Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1327/12
Data wyroku: 2013-04-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Cyran, Marek Borkiewicz, Iwona Niewiadowska-Patzer
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym, Podleganie Ubezpieczeniu Zdrowotnemu
Podstawa prawna: art. 750 kc w zw. z art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt III AUa 1327/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 kwietnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Marek Borkiewicz

Sędziowie:

SSA Iwona Niewiadowska-Patzer (spr.)
SSA Ewa Cyran

Protokolant:

starszy inspektor sądowy Dorota Cieślik

po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. w Poznaniu
sprawy z odwołania(...) Sp. z o.o.Sp. k. z siedzibą wP.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
przy udziale zainteresowanejN. G.
o podleganie ubezpieczeniu społecznemu
na skutek apelacji odwołującej(...) Sp. z o.o.Sp. k. z siedzibą wP.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu
z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt VIII U 2919/10

1
o d d a l a apelację;

2
zasądza od odwołującej na rzecz pozwanego kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 17 września 2010 roku, znak:(...), pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych, I Oddział wP., stwierdził, żeN. G.u płatnika(...) Sp. z o.o.Sp. k. z siedzibą wP.z tytułu wykonywania umów zlecenia:
1. podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym tj.: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresach:
od 2 stycznia 2008 roku do 30 stycznia 2008 roku,
od 2 lutego 2008 roku do 28 lutego 2008 roku,
od 3 marca 2008 roku do 28 marca 2008 roku,
od 2 kwietnia 2008r. do 28 kwietnia 2008r.,
od 5 maja 2008r. do 12 maja 2008r.
2. podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, tj. emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne, a także na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stanowi kwota:

Okres (mm-rrrr)

Kod tytułu ubezpie­czenia

          Ubezpieczenia

Ubezpieczenie zdrowotne

Fundusz Pracy

FGSP

          Emerytalno-rentowe

Wypadkowe

          01/2008

04 11 00

0,00 zł

0,00 zł

0,00 zł

0,00 zł

0,00 zł

          02/2008

1486,00 zł

1486,00 zł

1318,68 zł

1486,00zł

1486,00zł

          03/2008

1627,00 zł

1627,00 zł

1443,80 zł

1627,00zł

1627,00zł

          04/2008

1592,00 zł

1592,00 zł

1412,74 zł

1592,00zł

1592,00zł

1097,00 zł

1097,00 zł

973,48 zł

0,00 zł

1097,00zł

          06/2008

0,00 zł

0,00 zł

967,00 zł

0,00 zł

0,00 zł

          07/2008

30 00 00

83,00 zł

83,00 zł

73,65 zł

0,00 zł

83,00 zł

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, iż w wyniku postępowania kontrolnego u płatnika składek(...) sp. z o.o.sp. k. ustalono, że płatnik składek zawarł w dniach: od stycznia 2008 roku do 30 stycznia 2008 roku, od 2 lutego 2008 roku do

28 lutego 2008 roku, od marca 2008 roku do 28 marca 2008 roku, od 2 kwietnia 2008r. do 28 kwietnia 2008r., od 5 maja 2008r. do 12 maja 2008r. zN. G.umowy o dzieło, których przedmiotem miało być przygotowanie prelekcji reklamowej zgodnie z regulaminem zamawiającego, które polegało zabezpieczeniu strony organizacyjnej zaplecza prelekcji, a w szczególności ustalenia i potwierdzenia ilości jej uczestników. Osoba wykonująca umowę otrzymywała za pośrednictwem spółki listę osób, do których dzwoniła i zapraszała na prelekcję. W razie wyrażenia zgody, sporządzana była lista potencjalnych uczestników prelekcji. W niniejszej sprawie w wyniku analizy dokumentów uznano, iż celem umów było poprzez wykonanie rozmów telefonicznych znalezienie osób chętnych do wzięcia udziału w prezentacji produktów Spółki. Zatem przedmiotem umów nie był rezultat działalności twórczej o indywidualnym charakterze w postaci materialnej lub niematerialnej, ale dokonanie czynności faktycznych realizowanych w ramach umowy o świadczenie usług (umowy zlecenia).
Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołał się płatnik składek- (...) Sp. z o.o.Sp. k., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie, że podstawa wymiaru składek u odwołującego z tytułu zawartych umów o dzieło wynosi 0 oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zarządzeniem z dnia 18 listopada 2010 roku Sąd Okręgowy zwrócił akta sprawy organowi rentowemu w celu uzupełnienia istotnych braków materiału dowodowego poprzez dołączenie: umów o dzieło zawartych pomiędzy odwołującą, a zainteresowaną, protokołów przesłuchania zainteresowanej, przedstawiciela płatnika składek, ustaleń czy zainteresowana nie podlega ubezpieczeniu z innego tytułu, a jeśli tak, to jaki ma to wpływ na wydaną decyzję oraz wszelkich innych dowodów świadczących o podleganiu przez zainteresowaną w spornym okresie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu wykonywania umowy zlecenia zawartej z(...) Sp. z o.o.sp.k.
W wykonaniu powyższego zobowiązania organ rentowy przekazał akta kontroli wraz z umowami o dzieło zawartymi pomiędzy odwołującą spółką, a zainteresowaną, protokołem przesłuchania zainteresowanej oraz wskazał, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wnosi o oddalenie odwołania.
Zarządzeniem z dnia 4.10.20l1r. Sąd Okręgowy wezwałN. G.do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanej.

Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił odwołanie i zasądził od odwołującej na rzecz pozwanego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
Spółka (...) Sp. z o.o.Sp. k. z siedzibą wP.została powołana w 2008 roku (z przekształceniaspółki (...) sp. z o.o.) i wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem(...). Przedmiotem działalności spółki jest m.in. produkcja i dystrybucja wyrobów rehabilitacyjno leczniczych, w tym pościeli wełnianej. Spółka prowadzi m.in. sprzedaż wyrobów podczas organizowanych w tym celu prelekcji reklamowych. Organizacją prezentacji zajmował się dział organizacji sprzedaży spółki, w tym dział call-center. Z działem call-center współpracowały też osoby, z którymi odwołująca spółka zawierała umowy o dzieło. Jednym z elementów procesu zorganizowania prezentacji było znalezienie przez te osoby chętnych do udziału w pokazie.
(...) sp. z o.o.sp. k. zawarła umowy, nazwane umowami o dzieło, z zainteresowanąN. G.(poprzednioK.) 2 stycznia 2008 roku (umowa nr (...)), 2 lutego 2008 roku (umowa nr (...)), 3 marca 2008 roku (umowa nr (...)), 2 kwietnia 2008r. (umowa nr (...)), 5 maja 2008r. (umowa nr (...)).
W treści zawartych umów wskazano, żeN. G.zobowiązuje się do przeprowadzania prelekcji reklamowych zgodnie z regulaminem zamawiającego, które polegało zabezpieczeniu strony organizacyjnej zaplecza prelekcji, a w szczególności ustalenia i potwierdzenia ilości jej uczestników.
Dopiero na rozprawie z dnia 8.05.2012r. zainteresowanaN. G.sprecyzowała, co faktycznie wchodziło w zakres jej obowiązków, na podstawie umów zawartych ze Spółką.N. G.zajmowała się telefonicznym umawianiem domowych spotkań, na których miała odbyć się prezentacja wyrobów Spółki. Zainteresowana w oparciu o listy dostarczane przez pracowników Spółki, telefonowała do osób, które wcześniej dokonały zakupu oferowanych wyrobów, albo do osób, które brały udział we wcześniejszych dużych prezentacjach miejskich i sanatoryjnych oraz udostępniły Spółce swoje numery telefonów.N. G.umawiała klientów na określone godziny, w których dane prezentacje miały się odbyć, a które przeprowadzane były w domach tych klientów. Następnie pisemne informacje o miejscu i czasie umówionego spotkania przekazywane były do biur regionalnych, a dalej do prelegentów. Na kilka dni przed ustalonym terminem

prezentacji, zainteresowana telefonowała do gospodarza w celu potwierdzenia planowanej prelekcji i uzyskania informacji odnośnie liczby zaproszonych przez niego gości. Warunkiem przeprowadzenie prezentacji była obecność co najmniej 4 osób. Przed przystąpieniem do wykonywania umów, zainteresowana nie przechodziła żadnych szkoleń. Jedynie początkowo korzystała z gotowych scenariuszy rozmów z klientami, w późniejszym okresie mogła opracować własny, z czego skorzystała. Nie miała tez obowiązku składania specjalnych sprawozdań z wykonanej pracy. Swoje obowiązki wykonywała na terenie odwołującej spółki, co wiązało się z koniecznością podpisywania listy obecności. Wynagrodzenie zainteresowanej było uzależnione od ilości prezentacji, które doszły do skutku i w umowie zostało ustalone jako iloczyn ilości umówionych prelekcji i stawki jednostkowej w wysokości 16,00 zł netto. Jednak z czasem zainteresowana zaczęła otrzymywać dodatek od wartości sprzedaży na danym spotkaniu, w przypadku, gdy przeprowadzona prezentacja miała miejsce u klientów, którzy już wcześniej skorzystali z oferty Spółki.
Koszty rozmów telefonicznych pokrywała spółka.
Zainteresowana miała wykonać czynności wskazane w umowie osobiście, ale za zgodą spółki mogła je powierzyć innym osobom.
Umowy nazwane umowami o dzieło, będące przedmiotem niniejszego sporu były podpisywane po ich wykonywaniu, tj. po upływie danego miesiąca.
Przed przystąpieniem do wykonywania umów zainteresowana nie składała żadnych dokumentów związanych z procesem rekrutacji, nie była zobowiązana do poddania się badaniom lekarskim, nie przechodziła szkolenia z zakresu bhp.
Za wykonanie przedmiotu umowy zainteresowana otrzymała umówione wynagrodzenie.
W spornym okresieN. G.nie posiadała innego tytułu ubezpieczenia.
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie nie jest zasadne. Sąd Okręgowy powołując przepisyart. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychorazart. 734 § 1 k.c.iart. 750 k.c.stwierdził, że zainteresowana podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług na warunkach zlecenia w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.odwołanie oddalił.

Apelację od powyższego wyroku wniosła odwołująca się spółka, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie odwołania oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu za obie instancje. W złożonej apelacji, zarzucono:
1) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanieart. 6 ust. 1 pkt. 4 i art. 12 ust. 1w zw. zart. 13 pkt. 2 ustawy z dnia 13.10.1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez uznanie, iż zainteresowana podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu wykonywania umowy oświadczenie usług,
2) błędne zastosowanieart. 750 k.c.w zw. zart. 734 k.c.poprzez uznanie, iż do umowy łączącej strony, przepis ten ma zastosowanie, podczas gdy umowa ta podlega reżimowi zart. 627 k.c.,
3) naruszenieart. 65 § 2 k.c.i 3531k.c.poprzez pominięcie, że zgodnym zamiarem stron było zawarcie umowy o dzieło, co wynika z zasady swobody umów,
4) naruszenieart. 91 ust. 1 pkt 6w zw. zart. 91 ust. 5 i art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,
5) naruszenie przepisów prawa procesowego tj.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez nierozważenie zebranego w sprawie materiału w sposób wszechstronny i nieprawidłową ocenę dowodów poprzez uznanie, iż sporne umowy nie były umowami o dzieło z uwagi na to, że ich przedmiot nie stanowił konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu.

Pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od odwołującego kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I Instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe, a zebrany materiał poddał wszechstronnej ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów przewidzianej przezart. 233 §1 k.p.c.Na tej podstawie, Sąd Okręgowy poczynił trafne ustalenia faktyczne i rozważania prawne, które tutejszy Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własne, bez potrzeby ponownego ich przytaczania.
Istota sporu w analizowanej sprawie, jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, sprowadzała się do rozstrzygnięcia jaki charakter miały umowy zawarte przez odwołującą

(...) Sp. z o.o.S.k. z zainteresowaną, w szczególności, czy były to umowy o dzieło, czy umowy zlecenia (umowy o świadczenie usług).
Zgodnie zart. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. W myślart. 734 § 1 k.c.przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Zgodnie z treściąart. 750 k.c.do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Istotą umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Umowa taka jest bez wątpienia umową rezultatu, co odróżnia ją od umowy zlecenia (art. 734i następnek.c.) oraz od umowy o świadczenie usług (art. 750 k.c.). Z kolei umowa o świadczenie usług jest umową starannego działania, zatem jej celem jest wykonywanie określonych czynności, które nie muszą zmierzać do osiągnięcia rezultatu.
Wobec różnych cech charakterystycznych wykonywania zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i umów cywilnoprawnych, dla oceny rodzaju stosunku prawnego decydujące jest ustalenie, które z tych cech mają charakter przeważający.
Od umowy zlecenia umowę o dzieło odróżnia konieczność jej sfinalizowaniaw każdym wypadku konkretnym i sprawdzalnym rezultatem. Obowiązek osobistego wykonania dzieła przez przyjmującego zamówienie będzie miał w odniesieniu do umowy o dzieło mniejsze znaczenie, jeżeli rezultat końcowy zostanie osiągnięty.W wypadku umowy zlecenia rezultat nie jest elementem koniecznym, występuje natomiast jako zasada obowiązek osobistego spełnienia świadczenia przez zleceniobiorcę, z uwagi na osobiste zaufanie między stronami. Dodatkowo należy wskazać, że inaczej niż w ramach umowy o dzieło, dołożenie przez zleceniobiorcę należytej staranności i mimo tego nie osiągnięcie przezeń zamierzonego skutku nie może stanowić przypadku niewykonania zobowiązania.
W ocenie Sądu Apelacyjnego trafnie Sąd I instancji uznał, iż strony łączyły umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.W analizowanej sprawie sposób wykonania umowy zawartej przez zainteresowaną nie odpowiadał bowiem treściart. 627 i nast. Kodeksu cywilnego.
Sąd I instancji zasadnie wskazał, iż sporne umowy nie były umowami o dziełoz uwagi na to, że przedmiot umów nie stanowił konkretnego, indywidualnie oznaczonego

rezultatu - dzieła. Stronom umowy nie chodziło bowiem o „rezultat usługi", ale o same usługi, polegające na dokonywaniu przez zainteresowaną czynności faktycznych, które miały doprowadzić do udziału w prelekcji określonej ilości osób, a w konsekwencji do znalezienia potencjalnych nabywców produktów firmy.
W przypadku spornych umów nie można też mówić o ewentualnych wadach fizycznych dzieła, a możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych stanowi jedno z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług.
Skoro świadczenie, które było przedmiotem spornych umów nie miało cech dzieła, gdyż nie polegało na osiągnięciu w przyszłości określonego, samoistnego, obiektywnie osiągalnego i subiektywnie pewnego rezultatu, mającego postać materialną bądź też niematerialną, ale ucieleśnionego w jakimś nośniku, a polegało na dokonywaniu czynności faktycznych, to tym samym powyższe przesądza jednoznacznie o tym, że sporne umowy były umowami o świadczenie usług, do których należy odpowiednio stosować przepisy o zleceniu.
Ponadto wbrew zarzutom apelującego – Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszenia przepisówart. 65 § 2 k.c.iart. 3531k.c.Istotne jest bowiem, że swoboda stron w kształtowaniu łączącej je umowy nie może prowadzić do obejścia prawa (art. 58 k.c.) czy też konstruowania umowy pozornej (art. 83 k.c.). Ponadto z treściart. 3531k.c.wyraźnie wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść nie sprzeciwiała się właściwości stosunku, ustawie i zasadom współżycia społecznego. W tym zakresie zasada swobody umów doznaje zatem ograniczenia. Przepis ten nakazuje jednocześnie, aby poddawać badaniu nie tylko treść, ale i cel zobowiązania przy ocenie, czy strony dokonały czynności prawnej we wskazanych granicach wyznaczonych im przez zasadę swobody umów. Przez cel zobowiązania należy rozumieć stan rzeczy, który powinien zostać osiągnięty w następstwie wykonania zobowiązania. Będzie nim cel umowy, jednak nie chodzi o objęte jej treścią skutki prawne czynności, ale o jakiekolwiek, mniej lub bardziej odległe, następstwa zamierzone przez obie strony albo zamierzone przez jedną stronę, a drugiej znane. Jednak dla ochrony jednej ze stron, jeżeli druga kieruje swój naganny, ukrywany zamiar przeciwko drugiej, będzie on uwzględniony jako cel stosunku i brany pod uwagę przy ocenie przekroczenia granic swobody umów.
Dodać należy, że sam zamiar stron co do rodzaju umowy nie może decydować o jej prawnej kwalifikacji jako umowy o dzieło w sytuacji, gdy faktycznie wykonywana umowa wskazuje na charakterystyczne cechy umowy o świadczenie usług.
Reasumując, w ocenie Sądu Apelacyjnego w analizowanej sprawie przedmiot spornych umów posiadał cechy charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług (umowy starannego działania), do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750 k.c.).
Z tych wszystkich względów zarzuty apelującego nie były zasadne i nie mogły skutkować zmianą wyroku w kierunku postulowanym w apelacji.
Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.iart. 108 § 1 k.p.c.

/SSA Iwona Niewiadowska-Patzer/ /SSA Marek Borkiewicz/ /SSA Ewa Cyran/