 884,00 złotych;
X. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej – adw.I. S.kwotę 1623,60 złotych (tysiąc sześćset dwadzieścia trzy złote sześćdziesiąt groszy) brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu;
XI. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej – adw.A. P.kwotę 1623,60 złotych (tysiąc sześćset dwadzieścia trzy złote sześćdziesiąt groszy) brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu;
XII. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej – adw.K. B.kwotę 1623,60 złotych (tysiąc sześćset dwadzieścia trzy złote sześćdziesiąt groszy) brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu;
XIII. zwolnił oskarżonych od ponoszenia opłaty i pozostałych kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa.
Postanowieniem z dnia 8 lutego 2013 r., sygn.. akt II K 9/12 Sąd Okręgowy w Suwałkach, na podstawieart. 17 § 1 pkt 5 kpk, umorzył postępowanie karne przeciwkoD. K., gdyż oskarżony w dniu 9 stycznia 2013 r. zmarł (k. 3142, skrócony odpis aktu zgonu k. 3125).
Od wskazanego na wstępie wyroku wnieśli apelacje obrońcy oskarżonych:T. C.,M. K.,K. P.,G. S.,R. B.,A. G..
ObrońcaT. C., na podstawieart. 444 kpkw zw. zart. 425 § 1 i 2 kpkw zw. zart. 427 § 1 kpkzaskarżył wyrok w całości. Na podstawieart. 438 pkt 2 kpkzarzucił wyrokowi:
- obrazę przepisów postępowania karnego, tj.art. 7 kpkw zw. zart. 5 § 2 kpkw zw. zart. 424 § 1 pkt 1 kpk, co miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku poprzez ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny, wbrew doświadczeniu życiowemu, bez właściwego uwzględnienia znamion strony przedmiotowej przestępstw przypisanych oskarżonemu oraz poprzez rozstrzygnięcie istniejących istotnych wątpliwości, co do popełnienia tych przestępstw przez oskarżonegoT. C.na jego niekorzyść, a także poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które konkretnie dowody wskazują, iż w/w dopuścił się paserstwa celnego 28.999 paczek papierosówmarki J. (...), 10 tys. paczek papierosówmarki C., 5 tys. paczek papierosówmarki V.oraz 93.100 paczek nieustalonych marek,
a z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia powyższego zarzutu
- obrazęart. 413 § 2 pkt 2 kpk, co miało wpływ na treść wyroku poprzez zaniechanie przez Sąd I instancji zaliczenia zatrzymania i tymczasowego aresztowaniaT. C.w okresie od 29 marca 2010 r. do dnia 15 października 2010 r. na poczet orzeczonej kary grzywny i środka karnego.
W konkluzji, na podstawieart. 437 § 1 kpkorazart. 427 kpkwniósł o:
- uniewinnienie oskarżonego ewentualnie uchylenie wyroku w odniesieniu do oskarżonegoT. C.i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;
- zasądzenie na rzecz Kancelarii AdwokackiejA. P.kosztów obrony wykonywanej z urzędu oskarżonegoT. C.przed Sądem II instancji, wg. norm prawem przypisanych.
W uzasadnieniu apelacji podniósł ponadto, że przyjęcie kwalifikacji prawnej czynu m.in. zart. 54 § 1 kkswynika także z dowolnych ustaleń, gdyż ustawodawca jednoznacznie rozstrzygnął, że osoba podejrzewana, czy sprawca przestępstwa nie ma obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść. Dlatego też skazywanie oskarżonego za to, że nie doniósł sam na siebie, nie powinno się ostać.
ObrońcaM. K., na podstawieart. 444 kpkiart. 447 § 2 kpkorazart. 425 § 1 i 2 kpkzaskarżyła wyrok w części odnoszącej się do ustalenia winy i skazania oskarżonegoM. K.za czyny zarzucane mu aktem oskarżenia w pkt I i II.
Na podstawieart. 427 § 1 i 2 kpkorazart. 438 pkt 2, 3 i 4 kpkzarzuciła wyrokowi:
odnośnie czynu, za który oskarżony został skazany w pkt I wyroku

1
obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie –art. 7 kpkw zw. zart. 2 § 1 pkt 1 kpkorazart. 4 kpk– poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego poprzez nieobiektywne uznanie, że pomówienia współoskarżonegoK. K.są wystarczającym dowodem winy oskarżonegoM. K., podczas gdy nie stanowią one dowodu pełnowartościowego, ponieważ nie były one złożone spontanicznie oraz bezinteresownie, zostały złożone w celu zmniejszenia winy własnej osoby pomawiającej za namową funkcjonariuszy Straży Granicznej i przesłuchujących prokuratorów i nie znajdują potwierdzenia w innych dowodach, co doprowadziło do skazania osoby niewinnej;

odnośnie czynu, za który oskarżony został skazany w pkt I wyroku

1
obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie –art. 7 kpkpoprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego poprzez nieobiektywne ustalenie ilości oraz wartości towaru nieoznaczonego znakami skarbowymi akcyzy w postaci wyrobów tytoniowych, bez uwzględnienia konieczności wskazania na podstawie, jakich konkretnych dowodów Sąd ustalił powyższe okoliczności.

W konkluzji, na podstawieart. 427 § 1 kpkorazart. 437 § 1 i 2 kpkwniosła o:

1
zmianę wyroku w części zaskarżonej, odnoszącej się do punktu I i II wyroku poprzez orzeczenie o uniewinnieniu oskarżonego od zarzucanego mu aktem oskarżenia czynów;

2
ewentualnie z ostrożności procesowej uchylenie zaskarżonego wyroku, co do pkt II i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Ponadto wniosła o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w postępowaniu przed sądem odwoławczym ponoszone przez Skarb Państwa według norm przypisanych, oświadczając, że wyżej wskazane opłaty nie zostały zapłacone w całości albo w części.
oraz zasądzenie na rzecz Kancelarii AdwokackiejA. P.kosztów obrony wykonywanej z urzędu oskarżonegoT. C.przed Sądem II instancji, wg. norm prawem.

ObrońcaK. P., na podstawieart. 444 kpkiart. 425 § 1 i 2 kpkzaskarżył wyrok w całości. Na zasadzieart. 427 § 2 kpkiart. 438 pkt 2, 3 i 4 kpkzarzucił wyrokowi:

1
obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wyroku, a mianowicieart. 4 kpk,art. 5 § 2 kpk,art. 7 kpkorazart. 410 kpkiart. 424 kpkpoprzez oparcie orzeczenia o winie oskarżonegoK. P.w zakresie pkt I. aktu oskarżenia, tj. w zakresie czynu zart. 258 § 1 kkwyłącznie na dowodach niekorzystnych przy dokonanej ocenie dowodów obranej w sposób schematyczny i naruszenie zasady „in dubio pro reo”, bez należytego uzasadnienia stanowiska w uzasadnieniu wyroku;

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji za podstawę wyroku i mający wpływ na jego treść poprzez przyjęcie, że oskarżonyK. P.dopuścił się popełnienia przestępstwa zart. 258 § 1 kkpomimo braku wystarczających dowodów w sprawie, opierając je wyłącznie na poszlakach, które nie stanowią ściśle powiązanego ze sobą łańcucha dowodów poszlakowych;

3
rażącą niewspółmierność wymierzonej wobecK. P.kary i środków karnych za czyn opisany w pkt II aktu oskarżenia zart. 91 § 1 i 3 kksi in. – karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym okresem jej zawieszenia na 3 lata, grzywnę 100 stawek po 100 zł i solidarnie ze współoskarżonymi środek karny ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów w wysokości 76.616, - zł w sytuacji, gdy udziałK. P.w zdarzeniach był marginalny, nie osiągnął on wymiernych korzyści finansowych i złożył wyjaśnienia istotne dla przedmiotowego postępowania.

W konkluzji, na podstawieart. 427 § 1 kpkwniósł o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoK. P.od popełnienia zarzucanego mu czynu w pkt I aktu oskarżenia;

ewentualnie o

2
uchylenie zaskarżonego wyroku w tym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Suwałkach;

3
złagodzenie wobec oskarżonego kary za czyn z pkt II aktu oskarżenia poprzez wymierzenie samoistnej grzywny w wymiarze 50 stawek po 100 zł i wyeliminowanie oskarżonego z grona osób określonych w pkt VIII wyroku obowiązanych do zapłaty równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów.

ObrońcaR. B.orazA. G.(w odrębnych pismach), na podstawieart. 425 kpkw zw. zart. 444 kpkzaskarżył wyrok w całości w odniesieniu do w/w oskarżonych. Na podstawieart. 427 § 2 kpkw zw. zart. 438 pkt 2 i 3 kpkzarzucił wyrokowi:

1
obrazę przepisów postępowania karnego mającą istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, a w szczególności:

a
art. 5 § 2 kpkpoprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonych, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy obiektywnie nie mógł zostać uznany za wystarczający do przypisania oskarżonym sprawstwa zarzucanych mu czynów;

b
art. 7 kpkw zw. zart. 410 kpkpolegającą na dokonaniu całkowicie dowolnej oraz wybiórczej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i oparciu orzeczenia przede wszystkim na zeznaniach świadkaK. K.oraz jego wcześniejszym wyjaśnieniom, przy jednoczesnym odmówieniu wiary wyjaśnieniom oskarżonegoR. B., w sytuacji kiedy wyjaśnienia świadkaK. K.złożone w postępowaniu przygotowawczym należy traktować z daleko idącą ostrożnością, jak również w sytuacji, gdy stoją one w rażącej sprzeczności z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym;

c
art. 167 kpkpoprzez niesprawdzenie z urzędu wyliczenia dokonanego przez Urząd Celny należności celnych, podatkowych i akcyzowych;

d
art. 170 kpkpoprzez oddalenie wniosków obrony o przesłuchanie świadków złożonych do Sądu I instancji, w sytuacji gdy zmierzały one do wyjaśnienia okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

e
art. 424 kpkpoprzez nie zawarcie w uzasadnieniu wyroku wszystkich prawem przepisanych elementów, niewykazanie w sposób wystarczający dlaczego przypisano oskarżonym sprawstwo czynu z pkt I aktu oskarżenia, jak też poprzez zupełny brak ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do oddalenia wniosków dowodowych obrony;

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść wydanego orzeczenia, a w szczególności polegający na:

a
ustaleniu, że oskarżeni działali w ramach zorganizowanej grupy przestępczej oraz, że mieli świadomość działania w ramach takiej grupy, w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia winy oskarżonych,

b
ustaleniu, że oskarżeni działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami czyniąc sobie z przestępstwa stałe źródło dochodu, biorąc udział w zorganizowanej grupie przestępczej wielokrotnie nabyli, przewozili, przechowywali, a następnie zbyli uchylając się od opodatkowania podatkiem akcyzowym towar nieoznaczony znakami skarbowymi akcyzy w postaci wyrobów tytoniowych,

c
ustaleniu, że w okresie od marca 2009 r. do 29 marca 2010 r. na terenie powiatu(...),(...)oraz innych na terenie RP oraz Republiki Litewskiej działała zorganizowana grupa przestępcza, w skład której wchodzili m.in. oskarżonyR. B.i oskarżonyA. G.,

d
ustaleniu, żeR. B.iA. G.wykonywali poleceniaD. K., że współpracowali z innymi osobami, mieli podział ról, przewozili wyroby tytoniowe, patrolowali trasy, zabezpieczali miejsca i trasy przerzutu papierosów z Litwy do Polski, aR. B.odpowiadał również za finanse, a wszystko w ramach zorganizowanej grupy przestępczej,

e
wskazane w zarzutach ilości papierosów są adekwatne do czynów oskarżonych, pomimo że brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o ilościach i markach papierosów.

W konkluzji, na zasadzieart. 427 kpkw zw. zart. 438 kpkwniósł o:

1
uchylenie zaskarżonego wyroku wobec oskarżonych i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu

ewentualnie o

2
uniewinnienie oskarżonych od popełnienia zarzucanego im czynu;

ponadto o

3
zwolnienie oskarżonych od ponoszenia kosztów i opłat sądowych za postępowanie odwoławcze.

Wyrok zaskarżyła również obrońca oskarżonegoG. S.. Przytaczanie treści wywiedzionej przez nią apelacji byłoby jednak bezprzedmiotowe, gdyż oskarżony w dniu 13 lutego 2013 r. zmarł. W dniu 13 marca 2013 r. wpłynął do Sądu Apelacyjnego odpis skrócony aktu zgonuG. S.(k. 3172, 3174).

Prokurator zaskarżył wyrok, na podstawieart. 444 kpkiart. 425 § 1 i 2 kpk, w całości w stosunku doA. K.oraz w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonychT. C.,M. K.,K. P.,G. S.,R. B.,A. G.;jak równieżD. K.iG. S.(z oczywistych względów przytaczanie zarzutów apelacji w odniesieniu do tych dwóch oskarżonych byłoby bezprzedmiotowe).
Prokurator Apelacyjny w Białymstoku, pismem z dnia 13 marca 2013 r., cofnął apelację prokuratora wniesioną przeciwko oskarżonym

A. K.iK. P.– na ich niekorzyść (k. 3171).
Sąd Apelacyjny w Białymstoku postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r., na podstawieart. 432 kpkapelację prokuratora wniesioną przeciwko oskarżonymA. K.iK. P.pozostawił bez rozpoznania, a kosztami procesu za postępowanie odwoławcze w tej części obciążył Skarb Państwa (k. 3179-3180).
W tym stanie rzeczy nie przytoczono treści zarzutów apelacji prokuratora w odniesieniu do dwojga w/w oskarżonych.

Prokurator zarzucił wyrokowi, na podstawieart. 427 § 2 kpkiart. 438 pkt 4 kpk, rażącą niewspółmierność orzeczonych wobec oskarżonychT. C.,M. K.,R. B.,A. G.kar wyrażającą się:
- orzeczeniem wobec w/w oskarżonych kar łącznych pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, w stosunku do stopnia społecznej szkodliwości przypisanych im czynów oraz stopnia winy, działania w warunkach zorganizowanej grupy przestępczej, a także braku skruchy i uprzedniej karalności oskarżonych, co powoduje, że kary te, będące zbyt łagodne poprzez warunkowe zawieszenie ich wykonania, nie spełniają swej funkcji w zakresie prewencji ogólnej i szczególnej oraz nie zaspokajają społecznego poczucia sprawiedliwości, a także nie stanowią dla oskarżonych rzeczywistej dolegliwości;
- orzeczeniem wobec oskarżonych rażąco niewspółmiernych kar grzywny podczas, gdy mając na uwadze całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, wskazujący na znaczną wysokość społecznej szkodliwości czynu popełnionego przez w/w, jak też znaczną wartość rynkową przemyconych przez oskarżonych wyrobów tytoniowych oraz wartość należności podatkowych, na których uszczuplenie oskarżeni narazili Skarb Państwa, zasadne i celowe jest orzeczenie wobec oskarżonych surowszych niż aktualnie orzeczone kar grzywny.
W konkluzji, na podstawieart. 427 § 1 kpkiart. 437 § 1 kpk, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez odstąpienie wobec oskarżonych od warunkowego zawieszenia orzeczonych kar łącznych pozbawienia wolności oraz orzeczenie w stosunku do każdego z nich kary grzywny w wymiarze 500 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki za równoważną kwocie 200 zł.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zaskarżony wyrok nie mógł się ostać i to w znacznym stopniu niezależnie od zarzutów wywiedzionych w środkach odwoławczych.
Kwestionowane orzeczenie zapadło bowiem z rażącą obrazą przepisów postępowania, tj.art. 170 § 1 pkt 1 kpk, która mogła mieć wpływ na jego treść, polegającą na wyrokowaniu przez Sąd Okręgowy w stosunku do oskarżonychT. C.,M. K.,K. P.,R. B.orazA. G.na podstawie dowodów zebranych w drodze kontroli procesowej zarządzonej wyłącznie w stosunku doD. K..
Należy przypomnieć, że postanowieniem z dnia 12 listopada 2009 r. sygn. akt II Kp 81/09 Sąd Okręgowy w Suwałkach na wniosek Prokuratora Rejonowego w Suwałkach, działając na podstawieart. 237 § 1 i 3 pkt 14 oraz § 4 kpk,art. 238 § 1 kpkiart. 239 kpkzarządził kontrolę i utrwalanie rozmów telefonicznych wchodzących i wychodzących z numerów sieciO.: 1)(...)i 2)(...)należących doD. K.na okres 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia, które nastąpiło z dniem 19 listopada 2009 r. (k.1-3 i 6 odtajnionych akt 4 Ds 573/09, 4Ds242/II, tom I). Z treści uzasadnienia w/w postanowienia wynika, że podstawą faktyczną jego wydania było uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa zart. 258 § 1 kkiart. 91 § 1 kksw zb. zart. 65 § 1 kksw zb. zart. 54 § 1 kksw zw. zart. 7 § 1 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 2 i 5 kks, tj. funkcjonowania zorganizowanej grupy przestępczej, kierowanej przezD. K., mającej na celu popełnianie przestępstw karno-skarbowych, polegających na nabywaniu na terenie Republiki Litwy i w Polsce wyrobów tytoniowych bez polskich znaków skarbowych akcyzy, ich przechowywaniu, a następnie przewożeniu i zbywaniu na terytorium zachodniej Polski.
W świetle treści przedmiotowego postanowienia nie budzi żadnych wątpliwości, iż kontrola procesowa dotyczyła wyłącznieD. K.i nie obejmowała żadnych innych osób.
Zakres podmiotowy tej kontroli nie został w późniejszym czasie rozszerzony, jak również nie wyrażano zgody następczej na wykorzystanie materiałów uzyskanych w wyniku tej kontroli, co wynika wprost z informacji udzielonej przez Sąd Okręgowy w Suwałkach (pismo z dnia 25 marca 2013 r. sygn. II K 9/12 – k. 3194, tom XVI akt II AKa 46/13).
Trzeba również wskazać, że uprzednio w sprawie o kryptonimie(...)na wniosek Komendanta(...) OddziałuStraży Granicznej wB.w przedmiocie zarządzenia kontroli operacyjnej na podstawieart. 9e ust. 1 pkt 1 3 i 4 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, Sąd Okręgowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt III K/RPDKO/36/08/SG zarządził kontrolę operacyjną polegającą na podsłuchu telefonu komórkowego o nr(...)wobec ob. RPD. K.na okres 3 miesięcy, której czas postanowieniem z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt III K-RPDKO/1/09 przedłużył na kolejny okres 3 miesięcy (k.137-140 odtajnionych akt j.w., tom III).
Z treści w/w wniosku wynika, że wystąpiono o jej zarządzenie, celem zapobieżenia, wykrycia oraz uzyskania i utrwalenia dowodów umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego zart. 91 § 1 kksiart. 258 kkw związku z operacyjnym rozpoznaniem działającej w sposób zorganizowany grupy przestępczej.
Treść części dyspozytywnej przedmiotowego postanowienia Sądu Okręgowego w Białymstoku wskazuje jednoznacznie, że kontrola operacyjna dotyczyła również wyłącznieD. K., a nie innych osób.
Z akt sprawy nie wynika też, aby zakres podmiotowy tej kontroli rozszerzono albo wydano zgodę następczą na wykorzystanie pozyskanych w jej czasie materiałów w stosunku do innych osób.
W opisanym stanie rzeczy zachodziła wyłącznie możliwość wykorzystania dowodów pozyskanych w toku w/w kontroli w stosunku do oskarżonegoD. K.w zakresie dotyczącym zorganizowanej grupy przestępczej.
Nie było natomiast prawnej możliwości wykorzystania dowodów pozyskanych w toku w/w kontroli w stosunku do innych osób, niż oskarżonyD. K., oraz innych czynów, niż objęte zamkniętym katalogiem określonym w wypadku kontroli operacyjnej wart. 9e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej(Dz.U.2011.116.675 – tekst jednolity), zaś w wypadku kontroli procesowej wart. 237 § 3 kpk.
Oceny, iż w związku z tym zaskarżony wyrok zapadł z obrazą przepisuart. 170 § 1 pkt 1 kpk, nie zmienia przy tym fakt, że tak kontrola operacyjna, jak i procesowa zostały zarządzone jeszcze przed dniem 11 czerwca 2011 r., tj. wejściem w życie z ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 53, poz. 273), która dookreślała pod względem podmiotowym i przedmiotowym zakres i tryb możliwego wykorzystania dowodów pochodzących z kontroli procesowej lub operacyjnej.
Problematyka legalności stosowanej wobec obywateli kontroli rozmów telefonicznych i możliwego zakresu wykorzystania uzyskanych w ich trakcie dowodów była już bowiem od wielu lat przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego (por. uchwały Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 15 listopada 2005 r. – SNO 57/05, LEX nr 471928 oraz z dnia 27 lipca 2006 r. – SNO 35/06, LEX nr 471767; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 6/07, OSNKW 2007, z.5, poz.37; uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I KZP 32/10, OSNKW 2011, z.3, poz. 22). Wykładnia ta została zaaprobowana i przyjęta w praktyce orzeczniczej sądów powszechnych (por. treść uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r., II KK 336/11) i ostatecznie skutkowała uchwaleniem wyżej wskazanej ustawy z dnia 4 lutego 2011 r., która między innymi wprowadziła ‘wkodeksie postępowania karnegooraz w ustawach kompetencyjnych instytucję tzw. „zgody następczej”, tj. sądowej zgody na wykorzystanie dowodów pochodzących z kontroli procesowej lub operacyjnej, które wykraczały poza zakres postanowienia sądu zarządzającego tego rodzaju czynności i określiła jednocześnie tryb jej uzyskiwania’ (por. uzasadnienie projektu w/w ustawy - Nr druku: 2915, Sejm RP VI kadencji).
Istotne znaczenie dla przyjętej wykładni miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2005 roku w sprawie K 32/04; OTK ZU 2005, nr 11/A, poz. 132. ‘Trybunał Konstytucyjny uznał, że kontrola operacyjna musi być zgodna zart. 51 ust. 4 Konstytucjii art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. 93.61.284), zaś procedury muszą być "rygorystyczne i efektywne". Dochodzi bowiem do zderzenia przepisów ograniczających prawa i wolności obywatelskie z bezpieczeństwem publicznym, jako dobrem, co do zasady usprawiedliwiającym ograniczenie przez legislatora korzystania z wolności obywatelskich. W grę wchodzi trafne zastosowanie zasady proporcjonalności, a więc dopuszczalnego wkroczenia w imię ochrony bezpieczeństwa sprawnego systemu kontroli zachowania tej proporcjonalności w praktyce, by stosowanie legalnych działań operacyjnych nie stworzyło zagrożeń dla tych wolności obywatelskich. Jak zauważa się zasadnie w piśmiennictwie na tle kontroli operacyjnej, kontrola rozmów nie może mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego powinna precyzyjnie określać podmiot i przedmiot, do którego ma być stosowana, zob. S. Hoc: Glosa do postanowienia składu siedmiu sędziów SN z dnia 26 kwietnia 2007 r. - I KZP 7/07, lus Novum 2007, nr 2 - 3, s. 148. Tylko takie ścisłe rozumienie omawianych przepisów może być uznane za pozostające w zgodności zKonstytucjąi jejart. 49.’ (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2009 r. II PKz 4/09, Apel.-W-wa 2010/1/1)
Wyżej przywołane orzeczenia zostały wprawdzie wydane na tle funkcjonowania instytucji kontroli operacyjnej, niemniej wyrażone w nich wskazania miały również zastosowanie do analogicznej problematyki kontroli procesowej.
W świetle ich treści było oczywiste, że dowodami uzyskanymi w wyniku kontroli procesowej, które mają znaczenie dla toczącego się postępowania karnego – mogą być w nim w sposób legalny, bez naruszania zakazu, o którym mowa wart. 170 § 1 pkt 1 kpkwykorzystane - jedynie te dowody, które dotyczą przestępstw określonych wart. 237 § 3 kpk, które zostały wskazane w postanowieniu o zastosowaniu kontroli operacyjnej lub w postanowieniu o udzieleniu tzw. zgody następczej, a popełnionych przez osobę, której dotyczyła zgoda pierwotna, jak również przez osobę, wobec której wydano zgodę następczą.
Wypada jednocześnie podkreślić, że do innego rozumienia dopuszczalnego zakresu wykorzystania wyników kontroli procesowej, wbrew pozorom, nie dawało podstaw postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2010 r., I KZP 2/10, OSNKW 2010/5/42.
Wyjaśnił to Sąd Najwyższy w przywołanej uprzednio uchwale 7 sędziów z dnia 23 marca 2011 r., I KZP 32/10, OSNKW 2011/3/22,LEX nr 738186 stwierdzając – ‘Prawdą jest natomiast, że w postanowieniu z dnia 25 marca 2010 r., I KZP 2/10, OSNKW 2010, z. 5, poz. 42, Sąd Najwyższy, na tle procesowej kontroli rozmów, odmawiając podjęcia uchwały odnośnie do kwestii, czy przy stosowaniuart. 237 § 2 k.p.k.do tzw. zgody następczej w odniesieniu do materiałów z podsłuchu wykraczającego poza podmiotowe lub przedmiotowe granice tej kontroli wymaga się bezwzględnego przestrzegania wskazanych w nim terminów, oraz jak one biegną i jakie są skutki ich naruszenia, stwierdził, że jeżeli kontrola rozmów została zarządzona przez sąd, a uzyskane w jej toku materiały dotyczą przestępstw z zamkniętego katalogu wskazanego wart. 237 § 3 k.p.k., „to kwestia wykorzystania w postępowaniu karnym treści utrwalonych w trakcie podsłuchu zapisów zależy wyłącznie od oceny sądu, czy mają one znaczenie dla tego postępowania". W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono wprawdzie, iż skoro kontrola dotyczy utrwalania "treści rozmów telefonicznych", to "nieuprawnione byłoby założenie, że przyjęte rozwiązanie ustawowe dopuszcza kontrolę wypowiedzi jednego tylko uczestnika rozmowy, tzn. wypowiedzi tylko tej osoby, która wymieniona została przez sąd w postanowieniu". Wskazano jednak, że in concreto chodziło o sytuację, gdy wobec dwóch osób sąd wydał odrębnie, w postępowaniu przygotowawczym, kilka postanowień o kontroli i utrwalaniu rozmów każdej z nich z różnych aparatów telefonicznych, po czym, po kilku latach od jej zakończenia, po wniesieniu aktu oskarżenia opartego także na materiałach z tej kontroli zażądał od prokuratora złożenia wniosku o udzielenie zgody następczej sądu w zakresie rozmów każdej z osób objętych uprzednimi postanowieniami, co do rozmów zarejestrowanych podczas kontroli na aparacie drugiej z nich, i zgody takiej udzielił. Sąd Najwyższy podniósł w związku z tym słusznie nielogiczność postępowania sądu w kwestii zgody następczej, skoro chodziło o procesowe wykorzystanie "rozmów prowadzonych między sobą przez obie wymienione w poszczególnych postanowieniach osoby, objęte (...) podsłuchem procesowym", a przy tym, jak podkreślono, analiza sprawy nie wskazywała, aby chodziło o materiał dowodowy dotyczący "innych osób niż rozmówcy objęci (...) legalnie podsłuchem (...), czy o dowody dotyczące innych przestępstw niż te, których wykryciu miał służyć zastosowany w sprawie podsłuch". Wskazaną zatem wyżej tezę, zawartą w tym orzeczeniu, mimo jej uogólnienia, należy odnosić do konkretnej sytuacji, w jakiej je wydano i przypadków jej podobnych. Chodzi więc o sytuację, gdy wobec określonych osób zarządzono prawidłowo, postanowieniami sądu, kontrolę ich rozmów z określonych aparatów telefonicznych i co do określonych czynów, przy których jest to dopuszczalne, a uzyskane w jej toku dowody dotyczą tychże osób i czynów, tyle że zawarte są odnośnie do każdej z nich, zarówno w materiałach dotyczących kontroli jej rozmów, jak i odnośnie do rozmów jej rozmówcy. W takim wypadku nie można twierdzić, że kontrola rozmów zarządzona w danej sprawie wykroczyła w jej toku poza określone przez sąd jej ramy podmiotowe. Tym samym nie istnieje też kwestia zgody następczej, a o wypadku niecierpiącym zwłoki, przewidzianym wart. 237 § 2 k.p.k., skoro nie chodziło o prokuratorskie zarządzenie o poszerzeniu podsłuchu, mowy być nie może.’.
W świetle całości powyższych wywodów nie powinno budzić też wątpliwości, że niedopuszczalne jest wykorzystanie dowodów uzyskanych w wyniku kontroli procesowej w odniesieniu do przestępstw jednostkowych, które zostały popełnione w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, jeżeli przestępstwa te nie mieszczą się w zamkniętym katalogu zart. 237 § 3 kpk(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r., II KK 336/11, OSNKW 2013/1/6, LEX nr 122854; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2008 r. V KK 195/08,OSNKW 2009/2/17).
Sąd Okręgowy nie mógłby zatem wykorzystać dowodów z kontroli procesowej w zakresie skazania oskarżonych za drugi z przypisanych im czynów polegający między innymi na paserstwie celnym, nawet wówczas, gdyby dotyczyła ich zgoda pierwotna lub zgoda następcza. Przestępstwo to nie mieściło się bowiem w katalogu zart. 237 § 3 kpk. Przepisart. 237 § 3 kpkpkt 19stanowi wprawdzie, że kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne wtedy, gdy toczące się postępowanie lub uzasadniona obawa popełnienia nowego przestępstwa dotyczy mienia znacznej wartości, niemniej jednak pojęcie „mienia znacznej wartości” jest właściwe dla prawa karnego powszechnego i nie może być uznane za tożsame z pojęciem „należności podatkowej wielkiej wartości”, funkcjonującym na gruncieprawa karnego skarbowego, a której dotyczy czyn zarzucany i przypisany oskarżonym wpkt II.Nie sposób przy tym nie zauważyć, że gdyby zamiarem Ustawodawcy było dopuszczenie kontroli procesowej również w wypadku przestępstwa skarbowego dotyczącego należności podatkowej wielkiej wartości, umieściłby je wprost w treściart. 237 § 3 kpk, sięgając po podobne rozwiązanie legislacyjne jak w wypadkuart. 19.ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji(Dz.U.2011.287.1687 – tekst jednolity). W tej ostatniej wymienił bowiem obok siebie:
- wpkt 3)w/w artykułu - umyślne przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, określone wart. 297-306 Kodeksu karnego, powodujące szkodę majątkową lub skierowane przeciwko mieniu, jeżeli wysokość szkody lub wartość mienia przekracza pięćdziesięciokrotną wysokość najniższego wynagrodzenia za pracę określonego na podstawie odrębnych przepisów; zaś
- w pkt 4) umyślne przestępstwa skarbowe, jeżeli wartość przedmiotu czynu lub uszczuplenie należności publicznoprawnej przekraczają pięćdziesięciokrotną wysokość najniższego wynagrodzenia za pracę określonego na podstawie odrębnych przepisów. Także inne ustawy kompetencyjne, np. ustawa oustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej(Dz.U.2011.116.675 – tekst jednolity), czyustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym(Dz.U.2012.621 – tekst jednolity) w omawianym zakresie wskazują wprost na określone rodzaje przestępstw skarbowych, jeżeli wartość przedmiotu czynu lub uszczuplenie należności publicznej przekraczają pięćdziesięciokrotną wysokość najniższego wynagrodzenia za pracę określonego na podstawie odrębnych przepisów.
Oczywistym jest bowiem, że „…przepisy ograniczające prawa i wolności jednostki powinny być formułowane jasno i precyzyjnie, co pozwoli uniknąć pozostawiania organom mającym je stosować nadmiernej swobody przy ustalaniu w praktyce zakresu podmiotowego i przedmiotowego wspomnianych ograniczeń.” (por. w/w wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2005 r. w sprawie K 32/04, OTK ZU 2005 nr 11/A).
Natomiast rozszerzającą wykładnię przepisuart. 237 § 3 kpknależy jednoznacznie odrzucić jako, w tym stanie rzeczy, z oczywistych względów niedopuszczaną (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego j.w.).
Dodatkowo wypada przypomnieć, że Sąd Najwyższy dopuszcza wyjątkowo możliwość przeprowadzenia dowodu z materiałów kontroli operacyjnej niezależnie od faktu, że wobec oskarżonego, którego dotyczył nie wydano zgody pierwotnej lub następczej, ale tylko wówczas, gdy celem przeprowadzenia takiego dowodu jest wykazanie niewinności lub uzyskanie dowodów świadczących na jego korzyść (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2012 r. V KK 414/11, LEX nr 1226789).
W opisanym stanie rzeczy, zdaniem Sądu Apelacyjnego, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, utrzymanie zaskarżonego orzeczenia byłoby rażąco niesprawiedliwe w rozumieniuart. 440 kpk(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2012 r., III KK 98/12, LEX nr 1163194).

Jednocześnie zaskarżone orzeczenie zapadło również z obrazą przepisówart. 410 kpkiart. 424 § 1 kpka w konsekwencji iart. 7 kpk.
Sąd I instancji poniechał dokonania konkretnych ustaleń co do każdego z zachowań oskarżonych wchodzących w skład zarzucanego a następnie przypisanego im w pkt II czynu ciągłego, jak również precyzyjnego powołania dowodów na jakich się w tej mierze oparł, poprzestając na ogólnikowych wywodach oraz globalnym powołaniu się na dowody uzasadniające jego zdaniem skazanie oskarżonych w rzeczonym zakresie. Tymczasem był zobowiązany do jednoznacznego wskazania konkretnych zachowań, poprzez które zrealizowane zostały przedmiotowe i podmiotowe znamiona przypisanego przestępstwa oraz wyraźnie określić, na jakich dowodach opiera ustalenie każdego istotnego dla rozstrzygnięcia faktu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1989 r. II KR 198/89 OSNPG 1990/10/78 oraz z dnia 2 września 2004 r. II KK 344/03 LEX nr 137458, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2006 r. II AKa 36/06 Prok.i Pr.-wkł. 2006/10/18, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 maja 2005 r. II AKa 453/05 KZS 2005/7-8/136).
Sąd Okręgowy nie zweryfikował przy tym w konfrontacji z poszczególnymi dowodami zasadności stawianych oskarżonym zarzutów w aspekcie ilości i rodzaju wyrobów tytoniowych stanowiących ich przedmiot, jak również wartości tych wyrobów, a w konsekwencji wartości uszczuplonych należności publicznoprawnych (nawet nie tyle w aspekcie arytmetycznej poprawności wyliczeń, którymi dysponował, lecz co do zasadności leżących u ich podstaw założeń nie tylko w zakresie przyjętych kursów walut i cen wyrobów, ale także normatywnych podstaw ustalania wartości celnych i należności publicznoprawnych). Zasada samodzielności jurysdykcyjnej wymagała tymczasem takiego działania.
Sąd I instancji nie wyjaśnił również w należyty sposób podstawy prawnej wyroku. Wywody uzasadnienia zaskarżonego wyroku są i w tym zakresie ogólnikowe i niepełne. Nie wynika z nich, aby Sąd Okręgowy rozważał kwestię zasadności przyjęcia w zakresie czynu z pkt II kumulatywnej kwalifikacji prawnej zart. 54 kks, które to rozstrzygnięcie kwestionował obrońca oskarżonegoT. C.. Dla dokonania właściwej oceny prawnej w przedmiotowym zakresie pomocna jest analiza nie tylko orzeczeń wskazanych przez apelującego (postanowienie Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 26 września 1996 r. I KZP 36/95 LexPolonica nr 313091, KZS 1997/1 poz. 29, OSP 1997/1 poz. 13, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1997/3 poz. 106, Prok.i Pr.-wkł. 1996/12/13; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2001 r. V KKN 309/98, LEX nr 52009, Prok.i Pr.-wkł. 2001/7-8/10), ale również wyroku (wraz z uzasadnieniem) Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 9 sierpnia 2012 r. II AKa 111/12 LEX nr 1237245., w którym wyrażono zapatrywanie, że odpowiedzialności na podstawieart. 54 k.k.s.podlega tylko podatnik - a więc osoba prowadząca legalną działalność podlegającą opodatkowaniu; przepis ten nie ma natomiast zastosowania do czynności sprzecznych z prawem, nawet jeżeli w wyniku ich dokonania powstaje obowiązek uiszczenia należności na rzecz Skarbu Państwa (podatku akcyzowego, cła).
Niezależnie od powyższego Sąd Okręgowy nie wypełnił w należyty sposób również obowiązku, który nakłada na sądy orzekające przepisart. 424 § 2 kpk. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia ogranicza się w zasadzie do wymienienia poszczególnych okoliczności, których badania w procesie wymiaru kary domaga się ustawa, bez dokonania ich rzetelnej analizy w odniesieniu do faktów wypływających z przeprowadzonych dowodów lub dokonania całkowicie dowolnych ocen wbrew rzeczywistej wymowie przywoływanych faktów, czego dobitnym przykładem są choćby wywody Sądu meriti w odniesieniu do uprzedniej karalności i rodzaju czynów będących jej podstawą, co nie mogło nie zostać niezauważone przez oskarżyciela publicznego i stało się zasadnie jednym z przyczynków do wywiedzenia przez niego apelacji na niekorzyść oskarżonych. Nie sposób bowiem uznać, aby orzeczenie o karze, przy przyjętym przez Sąd Okręgowy, zakresie odpowiedzialności oskarżonych, miało walor swobodnego.
W omówionym wyżej zakresie Sąd Apelacyjny wywiedzione apelacje, tak obrony, jak też oskarżyciela publicznego uznał za uzasadnione, uznając że Sąd Okręgowy nie wywiązał się z ciążących na nim obowiązków.
Omówione powyżej zaniechania, w sytuacji gdy wystąpiła wskazana na wstępie obraza prawa procesowego w zakresie postępowania dowodowego, wykluczyły możliwość wydania przez Sąd Apelacyjny orzeczenia reformatoryjnego. Wydanie orzeczenia zmieniającego prowadziłoby w tych warunkach do unicestwienia zasady dwuinstancyjności. Sąd Apelacyjny nie dokonywałby bowiem kontroli odwoławczej zaskarżonego rozstrzygnięcia, lecz były zmuszony czynić od początku ustalenia faktyczne, w zakresie całości znamion zarzucanych oskarżonym czynów, przy zmienionych w niezwykle istotny sposób podstawach dowodowych. W tych okolicznościach nie byłby już sądemad quem, lecz de facto stałby się sądem a quo, od którego orzeczenia zwykły środek odwoławczy już by nie przysługiwał. „Odmiennego orzekania co do istoty, zwłaszcza radykalnego, dokonywać,…, należy w fazie postępowania drugoinstancyjnego z ostrożnością, tym bardziej że w wyniku takiego reformatoryjnego rozstrzygnięcia doznaje ograniczenia gwarantowane konstytucyjnie prawo strony procesu do kontroli instancyjnej /art. 176 ust. 1 Konstytucji RP/”(vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2007 r., II KK 375/06OSNwSK 2007/1/332, Prok.i Pr.-wkł. 2007/5/25; por. także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2012 r. IV KK 306/11 LEX nr 1119561, z dnia 6 kwietnia 2011 r. V KK 341/10 LEX nr 848184, z dnia 5 września 2002 r. II KK 102/02, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 11 października 2004 r., II AKa 243/04, OSA 2006/2/8 oraz z dnia 9 marca 2006 r., II AKa 36/06, Prok.i Pr.-wkł. 2006/10/18; jak również S. Zabłocki, w: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. II, Dom Wydawniczy ABC 1998 str. 450-451).
Nie mając zatem podstaw do utrzymania zaskarżonego wyroku, ani też możliwości jego zmiany wobec oskarżonychT. C.,M. K.,K. P.,R. B.iA. G., Sąd Apelacyjny był zmuszony wydać orzeczenie o charakterze kasatoryjnym.
Jednocześnie, Sąd Apelacyjny, w opisanym wyżej stanie rzeczy – wobec dyspozycjiart. 436 kpk– nie rozważał wywiedzionych środków odwoławczych w zakresie pozostałych podniesionych w nich uchybień, gdyż ich rozpoznanie byłoby zwyczajnie przedwczesne.
Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien pamiętać o treściart. 442 kpkoraz443 kpki mieć na względzie konieczność wyeliminowania całości wyżej wskazanych uchybień. W zakresie postępowania dowodowego winien również zająć jasne i spójne stanowisko co do potrzeby bezpośredniego przesłuchania świadkówR. K.,G. E.,A. S.,D. B.iA. R., gdyż dotychczasowe stanowisko Sądu meriti w tej mierze trudno byłoby uznać za konsekwentne. Sąd Okręgowy zobowiązany jest do szczególnie wszechstronnej i wnikliwej analizy całokształtu okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy a wynikających z dopuszczalnych prawem dowodów tak w aspekcie ustaleń faktycznych, jak i ich późniejszej subsumpcji, a w wypadku wyroku skazującego także w zakresie orzeczenia o karze. Swoje stanowisko winien zaś uzasadnić tak, by nie doszło ponownie do obrazyart. 424 § 1 pkt 1, 2 i § 2 kpk.

Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok także w odniesieniu doG. S., z uwagi na wystąpienie przesłanek zart. 439 § 1 pkt 9 kpkw zw. zart. 17 § 1 pkt 5 kpki umorzył wobec wyżej wymienionego postępowanie karne, kosztami procesu w sprawie w tym zakresie - na zasadzieart. 632 pkt 2 kpk- obciążając Skarb Państwa.
O wynagrodzeniu dla obrońców z urzędu oskarżonychM. K.iT. C.orzeczono na podstawie§ 14 ust. 2 pkt 5w zw. z§ 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.

(...)(...)