Sąd Okręgowy w Kielcach
III Wydział Karny
Sygnatura akt: III Kp 277/13
Data wyroku: 2013-06-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Zieliński
Słowa kluczowe: Oszustwo, Zażalenie Na Postanowienie O Odmowie Wszczęcia Śledztwa
Podstawa prawna: art. 329 § 1 i 2 kpk i art. 437 § 1 kpk w zw. z art. 465 § 1 i 2 kpk
Teza: Wobec istnienia podstaw do dochodzenia roszczenia pieniężnego, wystosowanie przedsądowego wezwania do zapłaty nie może w żadnym razie wyczerpywać znamion przestepstwa oszustwa, gdyż prowadziłoby to do zahamowania realizacji należnych wierzycielowi roszczeń na drodze pozasądowej.

Sygn. akt III Kp 277/13

POSTANOWIENIE
Dnia 24 czerwca 2013 roku

Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział III Karny w składzie:
Przewodniczący:SSO Tomasz Zieliński
Protokolant:st. prot. sąd. Ewa Pieprzowska
przy udziale Prokuratora Prokuratury RejonowejK.– ZachódwK.–bez udziału
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 24 czerwca 2013 roku
w sprawie zażalenia pełnomocnikaG. S.
na postanowienie prokuratora Prokuratury RejonowejK.– ZachódwK.o odmowie wszczęcia śledztwa
na podstawieart. 329§ 1 i 2 kpkiart. 437 § 1 kpkw zw. zart. 465 § 1i 2 kpk

postanawia:
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie prokuratora Prokuratury RejonowejK.– Zachód wK.z dnia 28 lutego 2013 rokuw sprawie 4 Ds. 25/13.

UZASADNIENIE
Wskazanym wyżej orzeczeniem, na podstawieart. 17 § 1 pkt 2 kpk, prokurator odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie:

I
podejrzenia usiłowania w dacie bliżej nieustalonej okresu od 25 maja 2009 roku do dnia 1 czerwca 2009 roku wP., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartościw postaci kwoty 447.838 złotych poprzez wprowadzeniew błądG. S.co do podstawy żądania należności w przedsądowym wezwaniu do zapłaty, tj.o przestępstwo zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 286 § 1 kkw zw.zart. 294 § 1 kk– wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego,

II
podejrzenia podrobienia w dniu 30 maja 2007 roku wK.w celu użycia jako autentycznego, wystawionego przez uprawnionego geologa dokumentu dotyczącego wstępnej kontroli zagęszczenia nasypu na terenie składowiska śmieciwP., tj. o przestępstwo zart. 270 § 1 kk– wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego,

III
podejrzenia podrobienia w dniu 17 września 2007 rokuwK.w celu użycia jako autentycznego, wystawionego przez uprawnionego geologa dokumentu w postaci sprawozdania z dozoru geologicznego nad robotami ziemnymi przy budowie kwatery II składowiska odpadów komunalnych wP., tj. o przestępstwo zart. 270 § 1 kk– wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego,

IV
podejrzenia podrobienia w dniu 12 czerwca 2007 rokuwP.w celu użycia jako autentycznego, dokumentu protokołu inwentaryzacji i odbioru robót, dotyczącego budowy II etapu wysypiska odpadów komunalnych wP.w zakresie wynikającym zumowy nr (...)z dnia5 października 2006 roku, tj. o przestępstwo zart. 270 § 1 kk– wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego.

Zażalenie na to postanowienie złożył pełnomocnikG. S., zarzucając nieprzeprowadzenie szeregu czynności w sprawie, jak przesłuchanie świadków i pokrzywdzonegoG. S., zasięgnięcie dokumentacji, opinii biegłego, zlecenie stosowanychbadań. Powyższe czynności – zdaniem pełnomocnika skarżącego – miałyby przyczynić się do rozstrzygnięcia sprawy w zakresie czynów objętych zaskarżonym postanowieniem, a także innych czynów przestępnych, które nie zostały objęte powyższym postanowieniem,a wobec których istnieje uzasadnione podejrzenie ich popełnienia.
Prokurator wnioskował o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenie pełnomocnikaG. S.nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że badaniu przezSąd – pod kątem prawidłowości i trafności podjętej przez prokuratora decyzji – podlegał czyn objęty punktem I zaskarżonego postanowienia, jako że czyny opisane w pkt II – IV, ze względu na charakter przestępstwa zart. 270 § 1 kknie mogły być skutecznie zaskarżone przezG. S., zaś uzasadnienie takiego stanowiska znalazło wyraz w postanowieniu tut. Sądu, które zapadło w przedmiocie rozpoznania zażalenie pełnomocnikaG. S.na zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenie w zakresie czynów objętych punktem II – IV zaskarżonego postanowienia. Wobec wyjaśnienia przyczyn, które legły u podstaw wydania wspomnianego postanowienia Sądu, utrzymującego w mocy zarządzenie prokuratora, nie ma potrzeby ponawiania tej argumentacji.
Przechodząc do czynu opisanego punktem I zaskarżonego postanowienia, a więc usiłowania oszustwa, które zostało zakwalifikowane z przepisuart. 13 § 1 kkw zw.art. 286 § 1 kkw zw.zart. 294 § 1 kk, stwierdzić należy, że prokurator słusznie zauważyłw zaskarżonym postanowieniu, iż działanie pełnomocnika(...)spółki z o.o., polegające na skierowaniu doG. S.wezwania do zapłaty przed wdrożeniem procedury sądowej dochodzenia roszczenia nie wypełniało znamion w/w przestępstwa.
Podkreślić tu należy, żeG. S.łączyła ze spółką(...)umowa o roboty budowalne (umowa nr (...)), która została zwarta w dniu 5 października 2006 roku (k. 7-10). Przedmiotem umowy łączącej strony było wykonanie przezG. S.II-ego etapu wysypiska odpadów komunalnych wP.. W ramach tego zadaniaG. S.miał wykonać kolejny etap prac polegający na ukształtowaniu kwatery nr III poprzez zdjęcie humusu z transportemna odległość 200 m, przemieszczenie masy do wywozu z kwatery na odległość 500 m i na obwałowania oraz w końcówce robót wykonanie profilowania dna i skarp.G. S.miał wykonać głównie roboty ziemne oraz inne dodatkowe. Tymczasem wykonał jedynie częściowo roboty ziemne, tj. zdjął częściowo humus i rozpoczął budową obwałowań, zaś innych dodatkowych robót nie rozpoczął.
W wyniku przeprowadzonych badań geotechnicznych, które zostały wykonane przez uprawnionego geologa na zlecenie spółki(...), mimo, iż obowiązek ten spoczywał na wykonawcy, okazało się, że roboty zostały wykonane z wadami, które stanowiły ograniczone ryzyko dla bezpieczeństwa konstrukcji i znaczne zagrożenie dla środowiska. Zanim jeszcze wyniki badań były znane spółce(...)(tj. na początku czerwca 2007 roku), wykonawcaG. S.przerwał roboty na placu budowy i opuścił go zabierając z terenu budowy cały swój sprzęti pracowników, jak też pomimo wielokrotnych wezwańze strony spółki o powrót i kontynuację prac nie powrócił na plac budowy. W następstwie, szacunkowy koszt netto usunięcia wadw robotach wykonanych przezG. S.okazał się wyższy od wartości netto prac przez niego wykonanych.
Wskutek zaistniałej sytuacji, podyktowanej opuszczeniem przezG. S.placu budowy oraz wynikami badań geotechnicznych, spółka(...)pismem z dnia 8 czerwca 2007 roku odstąpiła od umowy z jego winy. Kolejnym pismem z dnia 25 czerwca 2007 roku przedstawiłaG. S.szczegółowe wyliczenie kar umownych, którymi obciążyła go wskutek odstąpienia od umowy i zwłokę w wykonaniu prac objętych umową, które to kary opiewały na łączną kwotę 175.386,36 złotych. W tym samym piśmie, spółka zawarła oświadczenie o potrąceniu naliczonej kwoty kar umownych z kwotą wynikającą zfaktury VAT (...)wystawionej przezG. S.w dniu 30 kwietnia 2007 roku na kwotę 183.000 złotych, do czego uprawniała ją łącząca stronyumowa(§ 36 ust. 3).Pozostałą z faktury kwotę w wysokości 7.613,64 złotych (183.000 zł – 175.386,36 zł), spółka zatrzymała na rzecz odszkodowania wyrównawczego.
Przedsądowym wezwaniem do zapłatydatowanym na dzień25 maja 2009 roku, które zostało sporządzone przez pełnomocnika spółki(...).i skierowane doG. S.w trakcie toczącej się pomiędzy nimi sprawy cywilnej,G. S.został wezwany do zapłaty kwoty 447.838 złotych tytułem odszkodowania za niewykonanie i nienależyte wykonania łączącej ich umowy z 5 października2006 roku (k. 106-107). W przedmiotowym wezwaniu do zapłaty – jak słusznie na to zwrócił uwagę prokurator w treści zaskarżonego postanowienia –zostały wskazane podstawy faktyczne i prawneżądanej kwoty pieniężnej, sposób wyliczenia i uiszczenia owejkwoty i potencjalne konsekwencje nie zrealizowania żądania wierzyciela.
Podkreślenia wymaga tu okoliczność, iż zwłoka w wykonaniu prac objętych umową oraz odstąpienie od umowy przez spółkę(...)z winy wykonawcy, tj.G. S.upoważniała spółkę do żądania odszkodowania. W treści umowy strony bowiem zgodnie postanowiły, iż w sytuacji gdy, kara umowna nie pokryje szkody, zamawiający (spółka(...)) upoważniony jest do dochodzenia odszkodowania wyrównawczego na zasadach ogólnych określonychwKodeksie Cywilnym(§ 35 w/w umowy). Wobec powyższego,w skierowanym do w/w przedsądowym wezwaniu do zapłaty nie można doszukiwać się znamion przestępstwa oszustwa, jako że zgodnez prawem, w tym z treścią zawartej przez strony umowy, dochodzenie roszczeń pieniężnych nie może być uznawane za działanie inkryminowane.
Zauważyć należy, iż jeszcze przed wystosowaniem przedmiotowego wezwania do zapłaty spółka(...)wskazywała na możliwość dochodzenia przez nią odszkodowania. I tak jużw piśmie z dnia 25 czerwca 2007 roku, w którym spółka złożyła oświadczenia o potrąceniu naliczonych przez nią kar umownychz należnością przysługującąG. S.z tytułu wystawionej przez niegofaktury Vat (...), zaliczyła pozostałą kwotęz w/w faktury na rzecz odszkodowania wyrównawczego, określonegow § 35 łączącej ich umowy (k. 43). Również w odpowiedzi na wystosowane przezG. S.wezwanie do zapłaty kwoty 183.000 złotych, pełnomocnik spółki pismem datowanym na dzień7 października 2007 roku, zauważył, iż spółka zamierza wystąpićz roszczeniem o odszkodowanie w związku z nienależytym wykonaniem przez niego umowy i poniesioną przezspółkę szkodą (k. 51). Takżew zarzutach od nakazu zapłaty z dnia 9 kwietnia 2008 roku, pełnomocnik spółki zwrócił uwagę na zamiar dochodzenia przez spółkę owego odszkodowania (k. 28-34). W tym stanie,skierowanie przez pełnomocnika spółki doG. S.przedsądowego wezwania do zapłaty odszkodowania nie było tego rodzaju działaniem, które mogło go zaskoczyć czy wzbudzić podejrzenia odnośnie podstaw takiego roszczenia, pomimo odpowiedniego zapisu w treści umowy,ale stanowiło wyraz realizacji prawa spółki do dochodzenie przysługującego jej roszczenie, co zostało mu dodatkowo zasygnalizowane w kierowanych do niego pismach.
Wobec istnienia podstaw do dochodzenie przez spółkę należnego jej roszczenia, skierowanie doG. S.przedsądowego wezwania do zapłaty nie może w żadnym razie wyczerpywać znamion przestępstwa oszustwa, gdyż prowadziłoby to dozahamowania realizacji należnych wierzycielowi roszczeń na drodze pozasądowej. Kwestia zaś sądowego dochodzenia przez wierzyciela roszczeń, wobec odmowy dobrowolnego spełnienia świadczenia przez dłużnika należy do jego uprawnień, którymoże je realizować lub nie, co nie oznacza bezzasadności samego roszczenia. Tak więc nieskorzystanie przez spółkę – według zeznańG. S.– z możliwości dochodzenia zapłaty odszkodowania na drodze sądowej, nie prowadzia priorido wniosku, iż owe roszczenie spółki było niesłuszne.
Podnieść przy tym należy, że już lektura uzasadnienia zażalenia pełnomocnika skarżącegoG. S.skłania do wnioskuo trafności decyzji podjętej przez prokuratora w przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa w zakresie czynu objętego punktem Izaskarżonego postanowienia, gdyż jak czytamy w zażaleniu „z jasnych względów wezwanie do zapłaty nie mogło stanowić przestępstwaoszustwa” (k. 191). Wobec, wywodów zaprezentowanych powyżej, jaki stanowiska prezentowanego w zażaleniu, słuszność decyzji prokuratora zdaje się nie budzić żądnych wątpliwości.
Odnosząc się do tej części zażalenia, w której pełnomocnik skarżącego wskazuje na podejrzenie popełnienia przez przedstawicieli spółki(...)przestępstw z ustawy karnej, jak i przestępstw z zakresuprawa budowlanegolubprawa zamówień publicznychczy też prawa ochrony środowiska, wskazać należy, że pozostaje to poza zakresem rozpoznawanej sprawy, gdyż czyny te nie zostały objęte merytoryczną decyzją prokuratora, która podlegałaby kontroli Sądu.
W tym stanie, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.

SSO Tomasz Zieliński

Pouczenie:

Postanowienie jest prawomocne i nie podlega zaskarżeniu w drodze zwyczajnych środków zaskarżenia (art. 426 § 1 kpk,art. 521 kpk).