Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACz 1988/12
Data wyroku: 2012-10-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Lipińska, Tadeusz Nowakowski, Małgorzata Lamparska
Słowa kluczowe: Zabezpieczenie Wierzytelności
Podstawa prawna: art. 742 par. 1 k.p.c.

Sygn. akt I ACz 1988/12

POSTANOWIENIE
Dnia 30 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący Sędzia SA:

Elżbieta Lipińska (spr.)

Sędzia SA:
Sędzia SA:

Małgorzata Lamparska
Tadeusz Nowakowski

po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym we Wrocławiu
sprawy z powództwa:S. Ś. (1)iS. Ś. (2)
przeciwko:M. M.

o zapłatę

na skutek zażalenia pozwanego
na postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z dnia 13 sierpnia 2012 r., sygn. akt I C 97/11

p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 11 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu udzielił zabezpieczenia roszczenia powodów o zapłatę 621.000 zł przez:
− ustanowienie na rzecz powodówS. Ś. (1)iS. Ś. (2)hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 276.000 zł na nieruchomości pozwanegoM. M., dla której Sąd Rejonowy wT.Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...),
− ustanowienie na rzecz powodówS. Ś. (1)iS. Ś. (2)hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 115.000 zł na nieruchomości pozwanegoM. M., dla której Sąd Rejonowy wT.IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...),
− ustanowienie na rzecz powodówS. Ś. (1)iS. Ś. (2)hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 115.000 zł na nieruchomości pozwanegoM. M., dla której Sąd Rejonowy wT.IV Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...),
− ustanowienie na rzecz powodówS. Ś. (1)iS. Ś. (2)hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 115.000 zł na nieruchomości pozwanegoM. M., dla której Sąd Rejonowy wT.IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...).
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2012 r. Sąd Okręgowy oddalił wniosek pozwanego o zmianę prawomocnego postanowienia wydanegow przedmiocie udzielenia zabezpieczenia z dnia 11 lutego 2011 r.,sygn. akt – I C 97/11.
W uzasadnieniu wniosku pozwany podniósł, że dotychczasowy sposób zabezpieczenia stał się dla niego zbyt uciążliwy, a wnioskowany sposób zmiany zabezpieczenia jest dopuszczalny. W ocenie pozwanego ustanowienie hipoteki przymusowej na innej nieruchomości, w tej samej wysokości, zapewni powodom należytą ochronę nie obciążając pozwanego nadmiernymi skutkami dokonanego zabezpieczenia.
Sąd Okręgowy powołał się naart. 742 § 1 k.p.c.Zasadność żądania zmiany lub uchylenia zabezpieczenia w ocenie Sądu Okręgowego uwarunkowana jest wykazaniem, jakie zmiany nastąpiły w stanie faktycznym sprawy stanowiącej podstawę wydania zarządzenia tymczasowego.
Pozwany zasadność wniosku o zmianę zabezpieczenia uzasadnił tym, żew dniu 12 sierpnia 2010 r. i w dniu 20 kwietnia 2012 r. zawarł przedwstępne umowy sprzedaży dotyczące nieruchomości, dla których prowadzone sąksięgi wieczyste (...). Obciążenie tych nieruchomości hipotekami może spowodować, że nabywcy wycofają się z transakcji. Nadto pozwany złożył wypis z rejestru gruntów i plan podziału nieruchomości, dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...), z którego wynika, że przedmiotowa nieruchomość warta jest 1 mln zł, co oznacza, że ustanowienie na tej nieruchomości hipoteki zaspokoiłoby interesy powodów.
Zdaniem Sądu Okręgowego argumenty pozwanego nie uzasadniają zmiany postanowienia z dnia 11 lutego 2011 r. wydanego w przedmiocie zabezpieczenia.
Odnosząc się do przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia 12 sierpnia 2010 r. Sąd Okręgowy przede wszystkim podniósł, że jest ona sporządzona w zwykłej formie pisemnej, co nie rodzi po stronie kupującego roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości. Niezrozumiałe jest także, dlaczego pozwany kwestii tej umowy nie podniósł w zażaleniu na postanowienie z dnia 11 lutego 2011 r., a dopiero teraz umowę tę przedstawia jako podstawę zmiany postanowienia o zabezpieczeniu.
Umowa z dnia 20 kwietnia 2012 r. nie ma z kolei żadnego znaczenia dla oceny, czy zabezpieczenie stało się dla pozwanego zbyt uciążliwe. Umowa ta została bowiem zawarta w rok po dacie wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, a zatem została zawarta na ryzyko stron umowy. W dacie zawarcia umowy wksiędze wieczystej (...)wpisana była już informacja dotyczącazabez­pieczenia. Instytucja zmiany zabezpieczenia nie może być zastosowanaw sytuacji, gdy dłużnik sam podejmuje ryzykowne czynności prawne, takie jak przyjmowanie na siebie zobowiązań dotyczących majątku objętego zabezpieczeniem, a następnie podnosi tę okoliczność jako mającą uzasadniać zmianę postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia twierdząc, że zabezpieczeniew dotychczasowym kształcie jest dla niego zbyt uciążliwe.
Również pozostałe okoliczności podniesione przez pozwanego nie były dla Sądu Okręgowego przekonujące. Pozwany podniósł, że nieruchomość objętaksięgą wieczystą (...)warta jest co najmniej 1 mln zł. Brak jednak podstaw do przyjęcia takiej wartości nieruchomości w oparciu o twierdzenia pozwanegoi prywatny operat szacunkowy sporządzony na jego zlecenie. Nadto należało uwzględnić, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny,w którym zamieszkuje pozwany wraz z rodziną, co stanowić może realną trudnośćw prowadzeniu egzekucji należności. Zdaniem Sądu Okręgowego powodowie mają prawo do takiego zabezpieczenia swoich roszczeń, aby w razie korzystnego dla nich rozstrzygnięcia mogli bezproblemowo zaspokoić swoje roszczenia.
Zażalenie na postanowienie złożył pozwany, który wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku przez ustanowienie na rzecz powodów hipoteki przymusowej kaucyjnej dodatkowo do kwoty 391.000 zł na nieruchomościM. M., dla której Sąd Rejonowy wT.Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr KW (...)oraz o zasądzenie od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego.
W uzasadnieniu zażalenia pozwany podniósł, że Sąd Okręgowy zupełnie pominął kwestię, że w umowach przedwstępnych zostały ustalone zadatki w kwocie 30.000 zł i 100.000 zł, które pozwany będzie zmuszony zwrócić w podwójnej wysokości. Dotychczasowy sposób zabezpieczenia stał się dla pozwanego zbyt uciążliwy, a nadto pozwany zaproponował, aby hipotekę ustanowić na nieruchomości, która jest warta prawie 1 mln zł. Niezrozumiałe dla pozwanego jest,z jakich powodów Sąd uznał operat szacunkowy, z którego wynika wartośćnieru­chomości, za niewystarczający do przyjęcia wartości nieruchomości.
W odpowiedzi na zażalenie powodowie wnieśli o oddalenie zażaleniai zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest uzasadnione.
Art. 742 § 1 k.p.c.przewiduje, że zmiana zabezpieczenia może nastąpić, gdy odpadnie lub zmieni się przyczyna zabezpieczenia.
W tym kontekście zawarcia umowy przedwstępnej z dnia 12 sierpnia 2010 r. nie można rozważać jako podstawy do przyjęcia, że zaszły w sprawie – od daty prawomocnego rozstrzygnięcia w zakresie udzielonego zabezpieczenia − jakiekolwiek zmiany. Ewentualne roszczenia wynikające z tej umowy winny być zgłoszone najdalej w postępowaniu zażaleniowym obejmującym rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu z dnia 11 lutego 2011 r. W dacie rozstrzyganiao zasadności udzielenia zabezpieczenia, tj. w dniu 7 kwietnia 2011 r. (data wydania postanowienia przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w sprawie zażalenia na postanowienie wydane w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia, sygn. akt –I ACz 562/11) minął już termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, który był wyznaczony na dzień 28 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny podziela uwagi Sądu Okręgowego, że jeżeli wówczas okoliczność zawarcia umowy przedwstępnej była na tyle nieistotna, że pozwany nie powołał się na tę umowę, to tym bardziej obecnie nie można znaleźć przekonujących powodów do uwzględnienia jej jako podstawy do zmiany zabezpieczenia. Należało zauważyć, że skarżący wraz z umową nie złożył innych dokumentów, z których wynikałoby, że jego kontrahent podjął jakiekolwiek czynności w celu dochodzenia swoich praw, np. wezwał pozwanego do zapłaty zadatku.
Należało także podzielić stanowisko Sądu Okręgowego, że podstawą do żądania zmiany zabezpieczenia nie mogła być kolejna z umów przedwstępnych, zawarta w dniu 20 kwietnia 2012 r., również w zwykłej formie pisemnej. W dacie zawarcia tej umowy strony kontraktu wiedziały już o udzieleniu zabezpieczenia, które stało się prawomocne ponad rok wcześniej. Przyjmując na siebie obciążenia po dacie prawomocnego ustanowienia zabezpieczenia pozwany nie może skutecznie domagać się zmiany zabezpieczenia powołując się właśnie na te zobowiązania. Podejmując czynności prawne dotyczące zabezpieczonego majątku pozwany liczył się z tym, że to jego będą obciążały niekorzystne skutki prawne ryzykownej decyzji.
Już z tych względów stanowisko skarżącego nie podlegało uwzględnieniu.
Podzielić należało także ocenę Sądu Okręgowego, że zmiana zabezpieczenia przez ustanowienie zabezpieczenia na nieruchomościKW (...)prowadziłaby do nieuzasadnionego pogorszenia sytuacji powodów. Zabezpieczenie roszczeń na nieruchomości, na której znajduje się zamieszkały budynek, mogłoby stanowić rzeczywistą przeszkodę w skutecznej egzekucji roszczeń przez powodów. Wartość nieruchomości objętejKW (...)określił skarżący, powołując się na prywatny operat szacunkowy sporządzony na jego zlecenie i koszt. Operat ten został zakwestionowany jako podstawa jakichkolwiek ustaleń w sprawie przez powodów w trakcie rozprawy. Również w uznaniu Sądu Apelacyjnego operat ten nie stanowi wystarczającej podstawy do przyjęcia wartości nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należało orzec jak na wstępie, na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.

MR