Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 792/11
Data wyroku: 2013-02-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Hawryszko, Zofia Rybicka-Szkibiel, Romana Mrotek
Słowa kluczowe: Emerytura Rolnicza
Podstawa prawna: art. 19 ust. 2 ustawy z  20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U z 2008 r., Nr 50, poz. 251)

Sygn. akt III AUa 792/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 lutego 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Zofia Rybicka - Szkibiel (spr.)

Sędziowie:

SSA Jolanta Hawryszko
SSA Romana Mrotek

Protokolant:

St. sekr. sąd. Edyta Rakowska

po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 r. w Szczecinie
sprawyR. B.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o emeryturę rolniczą
na skutek apelacji ubezpieczonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt IV U 587/11

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 792/11

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 30.03.2011r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił ubezpieczonemuR. B.prawa do emerytury rolniczej.
Ubezpieczony w odwołaniu od decyzji organu rentowego podniósł, że nie posiada prawa do emerytury pracowniczej, gdyż skutecznie zaskarżył nieprawomocną decyzję w tym przedmiocie i cofnął również wniosek o przyznanie emerytury pracowniczej. Tym samymnie było podstaw do odmówienia przyznania prawa do emerytury rolniczej i uwzględnienia wszystkich tych okresów, które zaliczono do stażu emerytalnego pracowniczego, a od których zarazem zależało ustalenie prawa do emerytury rolniczej. W toku procesu ubezpieczony oświadczył, że jego wolą jest pobieranie świadczenia emerytalnego z systemu rolniczego.
W odpowiedzi na odwołanie Prezes KRUS (organ rentowy) wniósł o jego oddalenie, podnosząc, iż ZUS I Oddział wW.poinformował, że decyzja, na mocy której przyznano ubezpieczonemu prawo o emerytury pracowniczej jest aktem prawomocnym. Wobec powyższego organ rentowy, działając na podstawieart.20 ust. 2 ustawyo ubezpieczeniu społecznym rolników, przy rozpatrywaniu wniosku o emeryturę pracowniczą zaliczył ubezpieczonemu okres podlegania ubezpieczeniu rolniczemu jedynie od 30.12.1976r. do 08.04.1980r. oraz od 01.09.1999r. do 30.09.1999r., tj. łącznie 3 lata i 4 miesiące, zamiast wymaganych 30 lat.
Sąd Okręgowy w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 12.10.2011r. oddalił odwołanie.
Sąd I Instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych. Dnia 22.08.2008r.R. B.zgłosił wniosek o emeryturę, a w dniu 16.04.2009r. zwrócił się do rolniczego organu rentowego o przekazanie wniosku o emeryturę do ZUS, gdyż uważa, że świadczenia z ZUS będą dla niego korzystniejsze i dlatego rezygnujeze świadczeń z KRUS. Za pismem przewodnim z 16.04.2009r. rolniczy organ rentowy przesłał wniosek ubezpieczonego o ustalenie prawa do emerytury do ZUS(...) Biura (...)w I Oddziału wW..
Decyzją z 24.06.2010r. ZUS w I Oddział wW.przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury, począwszy od 1.08.2008r., przyjmując do ustalenia prawa do emerytury następujące okresy zatrudnienia i ubezpieczenia:

-

od 05.07.1964r. do 03.11.1966r. okres pracy w gospodarstwie rolnym,

od 04.11.1966r. do 12.04.1970r. ubezpieczenie pracownicze,

od 13.04.1970r. do 10.07.1970r. okres pracy w gospodarstwie rolnym,

od 11.07.1970r. do 23.04.1970r. ubezpieczenie pracownicze,

od 25.10.1970r. do 02.06.1971r. okres pracy w gospodarstwie rolnym,

od 03.06.1971r. do 24.07.1972r. ubezpieczenie pracownicze,

od 25.07.1972r. do 08.06.1976r. okres pracy w gospodarstwie rolnym,

od 07.09.1976r. do 29.12.1976r. ubezpieczenie pracownicze,

od 09.04.1980r. do 30.08.1999r. okres pracy w gospodarstwie rolnym,

od 01.10.2004r. do 06.04.2005r. ubezpieczenie pracownicze,

od 07.04.2005r. do 31.07.2008r. praca za granicą.

Po otrzymaniu decyzji z 24.06.2010r. ubezpieczony pismami z 10.07.2010r.i 20.07.2010r. zwrócił się do ZUS I Oddziału wW.o przesłanie jego dokumentówdo KRUS celem przeliczenia świadczeń emerytalnych, podając, że niekorzystnie naliczono mu świadczenie emerytalne, a nadto, w związku z tym większość składek odprowadził do KRUS, to świadczenie emerytalne rolnicze może być dla niego korzystniejsze.
Pismem z 15.12.2010r. ZUS I Oddział wW.przesłał do KRUS kopie dokumentów ubezpieczonego i wskazał, że ubezpieczony posiada uprawnienia do emerytury od 01.08.2008r., a wypłata świadczenia jest zawieszona uwagi na dochody przekraczające 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
W oparciu o tak poczynione ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie
nie zasługiwało na uwzględnienie i wskazał za podstawę prawną rozstrzygnięciaart. 19 ust. 2, art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(tekst jednolity opubl. w Dz. U. z 2008r., Nr 50, poz. 291, ze zm. ) - jednocześnie przytaczając ich treść. Sąd pierwszej instancji podniósł, iż poza sporem pozostaje fakt, że ubezpieczonyR. B.osiągnął w dniu(...). wiek 60 lat i zaprzestał działalności rolniczej.
Organ rentowy uznał, że ubezpieczony nie spełnia warunku podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 30 lat, gdyż do okresów podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu nie zalicza się na mocyart. 20 ust. 2ww. ustawy okresów ubezpieczenia, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów. Decyzją z 24.06.2010r. ZUS bowiem przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury, przyjmując okresy zatrudnieniai ubezpieczenia: od 05.07.1964r. do 03.11.1966r. okres pracy w gospodarstwie rolnym, od 04.11.1966r. do 12.04.1970r. ubezpieczenie pracownicze, od 13.04.1970r. do 10.07.1970r. okres pracy w gospodarstwie rolnym, od 11.07.1970r. do 23.04.1970r. ubezpieczenie pracownicze , od 25.10.1970r. do 02.06.1971r. okres pracy w gospodarstwie rolnym,od 03.06.1971r. do 24.07.1972r. ubezpieczenie pracownicze, od 25.07.1972r. do 08.06.1976r. okres pracy w gospodarstwie rolnym, od 07.09.1976r. do 29.12.1976r. ubezpieczenie pracownicze, od 09.04.1980r. do 30.08.1999r. okres pracy w gospodarstwie rolnym,od 01.10.2004r. do 06.04.2005r. ubezpieczenie pracownicze, od 07.04.2005r. do 31.07.2008r. praca za granicą. Na podstawie zaśart.20 ust. 2ww. ustawy rolniczy organ rentowyistotnie nie mógł zaliczyć tych okresów do okresów podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w ramach systemu rolniczego ubezpieczenia, co musiało też skutkować pominięciem tychże i uwzględnieniem pozostałych okresów, tj. już tylko w wymiarze 3 latai 4 miesiące, zamiast wymaganych 30 lat. Co prawda, ubezpieczony wywodził przed Sądem Okręgowym, że decyzja z 24.06.2010r. jest nieprawomocna, gdyż ją terminowo zaskarżył,ale Sąd uznał za przesądzające oświadczenie pozwanego organu rentowego, że rzeczona decyzja jest ostateczną i pogląd tegoż, że ubezpieczony nie wniósł odwołania od decyzji,a wniosek o przyznanie emerytury rolniczej i przekazane do KRUS. Sąd orzekającyw pierwszej instancji podniósł, że nie może podważać prawomocności decyzji wydanej przez inny organ rentowy i skutecznie niezaskarżonej, skoro decyzja z 24.06.2010r. nadal istniejew obrocie prawnym, a oświadczenie ubezpieczonego o cofnięciu wniosku o emeryturę pracowniczą nie wywołało skutków prawnych i postępowanie w sprawie tego świadczenianie zostało umorzone (wniosek o emeryturę może być wycofany, jednak nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji, a w razie wycofania wniosku postępowanie w sprawie świadczenia podlega umorzeniu, zgodnie zart. 116 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Zdaniem Sądu Okręgowego, to rzeczą ubezpieczonego jest wyjaśnienie z ZUS intencji wniesienia pism z 10.07.2010r.i 20.07.2010r. oraz doprowadzenie do umorzenia postępowania w sprawie emerytury pracowniczej; nie jest celowym wykazywanie tych okoliczności przed Sądem orzekającymw sprawie przeciwko innemu organowi rentowemu. Skoro zaś decyzja z 24.06.2010r. jest prawomocna, to zarzuty odwołania: błędu w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia organu, polegającego na przyjęciu, że ubezpieczony posiada ustalone prawo do emerytury pracowniczej, naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 19 ust.2 w związku zart. 20 ust. l ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, art.20 ust. 2 i art. 33 ust. 2 tej ustawy nie są trafne.
Z tych też przyczyn, Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie ubezpieczonego.
Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zaskarżył w całości ubezpieczony wnosząco jego „zmianę i uwzględnienie odwołania”, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzeniena rzecz ubezpieczonego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego,za postępowanie w obu instancjach, według norm przepisanych (k. 69, 120).
Wyrokowi Sądu Okręgowego apelujący zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności:
-art. 19 ust. 2w zw. zart. 20 ust. 1 ustawyz dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówpoprzez jego nienależyte zastosowanie i w konsekwencji błędne ustalenie, że ubezpieczonemu nie przysługuje emerytura rolnicza, podczas gdy w rzeczywistości ubezpieczony spełnia wszystkie wskazane w przedmiotowym przepisie przesłanki,
-art. 20 ust. 2 ustawydnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez jego zastosowanie pomimo braku uzasadniających to przesłanek i tym samym nie zaliczenie wskazanych w decyzji Prezesa KRUS z dnia 30 marca 2011 r. okresów pracy do okresów ubezpieczenia, od których zależy prawo do emerytury rolniczej, jako rzekomo zaliczonych na poczet emerytury pracowniczej,
-art. 33 ust. 2 ustawyz dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówpoprzez jego niezastosowanie i tym samym pozbawienie ubezpieczonego prawa wyboru pomiędzy emeryturą rolniczą a emeryturą pracowniczą,
-art. 116 ust. 2 ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia17 grudnia 1998 r.poprzez jego niezastosowanie i tym samym pominięcie okoliczności,że ubezpieczony cofnął wniosek o przyznanie emerytury pracowniczej przed uprawomocnieniem się przedmiotowej decyzji, a tym samym do ustalenia prawa ubezpieczonego do emerytury rolniczej winny zostać zaliczone wszystkie okresy pracy ubezpieczonego;
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, mogące mieć wpływ na treść wydanegoorzeczenia:
-art. 233 k.p.c.poprzez naruszenie przez Sąd zasady swobodnej oceny dowodów, zaniechanie wszechstronnego rozważenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, w zgodzie z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, pominięcie faktówi dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, polegającew szczególności na nieuwzględnieniu dowodów świadczących, iż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wW.z 24 czerwca 2010 r. nie jest prawomocna, a ubezpieczony cofnął wniosek o przyznanie emerytury pracowniczej,podczas gdySąd (…) obowiązany był uwzględnić fakt złożenia przez pozwanego pism z dnia 10 lipca 2010 r.,20 lipca 2010 r. oraz 22 lipca 2011 r., wyjaśnić charakter prawny wskazanych pism oraz ich skuteczność,
- a nadtoniezgodność poczynionych ustaleń ze stanem faktycznym sprawyi błędne przyjęcie, że decyzja z 24.06.2010 r. jest prawomocna i odmowa zaliczenia przez Prezesa KRUS okresów pracy ubezpieczonego w latach 1966 - 2008 r. była uzasadniona,podczas gdy w rzeczywistości rzeczonadecyzja nie jest prawomocna i wobec jej zaskarżenia wraz z cofnięciem wniosku o przyznanie emerytury pracowniczej Prezes KRUS powinien był zaliczyć do okresów ubezpieczenia wszystkie okresy pracy ubezpieczonego w latach 1966 — 2008 r.
W toku postępowania apelacyjnego, ubezpieczony podniósł, że decyzja przyznająca emeryturę pracowniczą została wyeliminowana z obrotu prawnego, gdyż w odrębnej sprawie z odwołania od decyzji z dnia 26.06.2010r., toczącej się przed Sądem Okręgowymw Warszawie, doszło do umorzenia postępowania sądowego wskutek uznania skutecznego cofnięcia wniosku o emeryturę z dnia 22.08.2008r. (k. 120-122).

Organ rentowy nie ustosunkował się do treści apelacji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja ubezpieczonego nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Apelacyjny, po przeprowadzeniu wnioskowanego przez apelującego dowoduz prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 8.10.2012r., w sprawie o sygn. XIV U 2823/11, k. 122 akt, podzielił w całości ustalenia faktycznei rozważania prawne Sądu I Instancji, przedstawione w pisemnych motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia, przyjmując za własne, co czyniło zbytecznym ich ponowne szczegółowe przytaczanie. Rozpoznający niniejszą sprawę Sąd Okręgowy nie naruszył tak norm prawa materialnego, jak i zasad postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosków apelacji.
Na wstępie należy podnieść, iż w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznych w oparciu o wszechstronną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w granicach zasady swobodnej oceny dowodów, zgodnie zart. 233 § 1 k.p.c.i trafnie przyjął, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji z dnia 30.03.2011r., odmawiającej prawa do emerytury z rolniczego ubezpieczenia społecznego, istniała w obrocie prawnym ostateczna decyzja organu rentowegoo przyznaniu ubezpieczonemu prawa do emerytury z powszechnego systemu emerytalnego, co stanowiło podstawę odmowy zaliczenia tych okresów ubezpieczeniowych, przy ustalaniu prawa do emerytury rolniczej , które zostały uwzględnione do stażu ubezpieczeniowego, ustalonego dla celów emerytury pracowniczej. Wniosek ubezpieczonego o emeryturę pracowniczą zainicjował postępowanie, zakończone decyzją o przyznaniu prawa do emerytury pracowniczej, która następnie stała się ostateczną (prawomocną). Wbrew zarzutom zawartym w odwołaniu, powielonym w apelacji, na dzień wydania przez rolniczy organ rentowy decyzji, zaskarżonej w niniejszej sprawie, decyzja ZUS z dnia 26.06.2010r. była ostateczna i nie było podstaw do dokonywania odmiennych ustaleń faktycznych oraz prawnych. Należy zauważyć, że pismo ubezpieczonego z dnia 20.07.2010r., zatytułowane „wniosek dotyczy decyzji z dnia(...)z dnia 24.06.2010r.” zawierało wyraźnie wniosek o przesłanie jego dokumentów do KRUS „celem przeliczenia świadczeń emerytalnych” , z uwagi na to, że według jego oceny, świadczenie emerytalne, przyznane przez ZUS, jest mniej korzystne niż to, które dosłałby z KRUS (k.23). Także oświadczenie ubezpieczonego o cofnięciu wniosku o przyznanie prawa do emerytury pracowniczej było datowane dopiero na dzień 22.07.2011r. (k.30) nie oznaczało wzruszenia ostatecznej decyzji ZUS z dnia 24.06.2010r. Sąd Okręgowy, orzekający w niniejszej sprawie, prawidłowo zatem przyjął, że decyzja ZUS była ostateczna. Należy podkreślić, że Sąd pracy i ubezpieczeń społecznych nie rozstrzyga o zasadności wniosku emerytalnego, lecz o prawidłowości wydanej wskutek tego podania, zaskarżonej decyzji. Postępowanie sądowe, inicjowane odwołaniem od decyzji, jest postępowaniem kontrolnym, polegającym na zbadaniu czy zaskarżona decyzja rolniczego organu rentowego jest prawidłowa według stanu faktycznegoi prawnego z daty jej wydania. Sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, tak pierwszej, jaki drugiej instancji, nie orzeka według stanu na dzień wyrokowania, lecz właśnie według stanu rzeczy na dzień wydania decyzji administracyjnej. Sąd nie działa w zastępstwie organu rentowego, w związku z czym nie ustala prawa do świadczeń i choć samodzielnie oraz we własnym zakresie rozstrzyga wszelkie kwestie związane z prawem lub wysokością świadczenia objętego decyzją, to jego rozstrzygnięcie odnosi się do zaskarżonej decyzji (tak też Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNP 2000/15/601).W sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego sąd pierwszej instancji kontroluje jej zgodność z prawem, a sąd drugiej instancji – prawidłowość rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji w odniesieniu do stanu rzeczy (faktycznego i prawnego) istniejącego w chwili wydania przez organ rentowy decyzji. Dzień wyrokowania w tym sensie jest tożsamy z dniem wydania zaskarżonej, sądownie kontrolowanej, decyzji. Tym samym, wydane w dniu 8.10.2012r. postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie o umorzeniu innego postępowania, tj. z odwołania ubezpieczonego od decyzji ZUS z dnia 26.06.2010r.w konsekwencji uznania za skuteczne cofnięcie wniosku emerytalnego z dnia 22.08.2008r. (k.122), nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie zapadłe w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze przedstawioną argumentację Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację, o czym orzekł w sentencji.

SSA Romana Mrotek  SSA Zofia Rybicka – Szkibiel SSA Jolanta Hawryszko