Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Cz 726/13
Data wyroku: 2013-11-06 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Piotr Starosta, Tomasz Adamski, Wojciech Borodziuk
Słowa kluczowe: Przybicie
Podstawa prawna: art. 872 k.p.c.

Sygn. akt II Cz 726/13

POSTANOWIENIE
Dnia 06 listopada 2013 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny - Odwoławczy

w następującym składzie:
Przewodniczący - SSO Piotr Starosta
Sędziowie - SO Tomasz Adamski
SO Wojciech Borodziuk (spr.)

po rozpoznaniu w dniu 06 listopada 2013 r. w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku :(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.,(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwB.
przeciwko dłużnikowi :J. K.
o:egzekucję świadczenia pieniężnego
w przedmiocie skargi nabywcy(...) spółki z o.o.wB.z dnia 04 lutego 2o013 roku na czynności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bydgoszczy –J. G., tj. na postanowienie z dnia 23 stycznia 2013 roku wydane w sprawie o sygn.. KM 39/10 w przedmiocie nie uwzględnienia wniosku nabywcy o zaliczenie na poczet ceny nabycia kwoty 4.500 zł , tj. części wierzytelności dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie KM 1967/12 i stwierdzeniu utraty praw wynikających z przybicia

na skutek zażalenia wierzyciela (nabywcy)(...) spółki z o.o.wB.na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 20 maja 2013 roku, sygn. akt XII Co 7965/10

postanawia:

oddalić zażalenie.

Sygn. akt II Cz 726/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 20 maja 2013 roku, sygn. akt XII Co 7965/10, Sąd Rejonowy w Bydgoszczy, w sprawie z wniosku wierzyciela(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.i(...)spółki z o.o. wB.przeciwko dłużniczceJ. K.o egzekucję świadczenia pieniężnego:

1
oddalił skargę nabywcy(...) spółki z o.o.wB.z dnia 04 lutego 2013 roku na czynności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bydgoszczy –J. G.– postanowienie z dnia 23 stycznia 2013 roku w sprawie KM 39/10;

2
nakazał ściągnąć od nabywcy(...) Spółki z o.o.wB., która w przepisanym terminie nie dopełniła obowiązku zapłaty ceny nabycia ½ udziału w nieruchomości położonej wT.,działka (...), dla której Sąd Rejonowy w Bydgoszczy prowadziksięgę wieczystą (...)w sprawie prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie rejonowym w Bydgoszczy –J. G.KM 39/10 na jego rzecz kwotę 450 zł .

W dniu 04 lutego 2013 roku wierzyciel(...) spółka z o.o.wB.złożył skargę n czynność Komornika Sądowego przy Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bydgoszczy –J. G.polegającą na wydaniu dnia 23 stycznia 2013 roku w sprawie KM 39/10 postanowienia, którym Komornik nie uwzględnił wniosku nabywcy o zaliczeniu na poczet ceny nabycia części wierzytelności dochodzonej w postępowaniu egzekucyjny m w sprawie KM 1967/12 oraz stwierdził utratę prawa wynikającego z przybicia. W uzasadnieniu skargi podnosił, że w toku postępowania egzekucyjnego wierzyciel(...)przystąpił do licytacji ½ udziału w nieruchomości położonej wT., stanowiącej własność dłużniczki. W trakcie licytacji Komornik udzielił przybicia na rzecz nabywcy(...) spółki z o.o.wB., który następnie złożył oświadczenie, aby na poczet ceny nabycia zaliczyć wierzytelność przysługującej nabywcy, która jest dochodzona od dłużniczki w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez tego samego Komornika w sprawie KM 1976/12. Komornik nie uwzględnił tego wniosku, bowiem wierzytelność nabywcy nie zostałaby ujęta w planie podziału sumy, którą uzyskałby w przypadku sprzedaży przedmiotu licytacji z uwzględnieniem wszystkich wierzycieli. Skarżący podnosił, że taka odmowa jest sprzeczna zart. 968 k.p.c., a ponadto każdemu z wierzycieli przysługuje prawdo wzięcia udziału w licytacji, a nawet przejście przedmiotu na własność i złożenia stosownych oświadczeń o potrąceniu celem zaspokojenia swego interesu ekonomicznego.
Komornik w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podał, że postępowanie egzekucyjne jest prowadzone zgodnie z wnioskiem wierzyciela na podstawie tytułu wykonawczego, aktu notarialnego z dnia 23 kwietnia 2012 roku, rep. A nr(...)zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 18.7.2012 roku sygn.. XII Co 5324/12. W dniu 22 stycznia 2013 roku wierzyciel nabył od dłużniczki nieruchomość za cenę 4.500 zł. Komornik udzielił przybicia zakreślając nabywcy termin do zapłaty całej ceny nabycia. Następnie w dniu 23 stycznia 2013 roku Komornik wydał postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku wierzyciela oraz stwierdził wygaśniecie skutków przybicia, gdyż wskazana wierzytelność, nie zostałaby uwzględniona w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji przy uwzględnieniu wszystkich wierzycieli uczestniczących z postępowaniu podziałowym (art. 968 k.p.c.orazart. 872 §1 k.p.c.)
Przystępując do rozpoznania skargi Sąd Rejonowy w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że postępowanie egzekucyjne z udziału ½ części we współwłasności nieruchomości gruntowej położonej wT., ulica(...), działki niezabudowanej, numer(...), dla której Sąd Rejonowy w Bydgoszczy prowadziksięgę wieczystą (...)należącej do dłużniczkiJ. K.prowadzone było przez komornika w trybie przepisów o uproszczonej egzekucji z nieruchomości, gdyż egzekucja została wszczęta przed dniem 3 maja 2012 roku, dlatego zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 roku o zmianieustawy kodeks postępowania cywilnegooraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 roku, nr 233, poz. 1381) zastosowanie w sprawie mają przepisy w brzmieniu dotychczasowym.
Jednocześnie Sąd ustalił, że w dniu 22 stycznia 20013 roku w sprawie KM 39/10 Komornik dokonał sprzedaży przedmiotowej nieruchomości i udzielił przybicia na rzecz nabywcy(...) spółki z o.o.wB.za cenę nabycia 4.500 zł, wskazując termin zapłaty do dnia 23 stycznia 2013 roku. Nabywca w powyższym terminie ceny nie uiścił, ale złożył wniosek o zaliczenie na poczet ceny nabycia kwoty 4.500 zł, tytułem części wierzytelności przysługującej mu w stosunku do dłużniczki, która jest egzekwowana przez tego samego Komornika w sprawie sygn. KM 1967/12.
Następnie postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013 roku wydanym w sprawie KM 39/10 Komornik nie uwzględnił wniosku nabywcy o zaliczeniu na poczet ceny nabycia kwoty 4.500 zł poprzez rozliczenie potrącenia wierzytelności przysługującej nabywcy względem dłużniczki dochodzonej w postępowaniu KM 1967/12 oraz stwierdził utratę przez nabywcę prawa wynikającego z przybicia.
Uwzględniając powyższe ustalenia, Sąd Rejonowy zważył, że w uproszczonej egzekucji z nieruchomości zgodnie zart. 10136§1 k.p.c., jeżeli sprzedaż nieruchomości nie nastąpi w trybie sprzedaży z wolnej ręki, tak jak w rozpoznawanej sprawie, nieruchomości podlega sprzedaży w drodze licytacji, do której stosuje się przepisy o licytacji w egzekucji z ruchomości, a o terminie licytacji komornik zawiadamia uczestników postępowania stosownie doart. 954 k.p.c.Z powyższego wynika, że w rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania przepisart. 968 k.p.c., stosowany przy egzekucji z nieruchomości, leczart. 876 k.p.c.określający przesłanki zaliczenia wierzytelności na cenę nabycia przy egzekucji z ruchomości.
Zgodnie zart. 876 k.p.c., jeżeli nabywca jest jedynym wierzycielem egzekwującym albo jeżeli cena nabycia wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzycieli egzekwujących i kosztów egzekucji, nabywa może zaliczyć swoją egzekwowaną wierzytelność na cenę nabycia. W rozpoznawanej sprawie było więcej wierzycieli, dlatego wysokość wierzytelność, która nabywca zamierzał zaliczyć na cenę nabycia, powinna zapewnić zaspokojenie wszystkich wierzycieli i kosztów egzekucji.
W tym zakresie Sąd zwrócił uwagę, że wierzytelność w kwocie 4.500 zł nie wystarczyłaby nawet na zaspokojenie kosztów egzekucji należnych komornikowi, skoro zgodnie z postanowieniem Komornika Sądowego z dnia 22 kwietnia 2013 roku sama opłat stosunkowa za prowadzenie egzekucji z nieruchomości wynosiła 20.710,49 zł, a tym bardziej nie wystarczałaby na zaspokojenie wierzytelności(...) Bank (...) S.A.z siedzibą ww., egzekwowanej w sprawie KM 531/10.
Sąd podkreślił, że nieuzasadnione zaliczenie wierzytelności na poczet ceny jest niewykonaniem warunków licytacyjnych, skoro wskazane wart. 876 k.p.c.przesłanki do zaliczenia przez nabywcę wierzytelności na cenę nabycia nie zostały spełnione.
Zgodnie zart. 871 k.p.c.przy egzekucji z ruchomości nabywca obowiązany jest zapłacić ceną nabycia natychmiast po udzieleniu mu przybicia, z tym że gdy cena przewyższa kwotę 500 zł, obowiązek nabywcy ogranicza się do złożenia natychmiast jednej piątej ceny, nie mniej niż 500 zł, a reszta powinna być uiszczona do godziny 12 dnia następnego.
Ponieważ nabywca powyższych warunków nie wypełnił, dlatego zgodnie zart. 872 k.p.c.utracił on prawo wynikające z przybicia.
W konsekwencji Sąd Rejonowy skargę nabywcy, jako niezasadną oddalił. (punkt 1 ).
Jednocześnie Sąd Rejonowy zwrócił uwagę, że zgodnie zart. 872 §3 k.p.c.od nabywcy, który nie dopełnił obowiązku zapłaty ceny lub jej części w terminie przepisanym, komornik ściągnie sumę odpowiadającą jednej dziesiątej części sumy nabycia, na którą będzie zaliczona kwota przez nabywcę wpłacona.
O braku wykonaniu przez nabywcę obowiązku zapłaty ceny Komornik stosownie do§103 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 09 marca 1968 roku w sprawie czynności komorników(tj. Dz. U. z 1968 roku, nr 10, poz. 52, ze zm.) jest obowiązany zawiadomić Sąd, przy którym działa i przedstawić akta w celu wydania postanowienia, a Sąd
orzeka w tym przedmiocie stosownie do treściart. 873 k.p.c.
Ponieważ cena nabycia wyniosła 4.500 zł, 1/10 części wynosi 450 zł, którą Komornik ściągnie od nabywcy, o czym Sąd orzekł w punkcie drugim postanowienia.

Postanowienie Sądu Rejonowego zaskarżył zażaleniem w całości wierzyciel(...) spółka z o.o.wB., zarzucając :
- niezasadne ustalenie, dotyczące niemożności dokonania potrącenia z ceną nabycia wierzytelności przysługującej nabywcy, gdyż dopiero na etapie rozliczeń i sporządzania planu podziału można stwierdzić, czy oświadczenie o potrąceniu jest skuteczne, tym bardziej gdy wierzyciel w nie ma wiedzy o wielkości zobowiązań wobec innych wierzycieli egzekwujących, z czego wynika, że brak jest podstaw do stwierdzenia, nabywca nie wykonał warunków licytacji;
- naruszenieart. 872 §3 i §4 k.p.c.orazart. 873 k.p.c.poprzez obciążenie nabywcy obowiązkiem uiszczenia na rzecz Komornika Sądowego kwoty 450 zł, podczas, gdy nabywca przystępując do licytacji był zobligowany do uiszczenia rękojmii w kwocie 450 zł.
Wskazując na powyższe zarzuty nabywca wnosił o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

S ą d O k r ę g o w y z w a ż y ł, c o n a s t ę p u j e :

Zażalenie nie jest zasadne. Przystępując do rozpoznania zażalenia Sąd Okręgowy podziela prawidłowe zastosowanie przez Sąd Rejonowy, przepisów o uproszczonej egzekucji z nieruchomości, tj.art. 10136§1 k.p.c., zgodnie z którym, jeżeli sprzedaż nieruchomości nie nastąpi w trybie sprzedaży z wolnej ręki, tak jak w rozpoznawanej sprawie, nieruchomości podlega sprzedaży w drodze licytacji, do której stosuje się przepisy o licytacji w egzekucji z ruchomości, a o terminie licytacji komornik zawiadamia uczestników postępowania stosownie doart. 954 k.p.c.
Prawidłowo także Sąd Rejonowy ocenił, że w rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania przepisart. 968 k.p.c., stosowany przy egzekucji z nieruchomości, leczart. 876 k.p.c.określający przesłanki zaliczenia wierzytelności na cenę nabycia przy egzekucji z ruchomości.
Zgodnie zart. 876 k.p.c., jeżeli nabywca jest jedynym wierzycielem egzekwującym albo jeżeli cena nabycia wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzycieli egzekwujących i kosztów egzekucji, nabywca może zaliczyć swoją egzekwowaną wierzytelność na cenę nabycia. W rozpoznawanej sprawie było więcej wierzycieli, dlatego wysokość wierzytelność, która nabywca zamierzał zaliczyć na cenę nabycia, powinna zapewnić zaspokojenie wszystkich wierzycieli i kosztów egzekucji.
W tym zakresie Sąd Rejonowy zwrócił uwagę, że wierzytelność w kwocie 4.500 zł nie wystarczyłaby nawet na zaspokojenie kosztów egzekucji należnych komornikowi, skoro zgodnie z postanowieniem Komornika Sądowego z dnia 22 kwietnia 2013 roku sama opłat stosunkowa za prowadzenie egzekucji z nieruchomości wynosiła 20.710,49 zł, a tym bardziej nie wystarczałaby na zaspokojenie wierzytelności(...) Bank (...) S.A.z siedzibą ww., egzekwowanej w sprawie KM 531/10.
Sąd Rejonowy podkreślił, że nieuzasadnione zaliczenie wierzytelności na poczet ceny jest niewykonaniem warunków licytacyjnych, skoro wskazane wart. 876 k.p.c.przesłanki do zaliczenia przez nabywcę wierzytelności na cenę nabycia nie zostały spełnione.
Zgodnie zart. 871 k.p.c.przy egzekucji z ruchomości nabywca obowiązany jest zapłacić ceną nabycia natychmiast po udzieleniu mu przybicia, z tym że gdy cena przewyższa kwotę 500 zł, obowiązek nabywcy ogranicza się do złożenia natychmiast jednej piątej ceny, nie mniej niż 500 zł, a reszta powinna być uiszczona do godziny 12 dnia następnego.
Ponieważ nabywca powyższych warunków nie wypełnił, dlatego zgodnie zart. 872 k.p.c.utracił on prawo wynikające z przybicia.
W konsekwencji Sąd Rejonowy prawidłowo skargę nabywcy, jako niezasadną oddalił.
Podnoszona w zażaleniu okoliczność, że dopiero na etapie rozliczeń i sporządzania planu podziału można stwierdzić, czy oświadczenie o potrąceniu jest skuteczne, pomija oczywistą kwestię jawności akt postępowania egzekucyjnego dla stron postępowania i możliwość ustalenia wysokości egzekwowanych kwot oraz kosztów postępowania, ustalanych postanowieniem przez Komornika Sądowego.
W konsekwencji zaniechanie przez nabywcę sprawdzenia powyższych danych wynikających z akt komorniczych, nie może być uwzględniane na korzyść nabywcy, który składając oświadczenie o potrąceniu zgodnie zart. 871 k.p.c., przyjął na siebie ryzyko utraty skutków przybicia, wskutek nie wykonania warunków licytacyjnych, o jakich mowa wart. 872 k.p.c., i nie może być podstawą do uwzględnienia zażalenia nabywcy na postanowienie Komornika o utracie skutków przybicia.
Odnośnie zażalenia na punkt drugi postanowienia, Sąd Okręgowy zwraca uwagę, że zgodnie zart. 872 §3 i §4 k.p.c., od nabywcy, który nie dopełnił obowiązku zapłaty ceny lub jej części w terminie przepisanym, komornik ściągnie sumę odpowiadającą jednej dziesiątej części sumy nabycia, na którą będzie zaliczona kwota przez nabywcę wpłacona. Zgodnie zart. 873 k.p.c.postanowienie w tym przedmiocie wydaje Sąd Rejonowy, na które przysługuje zażalenie.
Z powyższego wynika, że wydane przez Sąd Rejonowy postanowienie stanowi podstawę do ściągnięcia wskazanej kwoty przez Komornika, przy uwzględnieniu zaliczenia kwoty wpłaconej już przez nabywcę. Skoro nabywca uiścił już w ramach rękojmii 1/10 ceny nabycia, tym samym nie będzie zobowiązany do uiszczania dalszej kwoty, jak niezasadnie podnosi w zażaleniu, bo uiszczona już przez niego kwota będzie zaliczona przez Komornika na poczet kwoty, o jakiej mowa w punkcie 2 zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy oddalił zażalenie wierzyciela (nabywcy)(...) spółki z o.o.wB., jako niezasadne. (art. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 §2 k.p.c.w zw. zart. 13 §2k.p.c.)