Sąd Apelacyjnyw Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 258/12
Data wyroku: 2012-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Roman Dziczek, Małgorzata Sławińska (), Lidia Sularzycka
Słowa kluczowe: Autorskie Prawo
Podstawa prawna: art.79 pr.autorskiego

Sygn. akt I ACa 258/12Sygn. akt I ACa 258/12
i I ACz 355/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:SSA Roman Dziczek (spr.)
Sędziowie:SA Lidia Sularzycka
SO Małgorzata Sławińska (del.)
Protokolant: st. sekr. sąd. Marta Rudnik
po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. w Warszawie
na rozprawie sprawy z powództwaStowarzyszenia (...)wW.
przeciwko(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.
o zapłatę
na skutek apelacji i zażalenia pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 10 listopada 2011 r.
sygn. akt XXIV C 947/10

1
oddala apelację;

2
odrzuca zażalenie;

3
zasądza od(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.na rzeczStowarzyszenia (...)wW.kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 258/12
I ACz 355/12

UZASADNIENIE
Powód –Stowarzyszenie (...)z siedzibą wW.(dalej –(...)) wniósł o zasądzenie od(...) spółki z o.o.wW.(dalej –Spółka) kwoty 193 420 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Wskazał, że jest to odszkodowanie za naruszenie autorskich praw majątkowych w postaci korzystania z utworów słowno – muzycznych i muzycznych członków zespołu(...)bez zezwolenia uprawnionego, którego dochodzi na podstawie art. 79 prawa autorskiego jako właściwa organizacja zbiorowego zarządzania.
Pozwana Spółka wniosła o oddalenie powództwa kwestionując legitymację czynną powoda i bierną Spółki oraz zastosowaną stawkę stosownego wynagrodzenia, jako podstawę ustalenia odszkodowania.
Wyrokiem z dnia 10 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od pozwanej na rzecz powoda dochodzoną kwotę wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 9 lipca 2010 r. do dnia zapłaty i orzekł o kosztach postępowania, które skorygował postanowieniem z dnia 16 grudnia 2011 r.
Sąd ten ustalił, że powód jest stowarzyszeniem, które reprezentuje i udziela pomocy autorom zrzeszonym w stowarzyszeniu oraz autorom niebędącym jego członkami, a także chroni prawa autorskie autorów zagranicznych, o ile wynika to z umów z odpowiednimi stowarzyszeniami zagranicznymi lub z przejęcia pod ochronę utworów poszczególnych autorów zagranicznych i innych uprawnionych.(...)działa na podstawie zezwolenia Ministra Kultury i Sztuki, które obejmuje zbiorowe zarządzania prawami do utworów słownych, muzycznych, słowno – muzycznych, min. w przypadku ich zwielokrotnienia i wprowadzania do obrotu.
W dniu 16 marca 2009 r. dogazety (...), której wydawcą jest pozwany, została dołączona płyta DVD pt.(...)– „(...)na której zostały zarejestrowane koncerty zespołu(...)z lat 2004 – 2005, które odbywały się w trzech amerykańskich aglomeracjach. Na płycie zarejestrowano 12 najbardziej znanych utworów grupy wykonywanych w trakcie tych koncertów. Autorami i kompozytorami utworów byli członkowie zespołu: D.E., P.H., A.C.i L.M., którzy powierzyli zarząd prawami autorskimi do swych utworówwydawnictwu (...).V. z siedzibą w Holandii. Spółka ta działała w Polsce pod nazwą(...) spółka z o.o., a od marca 1999 r. – jako(...) spółka z o.o.Powierzyła ona powodowi na czas nieokreślony służące jej autorskie prawa majątkowe do utworów słownych, muzycznych i słowno – muzycznych w zakresie min. utrwalania na nośnikach dźwięku oraz nośnikach obrazu i dźwięku, zwielokrotniania i rozporządzania tymi nośnikami.
Pozwana rozpowszechniła utwory zespołu(...)w nakładzie 48 355 egzemplarzy.
Wynagrodzenie za zwielokrotnienie, przy stawce 2 zł za jeden egzemplarz video muzycznego wynosiło 96 710 zł.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie powoda oparte na materialnej podstawie prawnej z art. 79 prawa autorskiego było uzasadnione.
Powód jest organizacją zbiorowego zarzadzania, o której mowa w art. 104 prawa autorskiego i jest uprawniony do zarządzania autorskimi prawami majątkowymi w imieniu własnym na rzecz podmiotów uprawnionych, w tym dochodzenia na drodze sądowej roszczeń z tym związanych. W przypadku autorów tworzących zespół(...)powód działał na podstawi umowy z organizacją dysponującą prawem zarzadzania ich prawami autorskimi i w zakresie utworów zgłoszonych mu do ochrony. Działalność powoda ma także oparcie, w zakresie istotnym w sprawie, w stosownym zezwoleniu Ministra Kultury.
A zatem, zdaniem Sądu pierwszej instancji, powód był legitymowany czynnie do dochodzenia roszczeń z tytułu autorskich praw majątkowych należnych członkom zagranicznego zespołu(...).
Bierna legitymacja pozwanej wynikała, zdaniem tego Sądu, z wykazanego w sprawie wprowadzenia do obrotu utworów na nośnikach DVD, jako tzw. insert – dodatek do czasopisma. Nie wykazał przy tym pozwany, aby posiadał zgodę twórców utworów, bądź podmiotu, któremu twórcy powierzyli wykonywanie swych praw autorskich.
Sąd odwołał się także do dyspozycji art. 17 i art. 79 ust. 1 pkt 3b prawa autorskiego i zauważył, że stosowne wynagrodzenie to takie wynagrodzenie, które otrzymałby autor, gdyby osoba, która naruszyła jego prawa majątkowe, zawarła z nim umowę o korzystanie z utworu w zakresie dokonanego naruszenia. W tym przedmiocie powód odwołał się do stawek przez siebie ustalonych, które w przypadku tzw. video muzycznego wynosi 2 zł od nośnika. To wynagrodzenie Sąd uznał za właściwą podstawę ustalenia odszkodowania; stanowiło ono ok. 20% ceny płyty ustalonej przez pozwanego i nie było wygórowane.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c., z tym, że w dniu 16 grudnia 2011 r. wydał postanowienie, w którym skorygował wysokość zasądzonych kosztów procesu.
Od wyroku tego w całości apelację wniosła pozwana.
Zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie:
- naruszenie prawa procesowego – art. 4791w zw. zart. 201 k.p.c.orazart. 217 § 1 i art. 227 k.p.c.w zw. zart. 47912§ 1 k.p.c., a takżeart. 233 § 1 k.p.c.iart. 328 § 2 k.p.c.,
- prawa materialnego - art. 79 ust. 1 pkt 3b prawa autorskiego iart. 6 k.c.
Wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i postanowienia o kosztach procesu i oddalenie powództwa oraz zasadzenie kosztów procesu za obie instancje.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja nie ma uzasadnionych podstaw.
Wbrew zarzutom apelacji, powód dochodząc odszkodowania z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych na rzecz twórców, nie działa jako przedsiębiorca. Nie miały więc do niego zastosowania przepisyart. 4791oraz art. 47912k.p.c.Takie stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie tutejszego Sądu Apelacyjnego (por. min. wyroki z dnia 14 września 2009 r., I ACa 534/09, nie publ., czy z dnia 8 lutego 2011 r., I ACa 855/10, nie publ. – których kopie znajdują się w aktach sprawy – k. 130 – 135 i 265 – 271). Znajduje to stanowisko także potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Min. w wyroku tego Sądu z dnia 17 listopada 2011 r. (III CSK 30/11, LEX nr 1129116) stwierdzono, że „1. Organizacja zbiorowego zarządzania, działająca w formie stowarzyszenia może prowadzić dwa rodzaje działalności: statutową i gospodarczą. W odniesieniu do drugiej z nich, prowadzonej według reguł określonych wustawie o swobodzie działalności gospodarczejiustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym, może być uznana za przedsiębiorcę. Nie daje to podstaw do uznania, że sprawa dotycząca roszczeń związanych z ochroną autorskich praw majątkowych twórców może być traktowana jako sprawa gospodarcza w rozumieniuart. 4791k.p.c.Istotne znaczenie dla określenia charakteru tej sprawy tak w odniesieniu do przepisówKodeksu postępowania cywilnego, jak i prawa cywilnego, związanych z terminami przedawnienia roszczeń, ma to, że powód reprezentuje prawa twórców, a wywodzone z nich roszczenia nie należą do zakresu przewidzianego wymienionym przepisem.”
W związku z tym za niezasadne należało uznać również zarzuty naruszenia przepisówart. 201 k.p.c.– poprzez jego niezastosowanie orazart. 217 i art. 227 k.p.c.– poprzez ich zastosowanie.
Sąd Apelacyjny podziela poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne odnoszące się do uprawnień powoda do reprezentowania praw twórców – członków zespołu(...). Ustalenia te zostały oparte na dowodach z dokumentów oraz zeznaniach świadka; były swobodne, a nie dowolne, oparte na racjonalnych podstawach i zdarzeniach prawnych.
Tym samym legitymacja czynna powoda została wykazana.
Nie mogła też budzić wątpliwości legitymacja bierna pozwanej. Powód wykazał wprowadzenie do obrotu przez pozwana płyt – nośników DVD – z utworami zespołu(...)(była to w istocie okoliczność faktyczna niesporna), a pozwana nie wykazała, a ten obowiązek ją obciążał (art. 6 k.c.), że dysponowała stosownym prawem nabytym od twórców lub zarządzających ich prawami.
Co do ilości egzemplarzy wprowadzonych do obrotu, ich liczbę wskazał powód, a pozwana nie odniosła się rzeczowo do tych danych; tym samym, na podstawieart. 230 k.p.c.można je było uznać za niezaprzeczone skutecznie. Nie wystarczy bowiem ogólne zaprzeczenie, ale wymagane jest rzeczowe odniesienie się do danej okoliczności (por. wyrok SN z dnia 4 marca 2010 r,, I CSK 456/09, LEX nr 688855). W kontekście okoliczności całej sprawy, gdzie pozwana przeczyła oczywistym okolicznościom w postaci wprowadzenia (w ogóle) do obrotu przedmiotowych nośników, mimo niezakwestionowania faktu wydania gazety z płytą (v. k 88 – sprzeciw) i niewykazania, że inny podmiot dokonał wprowadzenia płyt do obrotu jako pierwszy, takie stanowisko należało uznać na taktykę procesową, niepopartą jakimkolwiek dowodzeniem faktów istotnych w sprawie. Tym samym zachodziły podstawy do zastosowania wskazanego przepisu.
Wreszcie za niezasadny należało uznać zarzut wadliwego ustalenia stosownego wynagrodzenia, a tym samym – odszkodowania, o którym moa w art. 79 ust. 1 pkt 3a prawa autorskiego.
Podzielając w całości stanowisko w tym przedmiocie zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji, jedynie gwoli przypomnienia zauważyć należy, że stosowne wynagrodzenie ustalane umownie pomiędzy pozwanym, a reprezentantem twórców(...)w Polsce – powodem, następowałoby na podstawie stawek zatwierdzonych przez władze stowarzyszenia dla danych nośników. Zasadniczo, o ile pozwana zamierzałaby legalnie skorzystać z praw twórców i wydać zapis ich koncertów na DVD, musiałaby zgodzić się na te warunki, chyba, że w ramach negocjacji i w ramach możliwej „elastyczności(...)u doszłoby do wynegocjowania niższych opłat.
Skoro jednak w niniejszej sprawie nie doszło do podważenia we właściwy sposób adekwatności przyjętych stawek w stosunku do rynkowych stawek dla tej klasy twórczości i zastosowanych nośników zwielokrotnienia (co mogłoby nastąpić przede wszystkim na podstawie opinii biegłego sądowego, odpowiedniej specjalności), ustalenie odszkodowania jako dwukrotności należnego wynagrodzenia było poprawne i nie naruszało powołanych w apelacji przepisów prawa materialnego.
Orzeczenie o kosztach procesu, skorygowane postanowieniem z dnia 16 grudnia 2011 r., odpowiadało regule odpowiedzialności za wynik procesu i obejmowało zwrot należnej opłaty od pozwu, opłaty od pełnomocnictwa i wynagrodzenie radcy prawnego w stawce minimalnej. Nie naruszało więcart. 98w zw. zart. 99 k.p.c.
Odrębne zaskarżenie orzeczenia o kosztach procesu zażaleniem przez pozwaną było niedopuszczalne w świetleart. 394 § 1 pkt 9 k.p.c., skoro pozwana zaskarżyła orzeczenie co do istoty sprawy.
Z tych wszystkich względów, na podstawieart. 385 k. p. c.orazart. 373 k.p.c.zw. z. zart. 370 i art. 391 k.p.c., a takżeart. 108 § 1 k.p.c.iart. 99 k.p.c.w zw. zart. 98 § 3 k.p.c.Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji. Sąd zasądził na rzecz powoda zwrot kosztów wynagrodzenia radcy prawnego według stawki minimalnej przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ... (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w postępowaniu apelacyjnym - § 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 6 pkt.