Sąd Apelacyjny w Gdańsku
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 607/13
Data wyroku: 2013-12-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Przybylska, Irma Kul, Zbigniew Koźma
Słowa kluczowe: Czyny Niedozwolone, Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 445 § 1 k.c.

Sygn. akt V ACa 607/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 grudnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Zbigniew Koźma

Sędziowie:

SA Irma Kul
SA Katarzyna Przybylska (spr.)

Protokolant:

stażysta Aleksandra Ćwiek

po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwaA. K.
przeciwko(...)Spółce Akcyjnej wW.

o odszkodowanie, zadośćuczynienie i rentę
na skutek apelacji obu stron
od wyroku Sądu Okręgowego wS.
z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn. akt I C 39/12

I
prostuje oznaczenie strony pozwanej w zaskarżonym wyroku w ten sposób, że w miejsce(...) SAwW.” wpisuje „(...)Spółka AkcyjnawW.” w odpowiednim przypadku;

II
oddala obie apelacje;

III
koszty postępowania apelacyjnego pomiędzy stronami wzajemnie znosi.

Na oryginale właściwe podpisy.
Sygn. akt V ACa 607/13

UZASADNIENIE
PowódkaA. K.wniosła pozew przeciwko(...) S.A.wW.domagając się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty:

1
200.000zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, którą doznała w wyniku wypadku drogowego(...);

2
1.850zł tytułem odszkodowania za koszty powstałe na skutek leczenia;

3
600zł tytułem renty począwszy od kwietnia 2010r. w związku ze zwiększeniem się potrzeb oraz zmniejszeniem widoków powodzenia na przyszłości.

W piśmie procesowym z dnia 15 marca 2013r. powód rozszerzyła żądanie pozwu o dalszą kwotę 3.605,62zł z tytułu kosztów leczenia oraz dojazdów.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu koszów procesu.

Sąd Okręgowy wS.wyrokiem z dnia 7 czerwca 2013r. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 41.605,62zł, w tym 38.000zł z ustawowymi odsetkami od dnia 7 czerwca 2013r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie, zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 5.050,20zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego wS.kwotę 2.091zł tytułem części opłaty sądowej od pozwu, od uiszczenia której zwolniona była powódka.
Powyższy wyrok Sąd I instancji oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych:

(...)w miejscowościK.doszło do wypadku drogowego, na skutek tego, żeR. M.kierując samochodem osobowym markiS. (...)naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym przez to, że w trakcie wykonywania skrętu w lewo na łuku drogi w prawo nie dostosował prędkości jazdy do warunków drogowych, stracił panowanie na pojazdem, zjechał na przeciwległy pas ruchu i zderzył się czołowo z nadjeżdżającą z naprzeciwka kierującą samochodem markiA. (...)T. K., w następstwie czego doznała(...)R. M.został uznany za wyłącznie winnego wypadku i wyrokiem(...).
Sprawca posiadał ważną polisę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wykupioną u pozwanego.
Bezpośrednio po zdarzeniu powódka została przewieziona do(...)wG.na Oddział(...)Powódka poddana została zabiegowi operacyjnemu polegającemu na(...). Po hospitalizacji powódka zgodnie z zaleceniami poszpitalnymi kontynuowała w(...)wB.. W pierwszym okresie po wypadku powódka wymagała(...)co wiązało się ze znacznym ograniczeniem w czynnościach życia codziennego,(...).
W związku ze zgłaszanymi dolegliwościami dotyczącymi(...)powódka była konsultowana(...)w ramach Poradni(...)wB..
W związku z zasadniczym urazem, którego powódka doznała na skutek wypadku, kontynuowała leczenie(...), którego koszt wyniósł 350zł, a następnie(...), które trwa do dzisiaj. Prognozowany koszt całego procesu leczenia został określony przez lekarza na kwotę 7.000zł, z czego 4.600zł zostało wydatkowane z tego tytułu przez powódkę do 16 listopada 2011r.
W dniu 8 kwietnia 2010r. działający w imieniu powódki pełnomocnik dokonał zgłoszenia szkody i pozwany przystąpił do analizy przesłanej dokumentacji. Pismem z dnia 17 maja 2010r. pozwany uznał zgłoszone roszczenie w zakresie zadośćuczynienia jak i odszkodowania obejmującego dietę, leczenie i wyjazdy. Decyzja ta została następnie uzupełniona o dalszy zwrot częściowy kosztów leczenia(...). Przyznana kwota zadośćuczynienia wynosiła 9.000zł, natomiast odszkodowania 5.200zł. W dniu 22 listopada 2010r. powódka złożyła odwołanie od tej decyzji, w następstwie czego pozwany podwyższył kwotę zadośćuczynienia do łącznej wysokości 12.000zł. Trwały uszczerbek na zdrowiu, jakiego doznała powódka w wyniku wypadku drogowego został określony na 12%.
Biegła sądowa z zakresu(...)stwierdziła, że powódka w wyniku wypadku doznała złamania(...)
(...)Dalsze leczenie powódki w placówkach medycznych(...)było konsekwencją i pozostawało w bezpośrednim związku z urazami, których doznała ona w czasie wypadku. Obrażenia, a następnie proces leczenia wiązał się z dolegliwościami w postaci bólu i cierpienia o dużym natężeniu,(...)Powodowało to ograniczenie w samodzielnym funkcjonowaniu i(...), co utrzymywało się jeszcze do(...), kiedy powódka wróciła do szkoły.(...). Obrażenia jakich doznała powódka spowodowały u niej trwały uszczerbek na zdrowiu w postaci(...)Zdaniem biegłej prawidłowo przebiegający proces leczenia(...)zezwolił na całkowity powrót powódki do aktywności życiowej i stanu przed wypadkiem. Jednocześnie biegła po analizie rachunków dokumentujących dotychczas poniesione przez powódkę koszty leczenia uznała, że były w pełni uzasadnione i niezbędne dla odzyskania przez powódkę sprawności.
Biegły z zakresu(...)nie stwierdził zmian pourazowych kostnych. W dokumentacji brak jest informacji o leczeniu(...). Również biegła(...)nie stwierdziła u powódki trwałego uszczerbku na zdrowiu po wypadku.
Sąd I instancji wskazał, że powyższych ustaleń dokonał w oparciu o załączone do akt dokumenty oraz opinię biegłych.
Motywując swoje rozstrzygnięcie w zakresie zadośćuczynienia Sąd I instancji uznał, że kwota 38.000zł jest odpowiednia z uwagi na obrażenia odniesione przez powódkę, konieczność poddania się zabiegowi, ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu, odczuwany ból przez okres 3 miesięcy, zwłaszcza przy(...). Sąd Okręgowy uznał, że łączna kwota zadośćuczynienie jest adekwatna do rozmiaru krzywdy doznanej przez powódkę (art. 445 § 1 kc), zaś w pozostałym zakresie oddalił powództwa. O odsetkach Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 481 kciart. 455 kczgodnie z żądaniem pozwu.
Tytułem zwrotu kosztów leczenia Sąd I instancji na podstawieart. 444 § 1 kczasądził kwotę 3.605,62zł, z tym 1.700zł tytułem zwrotu kosztów wizyt u lekarza i 1.905,62zł tytułem zwrotu kosztów dojazdu do lekarza.
O kosztach Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 kpciart. 100 kpc.

Od powyższego wyroku apelacje wniosły obie strony.

Pozwany zaskarżył wyrok w części uwzględniającej powództwo co do kwoty 25.000zł tytułem zadośćuczynienia zarzucając:

1
naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisuart. 445 § 1 kcprowadzącą do zasądzenia zbyt wysokiej kwoty zadośćuczynienia w stosunku do doznanej przez powódkę krzywdy;

2
naruszenie prawa procesowego, w szczególności przepisuart. 233 kpcpoprzez niewłaściwe, dowolne dokonanie przez Sąd oceny zebranego w toku postępowania materiału dowodowego oraz brak wszechstronnego rozważania zebranego materiału dowodowego;

3
dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego;

4
niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie w tym zakresie powództwa, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący domagał się zwrotu kosztów postępowania.

Powódka zaskarżyła wyrok w części oddalającej powództwo oraz rozstrzygającej o kosztach postępowania zarzucając:

1
sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego, polegającą na całkowitym pominięciu zarówno w zakresie ustaleń faktycznych jak i rozważań prawnych kwestii związanych z niematerialną krzywdą doznaną przez powódkę w wyniku wypadku(...)związaną szczególnie z doznanym bólem, przeżytym cierpieniem, wstydem i udręką wywołaną(...)które to okoliczności mają istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie;

2
naruszenieart. 455 § 1 kcpoprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zadośćuczynienie w łącznej kwocie 50.000zł jest odpowiednie, a więc spełnia swój kompensacyjnych charakter, podczas gdy taka wysokość zadośćuczynienie nie stanowi odzwierciedlenia doznanej przez powódkę krzywdy psychicznej i szkody fizycznej oraz doznanego przez nią trwałego uszczerbku na zdrowiu, a tym samym nie może w pełni spełnić swej kompensacyjnej funkcji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o zmianę wyroku poprzez zasądzenie dalszej kwoty 50.000zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od 7 czerwca 2013r. do dnia zapłaty oraz zwrot kosztów procesu.

W odpowiedzi na apelację powódki pozwany wniósł o jej oddalenie i zwrot kosztów postępowania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacje stron nie są zasadne.

Wbrew przeciwnym twierdzeniom skarżącego, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego bez przekroczenia granic określonych wart.233 § 1 kpci właściwie ustalił wszystkie istotne dla sprawy fakty, zaś ustalenia te Sąd Apelacyjny aprobuje i przyjmuje za własne bez potrzeby ponownego ich przytaczania.
Odnosząc się do kwestii trwałego uszczerbku na zdrowiu powódki wyjaśnić w tym miejscu należy, że Sąd I instancji ustalił, że uszczerbek ten został określony na 12% przez pozwanego w toku postępowania szkodowego oraz że według biegłych nie stwierdzono u powódki trwałego uszczerbku na zdrowiu. Podnoszone w tym kontekście zarzuty pozwanego są więc w istocie bezprzedmiotowe i chociaż w uzasadnieniu błędnie wskazano, że uszczerbek ten pozwany określił na 12% zamiast 11%, jednak uchybienie to nie miało wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia.
Co się tyczy zarzutu powódki sprzeczności ustaleń faktycznych z treścią zebranego materiału dowodowego wskazać należy, że zebrane w sprawie dowody pozwalają ustalić, iż powódka na skutek wypadku nie mogła uczęszczać na(...), co wynika z pisemnego oświadczenia powódki(k.33-37),zaświadczenia(k.38)oraz zeznańT. K.(k.115-116).Jednak powyższe uchybienie nie miało wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego orzeczenia, co zostanie szczegółowo przedstawione w ramach analizy zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Niezasadne okazały się zarzuty obu apelacji dotyczące naruszeniaart. 445 § 1 kc, ponieważ wykładania wskazanego przepisu dokonana przez Sąd Okręgowy była prawidłowa i trafna. Sąd I instancji przedstawił wszystkie istotne kryteria, jakie stanowią o przyznaniu zadośćuczynienia, a wynikające z treści w/w przepisu. Po pierwsze winno ono odpowiadać rozmiarowi krzywdy poszkodowanego, która wyraża się m.in. w cierpieniu, bólu. W rozpoznawanej sprawie za zasadne należy także uznać posłużenie się kryteriami wypracowanymi dotychczas w orzecznictwie i w konsekwencji uznać, że na wysokość zadośćuczynienia ma wpływ rodzaj powstałych skutków, w tym ich nieodwracalność, czas trwania, natężenie oraz ograniczenia, jakie w związku z tym powstały w życiu danej osoby oraz inne czynniki o podobnym charakterze(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2012r., I CSK 74/12, Lex nr 1226824, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011r., I PK 275/10, Lex nr 1164114, wyrok Sądu Najwyższego z 29 października 2008r., IV CSK 246/08, Lex nr 590267).Wykładnia przedmiotowego przepisu – przedstawiona przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia – odwołuje się do wyżej przedstawionych przesłanek oraz wypełnia je właściwą treścią. Skarżący natomiast nie przedstawili wystarczających argumentów, które wskazywałyby, iż Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię.
Przechodząc do oceny zarzutów obu apelacji kwestionujących wysokość przyznanego zadośćuczynienia wyjaśnić w pierwszej kolejności należy, że ze względu na niewymierność krzywdy, określenie w danym przypadku odpowiedniej sumy pozostawione zostało sądowi, który dysponuje w takim wypadku większym zakresem swobody niż przy ustalaniu szkody majątkowej i odszkodowania koniecznego do jej naprawienia. Innymi słowy charakter zadośćuczynienia przesądza o tym, że ostateczne ustalenie, jaka konkretnie kwota jest "odpowiednia" z istoty swej należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego, lecz nie może to być uznanie dowolne.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny uznał za niezasadny zarzut apelacji pozwanego naruszeniaart. 445 § 1 kcpoprzez przyznanie wygórowanego zadośćuczynienia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że z poczynionych ustaleń faktycznych nie wynika, że powódka doznała trwałego uszczerbku na zdrowiu i okoliczność ta nie miała wpływu na wysokość przyznanego zadośćuczynienia. Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że dolegliwość jakie odczuwała powódka mogą być uznane jedynie za uciążliwości i przykrości, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę opinię biegłych. Chybione są także twierdzenia kwestionujące skutki wypadku dla powódki, a powodujące długotrwałe wyłączenie jej z aktywności fizycznej. Uszło uwadze skarżącego, że powódka doznała(...), a zatem co oczywiste nie mogła ona przez pewien okres czasu podejmować także aktywności fizycznej typowej dla dzieci w jej wieku. Nie sposób bowiem wyobrazić sobie, by z tego typu obrażeniami głowy powódka mogła podejmować jakiekolwiek czynności wymagające zwiększonego wysiłku fizycznego. Z tego względu zarzuty skarżącego nie mogły odnieść zamierzonego skutku i podważyć prawidłowość zaskarżonego orzeczenia.
Chybione okazały się również zarzuty apelacji powódki naruszeniaart. 445 § 1 kc.poprzez przyznanie zbyt niskiego zadośćuczynienia. Wysokość zadośćuczynienie w okolicznościach niniejszej sprawy jest adekwatna do rozmiaru krzywdy doznanej przez powódkę i w stopniu wystarczającym uwzględnienia dolegliwości natury fizycznej i psychicznej, które były następstwem obrażeń odniesionych w wypadku. W tym kontekście nie sposób pominąć, że wedle opinii biegłych stan zdrowia powódki wrócił do stanu przed wypadkiem. Nie ulega wątpliwości, że powódka odczuwała pewien dyskomfort z uwagi(...), niemniej jednak powódka wróciła(...)Mając powyższe na uwadze, a także uwzględniając, że powódka nie korzystała z pomocy psychologa przyjąć należy, że towarzyszące jej obawy(...)oraz inne tego typu nie wykraczały poza typowe, związane z zaistniała sytuacją i nie mogły stanowić o zwiększeniu przyznanego zadośćuczynienia, którego łączna wysokości (wraz z dotychczas już wypłaconym przez pozwanego) z całą pewnością zrekompensowała powódce także doznane cierpienia psychiczne będące następstwem rzeczonego wypadku.
Reasumując w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma dysonansu pomiędzy poprawnie sformułowanymi przesłankami dotyczącymi zadośćuczynienia w ujęciu ogólnym (uniwersalnym), a zindywidualizowanymi przesłankami, dotyczącymi sytuacji powódki. Zarzut przyznania zadośćuczynienia w niewłaściwej wysokości mógłby zostać uwzględniony tylko w razie wykazania oczywistego naruszenia kryteriów jego ustalania przez Sąd I instancji, czego zarówno powódka jak i pozwany w rozpoznawanej sprawie nie wykazali, a ich zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.
Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 kpcoddalił obie apelacje jak w punkcie II sentencji wyroku.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku na podstawieart. 100 kpcw zw. zart. 108 § 1 kpcmając na uwadze, że obie apelacje okazały się niezasadne, a wysokość poniesionych przez strony kosztów nie pozostawała w dysproporcji.
Ponadto Sąd Apelacyjny jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawieart. 350 kpcsprostował oznaczenie pozwanego zgodnie z danymi wynikającymi z odpisu KRS (k.376).