Sąd Okręgowy w Elblągu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 413/12
Data wyroku: 2013-01-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Teresa Zawistowska, Aleksandra Ratkowska, Krzysztof Nowaczyński
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 679§1 k.p.c.

Sygn. akt I Ca 413/12

POSTANOWIENIE
Dnia 30 stycznia 2013 r.

Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący: SSO Krzysztof Nowaczyński
Sędziowie:  SO Aleksandra Ratkowska /spr./
SO Teresa Zawistowska
Protokolant:  st. sekr. sąd. Danuta Gołębiewska

po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2013 r. w Elblągu
na rozprawie
sprawy z wnioskuK. R.
z udziałemP. R.,D. R.i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wW.
o zmianę stwierdzenia nabycia spadku

na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Elblągu
z dnia 24 września 2012 r., sygn. akt IX Ns 471/12

postanawia :

oddalić apelację.

Sygn. akt I Ca 413/12

UZASADNIENIE
K. R.we wniosku o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku poJ. R.wydanego w sprawie IX Ns 538/08 Sądu Rejonowego w Elblągu i orzeczenie, że spadek poJ. R.nabyliP. R.iD. R.. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż nie wiedział o toczącym się postępowaniu o stwierdzenia nabycia spadku poJ. R.i podniósł równocześnie, iż w dniu 16 marca 2009r. odrzucił spadek po tej osobie.

Uczestnik postępowania Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wW.wniósł o oddalenie wniosku. UczestnicyP. R.iD. R.nie zajęli stanowiska w sprawie.

Sąd Rejonowy w Elblągu postanowieniem z dnia 24 września 2012r. oddalił wniosek z następującym uzasadnieniem:

J. R.zmarł dnia 25 czerwca 2004r. wE..
W dniu 16 marca 2009r.K. R.złożył oświadczenie przed Sądem Rejonowym w Elblągu o odrzuceniu spadku poJ. R..
W dniu 24 kwietnia 2008r. Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku poJ. R..
K. R.stawił się na posiedzeniu w dniu 26 maja 2010r.
Postanowieniem z dnia 6 października 2010r. Sąd Rejonowy w Elblągu stwierdził, iż spadek poJ. R.na podstawie ustawy nabyli: brat spadkodawcyK. R.oraz bratankowie spadkodawcyP. R.iD. R..

Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy pozostawały bezsporne.
Sąd ustalił je na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz w aktach I Ns 538/08 i I Ns 177/09, których wiarygodności ani prawdziwości ich treści strony nie kwestionowały.
Zgodnie z treścią przepisuart. 679 § 1 k.p.c.dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku, z zastosowaniem przepisów niniejszego rozdziału. Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.
Jak podkreśla się w orzecznictwie, przez uczestnictwo w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, w myślart. 679 k.p.c., należy uznać formalny udział w postępowaniu, a nie stopień aktywności, bierność czy nawet całkowitą bezczynność zainteresowanego występującego w sprawie (zob. postanowienie SN z dnia 4 lutego 2000 r., II CKN 740/98).
Dodatkowo wskazano, iż zakreślony wart. 679 § 1 k.p.c.roczny termin do złożenia wniosku o zamianę postanowienia stwierdzającego nabycie spadku ma charakter zawity (zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2011r., sygn. akt I CSK 726/10).
Osoba, która była uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć skutecznie wniosek o zmianę lub uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, gdy wniosek taki składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskała możność powołania się na zgłaszaną podstawę uzasadniającą zmianę lub uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
K. R.brał udział w postępowaniu o stwierdzenie nabycie spadku poJ. R., zakończonym postanowieniem Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 6 października 2010r., sygn akt I Ns 538/08 i stawił się na posiedzeniu w dniu 26 maja 2010r., a to oznacza, że jego wniosek o zmianę tego postanowienia podlegał badaniu w świetle przesłanek ustalonych wart. 679 § 1 zdanie drugie k.p.c.Do zmiany postanowienia spadkowego mogło zatem doprowadzić tylko powołanie się przez wnioskodawcę na taką nową podstawę faktyczną, która nie mogła być powołana w poprzednio toczącym się postępowaniu, a która uzasadniałby przyjęcie, że porządek dziedziczenia po spadkodawcy jest inny niż stwierdzony w postanowieniu spadkowym. Takiej podstawy wnioskodawca nie powołał, bowiem uczestnicząc na posiedzeniu w dniu 26 maja 2010r. posiadał wiedzę, iż w dniu 16 marca 2009r. złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku i mógł tą okoliczność wówczas podnieść.
Wniosek o zmianę postanowienia wnioskodawca złożył w dniu 4 czerwca 2012r., a zatem po upływie rocznego terminu.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawieart. 679 k.p.c.a contrario oddalił wniosek.

K. R.wniósł apelację od tego postanowienia domagając się jego zmiany i orzeczenia zgodnie z wnioskiem.
Skarżący ponownie przytoczył okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku i zarzucił nieuwzględnienie przez Sąd orzekający o stwierdzeniu nabycia spadku poJ. R.tego faktu, iż złożył on oświadczenie o odrzuceniu spadku po tej osobie. Podniósł, iż wobec tego oczywistego faktu, nie powinien być uznany za spadkobiercęJ. R..

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jako nieuzasadniona nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.
Ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego w sposób oczywisty wynikały z akt sprawy o stwierdzenie nabycia spadku poJ. R.i jako prawidłowe mogły zostać przyjęte przez Sąd Okręgowy za własne i stanowiące podstawę jego rozstrzygnięcia. W tym przedmiocie zaznaczyć jedynie należy, iż wnioskodawca na etapie postępowania apelacyjnego odstąpił od przedstawianego początkowo twierdzenia, iż nie brał udziału w postępowaniu IX Ns 538/08 Sądu Rejonowego w Elblągu. Jest to zrozumiałe w sytuacji, gdy z akt tego postępowania dowiadujemy się, iżK. R.stawił się na rozprawę w dniu 26 maja 2010r. i wówczas właśnie miał możliwość powołania się na złożone przez siebie w dniu 16 marca 2009r. oświadczenie o odrzuceniu spadku poJ. R..
Przepisart.679§1 kpcstanowi: „Dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku , nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku (….). Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku , może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.” Postępowanie oparte na cyt. przepisie ma zatem charakter „wznowieniowy”, przy czym wyznacza on poważne ograniczenia – w zakresie wymaganych podstaw żądania i terminu wystąpienia z wnioskiem – w stosunku do osób uczestniczących w pierwszym postępowaniu. W pierwszej kolejności podlega zatem badaniu powołana podstawa żądania zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku pod tym kątem, czy istotnie wystąpiła niemożność powołania jej w poprzednim postępowaniu. Strona ma obowiązek wykazać, iż powołane przez nią fakty i dowody, które mają uzasadniać zmianę postanowienia, nie były dla niej dostępne podczas poprzedniego postępowania. Dopiero po spełnieniu tej przesłanki – i tylko w takim zakresie - może być przeprowadzony dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku nie jest spadkobiercą. Wynikający zart.670 kpcobowiązek sądu badania z urzędu, kto jest spadkobiercą , w postępowaniu wszczętym na podstawieart.679 kpcistnieje przy tym tylko w zakresie wyznaczonym przez dopuszczalną podstawę żądania zmiany prawomocnego postanowienia, a zmiana postanowienia spadkowego może opierać się tylko na takiej podstawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2009r., V CSK 118/09).
Odnośnie terminu złożenia wniosku o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku zaznaczyć należy, iż stosownie doart.679§1 kpcjego bieg rozpoczyna się od dnia, w którym osoba kwestionująca postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku uzyskała możliwość powołania się na podstawę uzasadniającą zmianę takiego postanowienia. PonieważK. R.nie oparł wniosku o zmianę postanowienia spadkowego na takiej podstawie, której by nie mógł powołać w postępowaniu spadkowym, to nie można przyjąć, że złożył wniosek po upływie terminu zawitego zart.679§1 kpc(por.uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2011r. I CSK 726/10, Lex nr 1084687). Ta porządkowa uwaga nie zmienia wcześniej wyłożonego stanowiska co do prawidłowości zaskarżonego postanowienia.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną na podstawieart.385 kpcw z zw. z art.`13§2 kpc.