Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 495/13
Data wyroku: 2013-09-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Kocyłowska, Ewa Madera, Bogumiła Burda
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie, Działalność Gospodarcza
Podstawa prawna: art. 18a ust. 1 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r.  Nr 205 poz. 1585 ze zm.)

Sygn. akt

III AUa 495/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia12 września 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Bogumiła Burda (spr.)

Sędziowie:

SSA Urszula Kocyłowska
SSA Ewa Madera

Protokolant

st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar

po rozpoznaniu w dniu12 września 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. M.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o ustalenie podstawy wymiaru składek
na skutek apelacji pozwanego
od wyrokuSądu Okręgowego w Krośnie
z dnia19 marca 2013 r.sygn. aktIV U 1285/12

oddala apelację

Sygn. Akt III AUa 495/13

UZASADNIENIE
Decyzją z 29 maja 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.uznał za nieprawidłowe stanowisko zwarte we wniosku złożonym przez przedsiębiorcę(...)PaniM. M.w zakresie prawa do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej w wysokości zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia.
W podstawie prawnej Zakład powołałart. 10 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej(t.j. Dz. U. z 2010r. Nr 220, poz. 1447 ze zmianami) w związku zart. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zmianami).
W podstawie faktycznej organ rentowy powołał się na ustalenia wskazujące, że wnioskodawczyni w ramach działalności gospodarczej świadczy usługi na rzecz byłego pracodawcy tj.(...), z którym łączy ją umowa franchisingowa, a czynności wykonywane w ramach stosunku pracy są tożsame z czynnościami wykonywanymi w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej.

M. M.odwołała się od powyższej decyzji do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie, wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie pierwszych 24 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej w kwocie nie niższej niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia.
Dowodziła, że nie wykonuje czynności na rzecz byłego pracodawcy, gdyż otworzyła własną działalność gospodarczą, zaangażowała własne środki na zakup towarów, ponosi odpowiedzialność materialną, ponosi wszelkie koszty związane z prowadzeniem sklepu i zatrudnia pracownika na podstawie umowy o pracę.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z 19 marca 2013r. zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.ustalając, żeM. M.z tytułu prowadzonej działalności(...)M. M.(...)jest uprawniona do zastosowania preferencyjnej podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, stanowiącej zadeklarowaną kwotę nie niższą jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia – w okresie 24 miesięcy kalendarzowych – począwszy od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej tj. 1 października 2011r.
Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd ten ustalił, żeM. M.od 1 stycznia 2009r. do 30 września 2011r. pracowała wfirmie (...) sp. z o.o.wW.jako kierownikCentrum (...)w sklepie nr(...)wP., a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło na podstawie porozumienia stron. Do jej obowiązków należał nadzór nad obsługą klienta, organizacja funkcjonowania sklepu, zarządzanie personelem, nadzór nad funkcjonowaniem terminalu i prawidłową obsługą kasy, a także nadzór nad funkcjonowaniem magazynu.
Od 1 października 2011r. wnioskodawczyni rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży detalicznej kosmetyków i artykułów toaletowych prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach.
Sąd nadto ustalił, żeM. M.30 września 2011r. zawarła ze swoim byłym pracodawcą umowę franczyzy, w ramach której udzielono jej prawa do sprzedaży opracowanych przez(...)produktów kosmetycznych i zabiegów kosmetycznych wCentrum (...), przy czym stwierdzono, że franczyzobiorca jest niezależnym przedsiębiorcą.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie występują okoliczności wskazujące na wyłączenie wnioskodawczyni z możliwości skorzystania z preferencyjnych stawek podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wskazane wart. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem Sądu I instancjiM. M.niewątpliwie nawiązała współpracę handlową z byłym pracodawcą, lecz współpracy tej nie można utożsamiać z wykonywaniem działalności na jego rzecz. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że w ramach stosunku pracy wnioskodawczyni zobowiązana była jedynie do czuwania nad sprawnym prowadzeniem sprzedaży przez odpowiedni personel w określonym miejscu, obecnie zaś przedmiotem jej zainteresowania jest kwestia efektywnego prowadzenia sprzedaży produktów byłego pracodawcy.
W konsekwencji odwołanie wnioskodawczyni Sąd Okręgowy uznał za uzasadnione.

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL..
Organ rentowy zarzucił:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególnościart. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez błędną wykładnię i uznanie, że czynności wykonywane przez skarżącą w ramach stosunku pracy są odmienne od czynności, które są wykonywane w ramach działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, z którym wnioskodawczynię łączy umowa franchisingu, a tym samym przyjęcie, że charakter tych czynności nie pozbawia skarżącej prawa do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie pierwszych 24 miesięcy od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej w wysokości zadeklarowanej nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia,
- sprzeczność ustaleń Sądu z zebranym materiałem dowodowym poprzez uznanie, że czynności wykonywane przez skarżącą w ramach umowy o pracę są odmienne od tych wykonywanych w ramach umowy franchisingu.
Przy tak sformułowanych zarzutach Zakład wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.
W uzasadnieniu apelacji ZUS Oddział wL.ponownie stwierdził, że czynności wykonywane przez wnioskodawczynię w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą były tożsame z czynnościami wykonywanymi w ramach stosunku pracy wiążącego ją z byłym pracodawcą.
Dodał też, że ocena czynności wykonywana w oparciu o art. 18a nie powinna opierać się na analizie, kto osiągnie przychód z określonego działania, lecz należy oceniać, czy faktycznie były wykonywane na konkretnym stanowisku i czy są wykonywane obecnie na rzecz byłego pracodawcy.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.jest nieuzasadniona i jako taka na uwzględnienie nie zasługuje, gdyż wbrew podniesionym w niej zarzutom i przytoczonym na ich uzasadnienie twierdzeniom wyrok Sądu Okręgowego jest wyrokiem trafnym i odpowiadającym prawu.
W szczególności wyrok ten nie został wydany z zarzucanym mu naruszeniem przepisów prawa materialnego – w tym wypadku art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 13 październi8ka 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z powołanym przepisem podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia.
W myśl ust. 2 powyższy przepis nie ma zastosowania do osób, które prowadza lub w okresie ostatnich 60 miesięcy przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność, ewentualnie wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.
Celem wprowadzenia przez ustawodawcę doustawy o systemie ubezpieczeń społecznychart. 18aust. było niewątpliwie „ułatwienie” podjęcia ryzyka rozpoczęcia po raz pierwszy działalności gospodarczej i zmniejszenie obciążenia finansowego z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, co umożliwiłoby przeznaczenie uwolnionych środków na rozwój tej działalności.
Tylko podjęcie i prowadzenie działalności na warunkach określonych w ust. 2 przytoczonego przepisu wyłączało ubezpieczonego z możliwości zastosowania preferencyjnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko Sądu Okręgowego, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zachodziły okoliczności wyłączające zastosowanie wobecM. M.stawki, o której mowa wart. 18a ust 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sąd ten rozpoznając sporną kwestię, nie naruszając przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania dokonał trafnych ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia, że ubezpieczona, w związku z podjęciem po raz pierwszy pozarolniczej działalności, pomimo współpracy z byłym pracodawcą, miała prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w zadeklarowanej kwocie nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia w okresie 24 miesięcy kalendarzowych od jej rozpoczęcia.
Poza sporem jest, żeM. M.zatrudniona była wfirmie (...)na stanowisku kierownika sklepu do 30 września 2011r. i realizowała wszystkie obowiązki wynikające z tak określonego stanowiska, związane w szerokim rozumieniu z organizacją sklepu i jego pracą.
Z dniem 30 września 2011r. zawarła z byłym pracodawcą umowę franczyzy, w ramach której udzielono jej prawa do sprzedaży opracowanych przez(...)produktów kosmetycznych i zabiegów kosmetycznych tej firmy.
Organ rentowy utożsamia czynności wykonywane przez zainteresowaną w ramach stosunku pracy z czynnościami, jakie wnioskodawczyni wykonuje w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności dowodząc, że „zarówno w ramach stosunku pracy jak i w ramach działalności gospodarczej wnioskodawczyni ma dbać o obsługę klienta, która ma być zgodna ze standardami firmy, zapewnić klientom usługi o nienagannej jakości”.
Oczywistym jest, że franczyzobiorca zobowiązuje się do prowadzenia działalności zgodnie z założeniami koncepcyjnymi wypracowanymi przez franczyzodawcę, gdyż naruszenie tych zobowiązań prowadziłoby do zerwania umowy, niemniej jednak – jak trafnie zauważa Sąd I instancji – realizuje te koncepcje działając w imieniu własnym, na własną odpowiedzialność i ryzyko – poprzez podejmowanie czynności jakie uzna za najbardziej skuteczne dla realizacji jedynego celu działalności gospodarczej tj. osiągnięciu zysku stanowiącego źródło dochodu.
Zgodzić zatem trzeba się z Sądem Okręgowym, że współpraca z byłym pracodawcą w ramach działalności gospodarczej i wykonywane przez nią w związku z tym czynności nie są tożsame z czynnościami, jakie wykonywała w ramach obowiązków pracowniczych.
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny podzielił ocenę faktyczną i prawną sprawy dokonaną przez Sąd I instancji i z tych też względów orzekł o oddaleniu apelacji stosownie doart. 385 kpc.