Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1167/12
Data wyroku: 2013-02-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Kocyłowska, Bogumiła Burda, Janina Czyż
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art 36 , 83 ust 1 , art 6 ust 1 pkt 1 , oraz art 11 ust 1 i 12 ust 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt

III AUa 1167/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia5 lutego 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Bogumiła Burda

Sędziowie:

SSA Janina Czyż
SSA Urszula Kocyłowska (spr.)

Protokolant

st. sekr. sądowy Anna Budzińska

po rozpoznaniu w dniu5 lutego 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wniosku(...)

    Szpitala(...)wK.

z udziałem zainteresowanych:Centrum Zdrowia(...)Spółka z o.o. wK.,A. H. –. P.B. S.,D. G.,B. G.iR. K.

przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wJ.
o ustalenie podstawy wymiaru składek
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyrokuSądu Okręgowego w Krośnie
z dnia13 września 2012 r.sygn. aktIV U 781/12, IV U 783/12, IV U 784/12, IV U 788/12
z dnia16 października 2012 r.sygn. aktIV U 740/12

I

uchyla:

- zaskarżony wyrok z 13 września 2012 r. sygn. aktIV U 788/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 12 marca 2012 r.,
- zaskarżony wyrok z 13 września 2012 r. sygn. aktIV U 784/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 14 marca 2012 r.,
- zaskarżony wyrok z 13 września 2012 r. sygn. aktIV U 783/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 14 marca 2012 r.,
- zaskarżony wyrok z 13 września 2012 r. sygn. aktIV U 781/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 14 marca 2012 r.,
- zaskarżony wyrok z 16 października 2012 r. sygn. aktIV U 740/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 22 marca 2012 r.,

dotyczące ,A. H. –. P.B. S.,D. G.,B. G.iR. K.i wszystkie sprawy przekazuje do ponownego rozpoznania bezpośrednio Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wJ.,

II
koszty postępowania między stronami wzajemnie znosi.

UZASADNIENIE
Kolejno decyzją z dnia 12.03.2012 r., 22.03.2012 r. oraz trzema decyzjami z dnia 14.03.2012 r. ZUS Oddział wJ.na podstawieart. 83 ust 1 pkt 3, art. 4 pkt 2a, art. 8 ust 2a, art. 17 ust 1, art. 18 ust 1, 1a, 2 oraz 3, art. 19 ust 1, art. 20 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585) orazart. 81 ust 1, 5 i 6 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2008 r. Nr 164 poz. 1027) stwierdził, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz zdrowotne za oznaczone w decyzjach miesiące kolejno dlaA. H. –. P.B. S.,D. G.,B. G.iR. K.podlegających ubezpieczeniom jako pracownicy u płatnika składek(...)Szpitala(...)wK., stanowią kwoty wskazane w tych decyzjach.
W uzasadnieniu wymienionych decyzji organ rentowy podał, że wskazane osoby w okresach wyszczególnionych w decyzjach były zatrudnione na podstawie umowy o pracę w(...)Szpitalu(...)wK., i z tego tytułu zostały zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto, na podstawie umów zlecenia, jakie zawarły z Centrum Zdrowia(...)Sp. z o.o. świadczyły pracę na rzecz własnego pracodawcy tj.(...)Szpitala(...)wK.. Jak ustalił organ rentowy od przychodów osiągniętych z tytułu wykonywania tych umów, w okresach podanych w decyzjach, płatnik składek - Szpital(...)wK.- nie deklarował składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, poprzestając jedynie na deklarowaniu składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od przychodów osiągniętych przez wymienionych pracowników z tytułu stosunku pracy.
Skarżąc powyższe decyzje odwołaniami(...)Szpital(...)wK.wniósł o ich zmianę i stwierdzenie, że nie jest on płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe dla objętych decyzjami pracowników z tytułu zawartych przez nich umów cywilnoprawnych z Centrum Zdrowia(...)Sp. z o. o., a dalej, że przychód z tych umów nie podlega uwzględnieniu do podstawy wymiaru składek z tytułu stosunku pracy w Szpitalu(...)wK.. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów prowadzonych postępowań według norm przypisanych. W uzasadnieniu odwołujący się wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie powinien w przedmiotowej sprawie stosować wykładniart. 8 ust 2 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychzawartej w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt II UPZ 6/09, bowiem została ona dokonana w innym stanie faktycznym. Zarzucił, że zgodnie z umowami jakie zawarł on z Centrum Zdrowia(...)Spółka z o.o., do obowiązków tego podmiotu jako przyjmującego zamówienie należało zgłoszenie swojej działalności do ZUS, i dokonywanie rozliczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.w odpowiedziach na odwołania wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.
Sąd Okręgowy w Krośnie po rozpoznaniu powyższych odwołań, odpowiednio wyrokami z dnia 13 września 2012 r. w sprawach prowadzonych pod sygn. IV U 781/12, IV 783/12, IV U 784/12, IV U 788/12, oraz wyrokiem z dnia 16 października 2012 U IV 740/12 , oddalił wniesione odwołania.
W pisemnych uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć Sąd pierwszej instancji wskazał, na poczynione w toku prowadzonych postępowań niesporne ustalenia faktyczne, że(...)Szpital(...)wK.zawierał umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia medyczne i pielęgniarskie m.in. z Centrum Zdrowia(...)Sp. z o.o. Zgodnie z warunkami tych umów miejscem udzielenia świadczeń były poszczególne oddziały Szpitala. Centrum Zdrowia(...)Sp. z o.o. realizowała przedmiotowe umowy w lokalach wskazanych przez Szpital przy wykorzystaniu sprzętu, i całej infrastruktury Szpitala, który zobowiązał się zabezpieczyć obsługę pielęgniarską, administracyjną i gospodarczą. Była ona również zobowiązana do korzystania, w razie potrzeby, z konsultacji specjalistów będących lekarzami szpitala oraz badań diagnostycznych wykonywanych w jego pracowniach.
Nadto ustalił, że zainteresowaneA. H. –. P.
B. S.,D. G.,B. G.iR. K.były zatrudnione na podstawie umów o pracę w(...)Szpitalu(...)wK.i z tego tytułu zostały zgłoszone do ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego. Pozostając w zatrudnieniu u tego pracodawcy jednocześnie zawarły umowy zlecenia z Centrum Zdrowia(...)Sp. z o.o., na mocy których zobligowane były do świadczenia pracy na rzecz Szpitala(...)wK., a to w ramach łączących te podmioty umów o świadczenia zdrowotne. Jak ustalił Sąd praca zainteresowanych wykonywana w ramach umów zlecenia była rzeczywiście świadczona na rzecz Szpitala(...)wK.. Takie też ustalenia poczynił organ rentowy po przeprowadzonej kontroli, w rezultacie której uznał, że osoby takie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom pracowniczym z tytułu wykonywania umów zlecenie, a obowiązki płatnika składek obciążają Szpital wK.jako podmiot, na rzecz którego praca ta była faktycznie świadczona. Ponieważ pomimo ustaleń pokontrolnych płatnik nie wywiązał się z obowiązku złożenia stosownych korygujących dokumentów rozliczeniowych, ZUS zaskarżonymi decyzjami ustalił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne dla zainteresowanych w okresach wskazanych w decyzjach.
Dokonując oceny prawnej tych spraw Sąd Okręgowy powołując się na treśćart. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, stwierdził, iż dla celów ubezpieczeniowych zainteresowane są traktowane jak pracownice Szpitala nie tylko z powodu zawartej z nim umowy o pracę lecz także z powodu umowy cywilnoprawnej zawartej z trzecim podmiotem – Centrum Zdrowia(...)Sp. z o.o. wK.. Stosownie bowiem do wskazanej normy za pracownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zkodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Z mocy tego przepisu wykonywana zatem przez zainteresowane praca na podstawie umowy zawartej z Centrum Zdrowia(...)Sp. z o.o. wK.jest traktowana tak jak świadczenie pracy w ramach klasycznego stosunku pracy. Powyższe zaś oznacza, że w przypadku pracowników, o jakich mowa wart. 8 ust 2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi łączny przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 4 pkt 10w związku z art. 18 ust 1 ustawy systemowej), uzyskany z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy i wspomnianych umów cywilnoprawnych, a obowiązek obliczania, rozliczania i przekazywania składek do ZUS należy do pracodawcy, czyli Szpitala, zgodnie z treścią art. 17 ust 1 ustawy systemowej. Sąd Okręgowy naprowadził, iż podobną problematyką zajmował się już Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 września 2009 roku w sprawie sygn. akt II UPZ 6/09, jak również w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 18 października 2011 r. o sygn. akt III UK 22/11, w której w identycznym stanie faktycznym jak ten ustalony w rozpoznawanej sprawie, potwierdził stanowisko wyrażone wcześniej w powołanej uchwale. Podzielając zaprezentowane poglądy judykatury przyjął, iż brak jest podstaw do uwzględnienia poszczególnych odwołań.
W podstawie prawnej wydanych orzeczeń Sąd Okręgowy powołałart. 47714§ 1 kpc.
W wywiedzionych od powyższych orzeczeń apelacjach(...)Szpital(...)wK., reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, podniósł w każdej z nich tożsame zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanieart. 4 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przez przyjęcie, że płatnikiem składek w stosunku do osób świadczących pracę na rzecz swojego pracodawcy w ramach zawartych umów cywilnoprawnych z innym niż pracodawca podmiotem jest tenże pracodawca, nie zaś podmiot, z którym ta osoba zawarła umowę cywilnoprawną, a dalej naruszenia art. 8 ust 2 a powołanej ustawy przez uznanie, iż z treści tego przepisu wynika obowiązek pełnienia roli płatnika składek przez pracodawcę, także w stosunku do osób, które na jego rzecz świadczą pracę w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z innym podmiotem. Ponadto, zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanych rozstrzygnięć, polegający na uznaniu, że umowa cywilnoprawna łącząca(...)Szpital(...)wK.i podmiot trzeci jest umową cywilnoprawną do której, zgodnie zkodeksem cywilnym, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. W obszernych uzasadnieniach apelacji wnioskodawca nawiązując do argumentacji zawartej w odwołaniach ponownie podkreślił, iż stosownie do postanowień umowy łączącej go z zainteresowaną Spółką, to ona zobligowana była do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za zleceniobiorców z którymi zawarła umowy. Naprowadził, że do umów o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne nie powinny mieć zastosowania przepisykodeksu cywilnegoo zleceniu, a jedynie ogólne przepisykodeksu cywilnego, i to tylko w sprawach nieuregulowanych wrozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 13 lipca 1998 r. w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne(Dz. U. Nr 93, poz. 592 ). Szpital bowiem zawiera z „podwykonawcami” umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne, stosownie do uregulowania zawartego w przepisachart. 35i in.ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnejoraz powołanego rozporządzenia. Z powyższego wywiódł, że w rozpoznawanych sprawach nie powinna mieć zastosowania wykładniaart. 8 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychzawarta w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt II UZP 6/09, gdyż dotyczy ona innego stanu faktycznego. W konkluzji wywiedzionych apelacji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonych wyroków poprzez zmianę zaskarżonych decyzji i stwierdzenie, że(...)Szpital(...)nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe dla zainteresowanych z tytułu umowy cywilnoprawnej zawartych z Centrum Zdrowia(...)Sp. z o.o. , a przychód z wymienionych umów nie podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy w(...)Szpitalu(...)wK., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wniósł również o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów postępowania za obie instancje w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Postanowieniami z dnia 11 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie zarządził połączenie powyższych spraw zarejestrowanych odpowiednio pod sygn. III AUa 1168/12, III AUa 1169/12, III AUa 1170/12 i III AUa 1204/12, ze sprawą prowadzoną pod sygn. akt 1167/12 z wniosku(...)Szpitala(...)wK.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych wJ.do łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i postanowił prowadzić je pod wspólną sygn. akt : III AUa 1167/12.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie ustalił i zważył co następuje :
Przedmiotem sporu w sprawie była wysokość podstawy wymiaru składek ustalona przez ZUS Oddział wJ.w decyzjach z dnia 12.03.2012 r., 22.03.2012 r. oraz trzech decyzjach z dnia 14.03.2012 r. wydanych dla płatnika składek -(...)Szpitala(...)wK.. Decyzje te stwierdzają wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno – rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne za oznaczone w nich miesiące dlaA. H. –. P.B. S.,D. G.,B. G.iR. K.podlegających wymienionym ubezpieczeniom jako pracownicy u tegoż płatnika składek.
Odwołujący się(...)Szpital(...)wK.twierdził, że nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalno – rentowe, chorobowe, wpadkowe
i zdrowotne dla wymienionych zainteresowanych z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych przez nie z Centrum Zdrowia(...)Sp. z o. o., bowiem zgodnie z umową o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne, jaką zawarł z tym podmiotem przerzucił on obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne na swojego podwykonawcę.
Przy bezspornym stanie faktycznym sprawy z którego wynika, że zainteresowane w ramach umów zlecenia zawartych z Centrum Zdrowia(...)Sp. z o.o., świadczyły usługi medyczne na rzecz(...)Szpitala(...)wK.z którym wiązał je stosunek pracy, ZUS Oddział wJ.wydał sporne decyzje wskazując w ich uzasadnieniu, że zgodnie zart. 8 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychza pracownika w rozumieniu tej ustawy rozumie się również osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zkodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
Wychodząc z tej ustawowej definicji pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych, organ rentowy w zaskarżonych decyzjach, ustalił podwyższoną o przychód uzyskany z umów zlecenia podstawę wymiaru składek u płatnika, którym jest Szpital – jako pracodawca na rzecz którego w istocie każda z zainteresowanych świadczyła dodatkową pracę na podstawie umowy zlecenia zawartej z osobą trzecią.
Sąd Okręgowy wydając zaskarżone wyroki potwierdził legalność powołanych wyżej decyzji ZUS.
Sąd Apelacyjny rozpoznając wniesione przez(...)Szpital(...)wK.apelacje od wydanych przez Sądu I instancji orzeczeń stwierdził, że przedmiotowe decyzje ZUS należy uznać za przedwczesną. Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w art. 8 ust 2a ustawy systemowej za pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalno – rentowym, chorobowym i wypadkowym tak jak pracownika na podstawie art. 6 ust 1 pkt 1 , art. 11 ust 1 i art. 12 ust 1 ustawy systemowej. W związku z tym osoba ta podlega obowiązkowi zgłoszenia z tego tytułu do wymienionych ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten obciąża płatnika składek zgodnie z art. 36 ust 1 i 2 ustawy systemowej (por. wyrok SN z 22.02.2010r. I UK 259/09 publ. Lex nr 588727). Skoro zatem płatnik składek nie dopełnił tego obowiązku, to organ rentowy w trybie art. 83 § 1 pkt 1 ustawy systemowej w pierwszej kolejności powinien wydać decyzję o objęcie zainteresowanej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego u tego płatnika składek, tak jak pracownika z tytułu umowy zlecenia zawartej przez nią z osobą trzecią, a świadczonej w istocie na rzecz swojego pracodawcy. Powyższa decyzja o podleganiu ubezpieczeniom określi jego tytuł oraz płatnika składek, a ewentualny spór w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnie zasadność zgłaszanych przez(...)Szpital(...)wK.zarzutów dotyczących przerzucenia obowiązku opłacania składek na podwykonawców, rodzaju umowy łączącej Szpital z Centrum Zdrowia(...)Sp. z o.o. i ewentualnego wpływu tej umowy na obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń pracowników Szpitala zatrudnionych przy jej wykonywaniu. Dopiero dysponując powyższą decyzją ustalającą podleganie ubezpieczeniom społecznym, organ rentowy w przypadku braku zgłoszenia przez płatnika składek deklaracji korygujących podstawę wymiaru składek, może wydać decyzję określającą wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne u płatnika składek z uwzględnieniem przychodu z tytułu umowy zlecenia w podstawie wymiaru składek z tytułu umowy o pracę.
Kolejność wydania w/w decyzji uzasadniona jest również przedmiotem postępowania odwoławczego wyznaczonego przez treść tych decyzji, jak również wagą procesową postępowania odwoławczego w sprawie o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego (od wyroku Sądu II instancji przysługuje skarga kasacyjna).
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny zgodnie z treściąart. 47714akpcorzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego wydano na podstawieart. 100 kpc.