Sąd Okręgowy w Elblągu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Cz 49/13
Data wyroku: 2013-03-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Teresa Zawistowska, Aleksandra Ratkowska, Krzysztof Nowaczyński
Słowa kluczowe: Zawieszenie Postępowania
Podstawa prawna: art. 177 211 pkt 6 k.p.c.

Sygn. akt I Cz 49/13

POSTANOWIENIE
Dnia 14 marca 2013r.

Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący: SSO Teresa Zawistowska
Sędziowie:SO Aleksandra Ratkowska
SO Krzysztof Nowaczyński (spr.)

po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013r. w Elblągu
na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wnioskuB. A.
z udziałemH. L.,R. C.,J. U.,P. L.,B. L. (1),Z. S.,M. S. (1),J. S.,J. W.,B. K.,M. C. (1),E. L.,B. L. (2),R. L.,B. M.,M. C. (2),J. K.,B. C.,M. K.,S. K.,H. S.,M. W.,M. S. (2),P. M.,E. C.iK. M.
o dział spadku

na skutek zażalenia wnioskodawczyni
na postanowienie Sądu Rejonowego w Ostródzie
z dnia 30 listopada 2012r., sygn. akt I Ns 610/10

postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2012r. Sąd Rejonowy w Ostródzie zawiesił postępowanie w sprawie o dział spadku poI. S.na podstawieart. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.W uzasadnieniu wskazał, że nieruchomość objęta działem spadku została nabyta przez spadkodawcę w trakcie trwania związku małżeńskiego, wobec czego pełnomocnik uczestnikaR. C.wniósł o ustalenie, że w skład spadku wchodzi udział ½ w w/w nieruchomości, nie zaś cała nieruchomość jak wskazywała wnioskodawczyni i część uczestników. Mając to stanowisko na uwadze zobowiązano pelnomocnika uczestnika do złożenia również wniosku o podział majątku spadkodawcy i jego żonyB. S.pod rygorem zawieszenia postępowania. W zakreślonym terminie wniosku nie zgłoszono, wskazując że prowadzenie sprawy o poddział majątku wspólnego nie znajduje podstaw prawnych. W ocenie Sądu I instancji ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić, o czym świadczy orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym w razie stwierdzenia, że w skład spadku wchodzi udział zmarłego w małżeńskim majątku wspólnym i wcześniej nie doszło do przesądzenia kwestii ewentualnych nierównych udziałów w tym majątku i zwrotu nakładów i wydatków na ten majątek (art. 43 i 45 k.r.i op.) połączenie w jednym postępowaniu działu spadku z podziałem majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej jest konieczne. W takiej zaś sytuacji brak wniosku o poddział majątku wspólnego spadkodawcy iB. S.uniemożliwiał nadanie sprawie dalszego biegu, co uzasadniało zawieszenie postępowania w sprawie.

W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawczyniB. A.domagała się jego uchylenia. Zarzuciła, że orzeczenie jest niezrozumiałe i krzywdzące, wydane z pokrzywdzeniem spadkobierców i tamuje dalsze prowadzenie postępowania. Sprawa toczy się już od 2007r. i nie nabrała skutecznego biegu.
Uczestnicy postepowania nie odnieśli się do zażalenia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenie wnioskodawczyni co do zasady zasługiwało na uwzględnienie.
Należy wyjaśnić przede wszystkim, że wnioskodawczyni złożyła wniosek o dział spadku poI. S.domagając się przyznania na rzecz jej i uczestnikaH. L.nieruchomości spadkowej położonej wO.przyulicy (...). Natomiast uczestnik postępowaniaR. C.wprawdzie wskazywał, że w/w nieruchomość stanowiła składnik majątku wspólnego małżeńskiegoI. S.iB. S., to jednak wniósł o przyznanie całej nieruchomości spadkowej na jego rzecz z obowiązkiem spłaty na rzecz wnioskodawczyni i pozostałych uczestników (por. pismo – k. 527). W takiej sytuacji należało wnioskować raczej, że skoro sprawa rozpoznawana jest w postępowaniu nieprocesowym, to intencją uczestników postępowania, którzy domagali się podziału całej nieruchomości przyulicy (...), jest również dokonanie działu spadku poB. S.(art. 191 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.). Natomiast w razie wątpliwości sąd powinien udzielić wnioskodawczyni i uczestnikom występującym bez fachowego pelnomocnika stosownych wskazówek i pouczeń i na tej podstawie ustalić przedmiot postępowania.
Powyższe nie podważa trafności stanowiska zaprezentowanego przez Sąd I instancji w zakresie konieczności połączenia w jednym postępowaniu sprawy o dział spadku i podział majątku wspólnego. Jak trafnie wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 października 1998r. (II CKU 56/98, LEX nr 465995)art. 689 k.p.c.zezwala na połączenie w jednym postępowaniu sprawy o dział spadku ze sprawą o zniesienie współwłasności i sprawą o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności ustawowej małżeńskiej. Gdy w skład spadku wchodzi udział w małżeńskiej wspólności ustawowej i wcześniej nie doszło do przesądzenia kwestii ewentualnych nierównych udziałów (art. 43 § 2 k.r.i op.) i zwrotu z tytułu nakładów, wydatków oraz innych świadczeń z majątku wspolnego na majątek odrębny lub odwrotnie, to połączenie w jednym postępowaniu działu spadku z podziałem majątku wspólnego po ustaniu wspólności ustawowej małżeńskiej jest konieczne.
W takiej sytuacji zakreślenie pełnomocnikowi uczestnika terminu do złożenia wniosku o podział majątku wspólnego było formalnie poprawne, choć niewykonanie tego zarządzenia nie mogło prowadzić do zawieszenia postępowania na podstawieart. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.Mianowicie, ograniczenie przez wnioskodawcę i uczestników postępowania żądania tylko do działu spadku, bez objęcia wnioskiem również żądania poddziału majątku wspólnego, może wynikać z nieświadomości wskazywanych powyżej skutków prawnych. W takiej sytuacji do obowiązków sądu należało udzielenie również wnioskodawczyni i pozostałym uczestnikom występującym w sprawie bez profesjonalnego pelnomocnika odpowiednich wskazówek, zgodnie zart. 5 k.p.c.oraz wyznaczenia odpowiedniego terminu do stosownego uzupełnienia wniosku (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 1972r., III CZP 100/71, OSNC 1972/7-8/129). Brak podjęcia takich działań i poprzestanie jedynie na zobowiązaniu skierowanym do jednego uczestnika postępowania doprowadził do naruszenia przepisu postępowania, tj.art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.

W tym stanie należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.iart. 13 § 2 k.p.c.