Sąd Okręgowy w Świdnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 104/13
Data wyroku: 2013-03-19 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Alicja Chrzan, Anatol Gul, Piotr Rajczkowski
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 1019 kc

I.Sygn. akt II Ca 104/13

POSTANOWIENIE

Dnia 19 marca 2013r.

Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący:SSO Anatol Gul
Sędziowie: SO Alicja Chrzan
SO Piotr Rajczkowski

Protokolant: Alicja Marciniak

po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2013r. w Świdnicy
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. M.
przy udzialeP. M.oraz(...)
wW.
o zatwierdzenie uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku
na skutek apelacji uczestnika(...)
wW.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu
z dnia 29 listopada 2012r., sygn. akt I Ns 405/12

postanawia:

I oddalić apelację;

      II zasądzić od uczestnika(...)

wW.na rzecz wnioskodawcy 60zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt II Ca 104/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem zatwierdzono uchylenie się przez wnioskodawcę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia woli w przedmiocie odrzucenia spadku po ojcuW. M., opierając rozstrzygnięcie o następujące ustalenia i oceny:
-postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. w sprawie VIII Ns 72/10 stwierdzono nabycie spadku poW. M.przez wnioskodawcę orazP. M., przy czym wnioskodawca - jako nieznany z miejsca pobytu – w tej sprawie był reprezentowany przez kuratora; spadkodawca był dłużnikiem(...)z tytułu składek związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą; wnioskodawca ok. roku 2000 wyjechał do Anglii, w kraju nie był już od trzech lat przed śmiercą ojca, a jego kontakty z ojcem były sporadyczne; około 2 lat przed śmiercią spadkodawca mówił wnioskodawcy, że w interesach dobrze stoi; wnioskodawca nie wiedział o zobowiązaniach ojca, dowiedział się o nich od brataP.dopiero po kilku miesiącach od śmierci ojca; w ocenie sądu wnioskodawca pozostawał zatem w błędzie co do przedmiotu spadku, gdyż brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątkowym spadkodawcy nie był wynikiem braku staranności po jego stronie; okoliczności niniejszej sprawy wskazywały bowiem, że wnioskodawca dokonał aktów staranności, których można było od niego wymagać dla ustalenia długów ojca względem(...); trzeba bowiem pamiętać, że wnioskodawca nie utrzymywał kontaktu z ojcem, a próba jego nawiązania oraz podjęcie dla niego pracy w 1995 r. , zakończyła się konfliktem i rozstaniem; ponadto wnioskodawca od 2000r. przebywał za granicą, czego skutkiem był brak kontaktu z ojcem, jak i wiedzy o jego zobowiązanich; o długu ojca w kwocie 5000 zł wiedział natomiastP. M., który spłacił ten dług po śmierci ojca, przy czym o zobowiązaniach wobec(...)także on dowiedział się dopiero po otrzymaniu wezwania na rozprawę o stwierdzenie nabycia spadku po ojcu; jednak nawet za życia ojcaP. M.nie rozmawiał z wnioskodawcą o sytuacji finansowej ojca, dlatego też wnioskodawca zasadnie uznawał na podstawie rozmów z bratem, że ten w sposób należyty zajął się sprawami finansowymi ojca, a ewentualne długi ojca pokrył pozostałym po nim majątkiem; dlatego też należało przyjąć, że błąd wnioskodawcy był usprawiedliwiony okolicznościami sprawy, natomiast podjęte przez niego akty staranności uznać za wystarczające.

W apelacji uczestnik postępowania(...)zarzucił :
1. naruszenie prawa materialnego, a to : -art. 84 § 2 kcprzez przyjęcie, że wnioskodawca działał pod wpływem błędu nie składając żadnego oświadczenia woli odnośnie spadku, gdy tymczasem był na pogrzebie i wiedział o tytule swojego powołania, a zatem błąd był wynikiem braku staranności i zaniedbania; -art. 88 § 2 kcprzez uznanie, że uprawnienie do uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia woli nie wygasło, gdy tymczasem wnioskodawca jeszcze w 2008 r. rozmawiał z bratem o długach ojca; -art. 1019 § 2 i 3 kcprzez zatwierdzenie oświadczenia wnioskodawcy - mimo wygaśnięcia upływu terminu do tego uprawnienia; 2. sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że wnioskodawca nie utrzymywał kontaktu z ojcem, gdy tymczasem odwiedzał go i brata, wiedział o przyczynie wyjazdu brataP.za granicę / udzielenie pomocy ojcu /, a zatem nie dokonał wystarczającego aktu staranności , skoro nie zainteresował się długami ojca.

Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez oddalenie wniosku.

Sąd Okręgowy zważył co następuje :
Apelacja nie podlega uwzględnieniu, a podniesione w niej zarzuty nie znajdują potwierdzenia w okolicznościach sprawy. Przyjmując ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za swoje, Sąd Okręgowy podziela także ocenę prawną tego stanu faktycznego oraz wyciągnięte z tej oceny wnioski, co zwalnia z konieczności ponownego przytaczania szeregu powołanych już wcześniej trafnych argumentów.
Tylko dodatkowo odnośnie zarzutów apelacji należy wskazać na następujące kwestie:
- wbrew twierdzeniu apelacji , uprawnienie wnioskodawcy do uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku nie wygasło, ponieważ o zadłużeniu spadkodawcy powziął on wiadomość w październiku 2011 r., natomiast niniejszy wniosek do sądu złożył w maju 2012 r., czyli przed upływem rocznego terminu wynikającego zart. 88 § 2 kpc;
-podstawę tezy o niedołożeniu należytej staranności przez spadkobierców w ustaleniu, jaki rzeczywisty majątek pozostawił spadkodawca, powinna stanowić ocena uwzględniająca konkretne okoliczności sprawy, nieodzowne do ustalenia, jakich aktów staranności można było wymagać od strony, ponieważ w kontekście oświadczeń spadkowych przy powoływaniu się na błąd co do przedmiotu spadku , chodzi o konkretne działania zmierzające do uzyskania wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego; dopiero niepodjęcie określonych, uzasadnionych w danej sytuacji działań, mogłoby prowadzić do oceny o niedołożeniu przez spadkobiercę należytej staranności, wyłączającej skuteczne powołanie się przez spadkobiercę na błąd co do przedmiotu spadku, lecz taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca; nie jest błędem istotnym - w rozumieniu przepisuart. 1019 § 2 kcw zw. zart. 84 § 1 i 2 kc– nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego; dlatego o błędzie co do przedmiotu spadku można mówić wtedy, gdy brak wiedzy o stanie majątku spadkowego nie jest wynikiem braku staranności, czy też inaczej, błąd jest usprawiedliwiony okolicznościami sprawy; - stosownie do treściart. 1019 § 2 kckonstrukcja uchylenia sie od skutków prawnych złożonego pod wpływem błędu oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku odnosi się także do sytuacji, kiedy spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia w terminie okreslonym wart. 1015 § 2 kc; spadkobierca w istocie bowiem uchyla się nie od skutków prawnych swego oświadczenia, lecz od skutków biernego zachowania się / niezłożenia oświadczenia /; - w świetle powyższego sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że okoliczności faktyczne sprawy uprawniały do zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku; wieloletni brak bliższych kontaktów syna z ojcem, długoletni pobyt wnioskodawcy za granicą, rzadkość kontaktów także z bratem, który sprawował faktyczną pieczę nad majątkiem spadkowym, w tym spłacając niektóre długi spadkodawcy, do którego to majątku wnioskodawca nie rościł pretensji, sprawia, że nie można postawić wnioskodawcy zarzutu braku wiedzy o stanie spadku będącego wynikiem braku z jego strony należytej staranności.
Z tych przyczyn apelacja jako pozbawiona uzasadnionych podstaw została oddalona /art. 385 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc/, natomiast o kosztach postepowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 520 § 2 kpcw zw. zart. 391 § 1 kpciart. 13 § 2 kpc.