Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACz 665/13
Data wyroku: 2013-04-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Ryszard Marchwicki, Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga, Jan Futro
Słowa kluczowe: Koszty Procesu
Podstawa prawna: art. 98 par. 1 i 3 kpc art. 102 kpc

I A Cz 665/13

POSTANOWIENIE
Dnia 17 kwietnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSA Małgorzata Mazurkiewicz- Talaga
Sędziowie: SA Jan Futro (spr.), SO Ryszard Marchwicki
po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym
sprawy powództwaB. Z.iC. Z.
przeciwko GminieŚ.
o zapłatę
na skutek zażalenia powodów
na postanowienie Sądu Okręgowego w Koninie zawarte w wyroku z dnia 12 lutego 2013 r.
sygn. akt I C 455/11

1
oddala zażalenie;

2
zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanej 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym;

3
przyznaje adwokatM.K.od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Koninie) kwotę 738 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodom w postępowaniu zażaleniowym z urzędu;

    Ryszard Marchwicki Małgorzata Mazurkiewicz- Talaga Jan Futro

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji po oddaleniu powództwa, orzekając o kosztach procesu, zasądził od powodów na rzecz pozwanej 7 200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i odstąpił od obciążania ich nieuiszczonymi kosztami sądowymi.
W uzasadnieniu wskazał, że Sąd nie znalazł podstaw do odstąpienia od obciążenia powodów kosztami zastępstwa procesowego. W konsekwencji na postawieart. 98 k.p.c.Sąd zasądził od nich na rzecz pozwanej zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Powodowie mają bowiem stałe dochody i nie mają nikogo na utrzymaniu. Mają również oszczędności. Posiadają trzypokojowe mieszkanie, w którym zamieszkują sami. Ponadto w toku procesu powodowie, pomimo że powinni się liczyć z możliwością ponoszenia kosztów w sprawie, którą zainicjowali, zaciągnęli dwa kredyty w łącznej kwocie 24 000 zł, w tym na remont mieszkania i zakup telewizora. Nie są to koszty koniecznego utrzymania powodów. Powodowie wytaczając proces powinni odkładać pieniądze na ewentualne jego koszty, a z remontem czy zakupem telewizora poczekać do zakończenia sprawy. Ponadto mając stałe dochody, koszty zastępstwa procesowego mogą pokryć z kredytu.
Na postanowienie to w części, w jakiej zasądzono od nich koszty na rzecz pozwanej, zażalenie wnieśli powodowie wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez odstąpienie na podstawieart. 102 k.p.c.od obciążania ich jakimikolwiek kosztami procesu na rzecz strony pozwanej oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów procesu w postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych.
Jednocześnie pełnomocnik wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodom z urzędu w postępowaniu zażaleniowym, albowiem nie zostały one uiszczone w żadnej części.
W uzasadnieniu wskazali, że odstąpienie od obciążenia ich kosztami procesu uzasadniają zwłaszcza fakty dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej powodów. Powodowie są oboje osobami starszymi, utrzymują się z emeryturyB. Z.oraz niewielkiej rentyC. Z.a ich oszczędności są nieduże. Pozwana nie jest osobą fizyczną o trudnej sytuacji materialnej, ale zamożną gminą. Powodowie prowadzili proces lojalnie i z poszanowaniem strony pozwanej, nie generowali dodatkowych kosztów ani nie zmierzali do przedłużenia postępowania. Działali w dobrej wierze, byli przekonani o słuszności swoich roszczeń, a ich zachowanie w zakresie ochrony przysługujących im praw było sumiennie i właściwie.
Pozwana wniosła o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Zażalenie jest niezasadne.

Zgodnie zart. 98 § 1 k.p.c.strona, która przegrała sprawę cywilną ma obowiązek zwrotu przeciwnikowi kosztów obrony, tj. tych, które są niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (por.§§ 2 i 3 art. 98). Zwrot następuje na żądanie strony wygrywającej. W szczególnej sytuacji sąd może na podstawieart. 102 k.p.c.odstąpić od tej reguły. Przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy sąd uwzględniając szczególne okoliczności sprawy uznaje za zasadne odstąpienie od obciążania nimi strony. Jednakże przepisart. 102 k.p.c.nie może być rozszerzająco wykładany. Zwolnienie od kosztów postępowania, w szczególności innych niż koszty sądowe, nie może bowiem mieć charakteru bezwzględnego, tzn. nie może powodować sytuacji, w której druga strona wygrywając sprawę nie może domagać się uwzględnienia zwrotu poniesionych przez nią wydatków, wskazanych w przepisach ogólnych o postępowaniu cywilnym.
Warto w tym miejscu zaznaczyć, że zgodnie z zaleceniem nr R (81) 7 dotyczącym środków ułatwiających dostęp do wymiaru sprawiedliwości, przyjętym przez Komitet Ministrów w dniu 14 maja 1981 r., powinno być zasadą, że ­– z wyjątkiem szczególnych okoliczności – strona wygrywająca otrzymuje od strony przegrywającej zwrot sum rozsądnie wydatkowanych na koszty postępowania i honoraria adwokackie (cyt. za Standardy Prawne Rady Europy. Zalecenia, Tom IV, Sądownictwo, Warszawa 1998, s. 215).
Uzasadnia to pogląd, że odstępstwo od tej zasady przewidzianeart. 102 k.p.c.może mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych. Jak zresztą wprost wynika z treści powołanego przepisu w wypadkach „szczególnie uzasadnionych” sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Zastosowanie tego przepisu wymaga w każdym przypadku ustalenia (i wskazania w uzasadnieniu), ze istnieje taka szczególna ( wyjątkowa) podstawa uzasadniająca odstąpienie od reguły określonej wart. 98 § 1 k.p.c.Nie może, zatem taką wyłączną podstawą być trudna sytuacja majątkowa strony zobowiązanej do zwrotu kosztów stronie przeciwnej. Przeciwko takiemu poglądowi przemawia też treśćart. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tj. Dz. U. z 2010 r. nr 90 poz.594 ze zm.) zgodnie z którym zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi.
Wskazywane kwestie subiektywnego poczucia zasadności roszczenia, Sąd Okręgowy uwzględnił odstępując od obciążania powodów kosztami sądowymi.
Z tych względów Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie 1 postanowienia.
O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Apelacyjny orzekł zgodnie z treściąart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.oraz w zw. z§ 6 pkt 4w zw. z§ 12 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. nr 163 poz. 1349 ze zm.).
AdwokatM. K.wyznaczona została, jako pełnomocnik z urzędu dla częściowo zwolnionych od kosztów sądowych powodów. Składając w ich imieniu zażalenie złożyła wniosek o zasądzenie na jej rzecz kosztów sporządzenia opinii jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone nawet w części.
Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawie § 6 pkt 4 w zw. z§ 12 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. nr 163 poz. 1349 ze zm.) orzekł jak w punkcie 4 postanowienia.

    Ryszard Marchwicki Małgorzata Mazurkiewicz- Talaga Jan Futro