Sąd Apelacyjny w Lublinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 712/12
Data wyroku: 2013-10-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zbigniew Grzywaczewski, Ewa Popek, Alicja Surdy
Słowa kluczowe: Umowa, Czynności Prawne (Przepisy Ogólne)
Podstawa prawna: art. 82 kc

Sygn. akt I ACa 712/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 października 2013 roku
Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Alicja Surdy

Sędzia:
Sędzia:

SA Zbigniew Grzywaczewski (spr.)
SA Ewa Popek

Protokolant

Sekretarz sądowy Maciej Mazuryk

po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013 roku w Lublinie na rozprawie

sprawy z powództwaA. K.
przeciwkoR. K.iM. K.
o ustalenie

na skutek apelacji pozwanegoR. K.od wyroku Sądu Okręgowegow Lublinie z dnia 9 lipca 2012 roku, sygnatura akt I C 741/10

I
prostuje oczywistą omyłkę zawartą w punkcie IV zaskarżonego wyroku w ten sposób, że kwotę „3400” zastępuje kwotą 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych;

II
oddala apelację;

III
nie obciąża pozwanegoR. K.kosztami procesu za drugą instancję;

IV
przyznaje adwokatM. P.od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie 3321 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) złotych brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I ACa 712/12

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 9.07.2012 r., Sąd Okręgowy w Lublinie ustalił, że umowa darowizny zawarta dnia(...)r. pomiędzy pozwanymR. K.a pozwanymM. K.jest nieważna oraz orzekło kosztach na rzecz adwokata z urzędu.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że powódA. K.jest synem pozwanegoR. K.iJ. T..
Ojciec powodaR. K.od(...)przebywa w Wojewódzkim(...)wS., gdzie został umieszczony na podstawie postanowienia Sądu Wojewódzkiego wL.
z dnia(...)roku w sprawie sygn. akt IV Ko(...)w związkuz umorzeniem postępowania karnego na skutek jego niepoczytalności.
W związku powyższym do chwili obecnej stosowany jest wobec pozwanegoR. K.środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w(...)(postanowienie Sądu Okręgowego IV Ko(...)).
PozwanyR. K.choruje(...)w związku z rozpoznaniem u niego zaburzeń(...), z występującymi fazami(...), przy czym pojawiające się u niego urojenia wiązały się najczęściej z nieprzemyślaną, często „bezsensowną” działalnością. Mimo wieloletniego leczenia szpitalnego jest on w dalszym ciągu bezkrytyczny wobec swojej choroby i potrzeby farmakoterapii, jest również bezkrytyczny wobec swojego postępowania i podejmowanych przez siebie decyzji – w tym nieprzemyślanych, niecelowych zakupów i nierealistycznych planów życiowych.
Od wiosny(...)roku u pozwanegoR. K.nastąpiła kolejna zmiana fazy z(...). Pozwany stał się ożywiony, załatwiał różne sprawy, domagał się zaprzestania leczenia, które w jego ocenie było niepotrzebne, był zupełnie bezkrytyczny do swojego stanu(...).
W(...)roku powód udał się do szpitala(...)do ojca wrazz notariuszB. F.zR.z zamiarem sporządzenia umowy darowizny gospodarstwa rolnego. Po rozmowie z pozwanymR. K.i lekarzem notariusz odmówiła sporządzenia aktu notarialnego.
Dnia(...)roku powód wystąpił z wnioskiem do Sądu Okręgowego wL.o ubezwłasnowolnienie całkowite ojcaR. K..
W dniu(...)roku w Szpitalu(...)(...)wS.przed notariuszemB. Ś.z Kancelarii Notarialnej wB., pozwanyR. K.iM. K.zawarli umowę darowizny na mocy, którejR. K.darował swojemu bratuM. K.gospodarstwo rolne, składające się zdziałek nr (...)obszaru 15,99 ha z zabudowaniami położonych we wsiS.gminaB..
NotariuszB. Ś.przed podpisaniem aktu notarialnego nie konsultowała się z lekarzami oddziału szpitalnego, w którym przebywał pozwany, odnośnie jego stanu zdrowia.
Gospodarstwo rolne przekazaneM. K.było dotychczas dzierżawiona odR. K.przezM. J., która wspólniez matkąB. L.zajmowała się niniejszym gospodarstwem.
Obecnie pozwanyR. K.znajduje się w(...). Jest pobudzony psychoruchowo, w podwyższonym nastroju i napędzie, spontanicznie wypowiada treści(...), snuje plany biznesowe, codziennie domaga się odstawienia zleconego leczenia.
Przez cały okres pobytu w szpitalu pozwanyR. K.uważa siebie za osobę(...), zdolną do prowadzenia gospodarstwa rolnego,a nawet do założenia nowych podmiotów gospodarczych typu stadnina koni.W okresach o podwyższonym nastroju i napędzie dokonywał transakcji biznesowych między innymi poprzez zakup drewna od pacjenta, który byłw stanie(...)i sprzedawał drewno, którego nie miał.
W dopuszczonej w przedmiotowej sprawie opinii(...)i(...)dotyczącej pozwanegoR. K.biegli wskazali, iż badany od ponad(...)lat choruje(...), występują u niego bowiem zaburzenia(...)Pomimo leczenia pozwanyA. K.jest w dalszym ciągu bezkrytyczny wobec swojej choroby i potrzeb farmakoterapii, jest również bezkrytyczny wobec swojego postępowania i podejmowanych przez siebie decyzji – w tym nieprzemyślanych, niecelowych zakupówi nierealistycznych planów życiowych, nie postrzega obiektywnie swojego postępowania. Widoczne są u niego wyraźne, utrwalone cechy(...): bladość aktywna niedostosowanie reakcji emocjonalnych, formalne zaburzenia toku myślenia, izolacja społeczna, destrukcja(...). Biegli wskazali, iż rokowania badanego są niepomyślne.
Reasumując biegli wskazali, iż(...), zwłaszcza połączonaz dużym już obecnie nasileniem objawów ubytkowych, ciągłym brakiem krytycznej oceny swojego stanu(...)i postępowania oraz zaznaczającym się spadkiem sprawności intelektualnej powoduje, że pozwanyR. K.utracił zdolność racjonalnego oceniania znaczeniai konsekwencji podejmowanych przez siebie decyzji –a zatem także do podejmowania ważnych prawnie czynności. Biegli jednoznacznie zaopiniowali, iż w dniu(...)roku pozwanyR. K.miał zniesioną zdolność świadomego i swobodnego podjęcia decyzji oraz wyrażenia woli,w rozumieniuart. 82 k.c.
W opinii ustnej uzupełniającej biegły(...)M. M.wskazał dodatkowo, iż choroba pozwanego trwa nieprzerwanie od(...)roku,a sam okres internacji trwa już(...). U badanego rozpoznano również uzależnienie od alkoholu.R. K.cechuje obecnie niewysoki intelekt i przede wszystkim deterioracja wynikająca z przewlekłej choroby(...), czyli po prostu(...)spowodowana trwającym ponad(...)procesem chorobowym, sprawiające, iż szanse na leczenie odwykowe u opiniowanego są bardzo skromne. Biegły podał, iż nie ustalano jakie leki przyjąłR. K.w dniu(...)roku, przy czym wskazał, iż były to prawdopodobnie takie same leki, jakie przyjmuje obecnie, bowiem w ostatnim okresie u badanego nie ma większych zmian w leczeniu. Reasumując biegły wskazał, iżR. K.jest ciężko chory(...)i byłby jeszcze w gorszym stanie, gdyby(...)lat spędził na wolności, ponieważ przebywając na wolności nie leczył się systematycznie i spożywał alkohol,a taki tryb życia doprowadziłby go do jeszcze większego nasilenia objawów ubytkowych. Składająca w tym samym dniu opinię ustną uzupełniającą biegła(...)
M. S.przyłączyła się do złożonej przez biegłego(...)opinii ustnej uzupełniającej

    .

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na wskazanych powyżej dowodach.
Sąd obdarzył wiarą zeznaniaA. K.w zakresie w jakim korelowały one z ustalonym przez Sąd stanem faktycznym. Powód w sposób szczery i spójny opisał łączące go stosunki z ojcemR. K., przyznał, iż w(...)roku był w szpitalu(...)u ojca w celu sporządzenia aktu notarialnego, dotyczącego darowania na jego rzecz gospodarstwa rolnegoR. K.. Nie ukrywał, iż to pozwany zmienił wówczas zdanie i odmówił podpisania aktu notarialnego, sporządzenia którego nie podjęła się również ostatecznie przybyła do szpitala notariusz.
Sąd uznał za rzeczowe i spójne zeznania kolejnego świadkaW. B., która będąc lekarzem w szpitalu(...)wS.zobrazowała proces leczenia oraz określiła(...)pozwanegoR. K.. Zeznania niniejszego świadka były zbieżne z dopuszczonąw przedmiotowej sprawie opinią(...)
w zakresie, w którymW. B.podała, iż badany nie chce się leczyć bowiem uważa się za osobę zdrową(...), ma szereg planów zawodowych, które próbuje również wprowadzać w życie w szpitalu orazw zakresie w jakim wskazała, że stan zdrowiaR. K.jest niezmienny od kilkunastu lat.
Sąd nie znalazł również podstaw do kwestionowania zeznańJ. T.matki powoda,M. J.-siostry ciotecznej pozwanego orazB. L.,przy czym zeznania tych świadków miały marginalne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Sąd uznał za wiarygodne zeznaniaB. Ś.notariusza, który w dniu(...)roku sporządził akt notarialny w szpitalu(...)wS.w zakresie w jakim zobrazował on przebieg zdarzeń mających miejsce w dniu sporządzenia umowy darowizny.Na obdarzenie wiarą nie zasługują jednak jego zeznania w zakresie w którym wskazał on, żeR. K.w omawianym dniu był zdolny do świadomegoi swobodnego zawarcia umowy, bowiem w tym zakresie były one sprzecznez opinią biegłych oraz zeznaniamiW. B.. Należy podnieść, iż ocena stanu zdrowia(...)osoby przebywającej od wielu lat w szpitalu(...)wymaga z pewnością wiedzy specjalnej, którejB. Ś., jak sam przyznał, nie posiadał.
Z dużą ostrożnością Sąd podszedł do zeznańR. K.,u którego stwierdzono występowanie(...). Niezgodne z prawdą były jego twierdzenia, iżA. K.nie jest jego dzieckiem, bowiem okoliczność ta została potwierdzona w dołączonym do akt niniejszej sprawy odpisem skróconym aktu urodzenia. Jego subiektywne odczucia dotyczące stanu zdrowia(...)z pewnością związane są z występującą u niego(...).
Niewiarygodne, bowiem sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, były zeznania pozwanegoM. K.,w zakresie w którym wskazywał, że stan zdrowiaR. K., podczas sporządzania aktu notarialnego, był „normalny” i wystarczający do zawierania umów.
Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie zasięgnięto opinii biegłychw zakresie(...). W ramach kontroli merytoryczneji formalnej opinii biegłych, nie dopatrzył się Sąd nieprawidłowości pozwalających na odebranie złożonym opiniom przymiotu pełnowartościowego źródła dowodowego. Biegli wskazali bowiem wszelkie przesłanki przyjętego rozumowania, przedstawili także jego tok. Wnioski płynące z opinii przedstawione są klarownie i logicznie wynikają z przyjętych podstaw. Sąd nie dopatrzył się błędów logicznych, niezgodności z życiowym doświadczeniem bądź też niespójności z pozostałym materiałem dowodowym. W tych warunkach opinie biegłych posłużyły za pełnowartościową podstawę dokonanych ustaleń faktycznych.
Na rozprawie w dniu(...)roku Sąd oddalił wniosek dowodowy o przesłuchanie świadkaF. K.na okoliczność sporządzenia umowy dzierżawy pomiędzyR. K.aM. L.z uwagi na to, iż wskazany środek dowodowy nie służyłby wykazaniu faktu, który miał dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
Oddalony został również wniosek dowodowy o przesłuchanie świadka notariuszB. F.na okoliczność stanu zdrowia(...)i fizycznegoR. K.oraz wskazania przyczyn odmowy sporządzenia aktu notarialnego z uwagi na to, iż ocena sytuacji zdrowotnej pozwanego wymagała wiadomości specjalnych i w tym celu sąd dopuścił w niniejszej sprawie opinię sądowo-(...)
Za zbędne Sąd uznał dołączenie w celach dowodowych akt sprawy III RC(...)Sądu Rejonowego wR.z powództwaR. K.przeciwkoA. K.o ustalenie wygaśnięcia alimentów na rzecz powoda na okoliczność ustalenia relacji pomiędzy stronami z uwagi na to, że przedmiotowe okoliczności nie byłyby decydujące przy rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy.
Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2012 roku Sąd oddalił wniosek pełnomocnika pozwanegoR. K.i pozwanegoM. K.o wywołanie nowej opinii biegłych(...), bowiem uznał, iż nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia zgłoszonego dowodu, skoro okoliczności, na które został zgłoszony są istotne i sporne, ale zostały już dostatecznie wyjaśnione za pomocą dopuszczonej już w sprawie opinii(...)korelującej jednocześnie z innymi środkami dowodowymi. Sąd zwrócił uwagę, iż pełnomocnik pozwanego, kwestionując po raz kolejny treść dopuszczonej w niniejszej sprawie opinii biegłych, nie podniosła żadnych istotnych zarzutów, które świadczyłyby o nie sprostaniu przez biegłych odpowiedzi na postawione pytanie. Zarzucanie biegłym nie zwrócenia uwagi na okoliczność jakie leki przyjmowałR. K.w dniu sporządzenia aktu notarialnego nie było istotne przy odpowiedzi na postawione biegłym pytania, z uwagi na to, że z treści opinii jak również z zeznańW. B.jednoznacznie wynikało, iż od wielu lat wobec pozwanego prowadzone jest takie samo leczenie.
Podstawę prawną żądania powoda, dotyczącego ustalenia nieważności umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego, podpisanej w dniu(...)roku przed notariuszemB. Ś.z Kancelarii Notarialnej wB.pomiędzyR. K.aM. K., stanowiart. 189 k.p.c.w myśl, którego powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, o ile ma w tym interes prawny.
Istnienie interesu prawnego stanowi materialnoprawną przesłankę powództwa o ustalenie, którą Sąd bada z urzędu. Przesłanka ta decydujeo dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda.
Powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego z dnia(...)roku, w oparciuo treśćart. 189 k.p.c.
Należy bowiem mieć na względzie, iż powódA. K.jest jedynym dzieckiem pozwanegoR. K., a co za tym idzie przyszłym jego spadkobiercą.
Dlatego też nie ma wątpliwości, iż przedmiotowa umowa darowizny gospodarstwa rolnego stanowi zagrożenie dla jego prawnie chronionych interesów. Powodowi, w związku ze świadczeniem przezR. K.na rzeczM. K.kosztem swojego majątku, grozi jego utrata w przyszłości. Należy bowiem mieć na względzie, iż powódA. K.mógłby nabyć przedmiotowy majątek jako osoba uprawniona do dziedziczenia ustawowego po śmierci swojego ojca.
Sąd wskazał, iż powództwo o ustalenie prawa lub stosunku prawnego jest możliwe nie tylko wówczas gdy interes prawny wynika z bezpośredniego zagrożenia prawa powoda, ale także gdy zmierza do zapobieżenia temu zagrożeniu. Powód musi udowodnić w procesie o ustalenie, że ma interes prawny w wytoczeniu powództwa przeciwko konkretnemu pozwanemu, który przynajmniej potencjalnie, stwarza zagrożenie dla jego prawnie chronionych interesów(tak też Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 11 marca2010 roku I ACa 91/10, por. II CSK 33/09 LEX nr 515730).
Po uznaniu, iż powód miał interes prawny w ustaleniu nieważności umowy darowizny, należało ustalić czy zawarta w dniu(...)roku umowa darowizny pomiędzyR. K.aM. K.jest ważna w rozumieniu 58§ 1 k.c.
W niniejszej sprawie powód wnosząc o ustalenie nieważności umowy darowizny powoływał się na wady oświadczenia woli, a w szczególności na treśćart. 82 k.c., wskazującego, iż nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznej.
Stan wyłączający świadomość to - najogólniej rzecz ujmując - brak rozeznania, niemożność rozumienia zachowań własnych i zachowań innych osób, niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania. Stan taki musi przy tym wynikać z przyczyny wewnętrznej,a więc ze stanu, w jakim znajduje się osoba składająca oświadczenie woli, a nie z okoliczności zewnętrznych, w jakich osoba ta się znalazła. Sformułowanieart. 82 k.c.wskazuje, że wada oświadczenia woli określona w tym przepisie obejmuje dwa różne stany faktyczne, które mogą występować samodzielnie, trzeba jednak zauważyć, że granica między stanem wyłączającym świadome powzięcie decyzji, a stanem wyłączającym swobodne powzięcie decyzjii wyrażenie woli jest bardzo płynna. Powzięcie decyzji i wyrażenie woli jest swobodne, gdy zarówno proces decyzyjny, jak i uzewnętrznienie woli nie zostały zakłócone przez destrukcyjne czynniki wynikające z właściwości psychiki czy procesu myślowego osoby składającej oświadczenie woli. Stan wyłączający swobodę musi również wynikać z przyczyny wewnętrznej, umiejscowionej w samym podmiocie składającym oświadczenie woli, a niew sytuacji zewnętrznej. Tak pojmowanemu brakowi swobody towarzyszyć będzie natomiast najczęściej także pewne ograniczenie świadomości.
Stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli nie może być rozumiany dosłownie, wobec czego nie musi oznaczać całkowitego zniesienia świadomości i ustania czynności mózgu. Wystarczy istnienie takiego stanu, który oznacza brak rozeznania, niemożność rozumienia posunięć własnych i posunięć innych osób oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczeniai skutków własnego postępowania (Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 lutego 2006 roku IV CSK 7/05).
Z dopuszczonej w przedmiotowej sprawie opinii(...)jednoznacznie wynika, iż w dniu(...)rokuR. K.miał zniesioną zdolność świadomego i swobodnego podjęcia decyzji oraz wyrażenia woli. Związane jest to bowiem z tym, iż od ponad
(...)lat pozwany choruje(...)związku z rozpoznaniem u niego(...). Podczas(...)pobytu w szpitalu(...)występowały u niego wyraźne(...). Pomimo tak długiego leczeniaR. K.jest w dalszym ciągu bezkrytyczny wobec swojej choroby i potrzeb farmakoterapii jak również bezkrytyczny wobec swojego postępowania i podejmowanych przez siebie decyzji w tym nieprzemyślanych niecelowych zakupówi nierealistycznych planów życiowych. Pozwany nie postrzega obiektywnie znaczenia swojego postępowania. Widoczne są u niego wyraźne utrwalone cechy przewlekłej(...):(...), formalne zaburzenia toku myślenia, izolacja społeczna. Destrukcja zrębu osobowości. Co istotne, biegli w niniejszej sprawie przywołali treść opinii okresowej o stanie zdrowia(...)R. K.sporządzonej do sprawy o sygn. akt IV Ko(...)z której jednoznacznie wynika, iż tuż przed sporządzeniem przedmiotowego aktu notarialnego u badanego nastąpiła kolejna zmiana fazy z(...). Pozwany stał się ożywiony, załatwiał różne sprawy, domagał się zaprzestania leczenia, które w jego ocenie było niepotrzebne, był zupełnie bezkrytyczny do swojego stanu zdrowia(...).W. B., lekarz pracujący w Wojewódzkim(...)wS.wskazała, iż w jej ocenieR. K., z uwagi na stan zdrowia, nie mógł podjąć świadomej decyzji, co do zawarcia umowy przenoszącej własność. Dodała również, iż stan zdrowia pozwanego od wielu lat ulega jedynie niewielkim zmianom dotyczącym nastroju i napędu, natomiast sposób myślenia od wielu lat nie ulega zmianie.
Analizując zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy Sąd wskazał, iż z uwagi na utrzymującą się od wieli lat u pozwanegoR. K.(...)połączoną z dużym nasileniem objawów ubytkowych, ciągłym brakiem krytycznej oceny swojego stanu(...)i postępowania oraz zaznaczającym się spadkiem sprawności intelektualnej,w dniu(...)roku pozwanyR. K.znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji, co skutkowało ustaleniem nieważności złożonego przez niego wówczas oświadczenia woli.
Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych Sąd uzasadnił treściąart. 102 k.p.c.
Nieuiszczone koszty sądowe, od których powód był zwolniony, na podstawieart. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U. z 2005 roku, Nr 167 poz. 1398 ze zmianami), przejęte zostały na rzecz Skarbu Państwa wobec braku podstaw do obciążenia nimi którejkolwiek ze stron, z uwagi na wynik procesu oraz z uwagi na treść postanowień tut. Sądu, zwalniającego strony od kosztów sądowych w całości.
Sąd przyznał i nakazał wypłacić adwokatM. P.z sum budżetowych Skarbu Państwa (kasy Sądu Okręgowego w Lublinie) kwotę „3400 zł” powiększoną o stawkę podatku VAT obowiązującą w chwili orzekania tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu. Powyższe uzasadnia treść§ 6 pkt 6w zw. z§ 2 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2002r., Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).
W złożonej apelacji, pozwanyR. K.zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1
sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, że przedmiotowa umowa darowizny jest nieważna;

2
naruszenieart. 233 § 1 i art. 328 § 2 kpcpoprzez:

a
oparcie ustaleń faktycznych jedynie na fragmentach materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a zwłaszcza na opinii biegłych(...)oceniającej stan zdrowia(...)pozwanegoR. K.na podstawie jednokrotnego badania tego pozwanego w(...)r., a więc„po upływie siedemnastu miesięcy od chwili dokonania przez strony czynności prawnej darowizny”;

b
oddalenie wniosków dowodowych pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii innych biegłych(...),o przesłuchanie w charakterze świadka notariuszaB. F.oraz o dołączenie akt sprawy Sądu Rejonowego wR.III RC(...)na okoliczności wskazane we wnioskach dowodowych;

3
naruszenieart. 189 kpcpoprzez przyjęcie, że powód ma interes prawnyw unieważnieniu w/w „aktu notarialnego”;

4
naruszenie§ 2, § 6 pkt 6 i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.) poprzez zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu zaniżonego wynagrodzenia adwokackiego w kwocie 3400 złotych powiększonego o podatek VAT podczas, gdy stawka minimalna wynosi 3600 złotych.

Wniósł o jego zmianę i oddalenie powództwa, ewentualnie uchyleniei przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zmianę orzeczeniaw części wynagrodzenia pełnomocnika poprzez jego podwyższenie do kwoty 3600 złotych plus VAT.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja podlega oddaleniu.
Podniesione w apelacji zarzuty są bezpodstawne i nie mogą prowadzić do podważenia zaskarżonego wyroku, z tym że zarzut z punktu 2 „b” jest niedopuszczalny, a zarzut z punktu 4 nie uzasadnia zmiany zaskarżonego orzeczenia lecz jego sprostowanie jako oczywistej omyłki.
Sąd Apelacyjny podziela wszystkie ustalenia i wnioski Sądu I instancji i uznaje je za własne.
Na wstępie należy stwierdzić, że zarzut apelacji z punktu 2 „b” dotyczący oddalenia przez Sąd I instancji wniosków dowodowych jest niedopuszczalny, gdyż po ich oddaleniu, działający z profesjonalnym pełnomocnikiem skarżący pozwany nie zgłosił do protokołu rozprawy zastrzeżenia w trybieart. 162 kpc(vide k. 117 i 117 v oraz 237 v), a to oznacza utratę takiego zarzutu w apelacji (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27.10.2005 r., III CZP 55/05, OSNC 2006, z. 9, poz. 144 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.08.2006r., V CSK 237/06, Biul. SN 2006/11/(...)).
Na marginesie należy zauważyć, że Sąd I instancji podał logiczne argumenty, dlaczego oddalił te wnioski dowodowe.
Podstawowe znaczenie w sprawie mają zarzuty z punktu 1 i 2 „a” apelacji, a mianowicie, że Sąd I instancji oparł się jedynie na części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a zwłaszcza na opinii biegłych(...)i przez to dopuścił się sprzeczności ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Jednoznacznie należy stwierdzić, że zarzuty te są nie tylko bezpodstawne, ale też polegają na oczywistym nieporozumieniu.
Powód wystąpił z pozwem o ustalenie nieważności umowy darowizny na podstawieart. 82 kc, a dla sprawdzenia takiego zarzutu potrzebne jest posiadanie wiadomości specjalnych i dlatego kluczowe – przesądzające – znaczenie musi mieć tutaj wywołana w sprawie opinia biegłych –(...)M. M.i(...)M. S.(art. 278 § 1 kpc), a nie zeznania (wyjaśnienia) stron, czy świadków, którzy takich wiadomości specjalnych nie posiadają.
Opinia tych biegłych jest natomiast jednoznaczna i kategoryczna,a mianowicie, że w dniu(...)r. (data zawarcia zaskarżonej umowy darowizny) pozwanyR. K.miał zniesioną zdolność świadomegoi swobodnego podjęcia decyzji oraz wyrażenia woli w rozumieniuart. 82 kc.
Sąd I instancji słusznie podkreślił, że biegli ci przywołali też dwie opinie biegłych sporządzone do sprawy IV Ko(...)tuż przed zawarciem przedmiotowej umowy, tj. z dnia(...)r. i tuż po zawarciu tej umowy tj.z dnia(...)r. (k. 214), a wynikają z nich takie same wnioski.
Dodatkowo Sąd I instancji trafnie wskazał też na zeznaniaW. B., która wprawdzie została przesłuchana w charakterze świadka, ale jest lekarzem(...)i od(...)lat bardzo dobrze zna pozwanegoR. K., gdyż jest(...)oddziałuSzpitala (...), w którym od(...)lat on tam przebywa.
Zeznała ona, że stan zdrowia pozwanegoR. K.od wielu lat ulega jedynie niewielkim zmianom dotyczącym nastroju i napędu, ale sposób myślenia od wielu lat nie ulega zmianie i nigdy nie było dobrej, zadowalającej remisji. Dodała, że bardzo łatwo ulega on wpływom pacjentów i jej zdaniem, jako lekarza, nie mógł on podjąć świadomej decyzji (k. 100 – 100 v). Dodać tutaj należy, że także obdarowany bratR. K.(pozwanyM. K.) przyznał w trybieart. 299 kpc, iż w czasie odwiedzin, jego brat korzystał z komórki i „dokonywał zakupów” (k. 238 v).
Stwierdzić należy, że nieskuteczna jest uwaga uzasadnienia apelacji, że SądI instancji przywołał w uzasadnieniu wyroku informacyjne wyjaśnienia powoda, gdyż nie były one podstawą ustaleń co do stanu zdrowia(...)R. K.w dniu(...)r. Jak już wyżej wskazano, podstawą takich ustaleń była wywołana w sprawie opinia biegłych (o czym wyżej).
Uzupełniająco należy wskazać, że w toku postępowania międzyinstancyjnego pozwanyR. K.został(...).
Stało się to z dniem(...)r., kiedy to postanowienie w tym przedmiocie stało się prawomocne, gdyż ma ono charakter konstytutywny (k. 297 – 304),a w sprawie niniejszej chodziło o stan(...)pozwanegoR. K.sprzed ponad dwóch lat wcześniej tj. w dniu(...)r. Tym bardziej, że w sprawie o(...)naczelną przesłanką jest interes osoby, której wniosek dotyczy.
W związku z(...)pozwanegoR. K., Sąd Rejonowy wB.prawomocnym postanowieniem z dnia(...)r. ustanowił dla niego kuratora, który został upoważniony do jego reprezentowania w postępowaniach sądowych i zarządu majątkiem oraz zastrzegł, że „w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności umowy darowizny gospodarstwa rolnego dokonanej dnia(...)r.

    ma on dążyć do ustalenia nieważności tej umowy” (k. 321).

Całkowicie bezpodstawny, a nawet gołosłowny jest zarzut apelacji naruszeniaart. 189 kpc, gdyż w uzasadnieniu apelacji nie ma na ten temat żadnej wzmianki, a argumentacja Sądu I instancji jest i w tym zakresie trafnai wyczerpująca.
Jeśli chodzi o wysokość stawki minimalnej wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu to należy uznać, że doszło jedynie do popełnienia oczywistej omyłki, gdyż Sąd I instancji powołał właściwe przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r., w których stawka minimalna wynosi 3600 złotych, a stawka w kwocie 3400 złotych nie występuje.
Na podstawieart. 350 § 3 kpcSąd Apelacyjny sprostował tę omyłkę.
Z tych względów, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 kpcorzekł jakw sentencji.
Na podstawieart. 102 kpcw zw. zart. 391 § 1 kpcSąd Apelacyjny nie obciążył skarżącego kosztami procesu za II instancję, a o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzekł na podstawie powołanych przez Sąd I instancji przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r.w zw. z jego§ 13 ust. 1 pkt. 2.