Sąd Apelacyjny w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1412/12
Data wyroku: 2013-04-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Walentkiewicz – Witkowska, Bożena Błaszczyk, Anna Miastkowska
Słowa kluczowe: Weksel, Poręczenie
Podstawa prawna: art. 32 prawa wekslowego

Sygn. akt: I ACa 1412/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 kwietnia 2013r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Bożena Błaszczyk

Sędziowie:

SA Anna Miastkowska
SO (del.) Joanna Walentkiewicz – Witkowska (spr.)

Protokolant:

st.sekr.sądowy Grażyna Michalska

po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013r. w Łodzi
na rozprawie
sprawy z powództwaA. K.iJ. K.
przeciwkoM. K. (1)iM. K. (2)
o zapłatę
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 29 lutego 2012r. sygn. akt I C 975/11
1. oddala apelację;
2. zasądza od powodówA. K.iJ. K.solidarnie na rzeczM. K. (1)iM. K. (2)kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Sygnatura akt I ACa 1412/12

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia  29 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny w sprawie I C 975/11 uchylił w całości nakaz zapłaty, wydany w postępowaniu nakazowym Sądu Okręgowego w Łodzi dnia 27 czerwca 2011 r. w sprawie I Nc 124/11 i oddalił powództwoA. K.iJ. K., skierowane  przeciwkoM. K. (1)iM. K. (2), a nadto orzekł o kosztach procesu.
Powyższe rozstrzygnięcie poprzedziły ustalenia faktyczne, których najistotniejsze elementy są następujące :
Strony to byli wspólnicy(...) spółki jawnejwP.. W okresie funkcjonowania tej spółki w tym składzie osobowym, pozwanyM. K. (1)wystawił weksel własny, którego poręczycielami byli powodowie oraz pozwanaM. K. (2).Spółka (...), prowadząc działalność gospodarczą wystawiała weksle na rzecz swoich kontrahentów.
Powodowie weszli w posiadanie weksla załączonego pozwu, opiewającego na kwotę 400.000 zł, z datą płatności przypadającą na dzień 25 października 2010 r., wystawionego przez pozwanegoM. K. (1), poręczonego przez pozostałe strony, płatnego na zlecenie powodów.Spółka jawna (...)pozostawała w stosunkach handlowych zK. A., który zmarł w dniu 13 sierpnia 2010 r.
Sąd Okręgowy uznał, że powodowie nie udowodnili swych twierdzeń o wykupie weksla, tj. dotyczących zapłatyK. A.kwoty 400.000 zł., a skoro wywodzą swoje roszczenie z zapłaty weksla, to na nich, zgodnie zart. 6 k.c.iart. 232 k.p.c, spoczywał ciężar dowodu tej okoliczności.
Oceniając zgromadzony w procesie materiał dowodowy Sąd uznał, że świadekA. P.posiadała wiedzę na temat sprawy jedynie od rodziców „z podsłyszanych rozmów" , świadek nie wiedziała, ile dokładnie pieniędzy rodzice przekazaliK. A., jak też-dlaczego przekazali te pieniądze i o czym rozmawiali w czasie spotkania zK. A.i jej zeznania pozbawione są mocy dowodowej.
Analogicznie Sąd ocenił zeznania świadkaA. A., które nie wyjaśniły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.
Co do pochodzenia pieniędzy na wykup weksla powodowie przedstawili jedynie swoje gołosłowne twierdzenia.
Ostatecznie Sąd Okręgowy powództwo oddalił, przy czym w pierwszej kolejności zajął się zarzutem przedawnienia .Powodowie przedstawili weksel własny, a roszczenia wekslowe przeciwko wystawcy weksla własnego i poręczycielom takiego weksla przedawniają się z upływem lat trzech od dnia płatności weksla (art. 70 ust. 1w zw. zart. 103 i 104 prawa wekslowego). Skoro termin płatności weksla upłynął w dniu 25 października 2010 r., to trzyletni termin przedawnienia jeszcze nie upłynął.

Sąd podkreślił, że dla dochodzenia roszczenia regresowego wystarczy samo posiadanie weksla, przy czym zgodnie zart.32 ust. 3 prawa wekslowego, poręczyciel, aby wykonywać prawo regresu, musi wykazać, że „zapłacił" weksel, a powodowie nie wykazali tej okoliczności, wobec czego w oparciu o przepisart. 32 ust 3 prawa wekslowegooddalił powództwo.
Bezzasadne było również roszczenie z weksla zgłoszone w pozwie, gdyż powodowie nie byli legitymowani formalnie, nie wykazali bowiem przejścia praw z weksla na swoją rzecz.
Apelację od tego wyroku wnieśli powodowie, a zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:

1
naruszenie prawa materialnego, to jest:

-

art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku - Prawo weksloweprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdyM. K. (1)zeznał w niniejszym postępowaniu sądowym, iż był wystawcą weksla własnego in blanco,

art. 32 ust 3 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku - Prawo weksloweprzez błędną jego wykładnię, poprzez uznanie, że fakt posiadania weksla nie uprawnia poręczyciela wekslowego do wykonywania prawa regresu z weksla;

-art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku - Prawo wekslowepoprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdyM. K. (2)zeznała, iż podpisała weksel jako poręczyciel wekslowy,

2. naruszenie prawa procesowego, to jestart. 227 i 233 § 1 k.p.c.poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów tj. stwierdzenie, że zeznania świadkaA. P.pozbawione są mocy dowodowej, natomiast w rzeczywistości zeznania wskazanego świadka mają istotne znaczenie dla sprawy,
-art. 245 Kodeksu postępowania cywilnegopoprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy pozwanyM. K. (1)potwierdził, że jest wystawcą weksla własnego in blanco oraz pozwanaM. K. (2)potwierdziła, iż jest poręczycielem weksla własnego in blanco.
Apelujący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie od pozwanych kosztów zastępstwa procesowego w obu instancjach.

Sąd Apelacyjny zważył :

Nie podzielając zarzutów, zawartych w apelacji, orzekając na podstawie przepisuart. 385 k.p.c.Sąd Apelacyjny oddalił apelację powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi .

Na wstępie zastrzec należy, że Sąd Apelacyjny w całej rozciągłości aprobuje i przyjmuje za własne prawidłowe i precyzyjne ustalenia faktyczne, poczynione przez Sąd I instancji uznając, że nie ma potrzeby ponownego ich przytaczania.

W pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów naruszenia prawa procesowego, dotyczących w szczególności dowolnej , a nie swobodnej oceny dowodów poprzez stwierdzenie przez Sąd Okręgowy, że zeznania świadkaA. P.pozbawione są mocy dowodowej. Zgodnie z przepisemart. 233 § 1 k.p.c.Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena materiału dowodowego, dokonana przez Sąd I instancji jest zatem oceną swobodną i podlega ochronie prawnej. Należy podkreślić, iż tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo - wbrew zasadom doświadczenia życiowego, innych źródeł wiedzy - nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. Należy brać pod uwagę także prawdopodobieństwo wersji. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena musi być uznana za prawidłową, chociażby w równym stopniu z tego samego materiału dowodowego można wysnuć zgoła odmienne wnioski. Dlatego zarzut apelacji dla swej skuteczności nie może ograniczać się do stwierdzenia, że ustalenia faktyczne są wadliwe.

Wbrew zarzutom apelującego Sąd Okręgowy dokonał szczegółowej rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy, prawidłowo ocenił zebrane dowody, a rozstrzygnięcie swoje wyczerpująco uzasadnił. Sąd ten nie dopuścił się zatem naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.

Zgodnie zart. 328 § 2 k.p.c.uzasadnienie wyroku w zakresie oceny dowodów powinno m.in. wskazywać dowody, na których Sąd się oparł, a także przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Oznacza to, że Sąd nie ma obowiązku przedstawiać w pisemnych motywach orzeczenia rozważań w zakresie dowodów, którym dał wiarę, a jedynie zamieścić w nim uwagi co do dowodów, które uznał za niewiarygodne. Sąd Okręgowy w sposób precyzyjny i wyczerpujący wskazał , dlaczego odmówił wiarogodności zeznaniom świadkaA. P.. (świadekA. P.posiadała wiedzę na temat sprawy jedynie od rodziców „z podsłyszanych rozmów" , nie wiedziała, ile dokładnie pieniędzy rodzice przekazaliK. A.i z jakiego tytułu, jak też o czym rozmawiali w czasie spotkania zK. A., nie wiedziała też skąd jej rodzice mogliby wziąć 400.000 złotych). Apelacja zawiera stwierdzenie, że strona powodowa nie zgadza się z dokonaną przez sąd I Instancji oceną zeznań tego świadka, dodając jedynie ,żeA. P.była świadkiem przekazania dużej kwoty pieniędzy przez rodzicówK. A.i że było to w sierpniu 2010 roku. Zasadnie więc Sąd I instancji ocenił, że świadek nie wiedziała ani o jaką kwotę chodzi , ani z jakiego tytułu. Zeznała, że widziała samo przekazanie pieniędzy, ale jednocześnie twierdziła, że była w pokoju obok i tylko stamtąd mogła czynić obserwacje. Koperty z pieniędzmi widziała wcześniej. W świetle powyższego ocena dokonana przez Sąd I instancji była w pełni poprawna .

Co do naruszeniaart. 245 k.p.c.to wbrew zarzutom apelacji Sąd I instancji wskazał, żeM. K. (1)wystawił weksel własny, a jego poręczycielem była m.in.M. K. (2). Zarzut pod adresem Sądu, że dokonał ustaleń sprzecznych z tym, co potwierdzili pozwani jest całkowicie pozbawiony jakichkolwiek podstaw.

Co do zarzutów, dotyczących naruszenia prawa materialnego –art. 9, 32 ust. 3 i 47 ust. 1 prawa wekslowegonależy stwierdzić ,że i one są bezzasadne .

To, że wystawca weksla odpowiada za przyjęcie i za zapłatę weksla nie było przez nikogo kwestionowane . Także Sąd I instancji nie snuł rozważań przeciwnych . Nie ma też wątpliwości, że w świetleart. 47 ust. 1 prawa wekslowegowystawca weksla oraz poręczyciele odpowiadają wobec posiadacza weksla ( tu jak twierdzą powodowieK. A.) solidarnie. Ciężar rozstrzygnięcia w tym procesie przerzucony jest jednak na inny etap rozliczeń- mianowicie powodowie, jako poręczyciele zobowiązania wekslowego występują z regresem wobec wystawcy i poręczyciela weksla . Analizy więc wymaga przepisart 32 prawa wekslowego. Wynika z niego, że poręczyciel wekslowy, który zapłacił weksel nabywa prawa , wynikające z weksla , przeciw osobie za która poręczył przeciw tym, którzy wobec tej osoby odpowiadają weksla.

Poręczyciel wekslowy, który weksel zapłacił ma prawo poszukiwania zwrotnego wobec osoby , za którą poręczył i wobec wszystkich jego poprzedników. Poręczyciel ma prawo regresu mimo braku indosu, gdyż wystarczy samo podsiadanie weksla . Poręczyciel nabywa z mocy ustawy prawa wynikające z weksla i odpowiada według treści weksla z czasu złożenia przez siebie podpisu w charakterze poręczyciela.

Jeżeli kilka osób udzieliło wspólnie poręczenia wekslowego za tego samego dłużnika, ich wzajemne roszczenia regresowe opierają się na przepisachkodeksu cywilnego, dotyczących dłużników solidarnych. Na mocyart. 376 § 1 k.c., jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w częściach równych (wyrok SA w Katowicach z dnia 25 września 2003 r., I ACa 1286/2002, OSA 2005, z. 4, poz. 20 baza LEX 149720)
Legitymacja procesowa poręczyciela nie wynika jednak bezpośrednio z weksla, bowiem nabywa on prawa wynikające z weksla dopiero wtedy, gdy za weksel zapłaci. Chcąc więc wykonać swoje uprawnienie do żądania zapłaty na swoją rzecz powinien dołączyć do pozwu pokwitowanie zapłaty weksla. ( I. Heropolitańska -Prawo wekslowei czekowe. Praktyczny komentarz - LEX 2011).

Sąd Okręgowy zasadnie wywiódł, że skoro powodowie twierdzą, że spełnili za pozwanego świadczenie w relatywnie dużej wysokości i zamierzali wystąpić z roszczeniem regresowym - to powinni zażądać odK. A.pokwitowania, o którym mowa wart. 462 § 1 k.c.Każda osoba należycie dbająca o swoje interesy powinna w tej sytuacji, występując z roszczeniem regresowym, przedstawić pokwitowanie od wierzyciela. Istotne znaczenie miałyby także dowody na okoliczność pochodzenia pieniędzy, a takich dowodów powodowie również nie wskazali, pomimo że zgodnie zart. 495 § 3 k.p.c.powinni wskazać je już w pozwie, a najpóźniej w terminie tygodnia od doręczenia zarzutów, w których pozwani podnieśli, że powodowie nie udowodnili faktu zapłaty 400.000 zł.
Zresztą powodowie zachowali się biernie, bo działali w przeświadczeniu,  że nie muszą udowadniać powyżej okoliczności, skoro przedstawili weksel. Należy podkreślić, że ani Sąd Okręgowy, ani Sąd Apelacyjny nie kwestionują, że dla dochodzenia roszczenia regresowego wystarczy samo posiadanie weksla , ale poręczyciel dla wykonania tego prawa musi wykazać, że zapłacił należność z weksla , a od tego obowiązku powodowie się uchylili, uznając że jest to zbędne.

Poza powyższymi aspektami, decydującymi o oddaleniu roszczeń powodów, wskazać należy, że powodowie zupełnie nie dostrzegają swej odmiennej sytuacji w relacji do wystawcy weksla i do pozwanejM. K. (2), która tak jak i oni była poręczycielem. Te relacje są rozstrzygane na mocyart. 376 §1 k.c., o czym była mowa wyżej i wobec niej powodowie nie mogliby skutecznie wystąpić o zapłatę całości świadczenia, spełnionego na rzecz wierzyciela wekslowego.

Oddaleniu podlegał także wniosek zawarty w piśmie procesowym pełnomocnika powodów z dnia 2 kwietnia 2013 roku o załączenie akt sprawy karnej IV K 166/12, w których miały znajdować się zeznania pozwanego w tej sprawieM. K. (1), dotyczące większej powierzchni domu i konieczności zaciągnięcia pożyczki na jego budowę. Jest to okoliczności nie mająca najmniejszego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego procesu.

Powodowie wypełnili weksel wpisując siebie, jako uprawnionych z weksla, pomijając zupełnie okoliczność, że w takim razie są jednocześnie wierzycielami wekslowymi ( bez żadnego nawiązania do wierzytelności przysługującej poprzedniemu posiadaczowi weksla, o ile był nimK. A.) i awalistami wekslowymi wobec samych siebie.
Konkludując, Sąd Okręgowy w sposób uprawniony i należycie uzasadniony przyjął niewykazanie przez powodów, że dokonali zapłaty należności z załączonego weksla, wobec czego ich apelacja, zwalczająca zasadność tego rozstrzygnięcia podlegała oddaleniu.

O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym Sąd orzekł na podstawie przepisuart. 108 § 1 k.p.c.w zw. zart 98 § 1 i 3 k.p.c.i w zw. zart. 391 § 1 k.p.coraz w zw. z§ 6 pkt. 7 oraz § 13 ust. 1 pkt 2w zw.§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu/Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm./ .

Zarządzenie : odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć zgodnie z wnioskiem.