Sąd Apelacyjny w Krakowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 121/13
Data wyroku: 2013-09-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Feliksa Wilk, Jarosław Łukasik, Jadwiga Radzikowska

Sygn. akt III AUa 121/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 września 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Feliksa Wilk (spr.)

Sędziowie:

SSA Jadwiga Radzikowska
SSO del. Jarosław Łukasik

Protokolant:

st. sekr. sądowy Ewa Dubis

po rozpoznaniu w dniu 5 września 2013 r. w Krakowie
sprawy z wnioskuJ. Z.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wC.
o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym
na skutek apelacji wnioskodawcyJ. Z.
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału VIII Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt VIII U 1626/12

u c h y l a zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego.

sygn. akt III AUa 121/13

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt VIII U 1626/12, oddalił odwołanieJ. Z.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.z dnia 9 lipca 2012 r., którą to decyzją organ rentowy odmówił przyznania emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, uzasadniając to tym, że wnioskodawca nie wykazał co najmniej 25 – letniego ogólnego stażu pracy oraz tym, że pozostaje on w stosunku pracy.

Jako bezsporne w sprawie okoliczności Sąd Okręgowy wskazał, żeJ. Z.w dniu(...)osiągnął wiek 60 lat, a wniosek o przyznanie emerytury złożył w dniu 3 lipca 2012 r. - we wniosku tym podał, że w dalszym ciągu pozostaje w stosunku pracy. Wnioskodawca legitymuje się ogólnym stażem pracy wynoszącym 24 lata, 4 miesiące i 4 dni, z tego praca w warunkach szczególnych to 24 lata i 9 dni. Począwszy od dnia 16 lutego 1978 r. do 30 lipca 2012 r. wnioskodawca pozostawał w zatrudnieniu w Zespole(...)
wW.. W powyższym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, wyjaśniając, że poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostawało, iż w dacie wydania przez organ rentowy zaskarżonej decyzji wnioskodawca pozostawał w zatrudnieniu w Zespole(...)wW., zaś z przepisuart. 184 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwynika, że jednymz warunków uzyskania prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych dla ubezpieczonego pozostającego w stosunku pracy jest rozwiązanie tego stosunku pracy. Sąd Okręgowy podkreślił przy tym, że kwestia spełnienia warunków prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych podlega rozważeniu według stanu rzeczy na datę wydania decyzji przez organ rentowy i wskazał, że skoro wnioskodawca według stanu na dzień wydania decyzji pozostawałw stosunku pracy, to brak było podstaw do badania, czy spełnia wymóg legitymowania się co najmniej 25 – letnim okresem ogólnego stażu pracowniczego.
J. Z.zaskarżył powyższy wyrok apelacją i podniósł zarzut błęduw ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a w oparciu o ten zarzut wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie emerytury z tytułu pracyw warunkach szczególnych. W uzasadnieniu wywodził, że warunek rozwiązania stosunku pracy został spełniony, nie ma zatem żadnych przeszkód do rozpatrzenia wniosku o przyznanie emerytury. Apelujący podnosił, że jest on w posiadaniu świadectwa pracy, z którego wynika, iż stosunek pracy został rozwiązany.

Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje.
Wywiedziona apelacja skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Wnioskodawca, jako ubezpieczonyurodzony w (...)r., ubiegał sięo przyznanie emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, zatem słusznie Sąd I instancji odwołał się do przepisówart. 32 i art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U.z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) jako przepisów określających przesłanki prawa do takiej emerytury. Przepisart. 184 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, na który powołał się Sąd I instancji,w niniejszej sprawie znajduje swoje zastosowanie w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. (wniosek o emeryturę został złożony w dniu 3 lipca 2012 r.)i wynika z niego, że jednym z warunków prawa do emerytury jest, w przypadku ubezpieczonych pozostających w stosunku pracy, rozwiązanie tego stosunku.W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z taką sytuacją, w której stosunek pracy wnioskodawcy nie został rozwiązany ani w dacie złożenia wnioskuo emeryturę (tj. w dniu 3 lipca 2012 r.), ani też w dacie wydania zaskarżonej decyzji (tj. w dniu 9 lipca 2012 r.). Nie doszło też do rozwiązania stosunku pracy w dacie wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w Krakowie (tj. w dniu 25 lipca 2012 r.), przy czym na uwagę zasługuje, że w treści odwołania wnioskodawca informował Sąd, że stosunek pracy ustanie z końcem lipca 2012 r. Rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w dniu 30 lipca 2012 r., zaś w dniu 4 grudnia 2012 r. Sąd I instancji oddalił odwołanie wnioskodawcy, powołując się na fakt nierozwiązania stosunku pracyw dacie wydania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu Apelacyjnego przedstawiona powyżej sytuacja, w której stosunek pracy został rozwiązany przez ubezpieczonego po wniesieniu odwołania od decyzji organu rentowego, a przed datą wyrokowania Sądu I instancji, nie zwalniała Sądu I instancji z obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego, w którym zbadania wymagała kwestia legitymowania się przez ubezpieczonego co najmniej 25 – letnim ogólnym stażem ubezpieczeniowym, co leży u podstaw uchylenia zaskarżonego wyroku. Co do zasady Sąd I instancji słusznie wskazał, że legalność i prawidłowość decyzji organu rentowego wymaga rozważania według stanu rzeczy istniejącego w dacie wydania decyzji przez organ rentowy, co wynika z faktu, iż prawo do świadczenia powstaje z dniem spełnienia wszystkich wymaganych prawem warunków (art. 100 ustawy emerytalno – rentowej), a decyzja organu rentowego ma charakter jedynie deklaratoryjny. Nie można jednak tracić z pola widzenia tego, że w orzecznictwie wielokrotnie poruszana była kwestia czasu dokonywania oceny decyzji przez sąd ubezpieczeń społecznych.W ugruntowanym do tej pory orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazywano, że sąd ubezpieczeń społecznych ocenia legalność decyzji organu rentowego według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania, jednakże sąd ten może przyznać ubezpieczonemu świadczenie, jeżeli warunki je uzasadniające zostały spełnione po wydaniu zaskarżonej decyzji (patrz np. wyrok z dnia 10 marca 1998 r., II UKN 555/97, OSNP 1999/5/181; wyrok z dnia 20 maja 2004 r., II UK 395/03, OSNP 2005/3/43; wyrok z dnia 2 lutego 2007 r., III UK 25/07, OSNP 2008/19-20/293).Z kolei w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r., II UK 235/11, OSNP 2013/7-8/87 Sąd Najwyższy stwierdził, że brak jest przeszkód, aby sąd ubezpieczeń społecznych przyznał prawo do emerytury zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw razie spełnienia warunku rozwiązania stosunku pracy w trakcie postępowania sądowego, po stwierdzeniu spełnienia pozostałych przesłanek tego prawa. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na to, że ogólna reguła zart. 316 § 1 kpc, zgodnie z którą podstawą rozstrzygania jest stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, doznaje weryfikacji na gruncie postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych, a to z tego względu, że postępowanie w tych sprawach wszczynane jest na skutek odwołania od decyzji organu rentowego, dzięki czemu postępowanie to uzyskuje charakter ściśle odwoławczy. Sąd Najwyższy podkreślił, że odwołanie się doart. 316 § 1 kpcw sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie znajduje uzasadnienia wówczas, kiedy wypaczałoby to charakter tego postępowania i prowadziłoby do jaskrawego pominięcia odrębności tego postępowania poprzez całkowite pozbawienie znaczenia postępowania administracyjnego i zwrócił uwagę na to, że odstępstwo od zasady badania legalności decyzji według stanu na dzień jej wydania jest szczególnie uzasadnionew przypadku oceny prawa do takiego świadczenia, które uzależnione jest m.in. od warunku rozwiązania stosunku pracy. Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela przytoczony powyżej pogląd prawny. Znajduje on w pełni zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdzie do rozwiązania stosunku pracy doszło po wniesieniu odwołania od decyzji organu rentowego, a przed datą wyrokowania Sądu I instancji, przy czym na szczególne podkreślenie zasługuje, że zaskarżona decyzja wydana została w dniu 9 lipca 2012 r., zaś stosunek pracy uległ rozwiązaniu z dniem 30 lipca 2012 r., w takiej zaś sytuacji odstąpienie od badania legalności decyzji według stanu rzeczy z daty jej wydania nie doprowadzi do wypaczenia charakteru postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych. Nie było zatem podstaw do uchylenia się przez Sąd I instancji od przeprowadzenia postępowania dowodowego dla wyjaśnienia tego, czy słusznie organ rentowy wskazywał na niespełnienie przez wnioskodawcę warunku w postaci konieczności legitymowania się ogólnym stażem ubezpieczeniowym w wymiarze 25 lat i dla zweryfikowania twierdzeń wnioskodawcy o konieczności uwzględnienia w tym stażu ubezpieczeniowym jego zatrudnienia w okresie od 1 października 1973 r. do 31 lipca 1974 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji rozważy te kwestie po uprzednim przeprowadzeniu stosownego postępowania dowodowego i przy uwzględnieniu wyrażonego wyżej stanowiska co do przesłanki rozwiązania stosunku pracy wynikającej zart. 184 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a następnie rozstrzygnieo zasadności odwołania wniesionego przez wnioskodawcę od decyzji z dnia 9 lipca 2012 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na podstawieart. 386 § 4 kpc.