Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUz 373/12
Data wyroku: 2013-01-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Ewa Piotrowska, Maria Małek-Bujak, Jolanta Ansion
Słowa kluczowe: Odrzucenie Pozwu
Podstawa prawna: art. 386 § 4 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc

Sygn. akt III AUz 373/12

POSTANOWIENIE
Dnia 17 stycznia 2013 r.

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:

Przewodniczący :

SSA Ewa Piotrowska

Sędziowie :

SSA Jolanta Ansion

SSA Maria Małek-Bujak

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
sprawy z odwołaniaS. S.(S. S.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o prawo do emerytury
w związku z zażaleniem ubezpieczonegoS. S.
na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach
z dnia 15 października 2012r. sygn. akt X U 2370/12

postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

/-/ SSA J. Ansion/-/ SSA E. Piotrowska/-/ SSA M. Małek - Bujak

Sędzia Przewodnicząca Sędzia

Sygn. akt III AUz 373/12

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 października 2012 roku Sąd Okręgowy - Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach odrzucił odwołanie ubezpieczonegoS. S.w sprawie o prawo do emerytury
Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 31 stycznia 2012 roku ubezpieczony zwrócił się do organu rentowego z wnioskiem o ponowne ustalenie prawa do emerytury i domagał się zaliczenia do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia jako mechanik pojazdów samochodowych wPrzedsiębiorstwie (...)wM.w okresie od 5 lipca 1978 roku do dnia31 grudnia 1994 roku.
Na okoliczność charakteru zatrudnienia w w/w zakładzie pracy dołączył dowódw postaci zeznań świadkówJ. B.iP. W..
Decyzją z dnia 29 lutego 2012 roku organ rentowy odmówił przyznania ubezpieczonemu emerytury, a w uzasadnieniu decyzji wskazał, że ubezpieczony nie udokumentował 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2012 roku Sąd Okręgowy w Katowicach, sygn. aktX U 1018/12 oddalił odwołanie ubezpieczonego od w/w decyzji organu rentowego.
W dniu 5 lipca 2012 roku ubezpieczony zwrócił się do organu rentowego z ponownym wnioskiem o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury, ponownie domagał się zaliczenia do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnieniawPrzedsiębiorstwie (...)wM.w okresie od 5 lipca 1978 roku do dnia 18 kwietnia 1993 roku oraz od dnia1 czerwca 1993 roku do dnia 31 grudnia 1994 roku, jako mechanik pojazdów samochodowych.
Na okoliczność charakteru zatrudnienia w w/w zakładzie pracy dołączył dowódw postaci zeznań świadków:A. G.,B. S.orazT. D..
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 sierpnia 2012 roku organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury, z uwagi na nie udokumentowanie 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
W oparciu o dokonane ustalenia, Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie podlega odrzuceniu, na mocyart. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., ponieważ o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona.
Sąd podkreślił, że podnoszone przez ubezpieczonego w odwołaniu żądania stanowią dokładne odzwierciedlenie tych, które były już znane i były przedmiotem rozpoznania sądowego w sprawie o sygn. akt: X U 1018/12 prawomocnie zakończonej wyrokiem z dnia 15 czerwca 2012 roku. W toku tego postępowania ubezpieczony, jako dowód zatrudnieniaw szczególnych warunkach w spornym okresie u wskazanego wyżej pracodawcy powołał zeznania innych świadków.
Sąd I instancji za chybione uznał stanowisko skarżącego, że przedstawienie nowych świadków na okoliczność spornego okresu zatrudnienia ubezpieczonego w warunkach szczególnych, które były już przedmiotem weryfikacji sądowej w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem sądowym, stanowi nowe dowody ujawniające okoliczności istniejące przed wydaniem prawomocnego orzeczenia sądu w tej samej sprawie, bowiem próby wszczęcia kolejnego postępowania emerytalnego w tej samej sprawie, w oparciuo wnioskowane dowody z zeznań kolejnych świadków na okoliczność tych samych spornych okresów zatrudnienia, prowadziłyby do niekończących się procedur emerytalno-rentowych,a następnie sądowych w tej samej sprawie, podważających powagę rzeczy osądzonej prawomocnym wyrokiem (art. 366 k.p.c.), a w konsekwencji byłyby dotknięte nieważnością (art. 379 pkt 3 k.p.c.)
Sąd Okręgowy podkreślił, że odwołanie od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych pełni rolę pozwu, stąd też, w sytuacji gdy o to samo roszczenie między tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona, sąd powinien odwołanie odrzucić na podstawieart. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.W konsekwencji, powaga rzeczy osądzonej prawomocnym wyrokiem przekreśla walor prawny zeznań kolejnych świadków dotyczących tych samych spornych okresów ubezpieczenia, negatywnie zweryfikowanych w prawomocnie zakończonym postępowaniu sądowym, jako nowych okoliczności lub dowodów, które mogłyby uzasadniać wszczęcie kolejnego postępowania rentowego i otwarcie drogi sądowej w tym samym stanie faktycznym i prawnym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia15 marca 2000 roku, sygn. akt II UKN 15/00).

Zażalenie wniósł ubezpieczony.
Zaskarżając w całości postanowienie o odrzuceniu odwołania w niniejszej sprawie podniósł, że nie wnosił odwołania w sprawie zakończonej wyrokiem Sadu Okręgowegoz dnia 16 lutego 2011 roku, ponieważ na rozprawie został poinformowany, że nie musi wnosić apelacji, natomiast może i powinienem ponownie złożyć wniosek o emeryturę, dołączając pisemne zeznania świadkówB. S.iA. G.oraz dołączyć jako świadka zeznania przełożonego ubezpieczonegoT. D..
Nie będąc profesjonalnym pełnomocnikiem, skarżący postąpił zgodnie z otrzymaną informacją, nie wiedząc, że po wydaniu wyroku nie ma prawa złożyć ponownie wniosku.
Jednocześnie skarżący podniósł, że ZUS wskazał na konieczność dołączenia świadectw wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionych wg wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia lub świadectwa pracy i wskazał, że przedstawione przez niego świadectwa wyraźnie mówią o pracy w szczególnych warunkach oraz, że praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Świadectwa te zostały wydane skarżącemu przez zakład pracy, są wystawione wg wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia i są dokumentami urzędowymi.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesionew zażaleniu, albowiem Sąd Apelacyjny dokonał odmiennej oceny okoliczności faktycznych niż Sąd I instancji wyraził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Mając na względzie literalne brzmienieart. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., istotnie należałoby uznać, że o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została prawomocnie zakończona, a powaga rzeczy osądzonej prawomocnym wyrokiem przekreśla walor prawny zeznań kolejnych świadków dotyczących tych samych spornych okresów ubezpieczenia, negatywnie zweryfikowanych w prawomocnie zakończonym postępowaniu sądowym, jako nowych okoliczności lub dowodów, które mogłyby uzasadniać wszczęcie kolejnego postępowania rentowego i otwarcie drogi sądowej w tym samym stanie faktycznymi prawnym.
Jednakże, wyrok zapadły w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma powagi rzeczy osądzonej, jeżeli dotyczy odmowy przyznania świadczenia z ubezpieczenia społecznego, a po jego uprawomocnieniu się organ rentowy wydał nową decyzję, opartą na nowych dowodach, mających wpływ na ujawnienie stanu faktycznego i jego prawidłową ocenę prawną. Wtedy wydanie nowej decyzji uprawnia ubezpieczonego do złożenia od niej odwołania i zobowiązuje sąd do sprawdzenia prawidłowości decyzji.
Wprawdzie, w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych wydanie nowej decyzji przez organ rentowy nie zawsze uprawnia do wniesienia odwołania do Sądu i nie zawsze nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, ponieważ o tożsamości przedmiotu sporu decyduje nie tylko tożsamość żądania zawarta w poszczególnych wnioskach skierowanych do organu rentowego, ale także stan faktyczny i prawny, jaki istniał w chwili zamknięcia rozprawyw poprzednim postępowaniu sądowym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia29 marca 2012 roku, I UK 299/11)
Podkreślenia także wymaga, że na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych rozstrzygnięcia w tym przedmiocie często dotyczą stanu faktycznego sprzed kilkudziesięciu lat a poszukiwania środków dowodowych, zarówno osobowych jak i dokumentacji są znacznie utrudnione, zarówno z uwagi na upływ czasu (zgony świadków, likwidację przedsiębiorstw, zaginięcia dokumentów czy zmiany adresów zamieszkania świadków), jaki z uwagi na zmienne w czasie wymogi niezbędne do uzyskania prawa do świadczenia, często nie będące tożsame z wymogami określonymi umową społeczną w chwili ich spełnienia.
Stąd też powaga rzeczy osądzonej doznaje istotnych ograniczeń na gruncie postępowania o świadczenia z ubezpieczenia społecznego również w tym kontekście (poza wskazanymi powyżej możliwościami dowodowymi), że przed zainicjowaniem postępowania przed Sądem powszechnym pierwszeństwo kognicji przypada Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.
Dlatego też - w ocenie Sądu Apelacyjnego - należałoby wydanie rozstrzygnięcia poprzedzić postępowaniem wyjaśniającym w zakresie daty powstania możliwości dowodowych (powołania dowodów z zeznań nowych, nie wskazanych wcześniej świadków), a ewentualnie zbadać w trybieart. 130 § 1 zd 2 k.p.c., czy w sprawie nie zachodzą ewentualnie przesłanki do wznowienia postępowania, np. w trybie 403§ 2 k.p.c.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny, na mocyart. 386 § 4 k.p.c.w zw.zart. 397 § 2 k.p.c., orzekł jak w części dyspozytywnej.
/-/ SSA J. Ansion/-/ SSA E. Piotrowska/-/ SSA M. Małek - Bujak

Sędzia Przewodnicząca Sędzia

JR