Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 56/13
Data wyroku: 2013-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Witold Nowakowski, Alicja Kolonko, Maria Małek-Bujak
Słowa kluczowe: Sprawa Z Zakresu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa prawna: art. 477.14a kpc, art. 8 ustawy z 6.07.2007r.

Sygn. akt III AUa 56/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 maja 2013 r.

Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Alicja Kolonko (spr.)

Sędziowie

SSA Maria Małek - Bujak
SSA Witold Nowakowski

Protokolant

Agnieszka Turczyńska

Przy udziale –
po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2013r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaK. Ż.(K. Ż.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za lata 2010 - 2011
na skutek apelacji ubezpieczonejK. Ż.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach
z dnia 24 października 2012r. sygn. akt VIII U 1484/12

1
uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego w części dotyczącej prawa do wypłaty ekwiwalentu za okres od dnia 1 stycznia 2010r. do dnia 31 lipca 2011r. i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.,

2
w pozostałym zakresie oddala apelację,

3
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.na rzecz ubezpieczonej kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

/-/ SSA M.Małek – Bujak /-/ SSA A.Kolonko /-/ SSA W.Nowakowski

Sędzia Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 56/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28 lutego 2012r. znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.przyznałK. Ż.ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla, przysługujący z tytułu prawa do renty rodzinnej za lata2010-2011, w wysokości odpowiadającej pięciu miesiącom, tj. w kwocie 546,95 zł.
W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczona zarzuciła, że jej mąż był uprawnionydo pobierania ekwiwalentu i wyrokiem Sądu przyznano mu to prawo za lata 2008-2009w pełnej wysokości (za 24 miesiące). Uprawnieni i wdowy po uprawnionych winni otrzymać w 2012 roku ekwiwalent za lata 2010-2011. Ponieważ pozostawała w związku małżeńskimaż do śmierci męża, uważa, że powinna otrzymać ekwiwalent za 24 miesiące, a niejedynie za 5. Przyznanie jej ekwiwalentu jedynie za okres po śmierci mężaodbywa sięz naruszeniem elementarnych zasad życia społecznego, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych jawi się jako instytucja czyhająca na ludzką śmierć i jego nieszczęście.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i podając, że ubezpieczona nabyła prawo do renty rodzinnej od dnia 7 sierpnia 2011r.
Wyrokiem z dnia 24 października 2012r. sygn. VIII U 1484/12 Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach oddalił odwołanie.
Sąd ustalił, że ubezpieczona jest wdową poB. Ż.– byłym pracownikuPrzedsiębiorstwa (...)((...)) wK., uprawnionym do emeryturyod dnia 1 lipca 1983r.

B. Ż.uzyskał prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawado bezpłatnego węgla za lata 2008-2009 w ilości po 2,5 Mg rocznie. Zmarł w dniu(...)i od tego dnia ubezpieczona uzyskała prawo do renty rodzinnej po nim.
Sąd ustalił ponadto, że w rejestrze układów nie figuruje układ zbiorowy pracy dla(...)wK., natomiast w dniu 27 maja 1999r. został zarejestrowany układ zbiorowy pracy dla(...) S.A.wK., zawarty w dniu 10 lutego 1999r. Do układu tego nie zostały zawarte żadne protokoły dodatkowe, wprowadzające jakiekolwiek zmiany, zaś sam układ nie reguluje zagadnień dotyczących deputatu węglowego dla emerytów i rencistów. Sąd wskazał, że informacje te znane mu są z urzędu z uwagi na wielość analogicznych sporów.
Przytaczając uregulowaniaart. 1, 2, 3, 6 i 7 ustawy z dnia 6.07.2007r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych(Dz.U. nr 147 poz. 1031 ze zm.), Sąd zawarł w uzasadnieniu szeroki wywód zmierzający do wykazania, że co do zasadyK. Ż.jest osobą uprawnionądo otrzymania bezpłatnego węgla na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla PracownikówZakładów (...)z dnia 21.12.1991r.
Wskazał natomiast na fakt, że uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla świadczeniobiorca uzyskuje zawsze w momencie powstania jego uprawnienia do tego świadczenia, a skoro prawo do renty rodzinnej nabyła od dnia 7 sierpnia 2011r., czyli od dnia śmierci męża, to również od tego dnia jest - jako wdowa – uprawniona do pobierania ekwiwalentu. Ekwiwalent wypłacono za pełne miesiące od momentu nabycia prawa do świadczenia.
Apelację od powyższego wyroku wniosła ubezpieczona, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i domagając się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na jej rzecz ekwiwalentu z tytułu prawado bezpłatnego węgla za okres od dnia 1 stycznia 2010r. do 6 sierpnia 2011r., w łącznej wysokości 2.078,41 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia 2012r., czyli za okres, gdy jej mąż jeszcze żył.
Podkreśliła, że uprawnienia męża do ekwiwalentu zostały ustalone, dlatego też powinien on zostać wypłacony w roku 2012 także za okres do śmierci męża.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna.
Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego, a uprzednio organu rentowego, przyznającegoK. Ż.prawo do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za rok 2011, jako jej własne uprawnienie, wynikające z uzyskania prawa do renty rodzinnejpo zmarłym mężuB., jest prawidłowe, jednak nie wyczerpuje całości żądania ani możliwego rozstrzygnięcia.
Od razu w tym miejscu wyjaśnić należy częściowe oddalenie apelacji (por. pkt 2 wyroku). Dotyczy ono żądania przyznania ekwiwalentu za okres od 1 do 6 sierpnia 2011r., bowiem ubezpieczona prawo do wypłaty ekwiwalentu za ten okres już otrzymała, co zresztą Sąd Okręgowy wyraźnie wyeksponował, odwołując się do uregulowania art. 6 ustawy z dnia 6.07.2007r. i podając, że ekwiwalent wypłacono za pełne miesiące od momentu nabycia prawa do świadczenia (por. k. 26 a.s.). Zatem w tym zakresie apelacja pozbawiona jest słuszności, co uzasadniało orzeczenie po myśliart. 385 kpc.
Wracając natomiast do poprzednio rozpoczętego wątku należy stwierdzić, że organ rentowy winien odczytywać wniosek zgodnie z jego treścią i interpretować uwzględniając fakt, że wnioskodawca nie musi wykazywać się znajomością prawa i nie musi formułować swojego żądania, stosując nomenklaturę ustawową czy też przywołując podstawę prawną swego żądania.
Ubezpieczona w swoim wniosku z dnia 16 stycznia 2012r. podała, że dotyczy on
      ekwiwalentu z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za lata 2010-2011, a w treści wniosku zapisała:
      jako wdowa po zmarłym w dniu(...)B. Ż.(…) przesyłam wniosek o wypłatę ekwiwalentu z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za lata 2010-2011 (ustawa 6.07.2007r.)(por. k. nienumerowana w aktach R). Odnosząc ten wniosek do uregulowań ustawy z dnia 6.07.2007r. odczytać go należało jako zawierający dwa odrębne żądania: prawa do wypłaty ekwiwalentu jako własnego uprawnienia osoby uprawnionej do renty rodzinnej,a ponadto jako wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia po zmarłym -w trybie art. 8 tej ustawy.
W aktualnym stanie prawnym ma to tym istotniejsze znaczenie, że nowelizacja tej ustawy, dokonana ustawą z dnia 26.05.2011r. o zmianie ustawy o ekwiwalencie pieniężnym… (Dz.U. nr 144 poz. 856) zniosła wymóg składania wniosku o wypłatę ekwiwalentu za każdy kolejny okres, poprzestając na jednorazowym złożeniu takiego wniosku. Ustawa ta weszła w życie z dniem 28 lipca 2011r., tzn. jeszcze za życiaB. Ż.. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej,w przypadku wypłaty przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ekwiwalentu na wniosek zgłoszony przed dniem1 stycznia 2012r., ekwiwalent w latach 2012-2015 wypłaca się bez konieczności złożenia kolejnych wniosków o jego wypłatę.
Oznacza to, że gdybyB. Ż.dożył dnia 1 stycznia 2012r., nie musiałby składać żadnego wniosku, aby uzyskać wypłatę ekwiwalentu, należnego mu za lata 2010-2011.
Ponieważ jednak, celem pełnego rozpoznania wniosku ubezpieczonej, należy ustalić krąg osób uprawnionych do wypłaty niezrealizowanego świadczenia, wskazany przepisem art. 8 ustawy z dnia 6.7.2007r., uzasadnia to – po myśli art. 47714akpc- uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji organu rentowego w tym właśnie zakresie i przekazanie sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania, także jako wnioskuK. Ż.o wypłatę niezrealizowanego świadczenia po mężu za lata 2010-2011.
O kosztach orzeczono po myśliart. 98 kpcw zw. zart. 36 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tekst jednol. Dz.U. z 2010r. nr 90poz. 594 ze zm.).

/-/ SSA M.Małek – Bujak /-/ SSA A.Kolonko /-/ SSA W.Nowakowski

Sędzia Przewodniczący Sędzia

ek