Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 24/02
Data wyroku: 2002-02-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jan Dybek, Bożena Summer – Brason, Barbara Suchowska
Słowa kluczowe: "Ustawa Lutowa"
Podstawa prawna: art. 8 ustawy z 23.02.1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Sygn. akt : II AKa 24/02

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 lutego 2002r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący

SSA Barbara Suchowska

Sędziowie

SSA Jan Dybek
SSO del. Bożena Summer – Brason (spr.)

Protokolant

Krzysztof Wdowiak

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej
po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2002r. i 27 lutego 2002r.
sprawy z wnioskuT. K. ­.
- o odszkodowanie
z powodu apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 21 listopada 2001r. sygn. akt XVI1 Ko 52/99

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.

II AKa 24/02

UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 21 listopada 2001 r. sygn. XVI11 Ko 52/99 oddalono wniosekT. K. ­., którym domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa na jego rzecz kwoty 96 000 zł tytułem odszkodowania za przymusową pracę wykonywaną w obozie wW.oraz zadośćuczynienia w kwocie pozostawionej do uznania sądu.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy.
Zarzucił on wyrokowi Sądu I instancji.:
1/ obrazę prawa materialnego, tj. art. 8 ustawy z dnia 23.01.1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność niepodległościową na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, znowelizowa­ną ustawą z dnia 16.07.1998 r. przez oddalenie wnioskuo zasądzenie odszko­dowania i zadośćuczynienia za krzywdę, pomimo że wnioskodawca został aresztowany i skazany za uczestnictwo w antyradzieckiej organizacji podziemnej Armia Krajowa rozwiązanej 18.01.1945 r., a zatem był represjowany za i z powodu działalności niepodległościowej na rzecz Polski;
2/ obrazę przepisów postępowania karnego -art. 2 § 1 pkt 3 kpkprzez nie­uwzględnienie prawnie chronionych interesów represjonowanegoT. K. ­.;
3/ obrazęart. 2 § 2 kpkiart. 4 kpkprzez błędne przyjęcie na niekorzyść represjonowanego, żeZwiązek (...), w którym czynnie działał wnioskodawca zajmował się jedynie krzewieniem kultury wśród młodzieży polskiej, pomimo iż podstawowym kierunkiem i zamierzeniem była walkao niepodległość Polski i ochrona wolności Polaków na kresach Rzeczypospolitej;
4/ obrazęart. 410 kpkpoprzez pominięcie okoliczności wynikających z dokumentu "zaświadczenie archiwalne Państwowego Archiwum ObwoduB." stwierdzają­ce, że :
a/ wnioskodawca został aresztowany za uczestnictwo w antyradzieckiej organizacji podziemnej Armia Krajowa;
b/ został skazany wyrokiem Trybunału Wojskowego Wojsk MSW ObwoduB.za przestępstwo polityczne zart. 63-T i 75kk(...)na 25 lat pozbawienia wolności;
5/ obrazęart. 157 kpkprzez pominięcie dowodu z treści wyroku skazującego T.K.i treści orzeczenia o rehabilitacji.
Stawiając te zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie wnioskuT. K. ­.o odszkodowanie i zadośćuczynienie za krzywdę po zażądaniu pełnej treści wyroku skazującego wnioskodawcę z Konsula­tu RP, lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje :
Konsekwencją wniesionej apelacji jest uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, aczkolwiek nie z przyczyn wskazanych w apelacji.
Na wstępie należy podnieść, że nie budzi wątpliwości fakt, iż wniosko­dawca był żołnierzem Armii Krajowej, na co wskazują zebrane w sprawie dokumenty i nadany mu w 1995 r. Krzyż Armii Krajowej.
Wątpliwości natomiast budzi to, za działalność w jakiej organizacji i w jakim okresie został skazany przez Trybunał Wojskowy Wojsk(...)ObwoduB.na 25 lat pozbawienia wolności. Ustalenie bowiem tych okoliczności jest konieczne dla orzekania o odszkodowaniu i zadośćuczynieniu za krzywdę.
W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji ustalenia swoje odnośnie działalności wnioskodawcy w Armii Krajowej oparł wyłącznie na jego zeznaniach. Zeznania te korespondują zarówno z treścią zaświadczenia archiwalnego (k. 95) niniejszych akt oraz postanowieniem PrezydiumB.Sądu Obwodowego k. 92.Ztego ostatniego dokumentu wynika, żeT. K. ­.od kwietnia 1948 r.do dnia aresztowania był członkiem anty­radzieckiej powstańczejorganizacji (...)i za to został skazany na 25 lat pozbawienia wolności.
Również z zaświadczenia archiwalnego (k.95) wynika to samo z tym, że nie określono czasokresu działalności wnioskodawcy w AK. Gdyby zatem przyjąć, że zeznania wnioskodawcy złożone kilkakrotnie na przestrzeni od 1995 r. do dnia wyrokowania odpowiadają rzeczywistości, oraz że w wyroku Trybunału Wojskowego, na mocy którego skazano go na 25 lat pozbawienia wolności nie ma żadnego przekłamania, to zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 b należało wniosek wnioskodawcy oddalić, bowiem w przepisie tym określono czasokres działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego od 17 września 1939 r. do5 lutego 1945 r./Ustawa z dnia 16.07.1998 r. o zmianie Ustawy o uznaniu za "'nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego/.
Faktem notoryjnie znanym jest to, że Armia Krajowa została rozwiązana w styczniu 1945 r. Z pisma(...)z dnia 19 lutego 2001 r. k. 76 również wynika, że po 28 lipca 1944 r. "na terenach wschodnich nie notowano już działań Armii Krajowej".
W świetle powyższego opis czynu, za który skazany został wnioskodawca budzi wątpliwości, gdyż albo został skazany za działalność w AK w okresie gdy Armia Krajowa działała na kresach wschodnich Rzeczypospolitej, a więc przed lipcem 1944 r., a najdalej przed styczniem 1945 r., albo został skazany na działalność w okresie ustalonym w wyroku, lecz w innej organizacji.
Z publikacjiL. K.pt.:(...)wynika, żeZwiązek (...), do którego niewątpliwie należał wnioskodawca, toPokojowy ruch podziemnyo zachowanie polskości naP.w latach1945-1949.
Celem tej Organizacji była walka o zachowanie polskości, godności i praw człowieka oraz obrona przed rusyfikacją Polaków. Ze względów bezpieczeństwa(...)miał charakter tajny, zorganizowany systemem piątkowym, na wzór AK. Z publikacji tej wynika, że członkami(...)byli nie tylko Polacy, oraz że w okresie od 17-20.09.1948 r. i 12-15.12.1948 r. sądzone osoby związane z(...)w tym wnioskodawcę.
Sąd 1 instancji, który wyłącznie oceniał zeznania wnioskodawcy i świadków – nie dając zresztą tym ostatnim wiary – nie analizował całego materiału dowodo­wego, a w szczególności poza jego uwagą pozostało to, czy wnioskodawca mógł działać w okresie mu przypisanym w AK.
Na rozprawie odwoławczej wnioskodawca złożył uzupełniające zeznania dotyczące jego działalności w AK i(...), które były odmienne od złożonych przed Sądem I instancji, a korespondujące częściowo z zeznaniami świadków, podając przyczynę tej zmiany zeznań.
Skoro zatem na etapie postępowania przed Sądem I instancji nie podjęto próby wyjaśnienia – mając oparcie w faktach historycznych – za jaką działalność w rzeczywistości i w jakim okresie wnioskodawca został skazany i czy była to działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i wobec tego, że ujawnił się w toku rozprawy odwoławczej nowy dowód w postaci uzupełniających zeznań wnioskodawcy, który należy ocenie na tle całości materiału dowodowego, zaskarżony wyrok uchylono i sprawę przekazano Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji będzie miał na uwadze powyższe rozważania, a nadto podejmie próbę uzyskania wyroku z uzasadnieniem Trybunału Wojskowego, który skazał wnioskodawcę, a którego kserokopia znajduje się na k. 9 akt XVI1 Ko 221/95.
Pomocnym dla ustalenia w jakim okresie wnioskodawca działał w AK może być uzyskanie odpisu wniosku o przyznanie wnioskodawcy Krzyża AK, który otrzymał w 1995 r.
Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, a jedynie celem jej wyjaśnienia orzeczono jak na wstępie.