Sąd Okręgowy w Suwałkach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 489/13
Data wyroku: 2013-12-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Danuta Poniatowska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III U 489/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 grudnia 2013r.

Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Danuta Poniatowska

Protokolant:

sekr. sądowy Marta Majewska-Wronowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013r. w Suwałkach
sprawyS. K. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o wcześniejszą emeryturę
w związku z odwołaniemS. K. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 3 czerwca 2013 r. znak(...)

zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeS. K. (1)prawo do emerytury od dnia 31 maja 2013r.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 03.06.2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO., powołując się na przepisyustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2013r. poz.1440) irozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) odmówiłS. K. (1)prawa do wcześniejszej emerytury, z uwagi na niewykazanie 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
W odwołaniuS. K. (1)domagał się zmiany zaskarżonej decyzji, uwzględnienia do stażu pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wE.12.10.1991r. do 08.11.1996r. i przyznania prawa do emerytury oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W zakresie pracy w(...)wE.powołał się na świadectwo pracy w warunkach szczególnych i fakt pracy na stanowiskach wymienionych w Wykazie A.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podtrzymał podstawy skarżonej decyzji.
Sąd ustalił, co następuje:
S. K. (1)(ur. (...)) w dniu 09.05.2013r. wystąpił z wnioskiem o emeryturę. Decyzją z dnia 16.05.2013r. organ rentowy odmówił mu prawa do wcześniejszej emerytury, z uwagi na niewykazanie 15 lat pracy w warunkach szczególnych. W tym zakresie uwzględnił wówczas 9 lat 11 miesięcy i 26 dni. Odwołujący uzupełnił wniosek o kolejne świadectwo pracy w warunkach szczególnych i organ rentowy wydał skarżoną decyzję.
Na dzień 01.01.1999r. odwołujący udowodnił 28 lat 1 miesiąc 13 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Do stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy zaliczył ostatecznie 10 lat 8 miesięcy 29 dni, uwzględniając następujące okresy zatrudnienia:
- od 01.07.1981r. do 15.11.1987r. wPrzedsiębiorstwie (...)wB.na stanowisku maszynisty koparki jednonaczyniowej (świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych k. 4 akt ZUS);
- od 01.03.1988r. do 11.10.1991r. wPrzedsiębiorstwie (...)wE.na stanowisku maszynisty ładowarki i koparko-sprężarki (świadectwo pracy w warunkach szczególnych k. 6 akt ZUS);
- od 04.03.1997r. do 05.12.1997r. wZakładzie (...), na stanowisku operatora koparki (świadectwo pracy w warunkach szczególnych k. 28 akt ZUS).
W okresie od 02.11.1976r. do 31.12.1978r. odwołujący był zatrudniony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w(...)(...)Przedsiębiorstwie(...)wE., jako maszynista sprzętu ciężkiego – koparki jednonaczyniowej. Za ten okres nie uzyskano akt osobowych, a wnioskodawca nie posiadał świadectwa pracy w warunkach szczególnych. W toku postępowania ustalono, iż wówczas odwołujący posiadał już uprawnienia do obsługi koparek jednonaczyniowych (uprawnienia maszynisty ciężkich maszyn budowlanych i drogowych z dnia 08.09.1973r. koperta k. 27) i przez cały okres zatrudnienia obsługiwał koparkę typuB.(zeznania odwołującego 52:22-56:44 k. 29 odwr.).
Powyższy okres w całości uwzględniono do stażu pracy w warunkach szczególnych (2 lata 1 miesiąc 29 dni). Zaliczając powyższy okres Sąd miał również na względzie konkluzje opinii biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy (k. 55-65).
Na przełomie lat 1978-1979 doszło do likwidacji(...)i część sprzętu oraz pracowników przejęło nowe przedsiębiorstwo. Wśród tych osób był również odwołujący. W okresie od 01.01.1979r. do 04.12.1979r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)wE.na stanowisku maszynisty koparki jednonaczyniowej. Przejście do nowego zakładu nastąpiło razem ze sprzętem, który obsługiwał w(...)i nadal pracował na koparce typuB..
Powyższych ustaleń dokonano na podstawie zeznań odwołującego oraz opinii biegłego z zakresu bhp i okres ten uwzględniono w całości do stażu pracy w warunkach szczególnych (11 miesięcy 4 dni).
Ostatni rozważany pod względem pracy w warunkach szczególnych okres dotyczył zatrudnienia wnioskodawcy od 16.11.1987r. do 08.11.1996r. wPrzedsiębiorstwie (...)wE.. Przedsiębiorstwo zajmowało się sprzedażą asfaltu i paliw.
Organ rentowy częściowo uwzględnił ten okres do stażu w warunkach szczególnych (od 01.08.1988r. do 11.10.1991r. maszynista ładowarki) zatem sporny pozostał okres od 12.10.1991r. do 08.11.1996r. Wnioskodawca posiadał świadectwo pracy w warunkach szczególnych, w którym uwzględniono również sporny okres (k. 6 akt ZUS).
W okresie od 12.10.1991r. do 30.06.1992r. odwołujący zajmował stanowisko pracownika bocznicy i pomocnika palacza (akta osobowe koperta k. 12). Jako pracownik bocznicy pracował przy za i rozładunku wagonów z paliwem, mączką wapienną, cementem, olejami napędowi oraz asfaltem. Przy za i rozładunku paliw musiał podłączyć węże i kontrolować poziom paliw w zbiornikach-cysternach. Natomiast przy mączce wapiennej czy cemencie podłączał sprężarki powietrzne w celu wpompowania odpowiedniej ilości powietrza do zbiorników i następnie przepompowywał towar do zbiorników zbiorczych o pojemności 120 ton każdy. Procesy te wymagały jego stałej obecności. W przypadku asfaltu istotna była jego temperatura, gdyż tylko przy 150-180(
    0)C nadawał się do za i rozładunku oraz dalszego użytkowania. Zdarzało się, że asfalt nie miał takiej temperatury i odwołujący musiał go podgrzać, co trwało kilkanaście godzin. Wszystkie te czynności wykonywał na bocznicy. Transport obejmował średnio 20 wagonów i jego za i rozładunek trwał do końca, bez przerw. Tym samym zakład unikał płacenia tzw. postojowego dla PKP, a praca na bocznicy często przekraczała 8 godzin dziennie (zeznania świadkówD. K.04:41-28:25,S. K. (2)28:45-36:40 iZ. Ś.37:00-47:07). Jako pomocnik palacza odwołujący pracował tylko w okresach nieobecności innych palaczy (urlopy, zwolnienia chorobowe) i zajmował się obsługą kotłów, które pracowały non stop. Kotłownia składała się z dwóch niezautomatyzowanych kotłów przemysłowych, które zasilały i ogrzewały cały zakład. Odwołujący ładował węgiel na taśmociąg i wywoził taczką żużel (zeznania świadkaZ. Ś.iD. K.).
W okresie od 01.07.1992r. do 30.06.1994r. wnioskodawca pracował jako pracownik bocznicy i operator nagrzewnic olejowych (akta osobowe). Nadal pracował przy za i rozładunku na bocznicy (pracownik bocznicy), natomiast jako operator nagrzewnic olejowych obsługiwał urządzenie służące do podgrzewania asfaltu. Odwołujący musiał utrzymywać asfalt w odpowiedniej temperaturze, co było procesem długotrwałym i ciągłym. Ponieważ asfalt był wydawany odbiorcom za pomocą nalewaków, o różnych porach, również nocnych, dlatego musiał być w gotowości. Podgrzanie asfaltu do odpowiedniej temperatury (150-1800C) trwało kilkanaście godzin i odwołujący musiał co jakiś czas wchodzić do komory topikowej i kontrolować temperaturę (zeznaniaD. K.,S. K. (2)iZ. Ś.).
W okresie od 01.07.1994r. do 08.11.1996r. wnioskodawca pracował na stanowiskach operatora sprężarki, nagrzewnic olejowych i pracownika bocznicy (akta osobowe). Jako operator sprężarki zajmował się obsługą sprężarek, za pomocą których ładowano mączkę wapienną i cement na cementowozy odbiorców. Rodzaj towaru wymagał stosowania takiej właśnie specjalnej metody ładowania. Uprawnienia do obsługi sprężarek wnioskodawca uzyskał w dniu 02.04.1993r. Poza tym wykonywał prace za i wyładunkowe na bocznicy, w zakresie omówionym wyżej, jak również przy podgrzewaniu asfaltu (operator nagrzewnic olejowych).
Jako operator nagrzewnic olejowych odwołujący pracował tylko w sezonie czyli od marca do listopada. Poza sezonem pracował na bocznicy i przy sprężarkach. Do jego obowiązków należała również praca przy zimowym utrzymaniu, czyli odśnieżaniu i mieszaniu mieszanek solno – piaskowych. Czynności te wykonywał ładowarkami, spycharkami i koparkami, czyli sprzętem ciężkim (zeznania świadkaZ. Ś.).
ŚwiadekZ. Ś., był w spornym okresie przełożonym odwołującego i w kwestii podwójnych stanowiska, jakie zajmował wnioskodawca wskazał, iż z uwagi na braki w zatrudnieniu i dużą ilość pracy, zakład nakładał na pracowników większą ilości obowiązków. Dlatego też w spornym okresie odwołującego zatrudniano na dwóch stanowiskach.
W celu ustalenia, czy również w spornym okresie pracy w(...)wE.(od 12.10.1991r. do 08.11.1996r.) odwołujący pracował w warunkach szczególnych, Sąd zasięgnął opinii biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Stanowisko biegłego oparte zostało na dokumentacji osobowej oraz zeznaniach świadków. Biegły zaopiniował, iż w spornym okresie odwołujący również pracował w warunkach szczególnych.
W oparciu o powyższe okres od 12.10.1991r. do 08.11.1996r. uwzględniono do stażu pracy w warunkach szczególnych (5 lat 27 dni).

Sąd zważył, co następuje:

Prawo do emerytury w obniżonym wieku zgodnie z treściąart. 184 ust.1 i 2w zw. zart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. z 2009r. Dz.U. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) przysługuje ubezpieczonym urodzonym - tak jak wnioskodawca – po 31.12.1948r., jeżeli pracowali w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, posiadają staż ubezpieczeniowy w wymiarze 25 lat (w przypadku mężczyzn), ukończyli 60 rok życia, nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Ilość lat pracy warunkach szczególnych oraz wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych jest badana na dzień wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, czyli 01.01.1999r.
Zgodnie z dyspozycją art. 32 ust.2 ustawy o emeryturach i rentach z FUSza pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych uważa się osoby, które były zatrudnione przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej, ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Przepis art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS odnośnie wieku, stażu pracy oraz charakteru wykonywanej pracy, uprawnionych do emerytury odsyła dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). §3 i 4 rozporządzenia, prawo do emerytury uzależniają od spełniania łącznie następujących warunków: posiadanie 25-letniego okresu zatrudnienia, w tym 15 lat pracy w szczególnych warunkach i ukończenie 60 roku życia. Zgodnie z §2 ust.1 rozporządzenia w sprawie wieku…, zaliczeniu do okresów pracy w warunkach szczególnych podlegają te, w których praca była świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Okresy uwzględnione przez organ rentowy do stażu pracy w warunkach szczególnych nie budziły zastrzeżeń. Staż ten należało również uzupełnić o pozostałe, wnioskowane przez odwołującego okresy zatrudnienia. W tym zakresie Sąd posiłkował się zeznaniami świadków, odwołującego, aktami osobowymi za okres zatrudnienia w(...)wE.oraz opinią biegłego z zakresu bhp.
Okresy pracy w(...)wE.i(...)wE.był rozpoznawany łącznie, gdyż w obu zakładach odwołujący wykonywał te same czynności – maszynisty koparki jednonaczyniowej i na tym samym sprzęcie – koparce typuB.(...)wE.powstało po rozwiązaniu(...)i zakres obowiązku odwołującego nie uległ zmianie. W oparciu o zapis w Wykazie A dziale V poz. 3 (prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych) okresy te w całości uwzględniono do stażu pracy w warunkach szczególnych.
Do stażu pracy w warunkach szczególnych uwzględniono również pozostały sporny okres pracy w(...)wE.. Rozważając ten okres Sąd miał na uwadze przede wszystkim nie nazewnictwo stanowisk pracy zajmowanych przez odwołującego, ale rodzaj wykonywanych czynności i ich wymiar czasowy. Świadkowie, którzy pracowali z odwołującym w spornym okresie i doskonale orientowali się w sposobie funkcjonowania przedsiębiorstwa i rodzaju wykonywanych przez odwołującego prac, w sposób szczegółowy wyjaśnili, jakie prace wykonywał na poszczególnych stanowiskach. Zeznania świadków były spójne, szczegółowe a poza tym korespondowały z zeznaniami odwołującego oraz dokumentacją pracowniczą. Równie istotnym dowodem była opinia biegłego z zakresu bhp, której, wbrew zarzutom organu rentowego, nie można zarzucić lapidarności, nieścisłości czy niewyjaśnienia wszystkich spornych kwestii. W związku z zajmowaniem przez odwołującego podwójnych stanowisk Sąd przyjął za wiarygodne wyjaśnienia byłego przełożonego wnioskodawcy –Z. Ś., iż wynikało to z braków kadrowych i jednocześnie dużej ilości pracy. Niemniej, zajmując podwójne stanowiska odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych.
Jako pracownik bocznicy i pomocnik palacza wykonywał pracę w warunkach szczególnych zgodnie z zapisem w Wykazie A Dział VIII poz. 1 (ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie) oraz Dział XIV poz. 1 (prace nie zautomatyzowane palaczy i rusztowych kotłów parowych lub wodnych typu przemysłowego). Sąd nie podziela zarzutów organu rentowego, iż biegły w sposób dowolny uwzględnił stanowisko pomocnika palacza do wykonywanych w warunkach szczególnych. Z zeznań świadkaZ. Ś.wynikało wprost jakiego rodzaju kotły odwołujący obsługiwał i przede wszystkim, iż powierzenie mu tych obowiązków dotyczyło tylko sytuacji nieobecności palacza z powodu choroby lub urlopu. Ponadto nawet przy wyłączeniu okresu zatrudnienia na tym stanowisku (od 12.10.1991r. do 30.06.1992r.) nie wpłynęłoby to negatywnie na wymiar stażu pracy w warunkach szczególnych, gdyż wnioskodawca nadal posiadałby wymagane 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Stanowisko operatora nagrzewnic olejowych uwzględniono na podstawie zapisy w Wykazie A Dziale VIII poz.1, a operatora sprężarek na podstawie Wykazu A działu IV poz. 9 (bezpośrednia obsługa sprężarek). Ponadto wykonywanie w okresach zimowych prac przy zimowym utrzymaniu również podległo zaliczeniu do wykonywanych w warunkach szczególnych w związku z zapisem w Wykazie A Dziale V poz. 3 (prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych). Podkreślenia wymaga zatem, iż wszystkie prace wykonywane przez odwołującego znajdują bezpośrednie odniesienie do tych wymienionych w Wykazie A.
Uwzględniony okres pracy w warunkach szczególnych wyniósł ponad wymagane 15 lat i uprawniaS. K. (1)do uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku.
W związku z powyższym, na podstawieart. 47714§2 kpcorzeczono, jakw sentencji.
mt