Sąd Okręgowy w Gdańsku
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 339/13
Data wyroku: 2013-05-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Ołtarzewska
Słowa kluczowe: Nauczyciel
Podstawa prawna: art. 47714 § 1 k.p.c. i art. 4 ustawy z dnia 22.05.2009 r. o nauczycielskim świdczeniu kompensacyjnym

Sygn. akt VII U 339/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 maja 2013 r.

Sąd Okręgowy w Gdańsku
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Maria Ołtarzewska
Protokolant: st.sekr.sądowy Alicja Jarzyna

po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013 r. w Gdańsku
sprawyK. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego
na skutek odwołaniaK. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
z dnia 16 listopada 2012 r. nr(...)

oddala odwołanie.

Sygn. akt VII U 339/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 listopada 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.odmówił ubezpieczonejK. P.prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego z uwagi na fakt, iż stosunek pracy ubezpieczonej nie został rozwiązany na jej wniosek lub nie wygasł w okolicznościach określonych wart. 20 ust. 1, 5c i 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela(Dz. U. z 2006 r. nr 97 poz. 674 j.t. ze zm.). Z przedłożonego świadectwa pracy z dnia 31 lipca 2012 r. wynika bowiem, iż stosunek pracy z ubezpieczoną ustał na skutek upływu czasu, na jaki była zawarta umowa (tom IV k. 20 akt rentowych).

Odwołanie z dnia 10 grudnia 2012 r. od powyższej decyzji złożyła ubezpieczonaK. P., wnosząc o jej zmianę i przyznanie wnioskowanego świadczenia. W jej ocenie podstawą przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego winno być świadectwo pracy z dnia 29 lutego 2012 r., w którego wynika rozwiązanie stosunku pracy wobec zmian organizacyjnych – zmniejszenia liczby oddziałów w szkole (k. 2 akt sprawy).

W odpowiedzi z dnia 07 lutego 2013 r. na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż stosunek pracy w dniu 31 lipca 2012 r. ustał w przypadku wnioskodawczyni w związku z upływem czasu, na jaki był zawarty (od dnia 01 września 2011 r. do dnia 31 lipca 2012 r.). Przyznanie zaś świadczenia na podstawie świadectwa pracy z dnia 29 lutego 2012 r. nie jest zaś możliwe, bowiem sprzeciwia się temu regulacjaart. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych(Dz. U. z 2009 r. nr 97 poz. 800 ze zm.), dalej: ustawa kompensacyjna (k. 4-5 akt sprawy).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

UbezpieczonaK. P.,urodzona w dniu (...), z zawodu jest nauczycielem z wykształceniem wyższym.

okoliczności bezsporne, vide: kwestionariusz okresów składkowych i nieskładkowych – tom I k. 13 akt rentowych, dokumentacja zatrudnienia – tom I k. 15-26, 71 akt rentowych, tom II k. 6-12 akt rentowych, tom III k. 6-16 akt rentowych, tom IV k. 6-12 akt rentowych

W dniu 09 listopada 2012 r. ubezpieczona złożyła do pozwanego organu rentowego wniosek o przyznanie nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.

okoliczności bezsporne, vide: wniosek o przyznanie nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego – tom IV k. 1-2 akt rentowych

W toku postępowania przed organem rentowym ubezpieczona udowodniła 32 lata i 28 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 23 lata i 21 dni okresów pracy nauczycielskiej (stażu w szkolnictwie).

dowód: karta przebiegu zatrudnienia – tom IV. k. 18-18v akt rentowych

Decyzjami z dnia 05 lipca 2007 r. oraz z dnia 17 września 2012 r. pozwany organ odmówił ubezpieczonej prawa do emerytury. W ramach drugiej ze wskazanych decyzji pozwany pouczył ubezpieczoną o sposobie sformułowania wniosku o przyznanie nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.

okoliczności bezsporne, vide: decyzja pozwanego o odmowie prawa do emerytury z dnia 05 lipca 2007 r. – tom I k. 51 akt rentowych, decyzja pozwanego o odmowie prawa do emerytury z dnia 17 września 2012 r. – tom III k. 24 akt rentowych

W okresie od dnia 01 września 2000 r. do dnia 29 lutego 2012 r. w wymiarze 18/18 etatu ubezpieczonaK. P.zatrudniona była na stanowisku nauczyciela geografii w Gimnazjum(...)(do dnia 31 sierpnia 2001 r.Zespole (...)wG.).
W okresie od dnia 20 czerwca 2011 r. do dnia 29 lutego 2012 r. ubezpieczona na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 karty nauczyciela pozostawała w stanie nieczynnym.
Stosunek pracy uległ rozwiązaniu w związku ze zmianami organizacyjnymi, powodującymi zmniejszenie liczby oddziałów w szkole.

dowód: świadectwo pracy z dnia 29 lutego 2012 r. – tom IV k. 6-6v akt rentowych, akta osobowe – osobna teczka w aktach sprawy, pismo pracodawcy z dnia 24 maja 2011 r. – k. 24 akt sprawy, pismo pracodawcy z dnia 20 czerwca 2011 r. – k. 213 akt sprawy

W okresie od dnia 01 września 2011 r. do dnia 31 lipca 2012 r. ubezpieczona była zatrudniona na zastępstwo zaJ. C.wZespole (...)wK.w wymiarze pełnego etatu na stanowisku nauczyciela matematyki.
Stosunek pracy ustał z upływem czasu, na jaki został zawarty, w trybieart. 30 § 1 pkt 4 k.p.

dowód: świadectwo pracy z dnia 31 lipca 2012 r. – tom IV k. 7-8 akt rentowych, akta osobowe – osobna teczka w aktach sprawy

Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 16 listopada 2012 r. pozwany organ rentowy odmówił ubezpieczonejK. P.prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego z uwagi na fakt, iż stosunek pracy ubezpieczonej nie został rozwiązany na jej wniosek lub nie wygasł w okolicznościach określonych w art. 20 ust. 1, 5c i 7 karty nauczyciela. Z przedłożonego świadectwa pracy z dnia 31 lipca 2012 r. wynika bowiem, iż stosunek pracy z ubezpieczoną ustał na skutek upływu czasu, na jaki była zawarta umowa.

dowód: decyzja pozwanego o odmowie prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego z dnia 16 listopada 2012 r. – tom IV k. 20 akt rentowych

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach ubezpieczeniowych pozwanego organu rentowego, aktach osobowych dwóch ostatnich szkół - zakładów pracy ubezpieczonej, których prawdziwość i rzetelność nie była przez żadną ze stron kwestionowana. Sąd również nie znalazł podstaw do podważenia jej wiarygodności z urzędu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W świetle ustalonego wyżej stanu faktycznego odwołanie ubezpieczonejK. P.nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny niniejszej sprawy był w zasadzie bezsporny. Spór między stronami sprowadzał się w istocie do oceny prawnej tak ustalonego stanu faktycznego, a mianowicie do oceny czy pozwany organ rentowy zasadnie odmówił ubezpieczonej prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego w oparciu o tezę, że stosunek pracy ubezpieczonej został rozwiązany w sposób uniemożliwiający przyznanie jej wnioskowanego świadczenia – mianowicie nie na jej wniosek ani też w okolicznościach określonych wart. 20 ust. 1, 5c i 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela(Dz. U. z 2006 r. nr 97 poz. 674 j.t. ze zm.), dalej: karta nauczyciela.

Zgodnie zart. 4 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych(Dz. U. z 2009 r. nr 97 poz. 800 ze zm.), dalej: ustawa kompensacyjna, świadczenie przysługuje nauczycielom, którzy spełnili łącznie następujące warunki:

1
osiągnęli wiek, o którym mowa w ust. 3;

2
mają okres składkowy i nieskładkowy w rozumieniuustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o emeryturach i rentach z FUS”, wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć;

3
rozwiązali stosunek pracy.

Ust. 2 przepisu wskazuje, iż nauczycielom spełniającym warunki określone w ust. 1 pkt 1 i 2 świadczenie przysługuje również w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy w okolicznościach określonych w art. 20 ust. 1, 5c i 7 karty nauczyciela.

Z kolei z ust. 3 pkt 1 tegoż przepisu wynika, iż nauczyciel ma prawo do świadczenia, jeżeli ukończył 55 lat - w latach 2009-2014.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy kompensacyjnej prawo do świadczenia powstaje z dniem spełnienia warunków wymaganych do nabycia tego prawa.

Stosownie do treści art. 2 pkt 1 tejże ustawy za nauczyciela rozumie się nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w:
a)publicznych i niepublicznych przedszkolach,
b)szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych,
c)publicznych i niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego i placówkach, o których mowa wart. 2 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty(Dz. U. z 2004 r. nr 256 poz. 2572, ze zm.).

W myśl art. 20 ust. 1, 5c i 7 karty nauczyciela wygaśnięcie stosunku pracy nauczyciela następuje w wypadku:

1
całkowitej likwidacji szkoły

2
częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć

3
upływu 6 miesięcy pozostawania w okresie nieczynnym

4
wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy przed upływem stanu nieczynnego.

Jak wskazuje doktryna, prawo do świadczenia kompensacyjnego powstaje, co do zasady, z dniem spełnienia ostatniego z warunków wymaganych do nabycia tego prawa.

      Jeśli nauczyciel pozostaje jeszcze w stosunku pracy, ale spełnił wszystkie pozostałe warunki, prawo do świadczenia kompensacyjnego może nabyć od następnego dnia po ustaniu tego zatrudnienia(Dariusz Noszczak, Sł.Pracow.2011.3.1, Lex teza 129323/2).

Ustawodawca używając sformułowania "rozwiązali stosunek pracy" (zamiast np. "rozwiązano z nimi stosunek pracy") zamierzał wyrazić, iż

      chodzi o rozwiązanie stosunku pracy z inicjatywy nauczyciela. Taką inicjatywą może być np. złożenie wypowiedzenia lub wniosku o rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron.

      Warunek rozwiązania stosunku pracy nie jest spełniony, jeśli to dyrektor szkoły złożył wypowiedzenie lub też z jego inicjatywy stosunek pracy został rozwiązany w drodze porozumienia stron. To samo dotyczy sytuacji, gdy umowa o pracę nauczyciela wygasła wskutek upływu okresu, na który została zawarta(Dariusz Noszczak, Sł.Pracow.2011.3.1, Lex teza 129323/5).

UbezpieczonaK. P.niewątpliwie – co było między stronami niesporne – spełniła 2 z 3 przesłanek wymaganych do przyznania jej wnioskowanego świadczenia, wynikających z art. 4 ustawy kompensacyjnej. Mianowicie osiągnęła wymagany wiek 55 lat (art. 4 ust. w zw. z ust. 3 pkt 1 ustawy), legitymowała się wymaganym okresem składkowych, w tym stażu pracy w oświacie (art. 4 ust. 2 ustawy oraz tom IV k. 18-18v akt rentowych).

Równocześnie Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, iż ubezpieczona uchybiła jednakże ostatniej, trzeciej przesłance, wynikającej z art. 4 ust. 3 ustawy kompensacyjnej – mianowicie nie rozwiązała stosunek pracy. Językowa wykładnia tego sformułowania wskazuje bowiem jednoznacznie na działanie zainicjowane i wychodzące ze strony nauczyciela jako pracownika danej placówki oświatowej. Z przedłożonych dokumentów – świadectwa pracy (tom IV k. 7 akt rentowych), akt osobowych – wynika, iż jej (ostatni) stosunek pracy nauczyciela matematyki wZespole (...)wK.ustał z upływem czasu, na który był zawarty, w trybieart. 30 § 1 pkt 4 k.p.Ustalony w ten sposób stan faktyczny nie mieści się zatem językowo w zakresie pojęcia „nauczyciela, który rozwiązał stosunek pracy”, wynikającego z art. 4 ust. 3 ustawy kompensacyjnej, który to przepis w związku z art. 7 ust. 1 tejże ustawy stanowi podstawę przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Stosunek ów pracy, istniejący na podstawie umowy o pracę na zastępstwo, uległ rozwiązaniu bez ingerencji stron, na mocy wskazanego przepisu ustawy kodeksowej, w związku z treścią umowy (okresem, na jaki została ona zawarta).

Z kolei mając na uwadze przepis art. 4 ust. 2 ustawy kompensacyjnej – wskazać należy, jak trafnie stwierdził pozwany – iż stosunek pracy ubezpieczonej wZespole (...)wK.nie ustał również w okolicznościach wynikających z art. 20 ust. 1, 5c i 7 karty nauczyciela, cytowanych powyżej.

Ubezpieczona argumentowała w treści odwołania (k. 2, 24-25 akt sprawy), iż na powyższej podstawie prawnej wynikającej z karty nauczyciela ustał w dniu 29 lutego 2012 r. jej poprzedni, niejako równoległy stosunek pracy – zatrudnienie w Gimnazjum(...)W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w ocenie Sądu Okręgowego należało podzielić to stanowisko wnioskodawczyni. Z dokumentów w aktach sprawy wynika, iż w dniu 24 maja 2011 r. otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę, po czym na podstawie jej wniosku z dnia 14 czerwca 2011 r. została w trybie art. 20 ust. 5c karty nauczyciela przeniesiona w stan nieczynny, w którym po upływie 6 miesięcy wygasł jej stosunek pracy w dniu 29 lutego 2012 r. Nie był to jednakże jedyny stosunek pracy ubezpieczonej w szkolnictwie, zatem nawet po ustaniu umowy o pracę z Gimnazjum(...)pozostawała ona w stosunku pracy na podstawie umowy o pracę na zastępstwo wZespole (...)wK.. To zaś, w świetle zacytowanego powyżej poglądu doktryny (teza D. Noszczaka) uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia – do którego otrzymania konieczne jest rozwiązanie każdego łączącego nauczyciela stosunku pracy i doprowadzenie do sytuacji, kiedy pozostaje on bez zatrudnienia.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz uznanie, iż w rozpatrywanej sprawie ostatni stosunek pracy ubezpieczonej, który ustał z dniem 31 lipca 2012 r., nie został rozwiązany z jej inicjatywy (art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy kompensacyjnej) ani też na podstawie przesłanek określonych w art. 20 ust. 1, 5c i 7 karty nauczyciela - stwierdzić należało, iżK. P.nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.

W konkluzji, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.w związku z cytowanymi wyżej przepisami, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.

SSO Maria Ołtarzewska