Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 411/13
Data wyroku: 2013-07-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Pelc, Marta Pańczyk-Kujawska, Ewa Madera
Słowa kluczowe: Podstawa Wymiaru Składek
Podstawa prawna: art. 8 ust. 2a ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt

III AUa 411/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia24 lipca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Ewa Madera (spr.)

Sędziowie:

SSA Marta Pańczyk-Kujawska
SSA Anna Pelc

Protokolant

st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar

po rozpoznaniu w dniu24 lipca 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuWojewódzkiego Szpitala (...)II wK.
z udziałem zainteresowanych:(...)-A. N.
iD. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wJ.
o wysokość podstawy wymiaru składek
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyrokuSądu Okręgowego w Krośnie
z dnia8 listopada 2012 r.sygn. aktIV U 728/12

I
u c h y l a zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wJ.z dnia 15 marca 2012 roku i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania bezpośrednio temu organowi rentowemu,

II

nie obciąża organu rentowego obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego strony przeciwnej w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt III AUa 411/13

UZASADNIENIE
Decyzją z 15 marca 2012 r. ZUS Oddział wJ.na podstawieart. 83 ust 1 pkt 3, art. 4 pkt 2a, art. 8 ust 2a, art. 17 ust 1, art. 18 ust 1, 1a, 2 oraz 3, art. 19 ust 1, art. 20 ust 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585) orazart. 81 ust 1, 5 i 6 ustawy z 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2008 r. Nr 164 poz. 1027) stwierdził, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz zdrowotne za luty , kwiecień i wrzesień w roku 2009 dlaD. K.podlegającej ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składekWojewódzkiego Szpitala (...)wK., stanowią kwoty wskazane w tej decyzji.
W uzasadnieniu wymienionej decyzji organ rentowy podał, że zainteresowana w wyszczególnionych okresach była zatrudniona na podstawie umów o pracę wWojewódzkim Szpitalu (...)II wK., i z tego tytułu została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto, na podstawie umów zlecenia, jakie zawarła z(...)A. N.z siedzibą wS., świadczyła pracę na rzecz własnego pracodawcy tj.Wojewódzkiego Szpitala (...)wK.. Od przychodów osiągniętych z tytułu wykonywania tych umów, w okresach podanych w decyzjach, płatnik składek -Szpital (...)wK.- nie deklarował składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, poprzestając jedynie na deklarowaniu składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od przychodów osiągniętych przez zainteresowaną z tytułu stosunku pracy.
Skarżąc powyższą decyzję odwołaniemWojewódzki Szpital (...)
wK.wniósł o jej zmianę i stwierdzenie, że nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe dlaD. K.z tytułu zawartych przez nią umów cywilnoprawnych z(...)A. N.z siedzibą wS., a dalej, że przychód z tych umów nie podlega uwzględnieniu do podstawy wymiaru składek z tytułu stosunku pracy wSzpitalu (...)wK.. Ponadto, wniósł o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów prowadzonego postępowania według norm przypisanych.
W uzasadnieniu odwołujący się wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie powinien w przedmiotowej sprawie stosować wykładniart. 8 ust 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychzawartej w uchwale Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r. sygn. akt II UPZ 6/09, bowiem została ona wydanaw innym stanie faktycznym. Zarzucił, że zgodnie z umowami jakie zawarł on z(...)A. N.z siedzibą wS.do obowiązków tego podmiotu jako przyjmującego zamówienie należało zgłoszenie swojej działalności do ZUS, i dokonywanie rozliczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy Sad Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie wyrokiem z 8 listopada 2012 r. oddalił wniesione odwołanie.
Sąd Okręgowy ustalił, żeWojewódzki Szpital (...)wK.zawierał umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia medyczne i pielęgniarskie z(...)A. N.z siedzibą wS.. Zgodnie z warunkami tych umów miejscem udzielania świadczeń były poszczególne oddziały Szpitala wK., przy wykorzystaniu sprzętu i całej infrastruktury Szpitala. Dla realizacji umowy Szpital zobowiązał się zabezpieczyć obsługę pielęgniarską, administracyjną i gospodarczą. Zainteresowana była zatrudniona na podstawie umowy o pracę wWojewódzkim Szpitalu (...)wK.i z tego tytułu została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego. Równocześnie zainteresowana zawarła umowy zlecenia z(...)A. N.z siedzibą wS., których przedmiotem było świadczenie pracy na rzeczSzpitala (...)wK.. Na podstawie ustaleń pokontrolnych ZUS uznał, żeWojewódzki Szpital (...)wK.winien uwzględnić do podstawy wymiaru składek przychód otrzymany przez zainteresowaną z tytułu wykonywania umów zlecenia na rzecz Szpitala, co znalazło odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu Okręgowego zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Płatnikiem składek dla zainteresowanej pozostającej w stosunku pracy zWojewódzkim Szpitalem (...)i jednocześnie wykonującej na jego rzecz pracę w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z(...)A. N.z siedzibą wS.jestSzpital (...)wK.. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zainteresowanej, stanowi łączny przychód uzyskiwany przez nią z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy i umów zlecenia. Sąd I instancji przywołał pogląd zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w uchwale z 2 września 2009 roku sygn. akt II UPZ 6/09, że to pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło, zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Dalej Sąd Okręgowy wskazał na konstrukcję szeroko rozumianego pojęcia pracownika, wynikającą z art. 8 ust 2a ustawy systemowej, a także szeroką definicję pracowniczego tytułu obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Tytułem tym jest – zdaniem Sądu Okręgowego – łączący pracodawcę z pracownikiem stosunek pracy oraz dodatkowo umowa cywilnoprawna zawarta przez pracownika z pracodawcą lub zawarta z osobą trzecią, ale wykonywana na rzecz pracodawcy. Wydane orzeczenie Sąd Okręgowy oparł na treściart. 47714§1 kpc.
W apelacjach od powyższego wyroku płatnik składek zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
-art. 4 ust 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychprzez przyjęcie, iż płatnikiem składek w stosunku do osób świadczących pracę na rzecz swojego pracodawcy w ramach zawartych umów cywilnoprawnych z innym niż pracodawca podmiotem jest tenże pracodawca,
-art. 8 ust 2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychprzez przyjęcie, że pracodawca jest płatnikiem składek dla osób świadczących na jego rzecz pracę
w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z innym podmiotem. Ponadto, apelujący zarzucił również błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym uznaniu, że umowa łączącaWojewódzki Szpital (...)wK.i podmiot trzeci jest umową cywilnoprawną, do której zgodnie zkodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia. W uzasadnieniu apelacji wskazano w szczególności, że zgodnie z umowami jakie zawarłWojewódzki Szpital (...)wK.z podmiotami trzecimi, do obowiązków tych podmiotów należało zgłoszenie swojej działalności do ZUS celem rozliczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego. W ocenie apelującego Sąd I instancji nie powinien w niniejszej sprawie stosować wykładniart. 8 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychzawartej w uchwale Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r. sygn. akt II UZP 6/09, ponieważ dotyczy innego stanu faktycznego. W konkluzji apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, żeWojewódzki Szpital (...)nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe dla zainteresowanej z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z(...)A. N.z siedzibą wS., a przychodu z w/w umów cywilnoprawnych nie uwzględnia się w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy wWojewódzkim Szpitalu (...)wK., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie ustalił i zważył co następuje :

Apelacja jest zasadna, o ile skutkuje uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji organu rentowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio temu organowi rentowemu.
Przedmiotem sporu w sprawie była wysokość podstawy wymiaru składek ustalona przez(...) OddziałwJ.w decyzji z 15 marca 2012 r., wydanej dla płatnika składek -Wojewódzkiego Szpitala (...)II wK.. Decyzja ta stwierdza wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno – rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne za oznaczone w niej miesiące dlaD. K.podlegającej wymienionym ubezpieczeniom jako pracownik u tegoż płatnika składek.
Odwołujący sięWojewódzki Szpital (...)wK.twierdził, że nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalno – rentowe, chorobowe, wpadkowe
i zdrowotne dla zainteresowanej z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych przez nią z(...)A. N.z siedzibą wS., bowiem zgodnie
z umową o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne, jaką zawarł z tym podmiotem przerzucił on obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne
i ubezpieczenie zdrowotne na swojego podwykonawcę.
Z bezspornego stanu faktycznego sprawy wynika, iż zainteresowana w okresach wskazanych w decyzji była zatrudniona na podstawie umów o pracę wWojewódzkim Szpitalu (...)wK.i z tego tytułu została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Jako pracownik Szpitala zawarła umowy z(...)A. N.z siedzibą wS.świadcząc w ich ramach usługi medyczne na rzeczWojewódzkiego Szpitala (...).
Za ugruntowany w judykaturze (patrz np. uchwała SN z 2 IX 2009 r. – II UZP 6/09 czy wyrok S.A. w Rzeszowie z 20.10.2010 III AUa 669/10) należy przyjąć pogląd, iż płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu umowy cywilnej zawartej z osobą trzecią (jak umowa o dzieło czy zlecenie) jest pracodawca, którego pracownik wykonuje pracę na jego rzecz w ramach tej umowy. Skoro więc art. 8 ust. 2a tej ustawy rozszerza pojęcie pracownika na jego dalszą aktywność wykonywaną na podstawie m. in. umowy zlecenia czy umowy o dzieło, jeżeli w jej ramach świadczy on pracę na rzecz swojego pracodawcy, to zgodnie z wykładnią literalną tego przepisu, należy przyjąć, że także w zakresie czynności wynikających z zawartej umowy cywilnoprawnej należy go uznać (na potrzeby prawa ubezpieczeń społecznych) za pracownika. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanej uchwały, a Sąd Apelacyjny w składzie orzekającym pogląd ten podziela „za taką wykładnią przemawia takżeart. 18 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, według którego, w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia (…). Z przepisu tego wynika logicznie, że płatnikiem jest pracodawca, a przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej jedynie „uwzględnia się” w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy”. Takie rozwiązanie wydaje się w pełni uzasadnione w sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna została zawarta z innym podmiotem (osobą trzecią), lecz praca w jej ramach jest wykonywana na rzecz pracodawcy. Zaprezentowane stanowisko zostało powtórzone w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2010r. I UK 259/09.
Wychodząc z tej ustawowej definicji pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych, organ rentowy w zaskarżonej decyzji, ustalił podwyższoną o przychód uzyskany z umów zlecenia podstawę wymiaru składek u płatnika, którym jest Szpital – jako pracodawca na rzecz którego w istocie zainteresowana świadczyła dodatkową pracę na podstawie umowy zlecenia zawartej z osobą trzecią.
Sąd Okręgowy wydając zaskarżony wyrok potwierdził legalność powołanej wyżej decyzji ZUS.
Sąd Apelacyjny rozpoznając wniesioną przezWojewódzki Szpital (...)wK.apelację od wydanego przez Sąd I instancji orzeczenia stwierdził, że przedmiotową decyzję ZUS, jak i zaskarżony wyrok należy uznać za przedwczesne. Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w art. 8 ust 2a ustawy systemowej za pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalno – rentowym, chorobowym i wypadkowym tak jak pracownika na podstawie art. 6 ust 1 pkt 1 , art. 11 ust 1 i art. 12 ust 1 ustawy systemowej. W związku z tym osoba ta podlega obowiązkowi zgłoszenia z tego tytułu do wymienionych ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten obciąża płatnika składek zgodnie z art. 36 ust 1 i 2 ustawy systemowej (por. wyrok SN z 22.02.2010r. I UK 259/09 publ. Lex nr 588727). Skoro zatem płatnik składek nie dopełnił tego obowiązku, to organ rentowy w trybie art. 83 § 1 pkt 1 ustawy systemowej w pierwszej kolejności powinien wydać decyzję o objęcie zainteresowanej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego u tego płatnika składek, tak jak pracownika z tytułu umowy zlecenia zawartej przez nią z osobą trzecią, a świadczonej w istocie na rzecz swojego pracodawcy. Powyższa decyzja o podleganiu ubezpieczeniom określi jego tytuł oraz płatnika składek, a ewentualny spór w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnie zasadność zgłaszanych przezWojewódzki Szpital (...)wK.zarzutów dotyczących przerzucenia obowiązku opłacania składek na podwykonawców, rodzaju umowy łączącej Szpital z(...)A. N.z siedzibą wS., i ewentualnego wpływu tej umowy na obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń pracowników Szpitala zatrudnionych przy jej wykonywaniu. Dopiero dysponując decyzjami ustalającymi podleganie ubezpieczeniom społecznym, organ rentowy w przypadku braku zgłoszenia przez płatnika składek deklaracji korygujących podstawę wymiaru składek, może wydać decyzje określające wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne u płatnika składek z uwzględnieniem przychodu z tytułu umowy zlecenia w podstawie wymiaru składek z tytułu umowy o pracę.
Kolejność wydania w/w decyzji uzasadniona jest również przedmiotem postępowania odwoławczego wyznaczonego przez treść tych decyzji, jak również wagą procesową postępowania odwoławczego w sprawie o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego (od wyroku Sądu II instancji przysługuje skarga kasacyjna).
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny zgodnie z treściąart. 47714akpcorzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego wydano na podstawieart. 102 kpc