Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1635/12
Data wyroku: 2013-04-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Węgrzynowska-Czajewska, Jerzy Andrzejewski, Aleksandra Urban
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt III AUa 1635/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 kwietnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jerzy Andrzejewski

Sędziowie:

SSA Aleksandra Urban (spr.)
SSA Małgorzata Węgrzynowska - Czajewska

Protokolant:

Artur Lichota

po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. w Gdańsku
sprawyStoczni (...) Spółki AkcyjnejwG.
z udziałem zainteresowanychP. B.iPrzedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o wymiar składek
na skutek apelacjiStoczni (...) Spółki AkcyjnejwG.
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt VII U 105/12

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 1635/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 października 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.stwierdził, iż podwyższa podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe ubezpieczonegoP. B.wykonującego umowę o dzieło na rzecz płatnikaStocznia (...) S.A.o kwoty: za okres grudzień 2005 r. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (brutto) 3.100 zł.
Stocznia (...) S.A.z siedzibą wG.wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, orzeczenie o niepodleganiu przez ubezpieczonego obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o dzieło oraz o braku zobowiązania płatnika do odprowadzenia składki z powyższego tytułu, zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz płatnika zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji pełnomocnikStoczni (...)zarzucił:

1
naruszenieart. 107 k.p.a.- poprzez wskazanie jako płatnika niewłaściwego podmiotu -Stocznia (...) S.A.jest Spółką w upadłości, prawidłowa firma płatnika brzmi -STOCZNIA (...) S.A.; nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji dowodów na podstawie których organ uznał sporne okoliczności za udowodnione, a także niewłaściwe rozstrzygnięcie;

2
naruszenieart. 10w zw. zart. 79, 81 k.p.a.- poprzez przyjęcie za udowodnione okoliczności dowodami, co do których Stocznia nie miała możliwości wypowiedzenia się;

3
naruszenie art. 7 pkt. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ochronie danych osobowych poprzez przyjęcie, iż stanowi on podstawę do nie włączenia akt kontroliPHU (...)do akt postępowania wyjaśniającego przeciwko Stoczni i nie zapoznanie z dowodami się tam znajdującymiStoczni (...) SA;

4
naruszenieart. 8 ust. 2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez swobodne przyjęcie, iż w marcu 2006 r. świadcząc pracę w godzinach nadliczbowych PanB.świadczył jednocześnie pracę na rzecz Stoczni na podstawie umowy o dzieło;

5
naruszenieart. 7, 77 § 1 k.p.a.poprzez nie zebranie całego materiału dowodowego w sprawie, nie podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, wykazanie braku należytej staranności przez organ administracji publicznej;

6
naruszenie art. 16 ust. 1 pkt. 1, ust. la, lb oraz ust. 2 usus poprzez nałożenie obowiązku odprowadzenia przez Stocznię składek finansowanych z własnych środków przez płatnika i ubezpieczonego;

7
naruszenieart. 81 k.p.a.poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się stronie postępowania wyjaśniającego co do dowodów znanych ZUS z urzędu, a znajdujących się w aktach kontroli przeprowadzonej wPrzedsiębiorstwie Handlowo-Usługowym (...).

Swoje stanowisko skarżący szczegółowo uzasadnił odnosząc się do każdego z podniesionych we wstępnej części odwołania zarzutów.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz pozwanego kosztów procesu wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Organ rentowy podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto, organ rentowy wskazał że zarzuty oraz żądania wnioskodawcy zawarte w treści odwołania nie znajdują uzasadnienia w zaistniałym stanie faktycznym sprawy oraz w obowiązującym stanie prawnym.
W uzasadnieniu pozwany wyczerpująco odniósł się do wskazanych przez wnioskodawcę w odwołaniu zarzutów podnosząc z jakiego względu nie zasługują one na uwzględnienie.
Zarządzeniem z dnia 26 stycznia 2012 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanychP. B.orazPrzedsiębiorstwo Handlowo - Usługowe (...) Sp. z o.o.wG..
Wyrokiem z dnia 24 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Uzasadniając swoje stanowisko Sad wskazał, iżStocznia (...) Spółka Akcyjnajako zlecający zawarła zPrzedsiębiorstwem Handlowo-Usługowym (...) Sp. z o.o.wG.jako wykonawcą następujące umowy o dzieło :
- z dnia 18.10.2005 r., NR(...), której przedmiot został określony w §1 umowy w ten sposób, iż pkt 1 stanowi "Stocznia (...)zleca a Wykonawca zobowiązuje się wykonać prefabrykację wstępną i zasadniczą pokryw luku(...)z gr. obr.(...)o masie 86,4 t składającej się z sekcji(...)L,26-(...), 26-(...)łącznie z montażem osprzętu pokrywy luku. Prefabrykacja obejmuje montaż, spawanie, oczyszczenie, prostowanie, prace hauerskie po oczyszczeniu strumieniowym oraz prace odchyleniowe. Sekcje stanowią część statku do przewozu kontenerów, oznaczonego przezStocznię (...)numerem(...), wymienionego w klasie(...).";
- z dnia 24.10.2005 r., Nr(...), której przedmiot został określony w §1 umowy w ten sposób, iż pkt 1 stanowi "Stocznia (...)zleca a Wykonawca zobowiązuje się wykonać prefabrykację wstępną i zasadniczą sekcji(...)+spp +(...),(...)+spp,(...),(...),(...),(...),(...),(...)o łącznej masie 865,94 t, montaż sekcji na pochylni, wykonanie wszystkich styków wzdłużnych oraz styków konstrukcji do pokładu zwanych dalej dziełem. Prefabrykacja obejmuje montaż, spawanie, oczyszczenie, prostowanie, odpalenie uchwytów, prace hauerskie po oczyszczeniu strumieniowym oraz prace odchyleniowe. Sekcje stanowią części statku do przewozu kontenerów, oznaczonego przezStocznię (...)numerem NB(...), wymienionego w klasie(...)
- dnia 10.10.2005 r., Nr(...), której przedmiot został określony w §1 umowy w ten sposób, iż pkt 1 stanowi "Stocznia (...)zleca a Wykonawca zobowiązuje się wykonać: 1) pokrywy ładowania 1B o masie 83,104t. Zakres prac obejmuje prefabrykację wstępną, właściwą oraz zbrojenie (montaż, spawanie, oczyszczanie, zbrojenie i prace odchyleniowe); 2) pokrywy ładowania(...)o masie 89,384t. Zakres prac obejmuje prefabrykację wstępną, właściwą oraz zbrojenie (montaż, spawanie, oczyszczanie, zbrojenie i prace odchyleniowe); 3) pokrywy ładowni(...)o masie 88,84t. Zakres prac obejmuje prefabrykację wstępną, właściwą oraz zbrojenie (montaż, spawanie, oczyszczanie, zbrojenie i prace odchyleniowe) - zwanych dalej Dziełem. Pokrywy stanowią części statku do przewozu kontenerów, oznaczonego przezStocznię (...)numerem(...), wymienionego w klasie(...).";
- z dnia 10.11.2005 r., Nr(...), której przedmiot został określony w §1 umowy w ten sposób, iż pkt 1 stanowi „Stocznia (...)zleca a Wykonawca zobowiązuje się wykonać prefabrykację płatów(...)dla sekcji grup obróbczych(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)o łącznej masie 773,296 t. Sekcje stanowią części statku do przewozu kontenerów, oznaczonego przezStocznię (...)numerem NB(...)wymienionego w klasie(...).”;
- z dnia 23.03.2006 r. Nr(...), której przedmiot został określony w §1 umowy w ten sposób, iż pkt 1 stanowi „Stocznia (...)zleca a Wykonawca zobowiązuje się wykonać prefabrykację wstępną zasadniczą i zbrojenie sekcji(...)o masie 89,lt, sekcji(...)o masie 95,46t zwanych dalej Dziełem. Sekcje stanowią części statku do przewozu kontenerów, oznaczonego przezStocznię (...)numerem NB(...)wymienionego w klasie(...)
Na podstawie tych umówPHU (...) Sp. z o.o.wG.było podwykonawcą prac na rzeczStoczni (...).
Według treści §2 ust. 4 w/w umów do wykonania DziełaStocznia (...)udostępniała i dostarczała:

1
teren oraz pomieszczenie do składowania potrzebnych narzędzi do wykonania Dzieła,

2
energię elektryczną gazy techniczne, sprężone powietrze dla potrzeb bezpośredniej produkcji,

3
dokumentację, o której mowa w §1 ust.2,

4
materiały stalowe,

5
materiały spawalnicze w ilości 9971 kg stopiwa,

6
sprzęt specjalistyczny (pompy, siłowniki),

7
obsługę suwnic i transportu (obsługę poddźwigowych przy przewracaniu i transporcie sekcji),

8
budowę rusztowań, oraz zapewni

9
badania nieniszczące,

10
wykona rundy od rufy do dziobu oraz(...),

11
bieżący nadzór towarzystwa klasyfikacyjnego i Biura Sterowania Jakością (NJ)Stoczni (...),

12
odbiór Dzieła przez towarzystwo klasyfikacyjne, N) i Armatora,

13
wejście pracowników Wykonawcy na terenStoczni (...),

oraz wykona kompletację, trasowanie, pomiary i próby szczelności.
Według treści § 7 ust. 6 wykonawca był zobowiązany do niezatrudniania pracownikówStoczni (...)korzystających z okolicznościowych urlopów bezpłatnych oraz pracowników firm pracujących na terenieStoczni (...)pod rygorem odstąpienia przezStocznię (...)od umowy.
Jednocześnie w celu wykonania dzieła określonego w w/w umowachfirma PHU (...) Sp. z o.o.wG.zawarła umowy o dzieło z osobami będącymi wtym samymokresie czasu pracownikami zatrudnionymi wfirmie Stocznia (...) Spółka Akcyjna. Efekt końcowy (tożsamo określonywzakresie przedmiotowym w/w umów o dzieło tj. zawieranych między spółkami, oraz między spółką a ubezpieczonymi) powstały na wskutek wykonywania przez pracownikówStoczni (...) S.Aczynności w ramach realizacji umów o dzieło zawartych zPrzedsiębiorstwem Handlowo-Usługowym (...) Sp. z o.o.wG.należał doStoczni (...) S.A.Praca na podstawie tych umów świadczona była na rzecz Stoczni za pośrednictwemPrzedsiębiorstwa Handlowo - Usługowego (...) Sp. z o.o.
Jednym z takich pracowników zatrudnionych wStoczni (...) Spółka AkcyjnabyłP. B., który zawarł zPrzedsiębiorstwem Handlowo-Usługowym (...) Sp. z o.o.wG.umowę o dzieło na okres od 2.11.2005 r. do 30.11.2005 r., na podstawie której wykonywał pracę na rzecz podmiotu z którym pozostawał w stosunku pracy tj.Stoczni (...) Spółka Akcyjna. Z tytułu wykonania umowy o dzieło zainteresowanemu wypłacono w miesiącu grudniu 2005 r. wynagrodzenie w kwocie 3.100 zł brutto.
W przedmiotowym okresie zainteresowany był zgłoszony przez płatnikaStocznia (...) S.A.do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z kodem(...)przeznaczonym dla zgłoszenia pracowników podlegających ubezpieczeniu.
Stocznia (...) Spółka Akcyjnanie dopełniła obowiązku dotyczącego uwzględnienia w podstawie wymiaru składek łącznie z przychodami uzyskiwanymi przez ubezpieczonegoP. B.z tytułu zatrudnienia u płatnikaStocznia (...) SA. Kwot przychodu w postaci wynagrodzenia uzyskanego z tytułu wykonywanych umów o dzieło zawartych zPrzedsiębiorstwem Handlowo-Usługowym (...) Sp. z o.o.wG..
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w związku z zakończeniem postępowania wyjaśniającego w sprawie prawidłowości zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób z tytułu zatrudnienia wfirmie Stocznia (...)w miesiącach: 11.2005r., 12.2005r., 02.2006r., 03.2006r. pouczył Stocznię o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania żądań. Organ rentowy wskazał, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.
Decyzją z dnia 11 października 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.stwierdził, iż podwyższa podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe ubezpieczonegoP. B.wykonującego umowę o dzieło na rzecz płatnikaStocznia (...) S.A.– i tak za miesiąc grudzień 2005 r. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (brutto) wyniosła 3.100 zł.
Mając na uwadze dokonane ustalenia faktyczne, Sąd Okręgowy zważył, iż zgodnie zart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychza pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Przepis ten rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie to dotyczy dwóch sytuacji. Pierwszą jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z wymienionych umów prawa cywilnego, przez osobę, która umoivę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy. Drugą, jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która umowę taką zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje iv stosunku pracy. Przesłanką decydującą o uznaniu takiej osoby za pracownika w rozumieniuustawy o systemie ubezpieczeń społecznychjest to, że -będąc pracownikiem związanym stosunkiem pracy z danym pracodawcą - jednocześnie świadczy na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej, zawartej z nim lub inną osobą. W konsekwencji, nawet, gdy osoba ta zawarła umowę o dzieło z osobą trzecią, to pracę w jej ramach wykonuje faktycznie dla swojego pracodawcy.
Przekładając powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy Sąd zważył, że zainteresowany w ramach zawartej zPHU (...) Sp. z o.o.umowy o dzieło wykonywał pracę na rzecz swojego pracodawcy, tj.Stoczni (...) S.A.Czynnikiem decydującym o tym, na rzecz jakiego podmiotu praca była de facto wykonywana, jest bowiem finalny efekt tej pracy, tj. należy badać, który podmiot osiąga w ostatecznym rozrachunku korzyść z wykonania umowy. Z treści umów o dzieło zawartych międzyPHU (...) Sp. z o.o.a zainteresowanym oraz umów o dzieło zawartych pomiędzyStocznią (...) S.A.- pracodawcą zainteresowanego - aPHU (...) Sp. z o.o., wynika, że praca świadczona przez zainteresowanego na podstawie umów o dzieło wykonywana była na rzecz Stoczni, a jedynie za pośrednictwemPHU (...) Sp. z o.o.
Sąd podkreślił, że według treści § 7 ust. 6 umów o dzieło zawartych ze Stocznią wykonawca był zobowiązany do niezatrudniania pracownikówStoczni (...)korzystających z okolicznościowych urlopów bezpłatnych oraz pracowników firm pracujących na terenieStoczni (...). Zapis ten w sposób naturalny wymuszał zatrudnianie przezPrzedsiębiorstwo Handlowo -Usługowe (...) Sp. z o.o.wG.osób pozostających aktualnie w zatrudnieniu pracowniczym ze Stocznią, skoro niewątpliwie byli to fachowcy dający gwarancję prawidłowego wykonania dzieła. Na marginesie jedynie można zauważyć, iż zapis taki wymuszał zatrudnianie osób z pracowniczym tytułem ubezpieczenia.
Z powyższych względów zainteresowany wykonując dzieło na podstawie umów zawartych zPHU (...) Sp. z o.o.był pracownikiem w rozumieniuart. 8 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej wart. 8 ust. 2aza pracownika, jest zaś objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi, chorobowym i wypadkowym tak, jak pracownika (art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W związku z tym osoba ta podlega obowiązkowi zgłoszenia do wymienionych ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten obciąża płatnika składek (art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Jest on także zobowiązany obliczać, rozliczać i przekazywać składki co miesiąc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 17 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Ponadto, płatnicy składek w stosunku do pracownika, obliczają części składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe finansowane przez ubezpieczonych i po potrąceniu ich ze środków ubezpieczonych przekazują do Zakładu (art. 17 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Problem, kto jest płatnikiem składek w stosunku do osoby wykonującej pracę na rzecz pracodawcy w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią został rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 września 2009 r. w sprawie II UZP 6/09 (OSNP 2010/3-4/46, Prok.i Pr.-wkł.(...), Biul.SN 2009/9/22, M.P.Pr.(...)-160). Zgodnie z treścią uchwały pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy. W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że zważywszy, iż w stosunku do pracownika płatnikiem składek jest pracodawca (art. 4 pkt 2 lit. a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), aart. 8 ust. 2arozszerza pojęcie pracownika na jego dalszą aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy on pracę na rzecz swojego pracodawcy, naturalne i zgodne z wykładnią literalną tego przepisu jest uznanie, że także w zakresie tej sfery aktywności należy go uznać na potrzeby ubezpieczeń społecznych za pracownika tego właśnie pracodawcy. Za taką wykładnią przemawia takżeart. 18ust. laustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, według którego, w przypadku ubezpieczonych, o których mowa wart. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Z przepisu tego wynika logicznie, że płatnikiem jest pracodawca, a przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej jedynie „uwzględnia się” w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy.
Sąd zważył, że gdy umowa cywilnoprawna została zawarta z innym podmiotem (osobą trzecią), lecz praca w jej ramach jest wykonywana na rzecz pracodawcy obowiązki płatnika powinny obciążać podmiot, na rzecz którego praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest faktycznie świadczona, i który w związku z tym uzyskuje jej rezultaty, unikając obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy. Wobec tego należy przyjąć, że pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy.
Odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy naruszenia przy wydaniu zaskarżonych decyzji szeregu przepisówkodeksu postępowania administracyjnego, Sąd Okręgowy wskazał, że w postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zastosowanie znajdują przepisykodeksu postępowania cywilnego, a nie przepisykodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym nie ma możliwości badania w świetle przepisów tego kodeksu prawidłowości wydanej przez organ rentowy decyzji. Naruszenie przepisówKodeksu postępowania administracyjnegonie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, więc także w tym aspekcie przepisyk.p.a.nie są przez ten sąd stosowane. Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego i kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania, pozostaje poza przedmiotem tego postępowania. W związku z tym jest oczywiste, że wśród przewidzianych wart. 4779§ 3, 47710§ 2 i art. 47714k.p.c.sposobów rozpoznania odwołania przez sąd nie przewidziano stwierdzania nieważności decyzji organu rentowego, nawet przy odpowiednim stosowaniuart. 180 § 1 k.p.a.
Sąd ubezpieczeń społecznych - jako sąd powszechny - może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego (por. uchwały Sądu Najwyższego z 21 listopada 1980r., III CZP 43/80, OSNCP 1981 nr 8, póz. 142, z 27 listopada 1984r., III CZP 70/84, OSNCP 1985 nr 8, póz. 108 oraz z 21 września 1984r., III CZP 53/84, OSNCP 1985 nr 5-6, póz. 65), jako przedmiotu odwołania. Stwierdzenie takiej wady następuje jednak tylko dla celów postępowania cywilnego i ze skutkami dla tego tylko postępowania.
Mając na uwadze powyższe Sąd zaznaczył, że w niniejszym postępowaniu nie może badać naruszeń prawa administracyjnego.
Za chybiony Sąd uznał również zarzut związany z niewłaściwym oznaczeniem płatnika w zaskarżonych decyzjach, albowiem pozwany wydał postanowienia prostujące w obu zaskarżonych decyzjach oczywistą omyłkę co do oznaczenia płatnika jakoStocznia (...) Spółka Akcyjna, zamiastStocznia (...) S.A.
W konsekwencji Sąd uznał, że odwołanie od zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie i na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł, jak w punkcie I wyroku.
O kosztach Sąd orzekł w pkt II wyroku kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik sporu, na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.,art. 99 k.p.c.orazart. 108 k.p.c.oraz na podstawie § 11 ust 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349).
Apelację od wyroku wywiódł wnioskodawca, tj.Stocznia (...) S.A.zaskarżając go w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie odwołania wnioskodawcy oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
Skarżonemu wyrokowi apelujący zarzucił naruszenie przepisów:
1. prawa materialnego, a w szczególności:
a)art. 7 pkt. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku oochronie danych osobowychpoprzez przyjęcie, iż stanowi on podstawę do nie włączenia akt kontroli wPHU (...) Sp. z o. o.do akt postępowania wyjaśniającego przeciwkoStocznia (...) S.A.i nie zapoznania z dowodami się tam znajdującymi przezStocznię (...) S.A.,

b
art. 8 ust. 2 a ustawy osystemie ubezpieczeń społecznych-poprzez swobodne przyjęcie, iż w listopadzie 2005 r. PanB.świadczył jednocześnie pracę na rzecz Stoczni na podstawie umowy o dzieło, bez odniesienia się do faktu, iż w tym okresie ubezpieczony przebywał wStoczni (...) S.A.na urlopach wypoczynkowych, zwolnieniach lekarskich a także świadczył pracę w godzinach nadliczbowych,

c
art. 16 ust. 1 pkt. 1, ust. la, lb orazust. 2 ustawy osystemie ubezpieczeń społecznych-poprzez nałożenie obowiązku odprowadzenia przezStocznię (...) S.A.składek finansowanych z własnych środków przez płatnika i ubezpieczonego,

2) naruszenie prawa procesowego, a w szczególności:

a
normyart. 328 § 2 k.p.c.poprzez brak dostatecznego wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa,

b
art. 233 § 1 k.p.c.i materialnego a w szczególnościart. 5 k.c.polegające na braku wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego w szczególności odwołania od decyzji nr(...)oraz ustaleń sprzecznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, z obowiązującymi przepisami, zasadami logiki i doświadczenia życiowego,

c
art. 233 § 1 k.p.c.i materialnego a w szczególnościart. 5 k.c.polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów polegającym na błędnym ustaleniu, iż wnioskodawca korzystał z efektów pracy zainteresowanego świadczonej na rzeczPHU (...) Sp. z o. o.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, iż w jego ocenie, Sąd I instancji nieprawidłowo przyjął, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych był uprawniony do odmowy udostępnienia materiału dowodowego na podstawieart. 7 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, a ponadto że powyższe postępowanie nie miało wpływu na wynik postępowania w sprawie.
Nadto skarżący podniósł, iż Sądanalizując trafność decyzji pozwanegouznał za nieistotny dla wyniku sprawy, fakt, że ubezpieczony w okresie wykonywania pracy na rzeczPHU (...) Sp. z o. o.pozostawał na urlopie wypoczynkowym u wnioskodawcy lub zwolnieniach lekarskich. Ponadto nie została zbadana wątpliwość, czy z pracy ubezpieczonego skorzystał wyłącznie płatnik. Apelujący odkreślił, że przepisy prawa pracy o czasie pracy mają na celu ochronę pracownika przed dysponowaniem jego czasem wolnym przez pracodawcę. Pracownik nie powinien jednak być ograniczany w dysponowaniu swoim wolnym czasem, co wyraża się chociażby w możliwości zawarcia umowy o dzieło z dowolnym podmiotem.
Dodatkowo skarżący podniósł, że Sąd jedynie ogólnikowo odniósł się do zarzutu braku możliwości obliczenia składek przez wnioskodawcę, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r., sygn. aktIIUZP 6/09, pomijając zupełnie okoliczności jej podjęcia, tj. fakt, że była ona odpowiedzią na pytanie prawne.
Wnioskodawca podkreślił, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt a usus oraz ust. lb składki na ubezpieczenie emerytalne oraz rentowe pracowników finansują z własnych środków ubezpieczeni i płatnicy składek. W myśl ust.2 składki na ubezpieczenie chorobowe pracowników finansują z własnych środków sami ubezpieczeni. Z kolei stosownie do art. 17 ust. 2 usus, płatnicy składek obliczają części składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe finansowane przez ubezpieczonych i po potrąceniu ich ze środków ubezpieczonych przekazują do ZUS. Jednocześnie składka na ubezpieczenie społeczne obliczana jest od osiągniętego przychodu, natomiast przychód w rozumieniu przepisów podatkowych powstaje w momencie rzeczywistego wypłacenia wynagrodzenia pracownikowi. Z powyższego wynika, iż w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne nie jest możliwe uwzględnienie należności, które nie stały się przychodem, bowiem dopiero z chwilą wypłacenia należnego wynagrodzenia powstaje po stronie płatnika obowiązek opłacenia składki. Składki na koncie ubezpieczonego są ewidencjonowane na podstawie imiennych miesięcznych raportów składanych przez płatnika. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów płatnik w miesięcznym raporcie uwzględnia składki należne od wszystkich wypłat dokonanych w danym miesiącu. Natomiast imiennego raportu nie należy składać w przypadku braku wypłaty wynagrodzenia. Z powyższego wynika, iż płatnik nie jest zobowiązany do sporządzenia imiennego raportu, jeżeli nie był zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia.
Logiczną konsekwencją przyjęcia, zgodnie z treścią uzasadnienia wyroku, iż przychody z tytułu umowy o dzieło należy jedynie „uwzględnić” w postawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy, jest stwierdzenie, iż wnioskodawca bez interwencji podmiotu trzeciego, uprawnionego do przeprowadzenia stosownej kontroli, nie jest w stanie takiego „uwzględnienia” dokonać, gdyż nie dysponuje środkami prawnymi do uzyskania informacji na tematumówcywilnoprawnych zawartych przez swoich pracowników.
Sąd uznał, iżPHU (...) Sp. z o. o.mogła nie posiadać wiedzy na temat zatrudnienia przyjmującego do wykonania dzieło u wnioskodawcy. Nie została natomiast w ogóle rozważona przez Sąd sytuacja odwrotna – wnioskodawca też mógł nie posiadać stosownej wiedzy. Skarżący zaznaczył, iż w latach 2005 - 2006 wnioskodawca zatrudniał około1800 pracowników, skutkiem czego szczegółowa kontrola np. czasu przebywania danego pracownika na terenie zakładu pracy była mocno utrudniona.
Nie można również - zdaniem wnioskodawcy - zgodzić się z twierdzeniami Sądu, iż dokumentacja z kontroli przeprowadzonej u płatnika- (...) sp. z o. o.potwierdza fakt, iż wypłaty były rzeczywiście dokonywane. Zdaniem wnioskodawcy ten fakt może zostać wykazany jedynie przez oświadczenie zainteresowanych lub wyciągi z rachunków bankowych, których pozwany nie przedstawił. Jednocześnie nie wskazał on prawnie akceptowalnej możliwości naliczenia składek przez wnioskodawcę skoro płatnikiem był podmiot trzeci. Zatem nadal aktualne pozostają twierdzenia wnioskodawcy o niemożliwości realizacji decyzji 137/2011 z uwagi na jej sprzeczność z przepisami prawa.
Błędnie również - w ocenie apelującego - Sąd I instancji, wskazując, iż zapis w umowach zawartych pomiędzy wnioskodawcą aPHU (...) Sp. z o. o.o niezatrudnianiu pracownikówStoczni (...)korzystających z okolicznościowych urlopów bezpłatnych miał na celu wymuszenie zatrudniania przezG.wyłącznie osób objętych tytułem ubezpieczenia. Powyższe twierdzenie nie znajduje żadnego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym i stanowi jedynie nieweryfikowalne przypuszczenie Sądu.
Reasumując skarżący podkreślił, że wnioskodawca w stosunku do swojego pracownika, który zawarł z podmiotem trzecim umowę cywilnoprawną podlegającą dyspozycji art.8ust. 2a usus,nie ma ani prawnych ani faktycznych możliwości obliczenia i odprowadzenia składki od wynagrodzenia wypłaconego w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej przez inny podmiot,zatem subsumcja stanu prawnego dokonana przez Sąd I instancji jest - w ocenie odwołującego się - nieprawidłowa.
Wnioskodawca wskazał także, iż przytoczone przez niego w odwołaniu wady formalne decyzji administracyjnej zostały zbagatelizowane przez Sąd I instancji, mimo ich znacznej ilości i rozmiarów.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna i jako taka nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że celem postępowania apelacyjnego jest ponowne rozpoznanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym, przy czym ocena zarzutów odnoszących się do naruszenia prawa materialnego może być dokonana jedynie na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Oczywistą konsekwencją powyższego jest, iż co do zasady rozważenie podniesionych zarzutów naruszenia prawa procesowego, mogącego potencjalnie skutkować błędnymi ustaleniami faktycznymi, winno poprzedzać ocenę zarzutów materialno-prawnych, zwłaszcza w sytuacji, gdy wywiedziona apelacja zawiera takie rozróżnienie.
Zaznaczyć zatem wypada, iż Sąd Apelacyjny przeprowadził kontrolę instancyjną według wskazanego wyżej schematu i dla zachowania przejrzystości wywodu prawnego zachowuje go w niniejszym uzasadnieniu, odstępując od systematyki apelacji, tym bardziej, że przy umotywowaniu podniesionych zarzutów apelujący nie trzymał się sztywno wskazanego rozróżnienia, przeplatając zarzuty procesowe argumentacją prawa materialnego i na odwrót.
Wskazać w tym miejscu można, iż Sąd Apelacyjny zaakceptował w całości ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, traktując je jak własne, nie widząc w związku z tym konieczności ich ponownego szczegółowego przytaczania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. I PKN 339/98, OSNAPiUS z 1999 r. nr 24, poz. 776).
Pokreślenia wymaga, iż kluczowe ustalenia faktyczne dotyczą wykonywania przez zainteresowanego konkretnych prac na rzeczStoczni (...) S.A.będącej ich pracodawcą, jednak na podstawie umów „o dzieło” zawartych zPHU (...) sp. z o.o.
Zwrócić należy uwagę, iż w kierunku podważenia tych ustaleń zmierza w zasadzie tylko jeden z podniesionych zarzutów apelacji - przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, polegającego na błędnym ustaleniu, iż wnioskodawca korzystał z efektów pracy zainteresowanego a świadczonej na rzeczPHU (...) Sp. z o.o.W ocenie Sądu Apelacyjnego za brakiem zasadności tego zarzut przemawia nie tylko brak jakiegokolwiek rozwinięcia tego zarzutu w uzasadnieniu apelacji, ale przede wszystkim, szczegółowe ustalenie przez Sąd Okręgowy, jakie prace wschodziły w zakres umów „o dzieło” pomiędzyPHU (...) sp. z o.o.aStocznia (...) S.A.i ich tożsamość z pracami powierzonymi przezPHU (...)zainteresowanemu. Zaznaczyć przy tym należy, iż ustaleń w tym zakresie Sąd Okręgowy dokonał również w oparciu o dokumenty (umowy), których wiarygodności strony nie kwestionowały.
Mając zaś na względzie, iż apelujący w sposób ogólnikowy sformułował zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.iart. 5 k.c., wyjaśnić wypada, że podstawę ustaleń faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy winien stanowić materiał dowodowy zebrany w sprawie, który podlega swobodnej ocenie sądu orzekającego w granicach zakreślonych treściąart. 233 § 1 k.p.c.Przepis ten bowiem kreuje zasadę swobodnej oceny dowodów, która nie oznacza oceny dowolnej. Jej granice wyznaczają czynniki, faktyczny, logiczny, ustawowy i ideologiczny. Pierwszy ogólnie rzecz ujmując oznacza zgodność z treścią przeprowadzonego dowodu, drugi poprawność rozumowania - wyprowadzenia z materiału dowodowego wniosków logicznie prawidłowych, trzeci, że ocena dowodów musi odpowiadać warunkom określonym przez prawo procesowe, opierać się na dowodach przeprowadzonych prawidłowo z zachowaniem wymagań dotyczących źródeł dowodzenia oraz bezstronności i winna być dokonana po wszechstronnym rozważeniu zebranego materiału dowodowego, zaś czwarty oznacza, że granice oceny dowodów warunkuje też poziom świadomości prawnej sędziego, dominujące poglądy na stosowanie prawa (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1999 r., III CZP 59/98, OSNC 1999 nr 7-8, poz. 124, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1999 r., I CKN 51/98, OSNC 2000 nr 2, poz. 27, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/00, OSNC 2000 nr 10, poz. 189). Zwalczenie swobodnej oceny dowodów nie może polegać tylko na przedstawieniu własnej korzystnej dla skarżącego wersji zdarzeń (ustaleń stanu faktycznego) opartej wyłącznie na własnej ocenie, lecz konieczne jest przy posłużeniu się argumentami jurydycznymi wykazywanie, że wskazane wart. 233 § 1 k.p.c.kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów zostały naruszone, co miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, zarzut apelacji oparty na obrazieart. 233 § 1 k.p.c.nie może przeto sprowadzać się wyłącznie do polemiki z dowodami, którymi dysponował Sąd, zwłaszcza w sytuacji, gdy ich mocy dowodowej nawet nie próbowano podważać.
Reasumując, w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy wyjaśnił w toku przeprowadzonego postępowania wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Przeprowadził także wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy postępowanie dowodowe, które ocenił zgodnie z treściąart. 233 § 1 k.p.c., nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów, zakreślonych wyżej wskazanym przepisem. Zaznaczyć przy tym można, iż wynik postępowania dowodowego, a konkretnie ustalenia stanowiące podstawę faktyczną wyroku Sąd Okręgowy szczegółowo i wyczerpująco opisał w uzasadnieniu, co gołosłownym czyni zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.
Przechodząc do oceny materialno - prawnej rozstrzygnięcia, wskazać należy, iż Sąd Okręgowy nie tylko prawidłowo ustalił stan faktyczny, ale i dokonał trafnej oceny prawnej, którą Sąd Apelacyjny w całości przyjął za własną.
W uzupełnieniu w całości trafnego wywodu prawnego Sądu Okręgowego, dodać jedynie można, iż Sąd Apelacyjny dostrzega, że istota wywiedzionej apelacji sprowadza się kwestionowania przez apelującą ustawowej regulacji czyniącej płatnikiem składek pracodawcę, w sytuacji, gdy jego pracownik wykona na jego rzecz pracę w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z osobą trzecią (art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych).
W ocenie Sądu Apelacyjnego nie można zgodzić się z apelującą, aby nie miała ona ani prawnych ani faktycznych możliwości obliczenia i odprowadzenia składki od wynagrodzenia wypłaconego w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej przez inny podmiot. Wskazać należy, iż w zasadzie wszystkie podniesione przez skarżącą w tym zakresie argumenty zostały już dostrzeżone i rozważone przez Sąd Najwyższy, który wypowiedział się nie tylko w przywołanej przez Sąd Okręgowy uchwale z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010/3-4/46, Prok.i Pr.-wkł.(...), Biul.SN 2009/9/22, M.P.Pr.(...)-160, ale również w wyroku z dnia 18 października 2011r., sygn. akt III UK 22/11, OSNP 2012/21-22/266, Lex 1227536.
Sąd Apelacyjny ma na uwadze, że skarżąca formułując zarzut naruszeniaart. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychzarzuciła, iż Sąd Okręgowy nie odniósł się do faktu, że w okresie wykonywania umów o dzieło, PanB.korzystał u pracodawcy z urlopu wypoczynkowego, pracował w godzinach nadliczbowych oraz przebywał na zwolnieniach lekarskich. Podkreślić można, iż w żadnej z tych sytuacji pracownik nie traci statusu pracownika i w żaden sposób nie wyklucza to oskładkowania pracy wykonywanej przez niego na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z(...) sp. z o.o.Innymi słowy, bez względu na to, czy zainteresowany u pracodawcy w ramach stosunku pracy wykonywał obowiązki, czy też korzystał z urlopu lub był na zwolnieniu lekarskim, nie wpływa to na realizację umowy o dzieło, która z istoty nie zawiera wymogu pracy codziennie, a nawet jeżeli była świadczona w czasie choroby, to na ryzyko wykonawcy dzieła – tu zainteresowanego. W zakresie nadgodzin, zwrócić można uwagę, iż bez względu na fakt ich istnienia, z niepodważonych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że zainteresowany wykonał powierzone mu prace w ramach umów o dzieło. Nadto, jak słusznie zwrócił uwagę Sąd Okręgowy, jedynym racjonalnym uzasadnieniem dla postanowienia § 7 ust. 6 umów o dzieło zawartych przezPHU (...) sp. z o.o.ze Stocznią, wg. których wykonawca był zobowiązany do niezatrudniania pracownikówStoczni (...)korzystających z okolicznościowych urlopów bezpłatnych oraz pracowników firm pracujących na terenieStoczni (...), było, aby zatrudniać pracowników posiadających tytuł do pracowniczego ubezpieczenia społecznego, w domyśle tylko po to, aby wyeliminować konieczność oskładkowania umów z nimi zawartych.
W tym miejscu wskazać również można, iż niezrozumiałym jest sformułowany pod adresem Sądu Okręgowego zarzut naruszeniaart. 7 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Stosownie do treści przywołanego przepisu ilekroć w ustawie jest mowa o przetwarzaniu danych osobowych - rozumie się przez to jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych. Jakkolwiek trudno dostrzec możliwość naruszenia przepisu stanowiącego tzw. „słowniczek” zwrotów użytych na potrzeby ustawy, to tym bardziej zaskakującym jest upatrywanie w nim podstawy prawnej do włączenia do akt postępowania wyjaśniającego akt kontroli wPHU (...). Całkowicie nielogicznym wydaje się również zarzucanie naruszenia przepisuustawy o ochronie danych osobowych, kiedy do przetworzenia takich danych ostatecznie nie doszło. Zwrócić także można uwagę, iż zgodnie zart. 6przywołanej ustawy za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej, a zatem przyjąć należy, iż w rachubę wchodzi ochrona danych osobowych zainteresowanego, jako osoby fizycznej, a ten nie zgłosił w tym zakresie żadnych zarzutów.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy nie tylko prawidłowo ustalił stan faktyczny ale i dokonał jego trafnej subsumcji a poczynionej oceny nie wzruszają zarzuty podniesione w apelacji. W konsekwencji uznać należało, iż zaskarżony wyrok w całości odpowiada prawu.

W tym stanie rzeczy, na zasadzieart. 385 k.p.c., Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.