Sąd Okręgowy w Warszawie
V Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ca 3140/12
Data wyroku: 2013-02-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Fronczak, Agnieszka Wiśniewska, Ada Sędrowska
Słowa kluczowe: Nienależyte Wykonanie Zobowiązania, Odszkodowanie, Zadośćuczynienie, Odpowiedzialność Skarbu Państwa, Właściwość Sądu, Nieważność Postępowania
Podstawa prawna: art. 471 k.c., art. 417 § 1 k.c., art. 17 pkt. 4) k.p.c., art. 379 pkt. 6) k.p.c.
Teza: „ … na gruncie niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisu art. 17 pkt 4 k.p.c., którego następstwem byłaby nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 6 k.p.c. … powód domagał się zasądzenia na swoją rzecz solidarnie od pozwanych 75.000 zł, a zatem kwoty, która mieści się dokładnie w górnej granicy właściwości sądu rejonowego. … nawet, gdyby   założyć, że powód domagałby się  w niniejszym procesie kwoty przewyższającej 75.000 zł, i co do tej kwoty orzekałby sąd rejonowy, to i tak nie doszłoby do nieważności postępowania w rozumieniu art. 379  pkt 6 k.p.c., bowiem nieważność taka zachodzi jedynie w sytuacji, gdyby sąd rejonowy orzekł w sprawie, w której sąd okręgowy jest właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu, czyli w sprawach określonych w art. 17 k.p.c., ale z wyłączeniem jego punktu 4.”

Sygn. akt V Ca 3140/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 lutego 2013 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący -SSO Ada Sędrowska
SędziowieSSO Agnieszka Fronczak
SSR del. Agnieszka Wiśniewska (spr.)
Protokolantsekr. sądowy Anna Misiejuk
po rozpoznaniu w dniu21 lutego 2013 r.w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaZ. B. (1)
przeciwkoBankowi (...) S.A.z siedzibą wW., Skarbowi Państwa - Ministrowi Spraw Zagranicznych i Skarbowi Państwa - Ministrowi Skarbu Państwa
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie
z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt I C 2466/10

1
oddala apelację;

2
zasądza odZ. B. (1)na rzeczBanku (...) S.A.z siedzibą wW., Skarbu Państwa - Ministra Spraw Zagranicznych i Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa kwotę po 1.800 (jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej.

Sygn. akt V Ca 3140/12

UZASADNIENIE
W dniu 25 lutego 2009 r. wpłynął pozewZ. B. (1)/k.2-5/, precyzowany następnie na żądanie Sądu pismami z dnia 08 marca 2009 r. /k.18/, 28 lipca 2009 r. /k.37/ i 10 listopada 2010 r. /k.114/. Ostatecznie powód domagał się zasądzenia na swoją rzecz solidarnie od pozwanychBanku (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą(...), Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa(...)oraz Skarbu Państwa - Ministra Spraw Zagranicznych(...)kwoty 75.000 złotych wraz z należnymi odsetkami oraz wniósł o zasądzenie kosztów procesu.
W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa - Minister Skarbu Państwa wniósł o zwolnienie pozwanego od udziału w przedmiotowej sprawie, z uwagi na brak biernej legitymacji procesowej, a w razie nieuwzględnienia przez Sąd wskazanego wniosku, o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych /k.179-180/.
W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa - Minister Spraw Zagranicznych wniósł o zwolnienie pozwanego od udziału w przedmiotowej sprawie, z uwagi na brak biernej legitymacji procesowej, a w razie nieuwzględnienia przez Sąd wskazanego wniosku, o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych /k.184-188/.
W odpowiedzi na pozewBank (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych /k.217-218/.

Wyrokiem z dnia 18 maja 2012 r. Sąd Rejonowy dla Śródmieścia w Warszawie oddalił powództwo i nie obciążył powoda kosztami procesu /k.304/.

Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny:
W dniu 9 października 2007 r.Z. B. (2)zawarł zBankiem (...) Spółką Akcyjnąz siedzibą wW.umowę rachunku bieżącego USD oraz umowę rachunku(...).
W dniu 19 października 2007 r. powódZ. B. (2)złożył wBanku (...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.dyspozycję polecenia zapłaty za granicę kwoty 2.200 EUR. Przekaz miał zostać dokonany na rzeczO. M.do(...)w Senegalu. Dyspozycja polecenia przelewu została zrealizowana z wpłaty gotówkowej dokonanej przez powoda, nie zaś z rachunku bankowego powoda. Na dowód dokonania przez bank polecenia wypłatyZ. B. (2)otrzymał kopię dyspozycji polecenia wypłaty za granicę wraz z asygnatą kasową oraz Regulaminem wykonywania przezBank (...) Spółkę Akcyjnąz siedzibą wW.poleceń wypłaty za granicę oraz walutowych poleceń wypłaty w kraju.
W dniu 5 lutego 2008 r.Z. B. (2)złożył wBanku (...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.reklamację, w której wskazał, iż żąda zwrotu pieniędzy w kwocie 2.200 EUR, z uwagi na błędne podanie numeru rachunku, na który przedmiotowa kwota pieniężna została przekazana. W dniu 7 lutego 2008 r.Bank (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.przekazał reklamację powoda doBanku (...)w Senegalu (D.), do którego w dniu 19 października 2007 r., na skutek dyspozycji polecenia wypłaty złożonej przezZ. B. (2), została przekazana kwota 2.200 EUR na rzeczO. M.. Pismem z dnia 15 lutego 2008 r.Bank (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.poinformował powoda, iż osoba, na rzecz której zrealizowane zostało polecenie przelewu pieniędzy w kwocie 2.200 EUR, dokonała wypłaty środków i w związku z tym nie jest możliwe dokonanie zwrotu pieniędzy.
W dniu 12 grudnia 2007 r.Z. B. (2)złożył wBanku (...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.dyspozycję polecenia wypłaty za granicę pieniędzy w kwocie 1.500 EUR na rachunek bankowy w Bank(...)Senegal, na rzecz DrD. D.. W dniu 14 grudnia 2007 r. powód zwrócił się do banku o dokonanie korekty nazwy beneficjenta wyżej wskazanego polecenia wypłaty z "DrD. D." na(...). Przedmiotowa korekta została niezwłocznie dokonana przez bank. W dniu 27 grudnia 2007 r.Z. B. (2)został poinformowany telefonicznie przez pracownikaBanku (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.o trudnościach związanych z realizacją przekazu kwoty 1.500 EUR na rachunek bankowy w Bank(...)Senegal, na rzecz osoby o personaliach(...)Bank zwrócił się do powoda o dostarczenie dodatkowych informacji lub dokumentów, umożliwiających dokonanie przekazu na wskazany rachunek bankowy. W dniu 28 grudnia 2007 r.Z. B. (2)poinformował telefonicznieBank (...) Spółkę Akcyjnąz siedzibą wW., iż nie posiada żadnych dodatkowych informacji, ani dokumentów odnośnie zleconego przez siebie polecenia wypłaty i zażądał zwrotu kwoty przekazu, którą odebrał w dniu 31 grudnia 2007 r.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał iż powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
Za sporne pomiędzy stronami Sąd I Instancji przyjął ponoszenie odpowiedzialności odszkodowawczej przez pozwanych na gruncie okoliczności przedstawionych w niniejszej sprawie. Ponadto sporna pozostawała również kwestia wysokości dochodzonego odszkodowania. Sąd Rejonowy wskazał, iż podstawą prawną dochodzonej należności byłart. 471i następnekodeksu cywilnegow odniesieniu do pozwanegoBanku (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.orazart. 417i następnekodeksu cywilnegow stosunku do pozostałych pozwanych, tj. Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa oraz Skarbu Państwa - Ministra Spraw Zagranicznych. Sąd Rejonowy wskazał, iż powód powoływał się na nienależyte wykonanie umowy rachunku bankowego przezBank (...) Spółkę Akcyjnąz siedzibą wW.poprzez nieprawidłowe wykonanie dyspozycji polecenia wypłaty za granicę z dnia 12 grudnia 2007 r. pieniędzy w kwocie 1.500 EUR na rachunek bankowy w Bank(...)Senegal, na rzecz(...)Zgodnie zart. 471 k.c.dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W świetle powyższego przepisu Sąd Rejonowy wskazał, iż przesłankami odpowiedzialności kontraktowej są: 1) niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, 2) powstanie szkody oraz 3) adekwatny związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem przez dłużnika więzi zobowiązaniowej a szkodą wierzyciela. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu Rejonowego, uznać należało ponad wszelką wątpliwość, iż powódZ. B. (1)nie wykazał istnienia żadnej z wyżej wymienionych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej wynikającej zart. 471 k.c.Z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszego postępowania wynika bowiem w sposób oczywisty, iż dyspozycja przelewu zagranicznego z dnia 12 grudnia 2007 r. została wykonana w sposób zgodny z wnioskiem powoda oraz z Regulaminem wykonywania przezBank (...) Spółkę Akcyjnąz siedzibą wW.poleceń wypłaty za granicę oraz walutowych poleceń wypłaty w kraju. W ocenie Sądu I instancji powód nie wykazał również, iż poniósł szkodę, ani też, że pomiędzy rzekomo nienależycie zrealizowaną dyspozycją przelewu zagranicznego, która ostatecznie została cofnięta przez powoda, a wcześniejszym zaciągnięciem przez powoda licznych zobowiązań finansowych w bankach, zaistniał jakikolwiek związek przyczynowy.
Dokonując natomiast oceny zasadności roszczenia powoda o odszkodowanie wobec Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa oraz Skarbu Państwa - Ministra Spraw Zagranicznych, Sąd Rejonowy wskazał, iż podmioty te ponoszą odpowiedzialność w oparciu oart. 417 § 1 k.c.i następne, o ile zajdą przesłanki określone w tych przepisach. Zgodnie z brzmieniem przepisuart. 417 § 1 k.c.za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca te władzę z mocy prawa. Przesłankami tej odpowiedzialności są: 1) niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie (bezprawność), 2) działanie lub zaniechanie musi nastąpić przy wykonywaniu władzy publicznej, 3) szkoda, 4) związek przyczynowy pomiędzy działaniem lub zaniechaniem jednostki samorządu terytorialnego a szkodą. Odpowiedzialność powyższa jest zatem oparta na zasadzie ryzyka, a nie winy. Przesłanki muszą być spełnione łącznie.
W ocenie Sądu Rejonowego w niniejszej sprawie brak jest pierwszej z przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa. Wskazać należało bowiem, iż zarówno Minister Skarbu Państwa, jak i Minister Spraw Zagranicznych nie są organami państwowych jednostek organizacyjnych, do których kompetencji należy zajmowanie się sprawami z zakresu bankowości i nadzoru nad bankami. Dodatkowo Sąd I instancji zauważył, iż powód nie wykazał ani faktu rzeczywistego wyrządzenia mu szkody, ani tym bardziej jej wysokości. Samo twierdzenie powoda w tym zakresie, które zostało zaprzeczone przez pozwanego, nie mogło stanowić wystarczającego dowodu na tę okoliczność, bowiem do ustalenia odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa niezbędne jest stwierdzenie, iż zaistniało niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie. Powód nie wskazał ani w pozwie, ani też w innych pismach składanych w toku postępowania, na czym konkretnie miałoby polegać to niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie Ministra Spraw Zagranicznych, czy też Ministra Skarbu Państwa przy wykonywaniu władzy publicznej. Jak podkreślił Sąd RejonowyZ. B. (1)wskazywał jedynie na fakt, iż kontaktował się z Ambasadą RP wD.w celu zweryfikowania wiarygodności banków, adwokata, policji, prokuratury, rady adwokackiej wD.oraz zwrócił się o ich adresy do Ambasady Polskiej. Podniósł również, iż nie otrzymał odpowiedzi, a zatem to Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za to, że nie doszło do planowanej przez powoda transakcji z kontrahentem zD., w związku z którym zaciągnął on liczne zobowiązania finansowe. Sąd Rejonowy stwierdził, że jak wynika z informacji Ministerstwa Spraw Zagranicznych brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających fakt kontaktowania się przezZ. B. (1)z Ambasadą RP wD.. Ponadto zdaniem Sądu, nawet gdyby taki fakt miał miejsce, to brak odpowiedzi ze strony ambasady nie mógłby i tak stanowić podstawy odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, a jedynie mogłoby skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną konsula. Brak jest bowiem jakiegokolwiek związku przyczynowego pomiędzy brakiem udzielenia odpowiedzi przez Ambasadę na zapytanie powoda, a zawarciem przez niego umowy z niezweryfikowanymi podmiotami z Senegalu oraz poniesieniem przezZ. B. (1)szkody.
Sąd Rejonowy nie znalazł również podstaw do zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda zadośćuczynienia zarówno w oparciu oart. 445 k.c., jak iart. 448 k.c., bowiem powód nie wykazał, aby zaistniała, którakolwiek z okoliczności uzasadniających zasądzenie odszkodowania, a tym samym zadośćuczynienia. Odnośnie zaś żądania powoda dotyczącego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z naruszeniem dóbr osobistych Sąd Rejonowy wskazał, iż zgodnie zart. 24 § 1 k.c.ten, czyje dobro osobiste zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Jednak w ocenie Sądu I instancji w toku procesu powód w żaden sposób nie wykazał zawinionego działania pozwanych.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Rejonowy oddalił powództwo.
O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł stosownie doart. 102 k.p.c.

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód /k.318/.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono wydanie go w warunkach nieważności w rozumieniuart. 379 pkt 6 k.p.c.w zw. zart. 17 pkt 4 k.p.c.

W oparciu o powyższy zarzut skarżący wniósł o unieważnienie wyroku i uznanie powództwa i zasądzenie zgodnie z żądaniem pozwu.

Wszyscy pozwani złożyli odpowiedzi na apelację powoda, w których wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu /k.370, 376-377, 380-382/.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Wbrew twierdzeniu powoda, na gruncie sprawy niniejszej nie doszło do naruszenia przepisuart. 17 pkt 4 k.p.c., którego następstwem byłaby nieważność postępowania w rozumieniuart. 379 pkt 6 k.p.c.
Zgodnie z treściąart. 17 pkt 4 k.p.c.do właściwości sądu okręgowego należą m.in. sprawy o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych. Przepis ten wskazuje zatem, iż sprawy w których wartość przedmiotu sporu wynosi do 75.000 zł rozpoznaje sąd rejonowy jako sąd pierwszej instancji.
W sprawie niniejszej powód domagał się zasądzenia na swoją rzecz solidarnie od pozwanych 75.000 zł, a zatem kwoty, która mieści się dokładnie w górnej granicy właściwości sądu rejonowego. Nie mniej jednak nawet, gdyby założyć, że powód domagałby się w niniejszym procesie kwoty przewyższającej 75.000 zł, i co do tej kwoty orzekałby sąd rejonowy, to i tak nie doszłoby do nieważności postępowania w rozumieniuart. 379 pkt 6 k.p.c., bowiem nieważność taka zachodzi jedynie w sytuacji, gdyby sąd rejonowy orzekł w sprawie, w której sąd okręgowy jest właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu, czyli w sprawach określonych wart. 17 k.p.c., ale z wyłączeniem jegopunktu 4.
Mając zatem powyższe na uwadze stwierdził należało, że w sprawie nie doszło do nieważności postępowania, zaś innych zarzutów wobec zaskarżonego orzeczenia powód nie zgłosił. Sąd Okręgowy w zakresie merytorycznego rozpoznania sprawy nie dostrzegł żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego, w pełni podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i oparte na nich rozważania prawne.
W związku z czym Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawieart. 385 k.p.c.
Orzeczenie o kosztach procesu znajduje oparcie o treśćart. 98 § 1 k.p.c., czyli wydane zostało zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty te w drugiej instancji złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika pozwanych w kwocie po 1.800 zł.