Sąd Okręgowy w Legnicy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 635/12
Data wyroku: 2012-12-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Grochmal, Andrzej Środek, Włodzimierz Przysłupski
Słowa kluczowe: Przestępstwa Przeciwko Życiu, Przestępstwa Przeciwko Zdrowiu
Podstawa prawna: art. 437 § 2 kpk

Sygn. akt IV Ka 635/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 grudnia 2012 r.

Sąd Okręgowy w Legnicy - IV Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący:

SSO Andrzej Środek

Sędziowie

SO Andrzej Grochmal
SO Włodzimierz Przysłupski (spr.)

Protokolant

sekr.sądowy Patrycja Ignaczak

przy udziale Bożeny Ławrowskiej

Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Legnicy
po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2012 r.
sprawyG. O.(O.)
oskarżonego o przestępstwo zart. 160 § 2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Legnicy
z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt VIII K 983/11

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnia oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu,

II
kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt IV Ka 635/12

UZASADNIENIE
Prokurator Rejonowy w Legnicy oskarżyłG. O.o to, żew dniu 19 maja 2010 r. wP., jako lekarz wykonujący czynnościw zakresie podstawowej opieki zdrowotnej wPrzychodni (...)wP.naraziłA. D.na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w ten sposób, że zalecił pokrzywdzonej stosowanie niesteroidowego leku przeciwzapalnego Naproxen, wiedząc jako lekarz opiekujący sięA. D., iż występowały u niej przeciwwskazania do stosowania tego środka z uwagi na fakt, iż pokrzywdzona cierpiała na schorzenie przewlekłe w postaci astmy aspirynowej i w związkuz tym występowała u niej nadwrażliwość na niesteroidowe leki przeciwzapalne, czym doprowadził uA. D., po przyjęciu przez nią wyżej wskazanego leku, do zaostrzenia astmy oskrzelowej w postaci napadu duszności,tj. o czynzart. 160 § 2 k.k.

Sąd Rejonowy w Legnicy wyrokiem z dnia 13 września 2012 roku (sygn. akt VIII K 983/11):

I
uznał oskarżonegoG. O.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w części wstępnej wyroku i za to na podstawieart. 160 § 2 k.k.wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,

II
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności na okres próby 2 (dwóch) lat,

III
na podstawieart. 71 § 1 k.k.z zw. zart. 33 § 3 k.k.orzekł wobec oskarżonego karę grzywny w wysokości 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych po 30 (trzydzieści) złotych każda,

IV
na podstawieart. 627 k.p.k.iart. 2 ust. 1 i art. 3 ust 2ustawyo opłatach w sprawach karnych zasadził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwocie 1907,66 (tysiąc dziewięćset siedem 66/100) złotych oraz wymierzył mu opłatę w kwocie 270 (dwustu siedemdziesięciu) złotych.

Powyższy wyrok zaskarżył w całości obrońca oskarżonegoG. O., zarzucając:

I
błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku mające wpływ na jego treść, polegające na przyjęciu, że:

1
astma oskrzelowa jest schorzeniem tożsamym z astmą aspirynową,

2
w dokumentacji lekarskiej pokrzywdzonejA. D.znajdującej się wPrzychodni (...)wP.były zamieszczone informacje, że pokrzywdzona choruje na astmę aspirynową i że w dokumentacji lekarskiej pokrzywdzonej znajdującej się wPrzychodni (...)wP.znajdowała się karta informacyjna Szpitalnego Oddziału Ratunkowego(...)Szpitala(...)wL.z dnia 14.06.2006 r. oraz informacja dla lekarza kierującego z Poradni AlergologicznejA. K.wL.wystawionej najprawdopodobniej w 2004 r.,

3
oskarżony na podstawie informacji z dokumentacji pokrzywdzonejA. D., a także z wywiadów z nią przeprowadzonych powinien wiedzieć, że pokrzywdzona cierpi na astmę aspirynową,

- podczas gdy prawidłowa, tj. poczyniona zgodnie zart. 7 k.p.k.iart. 5 § 2 k.p.k., ocena materiału dowodowego, w tymw szczególności ocena oryginalnej dokumentacji lekarskiej pokrzywdzonejA. D.znajdującej się wPrzychodni (...)wP., opinii biegłych (k. 209 i nast. akt sprawy), zeznań świadkówA. Z.,A. G.,E. Z.,J. S.,A. K.oraz wyjaśnień oskarżonego nie daje podstaw do powyższych ustaleń,

II
na podstawieart. 438 pkt 2 k.p.k.- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wyroku, tj.:

1

1
naruszenieart. 410 k.p.k.polegające na pominięciu przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy istotnej części materiału dowodowego zgromadzonego w toku rozprawy w postaci oryginalnej dokumentacji lekarskiej pokrzywdzonejA. D.zPrzychodni (...)wP., znajdującej się na karcie nr 183 akt sprawy,

2
naruszenieart. 424 § 1 pkt 2 k.p.k.polegające na niewyjaśnieniu podstawy prawnej wyroku, tj. przyczyn, dla których oskarżonemu przypisano popełnienie występku umyślnego zart. 160 § 2 k.k., podczas gdy w ustalonym przez Sąd Rejonowym stanie faktycznym możliwe było co najwyżej przypisanie oskarżonemu występku nieumyślnego zart. 160 § 3 k.k.,

a nadto w przypadku nieuwzględnienia powyższych zarzutów;

III

III

III
na podstawieart. 438 pkt 1 k.p.k.- naruszenie prawa materialnego,tj. naruszenieart. 160 § 2 k.p.k.polegające na bezzasadnym - w ustalonym przez Sąd Rejonowym stanie faktycznym - zastosowaniu tego przepisu i przypisaniu oskarżonemu popełnienia występku umyślnego zart. 160 § 2 k.p.k., podczas gdy zachowanie oskarżonego nosiło co najwyżej znamiona winy nieumyślnej i mogło być zakwalifikowane co najwyżej zart. 160 § 3 k.k., cow konsekwencji prowadziłoby do uznania, że oskarżony popełnił przestępstwo wnioskowe (art. 160 § 5 k.k.),

IV
na podstawieart. 439 pkt 9 k.p.k.- naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenieart. 12 § 1 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu postępowania i wydaniu wyroku w sprawie o przestępstwo wnioskowe zart. 160 § 2 i § 5 k.p.k., podczas gdy zachodziła ujemna przesłanka procesowa zart. 17 pkt10 k.p.k.w postaci braku wniosku o ściganie oskarżonego.

Stawiając powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu, a
ewentualnie o:
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest zasadna.
Słusznie bowiem apelujący kwestionuje prawidłowość dokonanej przez Sąd Rejonowy oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, polegającej na uznaniu, że oskarżonyG. O.podczas przyjmowania pokrzywdzonejA. D.w dniu 19 maja 2010 roku wPrzychodni (...)wP.– powinien posiadać wiedzę, iż nie można jej zalecać leku „naproxen”, gdyż cierpiała ona na przewlekłe schorzenie w postaci astmy aspirynowej, a ponadto miał on możliwość dokładnego zdiagnozowania stanu zdrowia tej pacjentki, a w konsekwencji nie przypisywania jej wymienionego wyżej leku.
Należy przy tym zauważyć, że Sąd Rejonowy przypisał oskarżonemu przestępstwo określone wart. 160 § 2 k.k., polegające na umyślnym narażeniu pacjentkiA. D.na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Natomiast z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że oskarżony w krytycznym czasie nie zachował ostrożności wymaganejw danych okolicznościach, poprzez niedokładne zbadanie pacjentki oraz niezapoznanie się z dokumentacją medyczną, co w konsekwencji doprowadziło do przypisania leku zagrażającego jej życiu.
Takie zaś zachowanie sprawcy wyczerpuje znamiona nieumyślnej formy przestępstwa narażenia człowieka na niebezpieczeństwo, określonego wart. 160 § 3 k.k.w zw. zart. 160 § 2 k.k.
Nie ulega wątpliwości, że głównym dowodem w sprawie, na którym oparty został zarzut aktu oskarżenia, a następnie ustalenia Sądu I instancji była opinia biegłych z(...)Akademii Medycznej weW.z dnia 17 października 2011 r., gdzie stwierdzono między innymi, że: „nieprawidłowe było zalecenie stosowania leku
    naproxen
. Jest to niesteroidowy lek przeciwzapalny o działaniu przeciwbólowym oraz przeciwgorączkowym. Przeciwwskazaniem do jego stosowania jest tzw. „astma aspirynowa”, która była wcześniej rozpoznana u pacjentki, o czym lekarz (co wynika z jego zeznań) wiedział. UA. D.istniały przeciwwskazania do podania leku
    naproxen
(vide: opinia k – 98).
Należy w tym miejscu zauważyć, że przed opracowaniem powyższej opinii przez biegłych oskarżonyG. O.został najpierw przesłuchanyw charakterze świadka (k – 56-59).
Jednakże w chwili sporządzania aktu oskarżenia oraz w czasie rozpoznawania sprawy przez Sąd I instancji –G. O.miał już status oskarżonego, w związku z czym nie było dopuszczalne ujawnianie na rozprawie treści protokołu przesłuchania go w charakterze świadka.
OskarżonyG. O.złożył natomiast wyjaśnienia na rozprawie sądowej w dniu 6 lutego 2012 r. podając, że wiedział o tym, iż pacjentkaA. D.była chora na astmę. Nie wiedział jednak, że cierpiała ona na astmę aspirynową. Nigdy też pacjentka ta nie powiedziała mu, że choruje na astmę aspirynową, a w historii choroby nie było żadnych adnotacji odnośnie uczuleń. Oświadczył też, że rok wcześniej pokrzywdzona badana była przez alergologa, który wpisał do karty rozpoznanie: astma oskrzelowa.
Jednocześnie oskarżony wyjaśnił, że o fakcie, iżA. D.mogła mieć astmę aspirynową dowiedział się dopiero w czasie przeglądania akt sprawy karnej, kiedy to poza dokumentacją z jego przychodni zobaczył też dokumentację zewnętrzną, której wcześniej nie znał. Po przejrzeniu tych dokumentów można było stwierdzić, że pacjentka chorowała na astmę aspirynową. Ta zewnętrzna dokumentacja – zdaniem oskarżonego – została prawdopodobnie dostarczona do przychodni po zgonie pacjentki (vide: wyjaśnienia oskarżonego k 173-174).
Składając ustną opinię specjalistyczną na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2012 roku biegli z(...)AM weW.przedstawili drugą z możliwych wersji, opartej na wyjaśnieniach oskarżonego, przyjmując mianowicie, że lekarzG. O.nie miał możliwości uzyskania informacji o astmie aspirynowejA. D., a tym samym nie naraził pacjentki na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu.
Jednocześnie biegli stwierdzili, że dysponowali jedynie kserokopią dokumentacji medycznej, w większości nieczytelną lub słabo czytelną. Nie mieli też informacji o tym, kiedy dokumentacja zewnętrzna z innych jednostek (karta informacyjna SOR z 2006 r. i informacja dla lekarza POZ z poradni alergologicznej) – została włączona do dokumentacji wewnętrznej PrzychodniwP.(vide: opinia ustna biegłych z(...)weW.k 208-209).
Należy w tym miejscu stwierdzić, że Prokuratura Rejonowa w Legnicy powołując(...)AM weW.w celu opracowania opinii specjalistycznej w niniejszej sprawie – istotnie przekazała biegłym kserokopię dokumentacji medycznej zPrzychodni (...)wP.dotyczącej pacjentkiA. D., a wśród tych dokumentów znajdowały się kserokopie dokumentów zewnętrznych w postaci karty informacyjnej SOR z 2006 r. oraz informacji dla lekarza POZ od alergologa (bez daty).
Natomiast w nadesłanej w dniu 10 lutego 2012 r. do Sądu RejonowegozPrzychodni (...)wP.– oryginalnej dokumentacji lekarskiej dotyczącej pacjentkiA. D.– brak jest wymienionych wyżej dokumentów zewnętrznych. Z zapisu z dnia 3 czerwca 2009 r. dokonanegow dokumentacji wewnętrznej przez alergologa dr nauk med.J. S.wynika zaś, że stwierdził on u pacjentki astmę oskrzelową (vide: dokumentacja medyczna k – 183).
Mając na względzie wskazany wyżej stan dowodowy sprawy, zdaniem sądu odwoławczego, nie można wykluczyć, że w dokumentacji lekarskiej dotyczącejA. D., w czasie przyjmowania jej przez lekarzaG. O.w dniu 19 maja 2010 r. wPrzychodni (...)wP.– brak było tzw. dokumentów zewnętrznych, z których wynikało, że pacjentka ta cierpiała na astmę aspirynową.
Mogło zatem być tak, jak to podał oskarżony w swoich wyjaśnieniach, że w chwili badania pacjentki w dniu 19 maja 2010 r. w dokumentacji medycznej brak było dokumentów, w których zawarta była diagnoza o stwierdzeniu u niej astmy aspirynowej. Jest natomiast wysoce prawdopodobne, że wymienione wcześniej dokumenty, zawierające rozpoznanie uA. D.astmy aspirynowej – zostały dostarczone do Przychodni lub przekazane Policji – już po śmierci pokrzywdzonej. Wynika to wprost z zeznań świadkaA. Z.synowej pokrzywdzonej, która na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. po okazaniu jej przedmiotowych dokumentów podała, że „dokumentów tych nie zanosiłam do Przychodni. Najprawdopodobniej ta dokumentacja była w domu i została przekazana prokuratorowi wraz z lekami i tym wszystkim co zostało zabezpieczone przez Policję” (k – 197).
Uznając zatem, że w krytycznym czasie dokumentacja lekarska dotycząca pacjentkiA. D.– nie zawierała dokumentów w których znajdowało się rozpoznanie u niej choroby w postaci astmy aspirynowej, to tym samym istnieją wątpliwości w zakresie sprawstwa i winy oskarżonegoG. O..
Oskarżony w czasie przeprowadzonego wywiadu oraz badania – nie rozpoznał u niej takiej choroby w dniu 19 maja 2010 r. Zresztą w czasie samego badania fizycznego – tak jak to stwierdzili biegli w swojej ustnej opinii w dniu 23 kwietnia 2012 r. – „nie można rozróżnić tej, czy innej jakości astmy” (k – 210).
Aby można było przypisać oskarżonemu sprawstwo i winę w zakresie umyślnej formy przestępstwa zart. 160 § 2 k.k.– należałoby ustalić, żew krytycznym czasie miał on świadomość, że działaniem swoim naraża innego człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo i powinien chcieć tego lub na to się godzić.
Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie daje podstawy do dokonania takich ustaleń.
Istnieją także istotne wątpliwości, czy oskarżony nieumyślnie dopuścił się narażenia pokrzywdzonej na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w ten sposób, że na skutek niedbalstwa nie przeprowadził wyczerpującego wywiadu z pacjentką, nie zbadał jej fizycznie czy też nie zapoznał się z dokumentacją lekarską, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania u niej astmy aspirynowej, a następnie do przepisania jej niewłaściwego leku, zagrażającego życiu i zdrowiu.
Przypisanie oskarżonemu sprawstwa i winy nawet o przestępstwo nieumyślne, określone wart. 160 § 3 k.k.– byłoby możliwe jedynie wtedy, gdyby można było ustalić ponad wszelką wątpliwość, że w czasie badania pokrzywdzonej i aplikowania jej leku o nazwie
      naproxen
– w jego dyspozycji znajdowały się dokumenty stwierdzające u niej astmę aspirynową, a oskarżony zaniechał zapoznania się z ich treścią.
Zgromadzone w sprawie dowody nie dają jednak podstaw do dokonania takich ustaleń.
Istnieją zatem istotne, nie dające się usunąć wątpliwości w zakresie sprawstwa i winy oskarżonego, które zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 5 § 2 k.p.k.należało rozstrzygnąć na jego korzyść.
Z tych też względów Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił oskarżonegoG. O.od popełnienia zarzuconego mu czynu, a na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.kosztami procesuw sprawie obciążył Skarb Państwa.