Sąd Okręgowy w Warszawie
XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
Sygnatura akt: XXIII Ga 37/12
Data wyroku: 2012-05-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Dorota Kozarzewska, Bolesław Wadowski, Bernard Litwiniec

Sygn. akt XXIII Ga 37/12

POSTANOWIENIE
Dnia 10 maja 2012 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
w następującym składzie :
Przewodniczący: Sędzia SO Dorota Kozarzewska (spr.)
Sędziowie: SO Bolesław Wadowski
SO Bernard Litwiniec

Protokolant: Sekretarz sądowy Katarzyna Kucińska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. wW.
sprawy z wniosku(...) S.A.wR.
z udziałemA. G. (1)
o zmianę wpisu
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy wW.
z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt Wa XIV Ns RejKRS (...)
postanawia:

1
oddalić apelację,

2
ustalić, iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane z Jego udziałem w sprawie.

Sygnatura akt XXIII Ga 37/12

UZASADNIENIE
(...) S.A.złożył wniosek o dokonanie zmian w Rejestrze Spółki poprzez zarejestrowanie uchwał z dnia 4 lutego 2011r. w zakresie dodania art. 17 a i zmiany art. 19 i 20 statutu oraz wykreślenie z Rady NadzorczejA. G. (1)a wpisanieE. G..
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy wW.postanowieniem z dnia 8 czerwca 2011 r. odrzucił wniosek o zmianę wpisu w przedmiocie zmiany członków rady nadzorczej spółki (pkt 1) i odmówił wpisu w pozostałym zakresie (pkt 2).
Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i rozważań prawnych Sądu Rejonowego:
W dniu 27 stycznia 2011r. Sąd Rejonowy dla WarszawyŻ.w sprawie VI RNs 43/11 o pozbawienie małżonka zarządu majątkiem wspólnym, w przedmiocie wnioskuE. G.z dnia 20.01.2011 r. o zabezpieczenie, postanowił na czas trwania postępowania zakazać uczestnikowi postępowaniaA. G. (1)wykonywania jakichkolwiek uprawnień korporacyjnych i majątkowych wynikających z posiadania akcjispółki (...) S. A” wR.w tym w szczególności z wykonywania prawa głosu wynikającego z posiadania tych akcji na wszelkich Walnych Zgromadzeniach Spółki oraz prawa rozporządzenia tymi akcjami i ich obciążania a także prawo do żądania zwołania lub zwoływania Walnych Zgromadzeń spółki.
W dniu 4 lutego 2011 r., odbyło się Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie w trybieart. 405 ksh, na którym obecni byliD. M.(akcjonariusz posiadający 50 % akcji imiennych to jest(...)akcji oraz(...)głosów współce (...) S.A.) orazE. G.(zgodnie z oświadczeniem zarządu została dopisana do księgi akcyjnej jako współuprawniona razem z mężemA. G. (1)akcjonariuszem posiadającym 50% akcji imiennych to jest(...)akcji oraz(...)głosów współce (...) S.A.).A. G. (1)nie był obecny na tym zgromadzeniu.
Postanowieniem z dnia 11 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy dla WarszawyŻ., na podstawieart. 395 § 2 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc, uchylił postanowienie z 27 stycznia 2011 r. o zabezpieczeniu roszczenia oraz oddalił wniosekE. G.z dnia 20 stycznia 2011 r. o udzielenie zabezpieczenia.
Sąd Rejonowy stwierdził, że Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie, które odbyło się w dniu 4 lutego 2011 r. zostało zwołane trybieart. 405 kshstanowiącym lex specialis w stosunku do uregulowańart. 399 ksh. Zasadą jest, że uchwały nie mogą być podejmowane, gdy walne zgromadzenie nie zostało w ogóle formalnie zwołane. W przypadku nieformalnego zwołania, gdy cały kapitał zakładowy weźmie udział, walne zgromadzenie może odbyć się pod warunkiem, że nikt z uczestniczących w walnym zgromadzeniu nie sprzeciwił się odbyciu walnego zgromadzenia. Podjęcie uchwały przy sprzeciwie albo gdy nie jest reprezentowany cały kapitał zakładowy powoduje nieważność podjętych uchwał.
Protokół z posiedzenia z dnia 4.02.2011 r. Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenie wskazuje, iż nie był na nim obecny wspólnik posiadający 50% akcjispółki (...), co było wynikiem wydania postanowienia przez Sąd rodzinny z dniu 27 stycznia 2011 r. o zabezpieczeniu. W ocenie Sądu odbycie posiedzenia w trybieart. 405 kshjest możliwe wyłącznie wtedy kiedy cały kapitał zakładowy jest na nim reprezentowany, zaś okolicznością bezsporną jest, iżA. G. (1)nie brał udziału w zgromadzeniu w dniu 4.02.2011 r.. Postanowienie zabezpieczające z dnia 27 stycznia 2011 r. zakazałoA. G. (1)wykonywania jakichkolwiek uprawnień korporacyjnych, ale nie pozbawiło go a wręcz nie mogło pozbawić go statusu wspólnika. Sąd Rejonowy uznał, że na Nadzwyczajnym Walnym Zgromadzenie z 4.02.2011 r. cały kapitał zakładowy nie był reprezentowany, co powoduje nieważność podjętych na nim uchwał. Powołał się przy tym naart. 23 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowymdający Sądowi uprawnienie do badania wpływu naruszeń procedury podejmowania uchwał przez walne zgromadzenie akcjonariuszy spółki akcyjnej na ich treść.

Powyższe postanowienie w zakresie pkt 2 oraz postanowienie z dnia 13.06.2011r. w przedmiocie dopuszczeniaA. G. (1)do udziału w sprawie zaskarżył apelacją wnioskodawca zarzucając:

a
naruszenie następujących przepisów prawa procesowego tj:

I
art. 23 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowympoprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieuzasadnione zastosowanie w sprawie, co przejawiało się w tym, iż Sąd Rejonowy przyjął, iż jest uprawniony w ramach kompetencji wskazanych wart. 23UKRS do dokonywania oceny ważności uchwał stanowiących podstawę wpisu w niniejszej sprawie, podczas gdy:

-

na podstawie art. 23 UKRS Sąd rejestrowy jest uprawniony do samodzielnego stwierdzenia uchwał jedynie w przypadkach oczywistych i rażących naruszeń wpływających na ważność czynności, a w niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje;

kwestionowanie przezA. G. (1)prawidłowości uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Spółki z dnia 04.02.2011 r. przed Sądem rejestrowym stanowi ewidentną próbę obejścia formalnych wymogów zaskarżenia uchwał wynikających zKSH, co potwierdzone jest dodatkowo przez fakt, iżA. G. (1)nie zaskarżył w/w uchwał;

II
art. 510 § 1 KPCpoprzez dopuszczenieA. G. (1)do udziału w sprawie, pomimo braku interesu prawnego po jego stronie w takim uczestnictwie;

III
art. 360 KPCpoprzez nie uwzględnienie w toku dokonywanych ustaleń faktu obowiązywania w dacie Zgromadzenia postanowienia Sądu Rejonowego dla WarszawyŻ.z dnia 27.01.2011 r. w sprawie VI Rs 43/11 zakazującegoA. G. (1)wykonywania jakichkolwiek praw z akcjiM.,

IV
art. 233 § 1 KPCpoprzez dowolną ocenę dowodów, dokonaną w sposób wybiórczy, sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, sprowadzającą się do nie wyciągnięcia prawidłowych (tj. logicznych i wynikających z doświadczenia życiowego) wniosków z dowodów znajdujących się w aktach sprawy, w szczególności:

-

pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego skutków faktycznych i prawnych pismaE. G.z dnia 02.02.2011 r. będącego wnioskiem o wpis do księgi akcyjnej Spółki, które to uchybienie spowodowało błędne ustalenie przez Sąd Rejonowy, żeE. G.nie jest akcjonariuszem Spółki,

brak uwzględnia w sprawie bezspornej okoliczności, iż środki na objęcie akcji w Spółce przezA. G. (1)pochodziły z majątku wspólnego małżonkówG., przez co akcje te stanowią składnik majątku wspólnego małżonkówG., która to niekwestionowana okoliczność wraz z innymi okolicznościami sprawy (złożenie przezE. G.wniosku o wpis do księgi akcyjnej i uwzględnienie przez Spółkę tego wniosku) pozwala na stwierdzenie, iżE. G.jest współakcjonariuszem Spółki na równi zA. G. (1);

b
naruszenie prawa materialnego, tj.:

I
art. 31 KRiOorazart. 33 KRiOpoprzez ich niezastosowanie, co skutkowało przyjęciem, iż w sytuacji, kiedy akcje w spółce akcyjnej zostały objęte za wkłady z majątku wspólnego małżonków i przez to należą do tego majątku, to status akcjonariusza i możliwość wykonywania uprawnień korporacyjnych i majątkowych z akcji przysługuje wyłącznie temu małżonkowi, który był stroną umowy objęcia akcji spółki, podczas gdy taki wniosek nie wynika ani z przepisówKSHani z przepisówKRiOa zasada, iż wspólnością majątkową małżeńską objęte są przedmioty majątkowe nabyte przez małżonków osobno lub razem w trakcie trwania wspólności małżeńskiej nie znajduje jakiegokolwiek ograniczenia w odniesieniu do akcji/udziałów w spółkach kapitałowych,

II
art. 3321KSHpoprzez jego niezastosowanie, co było konsekwencją wybiórczej oceny dowodów i pominięcia skutków prawnych faktu wpisaniaE. G.do księgi akcyjnej Spółki; zastosowanie zaś wskazanego przepisu spowodowałoby konieczność ustalenia, żeE. G.jest akcjonariuszem Spółki gdyż:

-

akcje małżonkówG.w Spółce mają charakter imienny,

objęte są wspólnością majątkową małżeńską,

statut Spółki nie zawiera postanowienia, zgodnie z którym akcjonariuszem może być tylko jeden ze współmałżonków,

E. G.skutecznie wyraziła wolę nawiązania stosunku członkostwa w Spółce.

III
art. 341 KSHw zw. zart. 343 § 1 KSHpoprzez ich niezastosowanie i przyjęcie żeE. G.nie jest akcjonariuszem, mimo sporządzenia przez zarząd Spółki, a więc organ do tego uprawniony zgodnie zart. 341 KSH, księgi akcyjnej Spółki, w której jako współuprawnioną z akcji imiennych wpisanoE. G.,

IV
art. 405 KSHpoprzez jego błędną wykładnię, która skutkowała przyjęciem, iż na Nadzwyczajnym Walnym Zgromadzeniu Spółki z dnia 04.02.2011 r. było obecne zaledwie 50% kapitału zakładowego podczas gdy cały kapitał zakładowy Spółki był reprezentowany na wskazanym Zgromadzeniu, gdyżE. G.wykonywała na nim uprawnienia korporacyjne z akcji znajdujących się w majątku wspólnym małżonkówG.aA. G. (1)w tym czasie na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy - Żoliborza z dnia 27.01.2011 r. nie mógł wykonywać jakichkolwiek uprawnień z tych akcji, tj. jego status akcjonariusza Spółki był w istocie zawieszony;

Wskazując na powyższe apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na apelacjęA. G. (1)wniósł o oddalenie apelacji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Rejonowy słusznie przyjął, że na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o KRS jest uprawniony do badania wpływu naruszeń procedury podejmowania uchwał przez walne zgromadzenie akcjonariuszy spółki akcyjnej na ich treść (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 20 stycznia 2010 r. w sprawie III CZP 122/09). Obowiązek badania zgodności treści dokumentu z przepisami prawa, na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o KRS, należy rozumieć nie tylko jako obowiązek oceny, czy wszystkie dokumenty wymagane do wpisu zostały sporządzone i załączone do wniosku, ale także jako obowiązek oceny złożonego wniosku i załączonych do niego dokumentów pod względem merytorycznym. Kontrola Sądu rejestrowego obejmuje zatem także zachowanie ustawowych wymagań przewidzianych dla poszczególnych czynności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2008 r. w sprawie II CSK 186/08). Tym samym niezasadnie apelujący zarzucił Sądowi Rejonowemu naruszenie art. 23 ustawy o KRS poprzez ocenę ustawowych wymagań dla prawidłowości uchwał podejmowanych bez formalnego zwołania walnego zgromadzenia.
Celna była również ocena Sądu Rejonowego uchwał podjętych przez nadzwyczajne walne zgromadzenie w trybieart. 405 kshw dniu 4 lutego 2011 r. Z przepisu tego wynika, że aby spotkanie akcjonariuszy mogło stanowić walne zgromadzenie wymagana jest jednoczesna obecność wszystkich akcjonariuszy (cały kapitał zakładowy) i brak sprzeciwu co do odbycia walnego zgromadzenia. Mając na uwadze powyższe wymogi Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że z uwagi na nieobecnośćA. G. (1)na zgromadzeniu, i brak jego zawiadomienia o zgromadzeniu, w dniu 4 lutego 2011 r. nie można uznać, aby cały kapitał zakładowy był na nim reprezentowany.
Przesłanki tej nie spełnia również udział w zgromadzeniuE. G., rzekomo jako współuprawnionej z akcji wraz z mężemA. G. (1). Co do tej kwestii apelujący zarzuca, że w sytuacji, kiedy akcje w spółce akcyjnej zostały objęte za wkłady z majątku wspólnego małżonków i przez to należą do tego majątku oraz wobec wpisaniaE. G.w księdze akcyjnej Spółki jako współuprawnionej z akcji imiennych, stała się ona akcjonariuszem na równi zA. G. (1).
W ocenie Sądu Okręgowego z takim stanowiskiem nie można się zgodzić jako nie znajdującym potwierdzenia w treściart. 3321kshaniart. 341 kshw zw. zart. 343 § 1 ksh.
Z przepisuart. 3321kshnie wynika, iż w razie braku w statucie zapisu, mówiącego, że gdy akcje imienne są objęte wspólnością majątkową małżeńską akcjonariuszem może być tylko jeden ze współmałżonków, to akcjonariuszami mogą się stać oboje małżonkowie, jeżeli współmałżonek akcjonariusza wyrazi wolę uczestnictwa w spółce. Powołany przepis daje jedynie możliwość wyłączenia w statucie spółki możliwości wstąpienia do spółki współmałżonka akcjonariusza, gdy akcje są objęte wspólnością majątkową małżeńską. Natomiast nie stanowi, że w razie braku tego ograniczenia akcjonariuszem staje się współmałżonek, z chwilą gdy tego zażąda. Przyjęcie poglądu, że akcjonariuszem staje się współmałżonek akcjonariusza od momentu ujawnienia swej woli uczestnictwa w spółce i wpisu do księgi akcyjnej prowadziłoby do takiego skutku, że osoba nie będąca stroną czynności objęcia lub nabycia akcji w spółce, mogłaby do spółki przystąpić bez zgody dotychczasowych stron tej czynności. Nie ulega wątpliwości, że po stronieA. G. (1)nie ma zgody co do wstąpienia do spółki przez jego współmałżonkę.
Problematyka nabycia statusu wspólnika czy też akcjonariusza przez małżonka, który nie złożył oświadczenia o objęciu bądź nabyciu udziałów lub akcji pokrytych środkami pochodzącymi z majątku wspólnego była wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. W postanowieniu z dnia 3 grudnia 2009r. II CSK 273/09, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż zarówno akcje, jak i udziały nabyte przez jednego małżonka ze środków pochodzących z majątku wspólnego wchodzą w skład tego majątku, a wspólnikiem staje się tylko małżonek będący stroną czynności prowadzącej do nabycia udziałów. Stanowisko to stanowi kontynuuję poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 maja 1999 r. w sprawie I CKN 1146/97 oraz w wyroku z dnia 21 stycznia 2009 r. w sprawie II CSK 446/08. We wszystkich tych orzeczeniach konsekwentnie prezentowany jest pogląd, że wspólnikiem/akcjonariuszem jest tylko małżonek uczestniczący w czynności objęcia bądź nabycia udziałów/akcji w spółce za środki pochodzące z majątku wspólnego. U podstaw tego poglądu legło stanowisko, zgodnie z którym jeżeli czynność prawna dokonana została przez jednego z małżonków, stroną tej czynności jest tylko ten małżonek, który w niej uczestniczył, a więc złożył oświadczenie woli kreujące lub współkształtujące dany stosunek prawny. Chociaż podejmowana czynność dotyczy majątku wspólnego, to jednak skoro została dokonana przez jednego z małżonków w imieniu własnym - tylko on pozostaje w stosunku prawnym z drugą stroną tej czynności. Sąd Najwyższy stwierdził, że chociaż objęte bądź nabyte akcje wchodzą w skład majątku wspólnego, to jednak, akcjonariuszem w spółce staje się tylko małżonek będący uczestnikiem tej czynności prawnej, która doprowadziła do objęcia bądź nabycia akcji.
Ponadto dla możliwości uznania za akcjonariusza spółki współmałżonka akcjonariusza decydującego znaczenia nie może mieć fakt wpis współmałżonka –E. G.w księdze akcyjnej, który ma znaczenie jedynie legitymacyjno dowodowe (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 grudnia 2009 r. w sprawie III CSK 85/09).
Z tych względów niezasadne są zarzuty naruszeniaart. 3321, art. 341w zw. zart. 343 § 1 ksh,233 § 1 kpcorazart. 31 i 33 krio. Powyższe uwagi uzasadniają zarazem brak podstaw do przedstawienia zagadnienia prawnego sformułowanego w apelacji Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybieart. 390 § 1 kpc.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszeniaart. 360 kpcpoprzez nieuwzględnienie w toku dokonywanych ustaleń faktu obowiązywania w dacie zgromadzenia postanowienia Sądu Rejonowego dla WarszawyŻ.z dnia 27.01.2011 r. w sprawie VI Rs 43/11 zakazującegoA. G. (1)wykonywania jakichkolwiek praw z akcji(...) S.A.Bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do obowiązywania zakazu wykonywania przezA. G. (1)praw z akcji(...) S.A.w świetle uznania, że na zgromadzeniu w dniu 4 lutego 2011 r. nie był on obecny a praw z jego akcji nie mogła wykonywać współmałżonkaE. G.. Niezależnie od tego należy stwierdzić, że fakt zakazaniaA. G. (1)wykonywania jakichkolwiek uprawnień korporacyjnych i majątkowych wynikających z posiadania akcjispółki (...) S. A” nie zwalniał Spółki z obowiązku zawiadomienia go o walnym zgromadzeniu. Postanowienie Sądu Rejonowego w przedmiocie zabezpieczenia z dnia 27 stycznia 2011 r. ograniczało co najwyżej uprawnieniaA. G. (2), ale w żadnym wypadku nie zwalniało Spółki z obowiązku zawiadomienia go o walnym zgromadzeniu.
Odnosząc się do kwestii przyznaniaA. G. (1)statusu uczestnika niniejszego postępowania, a więc zarzutu naruszeniaart. 510 § 1 kpc, wskazać należy, że przepis ten stanowi, iż zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania. W tym zakresie należy mieć na uwadze, że wprawdzie przedmiotowa sprawa dotyczy wpisu do KRS, to jednak w rezultacie wiąże się z wykonywaniem praw z akcji objętych przezA. G. (1). W odniesieniu do niego wydane w sprawie rozstrzygnięcie stanowić będzie czy jest on samodzielnie uprawniony do wykonywania praw korporacyjnych, czy też może je współwykonywać tylko z małżonką. Zatem, orzeczenie jakie zapadnie w sprawie będzie miało wpływ na sferę prawA. G. (1), co przemawiało za koniecznością uznania go za zainteresowanego w sprawie, a co za tym idzie przyznania mu statusu uczestnika postępowania.
Podsumowując Sąd Okręgowy, podzielił ustalenia Sądu Rejonowego, z których wynika, że uchwały nadzwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy z dnia 4 lutego 2011 r. podjęte zostały z oczywistym naruszeniemart. 405 kshi jako takie nie mogły stanowić podstawy wpisu z uwagi na treść art. 23 ust. 1 ustawy o KRS.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpcorzekł jak w sentencji.