Sąd Okręgowy w Białymstoku
VIII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VIII Ka 945/12
Data wyroku: 2013-02-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Przemysław Wasilewski
Słowa kluczowe: Przestępstwa Komputerowe
Podstawa prawna: art. 268a§1 kk

Sygn. akt VIII Ka 945/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 lutego 2013 roku
Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
PrzewodniczącySSO Przemysław Wasilewski
Protokolant   Aneta Chardziejko
przy udziale prokuratora Marka Moskala
po rozpoznaniu w dniu 05 lutego 2013 roku
sprawyD. B.
oskarżonego o czyn zart. 268 a § 1 k.k.;
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku
z dnia 25 września 2012 roku, sygnatura akt III K 806/12

Zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
D. B.został oskarżony o to, że:
w okresie od dnia 11 stycznia 2012 r. do dnia 12 stycznia 2012 r. wŁ.gm.C.nie będąc uprawnionym zmienił hasło dostępu poczty elektronicznej(...)ikontakt.(...)czym uniemożliwił pracownikomfirmy (...) S.C.R. Ł.,M. Ł.wŁ.dostęp do danych informatycznych, czym działał na szkodę wymienionej spółki tj. o czyn zart. 268a § 1 k.k.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 25 września 2012 r. o sygn. akt III K 806/12 oskarżonyD. B.został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na mocyart. 268a § 1 k.k.w zw. zart. 58 § 3 k.k.został skazany na karę grzywny w wysokości 30 (trzydziestu) stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki dziennej za równoważną kwocie 20 (dwudziestu) złotych.
Zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 60 (sześćdziesięciu) złotych tytułem opłaty i obciążono go kosztami procesu w kwocie 210 (dwustu dziesięciu) złotych.
Apelację od powyższego orzeczenia wniósł oskarżonyD. B.zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucił, iż został wydany mimo braku dowodów jego winy. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji, przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja oskarżonegoD. B.jest zasadna w zakresie, w jakim prowadzi do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
Niniejsza sprawa należy do kategorii, w których dla wykrycia prawdy materialnej niezbędnym jest zebranie całokształtu materiału dowodowego(wszystkich dowodów mających istotne znaczenie)i dokonanie na ich podstawie, przestrzegając zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.), prawidłowych ustaleń stanu faktycznego.Artykuł 2 § 2 k.p.k.wprowadza zasadę, iż wszelkie rozstrzygnięcia powinny być oparte o prawdziwe ustalenia faktyczne.Oznacza to, że wszystkie organy procesowe (w tym Sąd I Instancji) są zobligowane do dołożenia - niezależnie od woli stron - maksymalnych starań i wyczerpania wszelkich dostępnych środków dla poznania prawdy. Zasada prawdy materialnej określona wart. 2 § 2 k.p.k.ma związek z innymi zasadami procesowymi, a mianowicie: bezpośredniości, swobodnej oceny dowodów i obiektywizmu. Zasada obiektywizmu (art. 4 k.p.k.) nakazuje organom prowadzącym postępowanie karne badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Jest ponadto wyrazem postulatu, by ustalenia faktyczne odpowiadały prawdzie, co w postępowaniu sądowym jest osiągalne jedynie wtedy, gdy przedmiotem zainteresowania jest cały zebrany materiał dowodowy bez pominięcia istotnych części i gdy całokształt tego materiału - po prawidłowym ujawnieniu go w procesie - stanie się następnie przedmiotem rozważań sądu.
Dopiero mając zgromadzony cały materiał dowodowy i prawidłowo oceniony, Sąd I Instancji jest w stanie prawidłowo ustalić stan faktyczny. Podkreślić należy, że przez prawdziwe ustalenia faktyczne rozumie się ustalenie, które zostało udowodnione.Udowodnienie zachodzi wówczas, gdy w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzonemu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny(wyrok Sąd Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2010 r. o sygn. II AKa 280/10, opub. w POSAG. 2011/2/134-162, LEX 936530).
W ocenie Sądu Okręgowego dotychczas zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na poczynienie jednoznacznych ustaleń, jak uczynił to Sąd Rejonowy, który uznał, że bez żadnych wątpliwości można przypisać oskarżonemuD. B.popełnienie zarzuconego mu czynu zart. 268 a § 1 k.k.
Należałoby zacząć od tego, że bezspornym w niniejszej sprawie było, iż dnia 11 stycznia 2012 r. pracownicyfirmy (...) S.C.wŁ.E. O.iG. S.stwierdzili, że posiadane przez nich hasło dostępu do kont firmowych(...)orazkontakt.(...)stało się nieaktualne z powodu zmiany hasła. Kolejną kwestią nie ulegającą wątpliwości było to, że hasła dostępu do wyżej wymienionych skrzynek e-mailowych posiadali właścicielefirmy (...), dwóch pracownikówE. O.iG. S.orazD. B.. ŚwiadekE. O.(k. 16v-17) przyznała, iż udostępniła podsądnemu hasło do skrzynki e-mailowej, gdyż jego prośby o wpisanie przez nią za każdym razem hasła dezorganizowały jej pracę.D. B.został zatrudniony w powyżej wskazanej firmie na stanowisku przedstawiciela handlowego ds. klientów kluczowych, na czas określony od dnia 20 września 2011 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. Z uwagi na to, że nie została oskarżonemu przedłużona umowa o pracę, odszedł z firmy, a wkrótce potem okazało się, że hasła do skrzynek e-mailowych zostały zmienione.
W ocenie Sądu Okręgowego sprawstwo oskarżonegoD. B.(mając niepełny materiał dowodowy) jawi się jako niepewne, co nie oznacza jednocześnie, że w razie uzupełnienia materiału dowodowego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy nie może dojść do podobnych wniosków, jakie wyprowadził Sąd rozpoznający sprawę po raz pierwszy.
Podnieść należy, że dokonując ustaleń w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy oparł się przede wszystkim na zeznaniach świadków:M. Ł.(k.1-3, 66-67) iR. Ł.(k. 26-27, 67-68). Z przedstawionej przez nich relacji wynikało, że oskarżony nie zaprzeczył zmianie haseł. W pozostałej części ustalenia stanu faktycznego opierają się w zasadzie na domysłach pokrzywdzonych, że to właśnie oskarżony musiał zmienić hasło dostępu do poczty elektronicznej, z uwagi nie przedłużenie z nim umowy o pracę, jak również okoliczność, że nie było innej osoby, która miałaby motyw do podobnych działań.
ŚwiadekR. Ł.(k.26-27, 67-68) zeznał, iż zmiany haseł w jego ocenie musiał dokonać oskarżony. Zadzwonił do oskarżonego celem wyjaśnienia sytuacji: „(…)Zapytałem czy to on zablokował dostęp do poczty. Nie zaprzeczył.Poinformowałem go, że jeśli nie odblokuje dostępu do skrzynek o sprawie zostanie poinformowana policja. PanB.nie zareagował w oczekiwany przeze mnie sposób”.Na rozprawie świadekR. Ł.przytoczył te same okoliczności, o których mówił w postępowaniu przygotowawczym.
Tymczasem oskarżonyD. B.(k. 33, 66) nie przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu i odmówił składania wyjaśnień.
Z uwagi na powyższe w niniejszym stanie faktycznym mamy do czynienia z dwoma wersjami zdarzenia wersją pokrzywdzonych właścicielispółki (...) S.C.wŁ.tj.R.iM. Ł.i wersją oskarżonego, który nie przyznał się do zarzuconego mu czynu.
W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I Instancji nie dołożył wszelkich starań dla wyjaśnienia niniejszych wątpliwości i ustalenia, która wersja wydarzeń jest prawdziwa, co pozwoliłoby w sposób pewny ustalić bądź wykluczyć sprawstwo oskarżonego. Po pierwsze sam fakt przeprowadzonej rozmowy telefonicznej oskarżonegoD. B.z pokrzywdzonym, w której nie zaprzeczył zablokowaniu skrzynek e-mailowych firmy, zakładając że rozmowa przebiegała w sposób wskazany przez świadka i milczenie oskarżonego oznaczało dokładnie to co założył świadek, nie może świadczyć o jego sprawstwie. Po drugie żaden inny dowód nie wskazuje na sprawstwo oskarżonego. W zasadzie sprawa opiera się na szeregu domniemań, opartych na niepełnym materiale dowodowym, które wobec tego nie mogą prowadzić do prawidłowego rozstrzygnięcia. Sąd Rejonowy nie podjął się bowiem próby zbadania w jakim czasie, z jakiego komputera (o jakim numerze IP) zostały zmienione hasła dostępu do poczty internetowej należącej do firmy pokrzywdzonych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że możliwym, a wręcz koniecznym jest zwrócenie się doadministratora serwera pocztowego, na którym pokrzywdzeni mieli skrzynki e-mailowe ((...)) celem ustalenia jakie IP zostało przydzielone komputerowi lub innemu urządzeniu elektronicznemu z którego zostały zmienione owe hasła dostępu. Po uzyskaniu tych informacji następnym krokiem (o ile okaże się to możliwe) będzie ustaleniedostawcy usług internetowych dla danego numeru IP, a następnie zlokalizowanie komputera lub innego urządzenia, znajdującego się w określonym miejscu i należącego do określonej osoby.
Z uwagi na powyższe przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I Instancji będzie musiał wystąpić do administratora serwera pocztowego ((...)) o wskazanie adresu IP komputera, z którego zmienione zostały hasła dostępu do poczty internetowej, a następnie po uzyskaniu tych danych do dostawcy usług internetowych, o ile okaże się to możliwe, aby uzyskać dokładne dane użytkownika urządzenia za pomocą którego popełniono przestępstwo.
Powyższe braki dowodowe i nie rozstrzygnięte przez Sąd Rejonowy wątpliwości przemawiają za tym, że nie można ustalić w sposób przebiegu zdarzenia, bez uzupełnienia materiału dowodowego (tj. zasięgnięcia w/w informacji).
Przyjęcie zatem w stanie faktycznym uzasadnienia jednej z wersji zdarzenia, bez jej wnikliwego sprawdzenia, stanowiło naruszenie zasady prawdy materialnej, a ponadto przewidzianej wart. 4 k.p.k.zasady obiektywizmu, zgodnie z którą organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Działając w ten sposób Sąd naruszył jedną z naczelnych zasad polskiego procesu karnego wyrażoną wart. 2 § 2 k.p.k.tj. zasadę prawdy materialnej, która nakłada na Sąd orzekający w sprawie obowiązek dążenia do dokonania ustaleń zgodnych z rzeczywistością.Wprowadza ona wymóg opierania wszelkich rozstrzygnięć na prawdziwych ustaleniach faktycznych i obliguje wszystkie organy procesowe do dołożenia – niezależnie od woli stron –maksymalnych starań i wyczerpania wszelkich dostępnych środków dla poznania prawdy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy mieć na uwadze wszystkie podniesione wyżej uwagi i wytyczne, których wykonanie powinno doprowadzić do ustalenia prawidłowego i nie budzącego wątpliwości stanu faktycznego. Tak ustalony stan faktyczny musi następnie zostać poddany wnikliwej ocenie w świetle zasad określonych wart. 7 k.p.k., a to z kolei winno doprowadzić do wydania w niniejszej sprawie sprawiedliwego wyroku.
Co do dowodów, które nie miały wpływu na uchylenie orzeczenia, Sąd Rejonowy powinien skorzystać z możliwości, jaką dajeart. 442 § 2 k.p.k.
Na marginesie rozważań Sąd Okręgowy w trakcie rozprawy apelacyjnej w dniu 5 lutego 2013 r. oddalił wniosek oskarżonegoD. B.dotyczący przebywania w określonym miejscu w dniu zdarzenia, bowiem w jego ocenie nie ma on żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Należy bowiem podkreślić, że przebywając w dowolnym miejscu (posiadając dostęp do internetu) oskarżony miał potencjalną możliwość zmiany tych haseł, do której nie było potrzebna fizyczna obecność w firmie pokrzywdzonych.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.