Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 721/13
Data wyroku: 2013-09-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Teresa Kołbuc, Magdalena Bajor-Nadolska, Marek Boniecki
Słowa kluczowe: Dział Spadku, Zniesienie Współwłasności
Podstawa prawna: art. 1035 k.c., art. 211 k.c.

Sygn. akt II Ca 721/13

POSTANOWIENIE
Dnia 10 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Teresa Kołbuc (spr.)
Sędziowie:SO Magdalena Bajor-Nadolska
SO Marek Boniecki
Protokolant: protokolant sądowy Iwona Cierpikowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. sprawy
z wnioskuD. P.
z udziałemI. P.,Z. M.,J. B.iM. G.
o dział spadku i zniesienie współwłasności
na skutek apelacji wnioskodawczyni
od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach
z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt VIII Ns 847/10

postanawia:oddalić apelację.

II Ca 721/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012r. Sąd Rejonowy w Kielcach dokonał zniesienia współwłasności i działu spadku poA. P.obejmującego prawo własnościlokalu nr (...)położonego wP.naOsiedlu (...)o powierzchni 41,50 m2, składającego się z dwóch pokoi, kuchni, WC i korytarza, dla którego w Sądzie Rejonowym w Zgorzelcu prowadzona jestksięga wieczysta (...)wraz ze związanym z tym prawem udziałem 8/100 części w prawie własności elementów budynku i jego urządzeń, które nie służą do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz udziałem w 8/100 części w prawie użytkowania wieczystego gruntu w ten sposób, że prawo to przyznał na wyłączną własnośćD. P.bez spłat na rzeczI. P.,Z. M.iJ. B.; zasądził odD. P.na rzeczM. G.3413,18 złotych tytułem spłaty; wartość działu spadku i zniesienia współwłasności ustalił na kwotę 35575 złotych, nie obciążył wnioskodawczyni i uczestniczek postępowania kosztami sądowymi, orzekł, ze wnioskodawczyni i uczestniczki we własnym zakresie ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
Sąd Rejonowy ustalił, żeA. P.zmarła w dniu 31 stycznia 1996 roku, a spadek po niej nabyli: mążW. P.w 1/4 części oraz córkiI. P.,Z. M.,J. B.,M. G.(poprzednioD.),D. P.po 3/20 części każda nich. (postanowienie Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 13 czerwca 1997 roku w prawie VII Ns 758/96 – k.7). NatomiastW. P.zmarł w dniu 3 marca 1998 roku, a spadek po nim nabyły córki:I. P.,Z. M.,J. B.,M. G.,D. P.po 1/5 części każda z nich ( postanowienie Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 26 lipca 2011 roku w sprawie III Ns 847/10).A. P.w dniu 20 listopada 1994 roku zawarła z Gminą i MiastemB.umowę kupna - sprzedażylokalu mieszkalnego numer (...), położonego wP.naOsiedlu (...), o powierzchni 41,05 m2, składającego się z dwóch pokoi i kuchni wraz z udziałem wynoszącym 8/100 części w elementach budynku i jego urządzeniach, które nie służą do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz nabycia prawa użytkowania wieczystego udziału wynoszącego 8/10 części w działce gruntu, na której znajduje się budynek obejmujący sprzedany lokal.A. P.dokonała nabycia w/w praw ze swojego majątku odrębnego. Cenę lokalu ustalono na 35.051.000 starych złotych, na jej poczet zapłaciła ona 3505000 starych złotych, resztę ceny zaś zobowiązała się zapłacić w 9 ratach rocznych po 3505.000 starych złotych, płatnych do dnia 31 marca każdego roku począwszy od 31 marca 1995 roku.W. P.w oświadczeniu złożonym w formie aktu notarialnego w dniu 12 grudnia 1994 roku potwierdził, że lokal mieszkalny położonyP.,Osiedle (...)nabyty został przezA. P.ze środków pochodzących z jej majątku odrębnego. W chwili zakupu mieszkania razem zA. P.zamieszkiwała jej córkaD. P.. Po śmierciA. P.toD. P.płaciła dalsze raty tytułem ceny zakupu mieszkania z własnych środków. Siostry się z nią z tego tytułu nie rozliczały.D. P.ponosiła także opłaty za korzystanie z mieszkania w kwocie 67,74 złotych, z czego 47,21 złotych jako zaliczka na koszty utrzymania nieruchomości wspólnej oraz 20,53 zł na fundusz remontowy, zaś od sierpnia 2010 roku w kwocie 137,52 zł, z czego 47,21 zł jako zaliczka na koszty utrzymania nieruchomości wspólnej oraz 90,31 zł na fundusz remontowy. Ponosiła też opłaty za media dostarczone do lokalu (woda, ścieki, energia elektryczna), za wywóz śmieci. Przeprowadzała kilka remontów mieszkania, polegających na malowaniu, tapetowaniu, wymianie okien, bieżących naprawach. Po śmierci matki tylko ona korzystała z mieszkania, czasem w okresie wakacyjnym korzystały z niego dzieci uczestniczek. Przez półtora roku od 2009r. do kwietnia 2010r. mieszkanie wynajmowała lokatorom. Obecnie w mieszkaniu tym nikt nie mieszka, po powodzi z 2010 roku konieczny jest ponowny jego remont. Wartość tego lokalu według stanu na dzień 01 stycznia 1996r. wynosi 35575 złotych.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy wskazał, że skład majątku podlegający podziałowi był bezsporny. Uczestniczki nie sprzeciwiły się przyznaniu nieruchomości podlegającej podziałowi na rzecz wnioskodawczyni. Zgodnie zart. 212 § 2 k.c.należy się uczestniczkom spłata odpowiadająca wartości ich udziałów w spadku. UczestniczkiI. P.,Z. M.iJ. B.nie żądały spłaty. Wartość schedy spadkowej uczestniczkiM. G.wynosi 7115 złotych ( 1/5 z 35515 złotych). Spłata ta winna być pomniejszona o wydatki jakie poniosła wnioskodawczyni na utrzymanie nieruchomości po dacie otwarcia spadku oraz spłatę długów spadkowych obejmujących zobowiązanie do zapłaty w ratach ceny nabycia tej nieruchomości. Wydatki wnioskodawczyni na spłatę zaległych rat wyniosły 28040,000 starych złotych, czyli 2804 złote po denominacji. Zatem wnioskodawczyni może domagać się zwrotu odM. G.kwoty 560,80 złotych odpowiadającej wielkości jej udziału w spadku wynoszącego 1/5 . Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania obejmujące opłaty należne wspólnocie mieszkaniowej wyniosły za okres od daty otwarcia spadku do listopada 2012r. 15705 złotych. Zgodnie zart. 207 k.c.pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom stosownie do ich udziałów. W takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.M. G.obciążają zatem wydatki w kwocie 3141 złotych. Pozostałe wskazane przez wnioskodawczynię wydatki nie mieszczą się w dyspozycji w/w przepisu. Zatem na rzeczM. G.została zasądzona spłata w kwocie 3413,18 złotych po pomniejszeniu na podstawieart. 1034 k.c.iart. 207 k.c.w zw. zart. 1035 k.c.długów spadkowych i kwot wydatkowanych na utrzymanie mieszkania stosownie do jej udziału w schedzie spadkowej.
O kosztach postępowania sad orzekł na podstawieart. 520 k.p.c.a o kosztach sądowych na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28.07.2005r.
Apelacjęod tego postanowienia wniosła wnioskodawczyniD. P., która zaskarżyła postanowienie w części zasądzającej od niej na rzeczM. G.3413,18 złotych tytułem spłaty ( pkt. II) , w punkcie III ustalającym wartość przedmiotu podziału na kwotę 35575 złotych oraz rozstrzygniecie o kosztach postępowania ( pkt V) wskazując, że nie wie o jakie koszty chodzi. Domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia w punkcie II - gim przez nieobciążanie jej spłatami na rzeczM. G.. Zarzuciła, że Sąd Rejonowy dokonał wadliwego ustalenia wartości masy spadkowej. Sąd Rejonowy przyjął bowiem, że wartość masy spadkowej odpowiada wartości całego lokalu mieszkalnego. W ocenie apelującej Sąd powinien ustalić, że masa spadkowa poA. P.to jedynie 2/10 wartości mieszkania, gdyż za swojego życia zdołała ona zapłacić jedynie dwie raty z ceny sprzedaży. Gdyby wziąć pod uwagę wartość lokalu ustaloną w sprawie przez biegłego to wartość masy spadkowej stanowi 2/10 z kwoty 35575 złotych, co stanowi 7115 złotych. Zatem należnaM. G.spłata wynosi kwotę 1423 złote ( 35375: 5 ). Jak ustalił Sąd Rejonowy uczestniczkaM. G.jest winna wnioskodawczyni kwotę 3141 złotych z tytułu poniesionych przez nią kosztów utrzymania mieszkania za okres od 31.01.1996r. do 20.12.2012r. Zatem to nie od wnioskodawczyni winna być zasądzona na rzeczM. G.spłata, lecz toM. G.winna dopłacić wnioskodawczyni 1718 złotych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Sąd Okręgowy podziela ustalenia sądu pierwszej instancji i przyjmuje je za własne.
Nie ma racji apelująca, że Sąd Rejonowy dokonał błędnego ustalenia masy spadkowej a co za tym idzie ustalił niewłaściwie wartość majątku y spadkowego. Wbrew zarzutom apelacji Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że masę spadkową stanowilokal mieszkalny numer (...)położony naOsiedlu (...)wP.o powierzchni 41,50 m2wraz ze związanym z tym lokalem udziałem 8/100 części w prawie własności elementów budynku i jego urządzeń, które nie służą do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz udziałem 8/100 części w prawie użytkowania wieczystego gruntu, objętyksięgą wieczystą (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Zgorzelcu. Powyższy lokal nabyła umową z dnia 20.11.1994r.A. P.od Gminy i MiastaB.za kwotę 35051000 starych złotych, płatną w 10 ratach po 3505000 starych złotych każda do dnia 31 marca każdego roku poczynając od dnia 31.03.1995r. Bezsporne jest, żeA. P.za swojego życia zdołała spłacić jedynie dwie z dziesięciu rat. Nie oznacza jednak powyższe, że przez to na rzeczA. P.nie przeszła własność przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Zatem prawidłowo Sąd Rejonowy przyjął, że w skład spadku po niej wchodzi przedmiotowy lokal mieszkalny, zaś wartość majątku spadkowego podlegającego podziałowi to wartość całego lokalu a nie tylko wartość dwóch rat jakie za swojego życia spłaciła spadkodawczyni.
W postępowaniu o dział spadku, jego stan ustala się według chwili otwarcia spadku, jego wartość zaś – według cen z chwili dokonania działu ( por. orz. SN z 27.09.1974r. III CZP 58/74). Zatem wartość spadku została prawidłowo, w oparciu o opinię biegłegoZ. T.ustalona przez Sąd Rejonowy na kwotę 35575 złotych.
Trafnie wskazał Sąd Rejonowy, że nie zapłacone przezA. P.raty stanowiły dług spadkowy po niej. Zgodnie zart. 1034 § 1 k.c.do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił takie świadczenie, może on żądać jego zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów spadkowych.
Sąd Rejonowy ustalił, że to wnioskodawczyni uregulowała dług spadkowy poA. P.w postaci ośmiu niezapłaconych przez nią za życia rat za zakupiony lokal mieszkalny. Zatem wnioskodawczyni przysługuje jedynie roszczenie regresowe przeciwko pozostałym spadkobiercom (art. 1034 § 1 zd. 2 k.p.c .iart. 686 k.p.c.). Jak ustalił Sąd Rejonowy raty spłacone przez wnioskodawczynię to kwota 28040 starych złotych czyli 2804 złote po denominacji ( 3505000 st. złotych x 8). Taką też kwotę jako dług spadkowy rozliczył Sąd Rejonowy. Prawidłowo Sąd Rejonowy rozliczył dług spadkowy spłacony przez wnioskodawczynię w kwocie nominalnej. Z treściart. 1034 § 1 k.c.iart. 686 k.p.c.nie wynika, że sąd z urzędu ma obowiązek ustalania wysokości długów spadkowych. Sąd rozstrzyga jedynie o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu spłaconych długów spadkowych, ale roszczenie musi zostać zgłoszone tak jak w pozwie z zachowaniem wymogów zart. 187 § 1 k.p.c.Wnioskodawczyni nie domagała się waloryzacji tego świadczenia pieniężnego. Nawet, gdyby złożyła wniosek o jego waloryzację ale bez określenia zwaloryzowanej kwoty to sąd nie mógłby rozstrzygać z urzędu w tym zakresie. Sąd nie może bowiem rozstrzygać co do przedmiotu, który nie jest objęty żądaniem ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2003r. VCKN 1653/00). .
Zatem rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w przedmiocie rozliczenia długu spadkowego zapadło zgodnie zart. 1034 § 1 k.c.Należy wskazać, że w apelacji wnioskodawczyni nie zawarła zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancjiart. 3581§ 3 k.p.c.
Nie został też przez Sąd Rejonowy naruszony przepisart. 520 § 1 k.p.c.na podstawie którego zostało wydane rozstrzygniecie zawarte w pkt. V postanowienia. Zgodnie z tym przepisem każdy uczestnik ponosi koszty postępowania zawiązane ze swoim udziałem w sprawie. Wnioskodawczyni i uczestniczki postępowaniaI. P.,Z. M.,J. B.w równym stopniu były zainteresowane wynikiem sprawy. Reprezentowały one zgodne stanowiska, co do sposobu podziału majątku spadkowego jak też co do nieobciążania wnioskodawczyni należnymi uczestniczkom spłatami. Nie było więc podstaw do obciążania ich wzajemnie kosztami jakie ewentualnie poniosły w związku z toczącym się postępowaniem.
Odmienne stanowisko ale tylko w zakresie spłat zajmowała uczestniczkaM. G.. Swoim stanowiskiem nie spowodowała jednak wzrostu kosztów postępowania, które w związku z tym poniosłaby wnioskodawczyni czy pozostałe uczestniczki.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy apelację jako niezasadną oddalił na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.

( SSO M. Boniecki) ( SSO T. Kołbuc) ( SSO M. Bajor - Nadolska)