Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 674/12
Data wyroku: 2012-11-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Wójtowicz, Lucyna Świderska-Pilis, Tomasz Ślęzak
Słowa kluczowe: Bezpodstawne Wzbogacenie
Podstawa prawna: art. 405 k.c., art. 411 k.c.

Sygn. akt I ACa 674/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 listopada 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Piotr Wójtowicz

Sędziowie :

SA Lucyna Świderska-Pilis (spr.)
SO del. Tomasz Ślęzak

Protokolant :

Małgorzata Korszun

po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2012 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwa Syndyka masy upadłości(...) Spółki Akcyjnejw upadłości likwidacyjnej wK.
przeciwko Skarbowi Państwa – Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego wK., Naczelnikowi Urzędu Skarbowego wR.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego Skarbu Państwa
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 14 czerwca 2012r., sygn. akt II C 95/12,

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2. o tyle, że ustawowe odsetki zasądza od dnia 29 marca 2012 roku i oddala powództwo w zakresie żądania zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa Naczelnika Urzędu SkarbowegowR.odsetek od dnia 12 października 2011 roku do 28 marca 2012 roku;

2
oddala apelację w pozostałej części;

3
zasądza od pozwanego Skarbu Państwa Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego wK.na rzecz powoda kwotę 5 400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego;

4
zasądza od pozwanego Skarbu Państwa Naczelnika Urzędu SkarbowegowR.na rzecz powoda kwotę 1 800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

I ACa 674/12

UZASADNIENIE
Powód - Syndyk masy upadłości(...) SAw upadłości likwidacyjnej wK.domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa – Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego wK.i Naczelnika Urzędu Skarbowego wR.kwoty 261 936,47 złotych z ustawowymi odsetkami od 12 października 2011 r.
W uzasadnieniu powód wskazywał, iż w toku analizy dokumentacji upadłego syndyk ustalił, iż spółka ta dokonywała wpłat na rzecz Urzędu Skarbowego wK.iR., a zapłaty te dotyczyły zobowiązań podatkowych innego podmiotu tj.spółki (...)z o.o. Powód zwrócił się o zwrot tych kwot ale odmówiono zapłaty Ostatecznie po odwołaniu się do Izby Skarbowej wK.Dyrektor Izby Skarbowej wK.podał, iż nie jest to nadpłata, w zawiązku z czym kwoty takowe ulegają zwrotowi zgodnie z zasadamikodeksu cywilnego. W związku z tym powód zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego wK.o zwrot pismem z dnia 4 października 2011 r. Jako podstawę prawną powód przywołałart. 405 kc.
Powód wezwany do sprecyzowania pozwu oświadczył, iż domaga się od Naczelnika US wK.kwoty 211 981,46 z odsetkami od 12 października 2011 r., a od Naczelnika US wR.kwoty 49 955,01 z odsetkami od 12 października 2011 r.
Strona pozwana wnosiła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu.
W uzasadnieniu pozwany przyznał stan faktyczny powołany w pozwie, prezentując następujące stanowisko prawne:
- wskazał, iż wszystkie wpłaty zawierały dyspozycje, że są to podatkispółki (...)z powołaniem się na NIP tej spółki, powód działał z rozeznaniem, nie wpłacił tej kwoty omyłkowo lub jako podatnik. Spółki te były powiązane, bowiem członkowie zarządów to panowie:T. G.iA. G.. Powód dokonywał wpłat w związku z wykonywaniem swoich zobowiązań wobec innego podatnika, świadczył zatem zgodnie z dyspozycją swego wierzyciela,
- podniósł zarzut trzyletniego przedawnienia roszczenia,
- powołał się naart. 411 pkt. 1 kcstanowiący, iż nie można żądać zwrotu nienależnego świadczenia.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego Skarbu Państwa – Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego wK.na rzecz powoda kwotę 211 981,46 złotych z ustawowymi odsetkami od 12 października 2011r.; zasądził od pozwanego Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wR.na rzecz powoda kwotę 49 955,01 złotych z ustawowymi odsetkami również od dnia 12 października 2011 r. Ponadto Sąd ten, tytułem zwrotu kosztów procesu, zasądził od pozwanego Skarbu Państwa Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego wK.na rzecz powoda kwotę 5 788 złotych, a od pozwanego Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wR.1 446 złotych.
Sąd pierwszej instancji ustalił niesporny stan faktyczny:
Syndyk masy upadłości(...) SAwK.upadłości likwidacyjnej w toku analizy dokumentacji upadłego stwierdził, że likwidowana spółka dokonała szeregu wpłat na rzecz II Urzędu Skarbowego wK.oraz Urzędu Skarbowego wR.. Zapłaty te dotyczyły zobowiązań podatkowych(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. I tak w latach 2007-2009 na konto II Urzędu Skarbowego wK.łącznie wpłynęła z tego tytułu kwota 211 981,46 złotych, a na konto Urzędu Skarbowego wR.kwota 49 955,01 złotych. Wnioskami z 14 i 17 lutego 2011 r. Powód zwrócił się do II Urzędu Skarbowego wK.i Urzędu Skarbowego wR.o zwrot wpłaconych kwot. Wnioski o zwrot nie zostały uwzględnione, gdyż Dyrektor Izby Skarbowej, stwierdził, że nie jest możliwy ich zwrot kwot, które nie spełniają definicji nadpłaty. W ocenie tego organu dla istnienia nadpłaty konieczne jest aby podmiot dokonujący zapłaty uważał, że dokonuje zapłaty ciążących na nim zobowiązań podatkowych Powód pismem z dnia 4 października 2011 r. wystąpił do pozwanego z wezwaniem do zapłaty. Pozwany pismo to otrzymał. Z wydruków z ksiąg rachunkowych(...) SAnie wynika aby spółka ta otrzymała odspółki (...)w jakikolwiek sposób środki w celu ich przekazania do Urzędów Skarbowych. Wpłaty dokonywane przezŚ.na rachunek upadłego nie dotyczyły zwrotu kwot zapłaconych przez upadłego, gdyż w płatnościach wskazane były inne tytuły, a to zapłata za towary i usługi albo zwroty zaliczek.
Sąd nie uwzględnił wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkówA. G.iG. C.na okoliczność przyczyn dokonywanych wpłat przez powoda na rzecz pozwanego. W ocenie Sądu przy tak sformułowanej tezie dowodowej wniosek ten był nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy. Zakres wzajemnych rozliczeń między upadłym,spółką z o.o. (...)wynikał z dokumentacji księgowej, a nie z zeznań świadków, którzy na dodatek mieli zeznawać w sprawach, które miały miejsce od 6 do 3 lat wstecz. Jakiej treści świadkowie ci złożyliby zeznania wynika, z treści ich pisemnych oświadczeń złożonych Naczelnikowi II Urzędu Skarbowego wK.. Główną jednak przyczyną dla której Sąd nie uwzględnił tego wniosku dowodowego był fakt, iż nie jest w ogóle możliwe regulowanie zobowiązań podatnika przez inny podmiot i w konsekwencji bez znaczenia prawnego pozostają wszelkie ewentualne uzgodnienia między(...) SA, a(...) spółką z o.o., co do wzajemnych rozliczeń, gdyż wpłaty ze strony(...) SAnie mogły doprowadzić do umorzenia zobowiązania podatkowego(...) spółki z o.o.
Sąd Okręgowy w Katowicach nie uwzględnił zgłoszonego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczeń zart. 118 kc.Zdaniem tegoż Sądu czynności podejmowane przez podmiot gospodarczy wchodzą w zakres jego działalności gospodarczej gdy pozostają w normalnym funkcjonalnym związku z tą działalnością, w szczególności podejmowane są w celu realizacji zadań związanych z przedmiotem działalności tego podmiotu. Wykładniaart. 118 § 1 kcwymaga sięgnięcia doratio legistego przepisu. Wprowadzając krótszy 3 –letni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ustawodawca uwzględnił wymagania prawidłowego funkcjonowania gospodarki rynkowej. W stosunkach między partnerami działalności gospodarczej profesjonalistami roszczenia powinny być realizowane sprawnie i szybko. Instrumentem nakłaniającym do tego podmioty gospodarcze jest krótszy termin przedawnienia. Jego zastosowanie wymaga istnienia partnerstwa między podmiotami w obrocie gospodarczym.
Sąd ten wskazał, z powołaniem na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż nie jest dopuszczalna w obrocie bezgotówkowym zapłata podatku przez osobę trzecią. Zapłata podatku przez inny podmiot za podatnika nie powoduje umorzenia zobowiązania podatnika, a środki wpłacone przez podmiot nie będący podatnikiem nie mogą być zaliczone na poczet zobowiązań podatnika. Po stronie pozwanego istnieje zatem wzbogacenie, a po stronie powoda zubożenie. Gdy określone przesunięcie majątkowe nie jest wynikiem świadczenia np. dlatego, że mająca je stanowić czynność prawna jest nieważna, nie może powstać roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, lecz jedynie roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia na zasadach ogólnych. Nawet gdyby przyjąć wpłaty dokonane przez upadłego miały być świadczeniami, to te świadczenie byłoby spełnione w wykonaniu nieważnej czynności prawnej i w tej sytuacji istniałaby możliwość dochodzenia zwrotu zgodnie zart. 411 pkt. 1 kc.
Od powyższego rozstrzygnięcia apelację złożył pozwany wnosząc o jego zmianę i oddalenie powództwa w całości oraz zmianę orzeczenia w zakresie kosztów postępowania i przyznanie kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem l instancji zgodnie z wnioskiem Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.
Ewentualnie pozwany wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.
Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, a to:

1
Art. 118 kcpolegające na niewłaściwym zastosowaniu poprzez nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia, mimo iż wpłaty dokonywane przez upadłego i objęte powództwem realizowane były z rachunku upadłego prowadzącego działalność gospodarczą i służącego do obsługi tej działalności, upadły w ramach swojej działalności dokonywał spłaty różnych zobowiązań ZPCŚ.w sposób częstotliwy, wskazujący na istniejące pomiędzy ww. podmiotami porozumienia co do rozliczania wzajemnych należności - natomiast wpłaty dokonywane przez powoda na rzecz pozwanego nie wynikały ze stosunku prawno-podatkowego.

2
Art. 411 pkt. 1 kcpoprzez jego niezastosowanie, mimo że powód dokonywał wpłat na rzecz pozwanego w sposób dobrowolny, z rozeznaniem co do przedmiotu świadczenia i jego wysokości - co wskazuje w sposób jednoznaczny na dokonywanie wpłat z zamiarem świadczenia i wiedzą, że nie jest zobowiązany wobec pozwanego, a jednocześnie powód nie zastrzegał zwrotu ww. kwot, nie dokonywał wpłat w celu uniknięcia przymusu oraz nie wykazał aby przedmiotowe wpłaty wynikały z nieważnego zobowiązania.

3
Art. 481 kcpolegające na niewłaściwym zastosowaniu ww. przepisu poprzez zasądzenie w pkt 2 wyroku odsetek od Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego wR.od dnia 12 października 2011 r. mimo braku podstaw do przyjęcia aby pozwana jednostka została wezwana do zapłaty przez powoda pismem z dnia 4 października 2011 r.

4
Art. 405 kcpoprzez niewłaściwe zastosowanie w/w przepisu i uznanie ze powód jest zubożony na skutek wpłat dokonanych na rzecz pozwanego, mimo że okoliczność zubożenia nie została wykazana przez powoda.

5
Art. 144w zw. zart. 69 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, tj. niewykazanie legitymacji do występowania w sprawie. Syndyk nie wykazał dokumentem w postaci spisu inwentarza - sporządzanym obligatoryjnie w celu ustalenia masy upadłości, że roszczenie objęte powództwem wchodzi do masy upadłości.

6
Art. 233 kpcw zw. zart. 278 kpcpoprzez prowadzenie samodzielnych ustaleń co do istnienia zubożenia powoda i przyjęcia powyższej okoliczności za udowodnioną, mimo, ze została zakwestionowana przez pozwanego, natomiast załączone do pozwu dokumenty prywatne nie stanowiły dowodu na fakt zubożenia powoda, nie są również księgami rachunkowymi, a ewentualna potrzeba ustalenia tej okoliczności na podstawie dokumentów księgowych wymagała wiadomości specjalnych w postaci dowodu z opinii biegłego, którego to dowodu powód nie zaoferował.

7
Art. 227 kpcw zw. zart. 258 kpcpoprzez oddalenie wniosku dowodowego strony pozwanej w przedmiocie dowodu z przesłuchania świadkówG. C.iA. G.na okoliczność przyczyn i podstaw dokonywanych przez powoda wpłat na rzecz pozwanego, tj. okoliczności istotnej dla przedmiotu sprawy, odnoszącej się bowiem do podstawy świadczenia i wzajemnych rozliczeń, wskazujących również na brak zubożenia powoda - w oparciu o wadliwe i niezgodne z prawem oraz zasadami doświadczenia życiowego uzasadnienie, że dowód na w/w okoliczności można przeprowadzić tylko na podstawie dokumentacji księgowej powoda.

8
Art. 233 kpcpolegające na braku wszechstronnej oceny dowodów w sprawie poprzez przyjęcie, że powódka i ZPCŚ.nie posiadały wzajemnych wierzytelności i nie dokonywały rozliczeń poprzez spłaty zobowiązań wobec osób trzecich i pominięcie w rozważaniach okoliczności wynikających z twierdzeń powoda zawartych w pozwie, dokumentów złożonych przez pozwanego zawierających oświadczenia prezesów spółek oraz z dokumentów powoda załączonych do pozwu wskazujących na wieloletnią praktykę dokonywania rozliczeń powoda i ZPCŚ.w ten sposób tj. poprzez spłatę różnych wierzycielispółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...)przez powoda.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji ustalił prawidłowy stan faktyczny, który Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własny.

Podzielić również należy rozważania tegoż Sądu.
Za nieuprawniony uznać należy zarzut naruszeniaart. 118 kc, aczkolwiek Sąd Apelacyjny nie w pełni zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Sąd pierwszej instancji. Prawdą bowiem jest to, że o związku roszczenia z prowadzeniem przez powoda działalności gospodarczej powinny decydować okoliczności istniejące w chwili powstania roszczenia, przy czym bez znaczenia dla tej kwalifikacji pozostaje przy tym, czy roszczenie powstało w relacji obustronnie profesjonalnej, czy też profesjonalista (przedsiębiorca) występuje tylko po jednej stronie stosunku prawnego  (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 listopada 2011 r. sygn.. akt 111 CZP), wystarczy bowiem, iż podmiotem gospodarczym jest osoba występująca z roszczeniem.
Niemniej jednak w ocenie Sądu Apelacyjnego roszczenie powoda nie uległo trzyletniemu przedawnieniu, jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sąd Najwyższy w uchwale powiększonego składu sędziów z 14 maja 1998 r. (III CZP 12/98) stwierdził, że o działalności gospodarczej przedsiębiorcy można mówić wtedy, gdy dokonuje on czynności wchodzących w zakres jego działalności gospodarczej, tj. takich czynności, które powstają w funkcjonalnym związku z tą działalnością i są realizacją zadań danego przedsiębiorstwa w celu osiągnięcia określonej korzyści. To, iż upadły prowadził działalność gospodarczą nie świadczy jeszcze o tym, iż wszelkie dokonywane przez niego wpłaty wchodziły w zakres jego działalności. W tejże uchwale Sąd Najwyższy podał również, iż sam przedmiot działania w charakterze przedsiębiorcy nie przesądza o tym, że każde roszczenie tego podmiotu można uznać za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tu podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że czynności podejmowane przez podmiot gospodarczy wchodzą w zakres jego działalności gospodarczej gdy pozostają w normalnym funkcjonalnym związku z tą działalnością, w szczególności podejmowane są w celu realizacji zadań związanych z przedmiotem działalności tego podmiotu. Nie wchodziło w zakres zadań upadłego regulowanie zobowiązań podatkowych innych podmiotów. Tym samym roszczenie o zwrot zapłaconych kwot nie ulega trzyletniemu przedawnieniu.
W uchwale Sądu Najwyższego z 16 września 2010 roku (III CZP 44/10) Sąd ten zaprezentował tezę, iż roszczenie przedsiębiorcy, który jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z jego nieruchomości przez inny podmiot przedawnia się w terminie trzech lat. Teza ta oczywiście odniesienie ma również do spółki akcyjnej. Niemniej jednak z uzasadnienia owej uchwały wyprowadzić można wniosek, iż dla zbadania owej okoliczności znaczenie ma przeznaczenie uzyskanych środków. Jak podał bowiem Sad Najwyższy w cytowanej uchwale „Jeżeli przedsiębiorca dochodzi (…) roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (…), to roszczenia te będą związane z prowadzoną przez niego działalnością, jeżeli uzyskane w ten sposób środki przeznaczy na prowadzenie działalności gospodarczej. Dowód taki może być stosunkowo łatwy w przypadku przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, która przeznaczy uzyskane z realizacji opisanych wyżej roszczeń środki na zaspokojenie własnych potrzeb lub potrzeb bliskich, a nie na działalność gospodarczą. Natomiast w przypadku przedsiębiorców (…) dowód taki będzie z reguły napotykał na trudne do przezwyciężenia przeszkody. W konkluzji należy jednak stwierdzić, że o tym, czy roszczenie przedsiębiorcy o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z należącego do niego gruntu będzie roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej można przesądzić tylko po rozważeniu całości okoliczności sprawy, w szczególności tego na co przeznaczone zostaną uzyskane z tego tytułu środki”. W niniejszej sprawie okoliczność ta nie jest trudna do wykazania.Spółka (...)znajduje się w upadłości likwidacyjnej, a środki uzyskiwane przez syndyka służą realizacji zobowiązań.

Za niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego, a to art.art. 405 i 411 pkt 1 kc.
W sprawie niniejszej decydujące znaczenie ma wielokrotnie powoływana uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2008 roku ((I FPS 8/07). W orzeczeniu tym Sąd stwierdził kategorycznie, iż zapłata, o której mowa wart. 59 § 1 pkt 1w związku zart. 60 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa(Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2004 r., dokonana przez inny podmiot w imieniu podatnika, nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego tego podatnika. Z treści uzasadnienia uchwały wynika, że istota stosunku prawa podatkowego, charakteryzująca się administracyjnym stosunkiem: organ władzy publicznej i adresat normy prawnej, uniemożliwia przeniesienie w drodze umowy cywilnoprawnej zobowiązania podatkowego na inny podmiot i w konsekwencji zwolnienie podatnika z konieczności uregulowania ciążącego na nim zobowiązania podatkowego. Co więcej niedopuszczalne jest zawarcie umowy, mocą której jeden podmiot zobowiązuje się spełnić zobowiązanie podatkowe drugiego podmiotu. Stosunek cywilnoprawny zawiązany pomiędzy podatnikiem a osobą trzecią nie ma żadnego znaczenia w stosunkach publicznoprawnych (podatkowych). Byłoby to możliwe tylko wówczas, gdyby wskazywał na to konkretny przepis ustawy, a wOrdynacji podatkowejprzepis taki nie występuje. Sąd ten dopuścił jedynie sytuację, w której osoba wpłacająca podatek dokonuje tego ze środków powierzonych mu przez podatnika. Dokonuje wówczas czynności technicznej - wpłaca podatek za podatnika, lecz działa jedynie jako „posłaniec”.
Treść powołanej uchwały wskazuje, iż niespornie dokonana przez(...) SAzapłata zobowiązań podatkowychspółki z o.o. (...)nie spowodowała wygaśnięcia zobowiązania podatkowego tejże spółki. Niewątpliwą rzeczą zatem jest to, iż po stronie pozwanej istnieje bezpodstawne wzbogacenie. Istnieje również zubożenie powoda, bowiem jakiekolwiek ustalenia dokonywane zespółką (...)w przedmiocie zapłaty podatku, w świetle powołanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, były nieważne. Tym samym podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż gdyby nawet upadły był dłużnikiem(...) Sp. z o.o.(co sugeruje pozwany), to wpłaty na rzecz Urzędu Skarbowego nie zwolniłby go z tych zobowiązań.
Pozostaje kwestia ustalenia czy zapłata dokonana przez upadłego stanowiła nienależne świadczenie.
W ocenie Sądu Apelacyjnego możliwe jest przyjecie dwóch stanowisk.
Za uznanie, iż zapłata nie stanowiła świadczenia przemawia teza wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 września 1997 roku (III CKN 162/97) stanowiąca, iż przy ocenie, czy miało miejsce świadczenie w ramach danego stosunku, rozstrzygające znaczenie powinien mieć punkt widzenia wierzyciela z tego stosunku: czy może on na podstawie rozpoznawalnych okoliczności uważać dane działanie za świadczenie. Gdy określone przesunięcie majątkowe nie jest wynikiem tak rozumianego świadczenia, nie może powstać roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, lecz jedynie roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia na zasadach ogólnych (art. 405-409 kc). Urzędom Skarbowym wK.iR.niewątpliwie wiadomym było, iż zapłata nie dotyczyła zobowiązań podatkowych upadłego. W świetle powoływanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozwany nie miał prawa przyjmować tej wpłaty, a tym bardziej zaliczać ją na poczet zobowiązań podatkowychspółki z o.o. (...). Zgodnie zatem z tezą wyroku Sądu Najwyższego z 11 września 1997 roku zapłata dokonana przez upadłego nie stanowiła nienależnego świadczenia, stąd winna zostać zwróconą z mocyart. 405 kc.
Sąd Apelacyjny jednakże nie w pełni podziela rozważania zawarte w zważaniowej części uzasadnienia cytowanego wyroku (akapit drugi rozważań), a w szczególności uznanie, iż gdy określone przesunięcie majątkowe nie jest wynikiem świadczenia, np. dlatego, że mająca je stanowić czynność prawna jest nieważna, nie może powstać roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, lecz jedynie roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia na zasadach ogólnych (art. 405-409 kc). Przeczy temu bowiem treśćart. 410§2in finekcdefiniującego nienależne świadczenie.
Zgodnie zart. 356 kcdłużnik nie musi osobiście spełnić świadczenia. Zobowiązanie za niego może wykonać także osoba trzecia, a zazwyczaj świadczy ona za dłużnika na podstawie otrzymanego od niego upoważnienia, w celu wypełnienia wobec niego swego długu. W świetle zasad doświadczenia życiowego oraz oświadczeń złożonych przez panówG. C.iA. G.najprawdopodobniej tego typu sytuacja miała miejsce. Tu jednakże wrócić należy do stanowiącej bazę rozpoznania sprawy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w świetle której tego typu ustalenia są sprzeczne z prawem, a zatem z mocyart. 58§1 kcnieważne. Przy przyjęciu takiej hipotezy, podstawą zapłaty dokonanej przez upadłego były nieważne z mocy prawa ustalenia dokonane zfirmą (...). Tym samym dopuszczalne jest żądanie zwrotu nienależnego świadczenia z mocyart. 411 pkt 1in finekc.
O ile natomiast zapłata była wynikiem innych zdarzeń, a nie ustaleń zfirmą (...), np. pomyłki, to w grę wchodzą wyżej przedstawione rozważania dotyczące możliwości żądania zwrotu na podstawie zasadach ogólnych (art. 405-409 kc).
Za nieuzasadniony uznać należy zarzut apelacji naruszeniaart. 144w zw. zart. 69 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze(tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361), przez uwzględnienie roszczenia przy niewykazaniu legitymacji syndyka do występowania w sprawie. W ocenie skarżącego syndyk nie wykazał dokumentem w postaci spisu inwentarza - sporządzanym obligatoryjnie w celu ustalenia masy upadłości, że roszczenie objęte powództwem wchodzi do masy upadłości. Zarzut ten zgłoszony został po raz pierwszy w postępowaniu apelacyjnym, uznać zatem należało, iż pozwany przyznał legitymację czynną syndyka.
Jedynym słusznym zarzutem dotyczącym prawa materialnego był zarzut naruszeniaart. 481 kcpoprzez zasądzenie w pkt. 2 wyroku odsetek od Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego wR.od dnia 12 października 2011 r. Jak wynika z dokumentów dołączonych do pozwu powód pismem z dnia 4 października 2011 r. wezwał jedynie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego wK.do zapłaty kwoty żądanej pozwem. Z tego względu kwota należna od Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wR.winna być zasądzoną od daty doręczenia odpisu pozwu.
Za nieuzasadnione uznać należy zarzuty naruszenia prawa procesowego.
W świetle podanych wyżej wywodów o dopuszczalności żądania zwrotu zapłaconych za inny podmiot kwot niesłusznym jest zarzut dotyczący naruszeniaart. 227 kpcw zw. zart. 258 kpcpoprzez oddalenie wniosku dowodowego strony pozwanej w przedmiocie dowodu z przesłuchania świadkówG. C.iA. G.na okoliczność przyczyn i podstaw dokonywanych przez powoda wpłat na rzecz pozwanego. Jak już zostało wyżej wskazane dokonywania pomiędzyspółkami (...)ustaleń dotyczących zapłaty podatkówfirmy (...), powodowi przysługuje roszczenie z zwrot zapłaconych kwot, a to na podstawieart. 405 kcczy teżart. 411 pkt 1in finekc.
Z tych samych względów za niezasadny uznać należy zarzut naruszeniaart. 233 kpcpolegającego na braku wszechstronnej oceny dowodów w sprawie poprzez przyjęcie, że powódka i ZPCŚ.nie posiadały wzajemnych wierzytelności i nie dokonywały rozliczeń poprzez spłaty zobowiązań wobec osób trzecich. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji nie przyjął powyższej tezy, a ponadto ustalenie tegoż nie miało znaczenia.
Zarzut naruszeniaart. 233 kpcw zw. zart. 278 kpcpoprzez prowadzenie samodzielnych ustaleń co do istnienia zubożenia powoda i przyjęcia powyższej okoliczności za udowodnioną również jest nieuprawniony. Bez wnikania w załączone do pozwu dokumenty prywatne czy też księgi rachunkowe oraz bez konieczności ustalania tej okoliczności na podstawie dowodu z opinii biegłego również Sąd Apelacyjny przyjął (zob. wyżej), iż istnieje zubożenie powoda, bowiem jakiekolwiek ustalenia dokonywane zespółką (...)w przedmiocie zapłaty podatku, w świetle powołanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie były nieważne. Gdyby nawet upadły był dłużnikiemspółki (...)to wpłaty na rzecz Urzędu Skarbowego nie zwalniały go z tych zobowiązań, innymi słowy jego ewentualny dług wobecspółki (...)nadal istniałby, przy dodatkowym zubożeniu - bo wyzbyciu się środków na rzecz Skarbu Państwa.

Z powołanych wyżej względów na podstawieart. 385 kpciart. 866§1 kpcorzeczono jak w pkt. 1 i 2 wyroku.
Orzeczenie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie zwrot kosztów procesu za instancję odwoławczą uzasadniają przepisyart. 98 kpcoraz§§ 6 pkt. 5 i 7 oraz 12 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).