Sąd Okręgowy w Szczecinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 1017/12
Data wyroku: 2013-02-26 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marzenna Ernest, Bogusława Szczepańska, Małgorzata Grzesik
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 386 §1 kpc, art. 957 kc

Sygn. akt II Ca 1017/12

POSTANOWIENIE
Dnia 26 lutego 2013 roku

Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Małgorzata Grzesik

Sędziowie:

SO Marzenna Ernest
SR del. Bogusława Szczepańska (spr.)

Protokolant:

st. sekr. sąd. Grażyna Magryta - Gołaszewska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 roku wS.
sprawy z wnioskuI. G.
z udziałemL. M.,Z. M. (1),J. M. (1),R. M. (1),M. M. (1),M. M. (2),J. G.,I. Ł.,D. Z.,E. W.
o stwierdzenie nabycia spadku poD. J.
na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawczynię
od postanowienia Sądu Rejonowego w Myśliborzu
z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt I Ns 189/12

1
zmienia zaskarżone orzeczenie w punkcie I w ten sposób, że stwierdza, iż spadek poD. J.zmarłej w dniu 2 listopada 2010r. wM., ostatnio stale zamieszkałej wM.na podstawie testamentu z dnia 05 października 2009 roku, otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Myśliborzu dnia 25 maja 2012 roku nabyła w całościI. G.;

2
ustala, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.

II Ca 1017/12

UZASADNIENIE
I. G.wniosła w dniu 10 kwietnia 2012 r. o stwierdzenie nabycia spadku poD. J.zmarłej dnia 2 listopada 2010 r., wM.na podstawie testamentu z dnia 5 października 2009 r., przez wnioskodawczynię.
W uzasadnieniu wniosku podała, że spadkodawczyni zmarła, jako bezdzietna wdowa, jej rodzice zmarli przed nią. Z rodzeństwa spadkodawcy żyje bratL. M., a pozostałe rodzeństwo spadkodawcy:S. M.,W. M.,R. M. (2)iJ. M. (2)zmarło.S.iJ. M. (2)zmarli nie pozostawiwszy po sobie następców prawnych.R. M. (2)zmarł przed spadkodawczynią i pozostawił po sobie dzieci:J. G.,I. Ł.,Z. M. (1),J. M. (1),Z. M. (2), który zmarł bezpotomnie.W. M.zmarł przed spadkodawczynią i pozostawił po sobie dzieci:D. Z.,E. W.,R. M. (1),K. M., który zmarł i pozostawił po sobie synów:M. M. (1)iM. M. (2).
Nadto wnioskodawczyni podała, że spadkodawczyni pozostawiła po sobie dwa testamenty holograficzne z dnia 19 sierpnia 2001 r. i z dnia 5 października 2009 r. Testamentem z dnia 5 października 2009 r., do spadku powołałaI. G..
Uczestnicy postępowania nie sprzeciwili się wnioskowi, a na rozprawie w dniu 25 maja 2012 r., poparli go.
Postanowieniem z 25 maja 2012 r., Sąd Rejonowy w Myśliborzu, w sprawie I Ns 189/12 stwierdził, że spadek poD. J., zmarłej 2 listopada 2012 r., wM., ostatnio stale zamieszkałej wM., na podstawie testamentu z 19 sierpnia 2001 r., otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Myśliborzu, 25 maja 2012 r., nabyła w całości bratanicaJ. G..
Powyższe postanowienie Sąd I instancji wydał w oparciu o następujące ustalenia w sprawie poczynione.
W dniu 19 sierpnia 2001 r.,D. J.sporządziła odręcznie testament, którym do całości spadku powołała swego mężaM. J., a gdyby Ten nie chciał lub nie mógł dziedziczyć, powołała do spadkuJ. G.. Testament został opatrzony datą 19 sierpnia 2001 r., i czytelnym podpisemD. J..
W dniu 5 października 2009 r.,D. J., w obecnościJ. G., sporządziła odręcznie kolejny testament, w którym cały swój majątek darowała wnuczceI. G.- córceJ. G.. Testament został opatrzony datą 5 października 2009 i czytelnym podpisemD. J..
D. J.zmarła 2 listopada 2010 r., wM., gdzie stale do śmierci zamieszkiwała. W chwili śmierci była wdową. Nie posiadała żadnych dzieci. Jej rodzice zmarli przed nią. Miała rodzeństwo:L. M.,S. M., który zmarł 28 grudnia 1952 r.,J. M. (2), który zmarł 22 października 1976 r.,W. M., który zmarł 1 listopada 1994 r.,R. M. (2), który zmarł 30 maja 1994 r.
W. M.pozostawił po sobie dzieci:J. G.,I. Ł.,J. M. (1),Z. M. (1),Z. M. (2), który zmarł 7 sierpnia 1982 r. bezpotomnie.
R. M. (2)pozostawił po sobie dzieci;D. Z.,E. W.,R. M. (1),K. M., który zmarł 23 maja 1983 r., i pozostawił po sobie synówM. M. (1)iM. M. (2).
Spadkobiercy nie składali oświadczeń o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku poD. J., ani nie zawierali z nią umów o zrzeczenie się dziedziczenia.
Stan faktyczny Sąd I instancji ustalił w oparciu o: dowód z zeznań uczestniczki postępowaniaJ. G., zapewnienie spadkowe złożone Przez uczestniczkęE. W., odpisu aktów stanu cywilnego, testamenty. Dowodom tym, Sąd dał wiarę w całości a odpisy aktów stanu cywilnego, jako dowody z dokumentów urzędowych ocenił zgodnie zart. 244 § 1 k.p.c.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego, Sąd I instancji poczynił następujące rozważania. W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że nie przedstawiono w sprawie żadnych dowodów, co do okoliczności braku zdolności spadkodawczyni do czynności prawnych, a testamenty sporządzone przez nią dotyczą wyłącznie rozporządzenia majątkiem na wypadek jej śmierci.
Żadna ze stron postępowania nie zgłosiła jakichkolwiek zarzutów przeciwko ważności obu testamentów spadkodawczyni, każdy z testamentów spełnia wymogi formy przewidzianej dla tego rodzaju czynności wynikające zart. 949 § 1 i 2 k.c.
W okolicznościach niniejszej sprawy, po ustaleniu przesłanek ważności obu testamentów istotnym było, zdaniem Sądu wskazanie, który z nich stanowi podstawę powołania do dziedziczenia i oceny ich wzajemnego stosunku do siebie albowiem spadkodawczyni testamentem z 2009 r. nie wskazała, czy i w jakim zakresie odwołuje testament z 2001 r. Do oceny tego zagadnienia, Sąd I instancji zastosował następujące przepisy:art. 946 k.c.,art. 943 k.c.,art. 947 k.c.iart. 957 § 1 i 2 k.c.Ostatecznie stwierdził, że przy ocenie skuteczności powołania do dziedziczeniaI. G., na podstawie testamentu z 5 października 2009 r., błędnie zastosowałart. 957 § 1 i 2 k.c.Skutkowało to uznaniem bezskuteczności powołania do dziedziczeniaI. G.i spowodowało błędne rozstrzygnięcie w sprawie.
Powyższe postanowienie zaskarżyła apelacją wnioskodawczyni.
Jedynym zarzutem apelacyjnym okazał się zarzut naruszeniaart. 957 k.c., poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, mimo, że w sprawie przedstawiono i powoływano się na testament, do którego ważności obecność bądź nie świadków, w rozumieniu niniejszego przepisu nie na żadnego znaczenia.
W związku z powyższym, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie, że spadek poD. J., zmarłej 2 listopada 2012 r., wM., ostatnio stale zamieszkałej wM.na podstawie testamentu z dnia 5 października 2009 r., otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Myśliborzu, 25 maja 2012 r., nabyła w całościI. G..

Sad Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się zasadna.
Jedynym zarzutem apelacji było naruszenie przepisuart. 957 k.c., poprzez jego zastosowanie, mimo że w sprawie mamy do czynienia z testamentem allograficznym, do którego ważności obecność bądź nie, świadków, w rozumieniu tego przepisu, nie ma żadnego znaczenia.
Powołanie do dziedziczenia może wynikać z ustawy albo z testamentu, przy czym może ono być powołaniem częściowym, o czym stanowiart. 926 k.c.Z kolei zgodnie z dyspozycją art.art. 941, 942, 944 k.c.testament jest formą oświadczenia woli jednego spadkodawcy, mającego pełną zdolność do czynności prawnych zawierającym rozporządzenie majątkowe na wypadek jego śmierci.
W niniejszej sprawie spadkodawczyniD. J.sporządziła dwa testamenty, które dotyczą wyłącznie rozporządzenia na wypadek śmierci. Spełniają one wymogi ustawowe, co do ich ważności.
Stwierdzając ważność obu testamentów istotnym było wskazanie, który z nich stanowił podstawę powołania do dziedziczenia i oceny ich wzajemnego stosunku do siebie albowiem spadkodawczyni, w testamencie z 5 października 2009 r., nie wskazała, czy i w jakim zakresie odwołuje poprzedni ujawniony testament. Wywody Sądu I instancji w oparciu oart. 946 i 943 k.c.oraz zastosowaną regułę zart. 947 k.c.doprowadziły do wniosku, iż testamentem z 5 października 2009 r., spadkodawczyniD. J.darowała cały swój majątek wnuczceI. G.. W związku z powyższym postanowienia testamentu z 19 sierpnia 2001 r., sprzeczne co do treści z postanowieniami testamentu z 5 października 2009 r., należy uznać za postanowienia odwołane późniejszym testamentem.
Sąd I instancji przyznał, że przy ocenie skuteczności powołania do dziedziczenia na postawie testamentu z 5 października 2009 r., błędnie zastosowałart. 957 k.c., co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, iż spadek nabyła w całości bratanicaJ. G., podczas gdy należało orzec o powołaniu do całości spadkuI. G.i to na podstawie późniejszego testamentu.
Sąd Odwoławczy podzielił stanowisko Sądu I instancji w tej kwestii, a tym samym uznał racje skarżącej, podniesione w apelacji od postanowienia Sądu I instancji. Skoro testament nie był sporządzony w formie ustnej, w obecności świadków, stosownie do regulacjiart. 952 k.c., nie miała wpływu na jego ważność okoliczność, żeJ. G.– matka spadkobierczyni wymienionej w testamencie, była obecna podczas sporządzania testamentu. Tym samym w sprawie nie znalazł zastosowaniaart. 957 k.c.
Mając na uwadze powyższe przy uwzględnieniu powołanych przepisów ustawy należało uznać, że spadek poD. J.zmarłej w dniu 2 listopada 2010 r. wM., ostatnio stale zamieszkałej wM.na podstawie testamentu z dnia 5 października 2009 r. otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Myśliborzu dnia 25 maja 2012 r. nabyła w całościI. G..
Z tych względów i na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.orzeczono jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 520 k.p.c.