Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1682/11
Data wyroku: 2012-02-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Danuta Owsiana, Barbara Ciuraszkiewicz, Danuta Rychlik-Dobrowolska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 32 i art. 184 FUS

Sygn. akt III AUa 1682/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 lutego 2012 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu Wydział III
Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Danuta Owsiana (spr.)

Sędziowie:

SSA Barbara Ciuraszkiewicz
SSA Danuta Rychlik-Dobrowolska

Protokolant:

Magdalena Krucka

po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2012 r. we Wrocławiu
sprawy z wnioskuJ. C.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.
o emeryturę
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.
od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu
z dnia 19 października 2011 r. sygn. akt IX U 639/11

oddala apelację.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 19 października 2011 r. sygn. akt IXU 639/11 Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.z dnia 1 kwietnia 2011 r. w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury począwszy od 27 kwietnia 2011 r.
Rozstrzygnięcie Sąd wydał w oparciu o następująco ustalony stan faktyczny sprawy.
J. C., (ur. 10.09.1950 r.), w okresie od 20.06.1973 r. do 30.06.1982 r. był zatrudniony wW.Rejonowej Spółdzielni Pracy wW.w warunkach szczególnych na stanowisku monter - kierowca wZakładzie (...). Następnie, na takim samym stanowisku, w warunkach szczególnych, pracował w okresie od 01.07.1982 r. do 31.10.1990 r. w Specjalistycznej Spółdzielni Pracy(...)weW..
W okresie od 25.02.1974 r. do 26.03.1974 r.J. C.uczęszczał na kurs kwalifikacyjny mistrzowsko - czeladniczy w zawodzie "monter instalacji gazowej". W dniu 26.03.1974 r. zdał egzamin i otrzymał tytuł wykwalifikowanego montera instalacji gazowej.
W dniu 10.03.1978 r. wnioskodawca złożył egzamin przed komisją egzaminacyjną powołaną przez Wojewódzką Usługową Spółdzielnię Pracy wW.ze znajomości warunków technicznych budowy odpowiednich urządzeń energetycznych oraz znajomości przepisów związanych z właściwą konserwacją i naprawą urządzeń energetycznych z uwzględnieniem wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy i bezpieczeństwa pożarowego. OdtądJ. C.mógł wykonywać konserwację i naprawę urządzeń energetycznych w zakresie prac: wykonywania i odbioru instalacji gazu płynnego, regulacji i naprawy sprzętu oraz odbiorników gazowych, wymiany butli i drobnych napraw instalacji gazowych, transportu butli gazowych i magazynowania gazu płynnego. Podobny egzaminJ. C.złożył w dniu 29.04.1983 r. przed komisją egzaminacyjną powołaną przez Specjalistyczną Spółdzielnię Pracy weW., po którym w zakresie jego prac znalazło się także napełnianie butli gazowych.
W dniu 28.10.1983 r.J. C.złożył egzamin mistrzowski uprawniający do używania tytułu mistrza w rzemiośle instalatorstwo gazowe.
PracaJ. C.wW.Rejonowej Spółdzielni Pracy oraz w Specjalistycznej Spółdzielni Pracy(...)polegała na montowaniu instalacji gazowych. Była to praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu. Czasami tylko zdarzało się, że wnioskodawca wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego i przewoził butle z gazem oraz kuchenki gazowe. Sytuacje takie miały miejsce zazwyczaj wówczas, kiedy kierowca przebywał na urlopie.J. C.kierował wtedy samochodem Jelcz o ciężarze całkowitym do 20 ton, Star o ciężarze całkowitym 6 ton albo Ifa o ciężarze całkowitym 12 ton.
W okresie od 02.03.2011 r. do 26.04.2011 r.J. C.był zatrudniony w(...) Sp. z o.o.na stanowisku strażnik - pracownik ochrony. Obecnie nie pozostaje w stosunku pracy. Łączny staż ubezpieczeniowyJ. C.na dzień 01.01.1999 r. wynosi 28 lat, 8 miesięcy i 12 dni, w tym okres składkowy wynosi 28 lat, 5 miesięcy i 12 dni, a okres nieskładkowy 3 miesiące.
W dniu 14.03.2011 r.J. C.złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Biuro Terenowe wW.wniosek o emeryturę.
Decyzją z dnia 01.04.2011 r. o numerze(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury, podając, że nie udowodnił on na dzień 01.01.1999 r. posiadania 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oraz że w dniu złożenia wniosku, tj. 14.03.2011 r., pozostawał w stosunku pracy. Organ rentowy nie zaliczył wnioskodawcy do okresu pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia wW.Rejonowej Spółdzielni Pracy w okresie od 20.06.1973 r. do 30.06.1982 r. oraz w Specjalistycznej Spółdzielni Pracy(...)w okresie od 01.07.1982 r. do 31.10.1990 r., wskazując, że zatrudnienie na stanowisku łączonym kierowca - monter instalacji gazowych, uniemożliwia jednoznaczne potwierdzenie, czy praca ta była wykonywana w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu. Od powyższej decyzjiJ. C.w dniu 29.04.2011 r. złożył odwołanie.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji powołując się na treśćart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(teks jedn. Dz.U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.) uznał, że wnioskodawca nie spełnił wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, bowiem nie legitymuje się 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Sąd podkreślił, że nie było okolicznością sporną, iż wykonywana przez wnioskodawcę praca montera instalacji gazowej zaliczana jest do prac w szczególnych warunkach. Praca na takim stanowisku nie jest wymieniona w wykazie prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego, zawartym w załączniku dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W wykazie A, dział IV, pkt 11 wymieniono jedynie "produkcję gazów technicznych i napełnianie butli gazami technicznymi", Praca montera instalacji gazowych została jednak uznana za - pracę w szczególnych warunkach w uchwale nr 80 Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy z 30.06: 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy. Jako stanowisko pracy w szczególnych warunkach wskazano w wykazie A, dziale IV, poz. 11, pkt 8 „montera instalacji, aparatury i urządzeń do gazu płynnego (propan- Butan).
Spornym między stronami niniejszego postępowania było, czy wnioskodawca w okresieod 20.06.1973 r. do 30.06.1982 r. orazod 01.07.1982 r. do 31.10.1990 r.wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracę w szczególnych warunkach. Sąd I instancji przesłuchał na tę okoliczność wnioskodawcę oraz świadkówL. O.,J. L.iL. G.. Oceniając zeznania złożone w sprawie, Sąd wskazał, że dał w pełni wiarę zeznaniom wnioskodawcy, że pracował przede wszystkim jako monter, a funkcję kierowcy samochodu ciężarowego – Jelcza, Stara bądź Ify – pełnił tylko wyjątkowo. Praca montera instalacji gazowych, jak zeznał, była pracą wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu – minimum 8 godzin dziennie. Relacja przedstawiona przezJ. C.znajduje w pełni potwierdzenie w zeznaniach wymienionych świadków przesłuchanych toku rozpoznawania sprawy. Ze złożonych przez nich zeznań jednoznacznie wynika, żeJ. C.w spornym okresie wykonywał przede wszystkim pracę na stanowisku montera instalacji gazowych. Zdarzało się, że wykonywał również pracę kierowcy samochodu ciężarowego - Jelcza, Stara lub Ify - jednakże świadkowie byli pewni co do tego, że jego głównym, podstawowym zajęciem było montowanie instalacji gazowych. Świadkowie nie mieli także żadnych wątpliwości, iż praca ta była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu. Praca kierowcy, jak wynika z relacji przedstawionych przez świadków, była pracą dodatkową, dorywczą, pracą "w drugiej kolejności".
Sąd nie znalazł żadnych podstaw, aby zeznaniom świadkówL. O.,J. L.iL. G.odmówić nadania przymiotu wiarygodności. Są one zbieżne, spójne, logiczne, wzajemnie ze sobą korespondują, uzupełniają się i nie zawierają istotnych różnic. Nie ma przy tym znaczenia, że świadkowie ci, jako że zajmowali inne stanowiska niż wnioskodawca, nie wykonywali pracy bezpośrednio z nim. Z racji wykonywanych czynności pracowniczych widzieli, na czym polegała praca wykonywana przezJ. C.. I tak, świadekL. O., zajmujący stanowisko zaopatrzeniowca, podał, że jeździł po terenie i widział wnioskodawcę przy pracy. ŚwiadekJ. L.był kierownikiem, a następnie pracownikiem umysłowym w dziale głównego mechanika i mistrzem rozlewni. Wskazał, że widział wnioskodawcę przy pracy i że pracował on "przy montażu urządzeń gazowych". Wreszcie świadekL. G., jako przełożonyJ. C., musiał znać organizację jego pracy i dokładnie wiedzieć na czym ona polega.
Ponadto Sąd podkreślił, że zeznania wnioskodawcy oraz przesłuchanych świadków potwierdza także fakt, iżJ. C.uczestniczył w licznych szkoleniach i kursach w celu doskonalenia swoich umiejętności i podnoszenia kwalifikacji w zawodzie montera instalacji gazowych. Najpierw pracował jako wykwalifikowany monter instalacji gazowej, a następnie – po złożeniu w dniu 28.10.1983 r. egzaminu mistrzowskiego – jako mistrz w rzemiośle instalatorstwo gazowe. Nadto wnioskodawca złożył dwa egzaminy uprawniające go do wykonywania konserwacji i napraw urządzeń energetycznych w zakresie prac: wykonywania i odbioru instalacji gazu płynnego, regulacji i naprawy sprzętu oraz odbiorników gazowych, wymiany butli i drobnych napraw instalacji gazowych, transportu butli gazowych i magazynowania gazu płynnego, a także napełniania butli gazowych. Logicznym jest, że gdyby pracaJ. C.wykonywana wW.Rejonowej Spółdzielni Pracy w okresie od 20.06.1973 r. do 30.06.1982 r. oraz w Specjalistycznej Spółdzielni Pracy(...)w okresie od 01.07.1982 r. do 31.10.1990 r. nie polegała przede wszystkim na montowaniu instalacji gazowych, to nie uczestniczyłby on w tak licznych szkoleniach i kursach zawodowych.
Dodatkowo Sąd podkreślił, że wykonywana przez wnioskodawcę dodatkowo, dorywczo praca kierowcy samochodu ciężarowego Jelcz, Star i Ifa, których dopuszczalny ciężar całkowity przekracza 3,5 tony, jest wymieniona, na co wskazano powyżej, wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(wykaz A, dział VIII, pkt 2 l rozporządzenia).
Wobec tak poczynionych ustaleń Sąd stwierdził, że wnioskodawca legitymuje się 15- letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, a tym samym spełnia warunki do przyznania mu prawa do renty.
Z wyrokiem nie zgodziła się strona pozwana zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu :

1
1 ) naruszenie prawa materialnego - art. 184 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) w zw. z§ 2 ust 1 oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. z 1983 r. Nr 8 poz. 43) przez przyznanie wnioskodawcy prawa do emerytury od dnia 27 kwietnia 2011 r., po błędnym uznaniu, że na dzień 01.01.1999 r. udokumentował on ponad 15- letni okres pracy w szczególnych warunkach;

2
przekroczenie granic swobodnej oceny dowodówart. 233 § 1 kpcprzez brak wszechstronności w ocenie dowodów na okoliczność zatrudnienia wnioskodawcy wW.Rejonowej Spółdzielni Pracy wW.od 20.06.1973 r. do 30.06.1982 r. oraz w Specjalistycznej Spółdzielni Pracy(...)weW.od 11.07.1982 r. do 31.10.1990 r.

Wobec tak przedstawionych zarzutów strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania w całości ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym w dniu 9 lutego 2012 r. wnioskodawca podał ponadto, że w spornym okresie był zatrudniony jako monter instalacji gazowych (propan – butan), prace wykonywał w terenie i najczęściej jechał jako monter obok kierowcy. Sam kierował pojazdem tylko wówczas gdy kierowca np. był na chorobowym, mogło się to zdarzyć raz na miesiąc. Kierowanie dotyczyło samochodów ciężarowych z butlami. Kiedy kierowca był na urlopie wówczas wnioskodawca kierował samochodem ciężarowym z przyczepa o ładowności 19 ton, jeździł wtedy do rozlewni po gaz propan- butan. Wnioskodawca wskazał, że pracodawca dał mu w angażu także kierowcę ponieważ wnioskodawca miał uprawnienia na samochody ciężarowe z przyczepą. Jak była taka sytuacja, że wnioskodawca sam musiał dojechać na miejsce pracy w celu przeprowadzenia montażu, to było to kierowanie samochodem 6 tonowym z butlami.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Wbrew zarzutom podnoszonym w apelacji Sąd I instancji przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe w sprawie i na jego podstawie ustalił prawidłowy stan faktyczny, który Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje jako własny.
Wydając trafny wyrok Sąd Okręgowy nie naruszył przepisów prawa materialnego ani procesowego.
Swoje uprawnienie do emerytury wnioskodawca wywodził z przepisu art. 184 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ( 01.01.1999 r.) osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat dla mężczyzn oraz okres składkowy w ilości co najmniej 25 lat.
Dalsze kwestie związane z wiekiem emerytalnym, rodzajem prac lub stanowisk oraz warunkami nabycia prawa do emerytury ustala się na podstawieRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudniony w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia „Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Okresy pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie §1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy ( §2 ust. 2). Zgodnie z tym wzorem zakład pracy ma obowiązek w wydanym pracownikowi dla celów emerytalnych świadectwie pracy określić charakter prac ściśle wg wykazu, działu i pozycji w/w rozporządzenia i podać stanowiska zgodnie z wykazem, działem, pozycją i punktem zarządzenia właściwego ministra.
Na tle przytoczonych przepisów kwestią sporną było wykazanie przez wnioskodawcę stażu pracy co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r., nr 8 poz. 43 ze zm.) wykaz A i wydanej z delegacji rozporządzenia uchwały nr 80 Zarządu CZSP z dnia 30.06.1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych społeczności pracy (wykaz A Dział IV poz. 11 pkt 8).
Wnioskodawca domagał się zaliczenia okresów pracy wW.Rejonowej Spółdzielni Pracy wW.od 20.06.1973 r. do 30.06.1982 r. oraz w Specjalistycznej Spółdzielni Pracy(...)weW.od 11.07.1982 r. do 31.10.1990 r., gdzie świadczył prace w charakterze montera- kierowcy jako pracę w szczególnych warunkach.
Organ rentowy odmówił zaliczenia spornych okresów jako pracy w szczególnych warunkach wskazując, że we wszystkich dokumentach znajdujących się w aktach osobowych wnioskodawcy widnieją zapisy, z których wynika, że wnioskodawca był zatrudniany na stanowiskach łączonych montera- kierowcy co oznacza, że nie mógł on wykonywać pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Odnosząc się do zarzutów strony pozwanej wskazać należy, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
Decydującą rolę w analizie charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia uprawnień emerytalnych ma zatem możliwość jej zakwalifikowania pod jedną z pozycji wspomnianego załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów.
Sąd I instancji w celu ustalenia charakteru pracy wnioskodawcy w spornych okresach przeprowadził szerokie postępowanie dowodowe, w szczególności przesłuchał świadkówJ. L.,L. O.orazL. G., jak również dokonał analizy przebiegu zatrudnienia wnioskodawcy, uzyskanych przez niego specjalizacji i ocenił, że materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że wnioskodawca w spornych okresach wykonywał pracę montera instalacji gazowych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Sąd wskazał, że z zeznań świadków, jak również twierdzeń samego wnioskodawcy, wynika, że wykonywał on w zasadzie wyłącznie prace montera, natomiast prace kierowcy wykonywał, gdy była taka potrzeba. Przy czym wnioskodawca prowadził wówczas samochody ciężarowe, z których każdy przekraczał znacznie masę 3,5 tony. Ponadto wyjazdy te miały na celu dostarczenie butli z gazem, ich załadunkiem i rozładunkiem, a docelowo montażem w miejscu przeznaczenia. Wnioskodawca wykonywał głównie prace montera instalacji gazowych i w tym kierunku przeszedł odpowiednie szkolenia. Świadczą o tym: dyplom mistrzowski z dnia 28 października 1983 r., potwierdzający prawo używanie tytułu mistrza w rzemiośle instalatorstwo gazowe oraz zaświadczenie kwalifikacyjne Nr 10/78 potwierdzające, że wnioskodawca może wykonywać konserwacje i naprawę urządzeń energetycznych, świadectwo wydane przez Państwową Komisje Egzaminacyjną powołana przez Kuratorium Okręgu(...), potwierdzające posiadanie przez wnioskodawcę tytułu wykwalifikowanego montera instalacji gazowych oraz zaświadczenie z dnia 10.09.1983 r. potwierdzające, że wnioskodawca może wykonywać konserwację naprawę sprzętu energetycznego.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa, logiczna i należycie uzasadniona. Wbrew zarzutom strony pozwanej nie ma podstaw do kwestionowania jej trafności jak również polemizowania z przedstawioną przez ten Sąd argumentacją.
Sąd Apelacyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy, jak również po przeanalizowaniu całości zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz po analizie złożonych w sprawie zeznań świadków stwierdza, że ustalenia faktyczne jak i ocena stanu sprawy jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.
Słusznie Sąd I instancji przyjął, że wnioskodawca wykazał, iż w spornym okresie wykonywał pracę w warunkach szczególnych, a tym samym, że legitymuje się wymaganym 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, a zatem spełnia wszystkie przesłanki o których mowa w art. 184 ustawy emerytalnej do przyznania mu prawa do wnioskowanego świadczenia.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na mocyart. 385 kpc. orzekł o oddaleniu apelacji organu rentowego jako nie zasługującej na uwzględnienie.
R.S.