Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 764/12
Data wyroku: 2012-11-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Mazurek, Alicja Podczaska, Janina Czyż
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art 83a ust 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia21 listopada 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Irena Mazurek

Sędziowie:

SSA Janina Czyż (spr.)
SSA Alicja Podczaska

Protokolant

sekr.sądowy Małgorzata Leniar

po rozpoznaniu w dniu7 listopada 2012 r.
na rozprawie
sprawyz wnioskuS. Z.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wJ.
o podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu i zwrot nadpłaconych składek - stwierdzenie nieważności decyzji
na skutek apelacji wnioskodawcyS. Z.
od wyrokuSądu Okręgowego w Krośnie
z dnia11 kwietnia 2012 r.sygn. aktIV U 1749/11

oddala apelację

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.decyzją z dnia 23.07.2010 r. nie stwierdził nieważności decyzji z dnia 22.07.2009 r.
Decyzją z dnia 22.07.2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.odmówił wnioskodawcyS. Z.zwrotu składek na ubezpieczenie społeczne zdrowotne i Fundusz Pracy w związku z brakiem dokumentów rozliczeniowych, co uniemożliwia prawidłowe rozliczenie konta.
Według organu rentowego wnioskodawca w toku postępowania wyjaśniającego nie przedłożył żadnych nowych dowodów, które miałyby wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Wnioskodawca złożył do Sądu Okręgowego w Krośnie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 23.07.2010 r. i podniósł, że organ rentowy nie ma prawa do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Według wnioskodawcy składka na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy nie należą do żadnych świadczeń wobec czego organ rentowy nie jest właściwy do wydawania decyzji w tych sprawach.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddaleniei podniósł, że postanowieniem z dnia 17.02.2010 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie przekazał organowi rentowemu wniosekS. Z.o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS z dnia 22.07.2009 r.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ rentowy wniósł , że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów, które miałyby wpływ na uznanie decyzji z dnia 22.07.2009 r. za nieważną.
W ocenie organu rentowego nie została spełniona żadna z przesłanek zart. 156 kpai brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 22.07.2009 r.
Decyzją z dnia 27.07.2010 r. ZUS Oddział wJ.odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 29.09.2009 r. w sprawie podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.
Za podstawę wydania decyzji tej treści organ rentowy stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawca podlega ubezpieczeniu chorobowemuz urzędu.
Wnioskodawca dokonał zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu pozarolniczej działalności od dnia 1.01.1999 r.
Poprawny dokument zgłoszeniowy(...)wpłynął do organu rentowegow dniu 22.10.2001 r. i brak podstaw do twierdzenia, że dokument ten jest fałszywy.
Wnioskodawca złożył w dniu 3.08.2010 r. do Sądu Okręgowego w Krośnie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w dniu 27.07.2010 r.i podniósł zarzut sfałszowania dokumentu zgłoszeniowego(...)z dnia 22.10.2001 r.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie i podniósł, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów, które miałyby wpływ na uznanie decyzji z dnia 29.09.2009 r. za nieważną. Zarządzeniem z dnia 3.09.2010 r. połączono sprawy wnioskodawcy zarejestrowane pod sygn. 777/10 i 783/10 do łącznego rozpoznania pod sygn. 777/10.
Sąd Okręgowy w Krośnie postanowieniem z dnia 18.10.2010 r. stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej.
Na skutek zażalenia wnioskodawcy postanowienie to zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 30.09.2011 r., ze wskazaniem, że na podstawie art. 83a ust. 2 zainteresowanemu przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a nie skarga do sądu administracyjnego.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie wyrokiemz dnia 11 kwietnia 2012 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy.
Sąd ustalił, że decyzją z dnia 22.07.2009 r. ZUS Oddział wJ.odmówił wnioskodawcy zwrotu składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracyw związku z brakiem dokumentów rozliczeniowych, a tym samym brakiem możliwości rozliczenia konta wnioskodawcy.
Pismem z dnia 24.08.2009 r. wnioskodawca domagał się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 22.07.2009 r.
Pismo to Sąd Okręgowy w Krośnie uznał za odwołanie od decyzji z dnia 22.07.2009 r., które oddalił wyrokiem z dnia 12.11.2009 r.
Wyrok ten został uchylony przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, który orzeczeniem z dnia 17.02.2010 r. umorzył postępowanie i przekazał organowi rentowemu do rozpoznania wniosek wnioskodawcy z dnia 24.08.2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 22.07.2009 r.
Kolejnym wnioskiem z dnia 28.07.2010 r. wnioskodawca domagał się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 23.07.2010 r.
Organ rentowy decyzją z dnia 23.07.2010 r. nie stwierdził nieważności decyzji z dnia 22.07.2009 r.
Wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 23.07.2010 r. oraz decyzjiz dnia 27.07.2010 r. Sąd potraktował jako odwołania od tych decyzji.
W ocenie Sądu odwołania te nie zasługują na uwzględnienie.
Wnioskodawca nie przedłożył żadnych dowodów mających wpływ na zasadność zwrotu składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy i w związkuz tym organ rentowy nie miał podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa do zwrotu składek jak również unieważnienia decyzji z dnia 22.07.2009 r., gdyż nie występowały warunki tego unieważnienia określone wart. 156 kpa.
W ocenie Sądu również odwołanie od decyzji z dnia 27.07.2010 r. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postępowanie odwoławcze wykazało, że wnioskodawca nie udowodnił istnienia przesłanek określonych wart. 156 kpa, a w szczególności nie udowodnił, że dokument zgłoszenia wnioskodawcy do ubezpieczeń społecznych z dnia 1.01.1999 r. w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego został sfałszowany.
Wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia11 kwietnia 2012 r. wnioskodawca zaskarżył apelacją do Sądu II instancjiw której zarzucił brak rozpoznania zaskarżonych decyzji w przedmiocie ich nieważności.
Zarzucił też sfałszowanie dokumentu(...)z dnia 22.10.2001 r. i wniósło wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie ważności wydanych przez organ rentowy decyzji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawcy jest nieuzasadniona i jako taka podlega oddaleniu.
Wbrew zarzutom apelacji zaskarżony wyrok jest trafny i odpowiada prawu.
W szczególności nieuzasadniony jest zarzut nierozpoznania przez Sąd I instancji istoty sporu odnoszący się do nierozpoznania odwołania od decyzji z dnia 23.07.2010 r. w przedmiocie nieistnienia nieważności decyzji z dnia 22.07.2009 r. w sprawie odmowy zwrotu składek na ubezpieczenie zdrowotne i fundusz pracy oraz decyzji z dnia 27.07.2010 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 29.09.2009 r. w przedmiocie podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.
Postanowieniem z dnia 30.09.2011 r. tut. Sąd Apelacyjny przesądził, że właściwym do rozpoznania sprawy wnioskodawcy jest Sąd Okręgowy w Krośnie, gdyż w przedmiocie nieważności decyzji ZUS wydanej na podstawieart. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychprzysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych i na poparcie swego stanowiska powołał uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23.03.2011 r. I UZP 3/10.
Formułowane przez wnioskodawcę żądanie stwierdzenia nieważność decyzji z dnia 23.07.2010 r. i 27.07.2010 r. przez Sąd są nieuzasadnione, gdyż Sąd ubezpieczeń społecznych nie jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Aktualnie – wobec jednoznacznego stanowiska wyrażonego w uchwale siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23.03.2011 r. o mocy zasady prawnej określenie trybu postępowania w tym zakresie nie budzi wątpliwości.
Z regulacjiart. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychwynika, że decyzje ostateczne Zakładu od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego Sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w przepisachkodeksu postępowania administracyjnego.
Użyte w cytowanym przepisieart. 83a ust. 2sformułowanie „na zasadach określonych w przepisachKodeksu postępowania administracyjnegooznacza jedynie podstawę (przyczynę weryfikacji) decyzji administracyjnych, które w odniesieniu do unieważnienia dotyczą stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej szczególnymi wadami (art. 156 § 1 kpa).
Zakład może z zachowaniem warunków określonych wustawie o systemie ubezpieczeń społecznychunieważnić decyzję z przyczyn o których mowa wart. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji następuje z urzędu.
Tam gdzie przepis wymaga działania organu z urzędu organ rentowy może potraktować wniosek strony o wszczęcie postępowania jako informację o wadach decyzji i wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności.
Z powyższego wynika, że dopiero po ewentualnym wszczęciu przez organ rentowy postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, otwiera się droga do merytorycznej oceny przesłanek jakimi kierował się organ rentowy przy wydaniu decyzji.
Organ rentowy zaskarżonymi decyzjami odmówił uznania nieważności decyzji z dnia 21.07.2009 r., jak również z dnia 29.09.2009 r. gdyż nie stwierdził przesłanek nieważności określonychart. 156 § 1 kpa.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu rentowego o braku podstaw do unieważnienia spornych decyzji na podstawieart. 156 kpaoraz podkreślił, że wnioskodawca nie przedłożył żadnych nowych dowodów warunkujących ponowne rozpoznanie sprawy.
Podkreślić należy, że z wniosku odwołującego się wynikało, że domagał się uznania nieważności decyzji ZUS z dnia 21.07.2009 r. i 29.09.2009 r. jako wydanych z naruszeniem prawa.
Pogłębiając uzasadnienie wyroku Sądu I instancji stwierdzić należy, że przepisart. 156 § 1 pkt 2 kpaodnosi się do wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stan prawa w dniu wydania decyzji.
Rażące naruszenie prawa w rozumieniuart. 156 § 1 pkt 2 kpato oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasadę sprawiedliwości społecznej (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r. II SA 1531/94).
Z kolei przez brak podstawy prawnej rozumie się fakt, że decyzja rzeczywiście podstawy takiej nie posiada, nie zaś to, iż nie wymienia bądź wymienia niewłaściwy przepis (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 1983 r. I SA 1294/82).
Zatem rozstrzygnięcia wymagało w niniejszym postępowaniu czy przepisy na podstawie których zostały wydane decyzje z dnia 21.07.2009 r. i 29.09.2009 r. rażąco naruszały prawo.
Rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest prawidłowe gdyż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie nastąpiło rażące naruszenie prawa jak również sporne decyzje nie zostały wydane bez podstawy prawnej.
Wnioskodawca w kolejnym bowiem postępowaniu nie może podważać przepisów prawa na podstawie którego ustalono zasadność naliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne zdrowotne i Fundusz Pracy.
Przypomnieć bowiem należy, że wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 21 maja 2009 r. III AUa 302/09 przesądzono, że w związku z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne ustala się na zasadzieart. 82 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. Nr 210 poz. 2135 ze zm.) zaś obowiązek zapłaty składek na Fundusz Pracy wynika zart. 104 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(Dz. U. Nr 99, poz. 100 ze zm.). Składki na ubezpieczenie wypadkowe zostały ustalone prawomocną decyzją ZUS wJ.z dnia 28.10.2008 r.
Wnioskodawca został poinformowany przez organ rentowy o nieprawidłowości złożonych przez niego deklaracji rozliczeniowych. Tymczasem wbrew ciężącemu na płatniku obowiązkowi prawnemu wynikającemu zart. 46 ust. 1, 47a ust. 1 i 41 ust. 7bw związku zart. 47 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychwnioskodawca jako płatnik nie złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wymaganych deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz imiennych raportów miesięcznych korygujących.
W tej sytuacji organ rentowy nie naruszył prawa stwierdzając brak możliwości rozliczenia konta wnioskodawcy.
Również nieuprawnione jest kwestionowanie ważności wydania decyzji z dnia 29.09.2009 r. Podstawę prawną wydania decyzji stanowiart. 14 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychi brak podstaw do kwestionowania przez wnioskodawcę podlegania przez niego dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.
Podleganie temu ubezpieczeniu wynika z charakteru prowadzonej przez niego działalności.
Zgodnie bowiem zart. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychwnioskodawca podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą wymienioną wart. 6 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zarzuty wnioskodawcy zawarte w apelacji, odnośnie sfałszowania druku ZUS/(...)z dnia 22.10.2001 r. są nieuprawnione i prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że wnioskodawca nie wykazał, że dokument ten został sfałszowany.
Dodać też należy, że wnioskodawca nie wskazał celu jakiemu miałoby służyć to sfałszowanie druku(...)skoro ze względu na charakter pozarolniczej działalności podlega on dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu na swój wniosek stosownie doart. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Natomiast obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione wart. 11 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca nie należy do kręgu tych osób i jego twierdzenia o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu są nieuprawnione.
Reasumując stwierdzić należy, że zarówno decyzja z dnia 21.07.2009 r. jak i 29.09.2009 r. zostały wydane na podstawie obowiązujących przepisów prawa i brak podstaw do podważenia merytorycznych przesłanek jakimi kierował się organ rentowy przy ich wydaniu.
Słusznie zatem Sąd I instancji uznał brak podstaw do uznania ich nieważności na zasadzieart. 156 kpai oddalił odwołania od zaskarżonych decyzji.

Z wyżej przytoczonych względów brak jest podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia apelacji, które podlega oddaleniu stosownie doart. 385 kpc.