Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 218/12
Data wyroku: 2012-09-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Żłobińska, Jan Krośnicki, Marek Czecharowski
Słowa kluczowe: Świadek koronny, Przestępstwo przeciwko mieniu, Przestępczość zorganizowana
Podstawa prawna: art.258§ kk; art.280§2 kk

Sygn. akt II AKa 218/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 września 2012r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA – Jan Krośnicki (spr.)
Sędziowie: SA – Maria Żłobińska
SA – Marek Czecharowski
Protokolant: – st. sekr. sąd. Anna Grajber
przy udziale Prokuratora Leszka Woźniaka
po rozpoznaniu w dniu 19 września 2012 r.
sprawyM. K. (1)iR. R. (1)
oskarżonych zart. 258 § 2 k.k.i innychk.k.
na skutek apelacji, wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie
z dnia 28 czerwca 2010 r. sygn. akt V K 116/09
- zaskarżony wyrok uchyla i sprawę oskarżonychM. K. (1)iR. R. (1)przekazuje Sądowi Okręgowemu Warszawa – Praga w Warszawie w celu jej ponownego rozpoznania;
- zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. K. (2)i adw.R. B.z Kancelarii Adwokackich wW.kwoty po 738 zł łącznie z 23 % podatkiem VAT, tytułem  wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonychM. K. (1)iR. R. (1)w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE
Prokurator ApelacyjnywW.oskarżył:

1.M. K. (1)o popełnienie następujących przestępstw:
- w pkt. I aktu oskarżenia polegającego na tym, że w okresie od początku 1995 r. do jesieni 2000 r. wM.,W.i w innych miastach brał udział w zorganizowanej przestępczej grupie zbrojnej z terenuM.mającej na celu popełnianie przestępstw, takich jak porwania dla wymuszenia okupu, zmuszanie do płacenia haraczy, napady rabunkowe, zabójstwa, handel środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi,
tj. o czyn zart. 258 § 2 k.k.,
- w pkt. II aktu oskarżenia polegającego na tym, że w czerwcu1997 r. wW., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw, przemocą polegającą na przytrzymaniu i wepchnięciu do samochodu wziął udział w uprowadzeniu mieszkańca(...)G. Ż.i przetrzymywał go przez okres 6 dni, w tym czasie znęcając się nad nim psychicznie i fizycznie poprzez głodzenie i złamanie kości nóg, a grożąc pozbawieniem go życia zmusił członków jego rodziny do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wypłatę okupu w kwocie 300.000 zł.,
tj. o czyn zart. 189 § 2 k.k.iart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.,
- w pkt. III aktu oskarżenia polegającego na tym, że w nieustalonym dniu jesienią 1999 r. wŁ., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw, pozbawił wolności nieustalonego mieszkańcaB., właściciela hurtowni artykułów chemicznych, poprzez przytrzymanie, wepchnięcie do samochodu, wywiezienie do nieustalonego budynku i zamknięcie w piwnicy, a następnie grożąc mu pozbawieniem życia zmusił go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wypłatę pieniędzy w kwocie 500.000 zł,
tj. o czyn zart. 189 § 1 k.k.iart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.,
- w pkt. IV aktu oskarżenia polegającego na tym, że w dniu13 sierpnia 1998 r. wW., działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw, po uprzednim wtargnięciu do domuI.iA. W., użył przemocy polegającej na przewróceniu ich na podłogę, a po doprowadzeniu do stanu bezbronności poprzez związanie rąk i nóg oraz zaklejenie ust, nadto grożąc użyciem trzymanej w ręku broni palnej zabrał pieniądze w kwocie 81.500zł, 3000 USD i wyroby jubilerskie, wszystko o łącznej wartości nie mniej niż 90.000 zł.,
tj. o czyn zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.,
- w pkt. V aktu oskarżenia polegającego na tym, że w dniu 14 marca 1998 r. wS., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw, wziął udział w napadzie rabunkowym na tereniehurtowni (...)– Centrum Handlowe wS., w ten sposób, że po użyciu przemocy wobec dozorcy obiektu przez współsprawców, skrępowaniu go i umieszczeniu w szafie zabrał w celu przywłaszczenia samochody ciężarowe markiR.,nr rej. (...)iM.,nr rej. (...), z naczepaminr rej. (...)wraz z kontenerami(...)i(...)z ładunkiem odzieży importowanej zC., wszystko o łącznej wartości 546.000zł na szkodęA. M.,W. I.iJ. M.,
tj. o czyn zart. 280 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.,
- w pkt. VI aktu oskarżenia polegającego na tym, że w dniu 19 czerwca 1998 r. w miejscowościZ.kołoŁ., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej zabrał w celu przywłaszczenia samochód ciężarowy markiR. (...)nr rej. (...)wraz z naczepą kontenerowąnr rej. (...)z ładunkiem odzieży, wszystko o łącznej wartości około 300.000 zł na szkodęspółki cywilnej (...)wS.w ten sposób, że po uprzednim umówieniu się z kierowcą wymienionego zestawu, że zgłosi on fałszywe dokonanie napadu na siebie, odebrał go od niego wraz z ładunkiem,
tj. o czyn zart.278 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.,
- w pkt. VII aktu oskarżenia polegającego na tym, że w dniu12 lutego 1999 r. wJ., przyAlei (...)działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw, używając broni palnej w postaci pistoletu maszynowego(...), po uprzednim wybiciu szyby w drzwiach wejściowych wtargnął do wnętrza hurtowni tkanin i po doprowadzeniu właścicielaC. P.i jego współpracowników do stanu bezbronności zabrał na ich szkodę pieniądze w kwocie 35.000 zł i telefon komórkowyN.o wartości 1200 zł,
tj. o czyn zart.280 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.,
- w pkt. VIII aktu oskarżenia polegającego na tym, że w nieustalonym dniu w 1999 r. wJ.przyAlei (...)działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw, używając broni palnej w postaci pistoletu maszynowego(...)i drugiego egzemplarza w postaci pistoletu nieustalonej marki, po uprzednim wtargnięciu do wnętrza hurtowni tkanin i po doprowadzeniu nieustalonego właściciela i jego współpracowników do stanu bezbronności zabrał na ich szkodę pieniądze w kwocie 70.000 zł,tj. o czyn zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.,
- w pkt. IX aktu oskarżenia polegającego na tym, że listopadzie i grudniu 1999 r. wM.iR., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami oraz w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw, powołując się na wpływy w prokuraturze podjął się pośrednictwa w uzyskaniu uchylenia aresztu tymczasowego zastosowanego wobecZ. P. (1)w zamian za korzyść majątkową w kwocie120.000 zł i poprzez wywołanie u żonyZ. M.P.przekonania o faktycznym posiadaniu takich wpływów doprowadził ją do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w tej kwocie,
tj. o czyn zart. 230 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

2.R. R. (1)o popełnienie następujących przestępstw:
- w pkt. X aktu oskarżenia polegającego na tym, że okresie co najmniej od początku 1995 r. do jesieni 2000 r. wM.,W.i w innych miastach brał udział w zorganizowanej przestępczej grupie zbrojnej z terenuM.mającej na celu popełnianie przestępstw, takich jak porwania dla wymuszenia okupu, zmuszanie do płacenia haraczy, napady rabunkowe, zabójstwa, handel środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi,
tj. o czyn zart. 258 § 2 k.k.,
- w pkt. XI aktu oskarżenia polegającego na tym, że w dniu16 października 1998 r. wS., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, po przedostaniu się przez płot wdarł się na teren komisu samochodowego przyul. (...)i używając broni palnej oraz przemocy wobec pracownika ochronyF. G.w postaci przewrócenia i skrępowania rąk i nóg usiłował zabrać z terenu komisu trzy samochody, w tymM. (...), lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na opór pokrzywdzonego i włączenie alarmu,
tj. o czyn zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 280 § 2 k.k.,
- w pkt. XII aktu oskarżenia polegającego na tym, że w dniu10 i 11 kwietnia 2000 r. wP.iB., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przemocą polegającą na wciągnięciuA. L.jako zakładnika do samochodu poprzez pozbawienie go wolności połączone ze szczególnym okrucieństwem w postaci bicia i skrępowania oraz grożąc pozbawieniem życia zażądał kwoty 1 mln DM, w ten sposób usiłował doprowadzićA.iL. L.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na samouwolnienie się i ucieczkę pokrzywdzonego,
tj. o czyn zart. 252 § 1 k.k.w zw. zart. 189 § 2 k.k.w zw. zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.

Sąd Okręgowy WarszawaP.wW.wyrokiem z dnia28 czerwca 2010 r., sygn. VK 116/09:
1. orzekając co do oskarżonegoM. K. (1)uznał go za winnego:
- czynu zarzuconego w pkt I aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo zart. 258 § 2 k.k.(w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 maja 2004 r.) i na mocy tego przepisu wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności, czynu zarzuconego w pkt II aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo zart. 189 § 2 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k., przy czym sprecyzował, że oskarżony znęcał się psychicznie i fizycznie nadG. Ż.poprzez głodzenie go i skręcenie stopy prawej - i za to na podstawieart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.wymierzył mu karę 8 lat pozbawienia wolności,
- czynu zarzuconego w pkt III aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo zart. 189 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności,
- czynu zarzuconego w pkt IV aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k., przy czym wyeliminował z opisu czynu określenie o doprowadzeniu do stanu bezbronności i na podstawie tych przepisów wymierzył mu karę 5 lat pozbawienia,
- czynu zarzuconego w pkt VI aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo zart. 278 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.i na podstawie tych przepisów wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności,
- czynu zarzuconego w pkt VII aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k., przy czym
wyeliminował z opisu czynu określenie o doprowadzeniu do stanu
bezbronności i podstawie tych przepisów wymierzył mu karę 4 lat
pozbawienia wolności,
- czynu zarzuconego w pkt VIII aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k., przy czym
wyeliminował z opisu czynu określenie o doprowadzeniu do stanu bezbronności i na podstawie tych przepisów wymierzył mu karę4 lat pozbawienia wolności,
- czynu zarzuconego w pkt IX aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo zart. 230 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i za to na podstawie tych przepisów wymierzył karę 2 lat pozbawienia wolności,
- na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.w miejsce zbiegających się kar pozbawienia wolności wymierzył oskarżonemuM. K. (1)karę łączną 12 lat pozbawienia wolności,
- uniewinnił oskarżonegoK.od zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 280 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.opisanego w pkt V aktu oskarżenia,
- zwolnił tego oskarżonego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych obciążając nimi Skarb Państwa.
2. orzekając co do oskarżonegoR. R. (1)uznał go za winnego:
- czynu zarzuconego w pkt X aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo zart. 258 § 2 k.k.(w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 maja 2004 r.) i za to na podstawie tego przepisu wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności,
- czynu zarzuconego w pkt XI aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 280 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 280 § 2 k.k.wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności,
- czynu zarzuconego w pkt XII aktu oskarżenia, stanowiącego przestępstwo zart. 252 § 1 k.k.(w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 kwietnia 2010 r.) w zw. zart. 189 § 2 k.k.w zw. zart.13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 252 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.wymierzył mu karę 7 lat pozbawienia wolności,
- na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.w miejsce zbiegających się kar pozbawienia wolności wymierzył oskarżonemuR. R. (1)łączną karę pozbawienia wolności w rozmiarze 8 lat, zwolnił tego oskarżonego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych obciążając nimi Skarb Państwa.
Apelacje od tego wyroku wnieśli obrońcy oskarżonychM. K.iR. R..

Apelacja obrońcy oskarżonegoM. K.zaskarżała wyrok w części dotyczącej jego skazania, została oparta o przepis zart. 438 pkt 1 i 2 k.p.k.i zarzucała orzeczeniu:
a) mające wpływ na treść wyroku naruszenia prawa procesowego, a mianowicie:
-art. 41 § 1 k.p.k.w zw. zart. 42 § 1 i 2 k.p.k.wobec wydania wyroku przez sędziego podlegającego wyłączeniu,
-art. 170 § 1 k.p.k.poprzez niesłuszne oddalenie wniosków dowodowych złożonych przez obrońcę i oskarżonego,
-art. 410 k.p.k.poprzez pominięcie przy orzekaniu odnośnie czynu z pkt. VIII aktu oskarżenia zeznań właścicieli posesji,
-art. 7 k.p.k.wobec dokonania przez Sąd ustaleń faktycznych co do udziału oskarżonegoM. K.w zarzucanych mu zdarzeniach na podstawie zeznań świadka koronnego(...)w sytuacji, gdy zeznania te nie zostały potwierdzone innymi dowodami,
b) obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 63 k.k.wobec niezaliczenia na poczet kary łącznej pozbawienia wolności okresu tymczasowego aresztowania w przedmiotowej sprawie,
c) w konkluzji obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, względnie jego zmianę poprzez uniewinnienieM. K.od popełnienia zarzucanych mu czynów.

Apelacja obrońcy oskarżonegoR. R. (1)została oparta o przepisart. 438 pkt 1-3 k.p.k.i zarzucała wyrokowi:
a/ obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 280 § 2 k.k., polegającą na niesłusznym uznaniu, że dla przypisania sprawstwa rozboju z użyciem broni palnej wystarczające jest ustalenie, iż sprawca taką broń „miał”, a nie, że jej „używał”,
b) obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicieart. 4 k.p.k.,art. 5 § 2 k.p.k.,art. 7 k.p.k.,art. 9 § 1 k.p.k.,art. 41 i 42 k.p.k.,art. 92 k.p.k.,art. 167 k.p.k.,art. 170 § 1 k.p.k.,art. 192 § 2 k.p.k.orazart. 424 k.p.k., mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegającą w szczególności na:
- procedowaniu i orzekaniu przez sędziego, co do którego ujawniła się okoliczność, mogąca wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności wskutek orzekania przez niego w sprawie nadania statusu świadka koronnego,
- jednostronnej i dowolnej ocenie materiału dowodowego,
- nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy,
- czynieniu istotnych ustaleń co do popełnienia zarzucanych czynów wyłącznie w oparciu o zeznania świadka koronnego,
- czynieniu istotnych ustaleń w oparciu o niepełne, niejasne, sprzeczne zeznania świadka koronnego składane praktycznie wyłącznie w postępowaniu przygotowawczym,
- przesłuchaniu świadka koronnego bez udziału psychologa,
- czynieniu istotnych ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym,
- tłumaczeniu wątpliwości na niekorzyść oskarżonego,
- bezzasadnym oddaleniu wniosków dowodowych obrony i oskarżonych,
- sprzeczności między częścią dyspozytywną orzeczenia a uzasadnieniem,
- niewłaściwym uzasadnieniu wyroku,
c) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mających wpływ na jego treść, a polegający na ustaleniu, iż oskarżonyR.dopuścił się przypisanych mu czynów mimo poważnych w tej mierze wątpliwości i braku dostatecznych dowodów,
d) w konkluzji obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczeniai przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania SądowiI instancji, ewentualnie o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów.
Rozpoznając wniesione apelacje Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. II AKa 351/10, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w stosunku do obydwu oskarżonych. Zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w częściach na nich przypadających, w tym tytułem opłaty za drugą instancję kwoty po 600 zł.
Kasacje od tego wyroku wnieśli obrońcy obu oskarżonych.
Obrońca skazanegoR. R. (1)zarzucił wyrokowi rażące naruszenie przepisów prawa mające wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:

a
obrazę prawa materialnego, a mianowicieart. 280 § 2 k.k.polegające na uznaniu, iż pojęcia „mieć” i „posługiwać się” są w rozumieniukodeksu karnegotożsame, a zatem dla przypisania sprawstwa rozboju z użyciem niebezpiecznego narzędzia, wystarczające jest ustalenie, że sprawca takie narzędzie posiadał (inaczej - „miał”),

b) obrazę prawa procesowego, a mianowicieart. 424 k.p.k.,art. 433 § 2 k.p.k.iart. 457 § 3 k.p.k.polegające w szczególności na :
- nierozważeniu lub nienależytym rozważeniu wszystkich zarzutów wskazanych w apelacji,
- sporządzeniu uzasadnienia wyroku z rażącym naruszeniem wymagań ustawowych , co praktycznie uniemożliwia kontrolę orzeczenia,
c) obrazę prawa procesowego, a mianowicieart. 4 k.p.k.,art. 5 § 2 k.p.k.,art. 7 k.p.k.,art. 9 § 1 k.p.k.,art. 41 k.p.k.,art. 42 k.p.k.,art. 92 k.p.k.,art. 167 k.p.k.,art. 170 § 1 k.p.k.iart. 192 § 2 k.p.k.polegającą w szczególności na niepełnej kontroli odwoławczej, marginalizacji wskazanych w apelacji błędów Sądu I Instancji oraz powielenie tych uchybień w orzeczeniu Sądu odwoławczego,
d) w konkluzji obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie w postępowaniu odwoławczym.
Z kolei obrońca skazanegoM. K. (1)zarzucił w kasacji rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie:
-art. 433 § 2 k.p.k.polegające na nierozważeniu przez Sąd Apelacyjny wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji oskarżonegoM. K., a zwłaszcza zarzutu obrazyart. 7 k.p.k.iart. 410 k.p.k.,
-art. 457 § 3 k.p.k.poprzez nieustosunkowanie się przez Sąd odwoławczy w uzasadnieniu swego wyroku do zarzutów oraz ich argumentacji podniesionych w apelacji i w jej uzupełnieniu,
-art. 170 § 1 k.p.k.poprzez niesłuszną akceptację przez Sąd odwoławczy wadliwego oddalenia wniosków dowodowych przez Sąd pierwszej instancji.
W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie wyroków sądów obydwu instancji i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W pisemnej odpowiedzi na kasacje prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie wniósł o ich oddalenie jako oczywiście bezzasadnych. Na rozprawie kasacyjnej prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w całości w odniesieniu do obu oskarżonych i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Po rozpoznaniu kasacji Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 30 maja2012 r. w sprawie o sygn. akt II KK 230/11 uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie i sprawę oskarżonychM. K. (1)iR. R. (1)przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Apelacje obrońców oskarżonychM. K.iR. R.uznać należy za częściowo zasadne.
Na samym wstępie należy podnieść, iż zarzut prezentowany przez obu obrońców oskarżonych jakoby Sąd Okręgowy obraził przepisyart. 41 i 42 k.p.k.w zw. zart. 5 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym– poprzez fakt, iż przedmiotowa sprawa była rozpoznawana przez sędziego, który wcześniej wydał orzeczenie o nadaniu statusu świadka koronnegoM. K.nie może być zaakceptowany. Tak jak podniósł Sąd Najwyższy przy rozpoznaniu kasacji w powyższej sprawie orzekanie w tym przedmiocie stanowi czynność sądową w postępowaniu przygotowawczym (art. 329 § 1 k.p.k.). Samo nadanie statusu świadka koronnego nie świadczy automatycznie o ukształtowaniu poglądu co do prawdomówności tego świadka, a tylko jest przejawem przekonania, że osoba ta posiada wiadomości pozwalające poznać okoliczności przestępstw i sprawców w nich uczestniczących. Każdy taki dowód podlega weryfikacji dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie. Tak jak to wyraził Sąd Najwyższy, Sąd orzekający w tym przedmiocie wyraża jedynie stanowisko w kwestii przydatności takiego dowodu w sprawie.
Analiza treści postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie wydanego w dniu 21 września 2007 r. (k. 382) nie pozwala na przyjęcie interpretacji, iż sędzia orzekający przekroczył granicę dopuszczalnej oceny materiału dowodowego wyrażając swój pogląd kategorycznie i jednoznacznie wskazujące na zbyt wczesne wyrobienie sobie poglądu co do wartości dowodowej z zeznań świadka koronnego. Użyte przez Sąd w cytowanym postanowieniu sformułowania odnoszące się do wyjaśnień świadka koronnego nie odbiegają od ustawowych przesłanek co do dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego wskazanych wart. 3 ustawy o świadku koronnym.
Część zarzutów przypisanych oskarżonymM. K.iR. R.polegała na uznaniu ich winy przez Sąd w ramachart. 280 § 2 k.k.Stanowisko powyższe słusznie zakwestionowali obrońcy oskarżonych. Odnośnie oskarżonegoM. K. (1)Sąd przyjął, że sprawcy napadu w dniu 12 lutego 1999 r. wJ.przyAlei (...)w jego trakcie używali broni palnej w postaci pistoletu maszynowego(...)(zarzut VII), zaś w nieustalonym dniu w 1999 r. wJ.przyAlei (...)używano broni palnej w postaci pistoletu maszynowego(...)i drugiego egzemplarza w postaci pistoletu nieustalonej marki (zarzut VIII). Co do oskarżonegoR. R.Sąd natomiast przyjął, że w trakcie zdarzenia w dniu 16 października 1998 r. wS.sprawcy używali broni palnej (zarzut XI).
Tymczasem ustalenia Sądu w tym zakresie są ogólnikowe i niepełne.
I tak co do zarzutu z pkt VII Sąd uznał, że trzej mężczyźni, którzy weszli do środka hurtowni byli w kominiarkach i mieli broń. Kiedy pokrzywdzonyC. P.na ich żądanie odpowiedział, iż nie ma „kasy” został uderzony bronią w głowę. Natomiast, ustalając przebieg wydarzeń w hurtowni przyul. (...)jedynie zaznaczył, że sprawcy mieli przy sobie dwie sztuki broni (zarzut z pkt VIII).
Co do oskarżonegoR. R. (1), opisując jego udział w przestępstwie zart. 280 § 2 k.k.wskazanym wpkt. XIzarzutu, Sąd ustalił jedynie, że przyjeżdżając do autokomisu wS.„mężczyźni” mieli przy sobie broń.
Powyższe ustalenia poczynione w sposób ogólnikowy nie wystarczają do przypisania sprawcom przestępstwa zart. 280 § 2 k.k., gdyż nie wynika z nich, by w trakcie ich popełniania posługiwali się bronią palną.
Kluczową rolę w zakresie czynionych ustaleń faktycznych, udziału i roli poszczególnych oskarżonych w czynach przestępnych odgrywały zeznania świadka koronnegoM. K. (5).
Oczywistym jest, że zeznania takiego świadka ze względu na jego status w procesie nie mogły być„a priori”uznane za wiarygodne co do każdej okoliczności przez niego relacjonowanej. Powinny być, tak jak każdy inny dowód z zeznań świadka, oceniane zgodnie z wymogami określonymi wart. 7 k.p.k., przy czym ze względu na szczególną specyfikę takiego świadka w procesie karnym, jego delacje odnoszące się do sprawców poszczególnych przestępstw winny być nie tylko stanowcze i konsekwentne ale też mieć wsparcie w innych dowodach. Nie bez znaczenia dla oceny zeznań takiego świadka jest też jego postawa w toku postępowania sądowego. Wydaje się, że Sąd Okręgowy, opierając swoje ustalenia głównie w oparciu o zeznania świadka koronnegoM. K., wymogom powyższym nie sprostał.
Otóż Sąd Okręgowy w miarę dokładnie przeprowadził dowód z zeznań świadka koronnegoM. K. (5)z tym, iż ponieważ świadek oświadczył, że wielu szczegółów nie pamiętał, ograniczył się do odczytania jego wyjaśnień z postępowania przygotowawczego, które zostały przez niego potwierdzone (k. 5608-5612). Zeznając ponownie na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r., świadek relacjonując okoliczności popełnienia przestępstwa opisanego w pkt. III aktu oskarżenia tj. porwania biznesmena zB., nie umiał wytłumaczyć, dlaczego rozbieżnie zeznawał odnośnie wysokości okupu za jego uwolnienie. Nadto, wskazując sprawców powyższego porwania, wykluczył z niego oskarżonegoM. K.(k. 5618v). Nadto odnośnie udziału oskarżonegoR. R. (1)w przestępstwie wskazanym w pkt. XII aktu oskarżenia, świadek koronny niezbyt stanowczo i w sposób mało konkretny wypowiedział się o roli tego oskarżonego w tym przestępstwie (k. 5619v). Świadek oświadczył też, iż nie są mu znane przyczyny dla, których współoskarżonyM. G.na rozprawie sądowej odmawiając składania wyjaśnień, nie potwierdził jego zeznań, że przestępstwa tego dopuścił się także oskarżonyR. R.(k. 5619v).
Natomiast co do udziału oskarżonegoM. K.w przestępstwie opisanym w pkt. IX aktu oskarżenia popełnionego na szkodęM. P.Sąd przyjął ustalenia w tym zakresie w oparciu o zeznania pokrzywdzonej,Z. P. (1)i przede wszystkim świadka koronnegoM. K. (5).
Analizując materiał dowodowy w niniejszej sprawie co do tego czynu przestępnego, zważyć jednak trzeba, że zeznania świadkówZ.iM. P.poza samym zaistnieniem utraty 120.000 zł za uwolnienie z tymczasowego aresztuZ. P., nic do sprawy nie wnoszą. ŚwiadekZ. P.w ogóle o zabiegach czynionych przez jego żonę w kierunku uwolnienia go z aresztu nie wiedział, natomiastM. P.w okazanym jej oskarżonymM. K. (1)nie rozpoznała osoby przedstawiającej się jako prokurator.
Mimo tych wątpliwości co do udziału oskarżonego w przestępstwie, Sąd opierając się wyłącznie na zeznaniachM. K., który nie umiał nawet zlokalizować miejsca popełnienia przestępstwa, skazał oskarżonegoM. K.. W tym miejscu należy nadmienić, iż obrona oskarżonegoM. K.żądała weryfikacji zeznań świadkaM. K.przez przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkaS. P., który miał być obecny przy tej przestępnej transakcji, bądź też o niej wiedzieć wedle delacjiM. K. (5). Dowodu tego Sąd jednak nie przeprowadził. Także Sąd nie uwzględnił wniosku obrońcyM. K.co do przesłuchania w charakterze świadkaZ. C.na okoliczność wiedzy tej osoby o przestępstwach dokonanych przezM. K.(k. 5636). Uniemożliwiono w ten sposób obronie weryfikację pomówień świadka koronnego. Zamiast niezbędnej weryfikacji zeznańM. K. (5)w podniesionych powyżej przypadkach, w których delacje tego świadka były sprzeczne bądź niespójne Sąd ocenił je w sposób nie przystający do wymogów wskazanych wart. 7 k.p.k., czemu dał wyraz na k. 17 pisemnych motywów zaskarżonego wyroku.
Dodać w tym miejscu trzeba, że oceniając dowód z zeznań świadka koronnego, Sąd pominął, iż świadek ten po pierwszych ogólnikowych zeznaniach utrudniał przebieg postępowania nie stawiając się na rozprawach sądowych, unikając dalszych przesłuchań, w związku z czym Sąd zastosował wobecM. K. (5)w oparciu o przepisart. 287 § 2 k.p.k.tymczasowe aresztowanie na czas 30 dni (k. 5557).
Niezależnie od powyższych uwag, oskarżonyR. R. (1)oświadczył, że w okresie od stycznia 1996 r. do września 1998 r. pozbawiony był wolności, a więc nie mógł w tym czasie popełnić zarzucanych mu czynów. Sąd fakt ten odnotował lecz okoliczności powyższej nie sprawdził i nie wziął pod uwagę wydając rozstrzygnięcie w sprawie. Ponadto oskarżonyM. K.zasugerował świadkowi koronnemu, że w czasie kiedy dokonywano przestępstwa na szkodęspółki cywilnej (...)wS.(zarzut V) przebywał w areszcie. WówczasM.K.zmienił swoje zeznania i wykluczył go z udziału w przestępstwie opisanym na szkodę tej samej spółki (zarzut IV). W związku z tym, gdyby fakt ten znalazł potwierdzenie w materiale dowodowym świadczyłoby to o chwiejności pomówień tego świadka. Co do tej okoliczności ujawnionej na k. 5765 Sąd się nie ustosunkował, wprost przeciwnie - dążenie obrońcy oskarżonego do sprawdzenia wiarygodności zeznań świadka koronnego przez przeprowadzenie dowodu z zeznań stosownych świadków tak jak i poprzednio oddalił z mało przekonującym uzasadnieniem (k. 5767).
Na sam koniec czynionych rozważań nasuwa się uwaga, że zeznania świadka koronnegoM. K. (5)Sąd ocenił w sposób sumaryczny, ogólnikowy, bez dokładnego określenia, dokładnej roli oskarżonych w przypisanych im przestępstwach. Podyktowane to było brakiem uszczegółowień w składanych zeznaniach świadka koronnego, który często zasłaniał się niepamięcią bądź pewne wiadomości otrzymywał od innych uczestników popełnianych przestępstw. Sąd jednak w toku przewodu sądowego nie sprawdził faktów podawanych przez tego świadka w drodze chociażby jego konfrontacji z innymi oskarżonymi czy też przeprowadzenia dowodów, być może nie wszystkich, z zeznań świadków wskazanych przez obrońców oskarżonych.
Wszystkie wskazane niedociągnięcia nie tylko w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego ale także odnoszące się do uchybień części motywacyjnej uzasadnienia wyroku oraz wskazanymi wcześniej sprzecznościami między częścią skazującą wyroku a dokonanymi ustaleniami powodują, że wyrok jest wadliwy.
Z tych więc powodów Sąd Apelacyjny orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.