Sąd Rejonowy w Zgorzelcu
IV Wydział Pracy
Sygnatura akt: IV P 129/12
Data wyroku: 2013-04-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sylwia Nakonieczna, Danuta Kaczerewska, Ewa Helik
Podstawa prawna: 189 kpc

Sygn. akt IV P 129/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 kwietnia 2013 r.

Sąd Rejonowy w Zgorzelcu Wydział IV Pracy
w składzie:
Przewodniczący SSR Danuta Kaczerewska
ŁawnicyE. H.,S. N.

Protokolant Agnieszka Kowalska
po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. w Zgorzelcu
sprawy
z powództwaJ. R. (1)
przeciwkoH. S.prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwąSklep (...)wB.
a) o ustalenie istnienia stosunku pracy, b) ekwiwalent za urlop

I
ustala, że powódkęJ. R. (1)i stronę pozwanąH. S.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwąSklep (...)wB.łączył stosunek pracy oparty na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony od dnia 10 września 2011r. do dnia 14 stycznia 2013r.,

II
zasądza od strony pozwanejH. S.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwąSklep (...)wB.na rzecz powódkiJ. R. (1)kwotę 642,90 zł (słownie: sześćset czterdzieści dwa złote i dziewięćdziesiąt groszy) tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 15 stycznia 2013r. do dnia zapłaty,

III
dalej idące postępowanie umarza (art. 355 § 1 k.p.c.),

IV
zasądza od strony pozwanejH. S.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwąSklep (...)wB.na rzecz Skarbu Państwa- Sąd Rejonowy w Zgorzelcu kwotę 32 zł tytułem opłaty sądowej (art.113.1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

IV P 129/12

UZASADNIENIE
Powódka-J. R. (1)w pozwie skierowanym przeciwko stronie pozwanej-H. S.prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwąSklep (...)wB., a sprecyzowanym na rozprawie w dniu 5 lutego2013r /k-51 akt/ domagała się ustalenia istnienia stosunku pracy w okresie od dnia 1 lipca 2011r. do dnia porodu tj. do dnia 14 stycznia 2013r. oraz zasadzenia na jej rzecz od pozwanego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za rok 2012 w ilości 14 dni roboczych w kwocie ok.1000zł. Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013r. powódka ograniczyła swoje roszczenie do ustalenia stosunku pracy w okresie od 10.09.2011r. do dnia porodu tj.do dnia 14.01.2013r. oraz zasadzenia na jej rzecz ekwiwalentu pieniężnego za 9 dni niewykorzystanego urlopu/ k-74 akt/.W uzasadnieniu swojego stanowiska podała, że u strony pozwanej pracowała od lipca 2011r bez żadnej umowy. Dopiero w październiku 2011r. pracodawca wręczył jej umowę zlecenia, chociaż obiecywał, że zostanie zawarta umowa o pracę. Ostatnia umowa zlecenia została zawarta na okres od 1.01.2012r. do 31.12.2012r. Zdaniem powódki, chociaż z pracodawcą łączyła ja umowa cywilnoprawna ,to w rzeczywistości świadczyła pracę w warunkach umowy o pracę określonych wart.22§1 kp. Dodała, że pracę świadczyła w sposób ciągły, pracowała po 8-9 godzin dziennie. Wykonywała polecenia bezpośredniego przełożonego. /k-2-4 akt/.

Strona pozwana-H. S.-Sklep (...)wB.w odpowiedzi na pozew podała, że w dniu 10.09.2011r. zawarł z powódką umowę zlecenia na świadczenie pracy dorywczej w zakresie obsługi kasy fiskalnej. Powódka od początku wiedziała, że będzie zatrudniona na podstawie umowy zlecenia i zgadzała się na takie warunki. W dniu 1.01.2012r. ponownie zawarto umowę zlecenia na okres od 1.01.2012r. do 31.12.2012r. na wykonywanie czynności związanych z obsługą kasy fiskalnej. Powódka nie była zainteresowana zawarciem umowy o pracę ze względu na sprawy rozwodowe i alimentacyjne. Pozwany dodał, że powódka była ubezpieczona i opłacał składki z tego tytułu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nigdy tez nie miała zastrzeżeń do otrzymywanego wynagrodzenia za pracę./ /k-20-24-3 akt/.

Sąd ustalił, że:

Powódka-J. R. (1)była zatrudniona u strony pozwanej od dnia 10.09.2011r. na podstawie dwóch umów zlecenia zawieranych na okres : pierwsza umowa od dnia 10.09.2011r. z wynagrodzeniem 6 zł na godzinę/k-24 akt i akta osobowe powódki/, a druga umowa zlecenia od dnia 1.01.2012r. do dnia 31.12.2012r z wynagrodzeniem od 600zł do 1000zł w zależności od wykonanych prac -na stanowisku kasjera- praca dorywcza /k-30 akt i akta osobowe powódki. Miejscem pracy powódki był sklep ogólnospożywczy wB.przyul.(...)/ zeznania powódkiJ. R. (2)k-51 akt,k-74 akt, zeznania pozwanegoH. S.k-74-75 akt/. Powódce na podstawie umów zlecenia powierzono stanowisko kasjera, przy czym praca ta miała mieć charakter dorywczy/umowy zlecenia na k-42 akt i k-30 akt/ W rzeczywistości powódka zatrudniona była na stanowisku kasjera – sprzedawcy, co potwierdzili przesłuchani na tę okoliczność świadkowie oraz sam pozwany / zeznania świadków :A. S.na k-56-57 akt,M. K.k-57-58 akt, zeznania pozwanegoH. S.na k-74-75 akt/. Pracę wykonywała osobiście, zaś jej stałym miejscem pracy był sklep ogólnospożywczy przyul.(...)wB.. Powódka swoje czynności wykonywała w systemie zmianowym- od godz. 6 do 14 lub od godz. 14 do 23 zgodnie z miesięcznym grafikiem zmian ustalanych przez kierownikasklepu (...). Oprócz grafików były prowadzone karty pracy, z których wynikało w jakich dniach i ile godzin dany pracownik pracował. Grafiki i karty pracy stanowiły podstawę do naliczania wynagrodzenia, którego wysokość uzależniona była od ilości przepracowanych godzin. Istniała możliwość, w razie potrzeby, zmiany służb pomiędzy zatrudnionymi pracownikami w uzgodnieniu z kierownikiem sklepu, który nanosił stosowne zmiany do grafiku i karty pracy./ zeznania świadkówA. S.k-56-57 akt,M. K.k-57-58 akt, karty pracy przedłożone przez pozwanego k-65-69 akt/ .Powódka wykonywała polecenia służbowe kierownika sklepu / zeznania świadka:A. S.k-56-57 akt/. W sklepie ogólnospożywczym wB.przyul. (...)na stanowisku kasjera -sprzedawcy zatrudnione przeważnie były trzy osoby, a w okresie spornym pracowały w tym sklepie - powódka,A. S.jako kierownik sklepu orazM. K., ZarównoA. S.jak iM. K.pracowały na podstawie umów o pracę. Zakres czynności wszystkich zatrudnionych pracowników na stanowisku kasjera- sprzedawcy był taki sam. / zeznania świadków:A. S.k-56-57 akt,M. K.k-57-58 akt/. Do obowiązków kasjera –sprzedawcy należała obsługa klientów, sprzedaż artykułów spożywczych znajdujących się w sklepie , obsługa kasy, rozliczanie się z utargów, wykładanie towaru oraz wykonywanie innych poleceń służbowych wydawanych przez kierownika sklepu.(...)sklepu na każdej zmianie była jednoosobowa/ zeznania świadków:A. S.k-56-57 akt,M. K.k-57-58 akt, zeznania powódki k-74 akt/. Powódka w roku 2012 korzystała z urlopu wypoczynkowego w okresie od 2.07.do 6.07. oraz od 10.09. do 14.09. i w dniu 17.09.2012r. Łącznie wykorzystała 11 dni urlopu/ k-67 akt,k-69 akt/. Do wykorzystania pozostało jej 9 dni roboczych. Przyjmując, że wynagrodzenie powódki na stanowisku sprzedawcy zatrudnionej na podstawie umowy o pracę nie mogłoby być niższe niż najniższe wynagrodzenie obowiązujące w 2012r. tj.1500zł brutto oraz biorąc pod uwagę współczynnik urlopowy obowiązujący w 2012r. tj.21- stawka wynagrodzenia za jeden dzień urlopu wynosiła kwotę 71,42 zł. A zatem za 9 dni urlopu ekwiwalent wynosiłby kwotę 642,85zł/ 71,42x 9/. Strona pozwana w odpowiedzi na pozew nie ustosunkowała się do żądań powódki w zakresie jej prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za 2012r./k- odpowiedź na pozew na k-20 akt/.

Sąd zważył, co następuje:
W rozpatrywanej sprawie okolicznością wymagającą wyjaśnienia, było ustalenie charakteru stosunku prawnego łączącego powódkę ze stroną pozwaną od 10 września 2011r do 31 grudnia 2012r.
Zgodnie zart.22§1 kodeksu pracyprzez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Cytowany wyżej przepisart.22§1 kpwskazuje na najważniejsze cechy stosunku pracy , a mianowicie, że: jest to stosunek dobrowolny, wzajemny, wynika z niego obowiązek osobistego świadczenia pracy, ma charakter odpłatny, praca w jego ramach jest wykonywana pod kierownictwem pracodawcy ,charakteryzuje go ciągłość świadczenia pracy oraz jest to stosunek starannego działania na ryzyko pracodawcy. Inaczej mówiąc, stosunek pracy jest dobrowolnym stosunkiem prawnym o charakterze zobowiązaniowym, zachodzącym pomiędzy dwoma podmiotami, z których jeden zwany pracownikiem obowiązany jest świadczyć osobiście i w sposób ciągły, powtarzający się, na rzecz i pod kierownictwem drugiego podmiotu zwanego pracodawcą, pracę określonego rodzaju oraz w miejscu czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca zatrudniać pracownika za wynagrodzeniem. O ustaleniu charakteru umowy o świadczenie pracy nie może przesądzać jednoznacznie jeden jej element, ale całokształt okoliczności faktycznych /por.np.wyrok SN z dn.7.10.2009r III PK 38/09/. Należy również podkreślić, żeart.22§1 kpnie stwarza domniemania zawarcia umowy o pracę. O kwalifikacji stosunku prawnego jako stosunku pracy decyduje przede wszystkim sposób wykonywania zatrudnienia. Sąd zważył, że cechą umowy o pracę jest jej wykonywanie pod kierownictwem pracodawcy tj. pracy podporządkowanej. Ta cecha ma charakter konstrukcyjny dla istnienia stosunku pracy. Dla stwierdzenia, że występuje ona w treści stosunku pracy z reguły wskazuje się na takie elementy jak: określony czas i miejsce wykonywania czynności, podpisywanie listy obecności, podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy oraz obowiązek przestrzegania norm pracy, obowiązek wykonywania poleceń przełożonych, wykonywania pracy zmianowej i stała dyspozycyjność, dokładne określenie miejsca i czasu realizacji powierzonego zadania oraz ich wykonywanie pod nadzorem kierownika, ciągłość świadczenia pracy. Zatrudnienie zaś w wyżej określonych warunkach, jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy- bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy i nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną ,przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w przepisachart.22§1kpiart.22§12kp. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd musiał ustalić, czy powódka wykonywała pracę w warunkach określonych wart.22§1 kp, pomimo, że zawierane z nią były umowy zlecenia, czy też świadczyła pracę w ramach stosunku cywilnoprawnego, który nie zawierał podstawowych elementów charakterystycznych dla stosunku pracy. Sad zważył, że nazwanie umowy przez strony „umową zlecenia” nie stanowi przeszkody do jej zakwalifikowania jako umowy o pracę ,o ile spełnione zostaną przesłanki określone wart. 22§1 kp/ por. np.wyrok Sadu Najwyższego z dnia25.04.1997r. II UKN 67/97 OSNAP 1998/2/57. W rozpatrywanej sprawie bezspornym było, że z powódkąJ. R. (1)od 10 września 2011r do 31 grudnia 2012r. były zawarte w sposób ciągły dwie umowy nazywane zleceniem, na podstawie których powierzano powódce stanowisko kasjera- sprzedawcy .Charakter stosunku prawnego łączącego strony, pomimo nazwy „zlecenie”, zawierał jednak podstawowe elementy charakterystyczne dla stosunku pracy, a mianowicie podporządkowanie co do czasu, miejsca i sposobu wykonywania pracy oraz wymogu jej osobistego świadczenia jak również odpłatność. Powódka ,co jest w sprawie bezsporne, świadczyła pracę osobiście, w systemie 2- zmianowym zgodnie z ustalonym przez przełożonego grafikiem służb w godzinach od godz. 6 rano do 14 lub od godz. 14 do 23. Do jej obowiązków należała obsługa klientów dokonujących zakupów w sklepie, sprzedaż artykułów spożywczych, obsługa kasy, rozliczanie się z utargów, wykładanie towarów na półki sklepowe, wykonywanie innych poleceń służbowych kierownika sklepu. Praktycznie więc biorąc, powódka pozostawała w ciągłej dyspozycji pracodawcy i wykonywała jednoosobowo na zmianie czynności kasjera- sprzedawcy. Przesłuchani na tę okoliczność świadkowieA. S.,M. K.- jednoznacznie potwierdzili wyżej wskazane warunki ,czas pracy i sposób wykonywania przez powódkę czynności kasjera- sprzedawcy. Sąd zważył, ze powódka nie mogła zmieniać godzin otwarcia i zamykania sklepu , czas jej pracy i system zmianowy był ustalony przez pracodawcę. Również ustalone przez pracodawcę było miejsce pracy jak i zadania, które powódka miała wykonywać w sklepie. Ponadto obowiązek rozliczania się z utargów świadczą ,że podlegała ona pracowniczej odpowiedzialności materialnej za mienie powierzone. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7.04.99r. /I PKN 642/98(...)/ wskazał, że nazwa umowy nie ma znaczenia, jeżeli nawiązany stosunek prawny wykazuje cechy wskazane wart.22 §1kp. Natomiast w wyroku z dnia 9.02.99r./I PKN 562/98 OSNAP 2000/8/312 SN jednoznacznie stwierdził, że jeżeli w stosunku łączącym strony występują istotne elementy umowy o pracę- to odmienna jego ocena naruszaart.22§1 i §11kp. Ponadto w wyroku z dnia 11.09.97r./I PKN 267/97 OSNAP 1998/13/392/ Sąd Najwyższy wskazał, że o tym, iż zatrudnienie było w ramach stosunku pracy a nie umowy cywilnoprawnej świadczy wykonywanie pracy zmianowej/ jak w przypadku powódki/, dyspozycyjność i podporządkowanie pracodawcy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że powódka świadczyła pracę osobiście, odpłatnie, w systemie personalnego i organizacyjnego podporządkowania, w sposób ciągły i na ryzyko zatrudniającego jąH. S.. Elementy powyższe z mocy uregulowań ustawowych jak i przyjęte w praktyce orzeczniczej wykładni stanu prawnego wynikającego z tych unormowań, definiują i to niezależnie od woli stron, prawne pojęcie umowy o pracę. Z tych względów Sąd uznał, że strony łączył stosunek pracy w okresie od dnia 10 września 2011r. do dnia 14 stycznia 2013r.tj. do dnia porodu ,bowiem na dzień rozwiązania umowy zawartej na czas określony tj. do dnia 31.12.2012r.- powódka była już w dziewiątym miesiącu ciąży. Zgodnie zart.177§3 k.p.umowa o pracę zawarta na czas określony przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży- ulega przedłużeniu do dnia porodu. Skoro zatem powódka pozostawała w stosunku pracy, to przysługuje jej ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za rok 2012r.w wymiarze 9 dni roboczych, bowiem 11 dni urlopu powódka wykorzystała w miesiącu lipcu i wrześniu, co zostało odnotowane na karcie pracy powódki /k-67 i 69 akt/. Biorąc za podstawę wymiaru ekwiwalentu za urlop najniższe wynagrodzenie pracownicze obowiązujące w 2012r oraz współczynnik urlopowy za 2012r. tj.21- ekwiwalent za niewykorzystany urlop wynosi 642,90zł wyliczony zgodnie z treścią§18 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8.01.1997r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego ,ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop/ Dz.U.1997.2.14 ze zm./ i taką kwotę Sąd zasądził na rzecz powódki wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wymagalności tj.od dnia rozwiązania umowy o pracę. Dalej idące postępowanie Sąd umorzył ,bowiem powódka w pozostałym zakresie cofnęła powództwo /k-74 akt/.

O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art.113.1 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sadowych w sprawach cywilnych.
Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w sentencji.