Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 976/12
Data wyroku: 2013-01-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Goss-Kokot, Ewa Cyran, Marta Sawińska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 28 ustawy FUS

Sygn. akt III AUa 976/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 stycznia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Dorota Goss-Kokot (spr.)

Sędziowie:

SSA Ewa Cyran
SSA Marta Sawińska

Protokolant:

inspektor ds. biurowości Karolina Majchrzak

po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2013 r. w Poznaniu
sprawy z wnioskuH. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
o emeryturę
na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział
wZ.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Zielonej Górze

z dnia 20 czerwca 2012 r. sygn. akt IV U 662/12

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.decyzją z 6 grudnia 2011 roku, znak(...), na podstawieart. 115 ust. 1w zw. zart. 27 oraz art. 28 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń SpołecznychodmówiłH. S.prawa do emerytury. Organ rentowy do stażu pracy wnioskodawcy nie przyjął okresów: od 15 stycznia 1960 roku do 30 września 1962 roku, od 2 stycznia 1990 roku do 14 listopada 1991 roku oraz od 15 listopada 1991 roku do 4 lutego 1992 roku, uznając, iż fakt świadczenia w nich pracy, nie został udowodniony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ nie zaliczył także okresu studiów wnioskodawcy, z uwagi na nieukończenie przez niego nauki.
W odwołaniu od decyzjiH. S.podniósł, iż zaliczył wszystkie semestry nauki w szkole wyższej i brak dyplomu kończenia studiów jest błędnie interpretowany przez ZUS jako okoliczność uzasadniająca odmowę zaliczenia okresu nauki do stażu pracy. Ponadto odwołujący wskazał, iż w(...)Spółdzielni(...)wD.był zatrudniony w charakterze ajenta na zryczałtowanym rozrachunku i nie dotyczył go system dniówkowy. Odwołujący podał także, że nie ma możliwości uzyskania jakichkolwiek dokumentów potwierdzających zakwestionowane przez organ rentowy okresy zatrudnienia.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze wyrokiem z 20 czerwca 2012 roku, w sprawie IV U. 662/12 zmienił zaskarżoną decyzję, przyznającH. S.prawo do emerytury od 25 lipca 2011 roku.
Sąd Okręgowy dokonał następujących ustaleń faktycznych:
WnioskodawcaH. S.urodzony (...)złożył w organie rentowym wniosek o emeryturę 25 lipca 2011 roku.
Organ rentowy przyjął za udowodniony staż pracy wnioskodawcy w wymiarze 14 lat i 13 dni; przyjął brak okresów nieskładkowych.
Wnioskodawca 1 października 1960 roku rozpoczął 5 letnie studia stacjonarne na Wydziale Inżynieryjno-Ekonomicznym Przemysłu w Wyższej Szkole Ekonomicznej weW.. Wnioskodawca zaliczył planowany okres studiów, 10 semestrów. Zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami studenci ostatniego roku po zdaniu obowiązujących w czasie studiów zaliczeń i egzaminów, mogli złożyć pracę magisterską w ciągu 2 lat, zachowując status studenta. Odwołujący nie złożył pracy magisterskiej.
19 grudnia 1970 roku wnioskodawca zwrócił się do Dziekana z prośbą o ponowne przyjęcie na X semestr celem złożenia pracy magisterskiej, na co otrzymał zgodę. OstatecznieH. S.nie złożył pracy magisterskiej i egzaminu magisterskiego, a w konsekwencji nie otrzymał dyplomu ukończenia studiów.
2 stycznia 1990 roku(...)Spółdzielnia(...)wD.zawarła z wnioskodawcą iK. G.umowę ajencyjną na prowadzenie przez nich Pijalni(...)wZ.przyulicy (...)na zryczałtowanym rozrachunku. Wnioskodawca iK. G.byli członkami Spółdzielni, a przedtem prowadzili Pijalnię(...)na podstawie umowy ajencyjnej zWojewódzką Spółdzielnią (...)wZ.. Pomieszczenie Pijalni(...)stanowiło współwłasność wnioskodawcy iK. G..

(...)Spółdzielnia(...)wD.pobierała określony procent od obrotu przekazując swoje środki na towary i płaciła za składki ubezpieczeniowe ajentów do ZUS-u; spółdzielnia prowadziła dla nich księgowość.
Wnioskodawca iK. G.prowadzili stale i codziennie Pijalnię(...)jako ajenci(...)wD.w okresie od 2 stycznia 1990 roku do 31 grudnia 1991 roku.
Zezwolenie na sprzedaż piwa w Pijalni w okresie od 10 stycznia 1990 roku do 31 grudnia 1990 roku otrzymała(...)wD.. W latach 1991 - 1993 o zezwolenie na sprzedaż piwa w Pijalni ubiegali się odwołujący iK. G.. Od 1 lutego 1992 roku prowadzili oni jako wspólnicy cywilni działalność gospodarczą, między innymi gastronomiczną, zaprzestając jej w sierpniu 1993 roku.
Organ rentowy decyzją z 16 marca 2010 roku odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury. Wnioskodawca złożył odwołanie od tej decyzji, które stało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w Zielonej Górze IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 24 listopada 2010 roku, w sprawie IV U. 1401/10.
Apelacja wnioskodawcy od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 5 lipca 2011 roku, w sprawie III AUa. 147/11.
Apelację od wyroku wniósł organ rentowy, podnosząc zarzut błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającej na przyjęciu, iż odwołujący wykonywał pracę agenta codziennie w minimalnym wymiarze 8 godzin i tym samym spełnił warunek o jakim stanowił art. 4 pkt 1 dekretu z 4 marca 1976 roku o ubezpieczeniu społecznym członków
rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin, a przez to naruszenieart. 233 k.p.c.
Wskazując na powyższe organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź też o oddalenie odwołania w całości.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja zasługiwała na uwzględnienie.
Skarżący zakwestionował ustalenia Sądu Okręgowego, w zakresie w jakim Sąd ten przyjął, iż odwołujący wykonywał pracę agenta codziennie, także w niedziele po kilkanaście godzin.
W uzasadnieniu środka zaskarżenia organ rentowy wskazał także na zaliczenie przez Sąd Okręgowy odwołującemu do okresu nieskładkowego 5 letniego okresu studiów. Uznania okresu nauki w szkole wyższej organ jednak nie zakwestionował a i Sąd II instancji podziela pogląd Sądu Okręgowego w tym zakresie.
Przesłanki konieczne do nabycia prawa do emerytury przez odwołującego określone są wart. 27 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 roku) ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949 roku przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:

1
osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn;

2
mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 27a.

Stosownie do treści art. 28 cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012 roku, ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949 roku, którzy nie osiągnęli okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w art. 27 pkt 2, przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:

1
osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn;

2
mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 15 lat dla kobiet i co najmniej 20 lat dla mężczyzn.

Za okresy składkowe uważa się również, na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 12 ustawy emerytalnej, przypadające przed 15 listopada 1991 roku, okresy za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne - okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i w innych spółdzielniach zrzeszonych w Centralnym Związku Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych, w zespołowych gospodarstwach rolnych spółdzielni kółek rolniczych zrzeszonych w Krajowym Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych oraz pracy na rzecz tych spółdzielni:

a
objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub w których występowało zwolnienie od opłacania składki,

b
przed dniem objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego z tego tytułu.

Zgodnie z treściąart. 4 dekretu z 4 marca 1976 roku o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin, przy ustalaniu okresu pracy w spółdzielni wymaganego do uzyskania świadczeń:

1
za dzień pracy uważa się 8 godzin pracy, a przed dniem 1 lipca 1962 r. dzień, który stanowił podstawę do obliczenia dniówki obrachunkowej; do dni pracy zalicza się również dni urlopu wypoczynkowego oraz dni pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego,

2
za miesiąc pracy uważa się 20 dni pracy dla mężczyzny oraz 13 dni pracy dla kobiety, a jeżeli ubezpieczony użytkuje działkę przyzagrodową lub dostarcza spółdzielni produkty rolne wytworzone w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym - 18 dni pracy dla mężczyzny oraz 11 dni pracy dla kobiety,

3
za rok pracy uważa się rok obrachunkowy, w którym mężczyzna przepracował w spółdzielni co najmniej 240 dni pracy, kobieta 150 dni pracy, a jeżeli użytkuje działkę przyzagrodową lud dostarcza spółdzielni produkty rolne wytworzone w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym - to co najmniej: mężczyzna 220 dni pracy, a kobieta 130 dni pracy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, iż odwołujący osiągnął 65 lat, nie legitymuje się jednak okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze co najmniej 20 lat. Organ za udowodniony przyjął okres 14 lat i 13 dni.
Odwołujący domaga się uwzględnienia do łącznego stażu pracy okresu zatrudnienia w charakterze ajenta w(...)Spółdzielni(...)wD..
Sąd Okręgowy w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalił m.in., żeH. S.wykonywał pracę ajenta w(...)Spółdzielni(...)wD.w okresie od 2 stycznia 1990 roku do 31 grudnia 1991 roku.
Sąd I instancji szczegółowo uzasadnił to, dlaczego przyjął w/w okres, wobec rozbieżności w zgromadzonych dokumentach oraz twierdzeń wnioskodawcy w tym zakresie. Jednocześnie Sąd Okręgowy wskazał, że odwołujący prowadząc pijalnię piwa wykonywał pracę codziennie, także w niedzielę po kilkanaście godzin.
Należy przyznać rację apelującemu, iż powyższe ustalenie nie znajduje jakiegokolwiek potwierdzenia w zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym, i jako takie jest dowolne, a zatem poczynione z naruszeniemart. 233 § 1 k.p.c.Jedyny dowód dotyczący wymiaru czasu pracy odwołującego, to zeznania świadkaL. K.(k. 38), który zeznał, iż widywał odwołującego w pijani piwa średnio dwa razy w tygodniu, nie stanowi wystarczającej podstawy do przyjęcia, w jakim wymiarzeH. S.świadczył pracę.
Wobec powołanych powyżej przepisów wymiar czasu pracy odwołującego, jako członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, w pijalni piwa jest okolicznością tak samo istotą dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.) jak sam fakt i okres jej świadczenia. Tymczasem Sąd Okręgowy nie przeprowadził na tę okoliczność postępowania dowodowego, pomimo, iż organ rentowy podniósł ją już w odpowiedzi na odwołanie. Konsekwencją omówionego uchybienia jest konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji - Sądowi Okręgowemu Sądowi Pracy I ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze do ponownego rozpoznania, na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.Wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
W ponownym postępowaniu Sąd I instancji winien zatem ustalić to jak wyglądał harmonogram pracy odwołującego, w szczególności przez ile dni w tygodniu i w jakich godzinach, prowadzony przez niego i przezK. G.lokal był otwarty dla publiczności, czy zatrudniali pomoc, czy prowadzenie baru wymagało także pracy poza godzinami jego otwarcia, a jeżeli tak to w jakim rozmiarze.

SSA Ewa Cyran SSA Dorota Goss-Kokot SSA Marta Sawińska