Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 977/12
Data wyroku: 2012-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marta Pańczyk-Kujawska, Urszula Kocyłowska, Bogumiła Burda
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art 47714a kpc

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 grudnia 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Bogumiła Burda (spr.)

Sędziowie:

SSA Urszula Kocyłowska
SSA Marta Pańczyk-Kujawska

Protokolant

st.sekr.sądowy Elżbieta Stachowicz

po rozpoznaniu w dniu20 grudnia 2012 r.
na rozprawie
sprawyz wnioskuWojewódzkiego Szpitala (...)II wK.z udziałem zainteresowanych:(...) Sp. z o.o.wK.iA. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.
o ustalenie podstawy wymiaru składek
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyrokuSądu Okręgowego w Krośnie
z dnia17 lipca 2012 r.sygn. aktIV U 668/12
I. uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wJ.z 15 marca 2012 rokui przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania bezpośrednio temu organowi rentowemu,
II. koszty postępowania pomiędzy stronami wzajemnie znosi.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 15.03.2012 r. ZUS Oddział wJ.na podstawie art. 83 ust 1
pkt 3, art. 4 pkt 2a, art. 8 ust 2a, art. 17 ust 1, art. 18 ust 1, 1 a, 2 oraz 3, art. 19 ust 1, art. 20 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecz­nych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585) oraz art. 81 ust 1, 5 i 6 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicz­nych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164 poz. 1027) stwierdził, że podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz zdrowotne za po­szczególne miesiące w okresie od marca 2009r. do stycznia 201O r. dlaA. K.podlegającej ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek Woje­wódzkiegoSzpitala (...)wK., stanowią kwoty wskazane w decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, żeA. K.w okre­sie objętym decyzją była zatrudniona na podstawie umowy o pracę wWojewódzkim Szpitalu (...)II wK.i z tego tytułu została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto, na podstawie umowy zlecenia, jaką zawarła z Centrum Zdrowia(...)świadczyła pracę na rzecz własnego pracodawcy tj.Wojewódzkiego Szpitala (...)wK.. Jak ustalił organ rentowy od przychodów osiągniętych z tytułu wykonywa­nia tej umowy, w okresach podanych w decyzji, płatnik składek tj. Szpital(...)wK.nie deklarował składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, deklarując jedynie składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od przychodów osiągniętych przezA. K.z tytułu stosunku pracy.
Skarżąc powyższą decyzję odwołaniemWojewódzki Szpital (...)wK.wniósł o jej zmianę i stwierdzenie, że nie jest on płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe dlaA. K.z tytułu zawartej przez nią umowy cywilnoprawnej z Centrum Zdrowia(...)
a dalej, że przychód z tej umowy nie podlega uwzględnieniu do podstawy wy­miaru składek z tytułu stosunku pracy wSzpitalu (...)wK.. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów postępo­wania według norm przypisanych. W uzasadnieniu odwołujący się wskazał, że Zakład

    Ubezpieczeń Społecznych nie powinien w przedmiotowej sprawie stosować wykładni art. 8 ust 2 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecz­nych zawartej w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt II UPZ 6/09, bowiem została ona dokonana w innym stanie faktycznym. Zarzucił, że zgodnie
z umowami jakie zawarł on z Centrum Zdrowia(...)do obowiązków tego podmiotu jako przyjmującego zamówienie należało zgłoszenie swo­jej działalności do ZUS, i dokonywanie rozliczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego.

    ZUS Oddział wJ.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie.
Sąd Okręgowy w Krośnie po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 17 lipca 2012 r. oddalił wniesione odwołanie.
W pisemnym uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd ten wskazał, na po­czynione w toku postępowania niesporne ustalenia faktyczne, żeWojewódzki Szpital (...)wK.zawierał umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia me­dyczne i pielęgniarskie m.in. z Centrum Zdrowia(...)Zgodnie z wa­runkami tych umów miejscem udzielenia świadczeń były poszczególne oddziały Szpi­tala. Centrum Zdrowia(...)realizowała przedmiotowe umowy w lo­kalach wskazanych przez Szpital przy wykorzystaniu sprzętu, i całej infrastruktury Szpitala, który zobowiązał się zabezpieczyć obsługę pielęgniarską, administracyjną i gospodarczą. Centrum Zdrowia(...)zobowiązana była z kolei do korzystania w razie potrzeby z konsultacji specjalistów będących lekarzami szpitala oraz badań diagnostycznych wykonywanych w jego pracowniach.
Nadto ustalił, że zainteresowanaA. K.była zatrudniona na podstawie umowy o pracę wWojewódzkim Szpitalu (...)wK.i z tego tytułu została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego. Pozostając w zatrudnieniu u tego pracodawcy jednocześnie zawarła umowy zlecenia z Centrum Zdrowia(...)ma mocy których zobligowana była do świadczenia pracy na rzeczSzpitala (...)wK., a to w ramach łączą­cych te podmioty umów o świadczenia zdrowotne. Jak ustalił Sąd pracaA. K.wykonywana w ramach umów zlecenia była rzeczywiście świadczona na rzeczSzpitala (...)wK.. Takie też ustalenia poczynił organ rentowy po przeprowadzonej kontroli. Mając na uwadze tę okoliczność uznał, że osoby takie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom pracowniczym z tytułu wykonywania umów zlecenie,
a obowiązki płatnika składek obciążają Szpital wK.jako podmiot, na rzecz którego praca ta była faktycznie świadczona. Wobec tegoWojewódzki Szpital (...)wK.winien uwzględnić przychód otrzymany m.in. przezA. K.
z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz Szpitala. Ponieważ pomimo ustaleń pokontrolnych płatnik nie wywiązał się z obowiązku złożenia stosownych ko­rygujących dokumentów rozliczeniowych, ZUS zaskarżoną decyzją z dnia 15.03.2012r. ustalił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpie­czenie zdrowotne dla zainteresowanej w okresach wskazanych w decyzji.
Dokonując oceny prawnej sprawy Sąd Okręgowy zauważył, iż podobną pro­blematyką zajmował się już Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 2 września 2009 roku w sprawie sygn. akt II UPZ 6/09, w podobnym stanie faktycznym (dotyczącym umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią) przyjął, że to pracodawca, którego pracow­nik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło, zawartej z osobą trzecią jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadko­we
z tytułu tej umowy. Sąd pierwszej instancji przypomniał również, że na gruncie analogicznego stanu faktycznego wypowiedział się także Sąd Najwyższy w uzasad­nieniu wyroku z dnia 18 października 2011 r. o sygn. akt III UK 22/11, rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną przez Szpital Specjalistyczny wJ.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 20.10.2010 r. , sygn. akt III AUa 669/10, w którym wyjaśnił, że w myślart. 8 ust 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychza pra­cownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zkodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy, akcentując że taka konstrukcja identyfikująca „pracownika" odnosi się do całej regulacji ustawy systemowej, a więc także do tych przepisów, które dotyczą funkcjo­nowania stosunku ubezpieczeń społecznych, a określają m.in. podstawę wymiaru i wysokość składek na te ubezpieczenia oraz obowiązki płatnika w zakresie obliczania i opłacania tychże składek i przekazywania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych imiennych raportów. Powyższe w praktyce zaś oznacza, że w przypadku pracowni­ków, o jakich mowa wart. 8 ust 2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi łączny przychód w rozumieniu przepisów
o podatku dochodowym od osób fizycznych ( art. 4 pkt 10 w związku z art. 18 ust 1 ustawy systemowej), uzyskany z tytułu zatrudnienia w ra­mach stosunku pracy i wspomnianych umów cywilnoprawnych. W myśl art. 17 ust 1 tej ustawy na płatniku (w tym przypadku - na pracodawcy) spoczywa zatem obowią­zek obliczania, rozliczania i przekazywania składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecz­nych. Podzielając zaprezentowane poglądy judykatury Sąd Okręgowy uznał, że płatni­kiem składek dlaA. K.pozostającej w stosunku pracy zWojewódzkim Szpitalem (...)i jednocześnie wykonującej na jego rzecz pracę w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z Centrum Zdrowia(...)jest wy­mieniony Szpital, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zaintere­sowanej, stanowi łączny przychód uzyskany przez nią z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy i wspomnianych umów zlecenia.
W podstawie prawnej orzeczenia Sąd Okręgowy dodatkowo powołał art. 47714
§ 1 kpc.
Skarżąc powyższy wyrok apelacjąWojewódzki Szpital (...)II wK., reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zasto­sowanieart. 4 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przez przyjęcie, że płatnikiem składek w stosunku do osób świadczą­cych pracę na rzecz swojego pracodawcy w ramach zawartych umów cywilnopraw­nych
z innym niż pracodawca podmiotem jest tenże pracodawca, nie zaś podmiot, z którym ta osoba zawarła umowę cywilnoprawną, a dalej naruszenie art. 8 ust 2 a powołanej ustawy przez uznanie, iż z treści tego przepisu wynika obowiązek pełnienia roli płatnika składek przez pracodawcę, także w stosunku do osób, które na jego rzecz świadczą pracę w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z innym podmiotem. Ponadto, zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzy­gnięcia, polegający na uznaniu, że umowa cywilnoprawna łączącaWojewódzki Szpital (...)II wK.i podmiot trzeci jest umową cywilnoprawną do której, zgodnie zkodeksem cywilnym, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. W obszernym uzasadnieniu apelacji wnioskodawca nawiązując do argumentacji za­wartej w odwołaniu ponownie podkreślił, iż stosownie do postanowień umowy łączącej go z zainteresowaną Spółką, to ona zobligowana była do opłacania składek na ubez­pieczenie społeczne i zdrowotne za zleceniobiorców, z którymi zawarła umowy. Na­prowadził, że do umów o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne nie po­winny mieć zastosowania przepisykodeksu cywilnegoo zleceniu, a jedynie ogólne przepisykodeksu cywilnego, i to tylko w sprawach nieuregulowanych w rozporządze­niu Ministra Zdrowia
i Opieki Społecznej z dnia 13 lipca 1998 r. w sprawie umowy udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne (Dz. U. Nr 93, poz. 592 ). Szpital bowiem zawiera z „podwykonawcami" umowy o udzielenie zamówienia na świadcze­nia zdrowotne, stosownie do uregulowania zawartego w przepisachart. 35i in.ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnejoraz powołanego rozporzą­dzenia. Z powyższego wywiódł, że w sprawie nie powinna mieć zastosowania wykład­nia art. 8 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń spo­łecznych zawarta w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt II UZP 6/09, gdyż dotyczy ona innego stanu faktycznego.
W konkluzji apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, żeWojewódzki Szpital (...)nie jest płatni­kiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe dla za­interesowanejA. K.z tytułu umowy cywilnoprawnej zawartej z Centrum Zdrowia(...)a przychód z wymienionej umowy nie podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy wWojewódzkim Szpitalu (...)wK., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku
przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wniósł również o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów po­stępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje :

Przedmiotem sporu w sprawie była wysokość podstawy wymiaru składek usta­lona przez ZUS Oddział wJ.decyzją z dnia 15.03.2012 r. wydaną dla płatnika składekWojewódzkiego Szpitala (...)II wK.. Decy­zja ta stwierdza wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno -rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne za miesiące wskazane w decyzji dlaA. K.podlegającej wymienionym ubezpieczeniom jako pracownik u tegoż płatnika składek.
Odwołujący sięWojewódzki Szpital (...)wK.twierdził, że nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalno - rentowe, chorobowe, wpadkowe
i zdrowotne dlaA. K.z tytułu umowy cywilnoprawnej zawartej przez nią z Centrum Zdrowia(...)bowiem zgodnie z umową o udzielenie za­mówienia na świadczenie zdrowotne, jaką zawarł z tym podmiotem przerzucił obowią­zek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne na swojego podwykonawcę.
Przy bezspornym stanie faktycznym sprawy z którego wynika, że zaintereso­wanaA. K.w ramach umowy zlecenia zawartej z Centrum Zdrowia(...), świadczyła usługi medyczne na rzeczWojewódzkiego Szpitala (...)wK.z którym wiązał ją stosunek pracy, ZUS Oddział wJ.wydał sporną decyzję wskazując w jej uzasadnieniu, że zgodnie zart. 8 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychza pracownika
w rozumieniu tej ustawy rozumie się również osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zkodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy
o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z któ­rym pozostaje w stosunku pracy.
Wychodząc z tej ustawowej definicji pracownika dla celów ubezpieczeń spo­łecznych, organ rentowy w zaskarżonej decyzji, ustalił podwyższoną o przychód uzy­skany z umowy zlecenia podstawę wymiaru składek u płatnika, którym jest Szpital -jako pracodawca na rzecz którego w istocie zainteresowana świadczyła dodatkową pracę na podstawie umowy zlecenia zawartej z osobą trzecią.
Sąd Okręgowy wydając zaskarżony wyrok potwierdził legalność powołanej wy­żej decyzji ZUS .
Sąd Apelacyjny rozpoznając apelacjęWojewódzkiego Szpitala (...)wK.od wyroku Sądu I instancji stwierdził, że przedmiotową decyzją ZUS należy uznać za przedwczesną. Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w art. 8 ust 2a ustawy systemowej za pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpie­czeniami emerytalno - rentowym, chorobowym i wypadkowym tak jak pracownika na podstawie art. 6 ust 1 pkt 1 , art. 11 ust 1 i art. 12 ust 1 ustawy systemowej. W związ­ku z tym osoba ta podlega obowiązkowi zgłoszenia z tego tytułu do wymienionych ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten obciąża płatnika składek zgodnie z art. 36 ust 1
i 2 ustawy systemowej (por. wyrok SN z 22.02.201 Or. I UK 259/09 publ. Lex nr 588727). Skoro zatem płatnik składek nie dopełnił tego obowiązku, to organ rentowy
w trybie art. 83 § 1 pkt 1 ustawy systemowej w pierwszej kolejności powinien wydać decyzję o objęcie zainteresowanej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego u tego płatnika składek, tak jak pracownika z tytułu umowy zlecenia zawartej przez nią z oso­bą trzecią, a świadczonej w istocie na rzecz swojego pracodawcy. Powyższa decyzja
o podleganiu ubezpieczeniom określi jego tytuł oraz płatnika składek, a ewentualny spór w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnie zasadność zgłaszanych przez Wo­jewódzkiSzpital (...)wK.zarzutów dotyczących przerzucenia obowiąz­ku opłacania składek na podwykonawców, rodzaju umowy łączącej Szpital z Centrum Zdrowia(...)i ewentualnego wpływu tej umowy na obowiązek zgło­szenia do ubezpieczeń pracowników Szpitala zatrudnionych przy jej wykonywaniu. Dopiero dysponując powyższą decyzją ustalającą podleganie ubezpieczeniom spo­łecznym, organ rentowy w przypadku braku zgłoszenia przez płatnika składek dekla­racji korygujących podstawę wymiaru składek, może wydać decyzję określającą wy­sokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdro­wotne u płatnika składek z uwzględnieniem przychodu z tytułu umowy zlecenia w pod­stawie wymiaru składek z tytułu umowy o pracę.
Kolejność wydania w/w decyzji uzasadniona jest również przedmiotem postę­powania odwoławczego wyznaczonego przez treść tych decyzji, jak również wagą procesową postępowania odwoławczego w sprawie o objęcie obowiązkiem ubezpie­czenia społecznego (od wyroku Sądu II instancji przysługuje skarga kasacyjna).
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny zgodnie z treściąart. 47714a kpcorzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego wy­dano na podstawieart. 100 kpc.