Sąd Okręgowy w Warszawie
V Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ca 1762/12
Data wyroku: 2012-10-02 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Bożena Miśkowiec, Marcin Borcuch, Marzanna Góral
Słowa kluczowe: Stwierdzenie Nabycia Spadku
Podstawa prawna: art. 934 k.c., art. 1015 § 2 k.c., art. 1020 k.c.
Teza: „Jedynym sposobem, aby uniknąć dziedziczenia spadku… po jego otwarciu, było złożenie przez uczestniczkę …	w ustawowym terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, co skutkowałoby utratą praw i obowiązków wchodzących w skład spadku ze skutkiem ex tunc. Wynika to z tego, że spadek nabywa się z chwilą otwarcia, a Sąd w postanowieniu spadkowym, które ma charakter deklaratoryjny, jedynie ustala kto nabył spadek w chwili jego otwarcia, natomiast nie może orzec wbrew dokonanym ustaleniom i przepisom prawa spadkowego, że spadkobiercą jest inna osoba… . Uczestniczka, w związku z tym, że przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, w celu zabezpieczenia swoich interesów powinna zlecić komornikowi sporządzenie spisu inwentarza, gdyż będzie ponosiła odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku… .”

Sygn. akt V Ca 1762/12

POSTANOWIENIE
Dnia 2 października 2012 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny-Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Bożena Miśkowiec

Sędziowie:

SSO Marzanna Góral
SSR del. Marcin Borcuch (spr.)

Protokolant: sekr. sądowy Marta Dziekańska

po rozpoznaniu w dniu 2 października 2012 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z wniosku(...) Bank S.A.wW.
z udziałem(...),J. G.,K. G. (1),Z. K. (1),A. G. (1),K. G. (2),P. C.,M. C. (1),J. B.,M. M.,A. M.,P. M.,Z. K. (2),M. K.iK. K. (1)

o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek apelacji uczestniczkiK. K. (1)
od postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie

z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I Ns 127/11
postanawia:
oddalić apelację.

UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 25 stycznia 2010 r. wnioskodawca(...) Bank Spółka AkcyjnawW.wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym w dniu 6 stycznia 2009 r.A. G. (2). W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że wszyscy znani spadkobiercy, tj. żona i córka oraz rodzeństwo i zstępni rodzeństwa odrzucili spadek poA. G. (2)wobec czego spadek dziedziczy gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.(...) Bank Spółka AkcyjnawW.był wierzycielem zmarłegoA. G. (2)z tytułu umowy kredytu i jest zainteresowany ustaleniem kręgu spadkobierców przeciwko którym wystąpi z roszczeniami z tytułu posiadanej wierzytelności. Wnioskodawca jako uczestników postępowania wskazał(...),J. G.,K. G. (1),A. C.,Z. K. (1),A. G. (1),K. G. (2)iP. C..
Postanowieniem z dnia 28 maja 2010 roku Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnikówM. C. (1),J. C.,M. M.,A. M.,P. M.,Z. K. (2),M. K.iK. K. (1).
Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2011 roku Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie zawiesił postępowanie wobec śmierci uczestniczkiA. C., a następnie postanowieniem z dnia 22 lutego 2011 roku podjął postępowanie z udziałemM. M.iP. C.jako następców prawnych zmarłej uczestniczki.

       W dniu 28 marca 2012 roku Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie wydał postanowieniew którym stwierdził, że spadek poA. G. (2)zmarłym w dniu 6 stycznia 2009 roku wW., ostatnio stale zamieszkałym wW.na podstawie ustawy nabyła w całościK. K. (1)(córkaZ.iI.) z dobrodziejstwem inwentarza.
Sąd Rejonowy ustalił, żeA. G. (2), synB.iW.z domuŚ., ostatnio stale zamieszkały wW.przyulicy (...), zmarł w dniu 6 stycznia 2009 r. wW.. W chwili śmierciA. G. (2)był żonaty zJ. G., miał jedną córkęK. G. (1).A. G. (2)nie pozostawił testamentu. Jego żonaJ. G.oraz córkaK. G. (1)w dniu 25 maja 2009 r. złożyły oświadczenia o odrzuceniu spadku.K. G. (1)nie posiada zstępnych.
Sąd I instancji ustalił, że spadkodawca miał troje rodzeństwaA. C.,Z. K. (1)orazA. G. (1). Jego rodzice zmarli przed nim, ojciecB. G.zmarł w dniu 5 marca 1974 r., a jego matkaW. G.z domuŚ.w dniu 18 stycznia 1996 r.. Siostra spadkodawcyA. C.złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku poA. G. (2)w dniu 25 maja 2009 r., miała dwoje dzieci tj.P. C.iM. M..P. C.złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku poA. G. (2)w dniu 25 maja 2009 r., miał dwoje małoletnich dzieciM. C. (1)iJ. C.. W dniu 19 maja 2010 r.M. C. (2)po uzyskaniu zgody Sądu (postanowienie z dnia 25 listopada 2009 r.) złożyła oświadczenie w imieniu małoletnich córekM. C. (1)iJ. C., w którym odrzuciła spadek poA. G. (2). ObecnieJ. C.nosi nazwiskoB..M. M.odrzuciła spadek poA. G. (2)w dniu 25 maja 2009 r..M. M.miała dwoje dzieci tj.A. M., która odrzuciła spadek poA. G. (2)w dniu 25 maja 2009 r., oraz małoletniegoP. M..M. M.działając w imieniu małoletniegoP. M.po uzyskaniu zezwolenia Sądu (postanowienie z dnia 29 maja 2009 r.) odrzuciła spadek poA. G. (2)w dniu 21 września 2009 r.. Siostra spadkodawcyZ. K. (1)odrzuciła spadek po swoim bracie w dniu 25 maja 2009 r..Z. K. (1)miała jednego synaZ. K. (2), który również w tym samym dniu odrzucił spadek.Z. K. (2)miał dwoje dzieciM. K., która odrzuciła spadek w dniu 25 maja 2009 r. oraz małoletniąK. K. (1).M. K.nie miała dzieci. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2010 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi Południe(...)zezwoliłZ. K. (2)na złożenie oświadczenia w imieniu małoletniejK. K. (1)o odrzuceniu spadku poA. G. (2).Z. K. (2)nie złożył w imieniu małoletniej oświadczenia o odrzuceniu spadku poA. G. (2). Brat spadkodawcyA. G. (1)odrzucił spadek poA. G. (2)w dniu 25 maja 2009.A. G. (1)miał jedną córkęK. G. (2), która również w tym samym dniu odrzuciła spadek poA. G. (2).K. G. (2)nie miała dzieci.
Sąd Rejonowy zważył, że wobec tego, iż spadkodawcaA. G. (2)nie pozostawił testamentu spadek po nim podlega dziedziczeniu na podstawie ustawy. Należy wskazać, że spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 k.c.), a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 k.c.). W związku z czym do ustalenia kręgu spadkobierców poA. G. (2)zastosowanie będą mieć przepisykodeksu cywilnegow brzmieniu obowiązującym w dniu 6 stycznia 2009 r. Zgodnie zart. 931 § 1 k.c.w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. W sprawie niniejszej żona spadkodawcy i jego córka odrzuciły spadek. Zgodnie zart. 1020 k.c.spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Z tego też względu zastosowanie będzie miał przepisart. 932 k.c., zgodnie z którym w braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek, rodzice i rodzeństwo. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu bądź z rodzicami, bądź z rodzeństwem, bądź z rodzicami i rodzeństwem spadkodawcy, wynosi połowę spadku (art. 932 k.c.). Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego rodzice spadkodawcy zmarli przed nim, wobec czego do dziedziczenia powołane jest wyłącznie rodzeństwo spadkodawcy w częściach równych. Rodzeństwo spadkodawcy złożyło oświadczenia o odrzuceniu spadku poA. G. (2). Zgodnie zart. 934 k.c.w brzmieniu obowiązującym na datę śmierci spadkodawcy jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego również wszyscy zstępni rodzeństwa spadkodawcy za wyjątkiemK. K. (1), złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku.
Zdaniem Sądu Rejonowego skoro osoba, która odrzuciła spadek jest wyłączona od dziedziczenia, tak jakby nie dożyła otwarcia spadku, to jedyną krewną spadkodawcy na mocy przytoczonych powyżej przepisów jestK. K. (1). Należy podkreślić, że udzielenie przez sąd zgody na odrzucenie spadku poA. G. (2), jakie zostało uzyskane przez przedstawiciela ustawowegoK. K. (1), nie zastępuje takiego oświadczenia. Niewątpliwym jest, żeZ. K. (2)nie złożył takiego oświadczenia do czasu uzyskania przezK. K. (1)pełnoletniości, również do czasu zamknięcia rozprawy oświadczenia takiego nie złożyłaK. K. (1), a jej wniosek o uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie został zwrócony z przyczyn formalnych. Z uwagi na to, iżK. K. (1)w dacie śmierci spadkodawcy była małoletnia nabyła spadek poA. G. (2)z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.).

      Od postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy apelację wniosła uczestniczkaK. K. (1)zaskarżając go w całości. W apelacji uczestniczka wniosła o zmianę postanowienia poprzez stwierdzenie, że spadek po zmarłym spadkodawcyA. G. (2)nabywa(...)w całości.
Uczestniczka w apelacji zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, bezzasadne pominięcie złożonych do akt sprawy dowodów, błędne ustalenie, iż uczestniczka nabywa spadek w całości z dobrodziejstwem inwentarza po zmarłym spadkodawcy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja uczestniczkiK. K. (1)nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu Okręgowego poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne i ich ocena prawna są prawidłowe. Sąd I instancji w swoim uzasadnieniu wyczerpująco ustalił stan faktyczny sprawy, jak również omówił wszelkie zagadnienia prawne dotyczące dziedziczenia spadku poA. G. (2).
W ocenie Sądu Odwoławczego nie można zgodzić się z zarzutem uczestniczki, że ustalenia Sądu Rejonowego są sprzeczne z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również, że Sąd I instancji bezzasadnie pominął złożone do akt dowody. UczestniczkaK.w swojej apelacji nie wskazała jakie to dowody miałby pominąć Sąd orzekający w I instancji, a niewątpliwie z analizy materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że Sąd wziął pod uwagę wszystkie zgromadzone dowody i dokonał ich oceny. Sąd Rejonowy oceniając dowody zgromadzone w sprawie nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów uregulowanej w przepisieart. 233 § 1 k.p.c.. Zdaniem Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie Sąd I instancji dokonał wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego mając na uwadze cały materiał zgromadzony w sprawie, a dokonaną przez Sąd ocenę dowodów należy uznać za prawidłową. Uczestniczka w żaden sposób nie wykazała, iż Sąd Rejonowy uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego dokonując swobodnej oceny dowodów. Natomiast nie jest wystarczające przekonanie uczestniczki o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej oceny niż ocena sądu.
Zupełnie nieuzasadniony jest zarzut uczestniczki, że Sąd Rejonowy nie wyjaśnił wszelkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wynika to z tego, że w toku postępowania okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie kto nabył spadek poA. G. (2), a Sąd I instancji dokonał takiego ustalenia i orzekł, że spadek w całości nabyła właśnie uczestniczkaK. K. (1). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie, że przedstawiciele ustawowi małoletniejK. K. (1)nie złożyli w jej imieniu oświadczenia o odrzuceniu spadku poA. G. (3), jak również po uzyskaniu pełnoletniości uczestniczkaK. K. (1)również nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku poA. G. (2). Natomiast termin do złożenia takiego oświadczenia upłynąłK. K. (1)przed wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez Sąd Rejonowy. Ponadto dla Sądu I instancji prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku nie miały znaczenia przyczyny niezłożenia przedmiotowego oświadczenia przez uczestniczkęK. K. (1). Pozostałe osoby spokrewnione zA. G. (2), które wchodziły w rachubę jako jego spadkobiercy ustawowi, złożyły w terminie przewidzianym wart. 1015 § 1 k.c.oświadczenia o odrzuceniu spadku i zostały potraktowane jakby nie dożyły otwarcia spadku. Wobec braku złożenia przezK. K. (1)jakiegokolwiek oświadczenia dotyczącego przyjęcia bądź odrzucenia spadku poA. G. (2)i upływie terminu do złożenia takiego oświadczenia, Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął, że zgodnie z domniemaniem zawartym wart. 1015 § 2 k.c.K. K. (1)przyjęła spadek poA. G. (2)z dobrodziejstwem inwentarza. Wniosek uczestniczkiK. K. (1)o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku poA. G. (2)jest bezzasadny i nie miał żadnego znaczenia prawnego, albowiem termin na złożenie stosownego oświadczenia zawarty wart. 1015 § 1 k.c.jest terminem zawitym prawa materialnego i nie podlega przywróceniu.
Zdaniem Sądu Okręgowego przy rozstrzyganiu sprawy o stwierdzenie nabycia spadku poA. G. (2)dla Sądu I instancji nie miało znaczenia jakie składniki wchodzą w skład majątku spadkowego spadkodawcy, jak również, że w skład spadku wchodzą długi. Nie ma więc znaczenia to, że uczestniczka nie chciała być spadkobierczynią i nie zgadzała się ponosić odpowiedzialności za długi pozostałe po zmarłymA. G. (2). Jedynym sposobem, aby uniknąć dziedziczenia spadku poA. G. (2)po jego otwarciu, było złożenie przez uczestniczkęK.w ustawowym terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, co skutkowałoby utratą praw i obowiązków wchodzących w skład spadku ze skutkiem ex tunc. Wynika to z tego, że spadek nabywa się z chwilą jego otwarcia, a Sąd w postanowieniu spadkowym, które ma charakter deklaratoryjny, jedynie ustala kto nabył spadek w chwili jego otwarcia, natomiast nie może orzec wbrew dokonanym ustaleniom i przepisomprawa spadkowego, że spadkobiercą jest inna osoba, tak jakby tego chciała uczestniczka. UczestniczkaK. K. (1)w związku z tym, że przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, w celu zabezpieczenia swoich interesów powinna zlecić komornikowi sporządzenie spisu inwentarza, gdyż będzie ponosiła odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2 k.c.).
Mając na uwadze powyższe rozważania, jak również materiał zgromadzony w sprawie Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że zarzuty podniesione przez uczestniczkęK.w apelacji są bezzasadne, albowiem są jedynie polemiką z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd I instancji.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c..