Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACa 369/13
Data wyroku: 2013-05-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mariola Głowacka, Jerzy Geisler, Piotr Górecki
Słowa kluczowe: Odsetki
Podstawa prawna: art. 455 kc

Sygn. akt I ACa 369/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 maja 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilnyw składzie:

Przewodniczący:

SSA Piotr Górecki

Sędziowie:

SA Jerzy Geisler
SA Mariola Głowacka (spr.)

Protokolant:

st.sekr.sądowy Kinga Kwiatkowska

po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. w Poznaniu
na rozprawie
sprawy z powództwaG. A.
przeciwkoW. A.
o zachowek
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt I C 1986/09

oddala apelację.

      /-/M. Głowacka /-/P. Górecki /-/J. Geisler

Sygn. akt IACa 369/13

UZASADNIENIE
PowódG. A.pozwem wniesionym do sądu w dniu 5 czerwca 2009r. domagał się zasądzenia od pozwanegoW. A.kwoty 108.333 zł z ustawowymi odsetkami od daty wytoczenia procesu do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania według norm przepisanych tytułem zachowku.
PozwanyW. A.w odpowiedzi na pozew z dnia 21 grudnia 2009r. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu.
Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem wstępnym z dnia 14 czerwca 2010r., który uprawomocnił się w dniu 5 lipca 2010r. uznał powództwo za usprawiedliwione co do zasady.
Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 grudnia 2012r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 26.814,15 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 5 czerwca 2009r. do dnia zapłaty, w pozostałym zakresie powództwo oddalił, kosztami procesu obciążył strony stosunkowo i z tego tytułu zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.712,75 zł oraz nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Poznaniu) od powoda kwotę 5.530,52 zł, a od pozwanego 2.676,84 zł.
Ustalenia dokonane przez Sąd pierwszej instancji oraz wnioski z nich płynące zostaną przedstawione poniżej uwzględniając zakres zaskarżenia wyroku przez pozwanego, który orzeczenie zaskarżył w części w zakresie zasądzenia odsetek ustawowych od kwoty 26.814,15 zł za okres od dnia 5 czerwca 2009r. do dnia 4 grudnia 2012r.
Sąd pierwszej instancji ustalił, że powódG. A.i pozwanyW. A.są braćmi. Matka stronH. A.zmarła w dniu 21 sierpnia 2007r. Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu postanowieniem z dnia 16 września 2008r. w sprawie sygn. akt I Ns 2760/08 stwierdził, że spadek poH. A.nabyli na podstawie ustawy córkaK. K., synG. A.oraz synW. A.każdy w 1/3 części. Wskazane osoby są jedynymi spadkobiercami zmarłej. Żaden ze spadkobierców nie został wydziedziczony.
Sąd pierwszej instancji ustalił, żeH. A.była współwłaścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem kamienicy położonej wP.przyul. (...)o powierzchni 0,0456 ha dla której Sąd Rejonowy w Poznaniu Wydział XIV Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...). Umową darowizny zawartą łącznie z umową sprzedaży i umową o zniesienie współwłasności poprzez ustanowienie odrębnej własności lokalu z dnia 27 sierpnia 2003r. spadkodawczyni darowała pozwanemu 1/3 swojego udziału tj. 1/8 części tej nieruchomości. Na mocy w/w umowy dokonano zniesienia
współwłasności nieruchomości poprzez ustanowienie odrębnej własności lokali. W wyniku powyższegoH. A.nabyła na wyłączną własnośćlokal nr (...)o powierzchni 88,77 m2ilokal nr (...)o powierzchni 46,18 m2, natomiast pozwanylokal nr (...)o powierzchni 48,36 m2. Do 2004r. w tej nieruchomości wlokalu nr (...)zamieszkiwał powód, który z własnych środków remontował ten lokal. W wyniku postępowania o zniesienie współwłasności lokal ten został przyznanyS.iE.małżonkomC..H. A.umową darowizny z dnia 5 sierpnia 2005r. darowała wnuczceI. K.obecnieC.lokal mieszkalny nr (...)przyulicy (...)dla którego Sąd Rejonowy w Poznaniu prowadziksięgę wieczystą KW nr (...).H. A.w 2006r. sprzedałalokal nr (...)małżonkomE.iK. S.za kwotę 75.000 zł. Część środków pochodzących ze sprzedaży tego lokalu tj. 40.000 zł spadkodawczyni przekazała w dniu 17 maja 2006r. powodowi oznaczając jako tytuł przelewu „remont mieszkania”.H. A.pożyczała powodowi kwoty pieniężne w nieoznaczonej wysokości. Wartość rynkowa udziału wynoszącego 1/8 w nieruchomości położonej przyul. (...)wP.według stanu nieruchomości na dzień 27 sierpnia 2003r, a cen aktualnych wynosi 141.000 zł. W dacie śmierciH. A.do jej majątku wchodziły środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym w kwocie 12.884,90 zł, które po śmierci spadkodawczyni zostały wypłacone przezK. K.. Powód pismem z dnia 1 grudnia 2008r. doręczonym pozwanemu w dniu 10 grudnia 2008r. wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 108.333 zł. Pozwany na to pismo nie udzielił odpowiedzi.
Sąd pierwszej instancji z mocyart. 991 § 1 kc,art. 995 § 1 kcuznał, że należny każdemu z uprawnionych zachowek wynosi 66.814,15 zł. Wartość darowizny wynosiła 400.884,90 zł (suma kwot 12.884,90 zł, 141.000 zł - wartość darowanego pozwanemu udziału we własności nieruchomości, 207.000 zł - wartość lokalu darowanegoI. C.i 40.000 zł - suma darowana powodowi). Zgodnie zart. 996 kcod wskazanej kwoty Sąd odjął darowiznę dokonaną przez spadkodawczynię na rzecz powoda w kwocie 40.000 zł i uzyskaną w ten sposób różnicę w wysokości 26.814,15 tytułem zachowku zasądził od pozwanego na rzecz powoda oddalając powództwo w pozostałym zakresie.
Sąd pierwszej instancji o należnych powodowi odsetkach orzekł na podstawieart. 481 kcw związku zart. 455 kczasądzając je zgodnie z żądaniem pozwu.
Apelację od powyższego wyroku złożył pozwanyW. A.zaskarżając wyrok w części w zakresie punktu 1 w części uwzględniającej powództwo co do odsetek ustawowych od kwoty 26.814,15 zł za okres od dnia 5 czerwca 2009r. do dnia 4 grudnia 2012r. Pozwany wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie żądania powoda o zasądzenie odsetek ustawowych od dnia wytoczenia procesu i naliczenie odsetek od kwoty 26.814,15 zł od dnia wyrokowania tj. od 5 grudnia 2012r. do dnia zapłaty. Nadto pozwany wniósł o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem II instancji według norm przepisanych.
PowódG. A.na rozprawie apelacyjnej w dniu 28 maja 2013r. wniósł o oddalenie apelacji pozwanego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja pozwanego nie zasługiwała na uwzględnienie.
Niespornym jest, że powód przed wytoczeniem powództwa pismem z dnia 1 grudnia 2008r. wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 108.333 zł tytułem zachowku. Pozwany pomimo doręczenia jemu w dniu 10 grudnia 2008r. w/w pisma w ogóle nie udzielił na nie odpowiedzi. Powód w pozwie wniósł o zasądzenie odsetek ustawowych od kwoty 108.333 zł od daty wytoczenia procesu, co nastąpiło w dniu 5 czerwca 2009r. Powód domagał się więc odsetek ustawowych od daty późniejszej niż data doręczenia pozwanemu w/w pisma powoda z dnia 1 grudnia 2008r. Roszczenie dochodzone w niniejszej sprawie nie ma charakteru odszkodowawczego, jest to roszczenie o zachowek. Przy obliczaniu substratu zachowku bierze się pod uwagę wszystkie prawa majątkowe należące do spadku według ich stanu w chwili otwarcia spadku. Wysokość odszkodowania można zaś ustalić np. na datę wezwania dłużnika do dobrowolnego spełnienia roszczenia. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy pozwany wzywany do dobrowolnego spełnienia roszczenia w ogóle na pismo powoda nie odpowiedział w szczególności nie zakwestionował wysokości żądanej kwoty i w terminie wskazanym w w/w piśmie z dnia 1 grudnia 2008r. nie przekazał powodowi niespornej należności, brak jest podstaw do zasądzenia odsetek ustawowych od dnia wydania wyroku. Przy czym o tym, że roszczenie co do zasady było niesporne świadczy okoliczność, że pozwany nie złożył apelacji od wyroku wstępnego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2010. W konsekwencji Sąd Apelacyjny aprobuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, że należne powodowi odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia należało zasądzić od dnia 5 czerwca 2009r. stosownie doart. 481 § 1 k.c.w związku zart. 455 k.c.
Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawieart. 385 k.p.c.apelację pozwanego oddalono.

/-/M. Głowacka /-/P. Górecki /-/ J. Geisler