Sąd Okręgowy w Siedlcach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 539/12
Data wyroku: 2013-09-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Kirsch
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność Skarbu Państwa
Podstawa prawna: art. 417 ze znaczkiem 1 par. 2 kc

Sygn. akt I C 539/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący SSO Andrzej Kirsch
Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Makać

po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. w Siedlcach
na rozprawie
sprawy z powództwaP. S.
przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prezesa Sądu Okręgowego w Siedlcach zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa
o zadośćuczynienie

I
powództwo oddala;

II
odstępuje od obciążania powodaP. S.kosztami procesu.

Sygn. akt I C 539/12

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2012r Sąd Okręgowy w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Siedlcach sprawę z powództwaP. S.przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prezesa Sądu Okręgowego w Siedlcach.
W pozwie, który wpłynął do Sądu Okręgowego w Warszawie w dniu 30 września 2011r powódP. S.wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezesa Sądu Okręgowego w Siedlcach kwoty 130.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku w przedmiotowej sprawie do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu stwierdził, że wyrokami Sądu Okręgowego w Siedlcach wydanymi odpowiednio w dniu 30 czerwca 2000r w sprawie II K 22/00 i w dniu 29 grudnia 2000r w sprawie II K 25/00, skazany został na kary dożywotniego pozbawienia wolności. Czyny, za które został skazany popełnione zostały w dniu 23 lipca 1998r i w nocy z 15 na 16 września 1997r. Powód podał, że Sądy orzekające w powyższych sprawach nie zastosowały wobec niego ustawy względniejszej, czym dopuściły się naruszenia art. 7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W ocenie powoda,ustawa Kodeks karny z dnia 19 kwietnia 1969rbyła w dacie orzekania ustawą względniejszą, ponieważ przewidywała ona możliwość wymierzenia powodowi maksymalnie kary pozbawienia wolności w rozmiarze 25 lat.
W dniu 16 lipca 2012r wpłynęła do Sądu Okręgowego w Siedlcach odpowiedź na pozew pozwanego Skarbu Państwa zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa. Pozwany wniósł o zmianę trybu postępowania i przekazanie sprawy do Sądu Okręgowego w Siedlcach Wydziału Karnego celem rozpoznania roszczenia w trybieart. 552i następnychkpk, gdyż powód dochodzi zadośćuczynienia za wydanie wyroków niesłusznie skazujących go na kary dożywotniego pozbawienia wolności. W razie nieuwzględnienia wniosku, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew podniesiono, żeart. 552 kpkstanowi szczególną regulację i przewiduje odpowiedzialność Skarbu Państwa za niesłuszne skazanie, niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie i w związku z tym wyłącza zastosowanieart. 417 i art. 4171kc.Pozwany stwierdził również, że gdyby w sprawie znalazł zastosowanieart. 4171par. 2 kc, to powódP. S.musiałby dysponować prejudykatem stwierdzającym niezgodność z prawem orzeczeń sądów karnych wydanych w jego sprawach. Powód takiego prejudykatu nie przedstawił, a więc jego roszczenie jest co do zasady bezpodstawne, gdyż nie wykazał przesłanki niezgodności z prawem kwestionowanych orzeczeń (k. 99-103).
Na rozprawie w dniu 20 lipca 2012r profesjonalny pełnomocnik powoda skonkretyzował powództwo i wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa na rzecz powoda tytułem zadośćuczynienia kwoty 130.000 zł i jako podstawę prawną roszczenia wskazałart. 4171par. 2 kc.Stwierdził, że powodowi została wyrządzona szkoda poprzez wydanie niezgodnych z prawem wyroków Sąd Okręgowego w Siedlcach z dnia 29 grudnia 2000r w sprawie II K 25/00 oraz z dnia 30 czerwca 2000r w sprawie II K 22/00. Podkreślił, że roszczenie powoda nie jest żądaniem dochodzonym w związku z instytucją niesłusznego skazania przewidzianą wart. 552i następnychkodeksu postępowania karnego(k. 146-146v).
Na rozprawach w dniu 10 kwietnia 2013r i 3 września 2013r powód popierał powództwo w dotychczasowym kształcie (stanowisko powoda zarejestrowane na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013r – 00:02:07 i na rozprawie w dniu 3 września 2013r – 00:01:25).

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

PowódP. S.odbywa obecnie karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym wS.(okoliczność bezsporna).
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Siedlcach, wydanym w dniu 30 czerwca 2000r w sprawie II K 22/00, powódP. S.skazany został na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie, wydanym w dniu 11 stycznia 2001r w sprawie II A Ka 225/2000, wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach został częściowo zmieniony (dowód: wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 30 czerwca 2000r i wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 11 stycznia 2001r – k. 129-130v i k. 131-136).
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Siedlcach, wydanym w dniu 29 grudnia 2000r w sprawie II K 25/00, powódP. S.skazany został na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie, wydanym w dniu 18 października 2001r w sprawie II A Ka 83/01, wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach został częściowo zmieniony (dowód: wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 29 grudnia 2000r i wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 18 stycznia 2001r – k. 104-104v i k. 105-107).
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2012r wydanym w sprawie II 1 Ko 7/12 Sąd Okręgowy w Siedlcach uznał się niewłaściwym i przekazał do rozpoznania Sądowi Najwyższemu sprawę skazanegoP. S.o wznowienie postępowania w sprawach Sądu Okręgowego w Siedlcach o sygnaturach akt: II K 22/00 i II K 25/00.
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2012r Sąd Najwyższy w Warszawie oddalił wniosek obrońcy skazanegoP. S.o wznowienie postępowań zakończonych prawomocnymi wyrokami Sądu Apelacyjnego w Lublinie: z dnia 11 stycznia 2001r w sprawie II AKa 225/00, zmieniającego w części wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 30 czerwca 2000r sygnatura akt II K 22/00 oraz z dnia 10 października 2001r w sprawie II AKa 83/01, zmieniającego w części wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 29 grudnia 2000r sygnatura akt II K 25/00 (dowód: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 sierpnia 2012r w sprawie III KO 11/12–w aktach III KO 11/12).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że nie było ustawowych podstaw, o co wnioskowała zastępująca pozwany Skarb Państwa – Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa, do zmiany trybu postępowania i przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Siedlcach II Wydziałowi Karnemu. Wynika to z faktu, że profesjonalny pełnomocnik powodaP. S., a następnie sam powód, skonkretyzował powództwo i wniósł o zasądzenie zadośćuczynienia twierdząc, że szkoda została powodowi wyrządzona przez wydanie przez Sąd Okręgowy w Siedlcach niezgodnych z prawem wyroków w sprawach II K 22/00 i II K 25/00. Jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia pełnomocnik powoda wskazałart. 4171par. 2 kc.Pełnomocnik powoda podkreślił również, że zadośćuczynienie nie jest dochodzone w związku z instytucją niesłusznego skazania, która unormowana jest wart. 552i następnychkodeksu postępowania karnego.
Zgodnie zart. 4171par. 2 kc„Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem (…)”. Powyższy przepis reguluje zatem odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego. Jak wynika z treści zacytowanego powyżej przepisu, konieczną przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnego z prawem orzeczenia sądowego jest stwierdzenie tej niezgodności we właściwym postępowaniu. Oznacza to, że sąd rozpoznający roszczenie odszkodowawcze nie może samodzielnie ustalić niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego. Może to nastąpić wyłącznie we „właściwym postępowaniu”.
W niniejszej sprawie powódP. S.zarzuca niezgodność z prawem wyrokowi Sądu Okręgowemu w Siedlcach wydanemu w dniu 30 czerwca 2000r w sprawie II K 22/00, zmienionemu częściowo wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie wydanym w dniu 11 stycznia 2001r w sprawie II AKa 225/00 oraz wyrokowi Sądu Okręgowego w Siedlcach wydanemu w dniu 29 grudnia 2000r w sprawie II K 25/00, zmienionemu częściowo wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie wydanym w dniu 10 października 2001r w sprawie II AKa 83/01. W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz doktrynie prawa cywilnego ugruntowany jest pogląd, że stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego w postępowaniu karnym może nastąpić bądź w trybie wznowienia postępowania, bądź w wyniku rozpoznania kasacji. Po rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania lub kasacji może dojść do uchylenia albo zmiany wyroku skazującego. Jak podniesiono powyżej, skazanyP. S.wniósł do Sądu Najwyższego wniosek o wznowienie postępowań zakończonych prawomocnymi wyrokami Sądu Apelacyjnego w Lublinie wydanymi w dniu 11 stycznia 2001r w sprawie II AKa 225/00 oraz w dniu 10 października 2001r w sprawie II AKa 83/01. Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 1 sierpnia 2012r wniosek został oddalony. Nie ulega zatem wątpliwości, że nie doszło do stwierdzenia we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem wyroków wydanych w obu powyższych sprawach. Oznacza to, że powódP. S.nie uzyskał prejudykatu stwierdzającego wydanie z naruszeniem prawa prawomocnych wyroków Sądu Apelacyjnego w Lublinie, zmieniających częściowo wyroki Sądu Okręgowego w Siedlcach.
Jak podniesiono we wstępnej części uzasadnienia, Sąd Okręgowy w Siedlcach rozpoznał niniejszą sprawę w oparciu o przepisykodeksu cywilnego, wobec wyraźnego stwierdzenia przez profesjonalnego pełnomocnika powoda, że roszczenie dochodzone jest na podstawieart. 4171par. 2 kcinie ma ono żadnego związku z instytucją niesłusznego skazania przewidzianą wart. 552i następnychkodeksu postępowania karnego(k. 146-146v).
Na marginesie jedynie należy stwierdzić, że nawet gdyby powódP. S.dochodził od Skarbu Państwa zadośćuczynienia w związku z faktem niesłusznego skazania, to jego roszczenie również nie mogłoby zostać uznane za zasadne. W takiej sytuacji, zgodnie z regulacją zawartą w treściart. 421 kc, możliwość zastosowaniaart. 4171par. 2 kcbyłaby wyłączona. Zastosowanie znalazłby wówczasart. 552i następnekodeksu postępowania karnego, które regulują odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa wobec osób niesłusznie skazanych lub aresztowanych. Są to uregulowania szczególne wobec zasad odpowiedzialności Skarbu Państwa przewidzianych w treściart. 4171par. 2 kc.Jak stanowiart. 552 par. 1 kpk– „oskarżonemu, który w wyniku wznowienia postępowania lub kasacji został uniewinniony lub skazany na łagodniejszą karę, służy od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonania względem niego w całości lub w części kary, której nie powinien był ponieść”. Z powyższego przepisu wynika wprost, że w takim wypadku odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa warunkuje uprzednie uniewinnienie lub skazanie na łagodniejszą karę. W wyniku zainicjowania przed Sądem Najwyższym postępowania o wznowienie postępowań zakończonych prawomocnymi wyrokami Sądu Apelacyjnego w Lublinie, powódP. S.takowych rozstrzygnięć nie uzyskał.
Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd uznał roszczenie powoda za niezasadne i w oparciu o treśćart. 4171par. 2 kcw całości je oddalił. Biorąc pod uwagę treść oświadczenia powoda o stanie majątkowym oraz fakt, że odbywa on karę dożywotniego pozbawienia wolności, Sąd na podstawieart. 102 kpcodstąpił od obciążania powoda kosztami procesu.