Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2215/12
Data wyroku: 2013-04-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Piotrowska, Maria Małek-Bujak, Jolanta Ansion
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 z FUS w zw. z §7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego

Sygn. akt III AUa 2215/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 kwietnia 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Maria Małek - Bujak (spr.)

Sędziowie

SSA Ewa Piotrowska
SSA Jolanta Ansion

Protokolant

Sebastian Adamczyk

po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2013 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaW. C.(W. C.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach z dnia 6 sierpnia 2012 r. sygn. akt X U 1575/12
1. oddala apelację,
2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.na rzecz ubezpieczonegoW. C.kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.

/-/ SSA E. Piotrowska /-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA J. Ansion

Sędzia    Przewodnicząca   Sędzia

Sygn. akt III AUa 2215/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 30 kwietnia 2012r., organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił ubezpieczonemuW. C.prawado emerytury w obniżonym wieku, albowiem stwierdził, że ubezpieczony nie osiągnął wieku 55 lat w czasie wykonywania pracy na stanowisku wymienionym w Dziale III Wykazu B stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników (…).
Od powyższej decyzji odwołał się ubezpieczony, wnosząc o jej zmianę i podnosząc, że przez cały okres swojej pracy pracował w szkodliwych warunkach na stanowisku wymienionym w Wykazie B przy piecach.

Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2012 roku (sygn. akt X U 1575/12) Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach zmienił zaskarżona decyzjęi przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury począwszy od 16 kwietnia 2012 roku.

Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony ukończył 55 lat w dniu(...).,nie pozostaje w stosunku pracy od września 2011r., nie jest członkiem OFE, do dnia1 stycznia 1999r. udowodnił ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
W oparciu o świadectwo pracy i świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych, wydane przezHutę (...) S.A.ustalono, że ubezpieczony w okresieod 1 października 1982r. do 30 listopada 2006r. pracował, jako wytapiacz żelostopów,tj. na stanowisku wymienionym w Dziale III poz. 7 Wykazu B do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego, a zatem do 1 stycznia 1999r. posiadał ponad 15-letni staż pracy w warunkach szczególnych.
Powołując się na art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz FUS oraz§ 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, Sąd Okręgowy uznał, że nie ulega wątpliwości, że ubezpieczony warunki,o których mowa w powyższych aktach prawnych, spełnił na dzień 1 stycznia 1999r., tym samym, spełnił warunek do nabycia prawa do emerytury przewidzianej w art. 184 ustawy emerytalnej.
Motywując swoje rozstrzygnięcie, Sąd I instancji wskazał, że chybiony jest zarzut organu rentowego, iż ubezpieczony nie może nabyć prawa do emerytury, albowiem wieku 55 lat nie osiągnął, pracując w warunkach szczególnych, co stanowiło przesłankę do nabycia uprawnień do emerytury w dotychczasowych przepisach. Sąd Okręgowy podkreślił,że kwestia ta została już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie i zgodnie z przyjętą interpretacją, art. 184 ustawy emerytalnej ustanawia własne, odrębne przesłanki powstania uprawnień emerytalnych, a zwrot „po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39i 40” odnosi się wyłącznie do wieku emerytalnego określonego w tych przepisach, jednak bez odwoływania się do pozostałych warunków związanych z wiekiem, a zatem prawo do emerytury na podstawie art. 184 cyt. ustawy nabywa ubezpieczony, który na dzień 1 stycznia 1999r. legitymował się stażem ogólnym i szczególnym, natomiast wiek emerytalny osiągnął po tej dacie, niezależnie od tego czy w chwili dożycia 55 lub 60 lat miał status pracownika, wykonywał inną pracę czy też w ogóle nie był zatrudniony.

Mając na względzie powyższe ustalenia i rozważania, Sąd Okręgowy na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł, jak w sentencji wyroku.

Apelację od powyższego wyroku wniósł organ rentowy

Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości, apelujący zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 184 w zw. zart. 32 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009r., nr 153, poz. 1227z późn. zm., dalej jako ustawa emerytalna), oraz § 7 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrówz 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. z 1985r. nr 7, poz. 21 z późn. zm., dalej jako rozporządzenie lub rozporządzenie z 1983r), przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do konstatacji, iż ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny w czasie wykonywania prac wymienionych w dziale III wykazu B lub w okresie zatrudnienia,a w konsekwencji, że spełnił warunki do nabycia świadczenia emerytalnego.
Wskazując na powyższe zarzuty, organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie orzeczenia Sądu I instancjii przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Uzasadniając wniesiony środek odwoławczy, skarżący wskazał, że prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym stanowi odstępstwo od zasady wyrażonejw art. 27 ustawy emerytalnej i określonego w nim wieku emerytalnego, tak więc przepisy regulujące to prawo należy wykładać w sposób gwarantujący zachowanie celu uzasadniającego to odstępstwo (Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 26 października 2010r. III AUa 609/10). Przepisy przewidujące prawo do emerytury z tytułu pracyw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są przepisami szczególnymi,ich wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna, podlegają one wykładni ścisłej(SN w wyroku z 16 sierpnia 2005r., IUK 378/04).
Organ rentowy podniósł, że w okolicznościach sprawy ustalono, że ubezpieczonyw okresie od 1 października 1982r. do 30 listopada 2006r. pracował jako wytapiacz żelostopów, tj. na stanowisku wymienionym w dziale III, poz. 7 wykazu B rozporządzeniaz 1983r. Ubezpieczony ukończył 55 lat w dniu(...)., nie pozostaje w stosunku pracy od września 2011r. Jednakże § 7 rozporządzenia nabycie prawa do emerytury przez pracownika, który wykonywał w hutnictwie prace wymienione w dziale III wykazu B uzależnia od łącznego spełnienia wymienionych w nim warunków, wśród których (pkt 2) wymagane jest „osiągnięcie wieku emerytalnego w czasie wykonywania prac wymienionych w dziale III wykazu B lub w okresie zatrudnienia, do którego (pracownik) został skierowany stosownie do zaleceń lekarza”. Jeżeli przepis § 7 pkt 2 rozporządzenia 1983r. ustanawia warunek, aby osiągnięcie wieku emerytalnego nastąpiło w czasie wykonywania pracyw szczególnych warunkach, to posłużenie się dyrektywą językowy w wykładni tego przepisu nakazuje, zdaniem apelującego, przyjąć, że osoba domagająca się prawa do emerytury musi wykazać, że w dacie osiągnięcia tego wieku pozostawała w zatrudnieniu na stanowisku wymienionym w dziale III wykazu B stanowiącego załącznik do rozporządzenia(SN w wyroku z 25 czerwca 2008r. II UK 315/07).
Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Sąd I instancji wskazał, że przepis§ 7 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzejednoznacznie ogranicza uprawnienia do wcześniejszej emerytury do tych jedynie osób, które osiągnęły wiek emerytalny wynoszący 55 lat w czasie wykonywania prac wymienionych w dziale III wykazu B lub w okresie zatrudnienia, do którego skierowane zostały, zgodnie z zaleceniem lekarza.

Przepisy rozporządzenia, w tym § 7 pkt 2, mają charakter szczególny, ponieważ wyraźnie odbiegają od powszechnie obowiązującej regulacji dotyczącej warunku osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 i art. 27 ustawy emerytalnej. Ratio legis ustanowienia wcześniejszego wieku emerytalnego dla mężczyzn wykonujących w hutnictwie pracew szczególnych warunkach było umożliwienie przechodzenia na emeryturę mężczyznomw wieku niższym o 10 lat od powszechnego ustawowego wieku emerytalnego, jednak pod pewnymi, ściśle określonymi warunkami - w tym pod warunkiem przejścia na wcześniejszą emeryturę bezpośrednio ze stanowiska pracy ujętego w dziale III wykazu B załącznikado rozporządzenia. Jedynym od tego warunku wyjątkiem jest osiągnięcie wieku emerytalnego podczas innej pracy, do której pracownik został skierowany stosownie do zaleceń lekarskich. Innych wyjątków od omawianego warunku § 7 rozporządzenie nie przewiduje (wyrok Sądu Najwyższego z 23 października 2006r., I UK 128/06).
Apelujący podkreślił, że ubezpieczony warunków określonych w § 7 rozporządzenia nie spełnił, skoro nie ukończył 55 lat w czasie wykonywania pracy, o jakiej mowa w tym przepisie. Ukończenie tego wieku (w(...).) nastąpiło zarówno po ustaniu zatrudnienia w hutnictwie (2006r.) jak i po ustaniu ostatniego stosunku pracy (2011r.).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Ponowna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także zarzutów podniesionych w apelacji prowadzi, zdaniem Sądu Apelacyjnego, do wniosku, że zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego jest prawidłowy. Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne ustalenia Sądu I instancji, co do opisanego przezeń stanu faktycznego, jak również podziela ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd ten dokonał również trafnej interpretacji przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie.
Należy podkreślić w pierwszym rzędzie, że przepisart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2009r.Nr 153, poz. 1227 ze zm. - zwanej dalej ustawą) w sposób odrębny i szczególny uregulował sytuację prawną ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., którzy w dniu wejścia w życie ustawy - 1 stycznia 1999r., legitymowali się okresem zatrudnieniaw szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobieti 65 lat dla mężczyzn oraz okresem składkowym i nieskładkowym, o którym mowa w art. 27 ustawy, gwarantując im prawo do nabycia emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianegow art. 32. Dodatkowo prawo do świadczenia uzależniono od nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego oraz rozwiązaniem stosunku pracy. Intencją ustawodawcy było zapewnienie nabycia uprawnień emerytalnych dla tej kategorii ubezpieczonych, którzyw chwili wejścia w życie ustawy spełniali wymagane warunki stażu, w tym stażu pracyw szczególnych warunkach, za wyjątkiem wieku emerytalnego przewidzianego w art. 32 ustawy. Sytuacja ubezpieczonych, wskazanych wart. 184, opisywana w doktrynie, jako ekspektatywa prawa podmiotowego, polega na spełnieniu się tylko części stanu faktycznego, koniecznego do nabycia prawa, które poprzedza i zabezpiecza przyszłe prawo podmiotowe, realizowane po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Rację ma zatem Sąd Okręgowy, że ubezpieczony - wobec legitymowania się w chwili wejścia ustawy emerytalnej 25-letnim okresem składkowym i nieskładkowym,w tym 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych, niepozostawania w stosunku pracy od września 2011r., nieprzystąpienia do OFE oraz osiągnięciem przez ubezpieczonegow dniu(...). wieku 55 lat - spełnił wszystkie z ustawowych warunków nabycia prawa do emerytury, w oparciu o wskazane wyżej przepisy.

Mając na uwadze całokształt powyżej przytoczonych okoliczności, Sąd Apelacyjnyw całej rozciągłości podzielił stanowisko Sądu I instancji, zarówno odnośnie ustalenia stanu faktycznego, jak również dokonanej oceny prawnej i opierając się na treściart. 385 k.p.c.,w pkt 1 oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Natomiast wpkt 2o kosztach orzeczono po myśliart. 108 § 1 k.p.c.w zw. zart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.w zw. z § 11ust. 2 w zw. z§ 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).

/-/ SSA E. Piotrowska /-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA J. Ansion

Sędzia Przewodnicząca Sędzia

JR