Sąd Okręgowy w Słupsku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 764/13
Data wyroku: 2013-09-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Radosław Buko
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: Art. 477 za znaczkiem 14 § 1 kpc

Sygn. akt V U 764/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 września 2013 roku

Sąd Okręgowy w Słupsku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Radosław Buko
Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Pezena
po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 roku w Słupsku
odwołaniaB. F.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 27 marca 2013 roku numer(...)
w sprawieB. F.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o składki na ubezpieczenie społeczne

I
oddala odwołanie

II
zasądza od ubezpieczonegoB. F.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.2.400 zł (dwa tysiące czterysta zł) tytułem zwrotu kosztów procesu

UZASADNIENIE
UbezpieczonyB. F.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z dnia 27 marca 2013 roku , nr(...)- (...)umarzającej postępowanie w zakresie umorzenia nieopłaconych należności na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy za okres od 09/2001 – 02/2009
W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł między innymi, że czuje się pokrzywdzony działalnością organu rentowego. Nadto, wniósł o wystąpienie przez Sąd Okręgowy w Słupsku z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego czy przepis art.1 ust. 6 ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności z tytułu samoistnych składek na ubezpieczenie zdrowotne lub Fundusz Pracy jest zgodny zart. 2 Konstytucji.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych podnosząc, że z uwagi że ubezpieczony nie posiada zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, brak jest podstaw do umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

UbezpieczonyB. F.podlega od 1 stycznia 1999 roku jako osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega ubezpieczeniom społecznym. Z tego tytułu ubezpieczony nie posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek.
B. F.posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01/2007 – 12/2009 roku w wysokości 22 950 zł.
Umową z dnia 15 lutego 2010 roku zawartą pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.aB. F.rozłożono ubezpieczonemu zaległość z tytułu należnych składek na raty.
Dowód : pismo o umowie z dnia 15 lutego 2010 k 2 akt ZUS,

W dniu 7 marca 2013 r. ubezpieczony złożył w organie rentowym wniosek o umorzenie nieopłaconych należności za okres od 09/2001 r. do 02/2009 powstałych w związku z prowadzeniem przez ubezpieczonego działalności gospodarczej w tym okresie.
Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia 27 marca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.umorzył postępowanie z wnioskuB. F.w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 09/2001 r. do 02/2009. W uzasadnieniu wskazał, że wobec braku zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne za wskazany wyżej okres, umorzenie postępowania jest zasadne.

Dowód : wniosek k 5 akt ZUS, decyzja k 65 akt ZUS,

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było, czy organ rentowy zasadnie podjął decyzję o umorzeniu postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości ubezpieczonego w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 09/2001 r. do 02/2009.
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r. poz. 1551) na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999r. do dnia 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniuart. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm. 1)

1
która przed dniem 1 września 2012 r. zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 8,

2
innej niż wymieniona w pkt 1

- umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.
W ust. 6 art. 1 cytowanej ustawy wskazano, że umorzenie należności, o których mowa w ust. 1, skutkuje umorzeniem nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za ten sam okres oraz należnych od nich, za ten sam okres, odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.
W realiach rozpoznanej sprawy, w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przez ubezpieczonego nie wystąpiły u ubezpieczonego zaległości na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy.
Jak wynika bowiem z niespornych ustaleń faktycznych, we wskazanym okresie ubezpieczony podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, a zaległości dotyczyły jedynie ubezpieczenia zdrowotnego.
Ta zaś istotna okoliczność przesądza o tym, że także żądanie umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jest niezasadne. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 6 ustawy z dnia 09 listopada 2012 r., warunkiem umorzenia takich składek jest uprzednie umorzenie należności z tytułu obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.
Brak jest również podstaw prawnych do występowania przez Sąd z pytaniem prawym do Trybunału Konstytucyjnego w oparciu o argumentację przedstawioną w odwołaniu. Ubezpieczony zarzucił, że art. 1 ust 6 ustawy z dnia 09 listopada 2012 r. nie jest zgodny z zasadą określoną wart. 2 Konstytucji. Zważyć należy , że powszechnie wyróżnia się dwa typy równości: „równość w prawie” i „równość wobec prawa” . „Równość wobec prawa” jest nakazem równego traktowania przez organy władzy publicznej w procesie stosowania prawa. Jest ona konsekwencją ogólnego charakteru norm i oznacza podejmowanie przez organy stosujące prawo decyzji indywidualnych na podstawie norm prawnych bez względu na jednostkowe cechy adresata, nieistotne z punktu widzenia hipotezy danej normy. „Równość w prawie” wymaga natomiast, aby prawo nie zawierało w swej treści elementów dyskryminujących lub uprzywilejowujących określoną grupę podmiotów. Jest to więc postulat skierowany względem ustawodawcy.Nie oznacza on jednak nakazu, aby prawo w jakikolwiek sposób nie różnicowało podmiotów, których dotyczy, lecz wymaga, aby te różnice były uzasadnione. Powstaje jednak w związku z tym problem oceny zasadności tych różnic. W doktrynie wskazuje się na trzy kryteria: kryterium obiektywności klasyfikacji (różnice między dwoma podmiotami, od których prawo uzależniać będzie różne traktowanie, mają mieć charakter obiektywny, dostrzegalny), wymóg, by istniał racjonalny związek między różnicą cech jednostek a różnicą traktowania oraz wymóg, aby zróżnicowanie podmiotów było sprawiedliwe, słuszne. Tym samym objawia się związek zasady równości z zasadą sprawiedliwości. Reguły różnicujące pewne grupy podmiotów muszą być zgodne z przyjętym systemem wartości. Ta relacja ma charakter dwustronny, bowiem jako podstawę wszelkiej sprawiedliwości wskazuje się właśnie równość ( por. W. Sadurski, Równość wobec prawa, Państwo i Prawo 1978, nr 8–9, s. 52, M. Cieślak, Polska procedura karna. Podstawowe założenia teoretyczne, Warszawa 1984, s. 212, S. Steinborn, Formalne porozumienia karnoprocesowe w świetle konstytucyjnej zasady równości, Prokuratura i Prawo 2, 2004 s. 24-25).
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zasada równości jest interpretowana w ten sposób, że oznacza, iż osoby znajdujące się w takiej samej lub podobnej sytuacji należy traktować tak samo, natomiast osoby znajdujące się w odmiennej sytuacji faktycznej należy traktować odmiennie (por. Orzeczenie TK z dnia 9 marca 1988 r., U 7/87, OTK 1988, nr 1, poz. 1; orzeczenie TK z dnia 4 lutego 1997 r., P 4/96, OTK 1997, nr 1, poz. 3, S. Steinborn, Formalne porozumienia karnoprocesowe w świetle konstytucyjnej zasady równości, Prokuratura i Prawo 2, 2004 s. 26).
Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy wskazać należy, że płatnik składek powinien bez uprzedniego wezwania opłacać je terminowo i nie może również na nikogo przerzucać skutków swoich zaniechań, są to bowiem należności publicznoprawne. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, iż należności składkowe mają charakter należności oddawczych. Powinny być samoobliczane i samoopłacane przez obowiązanego. Umorzenie jest zaś wyrazem definitywnej rezygnacji z możliwości wyegzekwowania należności z tytułu nieopłaconych składek od podmiotów zobowiązanych do ich uregulowania. Należy zaznaczyć, że z uwagi na publicznoprawny charakter należności z tytułu składek umorzenie jest rozwiązaniem o charakterze wyjątkowym. Pamiętać należy, że ustawodawca w ustawie z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność jednoznacznie wskazał, jakie kryteria powinny decydować o umorzeniu, zatem jakakolwiek wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna. Trzeba w tym miejscu nadto podnieść, że przepisy regulujące materię ubezpieczeń społecznych mają charakter bezwzględnie obowiązujących; oznacza to, iż w sytuacjach w nich określonych muszą być one stosowane przez organ rentowy w sposób ścisły.
Przepisy z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter bezwzględnie obowiązujący ( ius cogens), w związku z czym o przyznaniu świadczenia decyduje każdorazowo spełnienie ściśle określonych ustawowych przesłanek, nie zaś - zasady współżycia społecznego. W podobny sposób wypowiadał się niejednokrotnie w swoich orzeczeniach Sąd Najwyższy, np. w wyrokach: z dnia 12 stycznia 2000 r. (II UKN 293/99, OSNP z 2001 r. Nr 9, poz. 231); z dnia 19 czerwca 1986 r. (II URN 96/86, Służba Pracownicza z 1987 r., nr 3); z dnia 26 maja 1999 r. (II UKN 669/98, OSNP z 2000 r. Nr 15, poz. 597).
Pamiętać należy, także że w judykaturze (por. między innymi uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1992 roku, II UZP 17/92 OSNCP 1993/6 poz. 91 i uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 1994 roku, II UZP 15/94 OSNAPiUS 1994/8 poz. 131 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2006 roku, I UK 128/2006 OSNP 2007/23-24 poz. 359 i orzeczenia tam powołane) oraz doktrynie przyjmuje się jednolicie, że prawo ubezpieczeń społecznych stanowi odrębną gałąź prawa w stosunku do prawa cywilnego, a jego przepisy mają charakter przepisów prawa publicznego, w których strony nie korzystają ze swoich praw podmiotowych regulowanych prawem prywatnym -Kodeksem cywilnymlubKodeksem pracy, lecz w których Zakład Ubezpieczeń Społecznych realizuje wobec innego uczestnika stosunku prawnego ustawowe kompetencje organu władzy publicznej.
Z tego względu stosunek ubezpieczenia społecznego nie jest stosunkiem cywilnoprawnym, opartym na równorzędności jego podmiotów i wzajemności (ekwiwalentności) świadczeń, lecz uregulowanym ustawowo stosunkiem publicznoprawnym opartym na zasadzie solidaryzmu, a wynikające z niego świadczenia stron tego stosunku nie są świadczeniami cywilnoprawnymi.
Konstrukcja ustawy z dnia 09 listopada 2012 r. za cel ma umorzenie nieopłaconych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe. Umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne następuje jedynie w sytuacji gdy podmiot ubiegający się o umorzenie posiada należności na ubezpieczenia społeczne. W ocenie Sądu Okręgowego rozpoznającego niniejszą sprawę powyższe rozwiązanie nie stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości ani z zasadą opisaną wart. 2 Konstytucjistanowiącą, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Podkreślić należy, że celem uchwalenia ustawy było zniwelowanie barier finansowych dla małych i średnich przedsiębiorców na rynku. Wyjście naprzeciw osobom prowadzącym pozarolniczą działalność, szczególnie tym, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej między innymi z powodu posiadanego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na własne ubezpieczenia za okres do lutego 2009 r., narastającego w związku ze zwiększającą się kwotą odsetek oraz pozostałych należności, powstałych w konsekwencji nieopłacenia składek. Zmiany te, poprzez umorzenie najstarszych - a więc najtrudniejszych do spłaty - zaległości, mały być dużym wsparciem dla przedsiębiorców, pozwalającym na odzyskanie płynności finansowej. Pozwolą także na złagodzenie niekorzystnych skutków spowolnienia gospodarczego i utrzymanie się przedsiębiorców na rynku. ( tak uzasadnienie projektu ustawy ). Zatem wbrew twierdzeniom odwołującego się nie zamierzano umorzyć należności które powstały na skutek błędnej interpretacji prawa – które jednoznacznie stwierdzało, że składki na ubezpieczenia zdrowotne należy opłacać od każdej działalności, a zamierzano wspomóc małych i średnich przedsiębiorców.
W ocenie Sądu Okręgowego do ustawodawcy należy określenie kręgu osób mogących skorzystać z dobrodziejstwa umorzenia należności i nie jest rolą Sądu poszerzanie kategorii podmiotów którym umarza się składki, ze względu na wyżej wskazany wyjątkowy charakter ustawy. Przyjęcie odmiennych założeń musi skutkować poszerzaniem kategorii należności objętych umorzeniem w zależności od sytuacji osoby ubiegającej się o umorzenie. Skoro wbrew treści art. 1 ust 6 ustawy z dnia 09 listopada 2012 r. uznano by za możliwe umorzenie jedynie składek na ubezpieczenie zdrowotne za dany okres, to dlaczego nie należało by umorzyć przedsiębiorcy innych należności publiczno – prawnych w postaci podatku czy abonamentu RTV powołując się na zasady wynikające zart. 2 Konstytucji.
Z tych racji natury faktycznej i prawnej oraz podzielając zatem uzasadnione argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na odwołanie, Sąd w punkcie I sentencji wyroku na podstawieart. 477(

      14)§ 1 k.p.c.pozbawione uzasadnionych podstaw odwołanie oddalił. W ocenie Sądu Okręgowego brak było podstaw do przedstawienia w tej sytuacji pytania do Trybunału Konstytucyjnego w trybie określonym wart. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym( Dz. U. nr 102 poz. 643 ze zm.). Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zawarty w postanowieniu z dnia 18 października 2007 r. (II SA/Ol 861/07, LEK nr 303725), zgodnie z którym wyłącznie wątpliwości sądu, a nie skarżącego, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowo-administracyjnej. Dlatego też skarżący nie ma uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w zw. zart. 98 § 1 kpciart. 108 § 1 kpc– punkt II sentencji wyroku.