Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1673/10
Data wyroku: 2013-06-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alina Gąsior
Słowa kluczowe: Szkody Na Osobie, Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: 415 kc w zw. z art. 446 par. 3kc

Sygn. akt IC 1673/10

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 czerwca 2013 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział I Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący

SSO Alina Gąsior

Protokolant

Beata Gurdziołek

po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie
sprawy z powództwaR. D.
przeciwko(...) .U. S.A.wW.
o odszkodowanie
1. oddala powództwo;
2. nie obciąża powodaR. D.obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego(...) .U. S.A.wW..

Sygn. akt I C 1673/10

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 10 grudnia 2010 roku powódR. D.wniósł o zasądzenie od(...)Towarzystwa (...) Spółki AkcyjnejwW.kwoty 70.000,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu tytułem odszkodowania oraz kwoty 11.718,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu tytułem zwrotu kosztów pogrzebu małżonki powoda oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Złożył również wniosek o zwolnienie w całości od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że domaga się stosownego odszkodowania z uwagi na śmierć małżonkiM. D.w dniu 2 marca 2005 roku, w trakcie udziału w eksperymencie medycznym: „Badanie kliniczne 2 fazypreparatu A.zD., podawanych co 21 dni u pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi”. Powyższa kwota wynika z pogorszenia się sytuacji życiowej powoda po śmierci żony. Wskazał, że badania były prowadzone przez badacza drM. M.,Wojewódzki Szpital (...)wŁ., Oddział Chorób Rozrostowych i sponsorowane przez(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW., który miał zawartą umowę ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej z(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW..
Postanowieniem z dnia 2 lutego 2011 roku tutejszy Sąd zwolnił powodaR. D.od kosztów sądowych.(k. 134)
W odpowiedzi na pozew(k. 163)(...)Towarzystwo (...) Spółka AkcyjnawW.wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że brak jest podstaw wskazujących naodpowiedzialność firmy (...) Sp. z o.o.za śmierć żony powódki, a w konsekwencji, skoro nie można ani badaczowi ani sponsorowi przypisać winy, to odpowiedzialność pozwanego jest wyłączona. Z ostrożności procesowej pozwany zakwestionował wysokość dochodzonego roszczenia.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

M. D.od 2001 roku była leczona z powodu raka prawej piersi. W listopadzie 2001 roku przebyła zabieg amputacji piersi metodąP.. W badaniu histopatologicznym stwierdzono u niej raka przewodowego naciekowego III stopnia. W styczniu 2005 roku była leczona w Szpitalu wT.na Oddziale Chorób Wewnętrznych z powodu płynu w jamie opłucnowej lewej. W badaniu cytologicznym stwierdzono komórki rakowe – wznowienie choroby. W lutym 2005 roku ponownie przebyła leczenie z powodu płynu w jamie opłucnowej.

(dowód: historia choroby, k. 26-78;)

W dniu 14 lutego 2005 rokuM. D.w obecności swojego mężaR. D., została poinformowana przez drO.Q. Z.o możliwości wzięcia udziału w badaniu klinicznym i o zagrożeniach związanych z udziałem w „Badaniu klinicznym 2 fazy preparatu(...)zD., podawanych do 21 dni u pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi”. Zapoznała się zProtokołem (...)- (...)zawierającym informacje dla pacjentki i formularzem świadomej zgody. Była świadoma, że uczestnictwo w badaniu może powodować wystąpienie objawów niepożądanych takich jak zaburzenia czynności nerek, bóle brzucha, wypadanie włosów, zakażenia krwi z gorączką związane ze zmniejszeniem liczby krwinek białych. Powikłania niektórych objawów ubocznych mogą prowadzić do stanów zagrażających życiu, a nawet do zgonu. Po uzyskaniu powyższych informacji wyraziła pisemną zgodę na dobrowolne wzięcie udziału w badaniu klinicznym. Swój podpis złożył również jej mążR. D..

(dowód: informacja dla pacjentki, k. 15-20; przesłuchanie powoda, k. 286-287, k. 182-183)

W tym samym dniuM. D.została zapoznana z warunkami ubezpieczenia badania klinicznego, do którego przystąpiła i wyraziła na nie zgodę. Przedmiot ubezpieczenia stanowiło zobowiązanie(...) Sp. z o.o.orazWojewódzkiego Szpitala (...), Oddział Chorób Rozrostowych wŁ.do naprawienia ewentualnej szkody wyrządzonejM. D.w czasie trwania okresu ubezpieczenia. Ochroną została objęta odpowiedzialność cywilna deliktowa za szkody osobowe polegające na śmierci, uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia oraz rzeczowe polegające na zniszczeniu, uszkodzeniu lub zaginięciu mienia.

(dowód: oświadczenie o przyjęciu warunków ubezpieczenia, k. 21; informacja o warunkach ubezpieczenia, k. 22-24;polisa nr (...), k. 150-152; przesłuchanie powoda, k. 286-287, k. 182-183)

Biorąc pod uwagę stan zdrowiaM. D.oraz jej właściwości osobiste, była właściwą osobą do wzięcia udziału w badaniu klinicznym. Dokonując jej kwalifikacji do udziału w badaniu klinicznym nie dopuszczono się błędu w sztuce medycznej.M. D.została zakwalifikowana na podstawie parametrów badania klinicznego, które zostały zweryfikowane przez lekarza. Następnie dane zostały przesłane do sponsora. Gdyby dało się przewidzieć, że leczenie jest toksyczne, to komisja bioetyczna nie wyraziłaby zgody na badanie kliniczne. Przedmiotowe badanie polegało na połączeniu chemioterapii z lekiemA.. Badanie kliniczne nie przyniosło zamierzonego efektu i ten układ leczenia nie został zatwierdzony. Tak się często dzieje. Przy zastosowaniu samego lekuA.mało prawdopodobne jest toksyczne działanie. Takie działanie maD.. W przeprowadzonym badaniu chodziło o przetestowanie działania obydwóch leków podawanych razem. Schematy wielu leków mają większą siłę terapeutyczną, ale również większą toksyczność. W przypadku badaniaM. D., była ona należycie poinformowania o możliwych korzyściach i stratach, a nawet o możliwości zgonu. Świadomie podjęła zgodę na udział w badaniu.

(dowód: opinia biegłego sądowegoJ. R., k. 241-246, 258-259, 272-275)

W dniach od 21 do 22 lutego 2005 rokuM. D.przebywała wWojewódzkim Szpitalu (...)wŁ.na Oddziale Chorób Rozrostowych, gdzie otrzymała I cykl chemioterapii według(...)+(...), zgodnie z badaniem klinicznym, do którego przystąpiła.

(dowód: karta informacyjna z dnia 22.02.2005r., k. 48-50)

W dniu 2 marca 2005 rokuM. D.zmarła. Bezpośrednią przyczyną zgonu był nowotwór piersi prawej, rozsiana choroba nowotworowa, przerzuty do płuc, płyn w lewej jamie opłucnowej.

(dowód: historia choroby, k. 67; skrócony odpis aktu zgonu, k. 25, akta szkodowe ubezpieczyciela)

Dr n. med.M. M.zawarła umowę zfirmą (...) sp. z o.o.na przeprowadzenie badania klinicznego „Badanie kliniczne 2 fazypreparatu A.zD., podawanych co 21 dni u pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi”. Była głównym badaczem. Badanie jest prowadzone anonimowo, po podpisaniu przez pacjenta formularza świadomej zgody na udział w eksperymencie medycznym. Podstawą do zakwalifikowania pacjentki do udziału w badaniu była jej świadoma zgoda oraz spełnienie wszystkich kryteriów włączenia przy jednoczesnym nie spełnieniu żadnego z kryteriów negatywnych. Po uzyskaniu zgody pacjentki, rozpoczynane były badania przesiewowe, w celu potwierdzenia, że dana pacjentka spełnia wszystkie kryteria włączenia i nie spełnia żadnego kryterium negatywnego. Ponadto przed przystąpieniem do badania klinicznego narządy miąższowe pacjentek zostają poddane badaniu. Obecność płynu w jamie opłucnowej oraz przerzuty nowotworu do płuc nie stanowią przeciwwskazań do leczenia eksperymentalnego. Przy kwalifikowaniuM. D.zostały zachowane wszystkie procedury. Głównym skutkiem ubocznym podania lekuA.jest uszkodzenie szpiku kostnego. Inne skutki są mniej groźne i są to nudności, wymioty, osłabienie i brak apetytu.

(dowód: zeznania świadkaM. M., k. 203-207; zeznania świadkaJ. R., k. 227-228)

Uchwałą z dnia 7 lipca 2004 roku Komisja Bioetyczna przy Okręgowej Izbie Lekarskiej wŁ.pozytywnie zaopiniowała badanie kliniczne pod tytułem „Badanie kliniczne 2 fazy preparatu(...)zD., podawanych co 21 dni u pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi” przedstawione przez dr n. med.M. M.,Wojewódzki Szpital (...)wŁ., Oddział Chorób Rozrostowych. Ponadto uchwałą z dnia 22 września 2004 roku Komisja rozszerzyła możliwość prowadzenia badań naKlinikę (...)Centrum Onkologii wInstytucie im. (...)Oddział wK.. Komisja zaakceptowała równieżpolisę ubezpieczeniową nr (...).

(dowód: uchwała z dnia 7.07.2004r. wraz z załącznikami, k. 304-306, uchwała z dnia 22.09.2004r. wraz z załącznikami, k. 307-309; informacja z dnia 16 lutego 2005 roku, k. 310)

M. D.iR. D.byli małżeństwem od 29 listopada 1969 roku.M. D.z zawodu była nauczycielką, przed śmiercią przebywała na rencie chorobowej.R. D.pracował jako kierowca, a obecnie pobiera emeryturę w kwocie 1.802,97 złotych. ZarobkiR. D.były wyższe niżM. D.. Po śmierci żonyR. D.samodzielnie zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego. Koszty pogrzebu żony wyniosły 2.888,00 złotych, przy czymR. D.otrzymał zasiłek pogrzebowy w kwocie 4.810,92 złotych.

(dowód: kserokopia odpisu skróconego aktu małżeństwa, k. 89; przesłuchanie powoda, k. 286-287, k. 182-183; rachunki, k. 123-127; informacja o odebraniu zasiłku, k. 128)

Pismem z dnia 3 marca 2008 roku(...) S.A.wW.odmówiło wypłaty odszkodowania z tytułu śmierciM. D..

(dowód: pismo z dnia 2 marca 2008 roku, k. 129-130)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych powyżej dowodów oraz zeznań świadków i przesłuchania powoda. Strony nie kwestionowały prawdziwości dokumentów składanych w toku postępowania. Nie zgłaszały również zarzutów do ustnej uzupełniającej opinii sporządzonej przez biegłego sądowego, która zarówno jak opinia podstawowa, była jasna, precyzyjna i obiektywna.
Sąd oddalił wnioski dowodowe powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychologa i psychiatry(k. 325)uznając, że nie przyczynią się one do rozpoznania sprawy, a z uwagi na zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności z uwagi na treść opinii biegłego onkologa ich przeprowadzenie jest zbędne.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo nie jest zasadne.
Podstawa prawna roszczenia powoda skierowanego do pozwanego ubezpieczyciela wynika zart. 822 § 1 k.c., zgodnie z którym ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność ponosi ubezpieczający lub ubezpieczony. Powyższe zobowiązanie zostało zawarte wpolisie nr (...)wystawionej przez pozwanego na rzecz sponsora(...) sp. z o.o.oraz badaczaM. M.,Wojewódzki Szpital (...), Oddział Chorób Rozrostowych wŁ., której przedmiotem objęte zostało „Badanie kliniczne preparatu(...)zD., podawanych co 21 dni u pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi”.
W myślart. 37j prawa farmaceutycznegoza szkody wyrządzone w związku z prowadzeniem badania klinicznego odpowiedzialny jest sponsor i badacz. W ustawie nie zostało wskazane, czy odpowiedzialność badacza i sponsora jest ponoszona na zasadzie winy czy też na zasadzie ryzyka. W ocenie Sądu Okręgowego, wobec braku stosownej regulacji wustawie prawo farmaceutyczne, dla ustalenia odpowiedzialności sponsora i badacza należy stosować ogólną zasadę odpowiedzialności deliktowej. A zatem odpowiedzialność pozwanego, jak wynika z powyższej umowy, uzależniona była od wykazania odpowiedzialności deliktowej badacza i sponsora, mającej podstawę w przepisach ogólnychkodeksu cywilnego, a to wart. 415 k.c..
Dla stwierdzenia odpowiedzialności przewidzianej wart. 415 k.c.konieczne jest wykazanie zaistnienia przesłanek w postaci: bezprawności, winy, szkody oraz adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem a szkodą.
W przedmiotowej sprawie nie ulegało wątpliwości Sądu, żeM. D.przed przystąpieniem do badania klinicznego została w sposób wyczerpujący, jasny i szczegółowy poinformowana o zagrożeniach dla zdrowia mogących wystąpić po przyjęciu leków. Jak wynika z przesłuchania powoda oraz podpisu złożonego pod protokołem zawierającym informacje dla pacjentki,M. D.miała pełną świadomość, że wzięcie udziału w badaniu klinicznym może spowodować pogorszenie jej zdrowia, a nawet śmierć. Akceptowała takie ryzyko. Jej decyzja była świadoma, zdawała sobie sprawę z dobrowolności przystąpienia do programu badania klinicznego.
Ponadto należy wskazać, że przedmiotowe badanie kliniczne zostało pozytywnie zaopiniowane przez Komisję Bioetyczną przy Okręgowej Izbie Lekarskiej wŁ.. UM. D.przeprowadzone zostały badania wstępne, na podstawie których prawidłowo ustalono, że spełnia warunki do przystąpienia do powyższego badania klinicznego. Okoliczność ta została potwierdzona w opinii biegłego onkologa, z której wynikało, że w toku prowadzonych badań klinicznych nie doszło do popełnienia błędu medycznego. Z opinii biegłego sądowego, zarówno pisemnych, jak i ustnej uzupełniającej, w sposób jednoznaczny wynika, że postępowanie badacza i sponsora w toku prowadzenia przedmiotowego badania klinicznego na pacjentceM. D.nie cechowało się błędami. Zachowali oni należytą staranność, uzyskali zgodę od komisji bioetyki. Natomiast z istoty eksperymentu medycznego wynika ryzyko pogorszenia zdrowia pacjentki. Chodzi przecież o przetestowanie nowych leków, których skutki działania nie są jeszcze znane.M. D.miała tego świadomość i dobrowolnie przystąpiła do badania, które było prowadzone przez wykwalifikowanych lekarzy.
Konieczne jest również wskazanie, żeM. D.była osobą chorą na zaawansowany nowotwór. W czasie podejmowania decyzji o przystąpieniu do badania klinicznego stwierdzono u niej wznowienie choroby w postaci nowotworu płuc, czego objawem było gromadzenie się płynu w jamie opłucnej. Co również istotne, jak wynika z historii choroby, przyczyną śmierciM. D.był nowotwór, a nie przyjęcie dawki leków(...)zD..
W konsekwencji, w ocenie Sądu Okręgowego, nie ma podstaw do przypisania zawinienia po stronie sponsora i badacza, co uniemożliwia przypisanie odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanemu z tytułu umowy ubezpieczenia.
Wskazać również należy, że stosowne odszkodowanie zart. 446 § 3 k.c.przysługuje najbliższym członkom rodziny zmarłego, w razie pogorszenia ich sytuacji życiowej po jego śmierci. W toku postępowania powód nie wykazał na czym miało polegać pogorszenie się jego sytuacji materialnej. Bezsporny był fakt, że za życia żony to na nim głównie ciążył obowiązek zapewnienia środków finansowych rodzinie. W istocie powód nie wykazał w jaki sposób pogorszyła się jego sytuacja materialna po śmierci żony. Natomiast koszty wskazane w pozwie, jakie powód miał ponieść w związku z pogrzebem nie znajdowały potwierdzenia w załączonych rachunkach.
Wobec powyższego z uwagi na brak podstawy prawnej odpowiedzialności pozwanego, Sąd Okręgowy oddalił powództwo.
Sąd Okręgowy, pomimo „przegrania” sprawy przez powoda nie obciążył go obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego. Zgodnie zart. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych, sąd może nie obciążać kosztami strony przegrywającej sprawę. W ocenie Sądu, z uwagi na charakter sprawy, sytuację materialną i zdrowotną powoda, zasadne było nie obciążanie go obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego.