Sąd Okręgowy w Warszawie
III Wydział Cywilny
Sygnatura akt: III C 1308/11
Data wyroku: 2013-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Zielińska

Sygn. akt III C 1308/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 października 2013 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Joanna Zielińska
Protokolant: Aneta Pacewicz
po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. w Warszawie na rozprawie
sprawy z powództwaK. M.
przeciwkoP. S.
0 zachowek
1 powództwo oddala;
II zasądza odK. M.na rzeczP. S.kwotę
3 600,-/ trzy tysiące sześćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sygn. akt III C 1308/11

UZASADNIENIE
K. M.w pozwie z dnia 2 sierpnia 2011 r. skierowanym przeciwkoP. S.wniosła ostatecznie o zasądzenie na swoją rzecz kwoty 200 000 złotych /k. 53 i 102/ tytułem zachowku poJ. S. (1)iJ. S. (2)oraz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu pozwu wskazała, iż przedmiotem roszczenia jest żądanie zapłaty zachowku po rodzicach powódkiJ. S. (1)/ l /6 wartości spadku/ iJ. S. (2)/1/4 wartości spadku/. Podniosła, iż w dniu 4 grudnia 2005 r. zmarła jej matkaJ. S. (1). Spadek poJ. S. (1)z mocy testamentu nabył mążJ. J. (1)S.. Spadek poJ. S. (2)zmarłym w dniu 12 marca 2007 r. na mocy testamentu, nabył z kolei pozwany. W chwili obecnej pozwanyP. S.jest więc zobowiązany do zapłaty na rzecz powódki zachowku tak poJ. S. (1)jak i poJ. S. (2), albowiem powódka nie została powołana do dziedziczenia po swoich wstępnych.
PozwanyP. S.odpowiedzią na pozew z dnia 3 października 2011 r. /k.31-34/ wniósł o oddalenie powództwa podnosząc zarzut przedawnienia.
W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany podniósł, iż w świetleart. 1007 § l k.c.roszczenie powódki uległo przedawnieniu, gdyż w okresie trzech lat od ogłoszenia testamentu takJ. S. (1)jak iJ. S. (2), powódka nie podjęła żadnych czynności bezpośrednio zmierzających do zaspokojenia swojego roszczenia o zachowek.
Pismem z dnia 17 listopada 2011 r. powódka wskazała z kolei, iż dochodzenie zachowku stało się możliwe dopiero z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku poJ. S. (2)tj. od dnia 9 marca 2011 r. /k. 53-5Ó/.
Pismem z dnia 11 czerwca 2012 r./k. 93- 96/ pozwany wskazał, iż wnosi o oddalenie powództwa także z uwagi na fakt, iżJ. S. (2)w testamencie sporządzonym w dniu l lutego 2007 r. wydziedziczył powódkę.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Powódka jest córkąJ.iJ. S. (1)/odpis aktu urodzenia k.- 17/.
W latach 80 - tych powódka wyjechała na stałe z Polski do Włoch. W 1987 roku zawarła związek małżeński z obywatelem WłochM. M.. Razem z mężem prowadziła we Włoszech hotel. Zarówno brat powódkiM. S. (1), jej mamaJ. S. (1)oraz ojciecJ. S. (2)odwiedzili powódkę we Włoszech w na początku lat 90-tych. Po tym czasie powódka nie miała częstego kontaktu z rodzicami, ale starała się raz na rok przyjechać do Polski i utrzymywała w miarę regularny kontakt telefoniczny z rodzicami.
J. S. (1)iJ. S. (2)zamieszkiwali wW.w lokalu przyul. (...)o pow. 74,50 m2, który miał zbyt duży metraż na ich potrzeby. Z tych przyczyn zdecydowali się na zamianę tego lokalu na lokal przyulicy (...)o pow. 34,88 m2stanowiący własność rodziców pozwanego -M.iM. S. (2), przy czym zamiany tej dokonano za dopłatą kwoty 40 000 zł dlaJ.iJ.małż.S.- umowa z dniaI.1998 r.(k.35-37).
Matka powódkiJ. S. (1)w 1995 r. miała udar i była częściowo sparaliżowana. Oboje rodzice powódki po 2000 roku wymagali stałej opieki. W 2002 r. przeprowadzili się do mieszkania przyul. (...), które stanowiło ich jedyny majątek. Ich synM. S. (1)przejął całkowitą opiekę nad nimi i w tym celu zrezygnował z pracy w 2002 r., pomimo iż nie przysługiwało mu jeszcze świadczenie emerytalne i nie posiadał żadnych innych świadczeń. Stan zdrowiaJ. S. (1)z czasem pogarszał się. Trzeba było ją myć, karmić, zmieniać pampersy, rozmasowywać ręce i nogi.J. S. (2)w tym czasie przeszedł operację prostaty i musiał jeździć na wymianę cewnika, co również wymagało czasu
i zaangażowania ze stronyM. S. (1)- ojca pozwanego jak i całej rodziny pozwanego.
W dniu 4 stycznia 1998 r.J. S. (1)sporządziła przez notariuszemT. C.testament, w którym do całości spadku po sobie powołała jako jedynego spadkodawcę swojego mężaJ. S. (2)/testament - k.l/.J. S. (1)zmarła w dniu 4 grudnia 2005r. /odpis aktu zgonu k. 8/.
Sąd Rejonowy dla Warszawy Żoliborza w Warszawie w sprawie sygn. akt I Ns 1871/06 w dniu 12 stycznia 2007 r. dokonał otwarcia i ogłoszenia testamentuJ. S. (1)i postanowieniem z dnia 12 stycznia 2007 r. /k. 28/ stwierdził, iż spadek po zmarłejJ. S. (1)nabył w całości z mocy ww. testamentuJ. S. (2).
Do śmierciJ. S. (1)podczas pobytów w Polsce raz w roku - powódka zatrzymywała się w domu rodziców, ale zdarzało się też, że przez czas pobytu powódka mieszkała w hotelach. Jej ojciecJ. S. (2)po 2002 r. był wielokrotnie hospitalizowany z uwagi na zdiagnozowaną chorobę nowotworową. Powódka przez cały czas od śmierci matki przebywała weW., a poinformowana o znacznym pogorszeniu stanu zdrowia ojca w 2006r. przyleciała do Polski na dwa dni, ale nie odwiedziła ojca i nie uczestniczyła w żadnej formie w opiece nadJ. S. (2).
Pismem z dnia 23 stycznia 2007 r. powódka wezwałaJ. S. (2)do zapłaty zachowku poJ. S. (1)/pismo k. 11 -12/. Stan zdrowiaJ. S. (2)uległ znaczącemu pogorszeniu w 2007 r.
J. S. (2)sporządził testament własnoręczny w dniu l lutego 2007 r., którym do całego spadku powołał wnukaP. S.. W testamencie wskazał:„nie wd%$potrzeby oddawania majątku w re.ceM.iK..".... „Córka mojaK.wysyła %a mą^ %a WłochaM. M. (2)i od tej pory odwiedziła nas dwukrotnie nie utrzymując ścisłych syuią^ków. Po śmierci Babci 4 grudnia 2005 r. oderwała są jej chej nagarnięcia majątku".

J. S. (2)zmarł w dniu 12 marca 2007 r. /odpis aktu zgonu k. l O/. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn.. akt XVI Ns 1297/07 stwierdzono, iż spadek poJ. S. (2)nabył na podstawie testamentu w całościP. S./postanowienie k. 9/.
Po śmierciJ.iJ. S. (2), pozwany wraz rodzicami zrobił generalny remont mieszkania przyulicy (...), którego łączny koszt wyniósł około 40 000 zł.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w parciu o zeznania stronK. M.(k. 241-242),P. S.(k.242-244), świadkówM. S. (2)(k. 103 - 104),M. S. (1)(k. 104 - 105),A. M.(k. 167 - 169),W. M.(k. 169), częściowoM. M.(k. 189 — 191),M. S. (3)(k. 225-226) iD. S.(k. 226-227) oraz akt sprawy Sądu Rejonowego dla Warszawy Żoliborza I Ns 1871/06 oraz Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie XVI Ns 1297/07 w zakresie wskazanym w postanowieniu z dnia 7 lutego 2013 r. - (k. 192).
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zasadny jest zarzut pozwanego przedawnienia roszczenia o zapłatę zachowku poJ. S. (1)zmarłej w dniu 4 grudnia 2005 r.
Roszczenia z tytułu zachowku oraz roszczenia o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń mają charakter roszczeń majątkowych i zgodnie z ogólnymi zasadamikodeksu cywilnego/art. 117 i nast./ podlegają przedawnieniu.
Artykuł 1007 k.c.w sposób szczególny reguluje początek biegu oraz termin przedawnienia wymienionych roszczeń, w pozostałym zakresie zastosowanie znajdują przepisy ogólne zawarte wart. 121-123 k.c.Zgodnie więc zart. 1007 § l k.c.roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o
zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu. Przepis ten w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacjikodeksu cywilnego z dnia 18 marca 2011 r., mającym zastosowanie w tej sprawie, przewidywał trzyletni termin przedawnienia.
Dla ustalenia początku biegu tego terminu istotne znaczenie ma zatem data otwarcia i ogłoszenia testamentu, która umieszczana jest zawsze na dokumencie /art 651 k.p.c./. W dniu 12 stycznia 2007 r. dokonano otwarcia testamentuJ. S. (1)w sprawie I Ns 1871/06 Sądu Rejonowego dla Warszawy Żoliborza /protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu - k. 21 akt I Ns 1871/06/ i w tej dacie rozpoczął się bieg terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę zachowku poJ. S. (1).
Wbrew twierdzeniom powódki, bieg przedawnienia roszczenia o zapłatę zachowku poJ. S. (1)nie został przerwany /art. 123 k.c./; nie uległ też zawieszeniu /art.!21k.c./. Okoliczność, iż to właśnieJ. S. (2)jest zobowiązany do zapłaty zachowku poJ. S. (1)była powódce znana: brała ona udział w postępowaniu sygn. akt I Ns 1871/06 Sr dla Warszawy Żoliborza , w toku którego doszło do otwarcia i ogłoszenia testamentuJ. S. (1)w dniu 12 stycznia 2007 r., nie kwestionowała też postanowienia wydanego w tej sprawie w dnia 12 stycznia 2007 r. /k. 28/ powołującegoJ. S. (2)do spadku poJ. S. (1)i właśnieJ. S. (2)został przez nią wezwany do jego wypłacenia zachowku poJ. S. (1)- /k. 11-12 - pismo z dnia 23 stycznia 2007 r./
Wbrew twierdzeniom powódki, na sam bieg terminu przedawnia jej roszczenia o zapłatę zachowku poJ. S. (1), nie ma wpływu okoliczność śmierci w dniu 12 marca 2007 r.J. S. (2)i sporu, co do ważności powołania testamentowego jego spadkobiercyP. S.toczącego się w sprawie Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie sygn. akt XVI Ns 1297/07.
Podnosząc, iż nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia roszczenia o zapłatę zachowku poJ. S. (1), powódka wskazała, iż nastąpiło to w toku
postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Mokotowa w Warszawie XVI Ns 1297/07, kiedy zgłosiła zarzut nieważności testamentuJ. S. (2)i wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po nim z mocy ustawy — pismo z dnia 20 lipca 2007 r. Okoliczność ta, w opinii Sądu, nie wyczerpuje dyspozycjiart. 123 k.c., który przewiduje, że bieg przedawnienia przerywa się jedynie przez czynność przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Również Sąd Najwyższy w wyroku z 24 czerwca 2004 r. III CK 127/03 wskazał w sposób jednoznaczny, iż bieg terminu przedawnienia roszczenia zart. 1007 k. c., przerywa tylko taka czynność, która zmierza bezpośrednio do ustalenia czy pomiędzy stronami istnieje stosunek prawny uzasadniający wypłatę zachowku.
Tymczasem, jak wynika z dokumentów z akt sprawy Sądu Rejonowego dla Warszawy Żoliborza sygn. akt I Ns 1871/06, powódka nigdy nie kwestionowała tytułuJ. S. (2), na podstawie którego został on powołany do spadku poJ. S. (1)- testamentu z dnia 4 stycznia 1998 r. sporządzonego przez notariuszem Tomaszem Cyganem, w którym do całości spadku po sobie powołała jako jedynego spadkodawcę swojego mężaJ. S. (2)/testament - k. 7/.
Zatem toJ. S. (2)obciążał dług spadkowy jakim jest obowiązek zaspokojenia roszczenia o zachowek poJ. S. (1)/art. 922 § 3 k.c./ i przeszedł on na spadkobierców zobowiązanego w chwili otwarcia spadku poJ. S. (2). Spadkobierca wstępuje w dokładnie w taką samą sytuację prawną i faktyczną, która istniała w chwili śmierci spadkodawcy. Tak też jest w przypadku zobowiązania do zapłaty zachowku, który jest długiem powstałym za życia spadkodawcyJ. S. (2). Zatem skoro zobowiązany do zapłaty zachowku poJ. J. (1)S.zmarł w dniu 12 marca 2007 r., powódka aby przerwać bieg terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę zachowku poJ. S. (1), winna wytoczyć powództwo o to roszczenie przeciwko spadkobiercy testamentowemuJ. P.M. S. (1), a jeżeli twierdziła, iż
spadek po ojcuJ.przypada z mocy ustawy jej iM. S. (1)- przeciwkoM. S. (1).
Spór w sprawie sygn. akt I Ns 1297/07 Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa o to, kto jest tym spadkobiercąJ. S. (2)zobowiązanym do zapłaty zachowku poJ. S. (1)- nie jest czynnością, o której mowa wart. 123 k.c., tj. mającą wpływ na samo uprawnienie powódki do zachowku poJ. S. (1). Zatem roszczenie powódki o zapłatę zachowku poJ. S. (1), które rozpoczęło swój bieg w dniu 12 stycznia 2007 r., przedawniło się z upływem trzech lat tj. z dniem 12 stycznia 2010 r., przed wytoczeniem powództwa w tej sprawie. Z tych przyczyn podlega ono oddaleniu.
Odnośnie roszczenia o zapłatę zachowku poJ. S. (2)zarzut jego przedawnienia nie jest zasadny, albowiem doszło do przerwania biegu przedawnienia poprzez zainicjowanie sporu, co do tytułu powołania.J. S. (2)zmarł w dniu 12 marca 2007 r. W toku postępowania sygn. akt I Ns 1297/07 Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa o stwierdzenie nabycia spadku poJ. S. (2), powódka zakwestionowała ważność testamentuJ. S. (2)z dnia l lutego 2007 r. ogłoszonego w dniu 18 września 2007 r. podnosząc, iż jest uprawniona do nabycia spadku po nim z mocy ustawy — dowód akta ww. sprawy. Bezspornie taka czynność należy do kategorii zart. 123 k.c.Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 22 października 1992 r. III CZP 130/92 , wskazując, że„Osoba należąca do kręgu spadkobierców ustawowych, kwestionująca w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku ważność testamentu na r%ec^ innej osoby i wnosząca o stwierdzenie dziedziczenia na podstawie ustawy, w istocie domaga się orzeczenia, %e nabyła stosowny udział w całości praw i obowiązków majątkowych pozostałych po spadkodawcy. Zachowek natomiast jest tylko wierzytelnością odpowiadającą czyści wartości udziału spadkowego, który uprawnionemu do zachowku przypadałby przy dziedziczeniu % ustawy (art. 991 § 1 k.c.). Zatem nie ulega wątpliwości, %e z, ekonomicznego punktu widzenia prawo do spadku, jako dalej sięgające, pochłania prawo do zachowku. Jest to zasadniczy argument przemawiający z? słusznością tezy, Ż? Zgłoszenie prze% uczestnika postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia
spadku zarzutu nieważności testamentu, jako czynność przedsięwzięta bezpośrednio w celu ustalenia praw szerszych ni^ Dachówek, przerywa bieg przedawnienia roszczenia o zachowek, przysługującego temu uczestnikom"'.Prezentowane stanowisko Sąd orzekający w składzie rozpoznającym tą sprawę w pełni podziela. Zatem bieg terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę zachowku poJ. S. (2)nie rozpoczął się do chwili uprawomocnienia postanowienia z dnia 24 sierpnia 2010 r. w sprawie XVI Ns 1297/07 Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa. Nastąpiło to dopiero z dniem 9 marca 2011 r., kiedy Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie V Ca 242/11 utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Sądu I instancji, uznając dokument z dnia l lutego 2007 r. za testament własnoręcznyJ. S. (2)i jako taki za ważny.
Zatem roszczenie to jest wymagalne. Nie jest ono zasadne, z uwagi na wydziedziczenie powódki w testamencie własnoręcznymJ. S. (2)sporządzonym w dniu l lutego 2007 r.
Spadkodawca zawarł w nim oświadczenie„nie widzę potrzeby oddawania majątku w ręceM.iK..".... „Córka mojaK.wyszła Z? wą^ Zf WłochaM. M. (2)i od tej pory odwiedziła nas dwukrotnie nie utrzymując ścisłych związków. Po śmierci Babci 4 grudnia 2005 r. odezwała się jej chęć zagarnięcia majątku"."Sformułowanie to stanowi skuteczne wydziedziczenie powódki, albowiem wypełnia ustawową przesłankę określoną wart. 1008 k.c.pkt. 3W myśl tego przepisu spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie, a wskazana przyczyna wydziedziczenia wynika z treści testamentu, /art 1009 k.c./.
Zauważyć należy, iż w sytuacji nagannych zachowań spadkobiercy ustawowego, może on zostać nie tylko pozbawiony przez spadkodawcę należnego mu udziału w spadku (testament negatywny), ale również wydziedziczony, czyli pozbawiony prawa do zachowku.
Wydziedziczenie (pozbawienie prawa do zachowku) stanowi sankcję za naruszenie obowiązków jakie wynikają ze stosunków rodzinnych, jeżeli to naruszenie następuje z przyczyn leżących po stronie spadkobiercy, jest przez niego zawinione i cechuje się uporczywością.
Spadkodawca w testamencie musi wskazać przyczynę wydziedziczenia i choć nie musi posłużyć się terminologią ustawową, wskazane przez niego zachowania muszą stanowić wypełnienie przynajmniej jednej z trzech wyżej wskazanych przesłanek wydziedziczenia zpkt 1-3 art. 1008 k.c.Przepis ten ustala zamknięty katalog przyczyn wydziedziczenia i niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu.
Przyczyna wydziedziczenia określona wart. 1008 pkt l k.c.wymaga łącznego spełnienia trzech przesłanek: sprzeczności postępowania z zasadami współżycia społecznego, uporczywości takiego postępowania, dezaprobaty spadkodawcy. Postępowanie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego wiązane jest zazwyczaj z nagannym trybem życia uprawnionego do zachowku, na przykład alkoholizmem, narkomanią, popełnianiem przestępstw, które nie jest akceptowane przez spadkodawcę. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można było takich zachowań przypisać powódce. Zatem należało rozważyć przesłankę zpkt 3 art. 1008 k.c.polegającą na uporczywym niedopełnianiu względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Takie zachowanie uprawnionego do zachowku musi odnosić się do osoby spadkodawcy i musi dotyczyć niedopełniania obowiązków rodzinnych względem niego, na przykład niewykonywania obowiązku alimentacyjnego, nieudzielania opieki, braku pomocy w chorobie itp. W pojęciu "zaniedbywanie wobec spadkodawcy obowiązków rodzinnych", mieści się również takie zachowanie, które prowadzi do faktycznego zerwania kontaktów rodzinnych i ustania więzi uczuciowej, normalnej w stosunkach rodzinnych.
SpadkodawcaJ. S. (2)w testamencie z dnia l lutego 2007 r. wskazał przede wszystkim jako powód wydziedziczeniaK. M.uporczywe zaniedbanie przez nią względem niego obowiązku o charakterze rodzinnym, a
mianowicie, iż córka nie utrzymuje z nim kontaktów. Zachowanie powódki polegające na braku zainteresowania nim i jego żoną, a jedynie ich majątkiem może być poczytane jako podstawa wydziedziczenia i tak należy rozumieć to oświadczenie spadkodawcy. W opinii Sądu, nie można tu zapominać o sytuacji zdrowotnej spadkodawcy w ostatnim okresie jego życia. W zależności od etapów życia członków rodziny- rożne są ich obowiązki rodzinne. Inaczej bowiem kształtują się relacje dzieci z rodzicami, gdy ci pierwsi są w pełni sił, a inaczej, gdy wymagają opieki i zaangażowania dzieci w pomoc niekiedy w sprawach życia codziennego, gdy są w podeszłym wieku i schorowani. Nie można jednak przy tym abstrahować od możliwości finansowych dzieci, ich zobowiązań rodzinnych wobec innych członków rodziny i obowiązków zawodowych. Zawsze jednak trzeba brać pod uwagę chęć dzieci do niesienia rodzicom pomocy w każdy możliwy dla nich sposób, a przede wszystkim dbałość o kontakt w każdej formie — czy to osobisty, czy listowny, czy też telefoniczny. W przypadku powódki decydujące znaczenie miał kontakt, gdy u ojca rozwinęła się choroba i wymagał wsparcia psychicznego tj. po 2002 r. , a następnie po śmierci żony, a matki powódki w 2005 r. W tym okresie każda możliwość spotkania z ojcem przy okazji wizyt w Polsce była istotna. Wizyt powódki w Polsce w ostatnim okresie życia ojca nie potwierdzają, ani przesłuchani świadkowie, ani też wpisy w paszportach powódki, gdyż dotyczą one okresu do 2000 r./k.!23-145/.
Nie może uiść uwadze, co potwierdzili świadkowieM. S. (2)/k. 103 - 104/,M. S. (1)/k. 104 - 105/, iż ojciec powódki bardzo ciężko chorował zwłaszcza po 2002 r., a przez ostatnie dwa lata jego życia zwłaszcza w 2006 r. objawy choroby nowotworowej prostaty się nasiliły. Powódka, z kolei jak wynika z jej zeznań nie mogła przyjeżdżać do Polski, tak często jak tego chciała z uwagi na chorobę nowotworową męża, na którą zapadł w 2004 r., jednak w okresie nasilenia choroby ojca, w dwa lata później w 2006 r., nie było przeszkód, aby przyjechała i udzieliła ojcu wsparcia psychicznego. Tego zabrakło, a nadto powódka mając świadomość stanu zdrowia ojca skierowała do niego wezwania do
zapłaty zachowku poJ. S. (1)w dniu 23 stycznia 2007 r. /k. 11 -l 2/ O ile nie można czynić z tego zarzutu, skoro powódka była do zachowku uprawniona, to na de tej sprawy stanowi to istotny wyznacznik relacji rodzinnych pomiędzy powódką a jej ojcem w ostatnim okresie życiaJ. S. (2), a właściwie ich braku. To wówczas ojciec powódkiJ. S. (2)wymagał intensywnej opieki, a opiekę tą od zawsze sprawował wyłącznie synM.i jego rodzina, co nie było kwestionowane przez powódkę. Niemniej mógł od powódki oczekiwać zainteresowania i wsparcia psychicznego.
Sąd nie dał wiary twierdzeniom powódki przesłuchanej w charakterze strony, co do częstotliwości jej wizyt u ojca, gdyż są one sprzeczne wzajemnie i nie znajdują potwierdzenia w innych dowodach. I tak powódka zeznała, iż z rodzicami miała ścisły kontakt, ale jednocześnie wskazała, że po pogrzebie matki nie przyjeżdżała. Wreszcie, iż w ostatnim okresie życia ojca była u niego wmieszkaniu (...)dni, w grudniu 2006 r./k. 242/ Zeznania te pozostają w sprzeczności z zeznaniami świadkówM. S. (2)iM. S. (1)i samego pozwanego. ŚwiadekM. S. (2)zeznała, iżJ. S. (2)w ostatnim okresie życia był bardzo schorowany i wymagał, bardzo intensywnej opieki. Zeznała:Pod koniec życia moich teściów %włas%c%a w okresie, kiedy rodzice wymagali opieki to powódki nie było. Moja szwagierka nie bywała u rodziców odkąd zamieniliśmy się_ mieszkaniami. My opiekowaliśmy się rodzicami męża t%n. ja i nasze dzień. Wtedy gdy najbardziej potrzebowali opieki to tylko my to czyniliśmy. W pewnym momencie była to opieka całodobowa.TakżeM. S. (1)zegnał / k. 1051 „Powódka jak przyjeżdżała to zatrzymywała się, wB.. Z ojcem rozmawiała telefonicznie.P.śmiercią matki, a ojca nie było wizyt powódki w mieszkaniu ojca bo mówiła, ż? nie przyjdzie, ona nie lubi się, tłumaczyć".
Świadkowie:A. M./k. 167 - 169/ iW. M./k. 169/ nie posiadali wiedzy o pobytach powódki u ojca w ostatnim okresie życiaJ. S. (2), a nawet wcześniej tj. po przeprowadzeniu się małżonkówS.naul. (...)/ po 2002 r./. Nie potrafili wskazać, czy i jak często powódka tam przebywała, aA. M.zeznała, iż jedynie od powódki wie, że mieszkała u
ojca naul. (...)dni /k. 168-169/. W opinii Sądu, zeznania te nie mogą być miarodajne. Z kolei z zeznań pozwanego wynika, iż ostatni osobisty kontakt powódki z ojcem w grudniu 2006 r. i miał charakter odosobniony. Na podstawie tych zeznań oraz świadkówM. S. (2)iM. S. (1)orazM. S. (3)(k. 225-226) iD. S.(k. 226-227), którym Sąd dał wiarę jako spójnym i wzajemnie potwierdzającym, zasadnym jest ustalenie, iż powódka nie utrzymywała kontaktu ze schorowanym ojcem w ostatnich dwóch latach jego życia, co miało charakter uporczywy. Nie tylko z uwagi na stan ojca, który zapadł na ciężką chorobę nie rokującą wyzdrowienia. Nadto będąc wW.zadzwoniła do niego z tą informacją, ale go nie odwiedziła, co bardzoJ. S. (2)bardzo przeżył - zeznania pozwanegoP. S.„Dziadek narzekał, %e córka go nie odwiedza, był %s%pkowany, ^e przyjechała doW.i nie chciała go odwiedzić"/k. 244/. Zeznania te korelują z zeznaniamiM. S. (3)/k. 22S-226/ iD. S./k.226-227/, co do odczuć spadkodawcy w związku? z takim zachowaniem córki i jego głębokich przeżyć, żalu i rozgoryczenia.
Należy nadto wskazać należy, iż do obowiązków powódki, o ile nie należała bezpośrednia piecza nad ojcem z racji zamieszkiwania za granicą, to bezspornie jej obowiązkiem i to najważniejszym było udzielenie wsparcia psychicznego i stworzenie dobrych relacji i takiego właśnie zachowania od córki mógł oczekiwaćJ. S. (2). Z tych samych przyczyn wezwanie go do zapłaty zachowku po matce, musiało odbić się na relacji rodzinnej i wywołać uzasadnione odczucia uJ. S. (2), iż uwaga córki koncentruje się wyłącznie wokół spraw majątkowych.
Z powyższych względów Sąd uznał za skuteczne wydziedziczenie powódki przezJ. S. (2)i z mocyart. 1008 k.c.orzekł jak w pkt. I wyroku, co do roszczenia o zapłatę zachowku poJ. S. (2).
O kosztach procesu orzeczono w myślart. 98 k.p.c., tj. na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy.