Sąd Okręgowy w Toruniu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 761/12
Data wyroku: 2013-05-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Westphal
Słowa kluczowe: Odszkodowanie, Dobra Osobiste, Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 23 k.c., 417 § 1 k.c., 444 k.c., 445 § 1 k.c., 448 k.c.
Teza: Brak jest podstaw do formułowania pojęcia "prawo do pracy" jako dobra osobistego. Nie istnieje więc przedmiot ochrony w rozumieniu art. 24 k.c.

Sygnatura akt I C 761/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 maja 2013 roku

Sąd Okręgowy w Toruniu, Wydział I Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSO Andrzej Westphal ,

Ławnicy: -------

Protokolant: sekr. sąd Marlena Ossowska ,

po rozpoznaniu w dniu: 23 maja 2013 r . w Toruniu

sprawy z powództwa:W. K.,

przeciwko: Gminie MiastaG.,

o zapłatę ,

I
oddala powództwo ,

II
nie zasądza zwrotu kosztów procesu od powoda , na rzecz pozwanej ,

III
nie obciąża stron kosztami sądowymi od których uiszczenia powód był zwolniony.

Sygn. akt I C 761 / 12

UZASADNIENIE
Po sprecyzowaniu żądania, powódW. K.domagał się od Gminy MiastaG.zasądzenia kwot 150.000 zł. odszkodowania wynikającego ze szkody rzeczywistej oraz utraconych korzyści i 350.000 zł. jako zadośćuczynienie za zmniejszenie widoków na przyszłość i naruszenie dóbr osobistych [ k. 104 ] .
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zwrot kosztów procesu .

Sąd ustalił, co następuje:
Powód jest osoba bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy wG.. Poszukuje ofert pracy , między innymi , na internetowej stronie ministerstwa Pracy - w Centralnej Bazie Ofert Pracy . W dniu 1 lipca 2011r. powód znalazł na niej cztery oferty pracy z Urzędu Pracy wG.. Po około godzinie od otwarcia urzędu w tym dniu powód zadzwonił do niego i pytał o te oferty . Uzyskał odpowiedź ,że ich nie ma . Pośrednik z którym powód rozmawiał nie był w stanie mu wytłumaczyć skąd się te oferty wzięły. W tym samym dniu powód poszedł do tego urzędu i zobaczył ,że nie ma tych ofert na tablicy elektronicznej, na której wyświetlane są oferty pracy . Powód rozmawiał także z osobą która była odpowiedzialna za te cztery oferty Potwierdziła ona ,że te są one nieaktualne , bo znaleźli się na nie chętni .
dowód: przesłuchanie powoda k. 26 v,
Powiatowy Urząd Pracy wG.[ PUP ] zamieszcza oferty pracy na tablicy elektronicznej znajdującej się w jego siedzibie oraz na swojej stronie internetowej . Z tej strony są one pobierane automatycznie na stronę Ministerstwa Pracy do Centralnej Bazy Ofert Pracy [ CBOP ] . Aktualizacja ofert na tej stronie dokonuje się co kilka godzin . Może przez to mieć miejsce sytuacja ,że jakaś oferta niej widnieje w CBOP , a w urzędzie pracy , z której ona pochodzi już jej nie ma , bo znalazł się chętny na dane stanowisko pracy .
Cztery oferty z którymi zapoznał się powód w CBOP miały charakter „subsydiowany” . „Subsydiowanie” miało miejsce , gdy urząd pracy dofinansowywał stanowisko pracy z funduszu pracy . Najpierw pracodawca występował o organizację robót publicznych , prac interwencyjnych lub organizację stanowiska pracy . Następnie zawierano z nim umowę . Pracę wykonywała osoba z listy osób bezrobotnych danego urzędu . Następnie pracodawca zgłaszał ofertę pracy do urzędu już pod kątem zatrudnienia konkretnego pracownika , który dotychczas u niego pracował . Tryb udostępniania tych ofert był taki sam jak wszystkich innych . Widniały one przez jeden – dwa dni , skoro były one dla konkretnego pracownika i szybko był on zatrudniany . Dwie z tych ofert dotyczyły prac interwencyjnych . Można kierować na nie osoby odpowiadające szczególnym wymogom określonym w przepisach . Powód ich nie spełniał.
Na skutek interwencji powoda Urząd Wojewódzki i Urząd Miejski przeprowadził kontrole w Powiatowym Urzędzie Pracy wG.. Nie dopatrzyły się one nieprawidłowości . Informacje o ich wyniku zostały przekazane do Ministerstwa Pracy . W piśmie z dnia 25 czerwca 2012r. Ministerstwo to stwierdziło , że „ W wyniku przeprowadzonej przez Wydział Polityki Społecznej(...)Urzędu Wojewódzkiego kontroli w Powiatowym Urzędzie Pracy wG.ustalono ,że miały miejsca zdarzenia polegające na tym ,że ww. Urząd przyjmował od pracodawców oferty pracy na stanowiska subsydiowane , zawierające wskazanego przez pracodawcę kandydata do pracy . W wyniku takiego postępowania niektóre oferty były realizowane niezgodnie z podstawowymi zasadami pośrednictwa pracy , takimi jak jawność ,czy równość w dostępie do pomocy w znalezieniu pracy , określonymi w przepisach ustawy o promocji zatrudnienia (…) oraz niezgodnie z przepisami § 9 rozporządzenia w sprawie standardów (…) dotyczących upowszechniania ofert pracy” . Informowano też w tym piśmie o tym ,że wszystkim urzędom pracy na terenie województwa(...)przekazano informację o konieczności realizowania ofert pracy zgodnie z obowiązującymi przepisami .
dowód: pismo k. 43 , protokół k. 60 – 67 , zeznania świadków na rozprawie w dniu 8.11.12r.I. B.iT. G., przesłuchanie powoda k. 27 ,
W lutym 2012r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie wG.[ PCPR ] poszukiwało pracownika na stanowisko koordynatora pieczy zastępczej . Organizowało konkurs na to stanowisko . Informacja o nim , stawianych wymogach , potrzebnych dokumentach i ich formie znajdowała się na tablicy ogłoszeń przy wejściu do budynku Starostwa Powiatowego oraz na stronie internetowej PCPR. Poza tym, została ona przesłana faksem do Powiatowego Urzędu Pracy wG.. Były też przesłane załączniki , które należy wypełnić i złożyć . PCPR wymagał , aby oświadczenie o niekaralności zostało sporządzone na specjalnym druku . Jego wzór był przesłany do PUP wraz informacją o konkursie na to stanowisko . Pracownik zamieszczający tę informację na stronie internetowej urzędu , pominął te załączniki . Nie zostały one na niej udostępnione .
Powód zapoznał się z informacją o konkursie na to stanowisko pracy na stronie internetowej PUP . Zgłosił się do konkursu i przedłożył dokumenty . Oświadczenie o niekaralności sporządził odręcznie , a nie na druku wymaganym przez PCPR. Z tej przyczyny jego kandydatura został odrzucona już na wstępnym etapie badania dokumentów złożonych przez kandydatów . Zgłosiło się 47 osób , z czego oferty 36 zostały odrzucone z przyczyn formalnych dotyczących przedłożonych dokumentów .
Wymogiem dodatkowym stawianym przez PCPR było posiadanie prawa jazdy kategorii B . Praca koordynatora wymagała bowiem poruszania się po terenie powiatu(...), gdzie najdalej położony punkt znajduje się w odległości 40 km od siedziby PCPR. Powód nie posiada prawa jazdy .
Gdy powód wyjaśniał kwestię nieuwzględnienia jego kandydatury , to pracownik PUP odpowiedzialny za jej zamieszczenie przyznał się do błędu w postaci niezamieszczenia wymaganych formularzy i przeprosił powoda.
dowód: pisma k. 44 – 45 , 68 – 76 , curriculum vitae – k. 48 , zeznania świadków na rozprawie w dniu 8.11.12r. :I. B.,T. G.,K. K.,J. P.przesłuchanie powoda k. 26 v – 27 ,
Obecne funkcjonowanie psychiczne powoda nie różni się istotnie od tego sprzed wydarzeń z lipca 2011r. i lutego 2012r. Powód już poprzednio wykazywał nastawienia konfrontacyjne i przekonania o działaniach na jego niekorzyść ze strony osób sprawujących wobec niego funkcje przełożonych , czy „zajmujących się jego sprawami urzędowymi” . Powód był pod opieką psychiatryczną w okresie od 12.10.2009r. do 15.02.2010r. Wizyty wznowił od 9.05.2012r. do 5.09.2012r. Między lipcem 2011r. , a lutym 2012r. nie podlegał leczeniu psychiatrycznemu . W dokumentacji medycznej nie ma żadnego dowodu na to, że zdarzenia z lipca 2011r. i lutego 2012r. spowodowały istotny rozstrój zdrowia psychicznego ,żeby powód wymagał natychmiastowej interwencji psychiatrycznej , czy psychologicznej .
dowód : opinia biegłych psychiatry i psychologa k. 146 – 152 ,

Sąd zważył, co następuje :
Powód dochodził : odszkodowania , zadośćuczynienia za rozstrój zdrowia oraz za naruszenie dóbr osobistych .
Zgodnie zart. 417 § 1 k.c.za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa . Jest to odpowiedzialność na zasadzie winy .Art. 445 § 1 k.c.w związku zart. 444 k.c.stanowi ,że sąd może przyznać zadośćuczynienie za rozstrój zdrowia .Art. 448 k.c.daje możliwość jego przyznania w przypadku naruszenia dóbr osobistych .
W istocie było okolicznością niesporną ,że miały miejsce podawane przez powoda nieprawidłowości w funkcjonowaniu PUP wG.. Odnośnie zdarzenia z lipca 2011r. , to zdaniem sądu, nieprawidłowość ta nie polegała jednak na tym ,że oferty pracy znajdowały się na stronie CBOP , a faktycznie nie było ich już w PUP. System pobierania ofert z poszczególnych urzędów jest bowiem tak skonstruowany , że automatyczna aktualizacja danych na stronie CBOP następuje co jakiś czas. Inne rozwiązanie jest po prostu niemożliwe . Nie ma tu nawet znaczenia częstotliwość pobierania tych danych. Zawsze bowiem istnieje ryzyko ,że właśnie przed chwilą znalazł się chętny na dana ofertę, a na stronie CBOP widnieje ona jeszcze przez jakiś czas . Nie ma to istotnego znaczenia . Strona CBOP daje bowiem tylko pewną orientację w ofertach , natomiast w celu skorzystania z nich zainteresowany i tak musi zgłosić się do właściwego urzędu pracy .
Nieprawidłowość polegała natomiast na tym ,że były to oferty „subsydiowane” , czyli przeznaczone dla konkretnego pracownika wskazanego przez pracodawcę . Nie były więc one przeznaczone dla osób postronnych. Udostępnianie tych ofert dla ogółu chętnych było więc fikcją . Spełniano formalne wymogi publikowania oferty określone w§ 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 września 2010r. w sprawie standardów i warunków prowadzenia usług rynku pracy[ Dz.U. nr 177 , poz. 1193 ze zmianami ], ale faktycznie to oferta była już zarezerwowana dla konkretnej osoby . Praktyka ta była sprzeczna podstawową zasadą równego traktowania w dostępie i korzystaniu z usług rynku pracy oraz jego instrumentów – por.art. 2 „a” ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy[ tekst jednolity - Dz. U. nr 69 , z 2008r. poz. 415 ze zmianami ] . Trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie dlaczego oferty „subsydiowane” nie były udostępniane wszystkim zainteresowanym . W tym sąd dopatrzył się zawinionego czynu niedozwolonego , czyli sprzecznego z przepisami . Z faktu tego nie wyniknęła jednak dla powoda żadna szkoda , nie doszło do rozstroju zdrowia , ani nie naruszono jego dóbr osobistych .
W przypadku oferty z lutego 2012r. , to ze strony pracownika PUP doszło do zawinionego zaniechania . Przyznał się on do swojego błędu i przeprosił powoda . Nie jest zasadne stawianie powodowi zarzutu ,że powinien zapoznać się z tą ofertą także na stronie internetowej PCPR . Skoro bowiem ukazała się ona na stronie PUP , to powinna zawierać wszystkie informacje i załączniki potrzebne żeby z niej skorzystać .
Odnosząc się do żądania odszkodowania przede wszystkim należy zwrócić uwagę ,że zobowiązany ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania i zaniechania , z którego szkoda wynikła -art. 361 § 1 k.c.Nie jest natomiast normalnym , czyli typowym , powtarzalnym następstwem skorzystania z oferty pracy widniejącej w PUP , to że się tę pracę otrzyma . To bowiem pracodawca decyduje , czy dana osoba spełnia jego oczekiwania, odpowiada stawianym kryteriom i czy ją zatrudni . Poza tym, ma on możliwość wyboru spośród pewnej liczby osób , które zgłaszają się do niego w celu zatrudnienia . Szansa na uzyskanie pracy nie jest więc tylko wypadkową osobistych cech i predyspozycji danego kandydata . Doskonałym przykładem tego ,że skorzystanie z oferty nie jest równoznaczne z uzyskaniem pracy jest sprawa pracy w PCPR. Nawet przecież , gdyby powód złożył oświadczenie o niekaralności w wymaganej formie, to nie mógł liczyć na otrzymanie zatrudnienia ze względu na brak prawa jazdy . Gdy chodzi natomiast o „cztery oferty” , to także dwie z nich byłyby dla powoda niedostępne , gdyż nie spełniał on wymogów wynikających z przepisów .
Powyższa argumentacja stanowi wystraczającą podstawę do oddalenia żądania zarówno odszkodowania , jak i zadośćuczynienia w odniesieniu obu zdarzeń . Zadośćuczynienie jest formą „odszkodowania” za krzywdę , czyli „szkodę” niematerialną . W tym przypadku także podstawą odpowiedzialności jest normalny związek przyczynowy , o którym mowa wart. 361 § 1 k.c.
Na marginesie wskazać też można ,że powód twierdził ,że poniósł szkodę polegająca na tym ,że gdy stracił pracę , to pojawiły się problemy finansowe . Umowy kredytowe zostały wypowiedziane. W domu jest nerwowa atmosfera , bo tylko żona powoda pracuje . Finansowo jest ciężko – k. 27 . Brakuje środków na cele konsumpcyjne , opłaty czynszowe . Obecne zadłużenie z tego tytułu wynosi 5.000 zł. Spółdzielnia mieszkaniowa skierowała sprawę do sądu . W dalszej perspektywie grozi eksmisja . Dwukrotnie odcięto dopływ energii elektrycznej z powodu zaległości . Suma całkowitego zadłużenia wynosi około 160.000 zł. – k. 40 . Rozumowanie powoda sprowadza się więc do tego że gdyby miał pracę , to nie miałby tych problemów finansowych . Jak wynika z jego stanowiska , są to jednak zadłużenia nawarstwiające się od okresu , gdy powód stracił pracę . Miało to miejsce 2,5 roku temu [ według daty wyrokowania – por. zeznania powoda z dnia 24 maja 2012r. ] . Powód nie precyzuje , które z nich miałyby być skutkiem zdarzeń z lipca 2011r., czy lutego 2012r.
Nie doszło także do naruszenia dóbr osobistych powoda . Nie wskazuje on nawet jakie konkretne dobro miałoby zostać naruszone . Katalog tych dóbr nie jest zamknięty .Art. 23 k.c.wymienia tu przykładowo : zdrowie , wolność , cześć , swobodę sumienia , nazwisko lub pseudonim , wizerunek , tajemnicę korespondencji , nietykalność mieszkania , twórczość naukową , artystyczną , wynalazczą i racjonalizatorską . Cechą charakterystyczną dóbr osobistych jest to ,że są związane ściśle z daną osobą jej sferą prywatności , indywidulanymi cechami , walorami , umiejętnościami . Razem z nią powstają i wygasają . Jeżeli nawet doszukiwać się w roszczenia powoda ,że chodzi mu o naruszenie prawa do pracy, to nie jest ono dobrem osobistym człowieka . Praca jest aktywnością charakterystyczną dla ogółu osób, bez względu na ich indywidulane cechy . Nie dotyczy ona sfery ich prywatności . Prawo to nie podlega więc ochronie na postawieart. 24 k.c.Nie można tez w związku z tym dochodzić zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.
W istocie wątpliwe jest to , czy w ogóle można formułować pojęcie „prawa do pracy” . Nawet bowiemKonstytucjanie daje do tego podstaw . Wart. 68 ust. 1zawartym w rozdziale „Wolności i prawa ekonomiczne , socjalne i kulturalne” mówi się np. o „prawie do ochrony zdrowia” .Nie formułuje się natomiast pojęcia „prawa do pracy” . O pracy pisze się w kontekście : zapewnienia wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy –art. 65 ust. 1, obowiązku pracy –art. 65 ust. 2, prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy –art. 66, zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy - 67ust. 1. Potwierdza to słuszność tezy ,że nie istnieje pojęcie prawa do pracy jako roszczenia o charakterze osobistym , a nawet publiczno-prawnym .
Na marginesie wskazać należy , że na skutek zdarzeń z lipca 2011r. i lutego 2012r. nie doszło u powoda do rozstroju zdrowia psychicznego . Sąd w pełni dał wiarę opinii biegłych psychiatry i psychologa . Jest ona spójna, logiczna , nie zawiera sprzeczności .Została sporządzona przez biegłych na podstawie dokumentacji medycznej powoda oraz po jego zbadaniu . Sąd nie miał żadnych uwag do opinii . Strona pozwana także jej nie kwestionowała . Powód zgłaszał do niej uwagi stanowiące w istocie polemikę z biegłymi nie zawierającą rzeczowych argumentów. W celu jednak umożliwienia powodowi zadawania pytań biegłym sąd wezwał ich na rozprawę , która odbyła się w dniu 23 maja . Biegła psychiatra usprawiedliwiła swoją nieobecność koniecznością udziału w konferencji naukowej . Nie stawił się również biegły psycholog . Powód także był nieobecny . W tej sytuacji sąd zakończył sprawę bez przesłuchiwania biegłych .
Jak już wskazano, stan faktyczny sąd ustalił na podstawie zeznań świadkówI. B.,T. G.,K. K.,J. P., przesłuchanie powoda oraz przedłożonych przez obie strony dokumentów , których żadna z nich nie kwestionowała . Dowody te są spójne , wzajemnie się uzupełniają i tworzą logiczną całość . Dlatego sąd dał im wiarę .
Powództwo podlegało oddaleniu . Na podstawieart. 102 k.p.c.sąd nie zasądził zwrotu kosztów procesu od powoda na rzecz pozwanej . Szczególnie uzasadnionym wypadkiem , który na to pozwalał , jest okoliczność ,że powód miał rację co do powstania uchybień w funkcjonowaniu PUP. Dlatego też mógł mieć subiektywne przekonanie co do zasadności swoich roszczeń. Powód korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych . Skoro sprawę przegrał , to nie obciążają one żadnej ze stron – art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych iart. 98 § 1 k.p.c.