Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 54/13
Data wyroku: 2013-03-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Klara Łukaszewska
Słowa kluczowe: Wykroczenie
Podstawa prawna: art. 86 § 1 kw

Sygn. akt VI Ka 54/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 marca 2013r.

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący – Sędzia SO Klara Łukaszewska
Protokolant Małgorzata Dzieniszewska

po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013r.
sprawyB. O.
obwinionego z art. 86§1 kw
z powodu apelacji wniesionych przez oskarżyciela publicznego i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego
od wyroku Sądu Rejonowego w Zgorzelcu
z dnia 6 listopada 2012r.   sygn. akt II W 216/12

uchyla zaskarżony wyrok wobec obwinionegoB. O.i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
B. O.został obwiniony o to, że w dniu 18 stycznia 2012 r. około godz. 07:15 wZ.naulicy (...), kierując samochodem osobowym markiV. (...)onr rej. (...), podczas wykonywania manewru skrętu w lewo, nie upewnił się co do możliwości wykonania jego bezpiecznie, w wyniku czego uderzył w samochód osobowy markiM.onr rej. (...), który wykonywał manewr wyprzedzania, czym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, tj. o czyn z art. 86 § 1 kw.
Sąd Rejonowy w Zgorzelcu wyrokiem z dnia 6 listopada 2012 r. w sprawie o sygn. akt IIW 216/12 uniewinnił obwinionegoB. O.od popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w części wstępnej wyroku, tj. wykroczenia z art. 86 § 1 kw, na podstawie art. 118 § 2 kpsw kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Apelację od powyższego wyroku złożył pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, który powyższemu wyrokowi zarzucił:
I. obrazę przepisów prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 2 p.r.d. i art. 22 ust. I, 2 pkt. 2 i 4 p.r.d. w zw. z art. 86 § 1 k. w. poprzez przyjęcie, iżB. O.w dniu 18.01.2012 r. wZ.naul. (...), kierując samochodem osobowym markiV. (...)onr rej. (...), podczas wykonywania manewru skrętu w lewo zachował należytą ostrożność i nie spowodował zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, podczas gdy w rzeczywistości obwiniony wykonując wymieniony wyżej manewr nie upewnił się co do możliwości wykonania go bezpiecznie, w wyniku czego zajechał drogę i uderzył w samochód osobowy markiM.onr rej. (...)kierowany przezS. D., czym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego;
II. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, w postaci:
1)art. 7 k.p.k.w zw. zart. 8 k.p.s.w. a polegającą na dowolnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i oparciu orzeczenia jedynie na części okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, pominięciu liczącej się części dowodów potwierdzających winę i sprawstwo obwinionego, a to na skutek:
a) przyjęcia poglądu, iż wyjaśnienia obwinionego oraz zeznania świadkówJ. S.,K. P.mogą być podstawą ustaleń faktycznych w zakresie przebiegu przedmiotowego zdarzenia drogowego i wykluczenia sprawstwaB. O., przy jednoczesnym odrzuceniu dowodów z zeznańS. D.,D. K., a nade wszystko opinii biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej, ruchu drogowego i wypadków drogowychD. G.wskazujących w sposób bezpośredni, wiarygodny i obiektywny na sprawstwo obwinionego;
b) przyjęcia wbrew opinii biegłego sądowegoD. G., iż pokrzywdzonyS. D.naruszył przepisy ruchu drogowego, wykonując w sposób niedozwolony tj. z naruszeniem znaku poziomego P-4 (najechanie podwójnej linii ciągłej) manewr omijania samochoduV. (...), którym kierował obwiniony, przez co przyczynił się do zaistnienia kolizji drogowej między oboma pojazdami;
c) odmówienia wiarygodności zeznaniom świadkówS. D.iD. K.argumentując to zainteresowaniem tych osób określonym zakończeniem postępowania i chęcią przerzucenia odpowiedzialności za spowodowanie kolizji drogowej na obwinionego podczas, gdy zeznania te są zgodne, spójne i logiczne, a poza tym potwierdzone opinią biegłego sądowego i śladami kryminalistycznymi, co przemawia za ich wiarygodnością;
2)art. 201 k.p.k.w zw. zart. 42 § 1 k.p.s.w. poprzez zaniechanie przez Sąd wezwania ponownie biegłegoD. G.do sporządzenia opinii uzupełniającej lub powołania innego biegłego, celem ustalenia przebiegu zdarzenia i sprawstwa jego uczestników, w sytuacji gdy opinia w/w biegłego zdaniem Sądu była niepełna i niejasna;
III. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, mający istotny wpływ na treść orzeczenia polegający na:
- przyjęciu, iż obwiniony wykonywał manewr skrętu w lewo w sposób prawidłowy i nie był zobowiązany do upewnienia się, że nie jest w tym czasie wyprzedzany przez inny pojazd;- przyjęciu, żeS. D.w sposób nieprawidłowy wymijał jadący przed nim i sygnalizujący zamiar skrętu w lewo pojazd obwinionego z lewej strony oraz z naruszeniem znaku poziomego P-4 (podwójna linia ciągła);
-pominięciu, iż obwinionyB. O.kierując samochodemV. (...)w czasie zaistnienia zdarzenia w rzeczywistości włączał się do ruchu po zatrzymaniu przy prawej krawędzi jezdni, wykonując przy tym w sposób nieprawidłowy manewr skrętu w lewo, przez co zajechał drogę jadącemu prawidłowo i wymijającemu go pojazdowi markiM.kierowanemu przezS. D., w wyniku czego doszło do zderzenia obu pojazdów, a zatem iż toB. O.jestw realiach niniejszej sprawy ewidentnym sprawcą wykroczenia z art. 86 § 1 k.w.

Stawiając powyższe zarzuty pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia;
oraz
2) obciążenie obwinionego kosztami postępowania odwoławczego.

Oskarżyciel publiczny we wniesionej apelacji zarzucił Sądowi I instancji dokonanie błędnej oceny dowodów, w szczególności dając wiarę wyjaśnieniom obwinionegoB. O.oraz świadkom zeznającym na jego korzyść. Zdaniem skarżącego, Sąd Rejonowy wyraził błędny pogląd, iż na kierującym zamierzającym wykonać manewr skrętu w lewo (który zawczasu i wyraźnie zasygnalizuje ów zamiar) nie ciąży obowiązek upewnienia się, czy nie zajedzie drogi nieprawidłowo wyprzedzającemu go, gdyż takowe pozostaje w sprzeczności z zasadą ograniczonego zaufania względem innych uczestników drogi. Wreszcie, podniósł autor apelacji, iż w realiach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z wyprzedzaniem pojazdu, a jego omijaniem (obwiniony włączał się bowiem do ruchu), a do takiego wniosku uprawnia treść sporządzonej opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego.
Podnosząc powyższe, oskarżyciel publiczny – Komenda Powiatowa Policji w Zgorzelcu – wniósł o uznanieB. O.za winnego spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacje wywiedzione przez oskarżyciela publicznego oraz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego okazały się być skutecznie. Ich wniesienie doprowadziło bowiem do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu do ponownego rozpoznania.
Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od wskazania, iż w ocenie Sądu Okręgowego, po zapoznaniu się z lekturą pisemnych motywów skarżonego orzeczenia, nasuwa się stanowcza konkluzja o przekroczeniu przez Sądmeritiuprawnień wynikających zart. 7 k.p.k.(w zw. zart. 8kpow). Zdaniem Sądu II instancji, Sąd Rejonowy poddając analizie całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego nie respektował, zgodnie z unormowaniem powyższego przepisu, zasad prawidłowego rozumowania, co czyni ocenę dowodów przedstawioną przez tenże Sąd za rażąco sprzeczną z regułą wyżej powołanego przepisu. W takiej sytuacji ocena dowodów, jakiej w poddanym krytyce przez autorów wywiedzionych apelacji rozstrzygnięciu dokonał Sądmeritioraz wnioski i ustalenia poczynione na jej podstawie nie może mieć przymiotu niepodważalności, skoro charakteryzuje się ona dowolnością i nie odpowiada kanonom określonym we wskazanym już wyżejart. 7 k.p.k.(w zw. zart. 8kpow), którego Sąd I instancji dopuścił się obrazy i to – co raz jeszcze należy powtórzyć – w stopniu rażącym. Błędy, jakich dopuścił się Sąd Rejonowy przy ustalaniu prawdy materialnej i rekonstrukcji stanu faktycznego, świadczą więc o naruszeniu standardów wynikających z zasad swobodnej oceny dowodów, które to zasady unormowane są także – poza wymienionymart. 7 k.p.k.– wart. 2 § 2 k.p.k.czyart. 4 k.p.k.(w zw. zart. 8kpow).
Nie ulega wątpliwości, iż w kontekście dowodów, jakimi dysponował Sąd I instancji, z ich treści wynikały dwie, przeciwstawne wersje zdarzenia poddanego osądowi. Jedna z nich forsowana była przez obwinionegoB. O., druga zaś wyłaniała się z zeznań oskarżyciela posiłkowego (pokrzywdzonego)S. D.. W takiej sytuacji rolą i zadaniem sądu orzekającego jest wybór jednej z nich i wykazanie w sposób przekonujący, dlaczego sąd dokonał takiego właśnie wyboru. Tej powinności Sądmeritinie uczynił jednak zadość. Zważyć bowiem trzeba, iż – za czym przemawia lektura pisemnych motywów zaskarżonego wyroku – Sąd Rejonowy procedując w sprawie zamiast skoncentrować proces dochodzenia do prawdy materialnej na ustaleniu czy obwinionyB. O.swoim zachowaniem wyczerpał (bądź nie) znamiona wykroczenia mu zarzucanego, co przyczyniłoby się do ostatecznego rozstrzygnięcia o prawdziwości jednej z forsowanych wersji inkryminowanego zdarzenia, zogniskował swoją uwagę na kwestiach marginalnych z punktu widzenia prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, by (nadmiar złego) powstałe z ich weryfikacji ustalenia oprzeć na wynikającej z treści przepisuart. 5 § 2 k.p.k.zasadzie procesowejin dubio pro reo.I tak podnieść trzeba, iż Sądmeritidużo uwagi poświęcił dowodowi z zeznańD. K.i temu kiedy ów świadek miał zrobić zdjęcia miejsca zdarzenia po zaistniałej kolizji, czy ile czasu zajęło mu zawiezienie dzieciS. D.do szkoły i powrót na miejsce kolizji (vide: strona 4-7 uzasadnienia wyroku), by poprzez kwestionowanie waloru wiarygodności zeznań wymienionego świadka poddać w wątpliwość i zakwestionować ostatecznie prawdziwość treści zeznań pokrzywdzonegoS. D., a za zgodną z rzeczywistym stanem rzeczy przyjąć tę wersję zdarzenia, którą forsował obwiniony. Ogniskowanie uwagi przez Sąd I instancji na wspomnianych kwestiach, skutkowało powierzchowną i pobieżną weryfikacją tych dowodów, które – będąc dowodami obiektywnymi – pozwalały na wyprowadzenie należytych wniosków oraz ustaleń o sprawstwie (jego braku) obwinionego w zakresie czynu stypizowanego w art. 86 § 1 k.w.In concretopodnieść należy, iż z treści sporządzonej dla potrzeb niniejszego postępowania pisemnej opinii biegłegoD. G.– dysponującego, na co wskazał ów biegły, a czego nie stracił z pola widzenia Sąd Okręgowy, ograniczonym materiałem źródłowym – wynika, iż to obwinionyB. O.(mając również na uwadze treść jego wyjaśnień) „wywołał kolizję” (k.147). Biegły ten podtrzymał swoją opinię przed Sądem w trakcie składania opinii ustnej wskazując, iż analiza śladów pokolizyjnych przemawia za przyjęciem, że „bardziej prawdopodobną wersją jest wersja pokrzywdzonego. Ta wersja jest zgodna z zeznaniem i wyjaśnieniami obwinionego” (k.215v). Tymczasem Sąd Rejonowy nie uznał omawianego dowodu za w pełni wartościowego, dokonując jego wybiórczej oceny i weryfikacji, koncentrując się na wskazaniu przez biegłego, iż w swej opinii przedstawił on przykładowe symulacje, a nie rekonstrukcję zaistniałego zdarzenia drogowego (k.155). Z tego powodu Sąd I instancji (jak można domniemywać) nie dostrzegł z kolei tej treści opinii biegłego, gdy wskazuje on, iż sama treść wyjaśnień obwinionego dowodzi o tym, że wykonywał on nieprawidłowy manewr skrętu w lewo i to zachowanieB. O.doprowadziło do kolizji (k.216v-217v). Idąc dalej, zważyć trzeba, iż stanowisko wyrażone przez tego biegłego o winieB. O.za spowodowanie kolizji drogowej, znajduje swe wsparcie w treści zeznań złożonych funkcjonariusza policjiA. S., który to dowód, o obiektywnym charakterze, został całkowicie zbagatelizowany przez Sądmeriti. Ów świadek zeznał, iż: „wstępnie kierującyP.potwierdził, że się nie upewnił, czy może bezpiecznie skręcić w lewo, że nie patrzył w lusterko wsteczne. A kiedy usłyszał, że to on ma ponosić winę za kolizję…, to zmienił wersję…, u kierującegoP.miała przed zdarzeniem wysiąść kobieta. KierowcaP.tak się tłumaczył, ze się zatrzymał, aby kogoś wysadzić, a potem ruszył” (k.134). Wobec takiej treści zeznańA. S.należało dokonać innej, aniżeli uczynił to Sąd pierwszej instancji oceny tych zeznań pokrzywdzonegoS. D., gdy wskazuje on, iż: „pojazd ten(V. (...))stał przy prawej krawędzi jezdni” (k.12v). Podobnie ma się rzecz z zeznaniamiD. K., gdy wskazuje on, iż: „po prawej stronie stał samochódmarki P.i z niewiadomych przyczyn ruszył on gwałtownie i uderzył z przodu samochódM.…, on bez żadnego ostrzeżenia ruszył w lewą stronę” (k.132-132v). Wreszcie zeznaniaA. S.obalają tej treści wyjaśnienia obwinionego, gdy podnosi on, iż: „nie zgadzam się z tym, że ja się włączałem do ruchu” (k.60).
Odrębnie należy odnieść się do zeznań świadkaK. P., których treść – zdaniem Sądu orzekającego – dawała fundamenty dla wydania takiego, jak to uczynił Sądmeriti, rozstrzygnięcia. Tymczasem zeznania tegoż świadka nie dają podstaw do wyprowadzenia konkluzji o wiarygodności wersji zdarzenia przedstawianej przez obwinionego orazJ. S.. Wprawdzie świadek ten wskazał, iż widział pojazdB. O.„jadący z góry z włączonym lewym kierunkowskazem” (k.104v), niemniej, pomijając fakt, iżK. P.nie widział – jak zeznał – samego momentu zdarzenia (k.105), zważyć trzeba, iż biegłyD. G.w swej opinii wskazał, iż: „świadekK. P.mógł obserwować włączony kierunkowskaz…, to zeznanie nie wyklucza wersji pokrzywdzonego, bowiem obserwując środowisko tylko w lusterku nie mógł widzieć skąd nadjeżdżałV.: czy od krawężnika, czy od środka jezdni” (k.232).
Już ta pobieżna analiza poszczególnych dowodów, przy wskazanym przez Sąd Okręgowy wzajemnym powiązaniu określonych źródeł dowodowych świadczy o powierzchownej i wybiórczej ocenie materiału dowodowego dokonanej przez Sąd Rejonowy. To sprawia, iż ocena ta, „zaprezentowana” w pisemnym uzasadnieniu wyroku, nie respektuje reguł prawidłowego rozumowania, rażąco godząc – co należy powtórzyć – w fundamentalne zasady oceny dowodów, jakimi winien kierować się sąd rozpoznający sprawę przy dążeniu do ustalenia prawdy materialnej.
Reasumując, już podniesiony w obu apelacjach zarzut błędu w ustaleniach faktycznych (a także – jak w przypadku apelacji wywiedzionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego – zarzut naruszeniaart. 7 k.p.k.w zw. zart. 8kpow), okazał się słuszny, albowiem, jak wynika z rozważań podjętych w niniejszym uzasadnieniu przez Sąd Odwoławczy, Sąd I instancji w swym procesie myśleniowym, mającym doprowadzić do ustalenia, czy obwinionyB. O.jest sprawcą czyny określonego wart. 86 § 1k.w., dopuścił się szeregu błędów w rozumowaniu mających swe źródło w ignorowaniu zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena dowodów i dokonane w jej rezultacie ustalenia faktyczne dokonane przez Sądmeritiw toku rozprawy głównej, nie mogły wytrzymać krytyki ze strony autorów apelacji i mogły być zatem skutecznie zakwestionowane, a ich poprawność zdyskwalifikowana, skoro w procedurze dochodzenia do nich Sąd uchybił dyrektywomart. 7 k.p.k.,art. 4 k.p.k.,art. 2 § 2 k.p.k., czyart. 5 § 2 k.p.k.(w zw. zart. 8kpow). Brak prawidłowego wnioskowania i pogłębionej, logicznej analizy i oceny dowodów w postaciin concretozeznańS. D.,D. K.,A. S.czy opinii biegłegoD. G., we wzajemnym ich powiązaniu, skutkował rażącym, uchybieniem kanonom, jakie winny być przestrzegane w procedurze dochodzenia do prawdy materialnej.
Sytuacja procesowa, o jakiej mowa wart. 454 § 1 k.p.k.i wynikające z tego przepisu ograniczenie, co do możliwości ingerowania w rozstrzygnięcie Sądu I instancji z uwagi na zakazne peius, skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku przed Sąd Odwoławczy i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy, biorąc pod uwagę rozważania, jakie zawarł w niniejszym uzasadnieniu Sąd Okręgowy, winien raz jeszcze poddać zgromadzony materiał dowodowy gruntownej i swobodnej ocenie, która winna czynić zadość regułom prawidłowego rozumowania i mieścić się w granicach wynikających zart. 7 k.p.k.Przyjęte stanowisko Sąd Rejonowy winien przekonująco uzasadnić w sposób wymagany przepisemart. 424 k.p.k., odnosząc się w uzasadnieniu również do okoliczności podniesionych w apelacji oskarżyciela publicznego oraz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego.