Sąd Okręgowy w Łomży
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 285/13
Data wyroku: 2013-12-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Włodzimierz Wójcicki, Wiesława Kozikowska, Joanna Rawa
Słowa kluczowe: Kurator
Podstawa prawna: art. 667 § 2 kpc
Teza: Uchybienia w wykonywaniu nadzoru wynikającego z art. 667 paragr. 2 kpc. nie dają sądowi uprawnień do wysnuwania tezy, że dotychczasowy zarząd mógł być lepiej sprawowany.

Sygn. akt I Ca 285/13

POSTANOWIENIE
Dnia 12 grudnia 2013 r.
Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

Włodzimierz Wójcicki

Sędziowie:

Wiesława Kozikowska
Joanna Rawa (spr.)

Protokolant:

Monika Chrzanowska

po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. w Łomży
na rozprawie sprawy
z wnioskuP. G.
z udziałemP. S.,M. S.,E. K.,W. K.iB. C.
o ustanowienie kuratora spadku
na skutek apelacji uczestnikówP. S.iM. S.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Zambrowie VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego wW.Mazowieckiem
z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt VI Ns 312/13

postanawia:

zmienić zaskarżone postanowienie i ustanowićM. S.iP. S.kuratorami spadku poJ. G.zmarłej dnia 9 kwietnia 1993 r.

Sygn. akt I Ca 285/13

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Zambrowie VI Zamiejscowy Wydział Cywilny wW.Mazowieckiem postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2013r. ustanowiłP. G.kuratorem spadku poJ. G.zmarłej 9 kwietnia 1993r.
Sąd I Instancji ustalił, że postanowieniem z dnia 14 kwietnia 1994r. Sąd Rejonowy w Wysokiem Mazowieckiem w sprawie I Ns 132/94 kuratorem spadku poJ. G.ustanowiłB. K.. W skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne o powierzchni 18,73 ha położone we wsiW.i składające się z gruntów ornych, użytków zielonych, lasu i siedliska. Kurator sprawował powierzona mu funkcję do dnia swojej śmierci tj. do 8 listopada 2006r. Ze względu na stan zdrowia, już kilka lat przed śmiercią tego kuratora zarówno jego gospodarstwo rolne, jak i spadkowe gospodarstwo prowadził jego synW. K.. W dniu 17 lipca 2007r.W. K.zaprzestał działalności rolniczej i darował swoje gospodarstwo rolne synowiA. K., który prowadził także spadkowe gospodarstwo rolne objęte poprzednio kuratela jego dziadkaB. K.. W dniu 11 lutego 2012r.A. K.zmarł i spadek po nim objęła żona –M. K., która prowadziła gospodarstwo spadkowe po mężu oraz gospodarstwo rolne objęte kuratela powierzonąB. K., przy pomocy teściaW. K.iP. S.. Po żniwach w 2012r. gospodarstwo objęte kuratelą objęła wnuczkaB. M.S.i jej mążP. S., dokonując orki i zasiewów.
Sąd Rejonowy ustalił, żeM.iP. S.zamieszkują we wsiC., tj. około 4 km od spadkowych gruntów.P. S.jest z wykształcenia magistrem inżynierem mechanikiem, a jego zona ma licencjat z ekonomii. Oboje są zatrudnienie wSpółdzielni (...)w pełnym wymiarze czasu pracy. Oprócz tej pracyP. S.zajmuje się uprawą gruntów rolnych. Jest właścicielem około 10 ha gruntów rolnych, z którą część – położoną około 26 km – wydzierżawia, natomiast część położoną około 14 km uprawia samodzielnie. Uprawia też około 18 ha stanowiących grunty teścia i grunty należące do spadku poJ. G.. Ogranicza się do produkcji roślinnej, ma pełny park maszynowy do prowadzenia produkcji na posiadanym areale, w tym cztery ciągniki i maszyny rolnicze. Do spadkowego gospodarstwa rolnego wchodzi około 12 ha gruntów ornych. W bieżącym roku były one w całości obsiane. !2 ha zasiano pszenicą jaro, a 2 ha lucerną. Spadkodawczyni poniosła śmierć w pożarze domu, który nie został odbudowany. Budynki gospodarcze ulegają stopniowemu zniszczeniu, zawaliła się część dachu na stodole. Siedlisko zarasta krzewami i drzewami. Podatek od gospodarstwa jest opłacany i nie ma zaległości z tego tytułu. Za 2013r. zobowiązania z tego tytułu opłaciłP. S.. Do celów podatkowych zadeklarował jako adres zamieszkaniaW.ul. (...). Dopłaty do gruntów w latach 2004-2007 pobierałW. K., następnie w latach 2008-2011A. K., a w roku 2012 jego żonaM. K.. Uczestnik podsiada umiejętność uprawy ziemi i prowadzenia produkcji roślinnej.
Sąd Rejonowy ustalił, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 33 ha, położone we wsiG.i jest ono oddalone 11 km od spadkowych gruntów. Zajmuje się produkcja roślinną i zwierzęcą. Ma 50 sztuk bydła w tym 30 krów dojnych. Posiada pełny park maszynowy niezbędny do uprawy gruntów i adekwatny do uprawianej powierzchni. Z wykształcenia jest technikiem rolnikiem, ukończył szkołę rolniczą z wynikiem celującym. Nienagannie prowadzi gospodarstwo rolne ma do tego przygotowanie teoretyczne.
Sąd Rejonowy stwierdził, że dokonując obecnie wyboru osoby kuratora kierował się zasadami zawartymi w dyspozycjiart. 667 kpc. i ustaleniami w zakresie nienagannego prowadzenia przez wnioskodawcę własnego gospodarstwa rolnego z uwzględnieniem zarówno produkcji roślinnej, jak i zwierzęcej. Uznał, że powierzenie tej funkcjiP. S.ograniczałoby się do prowadzenia spadkowego gospodarstwa z nastawieniem wyłącznie na produkcje roślinną, jak to było dotychczas. Tymczasem prowadzenie gospodarstwa rolnego w oparciu o produkcje roślinną i zwierzęcą daje szersze możliwości wykorzystywania gruntów i zadbania o ich stan, chociażby poprzez nawożenie substancjami organicznymi uzyskanymi jako nawozy naturalne. Ponadto uczestnik musi dzielić czas pomiędzy zatrudnieniem na pełnym etacie wSM (...), a praca na roli. Ma więc bardziej ograniczone możliwości czasu pracy niż wnioskodawca, który pracuje wyłącznie jako rolnik. Ponadto w ocenie Sądu Rejonowego praca małżonkówS.poza rolnictwem wiąże się zapewne z zamieszkiwaniem , przynajmniej okresowym wW.(...), co oddala ich od spadkowego gospodarstwa. Dzisiejszy stan ciągników i maszyn rolniczych nie sprawia zbytnich trudności przy uprawie gruntów w zasięgu 10-15 km, co dotyczy wszystkich zainteresowanych. Ponadto kuratela sprawowana nad spadkiem uwzględniać musi nie tylko uprawę gruntów i czerpanie z nich pożytków, ale także troskę o stan budowli pozostałych na siedlisku, z czym w ocenie Sądu dotychczas nie było najlepiej i to właśnie wnioskodawca ma większe możliwości właściwej troski o stan spadku i daje większą rękojmię właściwego wypełniania funkcji kuratora spadku.
Apelacje od powyższego postanowienia złożyli uczestnicy postępowaniaM.iP. S.. Zarzucając naruszenie prawa procesowego tj.art. 233§ 1 kpcpoprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego w zakresie wyboru kuratora podnosili, że Sąd Rejonowy pominął okoliczność, że od sierpnia 2012r. do chwili obecnej faktycznie posiadają spadkowe gospodarstwo rolne, użytkują je zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, co pozwala pozytywnie prognozować, w przeciwieństwie do wnioskodawcy, który nigdy tego gospodarstwa nie użytkował; dowolną ocenę, że wykształcenie ich i zatrudnienie wSM (...)przemawia na korzyść wnioskodawcy, który pracuje wyłącznie na gospodarstwie rolnym; dowolne ustalenie, że zamieszkują wW.(...), podczas gdy ich centrum życiowe jest we wsiC., tj. znacznie bliżej niż miejsce zamieszkania wnioskodawcy; jednostronne przyjęcie, żeP. G.daje lepszą gwarancję sprawowania kurateli, ponieważ pracuje wyłącznie w rolnictwie pomimo zeznań jego matki, że syn potrzebuje spadkow6ych gruntów na rozwinięcie gospodarstwa i jako rodzinie tez im się cos należy; dowolna ocenę, że nie dają gwarancji należytej pieczy nad siedliskiem, podczas gdy dotychczas nie mieli żadnego wpływu na jego stan; pominięcie, że jako dwoje kuratorów bardziej zabezpieczają należytą opiekę nad spadkowym majątkiem, niż sam wnioskodawca; pominięcie, że toM. S.jest rodziną spadkodawczyni tj. prawnuczka jej brata, podczas gdy wnioskodawca jest dalszą rodziną męża spadkodawczyni, który zmarł przed nią i nie dziedziczył spadkowego gospodarstwa rolnego.
Wskazując na powyższe skarżący wnosili o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego i ustanowienie ich kuratorami spadku poJ. G., ewentualnie uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I Instancji.
WnioskodawcaP. G.wniósł o oddalenie apelacji, a pozostali zainteresowaniE. K.,W. K.iB. C.nie ustosunkowali się do apelacji.
Sąd Okręgowy w Łomży zważył co następuje:
ApelacjaM.iP. S.była uzasadniona, a zawarte w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Ustalając stan faktyczny i dokonując jego oceny Sąd Rejonowy ograniczył się w zasadzie wyłącznie do oceny i porównania sytuacji zawodowej kandydatów na kuratorów spadku, tj. wnioskodawcy i małżonkówS.. Uszła natomiast uwadze Sądu dyspozycja zawarta wart. 667§ 2 kpci stan faktyczny istniejący od daty ustanowienia kuratorem spadkuB. K.do chwili złożenia wniosku przezP. G..B. K.został ustanowiony kuratorem spadku w 1994r. i do jego śmierci tj. do 2006r. nikt nie kwestionował sprawowania przez niego tej kurateli zwłaszcza w sytuacji, gdy już kilka lat przed jego śmiercią faktycznie sprawował tę kuratelę jego synW. K.. Jak wynika z akt sprawy Sądu rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem I Ns 132/94 ostatnie sprawozdanie kuratoraB. K.pochodzi z lutego 2003r. i od tej daty, po dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego w celu oszacowania przychodów i strat, nie zostały podjęte żadne czynności, a nie budzi wątpliwości, że z mocy wskazanego przepisu prawa zarząd majątkiem spadkowym przez kuratora odbywa się pod nadzorem sądu spadku, a do sprawowania zarządu maja zastosowanie przepisyart. 933 i art. 935-941 kpc. Skoro od 2003r. nadzór ten nie był sprawowany przez sąd, od tej daty faktycznie zmieniały się osoby władające spadkowym gospodarstwem rolnym, a należące do kręgu rodziny generacyjnej ustanowionego kuratora spadku i nikt tego faktu nie kwestionował, nie zarzucał nieprawidłowego zarządu spadkiem, nie ma obecnie żadnych podstaw, aby uwzględnić wniosekP. G.tylko z tego względu, że chce on powiększyć swoje gospodarstwo. Najpierw musiałoby zostać wykazane, że małżonkowieS.niewłaściwie zarządzają majątkiem spadkowym, a dopiero wówczas można byłoby porównywać kandydatów na kuratorów i dokonywać spośród nich właściwego wyboru. Skarżący wykazali w jaki sposób, naturalny poprzez przekazywanie w rodzinie, weszli w użytkowanie spadkowego gospodarstwa rolnego i czynili to wprawdzie nieformalnie, ale w sposób, którego obiektywnie nie można zakwestionować. Nie zostało bowiem wykazane, że gospodarstwo spadkowe pod zarządem wnioskodawcy jako kuratora przynosiłoby wyższe dochody i byłoby przez niego lepiej zarządzane. Rozważania Sądu I Instancji na ten temat są czysto teoretyczne i niczym nie uprawnione. Ponadto skoro Sąd nie kwestionuje kwalifikacji i możliwości skarżących do dalszego sprawowania kurateli, nie sprawował prze 9 lat właściwego nadzoru nad tym zarządem majątkiem spadkowym przez ustanowionego kuratora spadku, nie ma obecnie żadnych podstaw do ustanowieniem kuratoremP. G.tylko z tego względu, że wystąpił z takim wnioskiem. Uchybienia w wykonywaniu nadzoru wynikającego zart. 667§ 2 kpcnie dają obecnie Sądowi uprawnień do wysuwania tezy, że dotychczasowy zarząd mógł być lepiej sprawowany. Odległość od miejsc zamieszkania zainteresowanych, koneksje rodzinne między nimi wskazują, że wnioskodawca i jego rodzina generacyjna wiedziała o śmierci kuratora spadku i przez 7 lat nie była zatroskana o majątek spadkowy. Dlatego nie można pominąć treści zeznań w charakterze świadka matki wnioskodawcy, że zainteresowanie jego wynikło z chęci powiększenia areału swoich gruntów. Nie jest to jednak w istniejącym stanie faktycznym wystarczająca przyczyna do ustanowienia wnioskodawcy kuratorem spadku poJ. G.. Skarżący wykazali w jaki sposób weszli w zarząd majątkiem spadkowym, wykonują go należycie i spełniają warunki do ustanowienia ich kuratorami spadku. Dywagacje na temat przemawiających na ich niekorzyść okoliczności w zakresie w6ykonywania pracy zawodowej także poza rolnictwem, nastawienie gospodarstwa na produkcję roślinną, czy wskazanie do celów podatkowych adresu wW.(...)nie wskazują, aby nie dawali oni gwarancji właściwego wykonywania kurateli nad spadkiem poJ. G..
Dlatego uwzględniając powyższe okoliczności i podzielając zarzuty zawarte w apelacji, na podstawieart. 386 § 1 kpcw zw. zart. 13§ 2 kpcSąd Okręgowy zamienił zaskarżone postanowienie i orzekł jak na wstępie.