Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 760/13
Data wyroku: 2013-11-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Wołczańska, Tomasz Ślęzak, Barbara Owczarek
Słowa kluczowe: Powództwo Przeciwegzekucyjne
Podstawa prawna: art. 841 k.p.c.

Sygn. akt I ACa 760/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 listopada 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Małgorzata Wołczańska (spr.)

Sędziowie :

SA Barbara Owczarek
SO del. Tomasz Ślęzak

Protokolant :

Anna Wieczorek

po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. Z.iT. Z.
przeciwkoA. R.
o zwolnienie spod egzekucji
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I C 100/12

1
oddala apelację;

2
zasądza solidarnie od powodów na rzecz pozwanej 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 760/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwoT. Z.iJ. Z.skierowane przeciwkoA. R.o zwolnienie spod egzekucji nieruchomości położonej wT., dla której Sąd Rejonowy wT.prowadziksięgę wieczystą KW nr (...), a która została zajęta w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wT.C. G.pod sygn. akt(...)z wnioskuA. R.oraz orzekł o kosztach procesu.
Sąd ten za bezsporną uznał okoliczność, że w dniu 19 lipca 2010r. (w uzasadnieniu omyłkowo wskazano rok 2011, k. – 177) pozostający w związku małżeńskim powodowie zawarli zM. A.(będącym dłużnikiem pozwanejA. R.) umowę w formie aktu notarialnego o nr Rep.(...), na mocy której nabyli od niego przysługujące mu prawo własności nieruchomości położonej wT.–W., dla której Sąd Rejonowy wT.prowadziksięgę wieczystą o numerze (...)oraz udział w wysokości ¼ w prawie własności nieruchomości położonej wT.–W., dla której Sąd Rejonowy wT.prowadziksięgę wieczystą o numerze (...).
Do umowy tej przedłożono odpisy zwykłe wyżej wymienionych ksiąg wieczystych z dnia 28 czerwca 2010r. Z odpisu zwykłego księgi wieczystej Sądu Rejonowego wT.o numerze(...)wynikało, że w dziale(...)ujawnione było bezpłatne prawo użytkowaniadziałki o numerze (...)oraz ostrzeżenie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości przez(...)Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością wT., a w dziale(...)wpisana była hipoteka umowna zwykła w sumie 170 000 złotych na rzeczE. S.. W akcie notarialnym zawarto wniosek powodów o dokonanie wpisu ich praw w tychże księgach wieczystych.

(...)Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wT.wszczęła postępowanie egzekucyjne z nieruchomości przeciwkoM. A.w dniu 26 listopada 2009r. (sygn. akt(...)), o czym w dniu 27 listopada 2009r. zamieszczono wzmiankę wksiędze wieczystej o numerze (...).
PozwanaA. R.w dniu 23 czerwca 2010r. złożyła w sprawie egzekucyjnej o sygn. akt(...)prowadzonej z jej wniosku przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wT.
C. G.wniosek z dnia 21 czerwca 2010r. o dokonanie opisu i oszacowania nieruchomości, dla których Sąd Rejonowy wT.prowadzi księgi wieczyste o numerach(...)i(...). Pismem z dnia 29 czerwca 2010r. Komornik Sądowy zawiadomił dłużnikaM. A.o wszczęciu przeciwko niemu egzekucji z wniosku pozwanej z nieruchomości opisanych powyżej i wezwał go do zapłaty długu. Nadto pismem z dnia 29 czerwca 2010r. Komornik Sądowy poinformował dłużnika o pozostawieniu przedmiotowych nieruchomości w jego zarządzie. Pisma te zostały doręczone dłużnikowi w dniu 12 lipca 2010r.
W związku z przyłączeniem się pozwanejA. R.do egzekucji z przedmiotowej nieruchomości, wszczętej uprzednio przez(...)Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością wT.(sygn. akt(...)), Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym wT.
C. G.na podstawieart. 927 kpczłożył do Sądu Rejonowego wT.Wydziału Ksiąg Wieczystych wniosek z dnia 29 czerwca 2010r. o wpis wksiędze wieczystej o numerze (...)ostrzeżenia o prowadzeniu egzekucji również z wniosku pozwanej. Wniosek ten wpłynął do wskazanego Sądu w dniu 6 lipca 2010r. Wzmianka o tym wniosku została zamieszczona wksiędze wieczystej o numerze (...)w dniu 6 lipca 2010r. (Dz.(...)). Wzmiankę wykreślono w dniu 10 sierpnia 2010r. wraz z dokonaniem wpisu ostrzeżenia.
Sporządzony w postępowaniu egzekucyjnym o sygn.(...)protokół opisu i oszacowania nieruchomości z dnia 20 kwietnia 2011r. doręczono powodom. W jego punkcie(...)zapisano, że w dziale(...)księgi wieczystej Sądu Rejonowego wT.o numerze(...)widnieje wpis ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji z wniosku pozwanejA. R.. Na tę czynność Komornika Sądowego powód w dniu 10 maja 2011r. wniósł skargę do Sądu Rejonowego wT.datowaną na dzień 29 kwietnia 2011r. Pozew został wniesiony w dniu 1 lutego 2012r.
Powyższe ustalenia poczynił Sąd pierwszej instancji głównie w oparciu o dowody z dokumentów, których prawdziwości żadna ze stron nie kwestionowała.
Sąd ten oddalił wniosek dowodowy powodów o przesłuchanie stron, albowiem jego przeprowadzenie była zbędne w sytuacji, gdy wszystkie fakty istotne dla rozstrzygnięcie zostały wyjaśnione (art. 299 kpc).
W oparciu o powyższe ustalenia uznał Sąd Okręgowy, że podstawą dochodzonego przez powodów roszczenia jest przepisart. 841 § 1 kpc, który stanowi sposób obrony osób trzecich, których prawa w toku prawidłowo prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostały naruszone.
W pierwszym rzędzie przeanalizował Sąd zachowanie przez powodów miesięcznego terminu do wytoczenia powództwa ekscydencyjnego (art. 841 § 3 kpc), dochodząc do wniosku, że w chwili zawarcia umowy sprzedaży powodowie mieli świadomość prowadzenia z nabywanej nieruchomości egzekucji z wniosku(...)Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wT..
Z uwagi na wynikającą zart. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotecezasadę jawności ksiąg wieczystych, stwierdził Sąd, że bieg terminu do wytoczenia powództwa przeciwko(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.należało liczyć od dnia zawarcia przez nich umowy, albowiem już wówczas wiedzieli oni o naruszeniu ich praw. O wszczęciu egzekucji przez pozwanąA. R.dowiedzieli się zaś z doręczonego im protokołu opisu i oszacowania nieruchomości z dnia 20 kwietnia 2011r.
W tych okolicznościach powodowie uchybili terminowi zart. 841 § 3 kpctakże w stosunku do pozwanejA. R.i z tej przyczyny ich powództwo zostało oddalone.
Dodatkowo wskazał Sąd, że nawet gdyby przyjąć, że powodowie zachowali termin do wytoczenia powództwa, ich roszczenie również nie zasługiwałoby na uwzględnienie, a to z uwagi na brzmienieart. 930 § 1 kpc, zgodnie z którym rozporządzenie nieruchomością po jej zajęciu nie ma wpływu na dalsze postępowanie egzekucyjne. Umowa przeniesienia prawa własności zajętej nieruchomości między zbywcą, będącym dłużnikiem, a nabywcą jest ważna, ale bezskuteczna w stosunku do wierzycieli, którzy wszczęli egzekucję i pozostaje bez wpływu na dalsze postępowanie egzekucyjne, co oznacza, że egzekucję prowadzi się tak, jak gdyby zbycie nieruchomości nie nastąpiło. Działanie mechanizmu przewidzianego wart. 930 § 1 kpcuwarunkowane jest więc skutecznością zajęcia nieruchomości, które może nastąpić w różnym czasie w stosunku do dłużnika i innych osób, nie ulega przy tym wątpliwości, że znajduje on również zastosowanie do wierzyciela przyłączającego się do prowadzonej już egzekucji z nieruchomości.
Przywołując pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 7 listopada 2007r., III CZP 93/07, stwierdził Sąd pierwszej instancji, że w dniu zawarcia umowy sprzedaży z dnia 19 lipca 2010r., nieruchomość będąca przedmiotem umowy była w stosunku do nich zajęta w dniu 6 lipca 2010r., o czym w chwili podpisywania umowy powodowie winni byli przy dołożeniu należytej staranności wiedzieć. Tymczasem przedłożyli oni notariuszowi sporządzającemu umowę odpis zupełny księgi wieczystej tejże nieruchomości według stanu na dzień 28 czerwca 2010r.
O kosztach procesu orzeczono po myśliart. 98 § 1 kpc.
Apelację od powyższego wyroku wnieśli powodowieJ. Z.iT. Z.. Skarżący zarzucili naruszenie przepisuart. 841 § 3 kpcpoprzez błędne przyjęcie, że powodowie nie dotrzymali miesięcznego terminu do wytoczenia powództwa orazart. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotecepoprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy powodowie działali w zaufaniu do treści księgi wieczystej i treści aktu notarialnego, które to dokumenty nie zawierały informacji o postępowaniu egzekucyjnym z wnioskuA. R..
W oparciu o tę podstawę apelujący domagali się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia powództwa oraz zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego.
W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania za drugą instancję.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżony wyrok jest prawidłowy.
Sąd Apelacyjny podziela ustalenia Sądu pierwszej instancji odnośnie do daty zawarcia przez powodów umowy sprzedaży nieruchomości (19 lipca 2010r.), zawartych w niej postanowień, okoliczności dotyczących postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wT.C. G.o sygn. akt(...)i(...), a także chronologii dokonywania wpisów w księgach wieczystych urządzonych dla nieruchomości umową tą objętych.
Korekty wymaga jedynie ustalenie dotyczące momentu dowiedzenia się powodów o naruszeniu ich praw w wyniku skierowania egzekucji do stanowiących ich własność nieruchomości. Sąd Okręgowy przyjął, że o fakcie tym powodowie dowiedzieli się w kwietniu 2011r., kiedy to doręczono im protokół opisu i oszacowania z dnia 20 kwietnia 2011r., z którego zapisów wynikało, że w dziale(...)
księgi wieczystej o numerze (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy wT.wpisano ostrzeżenie o wszczęciu egzekucji z wniosku pozwanej (wierzyciela)A. R..
W ocenie Sądu Apelacyjnego powodowie wiedzieli jednak już wcześniej o wszczęciu egzekucji przez pozwaną z nabytej przez nich odM. A.nieruchomości. Z dokumentów złożonych przez pozwaną przy piśmie procesowym z dnia 18 października 2012r. (k. 136 – 137) wynika, że zawiadomienie Sądu Rejonowego wT.Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 10 sierpnia 2010r. (Dz.(...)) o wpisie ostrzeżenia o wszczęciu przez pozwanąA. R.egzekucji z nieruchomości doręczone zostało powodom w dniu 18 października 2010r. (k. 141, 142). Od tej właśnie daty winien zatem być liczony miesięczny termin na wytoczenie powództwa ekscydencyjnego, o którym mowa wart. 841 § 3 kpc.
Uchybienie to jednak nie miało wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. W obu przypadkach wszczęcie procesu w dniu 6 lutego 2012r. nastąpiło z uchybieniem prekluzyjnego terminu określonego w wyżej powołanym przepisie. W tych okolicznościach za bezzasadny uznać należało podniesiony w apelacji zarzut jego naruszenia. Wskazać przy tym nadto można, że skarżący jakkolwiek kwestionują ustalenia Sądu co do daty, w jakiej dowiedzieli się o przyłączeniu się pozwanej do egzekucji z nieruchomości to nawet nie wskazują, nie mówiąc już o wykazaniu tej okoliczności, w jakiej dacie, innej niż przyjął Sąd, mieliby powziąć informację o tym fakcie.
Nie sposób również podzielić zarzutu naruszeniaart. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece(Dz. U. z 2001r., Nr 124, poz. 1361 z późniejszymi zmianami), który dotyczy rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zauważyć trzeba, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła niezgodność między stanem prawnym nabytej przez powodów nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a jej rzeczywistym stanem prawnym. Księga urządzona dla nabytej nieruchomości odzwierciedlała jej prawidłowy rzeczywisty stan prawny i rzeczą stron zawierających tak ważką dla bezpieczeństwa obrotu umowę sprzedaży nieruchomości jest dołożenie należytej staranności w zapoznaniu się z jej jak najbardziej aktualną treścią. Tymczasem stawający przed notariuszemK. W.w dniu 19 lipca 2010r. przedłożyli odpisy ksiąg wieczystych aktualne na dzień 28 czerwca 2010r. (k. 33 – 33v.), pomimo że z uwagi na zasadę jawności ksiąg wieczystych z art. 2 wspomnianej ustawy posiadali możliwość zapoznania się ze zaktualizowaną treścią księgi. Konsekwencją zaniechania tejże czynności jest nieskuteczność powoływania się na nieznajomość wpisów i uczynionych wzmianek o złożonych wnioskach o wpis.
Odnośnie do hipotetycznie dokonanej analizy zasadności roszczenia powodów w świetle normy zart. 930 § 1 kpcSąd Apelacyjny w całości podziela wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko Sądu pierwszej instancji. Zbędne jest zatem jego powielanie w postępowaniu apelacyjnym.
Z tych względów apelacja powodów jako bezzasadna podlega oddaleniu, o czym z mocyart. 385 kpcSąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono po myśliart. 98 § 1 kpc, a ich wysokość (w istocie wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika) wyliczono zgodnie z przepisem§ 6 pkt 7w zw. z§ 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U z 2002r., Nr 163, poz. 1349 z późniejszymi zmianami), przyjmując za wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 370 330 złotych ustaloną przez Sąd pierwszej instancji jako wartość przedmiotu sporu (k. – 129v.). W sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania dobrodziejstwa zart. 102 kpc. Skarżący nie tylko nie naprowadzili w apelacji żadnych okoliczności pozwalających uznać, że istnieje wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu tego przepisu, ale nawet nie wnosili o odstąpienie od obciążania ich kosztami procesu w całości lub w części. Wywiedzenie przez niech bezzasadnej apelacji, pomimo szczegółowego wyjaśnienia przyczyn oddalenia powództwa przez Sąd pierwszej instancji, zmusiło stronę pozwaną do podjęcia obrony, która okazała się skuteczna.