Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 508/13
Data wyroku: 2013-07-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krystyna Smaga, Barbara Hejwowska, Małgorzata Rokicka-Radoniewicz
Słowa kluczowe: Umorzenie Postępowania
Podstawa prawna: art. 105 § 1 kpc w zw. z 477 4 § 4 kpc

Sygn. akt III AUa 508/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 lipca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Barbara Hejwowska

Sędziowie:

SA Krystyna Smaga
SA Małgorzata Rokicka - Radoniewicz (spr.)

Protokolant: sekr. sądowy Maciej Mazuryk

po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2013 r. w Lublinie
sprawyB. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne
na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwL.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt VIII U 3416/12

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 508/13

UZASADNIENIE
Decyzją nr(...)z dnia 31 sierpnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.na podstawieart. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnegoumorzył postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od 4 października 1999 r. do 20 lutego 2000 r., a także nieopłaconych składek wraz z odsetkami od 24 marca do 31 sierpnia 2000 r., do opłacenia których zobowiązana byłaB. P.z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym pobieraniu zasiłku macierzyńskiego oraz przebywaniu na urlopie wychowawczym z innego tytułu, a ponadto „pobranych odsetek za zwłokę na ubezpieczenie społeczne za okres od 24 marca do 31 sierpnia 2000 r.”, uznając postępowanie w sprawie umorzenia tych należności za bezprzedmiotowe.
W odwołaniuB. P.domagała się uchylenia decyzji lub jej zmiany podnosząc, że w dniu 30 lipca 2012 r. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy za okres od 24 marca do 31 sierpnia 2000 r., bowiem wówczas była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej i jednocześnie przebywała na urlopie wychowawczym z tytułu zatrudnienia. Podnosiła, że nie rozumie dlaczego zaległe składki zostały wyegzekwowane w drodze egzekucji mimo, że obowiązywała abolicja dla ubezpieczonych prowadzących działalność gospodarczą i korzystających z zasiłku macierzyńskiego oraz urlopu wychowawczego z innego tytułu.
Wyrokiem z dnia 25 marca 2013 roku Sąd Okręgowy w Lublinie zobowiązał Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.do wydania w terminie 30 dni decyzji odnośnie wnioskuB. P.z dnia 30 lipca 2012 r. o umorzenie należności z tytułu zaległych składek za okres od 4 października 1999 r. do 20 lutego 2000 r. oraz od 24 marca 2000 r. do 31 sierpnia 2000 r. w związku z podleganiem obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i jednoczesnego pobierania zasiłku macierzyńskiego oraz przebywania na urlopie wychowawczym.
Sąd Okręgowy ustalił, żeB. P.w dniu 30 lipca 2012 r. w związku z przepisamiustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe(Dz. U. Nr 71, poz. 609), złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i na Fundusz Pracy za okres od 4 października 1999 r. do 20 lutego 2000 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i pobierania w tym okresie zasiłku macierzyńskiego z innego tytułu, a także o umorzenie nieopłaconych składek (wraz z odsetkami za zwłokę) na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy za okres od 24 marca 2000 r. do 31 sierpnia 2000 r. w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej i przebywaniem na urlopie wychowawczym z innego tytułu.
Organ rentowy decyzją z dnia 31 sierpnia 2012 roku umorzył pobrane odsetki za zwłokę od opłaconych po terminie składek na Fundusz Pracy za okres od 24 marca do 31 sierpnia 2000 r. w łącznej kwocie 255,00 złotych i zaliczył powyższą kwotę nadpłaty na poczet zaległych składek oraz wydał w tej samej dacie zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję o umorzeniu postepowania.
Sąd Okręgowy zważył, że w myślart. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz. U. 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie spraw indywidualnych dotyczących w szczególności zgłaszania do ubezpieczeń, przebiegu ubezpieczeń społecznych, ustalania wymiaru składek i ich poboru, umarzania należności z tytułu składek, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wymiaru tych świadczeń.
Od decyzji organu rentowego wydawanych w zakresie indywidualnych spraw przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisachkodeksu postępowania cywilnego. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia – art. 83 ust. 3 cyt. ustawy.
Zdaniem Sądu Okręgowego, skoro wniosek ubezpieczonej z dnia 30 lipca 2012 r. został jednoznacznie sformułowany to zgodnie z art. 5 ust. 1 – 2 oraz ust. 7 powołanej ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy – Prawo bankowe, Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązany był do wydania decyzji określającej wysokość umorzonych należności oraz kwoty podlegającej zaliczeniu lub zwrotowi, jeżeli powstała nadpłata. Oczywiście w przypadku braku przesłanek materialnoprawnych do uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku organ rentowy obowiązany był wydać decyzję odmowną podlegającą kontroli sądu.
Sąd Okręgowy stwierdził, że organ rentowy wadliwie zastosował przepisart. 105 § 1 k.p.a.i umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, postępowanie administracyjne podlega umorzeniu tylko wtedy, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, a więc gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. W doktrynie przyjmuje się, że przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniuart. 1 pkt 1 k.p.a.Zatem postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. Powołany przepis będzie miał zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania (Komentarz aktualizowany do art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego autor Andrzej Wróbel, komentarz LEX /el 2013). W wyroku z dnia 20 stycznia2011 r., III SK 20/10 Sąd Najwyższy stwierdził, że „ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją,art. 105 § 1 k.p.a.nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Oznacza to, że postępowanie administracyjne inaczej niż postępowanie cywilne, staje się bezprzedmiotowe w rozumieniuart. 105 § 1 k.p.a.tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się zbędne” (LEX nr 794506).
W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy orzekł, że zaskarżona decyzja jest wadliwa co ma ten skutek dla postępowania cywilnego, że nie może być przedmiotem odwołania, a to prowadzi do sytuacji procesowej równoznacznej z niewydaniem decyzji.
Mając na uwadze, że od zgłoszenia wniosku w dniu 30 lipca 2012 r. upłynęły ponad dwa miesiące, Sąd Okręgowy uznał odwołanieB. P.za wniesione w związku z niewydaniem decyzji ( bezczynnością organu rentowego) –art. 83 ust. 3 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychiart. 4779§ 4 k.p.c.
Od tego wyroku apelację wniósł organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucał:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisówart.83 ust.1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychw związku z art.4 ust.2, 3 i 5 oraz art.5 ust.1 i 7 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych orazustawy Prawo Bankoweiart.103 § 1 kpa;
2. naruszenie prawa procesowego a w szczególnościart.47714§ 4kpcpoprzez stwierdzenie bezczynności i zobowiązanie ZUS do wydania decyzji. Wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania w przedmiocie umorzenia opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest oczywiście bezzasadna, dlatego nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Apelacyjny w całej rozciągłości podziela zarówno ustalenia faktyczne, jak i wnioskowania prawnicze zawarte w motywach zaskarżonego wyroku. W tej sytuacji nie zachodzi potrzeba ich powtarzania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 1997 roku II UKN 61/97 – OSNAPiUS 1998/3/104, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 roku I PKN 339/98 – OSNAPiUS 1998/24/776).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego Sąd Apelacyjny stwierdza, że zarzut ten jest całkowicie chybiony. Sąd Okręgowy trafnie orzekł, że nie było podstaw do umorzenia postępowania w zakresie żądania zgłoszonego przez wnioskodawczynię we wniosku o umorzenie składek i organ rentowy powinien wydać decyzję o umorzeniu składek bądź o odmowie ich umorzenia. Skoro wniosek wnioskodawczyni został pozostawiony bez merytoryczne rozpoznania, słusznie Sąd Okręgowy przyjął, że jej odwołanie jest skargą na bezczynność organu rentowego w związku z niewydaniem decyzji co do istoty sprawy.
Podnoszone w apelacji zarzuty naruszenia prawa materialnego są całkowicie pozbawione podstaw, ponieważ Sąd Okręgowy nie orzekał o istocie sprawy i nie wypowiadał się o zasadności lub bezzasadności wniosku wnioskodawczyni. Przepisy wymienione w zarzucie nie znajdowały w tej sytuacji zastosowania, ponieważ roszczenie wnioskodawczyni nie zostało jeszcze rozpoznane merytorycznie przez organ rentowy.
Z tych względów i na mocyart.385 KPCSąd Apelacyjny oddalił apelację organu rentowego jako całkowicie bezzasadną.