Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1189/12
Data wyroku: 2012-11-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jaromir Antoszewski
Słowa kluczowe: Kara Umowna
Podstawa prawna: art. 483 k.c., art. 484 k.c.

Sygnatura akt I C 1189/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Jelenia Góra, dnia 30.11.2012 r.
Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący:  SSR  Jaromir Antoszewski
Protokolant:  Mariola Olechno
po rozpoznaniu w dniu 29.11.2012 r. w Jeleniej Górze sprawy
z powództwaW. L.–Przedsiębiorstwa (...)wM.
przeciwko GminieK.
-o zapłatę

I
zasądza od pozwanej GminyK.na rzecz powodaW. L.-Przedsiębiorstwa (...)wM.kwotę 344,40 zł (trzysta czterdzieści cztery złote, czterdzieści groszy) z ustawowymi odsetkami od dnia 07.01.2012 r. do dnia zapłaty;

II
dalej idące powództwo oddala;

III
koszty postępowania stron wzajemnie znosi.

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 23.05.2012 r. powódW. L., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika , wystąpił przeciwko pozwanemu GminieK.o zasądzenie kwoty 688,80 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 07.01.2012 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu powód podniósł , że strony zawarły w dniu 21.07.2011r.umowę nr (...), której przedmiotem było wykonanie dokumentacji technicznej na przebudowę chodnika zawieszonego napotoku J.przyul. (...)oraz budowa chodnika odul. (...)wzdłuż drogi naP.wK., z terminem rozpoczęcia prac w dniu 22.07.2011 i zakończenia w dniu 15.12.2011r. , za wynagrodzeniem 24 600 zł brutto. W dniu 23.09.2011r. poinformował pozwanego o braku możliwości zaprojektowania chodnika przyul. (...)gdyż istniejąca szerokość działek drogowych nie pozwala na zapewnienie ruchu dwukierunkowego oraz dobudowę chodnika i nie odpowiadałoby to wskazanym przepisom. Zaproponował rezygnację z tej części umowy , po analizie sytuacji strony w dniu 21.11.2011r. zawarłyaneks nr (...)do umowy , wskazując tam na brak możliwości zaprojektowania opisanego chodnika i zmieniając wynagrodzenie powoda na kwotę 17 220 zł brutto. Podał , iż w dniu 22.11.2011r. złożono wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, w dniu 15.12.2011r. przedłożył pozwanemu dokumentację projektową , dokumentacja ta nie została przyjęta z powodu braku pozwolenia na budowę. Przyjęto ją dopiero w dniu 23.12.2011r. Nadmienił , iż po wystawieniu w dniu 23.12.2011r. faktury na kwotę 17 220 zł wystosował do pozwanego pismo o odstąpienie od naliczania kar umownych bo przyczyną niedochowania terminu była niemożliwość wykonania części świadczenia przyul. (...). Powód przyjął , że zwłoka wynikła z działania pozwanego , który nie dochował należytej staranności w określeniu przedmiotu zadania co doprowadziło do zlecenia części świadczenia niemożliwego do wykonania , nie ponosił za to odpowiedzialności, mógłby więc hipotetycznie dopuścić się jedynie opóźnienia czyli nie mógł być obciążony karą umowną przewidziana za zwłokę . Nie doszło jednak nawet do opóźnienia , które występuje wówczas gdy świadczenie jest możliwe do wykonania i wymagalne a nie zostało zrealizowane we właściwym czasie . W dniu 22.11.2011r. uzgodniona część projektu złożona została do Starostwa, Starostwo Powiatowe wJ.decyzję o pozwoleniu na budowę wydało w dniu 23.12.2011r. , stąd niemożliwe było złożenie pełnej dokumentacji w dniu 15.12.2011r. , a terminy załatwiania spraw w urzędach są niezależne od powoda. Pozwany w dniu 28.12.2011r. obciążył powoda karą umowna w kwocie 688,80 zł za zwłokę w wykonaniu umowy , potrącając ją z wierzytelnością powoda z faktury z dnia 23.12.2011r.za wykonanie przedmiotu umowy. Uznając naliczenie kary za bezpodstawne wystosował do pozowanego w dniu 23.03.2011r. wezwanie do zapłaty, na które pozwany odpowiedział przyjmując potrącenie za skuteczne. Roszczenie odsetkowe uzasadnił terminem płatności z faktury.

W odpowiedzi na pozew złożonej w dniu 30.07.2012 r. pozwany GminaK., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika , wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu przyznając fakt łączącej strony umowy , termin realizacji jej przedmiotu, podpisaniaaneksu nr (...)w dniu 21.11.2011r. obniżającego wynagrodzenie powoda do sumy 17 220 zł brutto , zaznaczył że powód informując w dniu 23.09.2011r. o niemożliwości poprawnego pod względem technicznym częściowego wykonania projektu chodnika przyul. (...)nie poinformował pozwanego o możliwej zwłoce w wykonaniu umowy , a zaproponował jedynie odstąpienie od wykonania projektu w tej części , nadto oferując ograniczenie swojego wynagrodzenia do kwoty 15 000 zł netto plus VAT. Zaprzeczył twierdzeniu powoda , aby ponosił winę za powstałą zwłokę , podkreślając że to wyłącznie powód ponosi odpowiedzialność za nieterminowe wykonanie prac , gdyż w dniu 22.11.2011r. wniósł do starostwa niekompletny projekt budowlany , co spowodowało brak możliwości wydania przez ten organ we właściwym terminie pozwolenia na przebudowę chodnika napotoku J.przyul. (...)wK.. Stąd z uwagi na dostarczenie dopiero w dniu 23.12.2011r. pozwanemu kompletnego przedmiotu umowy , na podstawie §11 pkt.2a umowy naliczył powodowi karę umowną w kwocie 688,80 zł brutto i potrącił ją w dniu 28.12.2011r. z należnej powodowi sumy 17 220 zł brutto.
Na rozprawie w dniu 29.11.2012r. powód z ostrożności procesowej wnosił o uwzględnienie miarkowania wysokości kary umownej wymierzonej przez pozwanego wobec faktycznego wykonania zobowiązania w dniu 23.12.2011r..

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 21.07.2011r.W. L.prowadzący działalność gospodarczą podfirmą Przedsiębiorstwo (...)wS.( Wykonawca) zawarł z GminąK.( Zamawiającym)umowę nr (...)na wykonanie dokumentacji technicznej na przebudowę chodnika zawieszonego napotoku J.przyul. (...)oraz budowę chodnika odul. (...)wzdłuż całej drogi naP.wK., obejmującej m.in. projekt budowlany – 4 egzemplarze wraz z prawomocnym pozwoleniem na budowę .
W §2 umowy strony ustaliły termin rozpoczęcia realizacji przedmiotu umowy na dzień 22.07.2011r. , a zakończenia na dzień 15.12.2011r.
Wg. §3 wynagrodzenie Wykonawcy wynosiło 24 600 zł brutto.
W §11 pkt. 2 a umowy strony ustaliły , iż Wykonawca zapłaci Zamawiającemu karę umowna za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy w wysokości 0,5 % wynagrodzenia określonego w §3 za każdy dzień zwłoki licząc od umownego terminu zakończenia umowy.
W dniu 23.09.2011r.W. L.zawiadomił GminęK., o braku możliwości zaprojektowania chodnika przyul. (...)zgodnie z przepisami techniczno- budowlanymi i uzyskania pozwolenia na budowę . Zaproponował odstąpienie od części umowy w tym zakresie.
W dniu 21.11.2011r.W. L.prowadzący działalność gospodarczą podfirmą Przedsiębiorstwo (...)wS.( Wykonawca) i GminaK.podpisalianeks nr (...)do umowy , w którym stwierdzając brak możliwości zaprojektowania chodnika wzdłuż drogiP., zmienili §3 umowy ustalając wynagrodzenie w wysokości 17 220 zł brutto. Wg. §2 aneksu pozostałe warunki umowy pozostały bez zmian.
Dowód:umowa k. 8-10,
aneks nr (...)k. 12,
pismo powoda k. 11,
okoliczności bezsporne .

Następnego dniaW. L.złożył w Starostwie Powiatowym wJ.wniosek o pozwolenie budowlane wraz z załącznikami.
W dniu 15.12.2011r.W. L.dostarczył do GminyK.dokumentację projektową dotyczącą zadania objętego umową stron ale bez pozwolenia na budowę . Gmina odmówiła przyjęcia dokumentacji jako nie spełniającej warunków umowy.
Postanowieniem z dnia 20.12.2011r. Starostwo Powiatowe wJ.nałożyło na inwestora GminęK.reprezentowanego tu przezW. L.obowiązek usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym z uwzględnieniem opracowania projektu w sposób uniemożliwiający jego dekompletację , przedłożenie decyzji o udzieleniu pozwolenia na prowadzenie prac i robót budowlanych na terenie wpisanym do rejestru zabytków , uzgodnienia projektu budowalnego , załączników graficznych i innych. Po uzupełnieniu uchybień przezW. L., decyzją z dnia 22.12.2011r. Starostwo Powiatowe wJ.zatwierdziło projekt budowalny i udzieliło pozwolenia na budowę .
W dniu 23.12.2011r. Wykonawca dostarczył dokumentację wraz z projektem GminieK.– Zamawiającemu, wystawiając jednocześnie fakturę vat na sumę 17 220 zł brutto , z terminem płatności w dniu 06.01.2012r. W tej samej dacie wystąpił nadto z pisemną prośbą o odstąpienie od naliczania kar umownych z tytułu realizacji umowy z dnia 21.07.2011r. powołując się na sytuację wynikłą w związku z niemożnością poprawnego wykonania części projektu , podpisanym aneksem i uzyskaniem pozwolenia na budowę w dniu 22.12.2011r. , co pozwoliło na dostarczenie kompletnego przedmiotu umowy w dniu 23.12.2011r. Zaznaczył , iż jego firma w dniu 15.12.2011r. – w dacie umówionej zakończenia prac chciała przekazać wykonaną część dokumentacji bez pozwolenia na budowę lecz dokumentacja nie została przyjęta przez Urząd MiastaK.. Przywołał brak wpływu firmy na terminy załatwiania prac w Starostwie Powiatowym , złożenie wniosku w pierwszym możliwym terminie po podpisaniu aneksu zmieniającego zakres zadania.
Notą obciążeniową z dnia 28.12.2011 r. GminaK.obciążyłaW. L.kwotą 688,80 zł kary umownej za osiem dni zwłoki po 0,5 % kwoty wynagrodzenia za każdy dzień zwłoki i potrąciła ją oświadczeniem z dnia 28.12.2011r. z wynagrodzenia należnego Wykonawcy zgodnie z umową z dnia 21.07.2011r. i aneksem z dnia 21.11.2011r.
Pismem z dnia 19.12.2011r. GminaK.odmówiła odstąpienia od kary umownej i wypłaciła wynagrodzenie pomniejszone o tę sumę.
Pismem z dnia 20.03.2012r. , doręczonym w dniu 26.03.2012r. ,W. L.przez swojego pełnomocnika wezwał GminęK.do zapłaty kwoty 688,80 zł wraz z odsetkami. Żądana kwota nie została zapłacona.
W skutek złożenia dokumentacji projektowej dopiero w dniu 23.12.2011r. GminaK.nie poniosła żadnej szkody , zaś projekt objęty umową nie został do chwili obecnej faktycznie wykonany.
Dowód:wniosek k. 13,
protokoły przekazania dokumentacji k. 15, 16,
postanowienie z dnia 20.12.2011r. k. 33,
decyzja z dnia 22.12.2011r. k. 34 – 35,
faktura vat k.17,
pismo pozwanego k.19,
nota obciążeniowa k. 20,
oświadczenie k. 21,
pisma pozwanego k. 22, 23,
przesłuchanie za powoda k. 47-48,
okoliczności bezsporne.

Sąd zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie stan faktyczny był zasadniczo bezsporny w zakresie zawartej umowy z dnia 21.07.2011r.,aneksu nr (...)do niej z dnia 21.11.2011r., wydanych orzeczeń i decyzji jak też uzgodnień i pism stron. Poza sporem pozostawała ostateczna wysokość wynagrodzenia , jego zapłata po potrąceniu kary umownej 688,80 zł.
Spór sprowadzał się do istnienia zwłoki w terminowym wykonaniu zobowiązania przez powoda , a co za tym idzie zasadności wymierzenia i wysokości kary umownej.
Sąd dopuścił dowody z dokumentów i przesłuchania powoda , zgłoszone przez strony w pozwie i odpowiedzi na pozew.
W myślart. 483 kc.:  § 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
§ 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.
Art. 484.§ 1 kc.: W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.
§ 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.
Zgodnie zart. 6 kc.ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
W ocenie sądu strona powodowa wykazała po części słuszność swojego roszczenia wobec zgłoszonego z ostrożności procesowej żądania miarkowania wysokości kary umownej w związku z faktycznym wykonaniem zobowiązania w całości w dniu 23.12.2011r. Rzeczywiste wykonanie dokumentacji projektowej i złożenie jej stronie pozwanej z ośmiodniową zwłoką , podobnie jak w konsekwencji brak faktycznej szkody po stronie Gminy nie uzasadniało natomiast całkowitego zwolnienia od kary umownej na gruncieart. 481 §1 kc.( vide : wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 15 marca 2012 r. , sygn. akt I ACa 101/12 , LEX nr 1130912).
W pierwszej kolejności jednak zauważyć należy , iż słusznie wskazywał pozwany na fakt nie informowania go przez powoda w trakcie zgłaszania potrzeby zmiany umowy ad. jej przedmiotu , o możliwej zwłoce w realizacji projektu. Zmiana w zakresie terminu wykonania zobowiązania nie została też przewidziana przez strony w aneksie do umowy z dnia 21.11.2011r. Zatem wiążącym strony terminem realizacji zobowiązania przez powoda była data 15.12.2011r. Powód jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą winien był przewidzieć ewentualną długość okresu wydawania decyzji o pozwoleniu budowalnym przez Starostwo Powiatowe i uwzględnić to w kwestii terminu wykonania umowy , którą zawarł. Powód jednakże nie wystąpił o zmianę tego terminu. Dodatkowo uchybienia złożonego przez niego wniosku o uzyskanie pozwolenia na budowę spowodowały dalszą , o dwa dni , zwłokę w uzyskaniu wymaganej umową decyzji Starostwa Powiatowego wJ.. Bez znaczenia przy tym dla powyższej oceny istniejącej sytuacji jako zwłoki po stronie powoda , była zgłoszenie do odbioru Zamawiającemu w dniu 15.12.2011r. niepełnego na gruncie jej §1 pkt. a) przedmiotu umowy.
Stąd Sąd uznał , iż kara umowna naliczona została zasadnie , a zwłoka w oddaniu przedmiotu umowy leżała w przyczynach po stronie pozwanego. Treśćart. 484 §1 kc.pozwalała jednak z uwagi na wykonanie umowy w całości i brak szkody wynikłej ze zwłoki na miarkowanie kary umownej poprzez obniżenie jej o połowę. Kwota 344,40 zł zdaniem sądu wystarczająco spełnia rolę stymulująca wykonanie zobowiązania , rolę represyjną w postaci sankcji za nienależyte ( nieterminowe) wykonanie umowy , pomijając już rolę kompensacyjną, skoro pozwany nie poniósł szkody. Stąd sąd uznał , iż w tej wysokości tj. w połowie kara umowna była zasadna. W dalszej , takiej samej części, potrącenie dokonane z należnego powodowi wynagrodzenia było nieuzasadnione. Skutkowało to zasądzeniem dochodzonej należności w połowie tj. w sumie 344,40 zł jako konsekwencji miarkowania kary.
O odsetkach orzeczono w oparciu o termin wymagalności należności określony w fakturze vat z dnia 23.12.2011r. zgodnie z treściąart. 481 §1 i §2 kc.
Dalej idące powództwo jako nieuzasadnione Sąd oddalił.
O kosztach procesu stron , z których każda reprezentowana była przez zawodowego pełnomocnika, orzeczono na podstawieart. 100 kpc. wzajemnie je znosząc.