Sąd Apelacyjny w Gdańsku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 262/13
Data wyroku: 2013-09-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Rydzewski, Grażyna Świderska-Wandor, Wiktor Gromiec
Słowa kluczowe: Rozbój
Podstawa prawna: art. 280 § 2 k.k., art. 437 § 1 k.p.k.

Sygn. akt II AKa 262/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 września 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny
w składzie:
Przewodniczący:  SSA Wiktor Gromiec
Sędziowie:   SSA Grażyna Świderska - Wandor (spr.)
SSA Andrzej Rydzewski

Protokolant:  referent-stażysta Aleksandra Urbanowicz

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku Elżbiety Rymińskiej-Piątek
po rozpoznaniu w dniu 5 września 2013 r.
sprawy
M. K.
oskarżonego zart. 280 § 2 k.k.;art. 263 § 2 k.k.

M. P.

oskarżonego zart. 280 § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z dnia 16 maja 2013 r., sygn. aktXIV K 220/12

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelacje za oczywiście bezzasadne;

II
zwalnia oskarżonych od ponoszenia kosztów procesu za postępowanie odwoławcze, obciążając wydatkami tego postępowania Skarb Państwa;

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.W. B.- Kancelaria Adwokacja wG.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych brutto tytułem nieopłaconych kosztów obrony z urzędu oskarżonegoM. P.przed Sądem Apelacyjnym.

UZASADNIENIE
M. K.iM. P.stanęli pod zarzutem tego, że:
- w dniu 27 maja 2012 roku wG.przyulicy (...), działając wspólnie i w porozumieniu dokonali rozboju na osobieS. O., w ten sposób, że po uprzednim doprowadzeniu do stanu bezbronności, uderzając pokrzywdzonego w twarz, powodując jego upadek na ziemię,M. P.kopał w/wym. po twarzy i ciele,M. K.wyrwał pokrzywdzonemu telefon komórkowy m-kiL.o wartości ok. 150 zł, następnie przykładając do okolicy czołowej przedmiot przypominający broń palną krótką, obszukał kieszenie spodni pokrzywdzonego, czym działali na szkodęS. O.,
tj. o czyn zart. 280 § 2 k.k.;
PonadtoM. K.stanął pod zarzutem tego, że:
- w nieustalonym okresie, nie później niż do dnia 27 maja 2012 roku wG.w mieszkaniu przyul. (...), posiadał bez wymaganego pozwolenia broń palną, rewolwer(...)
tj. o czyn zart. 263 § 2 k.k.

Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 maja 2013 roku, sygn. akt XIV K 220/12:

I
uznał oskarżonychM. P.iM. K.za winnych tego, że w dniu 27 maja 2012 roku wG.przyul. (...)pobiliS. O.w ten sposób, że popychali go, szarpali, spowodowali upadek na podłoże, przy czymM. P.uderzył w/wym. pięścią w twarz, a następnie po upadku pokrzywdzonego na podłoże ponownie uderzał go ręką i nogą, powodując obrażenia ciała w postaci otarcia naskórka powierzchni dłoni prawej, otarcia naskórka okolicy czołowej, okolicy skroniowej po stronie prawej, nieznacznego otarcia nasady nosa, obrzęku twarzy po stronie lewej, które skutkowały naruszeniem czynności narządów ciała na okres nie dłuższy niż 7 dni, przy czymS. O.bezpośrednio narażony był na naruszenie czynności narządów ciała na okres powyżej dni 7, zaśM. K.w trakcie zdarzenia wyciągnął broń palną - rewolwer(...), którą skierował w kierunku głowy w/wym. Pokrzywdzonego, przy czymM. P.miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem,

tj. uznałM. P.za winnego popełnienia czynu kwalifikowanego zart. 158 § 1 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 31 § 2 k.k., zaśM. K.za winnego popełnienia czynu kwalifikowanego zart. 159 k.k.i za to przy zastosowaniuart. 11 § 3 k.k.na podstawieart. 158 § 1 k.k.skazałM. P.na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, zaśM. K.na podstawieart. 159 k.k.na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;

II
uniewinnił oskarżonegoM. K.od popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie II aktu oskarżenia, tj. od czynu zakwalifikowanego zart. 263 § 2 k.k.;

III
zaliczył na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonych oskarżonymM. P.iM. K.kar pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 27 maja 2012 roku do dnia 4 stycznia 2013 roku.

Wyrok zawiera również rozstrzygnięcie w przedmiocie dowodów rzeczowych, kosztów sądowych oraz kosztów obrony z urzędu oskarżonych przed Sadem pierwszej instancji.

Powyższe orzeczenie zaskarżyli obrońcy oskarżonychM. K.orazM. P..

Obrońca oskarżonegoM. K.zaskarżył wyrok w części, tj. co do rozstrzygnięć w punktach I, III, i IV, zarzucając Sądowi pierwszej instancji:

1
obrazę przepisów postępowania, tj.art. 7 k.p.k., mającą wpływ na treść orzeczenia poprzez:

- uznanie za wiarygodne zeznańS. O.w zakresie okoliczności związanych z pobiciem oraz użyciem broni, w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika oszczerczy i nieprawdziwy charakter jego zeznań, a ponadto wielokrotnie dochodziło do zmiany zeznań pokrzywdzonego;
- uznanie wyjaśnień oskarżonegoM. P.za wiarygodne w zakresie obciążającym oskarżonegoM. K.w sytuacji, gdy w świetle opinii biegłej psycholog i psychiatry zeznania spisane w protokole z postępowania przygotowawczego cechuje ograniczona wiarygodność, gdyż posiada on znaczne trudności z czytaniem;

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mogący mieć wpływ na treść orzeczenia poprzez:

- ustalenie, iż oskarżonyM. K.wspólnie i w porozumieniu zM. P.pobiłS. O.w ten sposób, że popychał, szarpał, spowodował upadek na podłoże;
- ustalenie, iż oskarżonyM. K.w trakcie zdarzenia wyciągnął broń palną - rewolwer(...), którą skierował w kierunku głowyS. O..
Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zaś z daleko idącej ostrożności procesowej wniósł o sprostowanie znajdującej się w treści punktu III zaskarżonego wyroku oczywistej omyłki pisarskiej poprzez zastąpienie błędnie wskazanego nazwiska oskarżonego „K.” poprawnym nazwiskiem „K.”.
W uzasadnieniu apelacji obrońca podniósł, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał zeznania pokrzywdzonegoS. O., w zakresie okoliczności związanych z pobiciem oraz użyciem przez oskarżonegoM. K.broni, za wiarygodne, albowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika oszczerczy i nieprawdziwy charakter jego zeznań. Zdaniem skarżącego, nie może pozostać bez znaczenia fakt wielokrotnych zmian zeznań przezS. O., na co uwagę zwrócił Sąd Okręgowy w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Wskazał, iż zasadne wydaje się twierdzenie, że przyczyną składania nieprawdziwych zeznań była chęć przerzucenia na oskarżonych odpowiedzialności za wszczęcie bójki. Jak podnosił w dalszej kolejności, wystarczy wskazać, iż w pełni obiektywne źródło dowodowe, jakim jest nagranie z monitoringu, stało w oczywistej sprzeczności z relacją przedstawioną przez pokrzywdzonego. Z nagrania można natomiast odczytać, iż prowodyrem całego zdarzenia i nieporozumień między uczestnikami zdarzenia był samS. O., który wybiegł z autobusu zaM. K., co potwierdza również Sąd na stronie 16 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Ponadto, zdaniem obrońcy oskarżonego, nagranie nie rozwiewa wątpliwości, kto pierwszy odepchnął drugą osobę. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest fakt, iż widok na oskarżonegoM. K.został zasłonięty przez postaćS. O..
W dalszej części uzasadnienia apelacji skarżący wskazał, że rozpatrując dokonaną przez Sąd Okręgowy w Gdańsku ocenę wyjaśnień składanych przez oskarżonegoM. P., należy mieć na uwadze sporządzoną w toku postępowania opinię biegłych psychologa i psychiatry. W świetle przedmiotowych opinii wyjaśnienia oskarżonegoM. P., które zostały spisane w protokole z postępowania przygotowawczego, cechuje ograniczona wiarygodność, gdyż oskarżony posiada znaczne trudności z czytaniem. Budzi to znaczne wątpliwości w kontekście wiarygodności wyjaśnieńM. P., albowiem nie miał on możliwości zweryfikowania poprawności ich spisania. Ponadto, w trakcie rozprawy oskarżony wypowiadał się w sposób nielogiczny i wewnętrznie sprzeczny. Zważywszy na znaczne zaburzenia pamięci i upośledzenie umysłowe, niezwykle utrudnione jest rozdzielnie informacji zasłyszanych przez oskarżonegoM. P.od relacji rzeczywistych wydarzeń, w związku z czymM. P.winien być przesłuchany w obecności psychologa. Zdaniem apelującego, nie powinno zatem budzić wątpliwości, iż Sąd Okręgowy naruszył przepisy postępowania odnoszące się do swobody oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Oczywistym jest, iż prawidłowo dokonana ocena wyjaśnień oskarżonegoM. P.jako niewiarygodnych w części obciążającej oskarżonegoM. K.z całą pewnością wpłynęłaby na treść zaskarżonego wyroku.
Wobec powyższego, w ocenie skarżącego, uzasadniony jest także zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu przez Sąd pierwszej instancji, iż oskarżonyM. K.wspólnie i w porozumieniu zM. P.pobiłS. O.w ten sposób, że popychał go, szarpał, spowodował upadek na podłoże. Ponadto, Sąd

    meritioparł orzeczenie w części dotyczącej posłużeniem się przez oskarżonegoM. K.bronią palną, co do zasady, na fakcie, żeM. K.był posiadaczem broni. Zgodnie z wyjaśnieniamiM. P.i zeznaniamiP. U., oskarżonyM. K.w dniu 27 maja 2012 r., tj. w dniu zaistnienia przedmiotowego zdarzenia, posiadał broń. Zdaniem obrońcy, nie sposób jednak z powyższego wysnuć obiektywnie niebudzący uzasadnionych wątpliwości wniosek, iż rzeczona broń była użyta w trakcie omawianego zdarzenia. Należy w szczególności wziąć pod uwagę, iż wyraźnie i zdecydowanie zaprzeczył temu oskarżonyM. K.. Relewantne przy tym są zeznania rzekomo pokrzywdzonegoS. O., który wskazywał w opisie broni całkowicie odmienny przedmiot, podając, że był to pistolet koloru srebrnego, gdy w rzeczywistości oskarżonyM. K.był w posiadaniu czarnego rewolweru. Na uwagę zasługuje również fakt, iż pokrzywdzony wcześniej konfabulował w zakresie użycia również innego niebezpiecznego narzędzia, a mianowicie noża, którym miano zadać jemu ranę w okolicach dłoni. Zostało to wykluczone przez biegłego. W późniejszym toku procesu pokrzywdzony cofnął swoje zeznania w tym zakresie. Kluczowe powinny okazać się również zeznania świadkówD.iP.. Wskazani świadkowie z całą pewnością spostrzegliby przyjmowanie przez jednego z uczestników zdarzenia, w tym oskarżonegoM. K., postawy strzeleckiej. W trakcie zeznań obaj świadkowie jednak wyraźnie zaprzeczyli, aby ktokolwiek mierzył z broni palnej do innej osoby. Zdaniem obrońcy, oskarżonyM. K.nie tyle pełnił rolę sprawcy czynu, co był w rzeczywistości niejako rozjemcą w zaistniałym zdarzeniu. Ponadto, z zeznań świadkówD.iP.wynika, że w zdarzeniu brał udział jedynie jeden atakujący.

Obrońca oskarżonegoM. P.zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, zarzucając Sądowi I instancji:

1
rażącą niewspółmierność kary, polegającą na orzeczeniu w stosunku do oskarżonegoM. P.kary nadmiernie wysokiej - bezwzględnej kary pozbawienia wolności w wymiarze 8 miesięcy - wynikającej z niedostatecznego rozważenia i uwzględnienia okoliczności podmiotowych i przedmiotowych sprawy oraz skutkującą:

a
niezasadnym odstąpieniem od nadzwyczajnego złagodzenia kary (art. 31 § 2 k.k.), mimo faktu, iż biegli psychiatrzy oraz biegła psycholog zgodnie stwierdzili, iżin tempore criminisM. P.miał w stopniu znacznym ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem,

b
niezasadnym nie zastosowaniem środka probacyjnego w postaci warunkowego zawieszenia orzeczonej względem oskarżonegoM. P.kary pomimo, iż jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec oskarżonego celów kary, na co wskazuje zarówno postawa sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste, jak również jego zachowanie po popełnieniu przestępstwa, co sprawia, że dolegliwość orzeczonej kary jest nadmierna, zaś orzeczona kara w odczuciu społecznym pozostaje karą niesprawiedliwą i nie uwzględnia w stopniu należytym określonych wart. 53 k.k.dyrektyw sądowego wymiaru kary.

Powołując się na powyższy zarzut, obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemuM. P.kary łagodniejszego rodzaju, bądź też warunkowe zawieszenie orzeczonej kary pozbawienia wolności, a także zaliczenie na poczet orzeczonej kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 27 maja 2012 r. do dnia 4 stycznia 2013 r. Jednocześnie wniósł o zwolnienie oskarżonego od kosztów postępowania odwoławczego w całości.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

I.
Apelacje wywiedzione przez obrońców obu oskarżonych należało ocenić jako bezzasadne w stopniu oczywistym i, jako takie, nie podlegają one uwzględnieniu.
Za chybione uznać należy zarzuty wskazane we wniesionych środkach odwoławczych, tj. wywiedzione przez obrońcęM. K.zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, które miały mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, oraz zarzut rażącej niewspółmierności kary, na który powoływał się obrońcaM. P.. Pomijając pewne trudności obrońcy oskarżonegoM. P.ze sporządzeniem środka odwoławczego w sposób kompatybilny – skarżący wpierw bowiem wskazał, że zaskarża wyrok w całości – co do winy, by następnie podnieść jedynie zarzut rażącej niewspółmierności kary, wnieść o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez złagodzenie wymierzonej kary, i jedynie w takim zakresie przedstawił argumentację w uzasadnieniu apelacji – Sąd Apelacyjny uznał, iż skarżący zakwestionował wyrok jedynie w części dotyczącej kary i tylko w takich granicach nastąpi rozpoznanie środka odwoławczego.
Jednocześnie, należy wskazać, że Sąd odwoławczy nie dostrzegł z urzędu bezwzględnych przesłanek odwoławczych, które skutkowałyby uchyleniem orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia (art. 439 § 1 k.p.k.). Nie zachodzą także przesłanki zart. 440 k.p.k.
II.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku rozprawy, poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz zasadnie uznał winę oskarżonych -M. P.za przestępstwo zart. 158 § 1 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 31 § 2 k.k., zaśM. K.za przestępstwo zart. 159 k.k.
Ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Okręgowy zgodna jest z regułami zawartymi wart. 4 k.p.k.iart. 7 k.p.k., ponieważ badaniu podlegały oraz zostały uwzględnione okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonych oraz przeprowadzone zostały wszystkie dowody ocenione swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.
Nadto zasadne jawi się ustalenie, iż kary pozbawienia wolności w wymiarze po osiem miesięcy dla każdego z oskarżonych uwzględniają dyrektywy wymiaru kary wskazane wart. 53 k.k., są adekwatne do stopnia winy obu oskarżonych i społecznej szkodliwości ich czynów, a nadto zaspokajają społeczne poczucie sprawiedliwości.
Sąd pierwszej instancji stanowisko swoje i ocenę w sposób logiczny i przekonujący uzasadnił, zgodnie z przepisemart. 424 § 1 i § 2 k.p.k., w szczególności wskazując, jakie fakty uznał za udowodnione oraz na jakich oparł się dowodach, a którym i w jakiej części odmówił waloru wiarygodności, co pozwala na akceptację poczynionych ustaleń faktycznych, jak również rozważań prawnych zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
III.
W ocenie Sąduad quemargumenty przytoczone przez obrońcęM. K.w środku odwoławczym w istocie sprowadzają się do nietrafnej polemiki z prawidłowymi ustaleniami Sądua quoi nie zasługują na uwzględnienie. W zasadniczym zakresie tezy apelacji sprowadzają się do zakwestionowania stanu faktycznego ustalonego przez Sąd Okręgowy poprzez podważenie waloru dowodowego zeznań pokrzywdzonegoS. O.oraz tej części wyjaśnień współoskarżonegoM. P., w której pomawiał onM. K.o współudział w pobiciu pokrzywdzonego oraz posiadanie i posługiwanie się przezeń bronią palną w trakcie zdarzenia z dnia 27 maja 2012 r.
Odnosząc się do argumentacji skarżącego, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że dowody - ocenione jako wiarygodne - nawzajem się uzupełniają i tworzą logiczną całość, dając podstawy do wywiedzenia odmiennych wniosków niż poczynione przez obrońcę oskarżonegoM. K.w wywiedzionej apelacji.
Sąd Okręgowy w sposób wnikliwy i dokładny, dążąc do ustalenia prawdy, przeprowadził bowiem postępowanie dowodowe. Następnie ujawnione dowody poddał gruntownej, bezstronnej ocenie respektującej wymogi określone dyspozycjąart. 4 k.p.k.,art. 5 § 2 k.p.k.iart. 7 k.p.k.Jako przekonująco, w sposób poprawny i wyczerpujący umotywowana, zyskała ona pełną aprobatę Sądu Apelacyjnego. Ocena ta, w tym uwzględniająca zmienność wyjaśnień oskarżonegoM. P.oraz zeznań pokrzywdzonegoS. O., a także treść zeznań pozostałych świadków i nagrań z monitoringu, jest oceną wszechstronną, wnikliwą i nie narusza granic oceny swobodnej, jest zgodna z zasadami wiedzy, doświadczenia życiowego i prawidłowego rozumowania oraz nie zawiera logicznych błędów.
Kwestionowanie przez obrońcęM. K.ustalonego stanu faktycznego w oparciu o brak konsekwencji w zeznaniachS. O.odnośnie całego przebiegu zdarzenia z dnia 27 maja 2012 r. należy uznać za nieprzekonujące. Skupiając swą uwagę na zmienności zeznań składanych przez pokrzywdzonego, skarżący wskazał li tylko na twierdzeniaS. O.odnośnie przebiegu zdarzenia z dnia 27 maja 2012 r. w zakresie, w którym pozostawały one niekonsekwentne. W szczególności apelujący podniósł, że pokrzywdzony wycofał się z twierdzeń o użyciu noża przez oskarżonych w trakcie inkryminowanego zdarzenia, a także wskazał na niezgodność jego twierdzeń z zapisami monitoringu w części dotyczącej przebiegu zdarzenia w autobusie. Skarżący zdaje się nie dostrzega, że Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia szeroko odniósł się do treści zeznańS. O., uznając je za prawdziwe jedynie w zakresie, w którym nie pozostawały w sprzeczności z pozostałymi zgromadzonymi w sprawie dowodami. W tym zakresie rozważania Sądu pierwszej instancji były w pełni prawidłowe, zaś odmienne stanowisko obrońcy oskarżonegoM. K.odnośnie całości zeznań pokrzywdzonego nie zostało poparte konkretnymi argumentami, które mogłyby podważyć trafność ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Okręgowy. ObrońcaM. K.pominął przy tym tak istotny fakt, iż pokrzywdzonyS. O.konsekwentnie zeznawał, iż w trakcie inkryminowanego zdarzeniaM. K.miał posługiwać się bronią. Ta część jego zeznań pozostaje zresztą zgodna nie tylko z wyjaśnieniamiM. P., ale także zeznaniami świadkaP. U.w tej części, w której wskazywał on na fakt, iż w dniu zdarzeniaM. K.posiadał broń. W tym zakresie Sąd Okręgowy słusznie obdarzył walorem wiarygodności wyjaśnieniaM. P.i zeznaniaP. U.i stanowisko to przekonywująco uargumentował.
Z pewnością nie można za skarżącym wywodzić z faktu sprzeczności zeznańS. O.z zapisem monitoringu całkowitego braku wiarygodności pokrzywdzonego. Nagranie z monitoringu pozwala bowiem jedynie na weryfikację twierdzeń uczestników zdarzenia odnośnie tej jego części, która miała miejsce w autobusie. Nie może natomiast stanowić zasadniczej podstawy do rekonstrukcji stanu faktycznego co do dalszego przebiegu zdarzenia, choć jako prawidłowe należy ocenić wnioski Sądu Okręgowego, który częściowo na podstawie zapisu monitoringu ustalił, że atak na pokrzywdzonego nie nastąpił znienacka a w jego trakcie nie doszło do zarzuconego oskarżonym pozbawienia pokrzywdzonego telefonu komórkowego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Jednak i te ustalenia wymagały dodatkowego oparcia w dowodach uzyskanych na podstawie przesłuchania oskarżonych i świadków, którą to potrzebę słusznie zresztą dostrzegł Sąda quoi poczynił ustalenia w tym zakresie również na podstawie innych dowodów. Nie zatem fakt odwołania bądź zmiany twierdzeń w określonym zakresie mógłby decydować o walorze wiarogodności dowodu z zeznań pokrzywdzonego, a jedynie jego sprzeczność ujawniona na skutek konfrontacji z innymi dowodami. Ta zaś konfrontacja dowodów wraz z ich oceną dokonana została przez Sąd Okręgowy z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego, była poprawna.
Na zmianę powyższego stanowiska nie są w stanie wpłynąć także twierdzenia obrońcyM. K.w zakresie, w którym powoływał się na zeznania świadkówK. D.iS. P., wywodząc, że oskarżony nie użył broni w trakcie inkryminowanego zdarzenia i w ogóle nie brał udziału w pobiciuS. O., a jedynie miał pełnić rolę rozjemcy pomiędzy nim a oskarżonymM. P.. Skarżący zupełnie pominął fakt, iż z treści zeznań w/wym. świadków wynika jedynie to, że pobicieS. O.obserwowali ze znacznej odległości i nie była to obserwacja nieprzerwana. Nie można zatem, jak czyni to skarżący, uznać, że zeznania świadkówK. D.iS. P., były kluczowe dla oceny, czyM. K.posługiwał się, czy też nie, bronią palną w trakcie pobicia pokrzywdzonego. Nie sposób również jedynie na ich podstawie wysnuć wniosku, iż oskarżony nie brał w ogóle czynnego udziału w zdarzeniu. Po pierwsze, należy zwrócić uwagę na fakt, iż już podczas wysiadania z autobusu oskarżonyM. K.wdał się w przepychankę z pokrzywdzonymS. O.. Po wtóre, jak wynika z wyjaśnień oskarżonegoM. P.złożonych w postępowaniu przygotowawczym,M. K.przystąpił do ataku naS. O.w trakcie, kiedy współoskarżonyP.zadawał kolejne ciosy pokrzywdzonemu, kiedy ten leżał już na ziemi. OskarżonyM. K.przystawił bowiem, w pewnym momencie, do głowyS. O.broń, zabierając mu jednocześnie telefon komórkowy, który następnie wyrzucił do pobliskiego śmietnika. Należy wreszcie wskazać, iż obserwując uprzednio zadawanie ciosów pokrzywdzonemu przez oskarżonegoM. P.,M. K.godził się na działanie współoskarżonego oraz skutki z nim związane w postaci obrażeń ciała doznanych przezS. O..
Podkreślenia wymaga, że do przypisania sprawcy udziału w pobiciu nie jest konieczne udowodnienie, iż osobiście zadawał pokrzywdzonemu ciosy w postaci uderzenia, kopnięcia lub tym podobnych działań, a wystarczające jest świadome połączenie działania jednego ze współsprawców z działaniem drugiego sprawcy przeciwko pokrzywdzonemu. Odpowiedzialność za udział w pobiciu ma charakter wspólnej odpowiedzialności za następstwa działania, co stanowi odstępstwo od zasady indywidualizacji odpowiedzialności karnej. Sprawcy odpowiadają bowiem niezależnie od tego, czy można ustalić, który z nich spowodował konkretne następstwa, ale pod warunkiem, że każdy z nich możliwość nastąpienia ich przewidywał albo mógł i powinien był przewidzieć (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2010 r., II AKa 69/10, KZS 2010, z. 9, poz. 28). W konsekwencji przyjąć należy, że ustalenia Sądu Okręgowego odnośnie współsprawstwa oskarżonegoM. K.w pobiciuS. O.były prawidłowe, z tym oczywiście istotnym zastrzeżeniem, że z uwagi na użycie przezeń broni palnej, jego czyn podlegał kwalifikacji prawnej zart. 159 k.k.
Finalnie, odnosząc się do argumentacji obrońcy oskarżonegoM. K.w części, w której kwestionował on walor dowodowy wyjaśnień oskarżonegoM. P., należy stwierdzić, iż również w tym zakresie Sąd Apelacyjny nie podziela wątpliwości skarżącego. Podobnie jak w przypadku zeznań pokrzywdzonegoS. O.oraz zeznań pozostałych świadków, Sąd Okręgowy oceniał wyjaśnieniaM. P.jako prawdziwe i mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych jedynie w takiej części, w której były zbieżne z pozostałymi dowodami, a zarazem pozwalały na odtworzenie przebiegu zdarzeń zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd Okręgowy bowiem obszernie i rzeczowo odniósł się do tych fragmentów wyjaśnień oskarżonegoM. K., które pozostawały rozbieżne, dokonał ich wszechstronnej oceny, zaś wyciągnięte na tej podstawie wnioski należycie uargumentował.
Sąd Apelacyjny nie znajduje także podstaw, by uznać za zasadne zarzuty apelacji w zakresie, w którym skarżący z faktu, iżM. P.jest osobą(...), zaś przypisanego mu czynu dopuścił się w stanie znacznie ograniczonej zdolności do rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swym postępowaniem, wywodzić tak dalece idące wnioski, że jego wyjaśnienia są niewiarygodne. Z pewnością wniosku takiego nie sposób wysnuć również na podstawie opinii biegłych z zakresu psychologii i psychiatrii. Z samego tylko faktu, żeM. P.posiada obniżone funkcje poznawcze z uwagi na organiczne uszkodzenie centralnego układu nerwowego, nie można wnioskować, że oskarżony nie jest zdolny do prawidłowego zrelacjonowania przebiegu zdarzeń, które miały miejsce w dniu 27 maja 2012 r. Należy zresztą po raz kolejny podkreślić, że weryfikując treść wyjaśnień złożonych przezM. P., Sąd Okręgowy przyznał im walor wiarygodności w znacznej mierze jedynie w zakresie, w którym były one składane w toku postępowania przygotowawczego i swoją decyzję w tym zakresie racjonalnie i przekonująco uargumentował.
Warto przy tym zaznaczyć, że w ustnej opinii uzupełniającej złożonej na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2013 r. biegła psychologK. W.wskazała, żeM. P., choć ma obniżone zdolności pamięciowe, to jednak nie przejawia tendencji do wypełniania luk pamięciowych konfabulacjami (k. 867-869). Naturalnie, że sytuacja stresowa związana z przesłuchaniem w charakterze podejrzanego lub oskarżonego wywoływać może ograniczenie zdolności do należytego odtworzenia przebiegu zdarzeń, jednakże sama w sobie nie deprecjonuje wartości dowodowej złożonych wyjaśnień. Jeżeli zważyć przy tym na fakt, że w kwestionowanym przez obrońcęM. K.zakresie, a więc dotyczącym posłużenia się przezeń bronią w trakcie pobicia, oskarżonyM. P.w składanych wyjaśnieniach pozostawał konsekwentny (stwierdzając, cyt. „zaniemówiłem kiedy wyciągnął broń”) i w zasadzie potwierdzał fakt, żeM. K.skierował broń w kierunku pokrzywdzonego – przy czym jedynie w trakcie kolejnych przesłuchań starał się umniejszać wagę tej okoliczności – brak jest podstaw, by skutecznie zakwestionować walor dowodowy wyjaśnieńM. P.w omawianej części.
Reasumując powyższą część rozważań, należy stwierdzić, iż Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania przeprowadzonego przez Sądmeritirozumowania i wyciągniętych na jego podstawie wniosków. W konsekwencji zarzuty obrońcy oskarżonegoM. K.w zakresie, w którym wskazywał na błąd w ustaleniach faktycznych mający polegać na nieuprawnionym przyjęciu współsprawstwa oskarżonego w pobiciuS. O.i użycia w jego trakcie broni palnej, a także na wadliwą ocenę przeprowadzonych dowodów, w szczególności poprzez uznanie za wiarygodne zeznań pokrzywdzonego oraz wyjaśnieńM. P.i odmowę przyznania waloru wiarygodności wyjaśnieniomM. K., należało uznać za bezpodstawne.
IV.
Przechodząc do oceny zasadności apelacji obrońcy oskarżonegoM. P., należy wskazać, że zawarta w uzasadnieniu środka odwoławczego argumentacja była nieprzekonująca i nie doprowadziła do ujawnienia uchybień w zakresie oceny dokonanej przez Sąd Okręgowy, w związku z czym podniesiony zarzut rażącej niewspółmierności kary nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu Apelacyjnego orzeczenie o karze zostało bowiem poprzedzone prawidłową analizą okoliczności, jakie mają znaczenie dla sądowego wymiaru kary.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji ma ustawowo zagwarantowaną swobodę w ferowaniu wyroku, w tym kształtowania wymiaru kary. Rolą zaś Sądu odwoławczego w tym zakresie jest kontrola, czy granice swobodnego uznania sędziowskiego, stanowiącego zasadę sądowego wymiaru kary nie zostały przekroczone w rozmiarach nie dających się zaakceptować. Ustawa traktuje jako podstawę odwoławczą tylko taką niewspółmierność kary, która ma charakter rażący (art. 438 pkt 4 k.p.k.), a która zachodzić może tylko wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można byłoby przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd pierwszej instancji, a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych wart. 53 k.k.Na gruncieart. 438 pkt 4 k.p.k.nie chodzi bowiem o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczasową nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa – „rażąco niewspółmierną”, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować. Innymi słowy zarzut rażącej niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen można zasadnie podnieść tylko wówczas, gdy orzeczona kara, jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, to jednak nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy - a więc, gdy jest w społecznym odczuciu karą niesprawiedliwą (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2012 r., II AKa 244/12, LEX nr 1236112).
W ramach tak zakreślonych kryteriów oceny prawidłowości orzeczenia w przedmiocie kary należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy wymierzając oskarżonemu karę ośmiu miesięcy pozbawienia wolności, wnikliwie rozważył przesłanki orzeczenia wobecM. P.kary pozbawienia wolności, jak również braku przesłanek uzasadniających warunkowe zawieszenie wykonania tej kary. Nie budzi zastrzeżeń ocena okoliczności, które uzasadniały wymiar i rodzaj kary, albowiem została ona dokonana z zachowaniem zarówno przedmiotowych, jak i podmiotowych dyrektyw wymiaru kary.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, analizując okoliczności sprawy i okoliczności dotyczące osoby oskarżonego, Sąd pierwszej instancji uwzględnił wszystkie okoliczności wiążące się z poszczególnymi dyrektywami wymiaru kary. Wymierzając karę pozbawienia wolności, Sąd kierował się zasadami obiektywizmu, rozważając i uwzględniając okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego.
W uzasadnieniu orzeczenia o karze wskazano okoliczności łagodzące oraz okoliczności obciążające, które znalazły odpowiedni wyraz w zakresie orzeczonej kary. Należy wskazać, że również prawidłowo przyjęto, że w stosunku doM. P.nie zachodzą przesłanki warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności, uznając, że nie istnieją wystarczające podstawy do ukształtowania pozytywnej prognozy kryminologicznej względem oskarżonego.
Nie można zgodzić się z apelującym, iż orzeczenie o karze zapadło na skutek nadmiernego przywiązania wagi do stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemuM. P., a zarazem z pominięciem okoliczności podmiotowych. Wbrew twierdzeniom obrońcy, Sąd Okręgowy uwzględnił fakt, iż zachowanie pokrzywdzonegoS. O.w trakcie wspólnej jazdy autobusem z oskarżonymi było prowokacyjne, aczkolwiek okoliczność ta w żaden sposób nie może usprawiedliwiać reakcji oskarżonegoM. P., która przybrała formę agresji fizycznej, kończąc się pobiciem pokrzywdzonego. Co prawda, rację ma skarżący, gdy podnosi, że określenie działania oskarżonegoM. P.jako spowodowanego niskimi pobudkami nie jest właściwe. To niefortunne stwierdzenie użyte przez Sąd pierwszej instancji nie zmienia jednak faktu, iż atak na osobę pokrzywdzonego nie był usprawiedliwiony. Nie sposób przy tym zaakceptować tak dalece idących wniosków skarżącego, iżM. P.miał działać w ramach obrony własnej, a nawet w graniach obrony koniecznej, bowiem poza zapisem z monitoringu obrazującym wydarzenia, które miały miejsce jeszcze w autobusie, wskazującym na prowokacyjne zachowanieS. O., żaden z dowodów nie potwierdza tezy, iż oskarżonyM. P.zmuszony był podjąć obronę przed atakami ze strony pokrzywdzonego w czasie, gdy uczestnicy zdarzenia znajdowali się już na przystanku autobusowym. Bezsprzecznie, to właśnie oskarżonyM. P.był tym z atakujących, który przybrał postawę aktywną i wymierzał ciosy pokrzywdzonemu, skutkujące wystąpieniem u niego naruszeniem czynności narządów ciała, o których mowa wart. 157 § 2 k.k.Powyższe okoliczności w sposób obiektywny przekonują, że Sąd Okręgowy należycie rozważył rolę oskarżonegoM. P.w pobiciu pokrzywdzonego na wymiar kary, dokonując właściwej oceny stopnia społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu.
Odnosząc się z kolei do kwestii działania oskarżonego w stanie znacznie ograniczonej zdolności do rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swym postępowaniem, uznać trzeba, że okoliczność ta została prawidłowo oceniona przez Sąd Okręgowy przy ustaleniu stopnia zawinieniaM. P.. Na wstępie należy podkreślić, że sam fakt działania sprawcy przestępstwa w stanie ograniczonej poczytalności nie przesądza o zasadności zastosowania wobec niego nadzwyczajnego złagodzenia kary, albowiem rozstrzygnięcie w tym zakresie musi uwzględniać także pozostałe dyrektywy wymiaru kary zawarte wart. 53 k.k., w tym przede wszystkim występujące w sprawie okoliczności obciążające. Po wtóre, podkreślenia wymaga, że sąd rozpoznający sprawę może, ale nie musi, zastosować tę instytucję prawną. Rozstrzygnięcie o zastosowaniu lub niezastosowaniu dobrodziejstwa wynikającego zart. 31 § 2 k.k.dotyczy kwestii tylko i wyłącznie wymiaru kary, w związku z czym musi również uwzględniać jej cele w zakresie społecznego oddziaływania. Nadzwyczajne złagodzenie kary jest instytucją wyjątkową, dlatego też wyjątkowymi okolicznościami musi wykazać się sprawca, aby mógł z takiego złagodzenia kary skorzystać.
Nie można uznać, że kara wymierzona w dolnych granicach zagrożenia ustawowego jest karą niewspółmiernie surową jedynie na tej podstawie, że oskarżony działał w warunkach określonych wart. 31 § 2 k.k., zaś cechy jego osobowości wskazują na fakt, iż posiada on problemy z kontrolowaniem emocji oraz skłonności do reakcji impulsywnych. Okoliczności obciążające oskarżonego, do których – poza wymienionymi powyżej, a więc stopniem społecznej szkodliwości czynu, nasileniem ataku oraz działaniem z oczywiście błahego powodu – należą uprzednia karalnośćM. P.oraz działanie pod wpływem alkoholu, nie pozwalają zaaprobować twierdzeń obrońcy, iż wymierzona oskarżonemu kara jest rażąco niewspółmierna.
Faktem jest, iż część rozważań Sądu Okręgowego w przedmiocie wymiaru kary została przeprowadzona łącznie dla obu oskarżonych, aczkolwiek nie sposób jedynie na tej podstawie dojść do wniosku, iż została naruszona zasada indywidualizacji odpowiedzialności karnej, również w zakresie orzeczonej kary. Sąd Apelacyjny w żaden sposób nie deprecjonuje okoliczności łagodzących wskazanych przez obrońcę, takich jak przyznanie się do popełnionego czynu oraz złożenie wyjaśnień pozwalających na rekonstrukcję stanu faktycznego. Należy jednak zauważyć, że kwestia ta nie miała prostego przełożenia na tożsamy czasowo wymiar kary orzeczonej względem obu oskarżonych, co w ocenie obrońcyM. P., doprowadziło do nienależytego uwzględnienia okoliczności wpływających na wymiar kary. Podkreślenia wymaga bowiem fakt, że choć obu oskarżonym przypisano udział w pobiciu pokrzywdzonego, ich czyny podlegały odmiennej kwalifikacji prawnej. Należy przypomnieć, żeM. P.dopuścił się przestępstwa zart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k., kwalifikowanego dodatkowo w związku zart. 31 § 2 k.k.z uwagi na znacznie ograniczoną zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swym postępowaniem, zaśM. K.przestępstwa zart. 159 § 1 k.k.z uwagi na użycie broni palnej w trakcie pobicia. Zagrożenie karne w przypadku obu typów przestępstw jest inne, a zatem i w innych granicach orzekał sąd wymierzając karę. Nie sposób zatem uznać, jak uczynił to skarżący, że tożsama wysokość kar wymierzonychM. P.iM. K.była wynikiem pominięcia przez Sąd Okręgowy odmiennych okoliczności wpływających na wymiar kary w przypadku obu oskarżonych. Wymierzone sankcje, choć w zbieżnej wysokości, stanowił rezultat całościowej oceny czynów przypisanych oskarżonym i zostały określone na innym poziomie surowości w stosunku do górnej granicy zagrożenia ustawowego.
Sąd Apelacyjny nie przychylił się również do twierdzeń obrońcyM. P.w części, w której podnosił on, że w niniejszej sprawie istniały podstawy do skorzystania z dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności. Słusznie w tym zakresie przyjął Sąd Okręgowy, że w stosunku do obu oskarżonych brak jest wystarczających podstaw do postawienia pozytywnej prognozy kryminologiczno-społecznej, zaś jedynie bezwzględna kara pozbawienia wolności spełni swoje cele w zakresie prewencji szczególnej, a także ogólnej – stanowiąc wyraz braku pobłażliwości wobec sprawców przestępstw przeciwko zdrowiu oraz stanowiąc przestrogę przed nieuzasadnionymi atakami na tak wysoko cenione dobro chronione prawem. W konsekwencji należy uznać, że postawaM. P., jego właściwości i warunki osobiste, a także dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie się po popełnieniu przestępstwa, zostały ocenione w sposób należyty, zaś wyciągnięte na tej podstawie wnioski doprowadziły do orzeczenia kary o stopniu dolegliwości adekwatnym zarówno w stosunku do stopnia społecznej szkodliwości czynu, jak i stopnia zawinienia.
V.
W świetle powyższych rozważań, pomimo tego, że kwestia ta nie została wprost objęta zarzutem apelacji obrońcyM. K., Sąd Apelacyjny pragnie wskazać, że również wymierzona względem tego oskarżonego kara ośmiu miesięcy pozbawienia wolności nie nosi cech rażącej niewspółmierności i uwzględnia w sposób właściwy wszystkie przesłanki i zasady jej wymiaru. Orzeczenie w powyższym zakresie zostało poprzedzone prawidłową analizą okoliczności, jakie w świetleart. 53 k.k.mają znaczenie dla sądowego wymiaru kary, stanowiąc rezultat całościowej oceny stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu przypisanegoM. K.. Prawidłowo uznano przy tym, że jedynie wymierzenie bezwzględnej kary pozbawienia wolności zapewni realizację celów kary i osiągnięte zostaną cele postępowania. Nie zauważając zatem potrzeby uzupełnienia rozważań Sądu Okręgowego w zakresie wymiary kary orzeczonej względemM. K., jak również uznając za prawidłowe ustalenia faktyczne, które legły u podstaw orzeczenia o karze, Sąd Apelacyjny w całości się do nich odwołuje.
VI.
Odnosząc się końcowo do apelacji obrońcyM. P.– ta bowiem zakresem zaskarżenia objęła również częściowo rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu – należy stwierdzić, że również w tym zakresie Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do korekty zaskarżonego wyroku. Z uwagi na fakt, iż skarżący nie przedstawił konkretnych zarzutów co do obciążeniaM. P.opłatą w wysokości 180 zł ani nie przedstawił jakiejkolwiek argumentacji mającej zakwestionować orzeczenie w tym zakresie, należy jedynie wskazać, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego pozostaje w zgodzie zart. 624 § 1 k.p.k.orazart. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o opłatach w sprawach karnych. Zwolnienie oskarżonego od obowiązku zapłaty kosztów sądowych w przeważającej mierze oraz obciążenie go jedynie opłatą w wysokości 180 zł stanowi wynik właściwej oceny sytuacji majątkowej, rodzinnej i wysokości dochodówM. P..
VII.
Na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.w zw.art. 634 k.p.k.zwolniono obu oskarżonych od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, uznając, że w ich sytuacji majątkowej ich poniesienie byłoby zbyt uciążliwe.
O kosztach nieopłaconej obrony z urzędu za postępowanie odwoławcze udzielonej oskarżonemuM. P.orzeczono na postawieart. 29 ustawy - Prawo o adwokaturze(Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) i § 2 ust. 1 i 3, § 14 ust. 1 pkt 5 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)