Sąd Okręgowy we Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 377/12
Data wyroku: 2013-04-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Hreczańska-Cholewa
Słowa kluczowe: Lokal Mieszkalny
Podstawa prawna: art. 691 k.c., art. 417 § 1 k.c.

Sygn. akt I C  377/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 kwietnia 2013 r.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny
w składzie następującym :

Przewodniczący SSO Agnieszka Hreczańska - Cholewa
Protokolant Piotr Wojnarowski

po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013 r. we Wrocławiu
sprawy z powództwaD. R. (1)
przeciwko GminieW.
o ustalenie, nakazanie i zapłatę I. oddala powództwo o ustalenie i nakazanie złożenia oświadczenia woli; II. oddala powództwo o zapłatę; III. przyznaje r.pr.M. P.ze Skarbu Państwa kwotę 8 956 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu; IV. zasądza od powodaD. R. (1)rzecz strony pozwanej GminyW.kwotę 7 200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

UZASADNIENIE
PowódD. R. (1)ostatecznie precyzując w piśmie z 20 stycznia 2012 r. (k. 65-66) żądanie pozwu skierowanego przeciwko GminieW., domagał się: 1) ustalenia że przysługuje mu prawo do lokalu mieszkalnego weW.przyul. (...), znajdującego się w zasobach komunalnych strony pozwanej, 2) nakazanie GminieW.zawarcie z powodem umowy najmu w/w lokalu mieszkalnego, ewentualnie zawarcie z powodem umowy najmu innego lokalu równorzędnego w zamian za dotychczas zajmowany, a ewentualnie na wypadek nieuwzględnienia powyższego żądania 3) zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda zadośćuczynienia w kwocie 200.000 zł. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie powód podał, że został bezpodstawnie wymeldowany z zajmowanego lokalu i pozbawiono go możliwości zawarcia umowy najmu po śmierci babkiA. W., z którą mieszkał stale od 1981 r. Na skutek bezpodstawnego wymeldowania powód stal się osobą bezdomną i po opuszczeniu zakładu karnego będzie musiał zamieszkać w schronisku. Według powoda strona pozwana w 2004 r. niedokładnie przeprowadziła postępowanie co do pozostawienia w lokalu osób po zgonie najemcy wskutek czego umowa najmu została zawarta tylko zL. M., a z pominięciem powoda. Według powoda, po śmierci babki w dalszym ciągu przysługiwało mu prawo do używania lokalu i prawo to nie zostało mu wypowiedziane zgodnie zart. 11 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. Powód podał, że był lokatorem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a zatem miał prawo do zawarcia z nim umowy najmu n podstawie przepisów uchwały nr(...)Rady MiejskiejW.z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu GminyW.. Uzasadniając wysokość zadośćuczynienia powód podał, że stanowi ona szacunkową kwotę, za którą można weW.nabyć kawalerkę.
W piśmie z 8 lutego 2012 r. (k. 73 i n.) strona pozwana GminaW.wniosła o oddalenie powództwa w całości. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie zarzuciła, że powód został wymeldowany z lokalu mieszkalnego na wniosek najemcy, tj. swojej babkiA. W.w 1997 r. Strona pozwana podała, że powód nie posiadał także statusu najemcy, a prawo do korzystania z lokalu miało charakter pochodny od najemcy i nie podlegało wypowiedzeniu. Po śmierci najemcy w 2004 r. ewentualne praw do wstąpienia w stosunek najmu nie było uzależnione od zameldowania powoda w przedmiotowym lokalu, skoro tzw. „meldunek” miał jedynie charakter ewidencyjny i pozostawał bez wpływu na tytuł prawny do lokalu mieszkalnego. Ponadto strona pozwana zarzuciła przy tym, że powód nie należało do kręgu osób o których mowa wart. 691 k.c., a zatem brak było podstaw do ustalenia wstąpienia w stosunek najmu. Odnośnie żądania nakazania zawarcia z powodem umowy najmu strona pozwana powołała się na uchwałę SN z 25 czerwca 2008 r., III CZP 37/2008 i zarzuciła, że uchwała rady gminy podjęta na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 w/w ustawy nie stanowi podstawy roszczenia o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego dla osoby spełniającej kryteria przewidziane w tej uchwale. Strona pozwana wskazała także, że w świetle przepisów w/w ustawy brak jest podstaw prawnych do zawarcia z powodem umowy najmu innego równorzędnego lokalu mieszkalnego w zamian za dotychczas zajmowany. Nadto strona pozwana zarzuciła, że w jej działaniach nie było ani bezprawności, ani winy, zaś powód w żaden sposób nie wykazał jakiej doznał krzywdy na skutek niezgodnych z prawem działań pozwanej. W związku z tym, także żądanie zapłaty zadośćuczynienia było bezzasadne.

W toku postępowania Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

GminaW.jest właścicielem lokalu mieszkalnego przyul. (...)weW.. Najemcą tego lokalu byłaA. W., która zmarła w dniu(...)r. PowódD. R. (1)jest wnukiem najemczyniA. W..
PowódD. R. (1),urodzony w (...)r., mieszkał w powyższym lokalu od 1981 r. przez kilkanaście lat wspólnie z babciąA. W., a od 1992 r. także z kuzynkąL. S.(obecnieM.).
W związku z wyjazdami za granicę i pobytami w zakładach karnych począwszy od 1995 r. powód jedynie okazjonalnie przebywał w/w lokalu mieszkalnym.
W dniu 26 maja 1997 r. powód został z w/w lokalu mieszkalnego wymeldowany.
Po śmierciA. W.w lokalu mieszkalnym przyul. (...)weW.w dalszym ciągu mieszkała jej wnuczkaL. M.(z domuS.) wraz z mężem i dwójką dzieci.
W piśmie z dnia 5 lipca 2004 r. GminaW.poinformowałaL. M., że nie należy ona do osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu w/w lokalu na podstawieart. 691 k.c.Jednocześnie GminaW.poinformowałaL. M., że spełnia wymogi określone w uchwale Rady MiejskiejW.z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu GminyW., ponieważ co najmniej 5 lat mieszkała w tym lokalu, nie posiadając jednocześnie tytułu prawnego do innego lokalu.
W dniu 4 września 2004 r. GminaW.jako wynajmujący zawarła z najemcamiL.iW. M.na czas nieokreślony umowę najmu lokalu mieszkalnego przyul. (...)weW.. Najemcy wraz z dwójką dzieci do chwili obecnej mieszkają w w/w lokalu.
PowódD. R. (1)w okresie ostatnich kilku lat przebywał w zakładzie karnym odbywając karę pozbawienia wolności.
We wniosku z dnia 9 lipca 2008 r. powód zwrócił się do GminyW.o zawarciem z nim umowy najmu lokalu socjalnego z tytułu pozostawania w niedostatku. Powyższy wniosek został rozpatrzony negatywnie.
Po opuszczeniu zakładu karnego powodowi nie przysługuje tytuł prawny do żadnego lokalu mieszkalnego.

(Dowód:wniosek o zawarcie umowy najmu z 9 lipca 2008 r., k. 51-52; pismo strony pozwanej z 14 września 2011 r., k. 53; pismo strony pozwanej z 8 grudnia 2011 r., k. 54; pismo strony pozwanej z 17 stycznia 2011 r., k. 55; pismo powoda z 2 lutego 2012 r., k. 81; pismo z 23 lipca 2012 r., k. 109; pismo z 19 lutego 2013 r., 150; akta lokalu mieszkalnego weW.przyul. (...); przesłuchanie powodaD. R. (1), k. 129)

Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd zważył co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 691 § 1, 2 i 3 k.c.w brzmieniu obowiązującym w dacie śmierci babki powodaA. W., w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą, przy czym osoby te wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci, zaś w razie braku takich osób stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa.
Jak wynika z akt sprawy i co było w sprawie okolicznością bezsporną, powód jako wnuk najemczyniA. W., która zmarła w dniu(...)r., jak wynika z aktu zgonu znajdującego się w aktach lokalowych, nie należy do kręgu osób, które mogłyby wstąpić w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przyul. (...)weW.w miejsce zmarłej najemczyni zgodnie z powołanym przepisem. Jednoznacznie w tym przedmiocie wypowiada się również judykatura wskazując kategorycznie, iż wnuk zmarłego najemcy nie należy do osób wymienionych wart. 691 § 1 k.c.także wtedy, gdy łączyła go z najemcą więź uczuciowa i gospodarcza ( por. uchwała Sądu Najwyższego z 21 maja 2002 r., III CZP 26/02 ). Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można także przyjąć, iż powódD. R. (1)obowiązany był do świadczeń alimentacyjnych wobecA. W.. Biorąc to pod uwagę, zgodnie zart. 691 § 3 k.c.w sytuacji braku osób należących do kręgu osób, które mogłyby wstąpić w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przyul. (...)weW.w miejsce zmarłej najemczyniA. W., prawo do tego lokalu mieszkalnego wygasło. Sąd stwierdził przy tym, iż brak było także podstaw do ustalenia wstąpienia w stosunek najmu przez powoda na podstawieart. 5 k.c., ze względu długi okres mieszkania w spornym lokalu, a także z uwagi na jego obecną sytuację mieszkaniową. Powyższy przepis nie może bowiem w ocenie Sądu stanowić przesłanki ustalenia wstąpienia przez powoda w stosunek najmu. Z uwagi na powyższe Sąd oddalił powództwo o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu i o żądaniu tym orzekł jak w punkcie I wyroku.
W trakcie postępowania powód podał, iż spełniał warunki do zawarcia umowy najmu lokalu określone w uchwale nr(...)Rady MiejskiejW.z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu GminyW.. W ocenie Sądu, argument powoda w tym zakresie nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem powołana przez powoda uchwała Rady MiastaW.podjęta na podstawieart. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm. – dalej: u.o.p.l.) nie stanowi podstawy roszczenia o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego dla osoby spełniającej kryteria przewidziane w tej uchwale. Przyjęcie, że wprost z uchwały wynika po stronie powoda roszczenie o zawarcie umowy najmu prowadziłoby do odjęcia stronie pozwanej rzeczywistej możliwości prowadzenia gospodarki mieszkaniowej. Jej rola sprowadzałaby się do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie nawiązania stosunku najmu, niejako wymuszonego koniecznością wykonania powstałego już wcześniej obowiązku określonego w treści roszczenia. Taki stan rzeczy nie mieści się w granicach ustawowej delegacji udzielonej radom gmin wart. 21u.o.p.l. (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2008 r., III CZP 37/08). Ponadto jak wynika z ustaleń faktycznych poczynionych w rozpoznawanej sprawie, w związku z wyjazdami za granicę i pobytami w zakładach karnych począwszy od 1995 r. powód jedynie okazjonalnie przebywał w/w lokalu mieszkalnym, a w dniu 26 maja 1997 r. powód został z w/w lokalu mieszkalnego wymeldowany. Z powyższego wynika, że w momencie śmierci najemczyniA. W.powód od kilku lat nie mieszkał w spornym lokalu mieszkalnym, a zatem nie spełniał wymogu określonego w uchwale Rady MiejskiejW.z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu GminyW.do zawarcia z nim umowy najmu spornego lokalu. Z analizy akt sprawy wynika, że powód wówczas nawet nie występował do Gminy z taki żądaniem, a jedynie we wniosku z dnia 9 lipca 2008 r. zwrócił się o zawarciem z nim umowy najmu lokalu socjalnego z tytułu pozostawania w niedostatku. Świadczy to o tym, że po śmierciA. W.powód zdawać sobie sprawę z utraty tytułu prawnego do lokalu przyul. (...)weW.. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w sytuacji gdy powód nie wykazał, że wstąpił z mocy prawa na podstawieart. 691 k.c.w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przyul. (...), jak również nie wykazał, że przysługiwało mu roszczenie o zawarcie umowy najmu w/w lokalu na podstawie uchwały Rady MiejskiejW., brak było także podstaw do uwzględnia powództwa odnośnie nakazania GminieW.zapewnienia powodowi równorzędnego lokalu zamiennego. Z uwagi na powyższe Sąd oddalił także powództwo o nakazanie złożenia przez stronę pozwaną oświadczenia woli odnoście zawarcia z powodem umowy najmu i o żądaniu tym orzekł jak w punkcie I wyroku.
W sytuacji oddalenia w/w żądań pozwu powód domagał się w niniejszym postępowaniu zasądzenia od strony pozwanej kwoty 200.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doprowadzenie go do bezdomności. Podstawą prawną roszczenia powoda stanowił tuart. 417 § 1 k.c., zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Przesłankami odpowiedzialności na podstawie powyższego przepisu jest szkoda, bezprawność, którą ustawodawca określił w cytowanym przepisie jako zachowanie „niezgodne z prawem”, a także związek między bezprawnością a szkodą. W ocenie Sądu powód nie wykazał w niniejszej sprawie bezprawności i nieprawidłowości w działaniu strony pozwanej, a w związku z tym również powództwo o zapłatę zasługiwało w całości na oddalenie, o czym orzeczono jak w punkcie II wyroku.
O nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzeczono w oparciu o art.art. 113 ust. 2acontrarioustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W sytuacji gdy powód został zwolniony od kosztów a następnie sprawę przegrał, brakującymi kosztami w tym zakresie obciąża się Skarb Państwa. Brak jest bowiem podstaw do obciążenia owymi kosztami przeciwnika. Z tych względów Sąd przyznał ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu na rzecz pełnomocnika powoda kwotę 8.956 zł zawierającą podatek VAT w stawce 23% tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, o czym orzeczono jak w punkcie III wyroku.
Sąd w punkcie IV wyroku na podstawieart. 98 k.p.c.zasądził na rzecz strony pozwanej od powoda całość poniesionych przez stronę pozwaną kosztów procesu, na które składały się koszty zastępstwa prawnego w kwocie 7.200 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.