Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1274/12
Data wyroku: 2013-03-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marta Pańczyk-Kujawska, Barbara Gonera, Alicja Podczaska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art 4011 kpc , art 103a ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS , wyrok TK z dn. 13.11.2012 r. , K 2/12

Sygn. akt

III AUa 1274/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia7 marca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Alicja Podczaska (spr.)

Sędziowie:

SSA Barbara Gonera
SSA Marta Pańczyk-Kujawska

Protokolant

st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar

po rozpoznaniu w dniu7 marca 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuD. D.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o wypłatę emerytury od 1 października 2011 r.
na skutek skargi wnioskodawczyni o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt III AUa 88/12 i Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 28 grudnia 2011 r. sygn. akt III U 1308/11

I.  
zmienia
          wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 23 lutego 2012 r. sygn. akt III AUa 88/12 oraz wyrok Sądu Okręgowego w Przemyślu z 28 grudnia 2011 r. III U 1308/11 oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.z 12 października 2011 r. w ten sposób , że zobowiązuje organ rentowy do wypłatyD. D.emerytury za okres od 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r.,
II. w pozostałej części skargę oddala.

Sygn. akt III AUa 1274/12

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 lutego 2012 r. w sprawie sygn. akt III AUa 88/12 Sąd Apelacyjny w Rzeszowie oddalił apelację wnioskodawczyniD. D.od wyroku Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 28 grudnia 2011 r. w sprawie sygn. akt IV U 1308/11. Wyrokiem tym Sąd Okręgowy oddalił odwołanie wnioskodawczyni od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.z 12 października 2011 r. wstrzymującej wypłatę emerytury od 1 października 2011 r.
W skardze z 17 grudnia 2012 r. wnioskodawczyni domagała się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2012 r. uzasadniając, iż wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 28 ustawy z dnia 10 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 205 poz. 1726) w zw. zart. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychsą niezgodne zart. 8 i art. 178 ust 1 Konstytucji RP. Skarżąca wywodziła, że wyrok Sądu Apelacyjnego został oparty na normie prawnej uznanej za niezgodną zKonstytucją, dlatego zachodzi podstawa do wznowienia postępowania w trybieart. 4011k.p.c.
Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o wznowienie postępowania
i zmianę poprzez orzeczenie zgodne z apelacją wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego oraz decyzji ZUS z 17 grudnia 2011 r. zawieszającej wypłatę emerytury.
Organ rentowy wniósł o oddalenie skargi wskazując, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt 2 K/12 nie przewiduje jego wstecznego skutku – konieczności przywrócenia prawa do zawieszonych świadczeń emerytalnych z ich wypłatą od 1.10.2011 r. Dlatego zgodnie z zasadą zart. 190 Konstytucji, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego obowiązują od dnia ich ogłoszenia w publikatorze w którym został ogłoszony akt prawny, uznany następnie orzeczeniem TK za niezgodny zKonstytucją, w tym przypadku w Dz. U. Nr 1285 z 22 listopada 2012 r.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje :

WnioskodawczyniD. D.nabyła prawo do emerytury od
1 marca 2009 r., pozostając nadal w zatrudnieniu u swojego dotychczasowego pracodawcy.
Decyzją z 12 października 2011 r. ZUS /O wR.wstrzymał wnioskodawczyni wypłatę świadczenia od 1.10.2011 r. na podstawie art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia.
Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt IV U 1308/11 Sąd Okręgowy w Przemyślu oddalił odwołanie wnioskodawczyni od ww. decyzji, wskazując jako podstawę rozstrzygnięciaart. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) . Zgodnie z treścią tego przepisu prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. W ocenie Sądu Okręgowego niezbędną przesłanką wypłaty świadczenia po dniu 1.11.2011 r. jest rozwiązanie stosunku pracy łączącego świadczeniobiorcę z dotychczasowym pracodawcą. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Okręgowy powołał również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2006 r. zgodnie z którym przepis art. 103 ust 2a ustawy emerytalno – rentowej (o identycznym brzmieniu jak art. 103 a cyt. ustawy) jest zgodny zart. 2, art. 31 ust 3, art. 32 i art. 67 Konstytucji, oraz nie jest niezgodny zart. 3 , art. 65 ust 1, art. 70 ust 5 i art. 73 Konstytucji.
Na skutek apelacji wnioskodawczyni Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt III AUa 88/12 oddalił apelację – nie sporządzono pisemnego uzasadnienia wyroku.
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł , że art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 257 poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291 poz. 1707) w zw. z art. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubez

pieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji RP.

Sąd Apelacyjny w oparciu o tak ustalony stan faktyczny uznał, że skarga o wznowienie postępowania złożona przezD. D.jest dopuszczalna,a to zgodnie z treściąart. 4011k. p. c.wg. którego, żądać wznowienia postępowania można również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
Wnioskodawczyni wniosła skargę w terminie przewidzianym w art. 407
§ 2 k. p. c.oraz wskazała podstawę warunkującą jej dopuszczalność.
Podstawę orzeczenia wydanego w sprawie wnioskodawczyni stanowi art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Badając zgodność zKonstytucjąart. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych…, Trybunał Konstytucyjny powiązał treść tego przepisu z treścią art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wskazując, że przepisy te nie znajdują zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Oceniając skutki wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury, nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. W stosunku do tych osób art. 28 w/w ustawy o finansach publicznych w zakresie w jakim przewiduje stosowanie art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS utracił moc obowiązującą.
Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma więc zastosowanie do wnioskodawczyni, która nabyła prawo do emerytury od 1 marca 2009 r. bez rozwiązania umowy o pracę z dotychczasowym pracodawcą.
Zgodnie z treściąart. 190 ust 3 Konstytucjiorzeczenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego .
Zgodnie z poglądem przeważającym w orzecznictwie Sądu Najwyższego, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu ustawy zKonstytucjąjest w zasadzie skuteczny ex tunc tj. od dnia wejścia w życie zakwestionowanego przepisu , chyba że co innego wynika z jego sentencji (por. Wyrok SN z dnia 21.11.2006, II PK 42/06 LEX nr 950622, Uchwała SN z3.07.2003 r., III CZP 45/03, LEX Nr 79008.
Pogląd ten podziela również Sąd Apelacyjny w składzie orzekającym
w niniejszej sprawie .
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności normy prawnej w świetle powyższego w sferze uprawnień emerytalno – rentowych stwarza nową rzeczywistość uprawnionych, różną w stosunku do tej, która została prawomocnie ustalona na podstawie niekonstytucyjnego i uchylonego unormowania. Polega ona na wstecznym stosowaniu nowego, niewadliwego prawa do stanów faktycznych , które powstały pod rządami niezgodnego zKonstytucjąprawa i wtedy się zakończyły. Wznowienie postępowania na podstawieart. 4011k. p. c.stwarza więc możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o świadczenie emerytalno – rentowe z uwzględnieniem nowej sytuacji prawnej uprawnionych, oraz obowiązek zastosowania konstytucyjnej normy prawa materialnego w toku ponownie przeprowadzonego postępowania ( por. uzasadnienie wyroku SN z 21.11.2006 r. II PK 42/06 ) .
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy , że art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych… stanowi , że do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, o której mowa w art. 6, przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się poczynając od 1.10.2011 r.Z kolei wymieniony art. 6 pkt 2 dodał po art. 103 , art. 103 a w brzmieniu: „prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą , na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury , ustalonym w decyzji organu rentowego” . Art. 28 cyt. ustawy

uchwalony został w dniu 16 grudnia 2010 r. , zatem od tej daty został wyrugowany z porządku prawnego z powodu jego niezgodności zart. 2 Konstytucjiale , jak wynika z uzasadnienia orzeczenia Trybunału , tylko w stosunku do osób , które nabyły prawo do emerytury w przedziale czasowym od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2012 r. – bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Dodać przy tym należy, iż warunek rozwiązania stosunku pracy nie obejmował samego nabycia prawa do emerytury ale był warunkiem wypłaty świadczenia .
W stosunku zatem do ubezpieczonych objętych powołanym rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego , do jakich należy również wnioskodawczyni, ponownie rozpoznając sprawę trzeba dokonać rekonstrukcji stanu prawnego, powracając do stanu , jaki obowiązywał zanim do ustawy o emeryturach i rentach z FUS dodany został z dniem 1.01.2011 r. art. 103 a .
Przed wprowadzeniem tego przepisu ustawodawca nie przewidywał wymogu rozwiązania stosunku pracy , celem realizacji prawa do emerytury. Z dniem 8 stycznia 2009 r.ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych( Dz. U. Nr 228 poz. 1507 ) uchylony bowiem został przepis art. 103 ust 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS o treści identycznej z obecnym art. 103 a w/w ustawy ( wprowadzonym z dniem 1.01.2011 r. z mocy art. 6 pkt 2 w zw. z art. 30 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych…).
Ubezpieczonym , którzy nabyli prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. była wypłacana zatem emerytura, mimo kontynuowania zatrudnienia u pracodawcy, na rzecz którego wykonywali je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, gdyż nie obowiązywały w tym zakresie żadne ograniczenia. W związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego prawo do wypłaty emerytury dla tej grupy ubezpieczonych zostało zachowane .
Z mocy art. 28 cyt. ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych przepis art. 103 a cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS znajdował zastosowanie do emerytur przyznanych przed dniem jego wejścia w życie - poczynając od dnia 1 października 2011 r. , dlatego też , od tej daty organ rentowy wstrzymał wnioskodawczyni wypłatę

emerytury. Tym samym, od tej daty wnioskodawczyni zachowała prawo do wypłaty emerytury .
Decyzją z dnia 29 stycznia 2013 r. ZUS wznowił wypłatę emerytury od 22 listopada 2012 r. Spór dotyczy więc wypłaty świadczenia emerytalnego za okres od 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r.
Uwzględniając skargę o wznowienie postępowania Sąd Apelacyjny na podstawieart. 412 § 2 k. p. c.zmienił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego wyrok Sądu Okręgowego oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego orzekając o wznowieniu wypłaty emerytury należnej wnioskodawczyni od 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r.
Roszczenie o wypłatę świadczenia emerytalnego za okres od 22 listopada 2012 r. zostało zaspokojone przez organ rentowy przez wydanie decyzji z 29 stycznia 2013 r. tj. już po złożeniu skargi o wznowienie postępowania.
Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku w istocie zostało wydane na podstawieart. 47713k.p.c.