Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 221/13
Data wyroku: 2013-10-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Gawda, Marcjanna Górska, Bogdan Świerk
Słowa kluczowe: Świadczenie Przedemerytalne
Podstawa prawna: art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 30.04.2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych

Sygn. akt III AUa 221/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 października 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Elżbieta Gawda (spr.)

Sędziowie:

SA Bogdan Świerk
SA Marcjanna Górska

Protokolant: st. sekr. sądowy Bożena Klukowska

po rozpoznaniu w dniu 22 października 2013 r. w Lublinie
sprawyZ. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o świadczenie przedemerytalne
na skutek apelacji wnioskodawcyZ. K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt VII U 2740/12

I
zmienia zaskarżony wyrok i ustalaZ. K.prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 2 marca 2012 roku;

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.na rzeczZ. K.kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

III AUa 221/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie wnioskodawcyZ. K.od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.odmawiającej prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniachi rozważaniach prawnych:
WnioskodawcaZ. K.ur. dnia (...), był ostatnio zatrudniony przezE. K.prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe. Stosunek pracy został rozwiązany z dniem 31 maja 2011 r., z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
W okresie od dnia 17 maja 2011 r. do dnia 30 sierpnia 2011 r.Z. K.podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, zaś od dnia 23 sierpnia 2011 r. został zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy wB.. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługiwało mu od dnia 31 sierpnia 2011 r. przez okres dłuższy niż 6 miesięcy. W okresie pobierania zasiłku nie odmówił bez uzasadnionej przyczyny podjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniuustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracyalbo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych.
W dniu 1 marca 2012 r.Z. K.złożył wniosek o świadczenie przedemerytalne. Organ rentowy uznał za udowodniony okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 38 lat 5 miesięcy i 19 dni, nie uwzględniając okresu pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym rodziców od 19 grudnia 1968 r. do 7 lipca 1972 r., okresów korzystania z urlopów bezpłatnych, przerwy po odbyciu służby wojskowej, nieobecności usprawiedliwionej dnia 1 września 1972 r. oraz okresu od 1 listopada 1991 r. do 31 grudnia 1991 r., w trakcie którego wnioskodawca nie świadczył pracy za wynagrodzeniem. Decyzją z dnia 14 maja 2012 r. pozwany odmówił wnioskodawcy prawa do świadczenia przedemerytalnego, ponieważ po ustaniu zatrudnienia podlegał on ubezpieczeniu społecznemu rolników i w tym czasie uzyskał status osoby bezrobotnej, a ponadto nie posiada stażu ubezpieczeniowego w wymiarze niezbędnym do przyznania świadczenia.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że w spornym okresie od 19 grudnia 1968 r. do 6 lipca 1972 r. tj. do czasu podjęcia pracy zawodowej wnioskodawca pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, co zwiększa jego staż ubezpieczeniowy do wymaganych 40 lat.Wnioskodawca mieszkał wówczas wraz z rodzicami i uczęszczał do(...) Szkoły ZawodowejwJ. P., oddalonym o ok. 7 km od jego miejsca zamieszkania. W gospodarstwie rolnym, o powierzchni 4,45 ha, pracował wraz ze swoją matką, wykonując wszystkie prace rolnicze tj. wypasał bydło, przygotowywał karmę, pracował przy orce, bronowaniu, koszeniu, żniwach i młóceniu zboża, sadzeniu i wykopkach ziemniaków.
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie zeznań wnioskodawcy oraz świadkówJ. B.iM. G.. W ocenie Sądu zeznania te są ze sobą zgodne i wzajemnie się uzupełniają.
W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy nie uwzględnił odwołania, przywołując przepisyustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych(Dz.U. z 2004 r., Nr 120, poz. 1252 ze zm.).
W ocenie Sądu Okręgowego doliczenie do stażu ubezpieczeniowego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców sprawia wprawdzie, że przekroczona zostanie granica 40 lat (art. 2 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy), jednakże nie będzie to wystarczające do ustalenia prawa do dochodzonego świadczenia. Dodatkowe przesłanki niezbędne do przyznania świadczenia wymienione zostały w art. 2 ust. 3 cyt. ustawy, zgodniez którym prawo to przysługuje po upływie co najmniej 6 miesięcy pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba spełnia łącznie następujące warunki:
1. nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna;
2. w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych;
3. złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 6-miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.
Wszystkie przesłanki, wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 5 oraz art. 2 ust. 3 cyt. ustawy, muszą być spełnione łącznie, zaś oba przepisy należy interpretować jako integralną całość. W ocenie Sądu Okręgowego oznacza to, że 6-miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy, powinien przypadać bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy w warunkach opisanych w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy. Sąd Okręgowy zważył, że rozdzielenie tych okresów okresem prowadzenia innej działalności zarobkowej powoduje utratę możliwości skutecznego ubiegania się o świadczenie przedemerytalne. Przyjmuje się, że osoba ubiegająca się o to świadczenie nie traci do niego prawa jedynie w przypadku podjęcia w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych (art. 2 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy). Sąd Okręgowy przywołał pogląd Sądu Najwyższego zawarty w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 maja 2012 r., I UK 437/11 LEX nr 1214558).
W sprawie niniejszej wnioskodawca po rozwiązaniu stosunku pracy w warunkach opisanych w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy, a przed rozpoczęciem okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy, podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, zatem nie spełnia przesłanek do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Sąd Okręgowy zważył nadto, że świadczenie to zostało wprowadzone do systemu ubezpieczeń społecznych z uwagi na konkretny cel, tj. jako środek zapobiegający bezrobociu, pomoc osobom, które w określonych okolicznościach utraciły zatrudnienie lub inne źródło utrzymania i ze względu na wiek nie mają szans na znalezienie nowego źródła. W przypadkuZ. K.sytuacja taka nie wystąpiła, gdyż bezpośrednio po utracie zatrudnienia miał możliwość wykonywania pracy zarobkowej w formie prowadzenia działalności rolniczej, z której to możliwości czynnie korzystał. Możliwości tej wyzbył się z własnej woli, wyłącznie w celu stworzenia sobie podstaw do ubiegania się o świadczenie przedemerytalne.
Z tych względów i na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.
Apelację od powyższego wyroku złożył pełnomocnik wnioskodawcy zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1
naruszenie prawa materialnego tj.art. 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 cyt. ustawyo świadczeniach przedemerytalnychpoprzez uznanie, że skarżący nie spełnia przesłanki wymienionej w cyt. przepisie, gdyż w okresie pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do zasiłku dla bezrobotnych podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, w sytuacji gdy żaden przepis ustawy nie wprowadza wymogu pobierania zasiłku bezpośrednio po ustaniu ostatniego stosunku pracy;

2
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przez przyjęcie, że w okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników wnioskodawca prowadził działalność zarobkową, podczas gdy Sąd nie dokonał w tym zakresie żadnych ustaleń;

3
naruszenieart. 328 § 2 k.p.c.poprzez zastosowanie wykładni rozszerzająceji wyinterpretowanie dodatkowej przesłanki nabycia prawa do świadczenia tj. bezpośredniego związku czasowego pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracya nabyciem prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Wskazując na powyższe zrzuty apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i ustalenie prawa do świadczenia oraz zasądzenie kosztów procesu ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Apelujący przywołał pogląd Sądu Najwyższego, w świetle którego z literalnej treściart. 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnychwynika, iż warunkiem uprawniającym do uzyskania świadczenia przedemerytalnego jest pobieranie zasiłku dla bezrobotnych przez okres co najmniej 6 miesięcy, a ustawodawca nie sprecyzował kolejnego wymagania, że ten 6-miesięczny okres nieprzerwanego pobierania zasiłku dla bezrobotnych powinien przypadać po rozwiązaniu "ostatniego" stosunku pracy (wyrok z dnia 23 maja 2012 r. I BU 15/11 LEX nr 1215398). W ocenie apelującego wykluczenie przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia z tego powodu, że przed nabyciem prawa do zasiłku dla bezrobotnych podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jest niezgodne z przepisami ustawy oraz wykładnią literalną i celowościową. Wprowadzenie dodatkowej tak rygorystycznej przesłanki nie może nastąpić bez wyraźnego ustawowego zapisu, gdyż doprowadziłoby to sytuacji niezgodnej z celem świadczenia. Celem tym jest pomoc osobom, które nie mają szans na kontynuowanie aktywności zawodowej na rynku pracy a z drugiej strony z uwagi na wiek i staż w niedługim czasie będą mogły ubiegać się o emeryturę.
Z tych względów skarżący uznawał apelację za uzasadnioną.
Sąd Apelacyjny rozpoznając apelację powziął poważną wątpliwość prawną dotyczącą wykładniart. 2 ust. 3 cyt. ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, toteż przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie prawne: "Czy w świetleart. 2 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych(Dz. U. Nr. 120, poz. 1252 ze zm.), okres co najmniej 6-ciu miesięcy pobierania zasiłku dla bezrobotnych, warunkujący nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego, powinien przypadać bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn wymienionych w art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy?".
W uchwale z dnia 2 lipca 2013 r. (III UZP 2/13) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, określonego wart. 2 ust. 3 cyt. ustawy o świadczeniach przedemerytalnychnie musi przypadać bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn wymienionych w art. 2 ust. 1 tej ustawy.
Opierając się na ustaleniach faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowya dotyczących przebiegu i długości stażu ubezpieczeniowego wnioskodawcySąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja wnioskodawcy jest w pełni zasadna. Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia prawa procesowego jak i prawa materialnego sprowadzały się w istocie do dokonania przez Sąd Okręgowy błędnej wykładniart. 2 ust. 3 cyt. ustawyo świadczeniach przedemerytalnych, polegającej na przyjęciu, że nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych winno przypadać bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w podjętej uchwale wykładnia semantyczna cyt. przepisu wskazuje, że nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego nie zostało uzależnione od zarejestrowania sięw urzędzie pracy w charakterze bezrobotnego bezpośrednio po utracie źródła utrzymania z przyczyn niezależnych od pracownika. Pracownik nie został pozbawiony prawa do świadczenia w sytuacji poszukiwania czy też podjęcia nowego zatrudnienia w okresie przed otrzymywaniem zasiłku. Co istotne, w ocenie Sądu Najwyższego, nabycie prawa i otrzymywanie zasiłku dla bezrobotnych implikuje nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca po rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy, podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, gdyż wspólnie z bratem był współwłaścicielem gospodarstwa rolnego i podjął pracę na „swojej” części gospodarstwa. Wnioskodawca był posiadaczem gospodarstwa o powierzchni 1,2057 ha przeliczeniowych (k. 11 akt rentowych). Niezwłocznie po dokonaniu podziału gospodarstwa złożył wniosek do urzędu pracy i nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych, gdyż powierzchnia gospodarstwa nie przekroczyła 2 ha przeliczeniowych ( k. 95) –art. 2 ust. 1 pkt 2d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(tekst jedn. Dz.U. z 2013 Nr 674).
Stosunek pracy został z wnioskodawcą rozwiązany z dniem 31 maja 2011 r., zatem od 1 czerwca 2011 r. winien on podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników –art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291). Sam fakt podjęcia pracy w gospodarstwie rolnym, którego posiadaczem był wnioskodawca nie oznacza, że utracił on prawo do świadczenia przedemerytalnego, skoro nie utracił prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Krótkotrwała przerwa pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do zasiłku, spowodowana podleganiem ubezpieczeniu społecznemu rolników pozostaje zatem bez wpływu na prawo wnioskodawcy do świadczenia przedemerytalnego.
Z tych względów i na mocyart. 386 § 1 k.p.c.Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i ustalił wnioskodawcy prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 2 marca 2012 r., mając na uwadze treśćart. 7cyt. 1 cyt.ustawyo świadczeniach przedemerytalnych.
Wnioskodawca jest stroną wygrywającą sprawę zatem pozwany na mocyart. 98 § 1 k.p.c.winien zwrócić mu poniesione koszty procesu tj. koszty zastępstwa procesowego w kwocie 120 zł i opłaty za apelację w kwocie 30 zł. Zasądzając koszty procesu Sąd Apelacyjny miał na uwadze treść§ 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst. Jedn. Dz.U. Nr 490 z 2013 r.).