Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 875/12
Data wyroku: 2013-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Ewa Jastrzębska, Roman Sugier, Barbara Owczarek
Słowa kluczowe: Uznanie Orzeczeń Sadów Zagranicznych
Podstawa prawna: art. 1146, art. 1148 k.p.c.

Sygn. akt I ACa 875/12

POSTANOWIENIE
Dnia 16 maja 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie :

Przewodniczący:

SSA Roman Sugier (spr.)

Sędziowie:

SA Barbara Owczarek
SA Ewa Jastrzębska

Protokolant:

Małgorzata Korszun

po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z wnioskuN. G.,M. F.,R. T.,N. M.iR. Z.

przy udziale Prokuratora Okręgowego wK.
o uznanie orzeczenia sądu państwa obcego
na skutek apelacji wnioskodawców
od postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II Co 208/11,
p o s t a n a w i a:
oddalić apelację.

Sygn. akt I ACa 875/12

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 24 maja 2012r. Sąd Okręgowy w Katowicach uznał za skuteczne na obszarze Polski stwierdzenie nabycia spadku przed rejestratorem do spraw spadkowych wH.z dnia 2 października 2005r. poJ. R.sygn. akt(...)stwierdzające, że spadkobiercami są córkiR. T.iN. M.po ½ części oraz stwierdzenie nabycia spadku przed rejestratorem do spraw spadkowych Sądu Okręgowego wH.z dnia 27 marca 1988r. sygn. akt(...)stwierdzające, że spadek poT. R.nabyliJ. R.w 8/16,M. F.w 4/16,R. Z.w 2/16,M. K.w 1/16 iB. K.w 1/16.
Sąd Okręgowy oddalił wniosekN. G..
W uzasadnieniu orzeczenia uwzględniającego wnioski podano, że spełnione zostały przesłanki uznania o jakich mowa wart. 1145 § 1 kpc.
Ponadto uczestnicy postępowaniaR. T.N. M.,M. F.iR. Z.mają interes prawny w dokonaniu uznania, gdyż są spadkobiercami udziałowców(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwK., która to spółka jest właścicielem nieruchomości położonej w Polsce i reaktywowała swoja działalność. Sąd Apelacyjny w Katowicach postanowieniem z dnia 31 października 2011r. przesądził, że w sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka uznania polegająca na wyłącznej jurysdykcji, we wspomnianych sprawach spadkowych sądów polskich.
Sąd Okręgowy uznał, że uczestnik postępowaniaN. G.nie wykazała interesu prawnego dla dokonania uznania orzeczeń zagranicznych. Nie została bowiem wskazana jako uczestnik postępowania spadkowego w Izraelu, ani nie przedstawiła dowodów na okoliczność, że jest następcą prawnym wspólników wspomnianej spółki.
Postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach zostało zaskarżone zażaleniem przez uczestników postępowaniaN. G.,R. T.,N. M.,M. F.iR. Z.w części oddalającej wniosek oraz przez Prokuratora Okręgowego wK.apelacją w części uwzględniającej wnioski.
Środek odwoławczy wniesiony przez Prokuratora Okręgowego wK.został odrzucony przez Sąd Apelacyjny w Katowicach. Sąd odwoławczy wyjaśnił, że kwestionowane przez Prokuratora orzeczenie może być zaskarżone wyłącznie zażaleniem, a to zostało wniesione przez Prokuratora po terminie.
Uczestnicy postępowaniaN. G.,R. T.,N. M.,M. F.iR. Z.zarzucili nierozpoznanie przez Sąd Okręgowy istoty sprawy, a przynajmniej nierozpoznanie wniosków wszystkich wnioskodawców. Skarżący podnieśli, że takżeN. G.ma interes prawny w dokonaniu uznania za skuteczne na obszarze Polski spadkobrań mających miejsce w Izraelu, gdyż jest spadkobierczynią poC. D.oraz poJ. D.. Cała rodzinaD.przed zmianą nazwiska nazywała sięF..C. F.był zaś synemA.iG.F., którzy z kolei byli(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwK..

O. S.iE. K., co wynika z zagranicznych orzeczeń spadkowych, są spadkobiercami poJ. F., który był wspólnikiem(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwK..
DlategoN. G.oraz pozostali uczestnicy wnosili o uznanie za skuteczne na obszarze Polski orzeczeń spadkowych wymienionych w pierwszym wniosku oraz wniosku z dnia 23 kwietnia 2012r.

Powołując się na powyższe skarżący wnosili o zmianę zaskarżonego postanowienia w części oddalającej poprzez uwzględnienie wniosku o uznanie postanowienia Sądu Okręgowego wT.z dnia 3 stycznia 1974r., sygn. akt(...)stwierdzającego, iż spadek poJ. D., synuA., zmarłym w dniu 2 stycznia 1973r. wT.w Izraelu, nabyła w ¼ części jego żonaC. D., zaś w ¾ jego córkaN. G.oraz wniosku o uznanie postanowienia Sądu Okręgowego wT.z dnia 30 września 1986r., sygn. akt(...)stwierdzającego, iż spadek poC.D., zmarłej w dniu 4 stycznia 1986r. wT.w Izraelu, nabyła w całości córkaN. G..

Ponadto skarżący wnosili o uzupełnienie zaskarżonego orzeczenia w przedmiocie wniosku z 23 kwietnia 2012r. przez uznanie za skuteczne na obszarze Polski orzeczenia Sądu Obwodowego wT.z dnia 23 listopada 2004r. sygn. akt(...), stwierdzającego, iż spadek poI. F.zmarłym w dniu 25 marca 2004r. wR.w Izraelu nabyły po ½  części jego córkiE. F.iO. F..
Prokurator wnosił o oddalenie środka zaskarżenia wniesionego przez uczestników postępowania.

Sąd Apelacyjny w Katowicach zważył co następuje:

W przypadku złożenia wniosku o uznanie orzeczenia sądu państwa obcego wydanego do dnia 1 lipca 2009r., w braku odmiennych uregulowań wynikających z umowy międzynarodowej, postępowanie przed sądem powinno być prowadzone na podstawie przepisówkodeksu postępowania cywilnegow brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2009r., także wtedy, gdy wniosek złożony został po tej dacie.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 maja 2012r., sygn. akt V CSK 454/11 (niepublikowane) analizując zagadnienia dotyczące prawa materialnego i procesowego jakie winno być stosowane dla wniosków o uznanie orzeczeń sądów państw obcych zwrócił uwagę, iż w tym zakresie nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego wprowadzona ustawą z dnia 5 grudnia 2008r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571).
Z art. 8 ust. 5 tej ustawy wynika, że uznania lub stwierdzenia wykonalności na podstawie przepisów ustawy nowelizującej podlegają orzeczenia, rozstrzygnięcia lub ugody, które zostały wydane albo zawarte lub zatwierdzone po dniu wejścia w życie tej ustawy (tj. po 1 lipca 2009r.).

Obowiązek stosowania przepisówk.p.c.w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2009 roku oznacza, że zastosowanie maart. 1146 kpcformułujący przesłanki uznania, a takżeart. 1148 kpc, stanowiący, iż o uznaniu orzeka Sąd Okręgowy w składzie trzech sędziów zawodowych, po przeprowadzeniu rozprawy z udziałem prokuratora, a od postanowienia Sądu Okręgowego przysługuje apelacja.
Ze względu na to, że wszystkie orzeczenia, których uznania żądają wnioskodawcy zapadły przed 1 lipca 2009r. w niniejszej sprawie zastosowanie winien mieć stan prawny sprzed nowelizacji.
Sąd Okręgowy zastosował prawidłowe przepisy prawa. Nieprawidłowym było natomiast odrzucenie przez Sąd Apelacyjny apelacji prokuratora w wyniku wadliwego uznania, że w sprawie właściwym środkiem zaskarżenia jest zażalenie.
Wobec konieczności stosowania przepisów prawa sprzed nowelizacji środkiem takim jest apelacja. Dlatego mimo niewłaściwego określenia, wniesiony przez wnioskodawców środek zaskarżenia został rozpoznany przez Sąd Apelacyjny jako apelacja.

Wniosek został skierowany do Sądu Okręgowego w Katowicach przez pięć osób domagających się uznania za skuteczne na obszarze Polski czterech orzeczeń o spadkobraniu mających miejsce na terenie Izraela. W uzasadnieniu podano, że jest to w istocie pięć tożsamych wniosków, które winny być rozpoznane łącznie. Ze względu na cofnięcie wniosków dotyczących spadkobrania poJ. D.iC.D.postępowanie w tym zakresie zostało umorzone postanowieniem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 22 lutego 2011r. Wobec braku zaskarżenia orzeczenie to uprawomocniło się.
Wnioskodawcy nie ponowili wniosku w tym zakresie, dlatego przedmiotem uznania były jedynie orzeczenia dotyczące spadku poJ. R.i poT. R..
Uczestniczka postępowaniaN. G.nie ma interesu prawnego w uznaniu za skuteczne na obszarze Polski tych orzeczeń spadkowych, gdyż nie jest spadkobiercą spadkodawców, których dotyczą te orzeczenia. Ponadto spadkobiercy poJ. R.iT. R.uzyskali żądane uznania. Uznanie orzeczeń spadkowych przyznającychN. G.status spadkobiercy, na mocy dwóch wspomnianych na wstępie orzeczeń Sądu Obwodowego wT., było niemożliwe, gdyż tak ta wnioskodawczyni jak i pozostali wnioskodawcy cofnęli wniosek w tym zakresie. Wniosek został więc uwzględniony w całości w stosunku do tych wnioskodawców, którzy wykazali interes prawny w uznaniu orzeczeń spadkowych poJ. R.i poT. R..
Przedmiotem postępowania nie było uznanie orzeczeń dotyczących spadkobrania poJ. D.iC.D..

Brak jest podstaw do uzupełnienia zaskarżonego orzeczenia w zakresie uznania orzeczenia spadkowego dotyczącego spadku poI. F..
Wniosek w tym zakresie nie został złożony w niniejszej sprawie, czemu Sąd Apelacyjny w Katowicach dał wyraz w postanowieniu z dnia 31 października 2011r. sygn. akt I ACz 926/11.
Zgłoszenie takiego wniosku na etapie postępowania apelacyjnego jest niedopuszczalne, co wynika zart. 383 kpcw związku zart. 397 § 2 kpc.
Dlatego na mocyart. 385 kpcapelację należało oddalić jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.