Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 744/12
Data wyroku: 2012-09-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Czaja, Marcjanna Górska, Małgorzata Rokicka-Radoniewicz
Słowa kluczowe: Wysokość Emerytury
Podstawa prawna: art. 56 ust. 4 ustawy z emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 744/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 września 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Marcjanna Górska

Sędziowie:

SA Elżbieta Czaja (spr.)
SA Małgorzata Rokicka - Radoniewicz

Protokolant: st.sekr.sądowy Urszula Goluch-Nikanowicz

po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. w Lublinie
sprawyJ. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o wysokość emerytury
na skutek apelacji wnioskodawcyJ. W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 16 maja 2012 r.    sygn. akt VIII U 1430/12

I
uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.i przekazuje sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania;

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwL.na rzeczJ. W.kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt III AUa 744/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 6 grudnia 2011 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.odmówiłJ. W.przeliczenia podstawy wymiaru z uwzględnieniem składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósłJ. W., w którym wniósł o jej zmianę poprzez uwzględnienie jego wynagrodzenia pobieranego w okresie od 1971 r. do 1973 r. wraz z dodatkiem szkodliwym oraz okresu opłacania składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne rolników w latach 1977-1988.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie wskazując, że organ rentowy uwzględnił już zwiększenie wysokości emerytury z tytułu opłacania składek na(...)za 14 kwartałów, a w pozostałym okresie składki nie były odprowadzane. Ponadto decyzją z dnia 13 sierpnia 2010 r. odmówiono wnioskodawcy przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem przeciętnego wynagrodzenia za lata 1971-1973, zaś odwołanie od tej decyzji zostało następnie prawomocnie oddalone.
W toku procesu wnioskodawca oświadczył, że domaga się zwiększenia wysokości świadczenia z tytułu składek opłacanych do KRUS od lipca 1977 r. do 31 grudnia 1988 r.
Wyrokiem z dnia 16 maja 2012 roku Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie.
Podstawą wyroku były następujące ustalenia:
J. W.,urodzony w dniu (...), w dniu 27 kwietnia 2001 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do emerytury. Do akt dołączył między innymi zaświadczenie wystawione przez Urząd Gminy wM.z dnia 27 marca 1996 r., z którego wynikało, że opłacał składkę na(...)z posiadanego gospodarstwa rolnego w okresach od 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 1978 r., od 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1983 r. oraz od 1 stycznia 1988 r. do 31 grudnia 1988 r.
Decyzją z dnia 16 maja 2001 r. organ rentowy przyznał wnioskodawcy emeryturę od dnia 1 kwietnia 2001 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Za podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne przyjęto podstawę wymiaru renty. Wnioskodawcy uwzględniono staż podlegania ubezpieczeniu społecznemu w wymiarze 31 lat i 10 miesięcy okresów składkowych oraz 5 miesięcy okresów nieskładkowych. ZUS nie przyjął okresu pracy w gospodarstwie rolnym, gdyż uwzględnione okresu składkowe i nieskładkowe były wystarczające do przyznania świadczenia i nie wymagały uzupełnienia tym okresem. Wskaźnik(...)wyniósł 88,78 %, a kwota bazowa 666,96 zł. W rezultacie podstawa wymiaru świadczenia wyniosła 592,13 zł.
W dniu 11 kwietnia 2003 r.J. W.wniósł o przeliczenie wysokości jego emerytury z uwzględnieniem składek na(...)płaconych w okresie od 1977 r. do 1988 r.
W odpowiedzi organ rentowy przesłał wnioskodawcy pismo, w którym wyjaśnił, iż zwiększenie z tytułu opłacania składek na(...)zostało uwzględnione już w decyzji przyznającej mu emeryturę, zatem brak jest podstaw do ponownego doliczenia zwiększenia.
Decyzją z dnia 28 lipca 2003 r. organ rentowy ponownie ustalił skarżącemu wysokość emerytury od dnia 1 maja 2009 r. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury zakład przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia, uwzględnił 31 lat i 10 miesięcy okresów składkowych oraz 5 miesięcy okresów nieskładkowych. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 108,63%.Podstawa wymiaru świadczenia obliczona przez pomnożenie wskaźnika podstawy wymiaru przez kwotę bazową w wysokości 1 540,20 zł wyniosła 1 673,12 zł. Do ustalenia wysokości emerytury przyjęto zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie rolne za 14 kwartałów.
W dniu 29 grudnia 2009 r. wnioskodawca ponownie zażądał przeliczenia podstawy wymiaru z uwzględnieniem maksymalnego wynagrodzenia w latach 1971-1973 r.
W odpowiedzi na wniosek organ rentowy wyjaśnił, że odmawia przeliczenia podstawy wymiaru składek w sposób wskazany przez wnioskodawcę, gdyż osobie, która nie może udokumentować wynagrodzenia za okres pozostawania w stosunku pracy do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia, zostaje przyjęta kwota obowiązującego w tym okresie wynagrodzenia minimalnego. Po rozpoznaniu odwołaniaJ. W., postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010 roku Sąd Okręgowy w Lublinie odrzucił odwołanie, zaś w pkt II wniosek o przeliczenie emerytury przy przyjęciu do podstawy jej wymiaru dochodu z lat 1971-1973 w wysokości przeciętnego wynagrodzenia przekazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.do rozpoznania.
W dniu 13 sierpnia 2010 r. organ rentowy wydał decyzję, w której odmówiłJ. W.przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem przeciętnego wynagrodzenia za lata 1971-1973. Po rozpoznaniu odwołania , Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2011 r. sygn. akt VIII U 3299/10 oddalił odwołanie, zaś w pkt II wniosek o uwzględnienie w wysokości świadczenia składek opłaconych na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 stycznia 1979 r. do 31 grudnia 1982 r. oraz od 1 stycznia 1984 r. do 31 grudnia 1987 r. przekazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.celem rozpoznania (wyrok - t. II a.e.). Wyrokiem z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt III AUa 767/11 Sąd Apelacyjny w Lublinie apelacjęJ. W.od powyższego wyroku oddalił.
W wykonaniu pkt II wyroku z dnia 6 czerwca 2011 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję w dniu 6 grudnia 2011 r., odmawiającJ. W.przeliczenia podstawy wymiaru z uwzględnieniem składek na ubezpieczenie społeczne.
Sąd wskazał, że odwołanieJ. W.nie jest zasadne.
Zgodnie z treściąart. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tj. Dz.U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176.
Stosownie do treści ustępu 2a powyższego artykułu, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy.
Z treści przytoczonego przepisu nie wynika, żeby ubezpieczonemu do wysokości podstawy świadczenia należało uwzględnić składki opłacone na ubezpieczenie społeczne rolników. Stosowna instytucja została bowiem przewidziana w art. 56 ust. 4 ustawy FUS. Zgodnie z jego treścią, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe nie zostały uzupełnione okresami wymienionymi w art. 10 (w tym okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników), emerytura ulega zwiększeniu za okres opłacania składek na Fundusz Emerytalny(...), Fundusz Ubezpieczenia Społecznego(...)i ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników. Zwiększenie to ustala się według zasad wymiaru przewidzianych dla części składkowej w przepisach, o których mowa w ust. 3.
Oznacza to, że okresu opłacania składek przez wnioskodawcę na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 stycznia 1979 r. do 31 grudnia 1982 r. oraz od 1 stycznia 1984 r. do 31 grudnia 1987 r. nie można uwzględnić do podstawy wymiaru emerytury, gdyż przepisy ustawy FUS takiej możliwości nie przewidują. Natomiast zwiększenie wysokości świadczenia z tytułu opłacania składek na(...)w powyższym okresie zostało wnioskodawcy przyznane już w decyzji przyznającej mu prawo do emerytury z dnia 16 maja 2001 r. Sąd wskazał, że kwestia rozszerzenia tego zwiększenia na cały okres od 1977-1988 była zaś przedmiotem postępowania przed Sądem w toku sprawy o sygn. akt VIII U 3299/10 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 6 czerwca 2011 r., w którym odwołanie wnioskodawcy w tej części oddalono. Podobnie, tym samym wyrokiem, zostało rozstrzygnięte żądanie wnioskodawcy o przeliczenie podstawy wymiaru emerytury z uwzględnieniem wynagrodzenia za lata 1971- 1973. Sąd Okręgowy w tej sprawie uznał, że wnioskodawca nie przedłożył żadnych miarodajnych dowodów potwierdzających osiąganie w tym okresie konkretnych kwot wynagrodzeń, a co za tym idzie, organ rentowy zasadnie przyjął za ten okres kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę na podstawie art. 15 ust. 2 a ustawy o FUS. Na mocyart. 365 §1 kpcSąd Okręgowy w niniejszej sprawie jest tym orzeczeniem związany i nie może ponownie wyrokować co do tego samego przedmiotu zaskarżenia.
W związku z tym zaskarżoną decyzję Sąd uznał za prawidłową a odwołanieJ. W.za bezzasadne.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów orazart. 47714§ 1 kpcSąd orzekł jak w sentencji.
Apelacje od tego wyroku apelację wniósł wnioskodawca, zaskarżając wyrok w całości. W apelacji i jej uzupełnieniu zarzucił naruszenie prawa procesowego -art. 386§ 4 k.p.c.- jego niezastosowanie i nierozpoznanie istoty sprawy poprzez nieustalenie, czy powód opłacił składki na ubezpieczenie społeczne rolników w okresie od 1 lipca 1977 do 31 grudnia 1988 iart. 233§ 1 k.p.cpoprzez nierozważenie wszechstronne zebranego materiału w sprawie w tym nieprzeprowadzeniu dowodu z akt ubezpieczeniowych powoda znajdujących się w KRUS / oL.na okoliczność opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, oraz naruszenie prawa materialnego -art. 15 ust 4i5 i 10ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz. U. z 2009 r. nr. 153 z póz zm. ) poprzez niewłaściwe jego niezastosowanie a w konsekwencji nieustalenie podstawy wymiaru emerytury i renty z uwzględnieniem składek na ubezpieczenie społeczne rolników z okresu od 1 lipca 1977 do 31 grudnia 1988 w sytuacji gdy było to możliwe w oparciu o wszystkie dostępne środki dowodowe, a w szczególności dowód z dokumentacji KRUS .
Wskazując na powyższe wnosił o zmianę wyroku poprzez odmienne orzeczenie co do istoty sprawy i uwzględnienie wniosku i zasądzenie kosztów procesu, bądź o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Apelujący wniósł też o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji KRUS /ORL.na okoliczność wpłacanych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w okresie od 1 lipca 1977 do 31 grudnia 1988.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Z urzędu należy stwierdzić, że zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji organu rentowego, bowiem organ rentowy jak i Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
W pierwszej kolejności przypomnieć należy , że w sprawie sygn. akt VIII U 3299/10, Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2011 roku oddalił odwołanieJ. W.od decyzji odmawiającej przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem przeciętnego wynagrodzenia za lata 1971-1973 , zaś w pkt IIwniosek o uwzględnienie w wysokości świadczenia składek opłaconych na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 stycznia 1979 r. do 31 grudnia 1982 r. oraz od 1 stycznia 1984 r. do 31 grudnia 1987 r. przekazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.celem rozpoznania.. Wyrokiem z dnia 13 października 2011 roku sygn. akt III AUa 767/11 Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelacjęJ. W.w tej sprawie .
Obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych było rozpoznać powyższy wniosek zgodnie z jego brzemieniem, zwłaszcza, że wnioskodawca konsekwentnie podnosił okoliczność opłacania składek w okresach dłuższych niż uwzględnione w poprzednich decyzjach przez organ rentowy
Tymczasem zaskarżoną decyzją, z dnia 6 grudnia 2011 roku , która wydana została w wykonaniu orzeczenia Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odmówiłJ. W.przeliczenia podstawy wymiaru z uwzględnieniem składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Jest więc oczywiste, że organ rentowy nie rozpoznał zgłoszonego i przekazanego następnie przez Sąd wniosku zgodnie z jego brzmieniem i intencją ubezpieczonego. Obowiązujące przepisy prawne w sposób odmienny regulują kwestię ustalenia i przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia oraz kwestię zwiększenia świadczenia za okres opłacania składek na Fundusz Emerytalny(...), Fundusz Ubezpieczenia Społecznego(...)i ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników.
Przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tj. Dz.U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) nie przewidują możliwości uwzględnienia do podstawy wymiaru emerytury wnioskodawcy okresu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Zgodnie natomiast z treścią art. 56 ust. 4 cytowanej ustawy jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe nie zostały uzupełnione okresami wymienionymi w art. 10 (w tym okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników), emerytura ulega zwiększeniu za okres opłacania składek na Fundusz Emerytalny(...), Fundusz Ubezpieczenia Społecznego(...)i ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników. Zwiększenie to ustala się według zasad wymiaru przewidzianych dla części składkowej w przepisach, o których mowa w ust. 3.
Sąd Okręgowy zaznaczył , że zwiększenie wysokości świadczenia z tytułu opłacania składek na(...)zostało wnioskodawcy przyznane już w decyzji przyznającej mu prawo do emerytury z dnia 16 maja 2001 roku. Istotnie, analiza akt emerytalnych wnioskodawcy wskazuje, że organ rentowy uwzględnił opłacanie składek na(...)z posiadanego gospodarstwa rolnego od 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 1978 r., od 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1983 r. oraz od 1 stycznia 1988 r. do 31 grudnia 1988 roku ( 14 kwartałów ), które to okresy zostały udokumentowane zaświadczeniem Urzędu Gminy wM.z dnia 27 marca 1996 roku. Spór jednakże sprowadzał się do tego, czy ubezpieczony opłacał składki za dłuższe okresy niż wskazane w tym zaświadczeniu i ujęte w poprzednich decyzjach. Sąd Okręgowy wadliwie przyjął, że kwestia rozszerzenia tego zwiększenia za cały okres od 1977-1988 była przedmiotem postępowania w toku sprawy o sygn. akt VIII U 3299/10 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 6 czerwca 2011 r., w którym odwołanie wnioskodawcy w tej części oddalono.
Powyższe stwierdzenie pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią pkt II orzeczenia Sądu z dnia 6 czerwca 2011 roku , w którym to Sąd Okręgowy przekazał przecież wniosek o uwzględnienie w wysokości świadczenia składek opłaconych na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 stycznia 1979 r. do 31 grudnia 1982 r. oraz od 1 stycznia 1984 r. do 31 grudnia 1987 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.celem rozpoznania, w wyniku czego została wydana zaskarżona decyzja.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawieart. 47714ak. p.c.orzekł jak w sentencji