Sąd Okręgowy w Warszawie
IV Wydział Cywilny
Sygnatura akt: IV C 903/11
Data wyroku: 2013-06-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Derejczyk

Sygn. akt IV C 903/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 czerwca 2013 roku

Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział IV Cywilny
W składzie następującym:
Przewodniczący SSO Agnieszka Derejczyk
Protokolant: sekretarz sądowy Edyta Głodek
po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2013 roku na rozprawie wW.
sprawyz powództwaG. W.
przeciwkoA. J.,R. J.,A. L.
przy udziale interwenienta po stronie powódki w osobieP. B.
o unieważnienie aktu notarialnego

1
Powództwo oddala.

2
Zasądza odG. W.na rzeczA. J.kwotę 7200 zł. (siedem tysięcy dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

3
Zasądza odG. W.na rzeczR. J.kwotę 7200 zł. (siedem tysięcy dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

4
Zasądza odP. B.na rzeczA. J.kwotę 7200 zł. (siedem tysięcy dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

5
Nie uiszczone koszty sądowe przejmuje na rachunek Skarbu Państwa.

Sygn. akt IV C 903/11

UZASADNIENIE
Pozwem z 11 lipca 2011 r. powódkaG. W.wniosła o stwierdzenie, że umowa sprzedaży nieruchomości położonej przyul. (...)wP., dla której Sąd Rejonowy w Pruszkowie prowadziksięgę wieczystą nr (...)zawarta pomiędzyA. L.aA.iR.małżonkamiJ.w dniu 11 maja 2010 r. przed notariuszemH. Ś.wK.za numerem repertorium A nr(...)jest bezwzględnie nieważna i o zasądzenie od pozwanych na rzecz powódki kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.
Interwenient ubocznyP. B., który przystąpił do udziału w sprawie po stronie powódki przyłączył się do żądania pozwu.
Pismem z dnia 10 kwietnia 2012 r. powódka zmodyfikowała żądanie pozwu i wniosła o ustalenie, iż umowa sprzedaży nieruchomości położonej przyul. (...)wP., dla której w Sądzie Rejonowym w Pruszkowie prowadzona jestksięga wieczysta nr (...), która to umowa została zawarta między pozwanymiA. L.orazA.iR. J.w dniu 11 maja 2010 r. wK.w formie aktu notarialnego sporządzonego przed notariuszemH. Ś.jest bezwzględnie bezskuteczna lub ewentualnie o ustalenie , iż umowa ta jest bezwzględnie nieważna.
Na podstawie z kopii aktu notarialnego k.8-10, opisu i mapy k.11, postanowienia k.12, decyzji k.13, postanowienia k.16, 18, 19, kopii aktów stanu cywilnego k. 20-23, 93-96, kopii aktu notarialnego k.97-99, 101, 105, odpisu postanowienia k.128, kopii wniosku k.140-142, kopii apelacji k.144-147, kopii wniosku k.148-149, kopii postanowienia k.150, odpisu z księgi wieczystej k.166-168, kopii wyroku k.173, uzasadnienia k.174-179, odpisu z księgi wieczystej k.193-198, odpisu postanowień k.218-219, kopii wniosków k.219-225, odpisu postanowienia k. 251, kopii postanowienia k 267, częściowo zeznań świadkaJ. L.k 312-313 iM. B.k 313, zeznań stron k 329-332 Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Nieruchomość położona wP.przyul. (...)była własnościąN. L.iW. L.. Przez wiele lat zarządzał nią(...)wP.. PowódkaG. W.zamieszkuje w tej nieruchomości od 1957 r. PowódkaA. J.mieszkała tam od 1966 r. do 1985 r. Potem powódka bywała tam, ponieważ w domu tym mieszkała jej matka i brat.
Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Kołobrzegu z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie I Ns 182/06 spadek poN. L.nabył z mocy ustawy w całości wnukA. L..
Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 11 czerwca 2007 r. w sprawie I Ns 731/05 synS. L.w całości na mocy ustawy.
Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 16 kwietnia 2009 r. w sprawie I Ns 147/09 spadek po zmarłymS. L.nabył synA. L.w całości na podstawie ustawy.
A. L.został wpisany jako właściciel do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości przyul. (...).
W maju 2009 r. na terenie przedmiotowej nieruchomości pojawiło się dwóch mężczyzn o podejrzanym wyglądzie, z których jeden podawał się za właścicielaA. L.i zażądali zapłaty czynszu. Powódka i brat pozwanej rozmawiali z tymi mężczyznami, obejrzeli przedstawione przez nich dokumenty, wśród nich powódka zauważyła postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku na rzeczA. L.. Po wylegitymowaniu okazało się, iż mężczyzna podający się zaA. L.nazywa sięJ. W.. Twierdził on, iż jest pełnomocnikiemA. L.. Po kolejnej wizycieJ. W.i przedstawieniu przez niego żądania zapłaty czynszu za 6 miesięcy powódka skontaktowała się telefonicznie z pozwaną, ponieważ brat pozwanej w tym czasie wyjechał za granicę, oczekując, iż pozwana podejmie jakieś działania w imieniu brata. Wówczas w tej nieruchomości poza powódką i bratem pozwanej mieszkał jeszcze jeden lokator –D. O.. Pozwana rozmawiała telefonicznie zJ. W.. Następnie pozwana po otrzymaniu adresuZ. L.od swojej matki skontaktowała się z nią i uzyskała informację, iż wyłącznym właścicielem jestA. L.. W dniu 12 października
2009 r.Z. L.złożyła wniosek do Sądu Rejonowego w Pruszkowie VI Wydział Ksiąg Wieczystych o zablokowanie księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości podnosząc, iż został złożony wniosek o wznowienie postępowania i zabezpieczenie spadku, ponieważ obecny właściciel pominął pozostałych spadkobierców. Wniosek ten z powodu nieuzupełnienia braków formalnych został zwrócony.
W dniu 11 maja 2010 r. została zawarta umowa sprzedaży przedmiotowej nieruchomości pomiędzyA. L.jako sprzedającym aA.iR.małżonkamiJ.jako kupującymi.
Pozwem z dnia 28 lutego 2011 r.A.iR.małżonkowieJ.wnieśli o eksmisjęG. W.iB. W.zlokalu nr (...)położonego w nieruchomości przyul (...)wP.. Sprawa jest zawieszona.
Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2012 r. Sąd Rejonowy w Pruszkowie w sprawie I Ns 920/11 oddalił wniosekG. W.o uchylenie lub zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku poW. L..
Postanowieniem z dnia 22 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy w Zielonej Górze w sprawie I Ns 469/12 zmienił postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku poN. L.ustalając, iż spadek nabyliH. L.,H. K.iA. L.każde z nich po 1/3 spadku.
Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart.5. ustawy o księgach wieczystych i hipotecew razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inneprawo rzeczowe(rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).Art.6.1. stanowi zaś, iż rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze., a ust. 2, iż w złej wierze jest ten, kto wie, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, albo ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć.
Oceny, czy nabywca mógł się z łatwością dowiedzieć o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, należy dokonywać z uwzględnieniem obiektywnej miary staranności, poziomu orientacji w dziedzinie przepisów prawnych, zasad doświadczenia życiowego i domniemania dobrej wiary zart. 7 k.c.Zawarty wart. 6zwrot "z łatwością mógł się dowiedzieć" daje podstawę do przyjęcia, że nabywca nie ma obowiązku przeprowadzania szczegółowego postępowania co do rzeczywistego stanu prawnego - wystarczy wykazanie zwykłej staranności, a więc to, że zapoznał się z treścią księgi wieczystej i ustalił elementy faktyczne co do tego, kto nieruchomość posiada.
Takie stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt I ACa 883/11 stwierdzając, iż oceny, czy nabywca mógł się z łatwością dowiedzieć o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, należy dokonywać z uwzględnieniem obiektywnej miary staranności, poziomu orientacji w dziedzinie przepisów prawnych, zasad doświadczenia życiowego i domniemania dobrej wiary zart. 7 k.c.Zawarty wart. 6u.k.w.h. zwrot "z łatwością mógł się dowiedzieć" daje podstawę do przyjęcia, że nabywca nie ma obowiązku przeprowadzania szczegółowego postępowania co do rzeczywistego stanu prawnego, wystarczy wykazanie zwykłej staranności. Dowiedzenie oznacza powzięcie wiadomości o rzeczywistym stanie prawnym, a nie nabranie wątpliwości czy podejrzeń. Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r. IV CSK 285/10 uznał, że zawarty wart. 6 ust. 2u.k.w.h. zwrot "z łatwością mógł się dowiedzieć" daje podstawę do przyjęcia, że nabywca nie ma obowiązku przeprowadzania szczegółowego postępowania co do rzeczywistego stanu prawnego, wystarczy wykazanie zwykłej staranności, a więc że zapoznał się z treścią księgi wieczystej i ustalił elementy faktyczne co do tego, kto nieruchomość posiada. Dowiedzenie oznacza powzięcie wiadomości, a nie nabranie wątpliwości czy podejrzeń. Także w wyroku z dnia 30 października 2002 r. V CKN 1342/00 Sąd Najwyższy stwierdził, iż :”Uregulowanie zawarte wart. 6 ust. 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotecepozwala przypisać nabywcy nieruchomości złą wiarę jedynie w sytuacji, gdy mógł on dowiedzieć się o niezgodności stanu ujawnionego z rzeczywistym stanem prawnym "z łatwością", tzn. podejmując czynności mieszczące się w granicach staranności, jakiej każdy powinien dołożyć przy prowadzeniu własnych spraw.
W ocenie Sądu postępowanie dowodowe nie wykazało, aby pozwani działali w złej wierze nabywając przedmiotową nieruchomość odA. L.. Pozwani przed nabyciem nieruchomości sprawdzili wpis w księdze wieczystej, zgodnie z którym właścicielem nieruchomości byłA. L.. Notariusz, przed którym przedmiotowa umowa została zawarta nie miał żadnych zastrzeżeń co do przedstawionych dokumentów stanowiących podstawę sporządzenia aktu notarialnego. W ocenie Sądu nie są wiarygodne zeznania świadkówJ. L.iM. B.dotyczące przekazaniaA. J.aktów stanu cywilnego członków rodzinyL.. Przede wszystkim są rozbieżności w zeznaniach świadków co do sposobu przekazania tych dokumentów, ponieważJ. L.twierdzi, iż zostały one wysłane , zaśM. B.zeznał, iż osobiście je przekazał ciociZ.(Z. L.) na prośbę pozwanej. Jednocześnie świadek nie pamięta czyje i ile aktów przekazał. Nie zostało także przedstawione ani pokwitowanie pocztowe nadania przesyłki ani pokwitowanie odręczne pozwanej. Trudno uwierzyć, abyM. B.lub inna osoba nie znając pozwanej przekazywała bez pokwitowania tak ważne dokumenty, nie wiedząc do czego mogą zostać wykorzystane. Nie są wiarygodne zeznania świadkaJ. L.co do rzekomego pełnomocnictwa udzielonego przezZ. L.A. J.. Nie został taki dokument przedłożony. Ani z zeznań świadkaM. B.ani z zeznań powódki nie wynika, aby takie pełnomocnictwo zostało udzielone. AniJ. L.aniM. B.nie potrafią logicznie i precyzyjnie wyjaśnić jakie sprawy związane z przedmiotową nieruchomością miała załatwiaćA. J.na prośbęZ. L.. Świadkowie zeznają o jakiś problemach i o tym, że z domem było coś nie tak, było coś „skrzywione” .M. B.zeznał, iżA. L.miał sprzedać nieruchomość panuW.. Z zeznań świadków i powódki wynika, iż pojawienie się panaW.podającego się za właściciela przedmiotowej nieruchomości spowodowało poczucie zagrożenia u powódki jako osoby mieszkającej w tym domu od lat i uruchomiło aktywność członków rodzinyL.i ich krewnych zmierzającą do uniemożliwienia panuW.podejmowanie jakichkolwiek czynności dotyczących nieruchomości i jej mieszkańców. Stąd wniosekZ. L.o „zablokowanie księgi wieczystej”. We wniosku tym została zawarta informacja o pominięciu innych spadkobierców i wznowieniu sprawy spadkowej, ale data wniosku, data złożenia wniosków o wznowienie postępowań o stwierdzenie nabycia spadku poW. L.iN. L.oraz okoliczność pojawienia się na nieruchomości panaW.pozwala przyjąć, iżZ. L.pisząc o właścicielu, który pominął pozostałych spadkobierców miała na myśliJ. W.a nieA. L.. Świadczy także o tym fakt, iż toZ. L.przekazałaA. J.dane kontaktowe doA. L., jako jedynego właściciela nieruchomości. Ani powódka ani przesłuchani świadkowie nie potrafili wyjaśnić w jakim innym celuZ. L.miałaby umożliwiaćA. J.kontakt doA. L.. O tym, iż istnieje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku na rzeczA. L.powódka dowiedziała się w maju 2009 r., gdy takie postanowienie pokazał jejJ. W.. Powódka od maja 2009 r. nie podjęła żadnych kroków zmierzających do podważenia tego postanowienia aż do czasu powzięcia informacji, iż nieruchomość została sprzedana pozwanym. Nie uczynili także tego ani członkowie rodzinyL.ani ich krewni. Jak wynika z zeznań powódki i świadków nie poinformowała ona nikogo o tym, iż jest takie postanowienie. Powódka jedynie obawiała się, iż panW.będzie podejmował czynności mogące doprowadzić do usunięcia z domu dotychczasowych lokatorów i w tym kierunku skierowała swoje działania – kontakt telefoniczny z pozwaną, rozmowy zJ. L..
W związku z powyższym Sąd uznał, iż pozwani zawierając przedmiotową umowę nie działali w złej wierze i chroni ich rękojmia wiary ksiąg wieczystych i oddalił powództwo.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 108 kpcw zw. zart. 98 kpcobciążając kosztami powódkę jako stronę, która proces przegrała. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawierozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. nr 163, poz. 1248 z późn. zm.) irozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. Nr 163 poz. 1349 z późn.zm.).