Sąd Rejonowy w Opolu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1832/12
Data wyroku: 2013-08-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jan Papka

Sygn. akt I Ns 1832/12

POSTANOWIENIE
Dnia 27 sierpnia 2013 r.

Sąd Rejonowy w Opolu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Jan Papka
Protokolant: stażystaM. K.

po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2013 r. w Opolu na rozprawie
sprawy z wniosku:H. S.iE. S. (1)
z udziałem:A. G. (1),M. G.iE. S. (2)
o ustanowienie drogi koniecznej

postanawia:

I. oddalić wniosek;
II. zasądzić solidarnie od wnioskodawcówH. S.iE. S. (1)na rzecz uczestników postępowaniaM. G.iA. G. (1)kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sygn. akt I Ns 1832/12

UZASADNIENIE
WnioskodawcyE.iH.(małż.)S.we wniosku z dnia 2 listopada 2012 r. domagali się ustanowienia za jednorazowym wynagrodzeniem służebności przechodu i przejazdu celem dostępu do drogi publicznej (ulicy (...)wK.) według oznaczenia lit.(...)na podstawie opinii sporządzonej w dniu 31 października 2008 r. przez geodetęA. G. (2)na nieruchomości będącej własnością uczestników postępowaniaM.iA.(małż.)G., stanowiącejdziałkę nr (...),(...), położonej wK.przyul. (...)na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej wK.przyul. (...), oznaczonej jakodziałka nr (...),(...), objętejksięgą wieczystą (...), którą w drodze dziedziczenia nabyli wnioskodawcy. Jednocześnie wnioskodawcy wnieśli o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając swój wniosek podnieśli w szczególności, że postanowieniem z dnia 18 września 2012 r. wydanym przez Sąd Rejonowym w Opolu w sprawie o sygn. akt I Ns 44/12 nabyli na podstawie testamentu po zmarłejJ. J. (1)spadek po ½ części każde z nich, w tym nieruchomość gruntową zabudowaną budynkiem mieszkalnym, położoną wK.przyul. (...), oznaczoną jakodziałka nr (...),(...), którą spadkodawczyni nabyła również w drodze dziedziczenia po swoim ojcuJ. K. (1)w roku 1959, przy czym rodziceJ. J. (1)w/w nieruchomość nabyli jeszcze przed II wojną światową od państwaZ.. Przedmiotowa działka od strony zachodniej sąsiaduje zdziałką nr (...)będącej własnościąZ. S., a od północnej zdziałką nr (...)stanowiącą własność uczestniczki postępowaniaE. S. (2). Z kolei od strony wschodniej i południowej bezpośrednio z działką wnioskodawców sąsiadujedziałka nr (...)należąca do uczestników postępowania małżonkówG..
Dalej podnieśli, że kiedyśdziałki nr (...)(...)i(...)stanowiły jedną nieruchomość należącą do jednego właściciela – państwaZ..Działka nr (...)już od chwili jej nabycia na własność przez rodziców zmarłejJ. J. (2)iB. K.nie miała bezpośredniego dostępu do drogi publicznej od stronyulicy (...). Za możliwość przechodzenia przez nieruchomość położoną nadziałce nr (...)ojciecJ. J. (1)wręczył pieniądze poprzednikowi prawnemu uczestnika postępowaniaA. G. (1). Od początku lat 60-tych XX wieku rodziceJ. J. (1)chcąc korzystać z drogi publicznej, przechodzili naulicę (...)bezpośrednio ze swojej nieruchomości przez podwórkoA.iR. G., wychodząc przez bramę drewnianą postawioną bezpośrednio przyul. (...). Brama ta jeszcze dwukrotnie była zmieniana na blaszaną. Po śmierci rodziców z drogi tej korzystałaJ. J. (1)wraz z mężem i synem. Przez cały ten czas do września 2006 r.J. J. (1)wraz z rodziną korzystała z drogi w niezmienionym zakresie, przechodziła tą drogą, jak również po drodze tej przejeżdżały maszyny rolnicze.
Pismem z dnia 25 września 2006 r. uczestnicy postępowaniaA.iM.(małż.)G.zwrócili się do poprzednika prawnego wnioskodawcówJ. J. (1)o usunięcie bramy wjazdowej stojącej na terniedziałki nr (...). Z uwagi na prowadzenie robót związanych z budową nowego ogrodzenia wskazali termin do jej usunięcia do dnia 10 października 2006 r. W tym samym piśmie uczestnicy wytyczyliJ. J. (1)pas drogi koniecznej do szerokości 2,25 m, który prowadził wzdłuż jej domu przezdziałkę nr (...), należącą doZ. S., którego wejście znajdowało się na granicydziałki nr (...)i mogły po nim poruszać się jakiekolwiek pojazdy, w tym także karetka pogotowia czy straż pożarna. Drogą tą nie był w stanie przejechać nawet samochód osobowy.
Wnioskodawcy podnieśli, że obecnie pas drogi koniecznej uczestnicy postępowania małżonkowieG.zagospodarowali na ogródek, w związku z tym właścicieledziałki nr (...)nie korzystali z tak wytyczonej drogi, lecz przechodzą przezdziałkę nr (...)ze strony swojej nieruchomości, następnie wzdłuż budynku odulicy (...), korzystając z uprzejmości państwaS.. Między nieruchomościami wnioskodawców, a uczestników postępowania małżonkówG.w miejscu, gdzie wcześniej znajdowała się droga, znajduje się ich ogród odgrodzony od nieruchomości wnioskodawców postawionym w 2006 r. betonowym płotem, który to spowodował, że w najszerszym miejscu między płotem, a domem wnioskodawców, szerokość przejścia nie przekracza 1,70 m. Przy czym uczestnicy postępowania małżonkowieG.odmawiają wnioskodawcom korzystania przez nich z dotychczasowej drogi koniecznej.
Wnioskodawcy wskazali, że ich poprzedniczkaJ. J. (3), nie mogąc dojść do porozumienia z uczestnikami postępowania małżonkamiG., wniosła do Sądu Rejonowego w Opolu wniosek o stwierdzenie zasiedzenia służebności drogi koniecznej na nieruchomości stanowiącej własność uczestników postępowania. W sprawie tej ostatecznie zakończonej oddaleniem wniosku, sporządzona została opinia biegłego geodetyA. G. (2), której celem było ustanowienie przebiegu drogi pomiędzyul. (...), a budynkami wnioskodawców i uczestników postępowania. Projekt ten stanowi załącznik do niniejszego wniosku w oparciu, o który wnioskodawcy domagają się urządzenia pasa drogi koniecznej jako najbardziej dogodnego.
Zdaniem wnioskodawców przebieg drogi koniecznej w jej niegdyś istniejących granicach nastąpi z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Dostęp do drogi publicznej w jej niegdyś istniejącym przebiegu jest najkrótszy, zaś proponowane przez wnioskodawców takie przeprowadzenie drogi koniecznej nie stanowi dla właścicieli gruntuM.iA.(małż.)G.nadmiernej uciążliwości, skoro droga przez ich grunt dotąd wiodła i poprzednicy prawni wnioskodawców z niej korzystali na całym odcinku przez wiele lat. Za takim wytyczeniem drogi koniecznej przemawia również i ta okoliczność, że brak dostępu do drogi publicznej nastąpił w wyniku podziału jednej nieruchomości, przy czym ustanowienie drogi koniecznej w jej dotychczasowym przebiegu jest zgodne z zasadami współżycia społecznego, albowiem nastąpi ono bez szkody dla sąsiadów państwaS.z uprzejmości, których w chwili obecnej korzystają wnioskodawcy, przechodząc do swojej nieruchomości przez ich grunty.
Nadto wnioskodawcy podnieśli, że właścicieldziałki nr (...)uczestniczka postępowaniaE. S. (2)nie wyraża zgody na korzystanie z tej nieruchomości, (na której prowadzony jest sklep) jako drogi dojazdowej do działki wnioskodawców, gdyż nieruchomość wnioskodawców stanowiła do tej pory gospodarstwo rolne, w którym używany był sprzęt rolniczy i duże maszyny rolnicze, zaś droga ta jest używana przez państwaS.jako parking dla klientów jej sklepu.
W odpowiedzi na wniosek z dnia 18 grudnia 2012 r. uczestnicy postępowaniaM.iA.(małż.)G.wnieśli o oddalenie wniosku i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko podnieśli między innymi, że wbrew twierdzeniu wnioskodawców nieruchomość stanowiąca ich własność nie tylko ma dostęp do drogi publicznej, ale na jego ograniczenie wpłynęły nierozważne decyzje samych właścicielidziałki nr (...), co czyni żądanie wnioskodawców bezzasadnym i nieusprawiedliwionym. Regulacja przepisuart. 145 § 2 k.c.zakłada, że dostęp do drogi publicznej powinien odpowiadać niezbędnym i podstawowym potrzebom właścicieli nieruchomości władnącej, a nie zaś służyć ich wygodzie, czy przysporzeniu im korzyści. Ponadto na pasie gruntu, który mógłby dać wnioskodawczyni nieograniczony dostęp do drogi publicznej, tj.ul. (...), poprzedniczka prawna wnioskodawców postawiła garaż o konstrukcji metalowej, który teraz utrudnia swobodny przejazd tą drogą.
Zdaniem uczestników postępowania pas gruntu, który przebiegał przez ich posesję był wykorzystywany przez poprzedników prawnych wnioskodawców na zasadzie dobrej woli uczestników postępowania. Taki stan rzeczy był jednak dla uczestników postępowania uciążliwy, bowiem ich działka faktycznie była podzielona na dwie części, ale także wszelki ruch pieszy, czy pojazdów musiał następować w bezpośrednim sąsiedztwie ich domu i okien, co czyniło mieszkanie i korzystanie z nieruchomości mało komfortowym. Tym samym w związku z chęcią uregulowania kwestii znaków granicznych, jak i budową nowego ogrodzenia uczestnicy postępowania wytyczyli nowy pas gruntu umożliwiający poprzedniczce prawnej wnioskodawców –J. J. (3)– dostęp do drogi publicznej, tj.ul. (...). Pas ten został wytyczony wzdłuż granicy zdziałką nr (...), co całkowicie zapewniało dostęp do tejże drogi do drogi publicznej każdoczesnym właścicielom nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...). Poprzedniczka prawna wnioskodawców –J. J. (1)– oświadczyła, że nie zamierza korzystać z przedmiotowego pasa gruntu. Z tego powodu z biegiem czasu uczestnicy postępowania zagospodarowywali należący do nich teren. Dlatego nieuzasadnione są zarzuty wnioskodawców, co do złej woli uczestników postępowania w sytuacji, gdy to właścicieledziałki nr (...)zrezygnowali z okazjonalnego przechodu przezdziałkę nr (...).
W ocenie uczestników postępowania ustanowienie służebności przechodu i przejazdu w sposób wskazany przez wnioskodawców prowadziłoby do faktycznego i trwałego podziału działki stanowiącej własność uczestników. Komunikacja zulicy (...)odbywałaby się poprzez sam środek ich ogródka i pod oknami ich domu, pomimo że brak jest takiej konieczności, na równi z uzasadnieniem faktycznym, czy prawnym. PrzepisyKodeksu cywilnego, ani interes społeczno-gospodarczy nie dopuszcza ustanowienia tak uciążliwej służebności jak ta, która powstałaby na skutek wytyczenia pasa drogi koniecznej we wskazany przez wnioskodawców sposób. Ponadto na pasie gruntu, który miałby dać wnioskodawczyni nieograniczony dostęp do drogi publicznej, tj.ul. (...)poprzedniczka prawna wnioskodawców, o czym wskazano powyżej, postawiła garaż o konstrukcji metalowej, który teraz utrudnia swobodny dojazd tą drogą.
Uczestniczka postępowaniaE. S. (2)nie wniosła odpowiedzi na wniosek.
Na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. wnioskodawcy i uczestnicy postępowania nie zmienili swoich stanowisk w sprawie, przy czym pełnomocnik wnioskodawców oświadczył, że nie wyraża zgody na skomunikowanie posesji poprzezdziałkę nr (...)należącą do uczestniczki postępowaniaE. S. (2).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

WnioskodawcyE.iH.(małż.)S.są współwłaścicielami, w ramach ustawowej wspólności małżeńskiej, nieruchomości gruntowej stanowiącej teren mieszkalny, składającej się zdziałki nr (...)(...), położonej wK.przyul. (...), w GminieT., objętej księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Opolu Wydział VI Ksiąg Wieczystych(...).
Przedmiotową nieruchomość wnioskodawcyE.iH.(małż.)S.nabyli w drodze dziedziczenia testamentowego po zmarłej w dniu 15 maja 2011 r. wO.J. J. (3)(ciotce wnioskodawczyniE. S. (1)) na podstawie postanowienia tutejszego Sądu z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I Ns 44/12, które stało się prawomocne z dniem w 9 października 2012 r.

(dowód: 1. odpis postanowienia tutejszego Sądu z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I Ns 44/12, k. 6;
2. odpis wypisu z rejestru gruntów, nr jednostki rejestrowej G.92, k. 8;
3. wydruk z księgi wieczystej nieruchomości(...),
stan na dzień 2 listopada 2012 r., godzina 15:44, k. 11-12;
3. zeznanie wnioskodawcyH. S., k. 116)

Wnioskodawcy na stałe mieszkają w Niemczech w miejscowościL.i nie mają zamiaru mieszkać w swoim budynku położonym wK.przyul. (...), który obecnie zajmuje bez tytułu prawnegoJ. K. (2), syn siostryJ. J. (3)(poprzedniczki prawnej wnioskodawców).J. K. (2)mieszkał w przedmiotowym domu wraz z rodzinąJ.od dzieciństwa. Wobec niego wnioskodawcy wnieśli pozew o eksmisję, ponieważ zamierzają sprzedać w/w nieruchomość, zaś przebywający w niej lokator w osobieJ. K. (2)nie dba o dom, nie pali w okresie zimowym w piecu (dom ogrzewany jest piecem c.o. na drewno), wobec czego na skutek mrozów instalacja grzewcza została uszkodzona.

(dowód: 1. zeznanie wnioskodawcyH. S., k. 117)

Działka wnioskodawców o nr(...),(...)sąsiaduje od strony zachodniej zdziałką nr (...)będącą własnościąZ. S., od strony północnej zdziałką nr (...), stanowiącą własność uczestniczki postępowaniaE. S. (2), a od strony wschodniej i południowej, bezpośrednio odulicy (...), działka wnioskodawców sąsiaduje zdziałką nr (...), będącą własnością uczestników postępowaniaM.iA.(małż.)G..
Działka gruntu o nr(...),(...)ma zapewnioną komunikację z drogą publiczną, tj. zul. (...), poprzezdziałkę nr (...), z kolei nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej odul. (...)wK..
Ulica (...)jest równoległa doulicy (...). Prostopadle doulicy (...)znajduje się droga, na której parkowane są samochody. Po prawej stronie znajduje się budynek sklepu należącego do uczestniczki postępowaniaE. S. (2)(i jej mężaJ. S.), a za nim dom mieszkalny w/w małżonków. Po obu stronach znajduje się ogrodzenie. Na przeciwko posesji uczestniczki postępowaniaE. S. (2)zamieszkuje rodzinaG.(działka nr (...)), znajduje się też komora chłodnicza. Za domemG.znajduje się nieruchomość rodzinyK.(nr(...)), do której urządzony jest wjazd z bramą i furtką z blachy. Nieruchomość rodzinyK.jest czasowo niezamieszkała, a wjazd do ich posesji jest od stronyulicy (...), mają też dojście odulicy (...).
Naprzeciwko nieruchomości rodzinyK.znajduje się dalsza część nieruchomości stanowiącej własność uczestniczki postępowaniaE. S. (2), tj. działka gruntu, o wielkości ok. 12 arów. Dojazd na wszystkie posesje odbywa się przezdziałkę nr (...), działki sąsiednie, tj. nr(...), nr(...), nr(...)i nr(...)posiadają ogrodzenia i bramy wjazdowe nadziałkę nr (...). Taki sposób komunikacji został przyjęty i urządzony w przeszłości i trwa do chwili obecnej, adziałka nr (...)była i jest użytkowana faktycznie jako droga dojazdowa do położonych przy niej posesji.

(dowód:  1. opinia techniczna, mapy sytuacyjne wypis i wyr, k. 13-17;
2. wydruk fotografii, k. 87-114;
3. pismo Starostwa Powiatowego wO.z dnia 26 lipca 2006 r., k. 19;
4. akta tutejszego Sądu o sygn. akt I Ns 1316/06;
5. protokół z wizji z dnia 25 czerwca 2013 r., k. 50-55)

Działka oznaczona numerem (...)orazdziałka o numerze (...)stanowiły kiedyś własność państwaZ.. Rodzice uczestnika postępowaniaA. G. (1)nabyli w/wdziałkę o nr (...)od dziadka uczestnika postępowania, który to nabył jej własność w 1922 roku od państwaZ.. Następnie działkę tę (nr 870) uczestnicy postępowania (małżonkowieG.) nabyli na mocy aktu własności ziemi z dnia 20 czerwca 1974 r. z uwagi na fakt, iż w roku 1970 zawarto bez prawem przepisanej formy umowę darowizny i dożywocia zA. G. (3). Z koleidziałkę o nr (...)rodziceJ. J. (2)iB.nabyli od państwaZ.jeszcze przed wybuchem II wojny światowej. Działkę tęJ. J. (3)otrzymała w drodze dziedziczenia po swoim ojcuJ. K. (1)w 1959 roku.

(bezsporne)

Ponieważ od samego początkudziałka o nr (...),(...)nie miała bezpośredniego dostępu do drogi publicznej od stronyul. (...)wK., rodziceJ. J. (3)chcąc skorzystać z drogi publicznej przechodzili bezpośrednio przez nieruchomość o nr 870 należącą doA. G. (4)– poprzednika prawnego uczestników postępowania (małżonkówG.). Wówczas do lat 60-tych XX wieku naulicę (...)przechodzili przez podwórkoA.iR.(małż.)G., wychodząc przez bramę drewnianą postawioną bezpośrednio przy tej ulicy, wybudowaną przez rodziców uczestnika postępowaniaA. G. (1). Między sąsiadami dochodziło do licznych sporów, także sądowych oraz na tle użytkowanej przez rodzicówJ. J. (3)drogi przechodzącej przezdziałkę nr (...). Za możliwość przechodzenia przez tę nieruchomość ojciecJ. J. (3)wręczył poprzednikowi prawnemu uczestnika postępowaniaA. G. (1)pieniądze. W związku z tym rodziceJ. J. (3)w dalszym ciągu korzystali ze wskazanej drogi pędząc przez nią bydło, jeżdżąc rowerami i przechodząc tamtędy. Ze wskazanej drogi korzystała następnieJ. J. (3), która samodzielnie prowadziła gospodarstwo rolne, objęte przez nią jako scheda spadkowa po swoim ojcu.J. J. (3)posiadała grunty rolne i utrzymywała się z pracy w gospodarstwie rolnym, w tym czasie jej mąż pracował w zawodzie, zaś zmarł w 1979 r. Od lat 80-tych XX wiekuJ. J. (3)nie prowadziła już gospodarstwa rolnego, a posiadane grunty oddała w dzierżawę różnym osobom.
W 1961 roku, a więc w czasie, gdy ze względu na pożar stodoły i części budynków należących do poprzedników prawnych uczestników postępowania (małżonkówG.) została usunięta drewniana brama przyul. (...), wówczas przejście naulicę (...)odbywało się swobodnie, po drodze utwardzanej (jeszcze przez poprzedniego właściciela w/w nieruchomości państwaZ.). Po pożarze, jeszcze w latach 60-tych XX wieku mążJ. J. (3)polecił jej kuzynowi postawić bramę między budynkami mieszkalnymi, tj. należącymi doJ. J. (3)i rodzinyG., przy granicy swojej nieruchomości i nieruchomościG., bezpośrednio wychodzącą na pas ziemi nadziałce nr (...), który łączył ich nieruchomość zul. (...). Brama ta pierwotnie była drewniana, następnie jeszcze dwukrotnie była wymieniana na blaszaną.
J. J. (3)korzystała z w/w pasa ziemi nadziałce nr (...)przez cały czas, aż do września 2006 r. W roku 1990 podczas remontuulicy (...)zakupiła asfalt i poprosiła o wyłożenie go na drodze, która prowadziła z jej domu doul. (...)przez nieruchomość uczestników postępowaniaM.iA.(małż.)G.. W efekcie droga została wyłożona kawałkami asfaltu, czemu w/w uczestnicy postępowania się nie sprzeciwili.
Kiedy wroku (...) synJ. J. (3)postanowił w miejsce w/w asfaltu położyć kostkę brukową, wyłożeniu jej sprzeciwił się uczestnik postępowaniaA. G. (1), zakazując jednocześnie prowadzenia takich prac. Po zasięgnięciu przezJ. J. (3)informacji w Starostwie Powiatowym wO., dowiedziała się, iż nadziałce nr (...),(...)nie ma użytku gruntowego – drogi.
Jednocześnie pismem z dnia 25 września 2006 r. uczestnicy postępowania zwrócili się doJ. J. (3)o usunięcie bramy wjazdowej, stojącej na terenie ichdziałki o nr (...), nadto z uwagi na prowadzenie robót związanych z budową nowego ogrodzenia wskazaliJ. J. (3)termin do jej usunięcia do dnia 10 października 2006 r. W tym samym piśmie wytyczyliJ. J. (3)pas drogi koniecznej o szerokości 2,25 m, który prowadzi wzdłuż domu należącego doJ. J. (3)przezdziałkę o nr (...), a następnie wzdłuż granicydziałki nr (...).J. J. (3)nie korzystała jednak z wytyczonego jej pasa drogi.
Z tytułu budynku należącego do poprzedniczki prawnej wnioskodawców, od strony północnej była furtka (obecnie zamurowana) o szerokości 80 cm, przed którą stoi garaż wybudowany przezJ. J. (3)kilkanaście lat temu, bez pozwolenia budowlanego. Czasami przez tę furtkę przechodziłaJ. J. (3), gdzie odulicy (...)biegnie droga prywatna będąca własnością uczestniczki postępowaniaE. S. (2)(działka nr (...)). Z uwagi na szerokości furtki i fakt postawienia garażu nie ma możliwości przejazdu jakimikolwiek pojazdami i dostanie się doul. (...).

(dowód: 1. akta tutejszego Sądu o sygn. akt I Ns 1316/06;
2. zeznanie uczestniczki postępowaniaM. G.,
k. 117-118;
3. pismo uczestników postępowania z dnia 25 września 2006 r., k. 18;
4. pismo Starostwa Powiatowego w(...)z dnia 26 lipca 2006 r.,    k. 19;
5. protokół z wizji z dnia 25 czerwca 2013 r., k. 50-55;
6. wydruk fotografii, k. 87-114;
7. fotografie, k. 144 akt sprawy o sygn. akt I Ns 1316/06)

J. J. (3)nie mogąc dojść do porozumienia z uczestnikami postępowaniaM.iA.(małż.)G.wniosła w dniu 26 października 2006 r. do Sądu Rejonowego w Opolu dwa odrębne żądania. Pierwsze dotyczyło wniosku o stwierdzenie zasiedzenia służebności drogi koniecznej na nieruchomości stanowiącej własność uczestników postępowania państwaG., który ostatecznie został oddalony postanowieniem Sądu Okręgowego w Opolu Wydziału II Cywilnego Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II Ca 412/09. Drugie żądanie było pozwem o przywrócenie na rzeczJ. J. (3)przez pozwanychA. G. (1)iM. G.posiadania częścidziałki nr (...),(...), stanowiącej drogę dojazdową z drogi publicznej (ul. (...)) do nieruchomości stanowiącej własność powódki, które prawomocnie zostało oddalone wyrokiem z dnia 10 lipca 2007 r., sygn. akt I C 1009/06.
Z kolei w dniu 21 grudnia 2009 r.J. J. (3)skierowała do tutejszego Sądu wniosek o ustanowienie drogi koniecznej według oznaczenia lit.(...)na podstawie opinii sporządzonej w dniu 31 października 2008 r. przez geodetęA. G. (2), na nieruchomości będącej własnością uczestników postępowaniaM.iA.(małż.)G., stanowiącejdziałkę nr (...),(...), położonej wK.przyul. (...)na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej wK.przyul. (...), oznaczonej jakodziałka nr (...),(...), objętejksięgą wieczystą (...). Postępowanie zainicjowane w/w wnioskiem zostało postanowieniem z dnia 18 września 2012 r. tutejszego Sądu, sygn. akt I Ns 1902/09 prawomocnie umorzone z uwagi na to, że następcy prawny zmarłejJ. J. (3)nie zgłosili skutecznie w ustawowym terminie wniosku o podjęcie zawieszonego na skutek śmierci wnioskodawczyni postępowania w sprawie

(dowód: 1. akta tutejszego Sądu, sygn. akt I Ns 1316/06;
2. akta tutejszego Sądu, sygn. akt I Ns 1902/09;
3. akta tutejszego Sądu, sygn. akt I C 1009/06)

Obecnie między nieruchomościami następców prawnychJ. J. (3)(wnioskodawców)E. H.(małż.)S.oraz uczestników postępowaniaM.iA.(małż.)G.w miejscu, gdzie wcześniej znajdowała się droga, wzdłuż budynku znajduje się bezpośrednio przezul. (...)ogród w/w uczestników postępowania, odgrodzony od nieruchomości wnioskodawców (z prawej ściany) betonowym płotem, powstał on w 2006 r. Ogrodzenie to jest oddalone od budynku uczestników postępowania o 8,85 m, a wnioskodawców 2,35 m. W najwęższym miejscu między domem wnioskodawczyni, a betonowym płotem szerokość drogi wynosi 1,70 m.
W przejściu przez działkę uczestników postępowania (o nr(...),(...)) istniejący dotychczas murek (tj. podmurówka pod ogrodzeniem) o wysokości 30 cm, został od stronyulicy (...)rozbity przez uczestników postępowania i usunięty, natomiast nie usunięto go w części, w której znajduje się posesja wnioskodawców, ale można to uczynić na całej szerokości, tj. 2 metrów.
Na posesji wnioskodawców nie ma ogrodu, rosną pokrzywy i samosiejki. Istniejący nadal w głębi ich posesji (na końcu działki) murowany garaż ma rozmiary 405 cm na 424 cm i wysokość 2,25 m. Garaż ten nie jest już używany, stanowi skład różnych niepotrzebnych rzeczy (schowane są tam taczka, beczka). Boczna ściana garażu jest oparta o ścianę budynku należącego do uczestników postępowania (małżonkówG.), a pręty stalowe są wbite w ścianę budynku w/w uczestników, bez ich zgody.
Za garażem znajduje się świeżo wybudowany (latem 2012 r.), na zlecenie wnioskodawcyH. S., mur o szerokości 90 cm i wysokości 116 cm.

(dowód: 1. akta tutejszego Sądu o sygn. akt I Ns 1316/06;
2. protokół z oględzin z dnia 7 czerwca 2013 r., k. 50-55;
3. zeznanie wnioskodawcyH. S., k. 116-117;
4. zeznanie uczestniczki postępowaniaM. G., k. 118;
5. wydruki fotografii, k. 87-114)

Sąd zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozstrzygnięcie sporu sprowadzało się do oceny prawnej dokonanej przez Sąd, czy zasadnym było żądanie przez wnioskodawcówE.iH.(małż.)S.ustalenia za jednorazowym wynagrodzeniem służebności przechodu i przejazdu celem dostępu do drogi publicznej (ulicy (...)wK.) według oznaczenia lit.(...)na podstawie opinii sporządzonej w dniu 31 października 2008 r. przez geodetęA. G. (2), na nieruchomości będącej własnością uczestników postępowaniaM.iA.(małż.)G., stanowiącejdziałkę nr (...), położonej wK.przyul. (...)na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej wK.przyul. (...), oznaczonej jakodziałka nr (...),(...), objętejksięgą wieczystą (...).
Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że wnioskodawcyE.iH.(małż.)S.są współwłaścicielami w ramach ustawowej wspólności małżeńskiej nieruchomości gruntowej stanowiącej teren mieszkalny, składającej się zdziałki nr (...),(...), położonej wK.przyul. (...), w GminieT., objętej księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Opolu Wydział VI Ksiąg Wieczystych(...). Niekwestionowane jest również to, że tę nieruchomość wnioskodawcy nabyli w drodze dziedziczenia testamentowego po zmarłej w dniu 15 maja 2011 r. wO.J. J. (3)(ciotce wnioskodawczyniE. S. (1)) na podstawie postanowienia tutejszego Sądu z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I Ns 44/12, które stało się prawomocne z dniem w 9 października 2012 r.
Poza sporem pozostawała okoliczność, iżdziałka oznaczona numerem (...), będąca aktualnie własnością uczestników postępowaniaM.iA.(małż.)G.oraz działka wnioskodawców o numerze 871 stanowiły kiedyś własność jednego właściciela państwaZ.oraz to, że poprzednikiem prawnym wniokodawców w zakresie w/wdziałki o nr (...)byłaJ. J. (3), która otrzymała ją w drodze dziedziczenia po swoim ojcuJ. K. (1)w 1959 r., zaś poprzednikami prawnymi w/w uczestników postępowania byli rodzice uczestnika postępowaniaA. G. (1), którzy nabyli w/wdziałkę o nr (...)od dziadka uczestnika postępowaniaA. G. (5).
Zgodnie treścią przepisuart. 145 k.c., jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna). Z cytowanego przepisu wynika, iż ustanowienie drogi koniecznej może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nieruchomość nie ma dostępu do drogi publicznej lub należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich. Niewątpliwie instytucja służebności gruntowej jest ograniczeniem prawa własności, jest zatem wyjątkowa i powinna być ustanawia z odpowiednią rozwagą a przesłanki jej ustanawiania należy interpretować ściśle, nie zaś rozszerzająco. Służebność drogi koniecznej ma na celu dostęp do drogi publicznej w ogóle, a nie na łatwiejsze korzystanie z nieruchomości (zob. orzeczenie SN z dnia 04 lipca 1974 r., III CRN 125/74, OSNCP 9/75, poz. 135 i orz. SN z dnia 18 listopada 1998 r., II CKN 45/98, nie publ.).
W tym miejscu należy podkreślić, że roszczenie zart. 145 k.c.przysługuje nie tylko właścicielowi, ale i wieczystemu użytkownikowi, zarówno właścicielowi nieruchomości gruntowej jak i budynkowej (zob. orzeczenie SN z dnia 26 sierpnia 1980 r., III CR 258/80, OSNCP 7/81, poz. 128).
Nie budziło wątpliwości, że działka wnioskodawcówE.iH.(małż.)S.o(...),(...)sąsiaduje od strony zachodniej zdziałką nr (...)będącą własnościąZ. S., od strony północnej zdziałką nr (...), stanowiącą własność uczestniczki postępowaniaE. S. (2), zaś od strony wschodniej i południowej, bezpośrednio odulicy (...), zdziałką nr (...), będącą własnością uczestników postępowaniaM.iA.(małż.)G.. Z przeprowadzonych w dniu 7 czerwca 2013 r. przez Sąd oględzin na miejscu wK., co, do których ustaleń obecne strony i ich pełnomocnicy nie wnieśli zastrzeżeń wynika, żeulica (...)jest równoległa doulicy (...). Prostopadle doulicy (...)znajduje siędziałka nr (...)użytkowana jako droga, na której również parkowane są samochody. Po prawej stronie znajduje się budynek sklepu należącego do uczestniczki postępowaniaE. S. (2)(i jej mężaJ. S.), a za nim dom mieszkalny w/w małżonków. Po obu stronachdziałki nr (...)znajduje się ogrodzenie. Naprzeciwko posesji państwaS.zamieszkuje rodzinaG.(działka nr (...)), znajduje się też komora chłodnicza. Za domemG.znajduje się nieruchomość rodzinyK.(nr 867), do której urządzony jest wjazd z bramą i furtką z blachy. Nieruchomość rodzinyK.jest czasowo niezamieszkała, a wjazd do ich posesji jest od strony – jak zgodnie podali wnioskodawcy i uczestnicy postępowania – odulicy (...), naprzeciwko nieruchomości państwaK.znajduje się dalsza część nieruchomości stanowiącej własność uczestniczki postępowaniaE. S. (2), tj. działka gruntu, o wielkości około 12 arów, służąca jako droga dojazdowa do położonych przy niej w/w posesji. W toku przesłuchania uczestniczka postępowaniaM. G.dodała, że działka należąca do rodzinyK.ma też dojście odulicy (...).
Najważniejszą kwestią do rozważenia jest, czy rzeczywiście nieruchomość, na rzecz której miała być ustanowiona służebność ma odpowiedni dostęp do drogi publicznej. Należy tu podkreślić, iż droga publiczna określona wart. 145 k.c.jest drogą w rozumieniu przepisu art. 1 ustawy z dnia 18 marca 1982 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 20, poz. 90 ze zm.), tj. droga, z której na równych prawach mogą korzystać zgodnie z jej przeznaczeniem wszyscy.
Przy ocenie, czy nieruchomość ma odpowiedni dostęp do drogi publicznej zasadnicze znaczenie będzie miało to, czy dostęp ten nie podlega określonym ograniczeniom, co do możliwości korzystania z niego. Chodzi, więc o taki dostęp do drogi publicznej, który będzie mógł być wykorzystany stale, nieprzerwanie i w sposób w zasadzie nieskrępowany (zob. uchwala SN z dnia 22 listopada 1982 r., III CZP 44/82, OSNC 1983/5-6/70). W rzeczonej sprawie drogą publiczną, co, do której nieruchomość gruntowa należąca do wniokodawców nie ma bezpośredniego dostępu, jest niewątpliwieul. (...)wK..
Wyniki wizji lokalnej, przeprowadzonej w niniejszym postępowaniu, jak i zgromadzony materiał dowodowy w sprawie o sygn. akt I Ns 1316/06 (wszczętej przed tutejszym Sądem i zakończonej prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Opolu Wydziału II Cywilnego Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II Ca 412/09 oddaleniem wniosku poprzedniczki prawnej wniokodawcówJ. J. (3)w przedmiocie zasiedzenia służebności gruntowej), tudzież fotografie wykonane podczas wizji z dnia 7 czerwca 2013 r., a także przesłuchania samych stron wykazały – zdaniem Sądu – iż wnioskodawcyE.iH.(małż.)S.mają dostęp doulicy (...), jednakże z chwilą wybudowania przez ich poprzedniczkę prawnąJ. J. (3), bez pozwolenia na budowę, murowanego garażu,de factomają zablokowany swobodny przejazd do w/w ulicy. WnioskodawcaH. S.ponadto w toku przesłuchania na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. przyznał, że „garaż jest użytkowany w ten sposób, że są tam przechowywane różne rzeczy, np. taczka, beczka” (k. 117), nadto w miejscu, gdzie „stała furtka koło garażu” (k. 117) „postawił ściankę” (vide: zdjęcie k. 98). Innymi słowy wnioskodawcy dobrowolnie pozbawili się swobodnego dostępu do drogi publicznej przyul. (...). Skoro garaż nie spełnia swojej funkcji i został postawiony nielegalnie, to nic nie stało na przeszkodzie, aby wnioskodawcy dokonali jego rozbiórki. Z kolei postawienie murowanej ściany, a ściślej muru o szerokości 90 cm i wysokości 116 cm w miejsce dotychczasowej furtki samo przez się świadczy o świadomym, a więc celowym odizolowaniu się od dostępności nieruchomości wniokodawców doulicy (...).
Domaganie się w takiej sytuacji bezpośredniego dostępu do drogi przyul. (...)poprzez nieruchomość nr 870,(...)stanowiącą własność uczestników postępowania jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego, które w takiej jak niniejsza sprawie, dotykają sfery dobrosąsiedzkiej. W świetle dwóch zasad, mogących uchodzić za zasady współżycia społecznego nie może zasługiwać na ochronę prawną takie żądanie, gdzie właściciel, którego nieruchomość przylega do drogi publicznej, ale który tak zabudowuje swoją nieruchomość, że zamyka sobie dojazd do drogi położonych części nieruchomości, nie może żądać od sąsiadów ustanowienia służebności drogowej dla uzyskania dojazdu do tych części swej nieruchomości, nie wolno też takiemu uczestnikowi postępowania sądowego – przez stwarzanie (szczególnie w toku postępowania sądowego) faktów dokonanych, zmierzać do uzyskania korzystnych dla siebie rozstrzygnięć sądowych (tak postanowienie SN z dnia 13 marca 1975 r., sygn. akt III CRN 488/74).
Poza tym wnioskodawcy powinni mieć na uwadze, iż w rozumieniuart. 145 § 1 k.c.„odpowiedni” dostęp do drogi publicznej nie oznacza dostępu najbardziej dogodnego (tak postanowienie SN z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt C SK 313/10). Wprawdzie najbardziej dla nich, jak twierdzą, dogodny dostęp do drogi publicznej tj.ul. (...)prowadziłby przez grunt o nrdziałki (...)km stanowiącej własność uczestników postępowaniaM.iA.(małż.)G., to jednak Sąd nie jest związany takim żądaniem, gdyż wyniki postępowania dowodowego temu przeczą (tak postanowienie SN z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II CSK 94/11). Skoro wnioskodawców nie interesuje przejazd przezdziałkę o nr (...)(taki kategoryczny wniosek złożył na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. ich pełnomocnik – vide: k. 115) stanowiącą własność uczestniczki postępowaniaE. S. (2)(pomimo że charakter zabudowy wokół tej działki w postaci istniejących ogrodzeń, bram wjazdowych, furtek, jej wielkość, dotychczasowy stały sposób użytkowania pozwalają na przechodzenie im przejazd przez nią i z tego sposobu korzystają właściciele innych sąsiednich działek) to ich stanowisko nie może być pozytywną przesłanką do ustanowienia trasy drogi koniecznej wedle ich żądania. Sąd wobec tego podzielił w całości argumenty uczestników postępowania, którzy wykazali, że dostęp do drogi publicznej, jakiego wnioskodawcy domagali się, nie opowiadał niezbędnym i podstawowym ich potrzebom jako właścicieli nieruchomości władnącej, lecz miałby służyć ich wygodzie czy przysporzeniu im korzyści, a więc pozostawałby w sprzeczności zart. 145 k.c., nadto prowadziliby do faktycznego i trwałego podziału działki stanowiącej własność w/w uczestników, gdyż komunikacja zul. (...)odbywałaby się poprzez sam środek ich ogródka i pod oknami ich domu. Zauważyć należy, że wnioskodawcy nie mieszkają w przedmiotowej nieruchomości o nrdziałki (...),(...)(na stałe żyją w Niemczech), a którą planują sprzedać, co tym bardziej utwierdza w przekonaniu, że przedmiotowy wniosek jest podyktowany li tylko tym pretekstem. Tym bardziej ustanowienie na ich rzecz służebności drogi koniecznej przewyższałoby uszczerbek gruntu będącego własnością małżonkówG., co byłoby sprzeczne z ogólnym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 29 grudnia 1970 r., III CRN 412/70).
W tym miejscu wskazać należy, iż tożsamą ocenę prawną istniejącego stanu faktycznego wyraził Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt Ca 412/09 wskazując, iż dotychczasowe korzystanie z przejścia przez działkę miało charakter sporadyczny, a przekształciło się w stalą praktykę dopiero po wybudowaniu przez zmarłą wnioskodawczynię – w sprawie o sygn. akt I Ns 1316/06 –J. J. (3)bez pozwolenia budowlanego garażu przy granicydziałki nr (...), czym zamknęła sobie swobodny dostęp doulicy (...)i dopiero od tej pory rozpoczęła przejeżdżać i przechodzić przez w sposób regularny przez posesję uczestników postępowania. Powyższe zostało ocenione jako działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, które zgodnie zart. 286 k.c.przy uwzględnieniu zwyczajów miejscowych mieć należy na uwadze przy oznaczaniu zakresu służebności gruntowej i zakresu jej wykonywania (vide: strona 248/2 akta sprawy o sygn. akt I Ns 1316/06 tut. Sądu).
Jednocześnie brak żądania ustanowienia drogi koniecznej w inny sposób, a wręcz kategoryczny sprzeciw profesjonalnego pełnomocnika procesowego (vide: oświadczenie złożone na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. k. 115 akt sprawy), aby droga ta przebiegać miała przezdziałkę nr (...)spowodował, iż Sąd orzekając w mniejszej sprawie ograniczył się jedynie do oceny faktycznej i prawnej zgłoszonego i konsekwentnie popieranego wniosku. Jest to uzasadnione również i tym, że wnioskodawcy obecnie na stale zamieszkują w Niemczech w miejscowościL., wK.posiadają na czas pobytu zamieszkanie przyul. (...), a nieruchomość zamierzają sprzedać, obecnie w budynku zamieszkujeJ. K. (2)(przeciwko któremu wytoczyli powództwo o eksmisję w sprawie o sygn. akt I C 1401/13 z terminem rozprawy wyznaczonym na dzień 8 października 2013 r.), który nie zgłasza uciążliwości w dojściu na posesję, co powoduje, iż nie negując ich prawa co do zasady do rozwiązania kwestii komunikacji dla posesji przyul. (...), sprawa ta nie jest na tyle nagląca, aby wymagała obecnie niezwłocznego rozwiązania.  Zatem w powyższym stanie faktycznym i prawnym roszczenie wnioskodawców nie mogło zasługiwać na ochronę prawną i wobec tego na podstawieart. 145 k.c.a contrariopodlegało oddaleniu, o czym orzeczono jak w punkcie I sentencji.
Orzeczenie o kosztach postępowania wynikało z przepisuart. 520 § 3 k.p.c.zdanie pierwsze k.p.c., na podstawie którego Sąd włożył na wnioskodawcówE.iH.(małż.)S.obowiązek solidarnego zwrotu kwoty 240 zł na rzecz uczestników postępowaniaM.iA.(małż.)G., bowiem interesy stron w niniejszym postępowaniu były sprzeczne, a przegranymi w tym sporze są wnioskodawcy, ponadto tylko w/w uczestnicy domagali się zasądzenia na ich rzecz od wnioskodawców kosztów niniejszego postępowania. Wniosku takiego natomiast nie złożyła uczestniczka postępowaniaE. S. (2), ani nie wskazała rodzaju poniesionych po swojej stronie kosztów.