Sąd Okręgowy w Warszawie
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 168/11
Data wyroku: 2011-12-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Mączkowska

Sygn. akt: II C 168/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 grudnia 2011 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie – II Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Mączkowska
Protokolant: Katarzyna Duszyńska
po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2011 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaD. Ś.
przeciwko Miastu(...)
o zapłatę

I
oddala powództwo;

II
oddala wniosek pozwanego o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

III
koszty opłaty sądowej od pozwu przejmuje na rachunek Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego w Warszawie.

SSO Małgorzata Mączkowska

Sygn. akt:II C 168/11

UZASADNIENIE

    PowódD. Ś.wniósł w dniu 21 stycznia 2011 r. pozew przeciwko MiastuW., domagając się zasądzenia od pozwanego kwoty 350.000 zł., tytułem zadośćuczynienia za uznanie jego zameldowania za niebyłe. Powód wskazał, że w wyniku błędu urzędniczego został doprowadzony do braku zameldowania, bezdomności, braku możliwości podjęcia legalnej pracy oraz do kilkuletniej tułaczki i poniewierki. Powód został zameldowany wlokalu nr (...)przyul. (...)wW.w czasie, gdy przebywał w areszcie śledczym, o czym urzędnicy pozwanego byli poinformowani. Następnie decyzję tę uznano za niebyłą. W piśmie z dnia 22 marca 2011 r. powód sprecyzował, że na kwotę dochodzonego zadośćuczynienia składa się kwota 250.000 zł., stanowiąca równowartość mieszkania jednopokojowego oraz kwota 100.000 zł., stanowiąca wyrównanie poniesionych strat związanych z wynajmowaniem mieszkania i niemożliwością podjęcia pracy

    (pozew – k. 2, pismo ze sprecyzowaniem powództwa z dnia 22 marca 2011 r. – k. 21).

    Pozwane MiastoW.
wniosło o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany wskazał, że została wydana ostateczna i prawomocna decyzja PrezydentaW.uchylającą czynność materialno – techniczną zameldowania powoda. Odwołanie powoda zostało oddalone, powód nie zaskarżył tej decyzji do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Brak jest zatem podstaw do żądania zapłaty zadośćuczynienia

    (odpowiedź na pozew – k. 40-41).
Sąd ustalił następującystan faktyczny:
Lokal mieszkalny nr (...)przyul. (...)wW.stanowił własność małżonkówK.iR. Ś.. W dniu 5 maja 1995 r.R. Ś.zameldował na pobyt stały w tym lokalu swojego synaD. Ś., chociaż syn przebywał w tym czasie w areszcie śledczym. W dniu 19 kwietnia 2006 r.K.iR. Ś.sprzedali wyżej wymieniony lokal małżonkomM. G.iS. G.(uzasadnienie decyzji z dnia 15 grudnia 2006 r. – k. 45-49 i pozostałych decyzji).
W dniu 29 sierpnia 2006 r.S. G.złożył wniosek do Urzędu MiastaW.– Dzielnica(...)o uchylenie czynności zameldowaniaD. Ś.wlokalu nr (...)przyul. (...)wW., uzasadniając wniosek tym, że z informacji od poprzednich właścicieli wynika, żeD. Ś.został zameldowany w tym lokalu, gdy przebywał w areszcie na(...). Dlatego też meldunek jest fikcją

    (wniosek – k. 44).

W tym samym dniu PrezydentW.wszczął postępowanie w tym przedmiocie

    (zawiadomienie o wszczęciu postępowania – k. 43).
Decyzją z dnia 15 grudnia 2006 r. PrezydentW.uchylił czynność materialno – techniczną polegającą na dokonaniu wpisu o zameldowaniu na pobyt stałyD. Ś.wlokalu nr (...)przyul. (...)wW.. Decyzja została wydana po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w tym po przesłuchaniu świadków i stron. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że czynność materialno – techniczna zameldowaniaD. Ś.w przedmiotowym lokalu od samego początku była wadliwa, gdyżD. Ś.nie mieszkał w tym lokalu w chwili zameldowania i nie zamieszkał tam później. W chwili zameldowania przebywał w areszcie śledczym, a po jego opuszczeniu zamieszkiwał w innych miejscach. Do tego mieszkania przychodził sporadycznie w odwiedziny do matki. Ojciec zameldował go tam tylko dlatego, żeby syn nie pozostał bez meldunku

    (decyzja wraz z uzasadnieniem – k. 45-49).
Od powyższej decyzjiD. Ś.wniósł odwołanie. W wyniku jego rozpoznania, decyzją z dnia 24 stycznia 2007 r. Wojewoda(...)utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję(decyzja wraz z uzasadnieniem – k. 7-8, 50-52).
Od powyższej decyzjiD. Ś.wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W wyniku rozpoznania skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 października 2007 r. (sygn. akt: IV SA/Wa 585/07) uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że organ nie rozważył z urzędu, czy nie zachodzą podstawy do wymeldowaniaD. Ś., a nie do uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania i przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy to rozważyć
    (wyrok wraz z uzasadnieniem – k. 53-59 i 9).
Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia 24 kwietnia 2008 r. PrezydentW.uchylił czynność materialno – techniczną polegającą na dokonaniu wpisu o zameldowaniu na pobyt stałyD. Ś.wlokalu nr (...)przyul. (...)wW.. W uzasadnieniu decyzji powołano te same argumenty co poprzednio oraz wskazano, że nie zachodzą podstawy do wymeldowaniaD. Ś.z przedmiotowego lokalu, gdyż nie mieszkał w nim w chwili zameldowania ani nie zamieszkał w nim później. Stąd należało uchylić wadliwą czynność dokonania wpisu o zameldowaniu

    (decyzja wraz z uzasadnieniem – k. 10-11, 60-61).
Od powyższej decyzjiD. Ś.wniósł odwołanie. W wyniku jego rozpoznania, decyzją z dnia 3 czerwca 2008 r. Wojewoda(...)utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję(decyzja wraz z uzasadnieniem – k. 12-14, 62-63).
Od powyższej decyzjiD. Ś.wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt: IV SA/Wa 1147/08) odrzucił skargę, gdyż skarżący wniósł skargę bezpośrednio do sądu administracyjnego, z pominięciem organu administracji publicznej
    (postanowienie wraz z uzasadnieniem – k. 15-17).
Do czasu wydania powyższych decyzjiD. Ś.był zameldowany wlokalu nr (...)przyul. (...)wW.. W wyrabianych dokumentach widniał ten adres zamieszkania(zaświadczenia, kopia dowodu osobistegoD. Ś.– k. 69-73).

D. Ś.mieszka obecnie w wynajmowanym wraz z konkubiną mieszkaniu wR., oboje są bezrobotni,D. Ś.wykonywał czasem prace dorywcze, a obecnie ich nie wykonuje z uwagi na stan zdrowia, ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności, otrzymuje zasiłki z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wM.
    (zaświadczenia z GOPS – k. 31 i 80).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustaliłna podstawiewyżej powołanych dowodów, a więc dokumentów i ich odpisów. Złożone do akt sprawy dokumenty i ich odpisy oraz kopie nie były kwestionowane przez strony, ich autentyczność i prawdziwość nie budziła też wątpliwości Sądu, który oparł na nich ustalenia faktyczne sprawy.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo nie było zasadne. PowódD. Ś.dochodził od pozwanego MiastaW.zapłaty zadośćuczynienia powołując się na to, że jego zdaniem, urzędnik popełnił błąd polegający na tym, że została uchylona decyzja o jego zameldowaniu (stanowisko powoda na rozprawie w dniu 19 grudnia 2011 r. – k. 83). Z powodu tego błędu powód pozostaje bez meldunku, bez możliwości zatrudnienia i zmuszony jest wynajmować mieszkanie. Z tego powoduD. Ś.domagał się zapłaty zadośćuczynienia stanowiącego równowartość jednopokojowego mieszkania oraz zwrotu kosztów wynajmowania i niemożliwości podjęcia zatrudnienia.
Tak ukształtowane żądanie wskazuje na to, że powód domagał się w istocie zapłaty odszkodowania, a nie zadośćuczynienia. Kwestia ta nie miała jednak większego znaczenia w związku z faktem, że powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności pozwanego.
Stan faktyczny nie był sporny w niniejszej sprawie. Bezsporne było w szczególności, że zostały wydane decyzje administracyjne i orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczące uchylenia zameldowania powoda (wymienione w stanie faktycznym). Strony wyciągały różne wnioski z tytułu wydania tych decyzji. Powód uważał bowiem, że urzędnik pozwanego popełnił błąd wydając decyzję uchylającą jego zameldowanie i za ten błąd domagał się zapłaty zadośćuczynienia (w rzeczywistości: odszkodowania).
Kwestię odpowiedzialności odszkodowawczej organów administracji państwowej i samorządowej za szkodę wyrządzoną decyzją administracyjną reguluje w obecnie obowiązującym stanie prawnymart. 4171§ 2 k.c.
Artykuł 4171§ 2 k.c.wszedł w życie w dniu 1 września 2004 r. w następstwie uchwaleniaustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 162, poz. 1692). Ustawa ta postanowieniem z art. 2 ust. 2 uchyliła poprzednio obowiązujące przepisy regulujące odpowiedzialność organów administracji publicznej i samorządowej, a w tym kwestię odszkodowania za wydanie wadliwych decyzji administracyjnych. Jednocześnie zgodnie z art. 5 wspomnianej ustawy nowelizującej z dnia 17 czerwca 2004 r., do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisyart. 417, art. 419, art. 420, art. 4201, art. 4202i art. 421 ustawy kodeks cywilnyorazart. 153, art. 160 i art. 161 § 5 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
W niniejszej sprawie powód wywodził swoje roszczenia z decyzji uchylających jego zameldowanie. Decyzje te zostały wydane w latach 2006-2008. Powód nie wywodził swojej szkody z czynności materialno – technicznej polegającej na dokonaniu wpisu o zameldowaniu go na pobyt stały wlokalu nr (...)przyul. (...)wW.. Czynność ta została dokonana w dniu 5 maja 1995 r. Powód nie podnosił także, żeby ta czynność była wadliwa. Wręcz przeciwnie, powód twierdził, że decyzje z lat 2006-2008 uchylające tę czynność zameldowania go były wadliwe.
Uznać zatem należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą nowe przepisy, a więc w szczególnościart. 4171§ 2 k.c.Zgodnie z tym przepisem, jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem.
Powód nie przedstawił żadnego orzeczenia stwierdzającego, że decyzje uchylające jego zameldowanie zostały wydane niezgodnie z prawem. W szczególności za orzeczenie takie nie może zostać uznany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2007 r., sygn. akt: IV SA/Wa 585/07. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił co prawda decyzje organów administracyjnych obu instancji, ale nie stwierdził, że decyzje te zostały wydane niezgodnie z prawem. Decyzje zostały uchylone tylko po to, żeby organ administracyjny rozważył z urzędu, czy nie zachodzą podstawy do wymeldowania powoda zamiast uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania powoda. Rozpoznając ponownie sprawę, organy pierwszej i drugiej instancji rozważyły kwestię wymeldowania i dochodząc do tych samych wniosków co poprzednio wydały decyzje o uchyleniu czynności materialno – technicznej zameldowania powoda.
Decyzje te są ostateczne i prawomocne. Nie stwierdzono więc w żaden sposób, aby decyzje te były niezgodne z prawem czy też w jakikolwiek sposób wadliwe. Nie stwierdził tego także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 października 2007 r.
Stwierdzić ponadto należy, że dla roszczeń powoda nie stanowiłoby różnicy, czy zapadłaby decyzja o uchyleniu czynności materialno – technicznej zameldowania powoda czy też decyzja o jego wymeldowaniu. A tylko taką opcję rozważał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 4 października 2007 r. Skutek dla powoda byłby taki sam, to jest brak meldunku.
Wreszcie należy zauważyć, że brak jest adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy wydaniem decyzji o uchyleniu czynności materialno – technicznej zameldowania powoda a szkodą w postaci utraty mieszkania, koniecznością wynajmowania mieszkania i niemożliwością znalezienia pracy. To rodzice powoda, a nie powód, byli właścicielamilokalu nr (...)przyul. (...)wW.i to oni mieli prawo dysponowania tym lokalem. Sprzedali go. I nawet gdyby powód mieszkał w tym lokalu, to z powodu zmiany właścicieli lokalu, utraciłby prawo do zamieszkiwania w lokalu, a tym samym możliwość zameldowania w tym lokalu, wobec braku zgody na to nowych właścicieli.
W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, organy ustaliły, że powód nie mieszkał faktycznie w przedmiotowym lokalu, a więc zameldowanie go w nim było wadliwe i należało uchylić czynność zameldowania powoda w tym lokalu. Decyzje uchylające czynność materialno – techniczną zameldowania powoda były zatem prawidłowe.
Powód nie wykazał także wysokości szkody, ale okoliczność ta nie miała większego znaczenia wobec uznania, że brak jest przesłanek odpowiedzialności pozwanego w niniejszej sprawie, a także brak jest adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy decyzjami z lat 2006-2008 a ewentualną szkodą powoda.
Mając na uwadze powyższe rozważania faktyczne i prawne, Sąd oddalił powództwo jako niezasadne.
Okosztach procesuSąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. zart. 102 k.p.c.W związku z oddaleniem powództwa za stronę przegrywającą sprawę należy uznać powoda. Zatem pozwanemu należy się zwrot kosztów procesu.
Należy również zauważyć, że zgodnie zart. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U. Nr 167, poz. 1398), zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi.
Powód został zwolniony od kosztów sądowych w całości z uwagi na swoją trudną sytuację majątkową (postanowienie z dnia 14 kwietnia 2011 r. – k. 33).
Zgodnie jednak zart. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Sąd uznał, że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające nieobciążanie powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu, gdyż powód nie ma żadnego majątku, jest osobą bezrobotną i korzysta z zasiłków z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Dlatego też Sąd oddalił wniosek pozwanego o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Z powodu braku podstaw do ściągnięcia od strony przeciwnej opłaty od pozwu, na podstawieart. 113 ust. 1(a contrario)ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), Sąd przejął koszty opłaty sądowej od pozwu na rachunek Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego w Warszawie.
SSO Małgorzata Mączkowska