Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 947/12
Data wyroku: 2013-04-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Hawryszko, Beata Górska, Romana Mrotek
Słowa kluczowe: Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 401 (1) k.p.c.

Sygn. akt III AUa 947/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 kwietnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jolanta Hawryszko (spr.)

Sędziowie:

SSO del. Beata Górska
SSA Romana Mrotek

Protokolant:

St. sekr. sąd. Katarzyna Kaźmierczak

po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. w Szczecinie
sprawyL. L.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wK.
o wypłatę emerytury na skutek skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 30 sierpnia 2012 roku w sprawie III AUa 312/12 oraz poprzedzającym go wyrokiem Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lutego 2011r. sygn. akt IV U 1149/11
na skutek apelacji ubezpieczonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt IV U 1149/11

1
zmienia częściowo wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 30 sierpnia 2012 roku, wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 lutego 2011 roku oraz poprzedzającą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wK.z 3 października 2011 roku i ustala prawo do wypłaty emerytury od 1 października 2011 roku do 31 grudnia 2012 roku,

2
uchyla wymienione w punkcie 1. wyroki w pozostałej części i umarza postępowanie,

3
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wK.na rzeczL. L.kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w instancji odwoławczej.

Sygn. akt III AUa 947/12

UZASADNIENIE
Decyzją z 3 października 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wK.na podstawieart. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwstrzymał ubezpieczonemuL. L.wypłatę emerytury w związku z zawieszeniem prawa do świadczenia z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego ubezpieczony wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.
W odwołaniu od decyzji ubezpieczony wniósł o jej zmianę, poprzez przywrócenie prawa do pobierania świadczenia emerytalnego. Podniósł, że prawo do emerytury jest jego prawem nabytym, a decyzja organu rentowego narusza zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego prawa.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie.
Sąd Okręgowy w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 23 lutego 2012 r. oddalił odwołanie ubezpieczonego. Sąd I instancji ustalił wówczas, żeL. L.od 1 marca 2009 r. ma ustalone prawo do emerytury. Ubezpieczony począwszy od 1 stycznia 1998 r. do chwili wyrokowania pozostawał w zatrudnieniu. Sąd okręgowy powołując się na treśćart. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychdodanego przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz.U. Nr 257, poz. 1726), który zgodnie z art. 28 tej ustawy obowiązywał od dnia 1 października 2011 r. wskazał, że świadczenie emerytalne ubezpieczonego od tego właśnie dnia uległo zawieszeniu. Osoba, która w czasie zatrudnienia uzyskała prawo do emerytury, nie może jej pobierać do czasu rozwiązania stosunku pracy, niezależnie od osiąganych zarobków. Sąd okręgowy wskazał, że przepisart. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoznacza, że wypłata emerytury nastąpi po rozwiązaniu stosunku pracy z macierzystym zakładem pracy, a ubezpieczony po powrocie do tego samego lub innego pracodawcy, będzie mógł pobierać i wynagrodzenie i emeryturę.
Apelację od powyższego wyroku złożył ubezpieczony zarzucając naruszenieart. 8 i art. 178 ust. 1 Konstytucjipoprzez brak bezpośredniego zastosowania przepisów ustawy zasadniczej z pominięciem przepisów w ocenie ubezpieczonego niekonstytucyjnych,tj. art. 103a w zw. zart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaww zw. zart. 2,21 i 64 Konstytucji. Podnosząc powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji organu rentowego oraz przywrócenie wypłaty świadczenia emerytalnego.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r. oddalił apelację ubezpieczonego
Pismem z 3 grudnia 2012 r.L. L.wniósł do Sądu Apelacyjnego w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 30 sierpnia 2012 r., na podstawieart. 4011k.p.c.i w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. (K 2/12); wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 3 października 2011 r., i wypłatę zaległych świadczeń emerytalnych za okres od 1 października 2012 r. do dnia wznowienia wypłaty wstrzymanej emerytury wraz z należnymi odsetkami za opóźnienie w zapłacie świadczenia. Organ rentowy wniósł o oddalenie skargi w części dotyczącej roszczenia o wypłatę emerytury za okres od 1 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., gdyż Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął wypłatę emerytury od dnia 1 stycznia 2013 r.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
SkargaL. L.o wznowienie postępowania zasługiwała na uwzględnienie, doprowadzając do zmiany wskazanych rozstrzygnięć oraz poprzedzającej ich decyzji organu rentowego. Skarżący zachował termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania oraz oparł ją na ustawowej podstawie (art. 410 § 1 k.p.c.). Podstawą wznowienia jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r., sygn. akt K 2/12, którym uznano za niezgodny zKonstytucjąart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z 2010 r. Nr 40, poz. 224, Nr 134, poz. 903, Nr 205, poz. 1365, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112 i Nr 205, poz. 1203 oraz z 2012 r. poz. 118 i 251), dodany przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Bez wątpienia w oparciu o analizowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy organ rentowy decyzją wstrzymał ubezpieczonemu prawo do wypłaty emerytury od 1 października 2011 r. w związku z brakiem dowodu rozwiązania stosunku pracy, którą uprzednio przyznał ubezpieczonemu zgodnie z decyzją z dnia 10 kwietnia 2009 r., począwszy od 1 marca 2009 r.
Sąd Apelacyjny analizując całość sprawy doszedł do przekonania, że nie tylko zaistniały przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 4011k.p.c.), ale także podstawy do uwzględnienia skargi, poprzez zmianę objętych skargą orzeczeń. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności zKonstytucjąart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw( Dz. U. Nr 257, poz. 1726) w związku zart.103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychdodanym przezart.6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r.z wyrażoną wart. 2 Konstytucjizasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, spowodowało derogowanie z porządku prawnego wskazanych przepisów w zakresie w jakim znajdowały zastosowanie do osób które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Oznaczało to możliwość wznowienia postępowania sądowego - pod warunkiem, że rozstrzygana sprawa dotyczyła ubezpieczonego który nabył prawo do emerytury przed dniem wejścia w życie przepisuart. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. przed dniem 1 stycznia 2011 r. Z treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że zarzut niekonstytucyjności kwestionowanej regulacji sformułowany został w odniesieniu do wąskiego kręgu osób, a mianowicie emerytów, którzy nabyli prawo do emerytury na mocy wcześniejszych przepisów, tj. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. W szczególności Trybunał nie objął analizą rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę, polegającego na uzależnieniu realizacji nabytego prawa do emerytury od uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego emeryt wykonywał pracę bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. Zakresem zaskarżenia objęte zostało wyłącznie stosowanie tego rozwiązania do osób, które w momencie jego wejścia w życie miały już ustalone prawo do emerytury, bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Zasadniczy problem dotyczył zatem konstytucyjności przepisu intertemporalnego, tj. art. 28 ustawy o finansach publicznych odczytywanego w związku z art. 103 a ustawy emerytalnej, w zakresie możliwości rozciągnięcia na podstawie art. 28 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 r. regulacji zawartej w art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS na osoby, które nabyły prawo do emerytury przed jego wejściem w życie. Jednocześnie wskazać należy, że do dnia 8 stycznia 2009 r. obowiązywał przepisart. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wprowadzający obowiązek uprzedniego rozwiązania stosunku pracy w celu realizacji prawa do emerytury. W konsekwencji zatem od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. obowiązywał stan prawny w którym jedynymi warunkami nabycia i zrealizowania prawa do emerytury było osiągnięcie odpowiedniego wieku oraz stażu ubezpieczeniowego. A zatem, co wynika też wyraźnie z treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego „obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą - jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury - nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2010 roku”. W kręgu tych osób znalazł się bezspornie ubezpieczonyL. L., któremu prawo do emerytury ustalono od dnia 1 marca 2009 r., a zatem przed dniem 1 stycznia 2011 roku i w okresie gdy nie obowiązywał jużart. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychuzależniający realizację prawa do emerytury od rozwiązania stosunku pracy. Wobec zatem uznania niekonstytucyjności normy prawnej, zgodnie z którą przepisart. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie którego wstrzymywano wypłatę świadczeń, znajdował zastosowanie do emerytur przyznanych przed dniem jego wejścia w życie – poczynając od dnia 1 października 2011 r., uznać należało, żeL. L.zachował prawo do emerytury od dnia 1 października 2011 r.
Wreszcie zauważyć należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego zdecydowanie przeważa pogląd o skuteczności ex tunc wyroków Trybunału Konstytucyjnego (zob. przykładowo uchwały: z dnia 23 stycznia 2001 r., III ZP 30/00, OSNP 2001, nr 23, poz. 685, z dnia 3 lipca 2003 r., III CZP 45/03, OSNC 2004, nr 9, poz. 136). Stanowisko to, wobec braku odmiennego rozstrzygnięcia w samym wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego rozważanej sprawy, aprobuje sąd apelacyjny rozpoznający niniejszą skargę. prawa do wypłaty świadczenia ubezpieczonemu właśnie od tego dnia. Na tej podstawie sąd apelacyjny w oparciu oart. 412 § 2 k.p.c.uwzględnił skargę o wznowienie postępowania i zgodnie zart. 386 § 1 k.p.c.zmienił objęte nią wyroki sądu apelacyjnego oraz sądu okręgowego, jak i poprzedzającą go decyzję organu rentowego, w zakresie w jakim wstrzymano ubezpieczonemu wypłatę emerytury od 1 października 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. Sąd apelacyjny uznał, że postępowanie w zakresie wypłaty ubezpieczonemu emerytury od 1 stycznia 2013 r. należało umorzyć na podstawieart. 412 § 2 k.p.c.w związku zart. 47713k.p.c., albowiem 17 stycznia 2013 r. organ rentowy podjął decyzję o wznowieniu wypłaty ubezpieczonemu emerytury od 1 stycznia 2013 r. W decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazano co prawda jako datę podjęcia wypłaty świadczenia 1 stycznia 2012 r., to jednak rzeczywista data podjęcia wypłaty emerytury wynika z treści decyzji, gdzie stwierdzono wprost, że podjęcie wypłaty emerytury następuje od miesiąca w którym zgłoszono wniosek (ubezpieczony wniosek o wznowienie wypłaty emerytury złożył 9.01.2013 r.) oraz ustania zatrudnienia (co w przypadku ubezpieczonego nastąpiło 31.12.2012 r.). Oczywistym jest zatem, że wypłata emerytury została podjęta w przypadkuL. L.od 1 stycznia 2013 r., a nie jak błędnie wskazano w decyzji organu rentowego od 1 stycznia 2012 r. W konsekwencji koniecznym było ustalenie ubezpieczonemu prawa do wypłaty emerytury do dnia 31 grudnia 2012 r., a postępowanie w zakresie wypłaty świadczenia po tej dacie należało umorzyć.
O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie przepisuart. 98 § 1 k.p.c.uznając, że organ rentowy przegrał postępowanie odwoławcze a wobec tego zasądzono skarżącemu zwrot poniesionej opłaty.