Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1631/12
Data wyroku: 2013-06-03 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jaromir Antoszewski
Słowa kluczowe: Służebność
Podstawa prawna: art 305^^ k.c.

Sygnatura akt I Ns 1631/12

POSTANOWIENIE
Jelenia Góra, dnia 03.06.2013 r.
Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący  SSR  Jaromir Antoszewski
Protokolant  Mariola Olechno
po rozpoznaniu w dniu 03.06.2013 r. w Jeleniej Górze na rozprawie sprawy
z wnioskuJ. O.
przy udziale(...) S.AwK.
-o ustanowienie służebności przesyłu
POSTANAWIA

I
oddalić wniosek;

II
zasądzić od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kwotę 257 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt I Ns 1631/12

UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 13.11.2012r.J. O., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wystąpił przeciwko(...) S.A.wK.o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz każdoczesnego właściciela urządzenia przesyłowego – linii energetycznej średniego napięcia , zlokalizowanej na stanowiącej jego własność nieruchomości położonej wS.–działkach gruntu nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...). Zażądał nadto zasądzenia na jego rzecz od uczestnika kwoty 316 160 zł jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie ww. służebności oraz wnosił o powołanie biegłych z zakresu geodezji, elektroenergetyki i szacowania nieruchomości .
W uzasadnieniu wskazał, iż przez opisaną na wstępie działkę przebiega linia energetyczna średniego napięcia należąca do uczestnika , koszty oraz brak interesu publicznego w likwidacji tej linii wymagają ustanowienia służebności przesyłu, a uczestnik nie wyraża gotowości zawarcia stosownej umowy o czym świadczy stanowisko wyrażone w pismach z dnia 09.07.2012r. , 31.07.2012r. Powołując się naart. 305((

    2))§2 kc.zaznaczył , że żąda ustanowienia służebności obejmującej zarówno powierzchnię zajętą pod słupy energetyczne jak i powierzchnię pod liniami energetycznymi oraz powierzchnię strefy ochronnej- obszar ok. 2470 m2
((

  )). Podał , że wysokość wynagrodzenia wywiódł z różnicy pomiędzy wartością nieruchomości , porównując wartość nieruchomości rolnej z zakazem zabudowy – jaką w części obciążonej służebnością stanie się nieruchomość wnioskodawcy , a wartością nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową , jakie to przeznaczenie ma pozostała część nieruchomości. Przemnożył powierzchnię przez wartość m((

    2))działki pod zabudowę tj.160 zł i współczynnik korekcyjny 0,8. W odniesieniu do zarzutu zasiedzenia , które do 1990 r. mogło nastąpić wyłącznie na rzecz Skarbu Państwa , stwierdził nie udowodnienie przez uczestnika nabycia takiego prawa od Skarbu Państwa . Przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09.12.2009r. , sygn. akt IV CSK 291/09 oraz brak dobrej wiary uczestnika jako posiadacza służebności po 1990r.
W odpowiedzi na wniosek z dnia 13.05.2013r.(...) S.A.wK.– następca prawny w skutek przekształcenia organizacyjnego(...) S.A.Oddział wJ.( vide : odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika , wniósł o oddalenie wniosku.
W uzasadnieniu wskazując na znajdujące się nadziałce nr (...)dwie linie napowietrzne średniego napięcia , oparte na jednym słupie każda, przewody napowietrznej linii niskiego napięcia bez słupa w granicach działki oraz linię kablową niskiego napięcia ,a nadziałce (...)trzy linie napowietrzne średniego napięcia, w tym dwie oparte na jednym słupie każda, napowietrzną linię niskiego napięcia z dwoma słupami oraz linię kablową niskiego napięcia, podniósł , iż zlokalizowane na działkach linie średniego napięcia wybudowane zostały w 1979r. na podstawie zezwolenia naczelnika miastaS.z dnia(...)Przywołał orzecznictwo , w tym uchwałę, Sądu Najwyższego z dnia 20.01.2010r. , sygn. akt III CZP 116/09 podnosząc , że posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w celu koniecznego dostępu do przewodów linii średniego napięcia. W odniesieniu do linii niskiego napięcia, pochodzenia(...), podniósł zarzut zasiedzenia służebności. Zaznaczył , że użytkuje nieprzerwanie od 1961 r. urządzenia elektroenergetyczne posadowione na działkach wnioskodawcy pomimo zmian organizacyjnych :
- do 1989r. wchodził w skład przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą(...)wP.–Zakład (...),
- w 1989r. na podstawie Zarządzenia Ministra Przemysłu z dnia(...). utworzonoprzedsiębiorstwo państwowe Zakład (...)wJ.,
- w 1993r.Zakład (...)został skomercjalizowany i powstałaspółka Zakład (...) S.A.,
- w 2004r.Zakład (...) S.A.przejął majątek spółek energetycznych zL.,O.,W.iW.w trybieart. 492 §1 pkt. 1 ksh. I stał się przedsiębiorstwem wielodziałowym pod nazwą(...) S.A., który zmienił następnie nazwę na(...) S.A., a obecnie po kolejnym połączeniu spółek , od 01.09.2011r. prowadzi działalność pod nazwą(...) S.A.wK.Oddział wJ..
Wyraził przekonanie, że skoro wg. zapisów w książce majątkowej uczestnika wskazana we wniosku linia wybudowana została przed 1989r. bez zmiany jej lokalizacji, oznacza to , iż do tego czasu linie te stanowią trwały i widoczny element objętych roszczeniem działek, a uczestnik jako następca prawny przedsiębiorstwa państwowego , w sposób widoczny, trwały i nieprzerwany od ponad 20-u lat , w dobrej wierze korzysta z nieruchomości należącej obecnie do wnioskodawcy oraz spełnione zostały przesłanki do nabycia prawa nieodpłatnego korzystania z nieruchomości wnioskodawcy w związku z zasiedzeniem służebności na gruncieart. 292 kc.iart. 172 kc.Powołał się na zmianę stosunków własnościowych z dniem(...)jako wyznaczających upływ okresu zasiedzenia z dniem 01.02.2009r. Z ostrożności procesowej zakwestionował wysokość żądanego wynagrodzenia jako nie wykazaną i opartą na nieudowodnionej powierzchni , którą zresztą określa uczestnik wg. swoich potrzeb. Podkreślił, że to uczestnik jako właściciel urządzeń zdefiniowanych wart.49 kc.określa zakres służebności koniecznej do korzystania z urządzeń , gdyż jej celem jest możliwość realizowania jego zadań statutowych , a nie ochrona własności nieruchomości.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
J. O.jest właścicielem nieruchomości położonej wS.–działkach gruntu nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...).
Na nieruchomości tej znajdują się nadziałce nr (...)napowietrzna linia średniego napięcia(...)z jednym słupem, napowietrzna linia średniego napięcia(...)z jednym słupem, przewody napowietrznej linii niskiego napięcia bez słupa w granicach działki oraz linia kablowa niskiego napięcia, a nadziałce (...)napowietrzna linia średniego napięcia(...)z jednym słupem, napowietrzna linia średniego napięcia(...)z jednym słupem, napowietrzna linia niskiego napięcia z dwoma słupami oraz linia kablowa niskiego napięcia.
(dowód: odpis z księgi wieczystej k.17-31 ,
mapa k.48,
wykaz urządzeń k. 49 ).
Linie średniego napięcia wybudowane zostały w 1979 r. Wcześniej zezwoleniem Naczelnika MiastaS.z dnia 27.07.1977r. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości udzielonoZakładowi (...)wJ.prawa wstępu na nieruchomości prywatne i państwowe położone na trasie budowy napowietrznej linii energetycznej 20 kV ( średniego napięcia) wS.zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową , przyznając zakładowi po wybudowaniu linii prawo dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu dokonywania czynności związanych z ich konserwacją.

Decyzją Wojewody nr (...)z dnia(...)ustalono miejsca i warunki realizacji inwestycji i zatwierdzono plan realizacyjny trasy linii napowietrznych(...)wS..
(dowód: zezwolenie k. 50,
Plan realizacyjny mapa k.51,
decyzja k. 53 ).
Pismem z dnia 23.05.2012 r.J. O.przez swoich pełnomocników wezwał(...) S.A.wK.Oddział wJ.m.in. do podpisania umowy regulującej korzystanie z jego nieruchomości oraz wypłaty z tytułu służebności przesyłu kwoty nie mniejszej niż 316 160 zł, przyjmując ją jako iloczyn powierzchni zajętej przez linię średniego napięcia wraz ze strefą ochronną, kwoty 160 zł za m2i 0,8 „współczynnika współkorzystania”.
W odpowiedzi pismem z dnia 09.07.2012r.(...) S.A.wK.Oddział wJ.wskazał , że posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w zakresie linii średniego napięcia wybudowanej na podstawie zezwolenia Naczelnika MiastaS.z dnia(...)wydanego w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Ad. linii niskiego napięcia wybudowanych w 1926 r. zgłosił fakt zasiedzenia służebności w dniu 01.02.2009r. . Omówił uznania roszczeń odszkodowawczych i wynagrodzenia za służebność.
(dowód: pisma wnioskodawcy k. 18 ,21,
Pisma uczestnika k.19,22 ).
Urządzenia elektroenergetyczne położone na nieruchomościJ. O.do 1989r. wchodziły w skład przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą(...)wP.–Zakład (...). Następnie po utworzenia w 1989r. na podstawie Zarządzenia Ministra Przemysłu z dnia(...). doprzedsiębiorstwa państwowego Zakład (...)wJ., po skomercjalizowaniu i powstaniuspółki Zakład (...) S.A.w 1993r. ,do tej spółki, zaś od 2004r. po przejęciu przezZakład (...) S.A.majątku spółek energetycznych zL.,O.,W.iW.w trybieart. 492 §1 pkt. 1 ksh. i powstaniu przedsiębiorstwa wielodziałowego pod nazwą(...) S.A., który zmienił następnie nazwę na(...) S.A., a obecnie po kolejnym połączeniu spółek , od 01.09.2011r. prowadzi działalność pod nazwą(...) S.A.wK.Oddział wJ., do tej ostatniej spółki.

Sąd zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie wnioskodawca dochodził ustanowienia na rzecz każdoczesnego właściciela linii energetycznej średniego napięcia służebności przesyłu na stanowiącej obecnie jego własność nieruchomości położonej wS.–działkach gruntu nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...), za wynagrodzeniem 316 160 zł. Spór pomiędzy stronami sprowadzał się do oceny prawnej przesłanek ustanowienia służebności , ewentualnie jej zakresu i wynagrodzenia z tego tytułu, zasiedzenia służebności .
Stosownie doart. 3051kc.nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa wart. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).
Wg.art. 3052§ 1 kc.jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa wart. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.
§ 2. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.
Art. 3054kc.stanowi : do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.
Zgodnie zaś zart. 285 § 1 kc.nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).
§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.
W ocenie sądu wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy ,że wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał ani powierzchni służebności ani wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności. Sąd dopuścił dowody z dokumentów zgłoszone przez strony za wyjątkiem opinii biegłych geodety , elektroenergetyki i wyceny nieruchomości wnioskowanych przezJ. O.. Wnioskodawca , poprzez swojego pełnomocnika , wezwany zarządzeniem z dnia 12.04.2013r. , doręczonym w dniu 25.04.2013r. do uiszczenia zaliczek na poczet ich wynagrodzenia , w terminie 14 dni, pod rygorem oddalenia wniosków dowodowych , nie uiścił przedmiotowych zaliczek . W konsekwencji sąd wskazane wnioski oddalił. W tej sytuacji pozostały materiał dowodowy niewystarczający był do uwzględnienia wniosku o ustanowienie służebności przesyłu i wniosek jako nieuzasadniony również podlegał oddaleniu.
Niezależnie od powyższego stwierdzić trzeba skutecznie podniesione przez uczestnika zarzuty posiadania tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości wnioskodawcy w zakresie linii średniego napięcia oraz zasiedzenia służebności przesyłu ad. linii niskiego napięcia ( które zresztą nie były objęte wnioskiem) . Pierwszy zarzut znajduje oparcie w stanowisku Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale z dnia 20 stycznia 2010 r. ( sygn. akt III CZP 116/09 ) , zgodnie z którym decyzja wydana na podstawieart. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości(jedn. tekst: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) jest tytułem prawnym dla przedsiębiorcy przesyłowego do stałego korzystania z wymienionej w tej decyzji nieruchomości ( opubl. LEX nr 537076, OSP 2010/11/110, OSNC-ZD 2010/3/92, Biul.SN 2010/1/10-11 ) . Sąd Najwyższy  w uzasadnieniu uchwały stwierdził, że ratio legis przepisów upoważniających do wydania decyzji administracyjnej w celu umożliwienia tzw. przedsiębiorstwu przesyłowemu wstępu na cudzą nieruchomość w celu założenia a potem eksploatacji i konserwacji urządzeń służących do przesyłu rożnych postaci energii, stanowi nie tylko uprawnienie do wejścia na grunt w czasie zakładania tych urządzeń i ich konserwacji ale o możliwości realizowania zadań i celów gospodarczych, którym te urządzenia służą. Jeśli są to urządzenia podziemne, np. rury wodociągowe, to stopień uciążliwości zobowiązanego a zatem ograniczenie jego własności będzie mniejsze, wzmagając się, np. gdy trzeba te urządzenia wymieniać; jeśli są to urządzenia nadziemne, np. linie energetyczne, to uciążliwości w znoszeniu ich obecności będą zależeć od tego np., czy są liniami niskiego, czy wysokiego napięcia. Ograniczenie własności nieruchomości będzie w każdym przypadku tak długo trwało, jak długo dane urządzenie przesyłowe będzie potrzebne do celów, które spowodowały jego zainstalowanie i utrzymywanie. Zatem uczestnik posiada uprawnienie do korzystania z nieruchomości o treści odpowiadającej służebności przesyłu.
Linie niskiego napięcia wybudowane w okresie przedwojennym stały się natomiast niewątpliwie przedmiotem służebności przesyłu nabytej w drodze zasiedzenia i są użytkowane przez uczestnika przynajmniej od(...). Zatem okres zasiedzenia służebności w odniesieniu do tych linii , przyjmując nawet złą wiarę i początek biegu tego okresu w dniu(...)upłynął nie później niż w dniu(...), kiedy znajdowały się w zasobach poprzednika prawnego uczestnika -przedsiębiorstwa państwowego Zakład (...)wJ..
W świetle powyższych okoliczności wniosek jako bezzasadny podlegał oddaleniu.
O kosztach postępowania, wobec sprzecznych stanowisk stron orzeczono na podstawieart. 520 §2 kpc. zasądzając od wnioskodawcy na rzecz uczestnika poniesione przez niego koszty zawodowego pełnomocnika tj. 240 zł wynagrodzenia ( §7 pkt. 3) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ) i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.