Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 666/13
Data wyroku: 2013-11-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosława Makowska, Paweł Hochman, Beata Grochulska
Słowa kluczowe: Przywrócenie Posiadania
Podstawa prawna: 344 § 1 kc

Sygn. akt II Ca 666/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 listopada 2013 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący

SSO Paweł Hochman

Sędziowie

SSO Beata Grochulska
SSR del. Mirosława Makowska (spr.)

Protokolant

sekr. sądowy Anna Owczarska

po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie sprawy z powództwaR. M. (1)
przeciwkoL. G. (1)iB. O.
o naruszenie posiadania
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 13 listopada 2012 roku, sygn. akt I C 461/11

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I i II w ten sposób, że nakazuje pozwanymL. G. (2)iB. O.przywrócenie powódceR. M. (1)posiadania prawa przejazdu i przechodu przez ich działkę oznaczonąnumerem ewidencyjnym (...)do działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...), położonych wT., pasem gruntu o szerokości 3,30m i długości 24,40m, poprzez usunięcie bramy wjazdowej od stronyulicy (...)oraz ogrodzenia z siatki, znajdującego się w granicy wyżej wymienionych działek i zaniechanie dalszych naruszeń przejazdu i przechodu, oraz nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim solidarnie od pozwanychL. G. (1)iB. O.kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt ) złotych tytułem zawrotu kosztów procesu za pierwszą instancję;

2
zasądza od pozwanychL. G. (1)iB. O.na rzecz powódkiR. M. (1)kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą.

Sygn. akt II Ca 666/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim oddalił powództwoR. M. (1)przeciwkoL. G. (1)iB. O.o naruszenie posiadania i zasądził od powódki na rzecz pozwanych kwotę 173,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego:
Nieruchomość pozwanychL. G. (1)iB. O.oznaczonanumerem ewidencyjnym (...)położona jest wT.przyulicy (...). Do położonej za ichdziałką działki numer (...)położonej przyulicy (...)prowadziła droga przezdziałkę (...)o szerokości 3,30 m i długości 24,40 m (do siatki na podmurówce i drewnianej bramy z furtką. Droga przebiegała po linii ogródka i budynku zajmowanego przez pozwanegoL. G. (1).Działka nr (...)przyulicy (...)stanowi współwłasnośćA. B.z domuK.,R. M. (1)z domuB.,B. B. (2)iW. B.po 1/8 części iA. K.w 1/4 części. Obecnie pomiędzy współwłaścicielamidziałki numer (...)toczy się pod sygn. akt I Ns 1212/09 postępowanie o zniesienie współwłasności. Na działce tej usytuowany jest jeden budynek mieszkalny, zasiedlony w 1961 roku przezA. K.i siostręA. B.z rodzinami. Rodzeństwo podzieliło się również do użytkowania budynkiem gospodarczym i ogrodem, korzystając z wjazdu od stronyulicy (...)przez działkę pozwanych.
PowódkaR. M. (1)nie zamieszkuje nadziałce numer (...)przyulicy (...)od około 20 lat. Bywa na działce z odwiedzinami u matki. Na stałe zamieszkuje przyulicy (...)(u teściowej). Do działki przyulicy (...)dochodziła przez działkę przyulicy (...).
W dniu 11 września 2011 roku pozwaniL. G. (2)iB. O.ustawili na drodze do swej nieruchomości odulicy (...)metalową bramę z furtką, a przed starą drewnianą bramą prowadzącą nadziałkę nr (...)przyulicy (...)zamontowali płot z siatki na podmurówce zagradzając tym samym wjazd nadziałkę nr (...)przezdziałkę nr (...). Już 12 września 2011 powódka wezwała (przez pełnomocnika) pozwanych do przywrócenia posiadania.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane i bezsporne oraz niekwestionowane przez strony dowody, w tym zwłaszcza z dokumentów, oględzin jak i zeznań stron oraz korespondujących z nimi zeznań świadków, którym jako takim Sąd dał wiarę.
Sąd Rejonowy zważył iż stosownie do treściart. 344 § 1 k.c.„przeciwko temu kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego o zaniechanie naruszeń".
Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie Sądu innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem".
W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje okoliczność zagrodzenia wjazdu dodziałki nr (...)przez podwórze pozwanych (dz. 461) dokonanego przez pozwanych bez zgody powódki, a nawet przy jej wyraźnym sprzeciwie zgłoszonym przeciwko przegrodzeniu działki pozbawiającym ją wjazdu na posesję. Fakt ten wynika ze zgromadzonych w sprawie dowodów: z zeznań świadków, z dokumentów oraz oględzin, został również przyznany przez samych pozwanych. Nie budzi także wątpliwości data naruszenia posiadania, sposób w jaki doszło do tego zdarzenia oraz jego skutki. Niewątpliwie nastąpiło samowolne naruszenie posiadania w rozumieniu powołanego wyżej przepisu dokonane na korzyść pozwanych i przy ich współudziale, aprobacie a nawet inicjatywie.
Doktryna i orzecznictwo przyjmują, że roszczenie posesoryjne przysługuje w stosunku do innych współposiadaczy w razie naruszenia współposiadania, które może być wykonywane bez potrzeby zgodnego współdziałania z pozostałymi współposiadaczami, a zatem dopuszczalne jest wymienione roszczenie w takich przypadkach jak korzystanie ze wspólnego pastwiska, ze wspólnej studni czy też sieni, wspólnej ziemi lub mieszkania. W tych bowiem sytuacjach współposiadanie może być wykonywane niezależnie przez każdego ze współposiadacza. W ocenie Sądu roszczenie o przywrócenie poprzedniego stanu współposiadania możliwe jest również w przypadku współposiadania podwórza służącego jedynie do przechodu, przejazdu i manewrów z tym związanych (por. uchwała SN z 18.06.1966, III CZP 49/66, OSN 1967, Nr 1 poz. 6).
Jednakże w przypadku powódkiR. M.nie można mówić o samoistnym posiadaniu prawa przejazdu i przechodu przez działkę pozwanych i o wykorzystaniu takiego posiadania. Powódka od ponad 20 lat nie zamieszkuje nadziałce nr (...)przyul. (...), której jest współwłaścicielką. Jej korzystanie z przejścia przez działkę pozwanych ogranicza się do okazjonalnych wizyt u matki, tj.A. B.. Wobec braku porozumienia między stronami co do prawa powódki do korzystania w powyższym celu z działki pozwanych nie można wnioskować, że między stronami doszła do skutku umowa użyczenia (art. 60w zw. zart. 710 k.c.).
Użyczenie odróżnia się niekiedy od sytuacji powstającej wskutek czynności określanej jako prekarium (precarium). Stosunek ten polegać ma na bezpłatnym używaniu rzeczy cudzej za wiedzą jej właściciela, który zezwala na to ze względów gościnności lub ulegając czyjejś prośbie, albo nawet świadomie tolerując korzystanie ze swojej rzeczy przez inną osobę, co stanowić ma relację czysto faktyczną. Precarium nie jest ani posiadaniem ani dzierżeniem, lecz szczególnym rodzajem władztwa. Stosunek oparty na wygodzeniu jest wprawdzie podobny do użyczenia, ale różni się od niego tym, że jest relacją czysto faktyczną, a nie stosunkiem prawnym. Pomiędzy prekarzystą a posiadaczem nie ma więzi prawnej. Właściciel może w każdej chwili odebrać rzecz prekarzyście, któremu nie przysługuje ochrona prawna.
Nawet gdyby między stronami doszło do zawarcia umowy użyczenia - użyczający mógłby dokonać wypowiedzenia powyższej umowy powołując się na przepisart. 716 k.c.z uwagi na to, iż zmuszają go do tego nie przewidziane wcześniej okoliczności (tj. zagospodarowaniedziałki nr (...), z której korzystania zakłócają pozwanym inne osoby, a - rzecz oddana w użyczenie staje się potrzebna użyczającemu także wtedy, gdy -z powodów nie przewidzianych w chwili zawarcia umowy - uzasadnione jest inne nią rozporządzenie.
W tej sytuacji uznać należy, że powódce nie przysługuje żadne skuteczne prawo do posiadania części działki pozwanych i posiadanie to w rozumieniuart. 344 § 1 k.c.
Z powyższych względów na podstawie powołanego przepisu Sąd powództwo oddalił. O kosztach Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.

Apelacja od powyższego wyroku wniosła powódka zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1
Nierozpoznanie istoty sprawy polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że powódce nie przysługuje żadne skuteczne prawo do posiadania częścidziałki nr (...), podczas gdy powódka faktycznie od 1953 r., a formalnie od 1963 r. wraz z rodziną korzystała z prawa przejazdu, przechodu przezdziałkę nr (...)dodziałki nr (...)zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. I Ns 110/63 - k. 64 na zasadach posiadania samoistnego;

2
Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym założeniu, że powódkaR. M. (1)nie korzystała z prawa przejazdu, przechodu przezdziałkę nr (...)dodziałki nr (...)na zasadach posiadacza samoistnego, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, iż z całą rodziną od 1958 r. wykonywała ww. prawo i do momentu zagrodzenia przejścia cały czas z tego prawa korzystała;

3
Naruszenie prawa materialnego w postaciart. 336 k.c.w zw. zart. 344 §1 k.c.przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż fakt niezamieszkiwania pozwanej nadziałce nr (...)położonej przyul. (...), stanowi brak przesłanki samoistnego posiadania, podczas gdy sądowa ochroną wynikającą zart. 344 §1 k.c.jest objęte każde posiadanie, jeżeli jego naruszenie nastąpiło w sposób samowolny.

Wskazując na powyższe wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uznanie powództwa i zasądzenie od pozwanych na rzecz powódki kosztów procesu za I i II instancję.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja jest zasadna.
Ma rację skarżąca, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazy prawa materialnegoart.344 § 1 k.c., poprzez jego niewłaściwą wykładnię.
Nie można bowiem zgodzić się z sądem pierwszej instancji, iż fakt, że powódka nie zamieszkuje stale w nieruchomości, tylko korzysta ze spornego przejazdu i przechodu podczas wizyt u matki pozbawia ją statusu posiadacza. Zauważyć należy, że powódka jest jedną ze spadkobierców ustawowychM. B.. Postępowanie działowe poM. B.nie zostało przeprowadzone.M. B.wraz z małżonką zamieszkali w domu nadziałce nr (...)w 1961 roku i od tego czasu korzystali z przejazdu i przechodu przezdziałkę (...). Potwierdza to treść postanowienia Sądu Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 18 kwietnia 1963 roku, sygn. akt Ns 110/63 z której wynika, żeM. B.iA. K.nabyli przez zasiedzenie na współwłasność po ½ części własność działki położonej przyul. (...)wraz ze wspólnym wjazdem przez działkęA. G.(postanowienie k. 42).
Zgodnie zart. 922 § 1 k.c.prawa i obowiązki zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Dziedziczenie posiadania rzeczy polega na przejściu na spadkobierców - z mocy prawa, z chwilą otwarcia spadku - wszystkich skutków prawnych, jakie wynikały z jej posiadania przez spadkodawcę, nie zależy natomiast od tego, czy spadkobiercy objęli w faktyczne władztwo rzecz znajdującą się dotychczas w posiadaniu spadkodawcy, a więc, czy kontynuują jego posiadanie (post. SN z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKU 105/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 197, z glosą M. Niedośpiała, Mon. Praw. 2001, nr 6, s. 365).
Reasumując stwierdzić należy, że z chwilą otwarcia spadku poM. B.powódka stała się posiadaczem przejazdu i przechodu przezdziałkę nr (...)dodziałki nr (...)i posiadanie to wykonuje przychodząc do matki w odwiedziny.
Dlatego też na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i orzekł jak w pkt. 1 rozstrzygając również o zwrocie kosztów za pierwszą instancję w oparciu o art.113 ust. 1 ustawy z 25 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. nr 167 poz.1398 ze zm.) w zw. zart. 98 k.p.c.nakazując ściągnąć od pozwanych na rzecz Skarbu Państwa kwotę 360 złotych.
O kosztach procesu za instancję odwoławczą Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.statuującego ogólną zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy.