Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 473/13
Data wyroku: 2013-06-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Górzanowska, Grzegorz Krężołek, Józef Wąsik
Słowa kluczowe: Autorskie Prawo I Pokrewne
Podstawa prawna: art. 24 ust. 1 i 2, art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b/ ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Sygn. akt I ACa 473/13WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJDnia 5 czerwca 2013 r.Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilnyw składzie:Przewodniczący:SSA Józef WąsikSędziowie:SSA Barbara GórzanowskaSSA Grzegorz Krężołek (spr.)Protokolant:st.sekr.sądowy Barbara Piaszczykpo rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2013 r. w Krakowie na rozprawiesprawy z powództwaStowarzyszenia (...)wW.przeciwkoG. C.o zapłatęna skutek apelacji strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Gospodarczego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2013 r. sygn. akt IX GC 533/121zmienia zaskarżony wyrok w punktach I i II poprzez nadanie im brzmienia: „I. zasądza od pozwanegoG. C.na rzecz strony powodowejStowarzyszenia (...)wW.kwotę 5.394zł ( pięć tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt cztery złote) z ustawowymi odsetkami od dnia 28 września 2011r. do dnia zapłaty;II. zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 1.487zł (jeden tysiąc czterysta osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem kosztów procesu.”;2zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 1.170zł (jeden tysiąc sto siedemdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.Sygn. akt : I ACa 473/13UZASADNIENIEStowarzyszenie (...)wW.pozwie skierowanym przeciwkoG. C., wnosząc o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym , dopomagało się zasądzenia od pozwanego kwoty 5 394 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 28 września 2011r do dnia zapłaty oraz obciążenia przeciwnika procesowego kosztami sporu.Uzasadniając zgłoszone żądanie wskazywało , iż jest organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, posiadając stosowne zezwolenie Ministra Kultury na prowadzenie tej działalności.W jej realizacji zarządza tymi prawami m. in na polu publicznego odtwarzania utworów, słownych , muzycznych i słowno - muzycznych.Podczas kontroli przeprowadzonych przez inspektora strony powodowej stwierdzono , że prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą – pizzerię(...)wK.G. C.odtwarza utwory słowne i słowno- muzyczne nadawane przez stację radiową, a objęte zarządem strony powodowej za pośrednictwem odbiornika radiowego i głośników nie posiadając właściwej licencji.Zatem jest obowiązany do zapłaty zryczałtowanej należności z tytułu wynagrodzeń autorskich , przy czym pozwem dochodzone są one za okres od 1 marca 2009 do 31 lipca 2011r. Jej łączna wysokość stanowi iloczyn miesięcznej opłaty zryczałtowanej w wysokości 93 złotych według wyliczenia podanego w podstawie faktycznej powództwa.W dniu 28 listopada 2011 r Sąd Okręgowy - Sąd Gospodarczy w Krakowie wydał nakaz zapłaty , którym w całości uwzględnił żądanie pozwu.Składając sprzeciw i obejmując nim orzeczenie nakazowe w całości ,G. C.zaprzeczył ażeby wykorzystywał publicznie utwory , prawa do których są objęte zarządem strony powodowej. Wskazał , że jeżeli słucha muzyki to czyni to wyłącznie na własne potrzeby i to w czasie , kiedy lokal pizzerii nie jest otwarty dla klientów.Zarzucił także , że kontrole przeprowadzone przez pracownika strony pozwanej obywały bądź to właśnie w tym czasie albo też pod jego nieobecność w sytuacji obowiązywania zakazu emitowania muzyki przez pracowników zatrudnianych przez pozwanego. W konkluzji stał na stanowisku , iż protokoły kontroli dołączone do pozwu nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu rzeczy.Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2013r Sąd Okręgowy - Sąd Gospodarczy w Krakowie oddalił powództwo i zasądził od strony powodowej na rzeczG. C.kwotę 54 złotych tytułem kosztów procesu.Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :G. C.prowadzi , jako jednoosobowy przedsiębiorca , lokal gastronomiczny Pizzerię(...)wK.. W lokalu znajduje się radioodbiornik , który podczas użytkowania za pośrednictwem głośników emituje audycje radiowe w tym utwory słowne i słowno muzyczne w sposób pozwalający ich wysłuchanie także na zewnątrz.Podczas kontroli przeprowadzonych przez inspektora strony pozwanejP. U., mających miejsce w dniach 18 marca 2009r i 12 sierpnia 2011r potwierdzona zostało publiczne odtwarzanie w ten sposób utworów prawami do których zarządza strona powodowa , a nadawanych w audycjachRadia (...).W rozważaniach prawnych Sąd I instancji stanął na stanowisku , iż żądanie strony powodowej nie zasługuje na uwzględnienie gdyż w jego ocenieG. C.był uprawniony do nieodpłatnego korzystania z emitowanych audycji i programów , a to wobec brzmieniaart. 1 ust. 2w zw zust 2 , 3 i 4 ustawy o radiofonii i telewizji, który ustanawia wolny do nich dostęp. Sposób korzystania z nich przez pozwanego nie stanowi przejawu eksploatacji utworów do których prawami zarządza powodowe stowarzyszenie , na żadnym z możliwych pól tejże , albowiem dokonują jej jedynie koncesjonowane podmioty - nadawcy audycji i programów w ramach których utwory te są wykorzystywane.Ponadto Sąd I instancji wyraził zapatrywanie , iż podstawą do skutecznego dochodzenia odG. C.należności objętej żądaniem pozwu nie może być normaart. 24 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnychalbowiem unormowanie to odnosi się jedynie do sytuacji opisanej w ust. 1 tego przepisu która nie może zostać odniesiona do sytuacji faktycznej jaka podlegała ocenie normatywnej w sprawie niniejszej.W apelacji od tego orzeczenia strona powodowa , zaskarżając go w całości , domagała się jego zmiany poprzez uwzględnienie żądania pozwu oraz obciążenia przeciwnika procesowego kosztami postępowania za obydwie instancje. Jako wniosek ewentualny sformułowała żądanie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Środek odwoławczy został oparty na zarzucie naruszenia prawa materialnego w następstwie nieprawidłowej wykładni art. 50 ust. 3 w zw zart. 24 ust 1 i 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnychorazart. 1 ust.2w zw. zart. 2, 3 i 4 ustawy o radiofonii i telewizji.Zarzut ten dotyczył także niezastosowania , mimo istnienia ku temu podstaw faktycznych,art. 17w zw zart. 45 i 79 ust. 1 pkt 3lit/bustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.W obszernym uzasadnieniu apelacji pierwszej kolejności wskazano na brzmienie art. 17 ustawy z którego wynika wyłączne prawo twórcy do korzystania z utworu na wszystkich polach jego eksploatacji , polach , których przykładowe rodzaje wymienia norma art. 50 ustawy zaliczając doń m. in odtwarzanie , nadawanie i reemisję. Wykorzystywanie przy tym utworu przez podmiot trzeci rodzi po jego stronie obowiązek zapłaty odpowiedniego wynagrodzenia , które wobec ustaleń poczynionych w sprawie, należne jest także odG. C.za publiczne odtwarzanie utworów , prawami do których zarządza strona powodowa.Za nietrafne uznał apelujący argumenty Sądu I instancji wywodzone z brzmienia art. 24 ust. 2 ustawy , która to norma miałaby odnosić się tylko do sytuacji faktycznej opisanej w hipotezie ust. 1 tego przepisu. Odwołując się szeroko do orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego jej wykładni oraz wypowiedzi doktrynalnych zaprezentował pogląd odmienny sprowadzający się do tezy , iż przepis ten ma charakter ogólny , a to na odtwarzającym utwory w sposób tam opisany spoczywa obowiązek wykazania , iż nie czyni tego w celu osiągnięcia korzyści majątkowych , czegoG. C.w rozpoznawanej sprawie nawet nie starał się wykazywać.Jako niezasadne uznawał także apelujący odwołanie się przez Sad niższej instancji do przepisuart. 1 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizjipo pierwsze podnosząc szczególny - publiczno - prawny charakter przepisów zawartych w tej ustawie , które nie mogą wobec tego być zastosowanymi do stosunków o charakterze prywatnym. Po wtóre autor apelacji wskazywał na wadliwe rozumienie przez Sad I instancji tej normy bo nie uwzględniające tego , że opisany w tym przepisie wolny odbiór programów i audiowizualnych usług medialnych jest limitowany obowiązującymi przepisami prawa wśród których z pewnością należy umieścić normyustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.Rozpoznając apelacje Sąd Apelacyjny rozważył :Środek odwoławczy strony powodowej jest uzasadniony i prowadzi do zmiany objętego nim orzeczenia , w sposób wskazany w zawartym w nim wniosku.W pierwszej kolejności zauważyć trzeba , że apelacja nie jest oparta na zarzutach dotyczących sposobu ustalenia oraz treści faktów jakie Sąd I instancji uczynił podstawą swojego rozstrzygnięcia.Zatem ustalenia te , jako poczynione prawidłowo, Sąd Apelacyjny uznaje za własne.Natomiast zawarta w niej polemika ze sposobem w jaki Sąd I instancji zastosował prawo materialne jest usprawiedliwiona.Niezasadnie bowiem Sąd Okręgowy podstawę dla oddalenia powództwa zidentyfikował w brzmieniu normyart. 1 ust 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1992r O radiofonii i telewizji[ jedn. tekst DzU z 2011 Nr 43 poz. 226 ]Podzielając argument apelacji o tym , że przepisy tej ustawy , mając charakter publiczno – prawny , odnoszą się do koncesjonowanych nadawców programów , audycji i audiowizualnych usług medialnych , nie będąc przeznaczonymi dla uregulowania relacji prywatno – prawnych ; należy przede wszystkim wskazać , że prowadząc proces subsumcji nie zwrócił dostatecznej uwagi na samo brzmienie art. 1 ust. 2 , w tym w szczególności ostatniego zdania tej normy.Statuowany w niej jako wolny odbiór krajowych i zagranicznych programów oraz audiowizualnych usług medialnych jest nim jedynie o tyle , o ile jego ograniczenia nie stanowią warunki ustanowione w obowiązującym porządku prawnym.Nie może budzić przy tym wątpliwości , że tego rodzaju ograniczenia wynikają postanowień ustawy z 4 lutego 1994r O prawie autorskim i prawach pokrewnych [jedn. tekst DzU z 2006 Nr 90 poz. 631 z późn. zm] Ograniczenia te maja m. in celu ochronę autorskich praw majątkowych.Ma zatem rację apelujący zwracając uwagę , że w ramach rozstrzygnięcia Sąd I instancji nie uwzględnił będących podstawą normatywną tych ograniczeń w tym art. 17 , 45 i konsekwencji także 79 ust. 1 pkt 3 lit.b/ ustawy a jeżeli do uregulowań w niej się znajdujących odwoływał się , to uczynił to w sposób nieprawidłowy uznając nietrafnie , iż adresatem zarówno art. 50 pkt 3 jak i 24 ust 2 nie jest pozwanyG. C., a inne podmioty , a ściślej nadawcy audycji radiowych , które były odbierane przez odbiornik znajdujący się jego lokalu gastronomicznym , w okresie doniosłym dla rozstrzygnięcia.Z normy art. 17 ustawy wnika zasada , że o ile pozostałe normyustawy z dnia 4 lutego 1994rnie stanowią inaczej , twórca ma wyłączne prawo do korzystania z utworu, rozporządzania nim oraz otrzymania za jego wykorzystanie wynagrodzenia.By określić bliżej jaką treść ma pojecie korzystania i rozporządzania posłużył się ustawodawca pojęciem, pola eksploatacji , które zidentyfikował przez opis podany w art. 50 ustawy , przy czym jest on nie zamknięty zakresowo i z biegiem czasu , ku czemu służą wypowiedzi doktrynalne oraz orzecznictwa sadowego , na tle pojawiających się nowych zjawisk związanych z realizacją tego rodzaju praw , podlegający poszerzaniu.Uzasadnienie orzeczenia sądowego nie jest miejscem dla bliższego opisywania tego procesu , szczególnie , że biorąc pod rozwagę przedmiot rozstrzyganej sprawy , sam ustawodawca wskazał w powołanej normie , iż odrębnym polem eksploatacji utworu jest jego publiczne odtwarzanie.Z takim właśnie wykorzystaniem utworów muzycznych i słowno - muzycznych nadawanych za pośrednictwem radia przez stacjęRadio (...), prawami do których zarządza powódka , mogących być słuchanymi przez nieokreślone grono odbiorców za pośrednictwem nagłośnienia w postaci głośników ustawionych m. in w ogródku zewnętrznym lokalu pozwanego mamy do czynienia w sprawie niniejszej.Zatem by powód mógł skutecznie uchylić się od obowiązku spełnienia świadczenia w postaci zapłaty wynagrodzenia za tę formę korzystania z nich musiałby wykazać , iż może się powołać na okoliczności , które zgodnie z wolą ustawodawcy , tworzą tzw. koncesję ustawową , pojecie ukształtowane przez doktrynę ale powszechnie akcentowane jako właściwie ujmujące sens uregulowania prawnego.Tego rodzaju koncesję przewiduje unormowanie art. 24 ust 2 ustawy , który wbrew stanowisku prawnemu Sądu I instancji , wiążącego jego zastosowanie tylko do stanu faktycznego ujętego w ust 1 tego przepisu, ma zastosowanie generalne , będąc ogólnym zezwoleniem na rozpowszechnianie utworów drodze publicznego odtworzenia za pośrednictwem telewizji lub radia. Sens statuowanej przez ten przepis koncesji na te formę publicznego odtwarzania utworu realizuje się w tym , że przy spełnieniu warunku jego nie przedsiębrania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej , jest ono wolne od obowiązku świadczenia wynagrodzenia za wykorzystanie utworu na tym polu jego eksploatacji.Należy przy tym przyjmować ,że użyte tu określenie „ osiąganie korzyści majątkowych” nie ma znaczenie ogólne , nie ograniczając zakresu tego pojęcia do ścisłego związku pomiędzy nią a aktywnością gospodarczą w branży związanej z wykorzystywaniem programów radiowych czy telewizyjnych. Wystarcza by tego rodzaje publiczne odtwarzanie mogło się przyczyniać do powiększenia rozmiaru przychodów w ramach zamierzenia gospodarczego o profilu swobodnie wybranym przez potencjalnego beneficjenta tej normy.Zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem orzecznictwa Sądu Najwyższego , by powołać , jedynie dla przykładu , wskazany także w apelacji judykat 18 listopada 2004r , sygn. V CK 243/2004 , publ . OSP z 2005 nr 11 poz.129, to na obowiązanym do zapłaty wynagrodzenia ciąży obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających , że jest objęty dobrodziejstwem koncesji ustawowej z art. 24 ust. 2 ustawy.W rozpoznawanej sprawieG. C.nie tylko ich nie wykazał ale nawet nie starał się ich dowodzić.Dlatego też w uznaniu , iż strona powodowa zasadnie dochodzi roszczenia tytułem wynagrodzenia za publiczne odtwarzanie utworów prawami do których zarządza, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawieart. 386 §1 kpc.Wykazanie zasadności roszczenia całości rodzi po stronie pozwanego obowiązek zwrotu poniesionych przez stronę powodową w sposób celowy kosztów procesu zgodnie z ogólną regułą odpowiedzialności za wynik sprawy.Na kwotę należą(...)z tego tytułu przed Sądem Okręgowym złożyły się : opłata od pozwu [ 270 zł] , opłata skarbowa od pełnomocnictwa [ 17 zł ] oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika , według stawki uwzględniającej wartość przedmiotu sporu [ 1200 zł ] - łącznie 1487 zł.Na należność z tego samego tytułu w postępowaniu apelacyjnym składają się opłata od apelacji [ 270 zł] oraz wynagrodzenie pełnomocnika [ 900 złotych ] łącznie 1170 zł.