Sąd Apelacyjnyw Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 636/13
Data wyroku: 2013-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Markiewicz, Zbigniew Stefan Cendrowski, Robert Obrębski
Słowa kluczowe: Umowa
Podstawa prawna: 471 kc

Sygn. akt I ACa 636/13 Sygn. akt I ACa 636/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 października 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie I  Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący – Sędzia SA Zbigniew Stefan Cendrowski (spr.)
Sędzia SA Dorota Markiewicz
Sędzia SA Robert Obrębski
Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Baranowska

po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz

siedzibą wP.

przeciwko(...)W.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie

z dnia 18 lutego 2013 r.

sygn. akt II C 196/11

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie, pozostawiając temu

Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 18 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo(...) Sp. z o.o.wP.przeciwko(...)W.i zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania.
Powódka wnosiła o zasądzenie od pozwanego(...)W.kwoty 200.000 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty z tytułu zwrotu gwarancji bankowej oraz wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Pozwane(...).W.wniosło o oddalenie powództwai o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.

(...) Sp. z o.o.18 marca 2005 r. zawarła umowę konsorcjum zPrzedsiębiorstwem (...) S.A.z siedzibą wŁ.i zPrzedsiębiorstwem (...) S.A.-(...)wK., aby wspólnie przygotować i złożyć w Zarządzie Dróg Miejskich wW.ofertę przetargową w przetargu nieograniczonym na roboty budowlane pod nazwą „(...)Umowa konsorcjum ustanowiła powódkę liderem konsorcjum oraz uregulowała wzajemne relacje pomiędzy stronami umowy oraz ich reprezentację w stosunku do zamawiającego w zakresie złożenia oferty oraz realizacji projektu do czasu jego wykonania i ostatecznego rozliczenia w przypadku przyznania kontraktu.
Strony Konsorcjum podpisały z pozwanym umowę na modernizację(...). Powodowa Spółka, jako lider konsorcjum, uiściła na rzecz pozwanego gwarancję w wysokości 10% kontraktu, w kwocie 8.632.446,73 zł w postaci gwarancji bankowej wpłaconej do(...) Bank (...) S.A.W drodze aneksu, gwarancja bankowa 18 sierpnia 2010 r. została zredukowana do 200.000 zł. Powyższą gwarancję w kwocie 200.000 zł pozwane Miasto wypłaciło z(...) Bank (...) S.A.na pokrycie kosztów naprawy inwestycji.
Na podstawie powyższego stanu faktycznego, Sąd dokonał następujących ustaleń, uznając roszczenie powódki za nieudowodnione, co prowadziło do oddalenia powództwa.
Sąd wskazał, że w umowie konsorcjum z 18 marca 2005 r. strony umowy uzgodniły, że będą miały udziały w konsorcjum stosownie do faktycznie wykonanych robót, oraz że podział kosztów między nimi będzie proporcjonalny do podziału robót, a także, że odpowiedzialność z tego tytułu strony ponoszą proporcjonalnie do udziału w konsorcjum.
Sąd uznał, że niezależnie od tego, czy podstawy żądania zwrotu gwarancji bankowej od pozwanego Miasta są uzasadnione, powództwo należało oddalić, gdyż strona powodowa, mimo ciążącego na niej obowiązku, nie udowodniła w jakim zakresie partycypuje w kosztach gwarancji. Sąd wskazał, że w świetle umowy konsorcjum z 18 marca 2005 r. powodowa Spółka ma prawo do zwrotu gwarancji bankowej tylko w takim zakresie w jakim partycypowała ona - w ramach kontraktu o modernizację(...)- w wykonaniu tych robot. Skoro nie udowodniła ona zakresu wykonanych przez siebie robót przy tej inwestycji, to powództwo - jako nie udowodnione z punktu widzenia zakresu uprawnień powódki do zwrotu gwarancji - należało oddalić już z tego powodu, bez badania podstaw odpowiedzialności pozwanego Miasta.
Sąd uznał ponadto, że po stronie powodowej nie występuje współuczestnictwo konieczne. Nie ma także w niniejszej sprawie zastosowaniaart.195 k.p.c.W związku z tym Sąd oddalił wniosek o zobowiązanie powodowejspółki (...) Sp. z o.o.do wskazania partnera Konsorcjum, niebiorącego udziału w sprawie, tak by możliwe było zawiadomienie go o procesie na podstawie przepisuart.195 k.p.c.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie zart.98 k.p.c.
Apelację od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 lutego 2013 r. wniosła powódka zaskarżając w całości to orzeczenie i zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a.art. 65 § 2 k.c.w zw. punktem 5 i 6 umowy konsorcjum z dnia 18 marca 2005 r. poprzez niezastosowanie, czego konsekwencją było niezbadanie przez Sąd, jaki był cel umowy oraz zgodny zamiar stron w zakresie jej postanowień dotyczących zabezpieczenia w postaci gwarancji bankowej, co doprowadziło do błędnej wykładni pojęcia „kosztu gwarancji”i nieprawidłowego ustalenia przez Sąd, że zapisy umowy mają zastosowanie do oceny zasadności roszczenia powódki, a powódka dochodzi zwrotu kosztów gwarancji, gdy tymczasem powódka dochodzi odszkodowaniaw postaci zwrotu bezpodstawnie pobranej przez pozwanego kwotyz gwarancji bankowej stanowiącej zabezpieczenie kontraktu, która to kwota nie stanowi kosztu gwarancji w rozumieniu umowy konsorcjum;
b.art. 65 § 2 k.c.w zw. z punktem 6 umowy konsorcjum z dnia 18 marca 2005 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie i niezbadanie celu umowy oraz zgodnego zamiaru stron, co doprowadziło do nieprawidłowej wykładni punktu szóstego umowy i przyjęcia, że wskazane postanowienie umowne ma zastosowanie w relacji między powódką- liderem konsorcjum a pozwanymi wyłącza możliwość dochodzenia przez powoda pełnej kwoty zabezpieczenia, z którego bezpodstawnie skorzystał pozwany;
c.art. 415 k.c.poprzez niezastosowanie, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy i pominięciem przez Sąd I instancji w swych rozważaniach faktu, iż roszczenie powódki ma charakter odszkodowawczy, a powódkaw trakcie postępowania wykazała, że szkoda związana z bezprawnym skorzystaniem z gwarancji bankowej przez pozwanego powstała wyłącznie w majątku powódki;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego:
a.art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 328 § 2 k.p.c.poprzez niedokonanie przez Sąd wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co miało wpływ na wynik postępowania, w szczególności pominięciu przez Sąd I instancji w swych rozważaniach dowoduz oświadczeniaBanku (...)(Polska) S.A. z dnia 18 października 2010 r., informującego o wypłacie z rachunku powódki na rachunek pozwanego kwoty 200.00 zł oraz dowodu z wyciągu z rachunku bankowego powódki,w którym wskazana została wypłata tej kwoty z rachunku powódki w dniu 18 października 2010 r., co stanowiło dowody na twierdzenia, że wystąpiło uszczuplenie majątku powódki i poniosła ona szkodę, jak również pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyny odmowy mocy dowodowej wskazanym dokumentom.
Powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 200.00 zł wraz z odsetkami ustawowymi, liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz orzeczeniem o kosztach procesu za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, wraz z orzeczeniem o kosztach procesu Sądu II instancjii kosztach zastępstwa procesowego.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja jest uzasadniona.
Skarżący przedstawił zarzuty dotyczące treści umowy konsorcjum, aczkolwiek błędnie odniósł je zasadniczo do naruszenia prawa materialnego, podczas gdy ustalenie treści umowy leży w sferze faktów a nie prawa, zaś subsumpcja ustalonego stanu faktycznego do określonej normy prawnej jest już wynikiem wcześniejszych ustaleń faktycznych.
Niemniej jednak zostały przedstawione zarzuty dotyczące wykładni treści umowy, zatem Sąd Apelacyjny w granicach zaskarżenia ma obowiązek poczynić niezbędne ustalenia faktyczne.
Na wstępie należy wskazać, że umowa konsorcjum jest umową nienazwaną przez przepisy prawa cywilnego. Treść takiej umowy może zostać przez strony ukształtowana w granicach wyznaczonych przez przepisart. 3531k.c., z uwzględnieniem m.in. przepisuart. 141 Ustawy – prawo zamówień publicznychw zw. zart. 23 ust. 2 p.z.p.Powszechniew orzecznictwie dopuszcza się możliwość odwoływania się do przepisów o umowie spółki cywilnej, w zależności od konkretnej treści umowy konsorcjum.
Analiza treści umowy konsorcjum nie pozostawia wątpliwości co do tego, że strony nie zastrzegły powstania wspólnego majątku, co wyklucza możliwość odpowiedniego stosowania przepisów o majątku wspólnym wspólników.
Sąd Apelacyjny podziela pogląd, że przepisart. 141 p.z.p.przesądza wyłącznie o solidarności biernej wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie, nie rodzi zaś skutków w postaci solidarności czynnej (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 lutego 2009 r. – VI Ca 1152/08).
Podziela również pogląd, że przepisart. 23 p.z.p., statuuje łączy udział wykonawców jedynie w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.
Niniejszy proces dotyczy zaś sytuacji, gdy po wykonaniu umowy zawartej w wyniku przetargu, zamawiający zatrzymuje część kwoty z tytułu gwarancji bankowej.
Jest poza sporem, że w sprawie niniejszej, poza umową o roboty budowlane, została zawarta umowa gwarancji. Stronami tej umowy jest bank i pozwany jako zamawiający (beneficjent z umowy gwarancji). Zleceniodawcą jest powód. Jest również poza sporem, że to powód spełnił określone zobowiązanie, świadcząc m.in. kwotę 200.000 zł.
Powoda nie łączy żaden stosunek zobowiązaniowy z tytułu gwarancji, jednakże jest wykonawcą umowy o roboty budowlane i twierdzi, że pozwany nienależycie wykonał swoje zobowiązanie umowne, zatrzymując kwotę 200.000 zł.
Twierdzi zatem, że wskutek nienależytego wykonania zobowiązania poniósł szkodę. Szkoda ta polega na umniejszeniu jego majątku o kwotę 200.000 zł.
Treść umowy konsorcjum nie pozbawia uprawnienia każdego z jego członków do dochodzenia w postępowaniu sądowym samodzielnie, we własnym imieniu, odszkodowania za szkodę poniesioną wskutek – wg. tegoż podmiotu - zamierzonego działania zamawiającego.
Postanowienia umowy dotyczące udziału w konsorcjum na podstawie dotychczas wykonanych robót i związana z tym odpowiedzialność oraz zasady pokrywania kosztów, związanych z gwarancją, nie wpływają na prawo każdego z uczestników konsorcjum do dochodzenia swoich roszczeń odszkodowawczych wobec zamawiającego w drodze postępowania przed Sądem powszechnym.
Oznacza to również, że w postępowaniu sądowym strona powodowa będzie zobowiązana do wykazania zasadności swojego roszczeniai odpowiedzialności strony pozwanej.
Z tych wszystkich względów orzeczono zgodnie zart. 386 § 4 k.p.c.