Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 243/13
Data wyroku: 2013-09-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Elżbieta Zarzecka, Barbara Orechwa-Zawadzka, Piotr Prusinowski
Podstawa prawna: art. 401 kpc

Sygn.akt III AUa 243/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 września 2013r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSA Dorota Elżbieta Zarzecka (spr.)
Sędziowie: SO del. Piotr Prusinowski
SA Barbara Orechwa-Zawadzka
Protokolant:  Agnieszka Charkiewicz

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. wB.
sprawy ze skargiJ. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o wznowienie postępowania w sprawie Sądu Okręgowego w Olsztynie sygn. akt IV U 2536/11 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 30 listopada 2011r. o wypłatę emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt IV U 2984/12

zmienia zaskarżony wyrok w pkt. I i II i oddala skargę o wznowienie postępowania w części dotyczącej przyznaniaJ. M.prawa do emerytury na okres od dnia 1 października 2011r. do dnia 21 listopada 2012 r.

Sygn. akt III AUa 243/13

UZASADNIENIE
W dniu 26 listopada 2012 rokuJ. M.wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 30 listopada 2011 roku, sygn. akt IV U 2536/12. W skardze tej wnioskodawczyni powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 roku, sygn. akt K 2/12, stwierdzający niezgodność art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 257, poz. 1726) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.) dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku w zakresie w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011 roku, bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, z wyrażoną wart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejzasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 28 grudnia 2012 roku wznowił postępowanie w sprawie IV U 2536/11, zmienił decyzję z dnia 13 października 2011 roku i przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury od dnia 1 października 2011 roku. Sąd Okręgowy ustalił, żeJ. M.decyzją z dnia 27 marca 2007 roku uzyskała prawo do emerytury od dnia 1 marca 2007 roku. W związku z tym, żeustawa z dnia 21 listopada 2008 roku o emeryturach kapitałowych(Dz. U. Nr 228, poz. 1507) uchyliła z dniem 8 stycznia 2009 rokuart. 103 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w myśl którego organ rentowy nie wypłacał emerytury w przypadku, gdy emeryt nie rozwiązał stosunku pracy z pracodawcą, decyzją z dnia 4 marca 2009 roku wypłata świadczenia została wznowiona od dnia 1 marca 2009 roku. Następnie decyzją z dnia 3 października 2011 roku organ rentowy wstrzymał wnioskodawczyni od dnia 1 października 2011 roku wypłatę emerytury w związku z nowelizacją przepisów wprowadzonychustawą z dnia 16 grudnia 2010 roku. Na skutek odwołania od tej decyzji Sąd Okręgowy w Olsztynie prawomocnym wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 roku w sprawie IV U 2536/11 oddalił odwołanie. Sąd Okręgowy przytoczył podstawę wznowienia postępowania w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie oraz powołał się na wyrok z dnia 13 listopada 2012r. w sprawie K 2/12, w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, żeart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaww związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 153 poz. 1227 ze zm.), dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 rokuw zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 roku, bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Mając na uwadze powyższe, Sąd I intonacji stwierdził, że wyrok Sądu Okręgowego z dnia 30 listopada 2011 roku w sprawie IV U 2536/11, wznowienia której żądała wnioskodawczyni, został wydany na podstawieart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Przepis ten stanowił, że do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przepisy ustawy, o której mowa wart. 6(ustawa z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych), oraz ustawy, o której mowa w art. 18 (ustawa z dnia 21 listopada 2008 roku o emeryturach kapitałowych), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się, poczynając od dnia 1 października 2011 r. Uznał zatem, że istnieje postawa do wznowienia postępowania, określona wart. 4011kpc. Sąd I instancji wskazał, że spór w niniejszej sprawie dotyczył, czy wznowienie wypłaty wstrzymanego wnioskodawczyni świadczenia powinno nastąpić od dnia 22 listopada 2012 roku, a więc od daty opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, czy też od daty wstrzymania świadczenia. Zdaniem Sądu Okręgowego w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 roku należało uznać, iżart. 103 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychjest niezgodny zKonstytucjąex tunc i został wyeliminowany z porządku prawnego. W tym zakresie Sąd Okręgowy powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone między innymi w postanowieniu z dnia 13 stycznia 2009 roku (II PO 8/08), zgodnie z którym Sąd stwierdzając, że orzeczenie wydane zostało na podstawie obowiązującego aktu prawnego, ma jednocześnie przesłankę do innego rozstrzygnięcia sprawy, uznając że choć ten akt obowiązywał, to nie powinien był zostać w sprawie zastosowany, co okazało się dopiero po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawieart. 4011kpcwznowił postępowanie i na podstawieart. 47714§ 2 kpcorzekł jak w sentencji wyroku, przyznając ubezpieczonej prawo do emerytury od dnia wstrzymania tj. od dnia 1 października 2011 roku.
Apelację od powyższego wyroku wniósł organ rentowy, zaskarżając wyrok w części dotyczącej przyznania prawa do emerytury od 1 października 2011r. do 21 listopada 2012r., zarzucił mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, w szczególnościart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 roku, sygn. akt K. 2/12 poprzez przyznanie prawa do emerytury od dnia 1 października 2011 roku, tj. od dnia jej zawieszenia, w sytuacji gdy w/w wyrok wszedł w życie dnia 22 listopada 2012 roku.
Wskazując na powyższe, organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanieJ. M.prawa do emerytury od dnia 22 listopada 2012 roku, tj. od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 roku, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Olsztynie.
J. M.w piśmie procesowym z dnia 12 sierpnia 2013 roku wskazała, że ogranicza swoje roszczenia dotyczące wypłaty emerytury za okres od dnia 1 października 2011 roku do dnia 21 listopada 2012 roku (k. 51).
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna.
Na wstępie należało zauważyć, iż uwzględnienie wniesionej apelacji możliwe było jedynie w takim zakresie, w jakim organ rentowy zaskarżył przedmiotowy wyrok, a zatem co do okresu od 1 października do 2011r. do 21 listopada 2012r. Wyrok w części niezaskarżonej stał się prawomocny z upływem terminu do jego zaskarżenia, stosownie doart. 363 § 3 k.p.c.i nie może być w związku z tym przedmiotem kontroli instancyjnej Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie.
W niniejszej sprawie bezspornym było, iżJ. M.nabyła prawo do emerytury od dnia 1 marca 2007 roku. Prawo do świadczenia zostało jej przyznane na podstawie decyzji z dnia 27 marca 2009 roku i jednocześnie zawieszone z uwagi na fakt, iż wnioskodawczyni kontynuowała zatrudnienie u pracodawcy, u którego pracowała bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury tj. w Urzędzie Marszałkowskim Województwa(...)wO.. Decyzją z dnia 4 marca 2009 roku (k. 142) organ rentowy podjął wypłatę emerytury od dnia 1 marca 2009 r. z uwagi na zmianę w stanie prawnym i rezygnację przez ustawodawcę ( jak się okazało czasową) z warunku rozwiązania stosunku pracy jako przesłanki nabycia prawa do wypłaty świadczenia emerytalnego. Następnie zaś decyzją z dnia 13 października 2011 roku (k. 366 akt rentowych) wstrzymano wypłatę emerytury wnioskodawczyni z uwagi kontynuację zatrudnia u pracodawcy, u którego pracowała ona przed dniem nabycia prawa do emerytury – na podstawieart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) z uwagi na fakt nierozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego świadczyła pracę bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury, który to warunek ponownie ustawodawca wprowadził.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 roku (K 2/12 OTK-A 2012/10/121) opublikowanym w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1285 z dnia 22 listopada 2012 r. stwierdził, iżart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dla przypomnienia wyjaśnić wypada, iż przedmiotowaustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. z 2010 , Nr 257 poz. 1726 ) w swoimart. 6dokonała zmiany wustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychmiędzy innymi właśnie poprzez dodanie art. 103a. zgodnie z którym - prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Skutki zakresowej niekonstytucyjności przedmiotowegoart. 28są takie, iż z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw utracił on moc w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Oznacza to, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą - jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury - nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. Natomiast przepis ten pozostaje nadal w obrocie prawnym i znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury w momencie jego wejścia w życie i później, tj. od 1 stycznia 2011 r. lub przed 8 stycznia 2009 r. Bezspornym w świetle powyższych ustaleń faktycznych powinno być, iż wnioskodawczyni nie należy do kręgu osób, które prawo do emerytury nabyły właśnie w przedziale czasowym od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r., kiedy to nie było obowiązku rozwiązywania stosunku pracy. Wnioskodawczyni nabyła prawo do emerytury od dnia 1 marca 2007 roku. Miało to zatem miejsce w sytuacji, kiedy istniał obowiązek rozwiązania stosunku pracy przez osobę pozostającą w zatrudnieniu, która ubiegała się o świadczenia emerytalne. Stosownie bowiem do obowiązującego w okresie od 1 lipca 2000 r. do 07 stycznia 2009 r. przepisuart. 103 ust. 2a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z zm.) - 2a. - prawo do emerytury ulegało zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Zatem argumenty Trybunału Konstytucyjnego przytoczone w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 listopada 2012 r., które zadecydowały o stwierdzeniu zakresowej niekonstytucyjnościart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaww związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych– nie przystają do sytuacji wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni przechodząc na emeryturę z dniem 1 marca 2007 roku była świadoma tego, że emerytura jej przyznana zostanie zawieszona, jeżeli nie rozwiąże stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą. Już w decyzji przyznającej tę emeryturę zawieszoną jej wypłatę z tego właśnie tytułu.
W tej sytuacji wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 roku opublikowany w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1285 z dnia 22 listopada 2012 r. nie ma zastosowania do sytuacji prawnej wnioskodawczyni, a w szczególności nie stanowi on wystarczającej podstawy w rozumieniu 401(
          1)
k.p.c.do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 30 listopada 2011 roku w sprawie IV U 2536/11.
Odnosząc się dodatkowo do stanowiska wnioskodawczyni zawartego w odpowiedzi na apelację należy wskazać, że niezasadny był wniosek o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej zawartej w komparycji wyroku Sądu Okręgowego. Decyzją z dnia 13 października 2011 roku (k. 366 akt rentowych) wstrzymano wypłatę emerytury wnioskodawczyni z uwagi na kontynuację zatrudnienia u pracodawcy i taka decyzja została wskazana przez Sąd Okręgowy w komparycji zaskarżonego wyroku. Pisma przedstawione przez wnioskodawczynię na rozprawie apelacyjnej (k. 54-58) nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie, dotyczą bowiem projektu ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Uwagi te z pewnością zostaną wzięte pod uwagę przy zmianie przepisów prawa, jednakże nie mają one mocy prawnej i nie mogą stanowić podstawy orzekania. Powołany przezJ. M.wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2013 roku w sprawie II UK 369/12 dotyczy sprawy o emeryturę, w której po wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny, zostało wydane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 roku. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Przy rozpoznaniu sprawyJ. M., zarówno Sąd Okręgowy, jak i Sąd Apelacyjny, miał na uwadze treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok, w części objętej apelacją i wniesioną skargę w tym zakresie na podstawieart. 412 § 2 k.p.c.oddalił.