Sąd Okręgowy w Szczecinie
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Kz 32/13
Data wyroku: 2013-03-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Michał Tomala, Magdalena Mikłaszewicz, Małgorzata Jankowska
Słowa kluczowe: Umorzenie Postępowania
Podstawa prawna: art. 437 § 1 i 2 kpk, art. 113 § 1 kks

Sygn. akt IV Kz 32/13

POSTANOWIENIE
Dnia 14 marca 2013 r.

Sąd Okręgowy w Szczecinie w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Jankowska
Sędziowie: SO Magdalena Mikłaszewicz (spr.)
SO Michał Tomala
Protokolant: Beata Litra
przy udziale przedstawiciela Drugiego Urzędu Skarbowego w SzczecinieP. D.

po rozpoznaniu w sprawieA. W.
oskarżonego o czyny zart. 57 § 1 kks
zażalenia wniesionego przez oskarżyciela publicznego
na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie
z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt V W 231/12
w przedmiocie umorzenia postępowania
na podstawieart. 437 § 1 i 2 kpkw zw. zart. 113 § 1 kks

postanawia

uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu Szczecin-Centrum w Szczecinie do dalszego postępowania.

UZASADNIENIE
Wyżej opisanym postanowieniem Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie umorzył postępowanie wobecA. W., oskarżonego o popełnienie dwóch wykroczeń skarbowych zart. 57 § 1 kks.
Motywując swoje rozstrzygnięcie, Sąd ten odwołał się do stanowiska wyrażonego w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2008r. (sygn. III KK 176/08, lex 694328), w świetle którego, nie jest karalne, na gruncieart. 57 § 1 kks, długotrwałe utrzymywanie stanu bezprawnego powstałego w wyniku niewpłacania podatku w terminie. Uznał, że uporczywość, o której mowa w ww. przepisie, może polegać wyłącznie na wielokrotnym naruszeniu obowiązku wpłaty podatków w ustawowym terminie. Ponieważ zaś oskarżonemu zarzucono czyny, z których każdy polegał na jednokrotnym niewpłaceniu podatku w terminie, brak powtarzalności objętych każdym z zarzutów zachowań rodził skutek w postaci braku znamion czynu zabronionego, wobec czego należało umorzyć postępowanie o każdy z zarzuconych czynów.
Zażalenie na całość powyższego postanowienia wywiódł oskarżyciel publiczny-Drugi Urząd Skarbowy w Szczecinie, zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego poprzez uznanie, że zachowanie oskarżonego nie wyczerpuje znamion czynu określonego wart. 57 kks(wprawdzie w zarzucie była mowa o jednymzachowaniu, to jednak wskazanie, iż zaskarżeniem objęto całość orzeczenia, treść uzasadnienia środka odwoławczego oraz sformułowany w nim wniosek, nakazywały przyjąć, że granicami zaskarżenia objęto rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w całości, w zakresie obu zarzuconych oskarżonemu czynów).
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenie okazało się zasadne, prowadząc do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu Szczecin-Centrum w Szczecinie do dalszego postępowania.
Stanowisko Sądu Rejonowego, który oparł się na judykacie Sądu Najwyższego, w świetle którego zachowania w rodzaju zarzuconych oskarżonemu, polegające (w dużym uproszczeniu) na uporczywym jednorazowym niewpłaceniu podatku, nie wyczerpują znamion wykroczenia skarbowego zart. 57 § 1 kks, w ocenie Sądu odwoławczego, jest błędne.
Rację ma skarżący wskazując, że słownikowe znaczenie terminu „uporczywość” obejmuje stan trudny do usunięcia, zlikwidowania, utrzymujący się długo, uciążliwy. Zarówno treśćart. 57 § 1 kks, jak i jego wykładnia językowa, nie dają podstawy do przyjęcia, że penalizacji podlega wyłącznie powtarzające się, wielokrotne niewpłacanie w terminie podatku. W tym zakresie Sąd Okręgowy w Szczecinie konsekwentnie rep-rezentuje stanowisko, jasno też wyrażone przez doktrynę w komentarzu T. Grzegorczyka doart. 57 kks(Lex 2009), w którym wskazano:
W języku polskim "uporczywy"  oznacza także  stan "utrzymujący się długo", niekoniecznie powtarzający się (zob.  Słownik języka polskiego , red. M. Szymczak, t. III, Warszawa 1989, s. 610). Zatem zarówno powtarzające się, jak i długotrwałe jednorazowe opóźnienie w uregulowaniu podatku (raty, zaliczki) może być potraktowane jako uporczywe niewpłacenie podatku w terminie. Niektórzy autorzy, nie negując, że uporczywość musi oznaczać "dłuższy okres" czy "stan długo się utrzymujący" (zob. np. S. Baniak,  Prawo... , s. 229; R. Kubacki, A. Bartosiewicz,  Kodeks karny skarbowy... , s. 326), uznają jednak, żeart. 57 § 1nie dotyczy jednorazowego niewpłacenia podatku w terminie. Również w postanowieniu SN z dnia 3 października 2008 r., II KK 176/08, niepubl., przyjęto, że tylko wielokrotne naruszenie obowiązku wpłaty podatku w ustawowym terminie stanowi czyn zart. 57 § 1oraz że jest on popełniony z chwilą upływu ostatniego terminu wpłaty, objętego opisem czynu, podnosząc, że naganność czynu wiąże się tu z naruszeniem terminu wpłaty, a karalność z uporczywością w tym zakresie. Zauważyć jednak należy, żekksmówi o niewpłaceniu podatku - a nie podatków - w terminie, oczywiście z cechą uporczywości tego niewpłacenia, ale podatek - odmiennie niż np. alimenty, których uporczywość w niepłaceniu penalizujeart. 209 kk- może podlegać terminowemu regulowaniu zarówno wielokrotnie w ciągu roku (np. VAT, akcyzowy czy tonażowy), w tym w postaci rat (np. rolny, leśny, od nieruchomości) lub zaliczek (np. dochodowy w trakcie roku czy akcyza od wyrobów poza składem podatkowym), jak i jednorazowo, np. roczny podatek dochodowy. Przepisart. 57 § 1nie wskazuje, iżby nie odnosił się do tej ostatniej sytuacji, a uporczywość - jak wskazano - może oznaczać nie tylko wielokrotność, ale i długotrwałość w niewpłaceniu danego podatku.
Podzielając w pełni powyższe wywody, warto dodać, że przedstawione w nich stanowisko wydaje się być tym bardziej racjonalne, że przyjęcie koncepcji przedstawionej przez Sąd Rejonowy w zaskarżonym orzeczeniu, prowadziłoby do sytuacji, iż kilkukrotne niewpłacenie w terminie, nawet z niewielkim jego przekroczeniem, regulowanego co miesiąc podatku (np. VAT) byłoby wykroczeniem zart. 57 § 1 kks, ale wielomiesięczne, czy wręcz wieloletnie, świadome uchybienie w uregulowaniu rocznego podatku (jak w niniejszej sprawie) już nie. Takie uregulowanie odpowiedzialności karnoskarbowej nie świadczyłoby o racjonalności ustawodawcy, przez co interpretację przepisu prowadzącą do takiego wyniku należało odrzucić.
Reasumując, Sąd Okręgowy w Szczecinie nie podzielił poglądu, zgodnie z którym nie jest karalna, na gruncieart. 57 § 1 kks, długotrwała zwłoka w zapłacie podatku, a czyn zart. 57 § 1 kkspolega wyłącznie na wielokrotnym naruszeniu obowiązku wpłaty podatków ustawowym terminie. Dlatego też, uchylił zasadzające się na nietrafnych zapatrywaniach, zaskarżone postanowienie, przekazując przedmiotową sprawę do dalszego postępowania Sądowi I instancji.
Już tylko dla dopełnienia niniejszych rozważań wypada odnotować, że Sąd odwoławczy nie podzielił tej części argumentacji, w której skarżący starał się dowieść powtarzalnego charakteru zachowań oskarżonego w ramach poszczególnych czynów, odwołując się przy tym do zasad rozliczania obowiązujących w podatku dochodowym od osób fizycznych, a dokładniej do obowiązku zapłaty zaliczek na podatek dochodowy w trakcie lat podatkowych 2009 i 2010, z któregoA. W.się nie wywiązał. Wysuwając tego rodzaju argumenty, skarżący nie dostrzegł, że pomimo błędnie określonej daty czynów, przedmiotem zarzutów nie było niewpłacanie należnych zaliczek w ciągu określonych lat podatkowych, lecz zachowania późniejsze (jednorazowe), których przedmiotem był podatek dochodowy za poszczególne lata podatkowe zadeklarowany w zeznaniach rocznych PIT-36L, a więc zupełnie oddzielne, przez to całkowicie odrębne i pozostające poza granicami aktu oskarżenia.
Tak argumentując, Sąd odwoławczy orzekł jak w postanowieniu, na wskazanej tam podstawie prawnej.