Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 105/13
Data wyroku: 2013-04-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Bochenek, Piotr Filipiak, Bożena Brewczyńska
Słowa kluczowe: Przywłaszczenie
Podstawa prawna: art. 284§1 kk

Sygn. akt: II AKa 105/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 kwietnia 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Bożena Brewczyńska

Sędziowie

SSA Alicja Bochenek
SSO del. Piotr Filipiak (spr.)

Protokolant

Magdalena Gierszner

przy udziale Prokuratora Prok. Okręg. del. Wandy Ostrowskiej
po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. sprawy
Ł. J.s.W.iE.,ur. (...)wT.
oskarżonego zart. 284 § 2 kkw zw. zart. 294 § 1 kk
na skutek apelacji obrońcy oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego wK.
z dnia 26 listopada 2012r. sygn. akt.(...)

1
zmienia zaskarżony wyrok w pkt. 2, w ten sposób, że z opisu czynu przypisanego oskarżonemu eliminuje zapis o treści „powierzony mu na podstawie umowy leasingu operacyjnego numer(...)z dnia 16 listopada 2007r.” i przyjmuje, że czyn ten wyczerpuje znamiona występku zart. 284§1 kk, za który na mocyart. 284§1 kkiart. 33§2 kkwymierza oskarżonemu karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w ilości 30 (trzydziestu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 (sto) złotych;

2
na podstawieart. 69§1 i 2 kkiart. 70§1 pkt. 1 kkwykonanie orzeczonej wyżej kary pozbawienia wolności oskarżonemu warunkowo zawiesza, ustalając okres próby na 2 (dwa) lata;

3
na podstawieart. 85 kkiart. 86§1 i 2 kkłączy karę grzywny wymierzoną oskarżonemu za czyn przypisany mu pkt. 1 zaskarżonego wyroku oraz karę grzywny orzeczoną niniejszym wyrokiem i wymierza oskarżonemu karą łączną grzywny w wysokości 40 (czterdziestu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 (sto) złotych;

4
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

5
zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki za postępowanie odwoławcze w kwocie 20 (dwadzieścia) złotych oraz opłatę w wysokości 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych za obie instancje.

II AKa 105/13

UZASADNIENIE
Ł. J.oskarżony został o to, że:

I
wT.w okresie czasu od dnia 24.03.2010r. do dnia 18.11.2010r. przywłaszczył powierzony mu na podstawie umowy leasingu operacyjnego numer(...)z dnia 20.02.2008r. samochód ciężarowy markiM.wartości 455.841,35 złotych brutto, czym działał na szkodę(...) S.A., tj. o czyn zart. 284 par. 2 kkw zw. zart. 294 par. 1 kk,

II
w grudniu 2009r. wT.przywłaszczył sobie powierzony mu na mocyumowy leasingu operacyjnego nr (...)z dnia 16.11.2007r., stanowiący przedmiot leasingu operacyjnego pojazd markiA. (...)nr rejestracyjny (...), nr nadwozia(...), o wartości 411.277,00 złotych na szkodę(...) S.A.z/s wW., tj. o czyn zart. 284 par. 2 kkw zw. zart. 294 par. 1 kk.

Wyrokiem z dnia 26.11.2012r., sygn. akt(...), Sąd Okręgowy wK., w punkcie pierwszym wyroku, uznał oskarżonegoŁ. J.za winnego tego, że w dniu 23.06.2010r. wT.przywłaszczył sobie powierzony mu na podstawie umowy leasingu operacyjnego numer(...)z dnia 20.02.2008r. samochód ciężarowyM.o wartości 241.214,82 złotych na szkodę(...) S.A.z/s wW., tj. przestępstwa zart. 284 par. 2 kkw zw. zart. 294 par. 1 kki za to na mocyart. 294 par. 1 kkprzy zastosowaniuart. 60 par. 1 kkw zw. zart. 295 par. 1 kkiart. 60 par. 6 pkt. 3 kkiart. 33 par. 1 i 3 kkstosując nadzwyczajne złagodzenie kary wymierzył mu karę grzywny w ilości 30 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 złotych.
W punkcie drugim wyroku uznał oskarżonegoŁ. J.za winnego tego, że w bliżej nieustalonej dacie latem 2010r. wT.przywłaszczył sobie powierzony mu na podstawie umowy leasingu operacyjnego nr(...)z dnia 16.11.2007r. samochód markiA. (...)o wartości 124.753,98 złotych na szkodę(...) S.A.z/s wW., tj. przestępstwa zart. 284 par. 2 kki za to na mocyart. 284 par. 2 kkiart. 33 par. 2 kkw zw. zart. 33 par.1 i 3 kkwymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w ilości 30 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 złotych.
W punkcie trzecim wyroku, na podstawieart. 69 par. 1 i 2 kkiart. 70 par. 1 pkt. 1 kk, warunkowo zawiesił oskarżonemuŁ. J.wykonanie orzeczonej wyżej kary pozbawienia wolności i ustalił okres próby na 2 lata.
W punkcie czwartym wyroku, na podstawieart. 85 kkiart. 86 par. 1 i 2 kk, orzekł wobec oskarżonegoŁ. J.karę łączną grzywny w ilości 40 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 złotych.
W punkcie piątym wyroku, na podstawieart. 627 kpkiart. 2 ust. 1 pkt. 3 i art. 3 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnych z dnia 23.06.1973r., zasądził od oskarżonegoŁ. J.na rzecz Skarbu Państwa opłatę w kwocie 980 złotych oraz wydatki w kwocie 90 złotych.
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, który zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu:

1
mogącą mieć wpływ na treść wyroku obrazę prawa procesowego, tj.art. 2 par. 2 kpk,art. 4 kpk,art. 5 par. 2 kpkiart. 7 kpk, poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej, zasady obiektywizmu, rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego oraz dokonanie jednostronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów,

2
błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż oskarżony swoim działaniem popełnił przestępstwa opisane w pkt. 1 i 2 zaskarżonego wyroku.

Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Apelacja obrońcy oskarżonego nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew bowiem podniesionym w niej zarzutom Sąd I instancji poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, które oparł na wszechstronnej, rzetelnej, krytycznej i obiektywnej analizie i ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie uchybiając tym samym regułom ocen wynikającym z dyspozycjiart. 4 i 7 kpk. Wbrew podniesionemu zarzutowi Sąd I instancji nie uchybił również dyspozycjiart. 5 par. 2 kpk. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 25.04.2007r., III KK 46/07, Prok. i Pr. 2008/2/5), nie dochodzi do naruszenia dyrektywy zawartej wart. 5 § 2 k.p.k.wtedy, gdy wprawdzie istnieją dwie grupy przeciwstawnych sobie dowodów, ale ustalając przebieg wydarzeń sąd orzekający oprze się na dowodach, które wspierają przyjęty stan faktyczny z jednoczesnym przedstawieniem argumentacji przemawiającej za takim wyborem i wskazaniem dlaczego nie dał wiary dowodom przeciwnym, a taka właśnie sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie zwłaszcza, iż Sąd I instancji w przekonywujący sposób podał powody, dla których odmówił wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonegoŁ. J..
Odnosząc się do zarzutów skierowanych przeciwko rozstrzygnięciu z punktu 1 zaskarżonego wyroku stwierdzić należy co następuje.
Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z przyjętą przez(...) S.A.praktyką, pomimo wypowiedzenia przez lesingodawcę umowy leasingu i wezwania leasingobiorcy do zwrotu przedmiotu leasingu, istniała możliwość wznowienia umowy zarówno w czasie postępowania windykacyjnego prowadzonego przez leasingodawcę, jak i w trakcie czynności windykacyjnych realizowanych przez zewnętrzną firmę windykacyjną. Warunkiem wznowienia umowy była jednak zapłata przez leasingobiorcę zaległych rat leasingowych, opłat za bezumowne korzystanie z rzeczy oraz jednorazowej opłaty administracyjnej, natomiast na etapie windykacji realizowanej przez firmę zewnętrzną nadto zapłata kosztów tej firmy. Warunki te były znane oskarżonemuŁ. J.. Jest także faktem, że umowa leasingu dotycząca samochodu ciężarowego markiM.była kilkukrotnie wypowiadana i wznawiana. Rzecz jednak nie dotyczy oceny zachowania oskarżonegoŁ. J.na przestrzeni całego okresu trwania tej umowy, lecz sposobu jego postępowania po „ostatnim” wypowiedzeniu umowy w dniu 10.03.2010r. Tutaj, w ślad za Sądem I instancji, zauważyć trzeba, że oskarżony zlecił wprawdzie znajomemuS. J.podjęcie czynności mających na celu wysondowanie możliwości wznowienia umowy po raz kolejny, niemniej jednak został przez niego poinformowany o restrykcyjnych warunkach, od spełnienia których leasingodawca uzależniał taką możliwość i pomimo świadomość braku możliwości ich spełnienia oskarżony przedmiotu leasingu nie zwrócił. Co więcej w późniejszej rozmowie telefonicznej, przeprowadzonej w dniu 22.06.2010r., oskarżonyŁ. J.został wezwany przezS. K.– pracownika firmy zewnętrznej prowadzącej windykację do zwrotu samochodu. W rozmowie tej, do której doszło po wielu uprzednich bezskutecznych próbach nawiązania kontaktu z oskarżonym,S. K.wprost poinformował oskarżonego, że na tym etapie nie ma już możliwości wznowienia umowy. Oskarżony miał zatem pełną świadomość domagania się przez leasingodawcę zwrotu przedmiotu leasingu i braku możliwości dalszego jego wykorzystywania dla własnych potrzeb. Oskarżony zadeklarował wówczas, że w dniu następnym, tj. 23.06.2010r., wskaże miejsce i godzinę zwrócenia pojazdu, czego jednak nie uczynił. Oskarżony nie zwrócił także samochodu pomimo kolejnego wezwania ze stronyS. K.co miało miejsce w lipcu 2010r. Pomimo zatem świadomości, że leasingodawca nie godzi się już na wznowienie umowy i kategorycznie domaga się zwrotu przedmiotu leasingu, oskarżony dwukrotnie wezwany do zwrotu samochodu nie uczynił tego. Zatrzymując przedmiotowy samochód i wykorzystując go w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej oskarżony w okresie czasu poprzedzającym zwrot samochodu, a zatem na przestrzeni prawie 4 miesięcy (licząc od dnia 23.06.2010r.), w ogóle nie kontaktował się z leasingodawcą, bądź zewnętrzną firmą windykacyjną i podmiotów tych nie informował o realizowanym aktualnie przez siebie zleceniu, podnosząc, że z uzyskanych z tego tytułu środków mógłby zaspokoić leasingodawcę. Takie zachowanie ze strony oskarżonego nie miało miejsca, a zatem niezależnie od stanowiska zajętego już wówczas przez właściciela pojazdu, oskarżony nie manifestował, nawet jednostronnie woli porozumienia z nim. W takiej sytuacji całkowicie niemiarodajnym, albowiem gołosłownym jest twierdzenie apelującego, że oskarżony miał zamiar zaspokoić leasingodawcę z uzyskanego wynagrodzenia, natomiast pojazd zwrócił wówczas, gdy wskutek nierzetelności swojego kontrahenta i wypłaceniu mu jedynie części należności uznał, że nie jest w stanie zapłacić zaległych rat. W tym miejscu, oprócz wskazania na powołane wyżej okoliczności, zaznaczyć ponadto trzeba, że oskarżony zwrócił samochód dopiero po tym, jak od funkcjonariusza Policji dowiedział się o prowadzonym w związku z zaborem tego pojazdu postępowaniu przygotowawczym.
Mając zatem w polu widzenia powyższe postępowanie oskarżonegoŁ. J., jak i uwzględniając to, że zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa i doktryny manifestacja zamiaru włączenia przez sprawcę rzeczy do swojego majątku dokonywać się może w różnych formach, w tym przez bezprawne zatrzymanie rzeczy w zamiarze dysponowania nią jak własną, stwierdzić należy, że Sąd I instancji w sposób prawidłowy i uzasadniony uznał, że oskarżonyŁ. J.dopuścił się popełnienia przestępstwa sprzeniewierzenia rzeczonego samochodu markiM., albowiem zachowanie oskarżonego dowodzi, że działał on z bezpośrednim kierunkowym zamiarem pozbawienia osoby uprawnionej własności rzeczy i włączenia jej do własnego majątku. Stwierdzić przy tym należy, że Sąd I instancji ponownie rozpoznający sprawę w sposób prawidłowy ustalił czas popełnienia przez oskarżonego przypisanego mu czynu, wskazując jako datę jego popełnienia 23.06.2010r. Wówczas to bowiem oskarżony mając świadomość braku możliwości wznowienia umowy i kategorycznego domagania się przez właściciela zwrotu pojazdu, pomimo uprzedniego zadeklarowania oddania samochodu nie uczynił tego, po czym nadal nim dysponował jak właściciel nie przejawiając, wbrew twierdzeniom skarżącego, zamiaru jego zwrotu uprawnionemu podmiotowi. Zważywszy natomiast na prawidłowo ustalone przez Sąd I instancji okoliczności, w jakich doszło do zwrócenia pojazdu leasingodawcy, uznać trzeba, że Sąd I instancji trafnie uznał, iż to zachowanie oskarżonego nie stanowi bynajmniej o braku przestępności czynu oskarżonego mając dowodzić, iż jego zachowanie nie cechowało się postacią zamiaru koniecznego dla wypełnienia podmiotowych znamion przestępstwa przywłaszczenia, a jedynie potraktował je jako okoliczność przewidzianą dyspozycjąart. 295 par. 1 kk.
W sposób analogiczny odnieść się trzeba także do zarzutów skierowanych przeciwko rozstrzygnięciu z punktu 2 zaskarżonego wyroku.
Również w tym wypadku nie ulega wątpliwości, że po wypowiedzeniu przez leasingodawcę umowy leasingu samochodu markiA., ze strony leasingobiorcy podjęte zostały działania mające na celu wznowienie tej umowy obejmujące w szczególności zapłatę części zaległości. Rzecz jednak w tym, że - wbrew temu co podnosi apelujący- oskarżonyŁ. J.miał pełną świadomość, że działania te nie przyniosły rezultatu pożądanego przez leasingobiorcę, a wręcz przeciwnie. Mianowicie leasingobiorca, ze środków pochodzących także od oskarżonego, wpłacił leasingodawcy kwotę, która nie stanowiła nawet połowy kwoty zaległości, co wobec braku dalszych wpłat skutkowało nie tylko brakiem wznowienia umowy, ale kategorycznym żądaniem zwrócenia samochodu. OskarżonyŁ. J.miał tego pełną świadomość, albowiem w okresie, kiedy to on już był wyłącznym posiadaczem i użytkownikiem tego samochodu, został o tym poinformowany przezS. K., który w rozmowie telefonicznej przeprowadzonej latem 2010r. wezwał go do zwrotu pojazdu. Oskarżony nie tylko wezwanie to zignorował, ale wręcz oświadczyłS. K., że „dopóki samochód nie jest pocięty, albo wywieziony na wschód to nie ma żadnego przestępstwa”. Znamiennym jest także dalsze postępowanie oskarżonego, który pomimo wezwania go do oddania pojazdu nie tylko samochodu nie zwrócił i nie kontaktował się z leasingodawcą, bądź zewnętrzną firmą windykacyjną, jak również nie dokonał żadnych wpłat, ale przechowywał go w sposób znacznie utrudniający jego odnalezienie i zabezpieczenie, co w szczególności spowodowało, że Policja, która z zawiadomienia złożonego z umocowania leasingodawcy przezS. K., prowadząc za przedmiotowym samochodem czynności poszukiwawcze odnalazła ten pojazd dopiero po upływie ponad dwóch miesięcy od czasu złożenia zawiadomienia o przestępstwie. Oskarżony nie zwróciwszy samochodu wykorzystywał go do własnych potrzeb, natomiast do przekazania funkcjonariuszom Policji kluczyków od tego samochodu doszło dopiero wówczas, gdyŁ. J.dowiedział się, że Policja odnalazła samochód i przystępuje do jego zabezpieczenia.
Zatem i w tym wypadku, w świetle zrelacjonowanego wyżej sposobu postępowania oskarżonegoŁ. J.oraz uprzednio powołanych, powszechnie akceptowanych zapatrywań dotyczących kwestii postrzegania znamion przedmiotowych i podmiotowych czynu zart. 284 kk, stwierdzić trzeba, że Sąd I instancji w sposób prawidłowy i uzasadniony uznał, że oskarżonyŁ. J.dopuścił się popełnienia przestępstwa przywłaszczenia rzeczonego samochodu markiA., albowiem zachowanie oskarżonego dowodzi, że działał on z bezpośrednim kierunkowym zamiarem pozbawienia osoby uprawnionej własności tego samochodu i włączenia go do własnego majątku. Stwierdzić przy tym należy, że także w odniesieniu do tego czynu Sąd I instancji ponownie rozpoznający sprawę, w sposób prawidłowy ustalił czas jego popełnienia przyjmując, że oskarżony przypisanego mu czynu dopuścił się po rozmowie, którą latem 2010r. przeprowadził z nimS. K., albowiem to wówczas oskarżony mając świadomość braku możliwości wznowienia umowy i kategorycznego domagania się przez właściciela zwrotu samochodu, nie uczynił tego, po czym nadal nim dysponował jak właściciel nie przejawiając zamiaru jego zwrotu uprawnionemu podmiotowi.
W pełni aprobując poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne oraz przyjętą przez ten Sąd ocenę zachowania oskarżonego w aspekcie towarzyszącemu mu zamiaru, Sąd Apelacyjny uznał, że oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał nie ustawowe znamiona występku zart. 284 par. 2 kk, lecz występku zart. 284 par. 1 kk. Spenalizowane wart. 284 par. 2 kkprzestępstwo sprzeniewierzenia polega bowiem na przywłaszczeniu przez sprawcę powierzonej mu rzeczy ruchomej, natomiast w przedmiotowej sprawie umowa leasingu operacyjnego dotyczącą rzeczonego samochodu markiA.została zawarta pomiędzy(...) S.A., jako leasingodawcą, aspółką z o.o. Przedsiębiorstwem (...)(określonej w umowie jako „korzystający”), w której oskarżonyŁ. J.był prokurentem, a zatem samochód - w rozumieniu dyspozycjiart. 284 par. 2 kk– nie został powierzony oskarżonemu, lecz w/wym spółce prawa handlowego. Stąd też zachowanie oskarżonegoŁ. J.pomimo tego, że w dacie popełnienia przypisanego mu czynu był on z uwagi na powiązania rodzinne wyłącznym posiadaczem i użytkownikiem tego samochodu, nie stanowiło przestępstwa sprzeniewierzenia, lecz przestępstwo przywłaszczenia określone dyspozycjąart. 284 par. 1 kk.
Stąd też Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w sposób wskazany w sentencji wyroku.
Wymierzając oskarżonemu za tak zakwalifikowany czyn karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, Sąd Apelacyjny wziął pod uwagę wysoki stopień społecznej szkodliwości czynu wyrażający się w szczególności w wartości przedmiotu przestępstwa. Jednocześnie jako okoliczność łagodzącą uwzględnił fakt dotychczasowej niekaralności oskarżonego. Wymierzając karę Sąd miał również w polu widzenia i to, że pokrzywdzony finalnie odzyskał przedmiot przestępstwa w takim stanie, że możliwa była dalsza jego sprzedaż za cenę odpowiadającą ówczesnej wartości rynkowej tego samochodu. Dotychczasowy sposób życia oskarżonegoŁ. J., w tym jego uprzednia niekaralność, pozwala na przyjęcie zachodzenia po jego stronie pozytywnej opinii kryminologicznej, co uzasadnia warunkowe zawieszenie oskarżonemu wykonania wymierzonej mu kary pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 2 lata, wobec uznania, że okres ten winien być wystarczający dla zweryfikowania przyjętej w stosunku do oskarżonego prognozy. Mając natomiast na uwadze fakt, że oskarżony czynu tego dopuścił się działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, jak również stojąc na stanowisku, że oskarżony wobec warunkowego zawieszenia wykonania wymierzonej kary pozbawienia wolności winien w sposób bezpośredni odczuć skutki zachowania niezgodnego z prawem, Sąd obok kary pozbawienia wolności orzekł karę grzywny w wysokości adekwatnej zarówno do stopnia społecznej szkodliwości czynu, jak i do sytuacji materialnej oskarżonego oraz jego możliwości zarobkowych.
Okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej oskarżonego, Sąd miał również na uwadze przy wymiarze nowej kary łącznej grzywny.
Zważywszy na fakt, że sytuacja majątkowaŁ. J.nie uzasadnia zwolnienia go od ponoszenia kosztów procesu za postępowanie odwoławcze, Sąd obciążył nimi oskarżonego we wskazanej wysokości na podstawieart. 636 par. 1 kpk,art. 2 ust. 1 pkt. 3 i art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji wyroku.