Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 425/13
Data wyroku: 2013-09-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Waldemar Masłowski, Tomasz Skowron, Andrzej Wieja
Słowa kluczowe: Groźba Bezprawna
Podstawa prawna: art. 437 § 1 kk

Sygn. akt VI Ka 425/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 września 2013 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący – Sędzia  SO Tomasz Skowron (spr.)
Sędziowie   SO Waldemar Masłowski
SO Andrzej Wieja
Protokolant Anna Potaczek

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Lesława Kwapiszewskiego
po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 r.
sprawyP. D.
oskarżonego zart. 190 § 1 kk
z powodu apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sąd Rejonowy w Bolesławcu
z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt IIK 904/12

uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoP. D.i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Bolesławcu do ponownego rozpoznania.

Sygn. akt VI Ka 425/13

UZASADNIENIE
P. D.został oskarżony o to, że:
w dniu 22 czerwca 2012 r. wI.gm.W.zagroził pozbawieniem życiaM. W.przy czym groźby te wzbudziły u niej uzasadnioną obawę ich spełnienia, a nadto znieważył ją wulgarnymi słowami, tj. o czyn zart. 190 § 1 kkiart. 216 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk.

Sąd Rejonowy w Bolesławcu wyrokiem z dnia 24 maja 2013r. w sprawie sygn. akt II K 904/12:
I. uznał oskarżonegoP. D.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, opisanego w części wstępnej wyroku, stanowiącego przestępstwo zart. 190 § 1 kkiart. 216 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kki za to na podstawieart. 190 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkwymierzył mu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności,
II. na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 2 lat,
III. na podstawieart. 71 § 1 kkwymierzył oskarżonemu karę grzywny w ilości 70 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 zł,
IV. na podstawieart. 72 § 1 kkpkt 7a kkorzekł wobec oskarżonego zakaz zbliżania się do pokrzywdzonejM. W.na odległość 50 m oraz zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonąM. W.,
V. na podstawieart. 624 § 1 kpkzwolnił oskarżonego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, w tym opłaty i kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa.
Apelację od powyższego wyroku wywiódł obrońca oskarżonegoP. D.zaskarżając orzeczenie Sądu I instancji w całości na jego korzyść.
Na podstawieart. 427 § 2 kpkiart. 438 pkt 2 i 3 kpkzaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia poprzez nie ustalenie jakie konkretnie słowa wypowiedział oskarżonyP. D.wobecM. W.i poprzestanie jedynie na przytoczeniu słów, jakie zdaniem Sądu krzyczeli do pokrzywdzonejP. D.iK. D.bez zindywidualizowania zachowania każdego z nich, w sytuacji gdy nie został sformułowany zarzut działaniaP. D.wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, aP. D.stoi pod zarzutem dopuszczenia się konkretnie grożenia pozbawieniem życia, nie zaś popełnienia jakiegokolwiek przestępstwa na szkodęM. W.,
2. ujawnienie nowego dowodu w postaci zeznań świadkaM. W.złożonych przed Sądem Rejonowym w Bolesławcu w dniu 27.02.2013r. w sprawie sygn. akt II K 1283/12 toczącej się równolegle wobecK. D., wobec którego sformułowano zarzut w akcie oskarżenia w sposób identyczny jak wobecP. D.w przedmiotowej sprawie, z których to zeznań wynika, iż świadekM. W.nie jest w stanie powtórzyć, który z nich, tj.P. D.iK. D.wypowiadał jakie słowa i nie jest w stanie określić, który z nich wypowiadał jakie groźby, w sytuacji gdy Sąd przyjął, iżP. D.groziłM. W.nie popełnieniem bliżej nieokreślonego przestępstwa, a pozbawieniem życia,
3. obrazę przepisów procedury, a mianowicieart. 399 § 1 i 2 kpkpoprzez nie uprzedzenie oskarżonegoP. D.o możliwości zakwalifikowania czynu z innego przepisu, choć obowiązek ten jest obligatoryjny oraz nie pouczenie oskarżonego o możliwości wniesienia o zarządzenie przerwy celem przygotowania obrony, przedmiotowe uchylenie miało wpływ na treść wyroku, bowiem Sąd skazał oskarżonego za czyn nie objęty aktem oskarżenia i nie uprzedził o możliwości zmiany czynu, pozbawiając go możliwości realizacji prawa do obrony w tym zakresie,
4. obrazę przepisów procedury, a mianowicieart. 398 § 1 kpkprzez nieuzyskanie przez Sąd zgody oskarżonego na rozpoznanie nowego oskarżenia na tej samej rozprawie, choć Prokurator na terminie rozprawy z dnia 04.03.2013r. złożył oświadczenie o objęciu ściganiem zniewagi skierowanej przez oskarżonegoP. D., o której dopuszczenie sięP. D.nie był wcześniej oskarżony, przedmiotowe uchybienie miało wpływ na treść wyroku, bowiem oskarżony został pozbawiony możliwości realizowania prawa do obrony,
5. obrazę prawa procesowego, a mianowicieart. 182 § 3 kpkprzez nie pouczenie świadkaK. D.o przysługującym mu stosownie do wymienionego przepisu prawie odmowy do składania zeznań, w sytuacji gdy w innej toczącej się sprawie, a mianowicie przed Sądem Rejonowym w Bolesławcu Wydział II Karny sygn. akt II K 1283/12 jest on oskarżony o ten sam czyn coP. D..
Stawiając powyższy zarzut obrońca oskarżonego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bolesławcu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacji obrońcy oskarżonegoP. D.nie można odmówić słuszności. Jej wywiedzenie doprowadziło – zgodnie z wnioskiem skarżącego – do uchylenia wyroku Sądu I instancji i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Rację ma zatem autor apelacji, gdy poddaje krytyce sposób procedowania Sądumeriti, upatrując w nim naruszenie przepisów proceduralnych, które miało wpływ na treść orzeczenia w rozumieniuart. 438 pkt 2 k.p.k.
Zważyć trzeba, iż na rozprawie głównej w dniu 4 marca 2013 roku oskarżyciel publiczny, mając na uwadze treśćart. 60 k.p.k., złożył do protokołu ustne oświadczenie, w którym – nie wychodząc poza ramy oskarżenia – rozszerzył oskarżenie o czyn kwalifikowany zart. 216 § 1 k.k., jakiego miał się dopuścićP. D.(k.121). Zgodnie z dyspozycjąart. 398 § 1 k.p.k., warunkiem skutecznego rozszerzenia oskarżenia, tj. doprowadzenia do tego, że sąd rozpozna nowe oskarżenie łącznie ze starym, jestin concretozgoda oskarżonego, z uwagi na powstałą konieczność obrony przed nowym, „niespodziewanym” zarzutem i przygotowaniem do niej. Taki wymóg stanowi gwarancję dla realizacji prawa do obrony (art. 6 k.p.k.). Oświadczenie oskarżonego w tym zakresie, a więc, że zgadza się na rozpoznanie nowego czynu, musi być wyraźne i bezwarunkowe – nie można przyjąć, że milczenie (tacticus consensus) oznacza jej wyrażenie. Co więcej, tego rodzaju oświadczenie może złożyć wyłącznie sam oskarżony, na co wprost wskazuje ustawodawca w treści przepisuart. 398 § 1 k.p.k.(„za zgodą oskarżonego” ), a co wyklucza możliwość złożenia takiego oświadczenia przez obrońcę (takowe nie wywołuje skutków prawnych). Oczywistym jest, iż zgoda ma dotyczyć natychmiastowego rozpoznania zarzutu na rozprawie, na której doszło do rozszerzenia oskarżenia o nowy czyn. Tego, obligatoryjnego wymogu nie dopełnił Sąd I instancji, nie zwracając się w ogóle do oskarżonegoP. D.o wyrażenie stanowiska i złożenia przezeń oświadczenia, co do rozpoznania nowego oskarżenia na toczącej się wówczas rozprawie, co wprost i wyraźnie wynika z treści protokołu (k.120-121v).
Nie można również odmówić racji obrońcy oskarżonego, gdy wskazuje na naruszenie przez Sąd orzekający dyspozycjiart. 182 § 3 k.p.k.Podnieść trzeba, iż w toku postępowania dowodowego, Sąd Rejonowy przesłuchał w charakterze świadkaK. D.. Przed przystąpieniem do wskazanej czynności dowodowej, Sądmeritipouczył świadka li tylko o treściart. 233 § 1 k.k.(k.120v). Tymczasem mając na uwadze, iżK. D.w innym toczącym się postępowaniu (II K 1283/12) został oskarżony o ten sam czyn, coP. D.(kierowanie w dniu 22 czerwca 2012 roku wI.gróźb pozbawienia życia wobecM. W.), a nadto, gdy dokona się lektury pisemnych motywów wyroku i ustaleń faktycznych, jakie poczynił Sąd I instancji wskazujących na współudziałK. D.we wskazanym wyżej czynie (vide: strona 1 uzasadnienia wyroku), nie może budzić wątpliwości, iż przysługiwały mu uprawnienia wynikające z treściart. 182 § 3 k.p.k., który to przepis daje prawo do odmowy złożenia zeznań świadkowi (podmiotowe prawo świadka mające służyć ochronie jego interesu procesowego), który w innej toczącej się sprawie jest oskarżony o popełnienie przestępstwa (współudział) objętego postępowaniem w sprawie, w której ma złożyć zeznania. Istotąart. 182 § 3 k.p.k., jest więc zapobieżenie sytuacji, w której oskarżony, na skutek zmiany swojej sytuacji procesowej byłby w istocie zmuszony zeznawać przeciwko sobie (i to pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań, o czymde factoSąd pouczył (jedynie)K. D.). Wadliwość procedowania Sądu Rejonowego w tej materii skutkowała złożeniem zeznań przezK. D., których treść stanowiła w istocie kanwę dla dokonanych ustaleń faktycznych, w sytuacji, gdy nie można wykluczyć, iż gdyby ów świadek został prawidłowo pouczony o treściart. 182 § 3 k.p.k., skorzystałby z uprawnienia z niego wynikających i odmówił złożenia zeznań.
W powyższej sytuacji, wskazana obraza przepisów prawa procesowego, a toart. 398 § 1 k.p.k.iart. 182 § 3 k.p.k.miała niewątpliwie wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 438 pkt 2 k.p.k.), co skutkowało koniecznością uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu Sądowi I instancji.
Zważywszy na treść wydanego przez Sąd Odwoławczy orzeczenia, odnoszenie się do pozostałych zarzutów apelacji obrońcy oskarżonego pozostaje zbędne i bezprzedmiotowe (art. 436 k.p.k.).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy dotyczącej oskarżonegoP. D.Sąd Rejonowy w Bolesławcu, mając na uwadze rozważania dokonane w niniejszym uzasadnieniu ponownie przeprowadzi, w sposób zgodny z zasadami procedury karnej, przewód sądowy. W dalszej kolejności wyrokując w sprawie Sądmeritizgromadzony materiał dowodowy podda swobodnej i wszechstronnej analizie bacząc, aby nie naruszyć jej granic wynikających zart. 7 k.p.k.Przyjęte zaś stanowisko Sąd I instancji winien – o ile zajdzie taka potrzeba – przekonująco uzasadnić w sposób wymagany przepisemart. 424 k.p.k., odnosząc się w uzasadnieniu również do okoliczności podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonego.
Wyk. J.K.