Sąd Apelacyjny w Poznaniu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 46/13
Data wyroku: 2013-03-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Słowa kluczowe: Grzywna
Podstawa prawna: art. 437 par 1 k.p.k.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 marca 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący: SSA Przemysław Strach
Sędziowie: SSA Urszula Duczmal
SSO del. do SA Jarema Sawiński ( spr.)
Protokolant: st. sekr. sądowy Magdalena Ziembiewicz
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręg. del. do Prok. Apel. Józefa Ryndy
po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013 r.
sprawyS. M.
oskarżonego zart. 291 § 1kk
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt XVI K 259/12

1
Zmienia zaskarżony wyrok w punkcie III. w ten sposób, że jako podstawę wymiaru kary grzywny wskazujeart. 33 § 2 kk;

2
W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
Zwalnia oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za II instancję, w tym od opłaty.

      Jarema Sawiński   Przemysław Strach  Urszula Duczmal

UZASADNIENIE
S. M.zostało oskarżony o to, że:
w dniu 20 maja 2012 r. wŚ.iP., gminaT., pomagałT. L.w zbyciu, a następnie ukryciu, mającego pochodzić z dokonanego na szkodęR. K.– przez nie ustalonych sprawców – zaboru w celu przywłaszczenia samochodu osobowego markiV. (...)onumerze rejestracyjnym (...)o wartości co najmniej 9 tysięcy złotych, tj o przestępstwo zart. 291 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012r. Uznał oskarżonegoS. M.za winnego popełnienia występku zart. 291 § 1 k.k.w sposób wyżej opisany w zarzucie aktu oskarżenia i za to na podstawieart. 291 § 1 k.k., wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienie wolności.
Na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt. 1 k.k.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres 2 (dwóch) lat próby, nadto na podstawieart. 71 § 1 k.k.wymierzono oskarżonemu karę 40 stawek dziennych grzywny ustalając wysokości jednej stawki na kwotę 20zł i zwolniono oskarżonego na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.
Apelację od powyższego wyroku na niekorzyść oskarżonego w części dotyczącej orzeczenia o karze i kosztach sądowych wniósł prokurator, zarzucając wyrokowi: obrazę przepisów prawa materialnego polegającą na wadliwym zastosowaniu przepisuart. 71 § 1 k.k.i orzeczeniu na tej podstawie kary grzywny, podczas gdy zaistniała przesłanka do jej wymierzenia w oparciu o przepisartykułu 33 § 2 k.k.z uwagi na fakt, iż oskarżony dopuścił się czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Nadto prokurator zarzucił mającą wpływ na treść wyroku obrazę przepisów postępowania, polegającą na wadliwym zastosowaniu przepisuartykułu 624 § 1 k.p.k.i w konsekwencji zwolnieniu oskarżonego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, pomimo, iż w świetle poczynionych w sprawie ustaleń brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, iż uiszczenie ich przezS. M.byłoby dla niego zbyt uciążliwe ze względu na sytuacje rodzinną, majątkową i wysokość dochodów, a nadto iż za takim rozstrzygnięciem przemawiają względy słuszności.
W konsekwencji stawianych zarzutów prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia w pkt III w zakresie podstawy prawnej orzeczonej wobec oskarżonegoS. M.grzywny i orzeczenie tej kary w wysokości 40 stawek dziennych po 20 zł każda na podstawieart. 33 § 2k k.k., oraz o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia w pkt IV poprzez zasądzenie od oskarżonegoS. M.na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, w tym również i opłaty.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje
Apelacja prokuratora okazała się oczywiście zasadna w części dotyczącej zarzutu przyjęcia błędnej podstawy prawnej wymiaru kary grzywny. Nie ulega wątpliwości, że przestępstwo zart. 291 § 1 k.k.jest przestępstwem popełnionym w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Zastosowana przez Sąd I instancji podstawa prawna wymierzonej wobec oskarżonego kary grzywny zart. 71 § 1 k.k.pozwala na orzeczenie takiej kary tylko wówczas, gdy nie jest to możliwe na innej podstawie prawnej. W konsekwencji jeżeli orzeczenie kary grzywny może nastąpić na innej podstawie prawnej, to wówczas nie uzasadnione jest zastosowanie podstawy prawnej zart. 71 § 1 k.k.Jak wyżej wspomniano przy przestępstwie zart. 291 § 1 k.k.jako popełnionemu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dopuszczalne jest wymierzenie kary grzywny wyłącznie na podstawieart. 33 § 2 k.k.i tylko taką podstawę powinien wskazać Sąd I instancji w swoim orzeczeniu. Rozróżnienie takie pomimo fakultatywności orzeczenia grzywny obok kary pozbawienia wolności zarówno na jednej jak i na drugiej omawianej podstawie ma także doniosłość praktyczną. Dotyczy to chociażby wymiaru opłaty na podstawieustawy o opłatach w sprawach karnych. Przy grzywnie orzekanej na podstawieart. 33 § 2opłata wynosi bowiem 20% jej wysokości, natomiast w przypadku grzywny wymierzanej na podstawieart. 71 § 1 k.k.wynosi 10 % wysokości orzeczonej kary. Obowiązkiem Sądu jest wskazanie w wyroku właściwej podstawy prawnej podejmowanych rozstrzygnięć, a tym samym zmiana orzeczenia, której żądał oskarżyciel jest niezbędna pomimo, że nie ma wpływu na realną zmianę wymiaru kary. Podkreślenia wymaga fakt, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dostrzegł wyeksponowaną w apelacji prokuratora pomyłkę i przyznał, że w tym zakresie w procesie wyrokowania popełnił błąd. Zgodzić się również należy z tezą oskarżyciela publicznego, iż tego rodzaju pomyłka nie należy do kręgu takich, które podlegają sprostowaniu, jako oczywista pomyłka pisarska w ramach instytucji przewidzianych wart. 105 § 1 k.p.k.Sąd Najwyższy wypowiedział się na ten temat w wyroku z dnia 3 lipca 2007 r. sygnatura IIIKK467/06, nr LEX 323669. Rozważania Sądu Najwyższego dotyczyły co prawda błędnego oznaczenia podstawy prawnej skazania, ale z całą pewnością również błędna podstawa prawna wymiaru kary w orzeczeniu nie może być prostowana w trybieart. 105 § 1 k.p.k.
Sąd Apelacyjny nie podzielił natomiast stanowiska prokuratora w zakresie konieczności obciążenia oskarżonego kosztami procesu. Prawdą jest, co obszernie uzasadnia oskarżyciel, że podstawową zasadą postępowania karnego jest obciążenie sprawcy kosztami procesu i opłatą w sytuacji, gdy stwierdzono jego winę i za przypisany czyn wymierzono karę. Należy jednak podkreślić, że sprawa niniejsza ma charakter wyjątkowy i to w kilku aspektach. Przede wszystkim na etapie postępowania przygotowawczego prowadzona była przeciwko dwóm oskarżonym, z czego czynności prowadzone przeciwkoS. M.miały charakter marginalny. Głównym podejrzanym był bowiem inny mężczyzna, wobec którego postawiono zarzuty najcięższych zbrodni m.in. zart. 148 § 2 k.k.i280 § 2 k.k.Również zdecydowana większość prowadzonych czynności procesowych na etapie śledztwa nie dotyczyła oskarżonegoS. M.. Ponadto na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. obrońca oskarżonego wystąpił z wnioskiem o dobrowolne poddanie się karze przez oskarżonegoS. M.na podstawieart. 387 § 1 i 2 k.p.k.Prokurator w pełni przystał na zaproponowany przez obrońcę i oskarżonego wymiar kary i w tym samym dniu doszło do wydania wyroku w sprawie oskarżonegoS. M.. Nie bez znaczenia dla sprawy współoskarżonego była taka postawa oskarżonegoM.. Pozwoliła bowiem dodatkowo na wzmocnienie materiału dowodowego w o wiele bardziej doniosłej z punktu widzenia prawnego i społecznego sprawie. Dobrowolne poddanie się karze w tym konkretnym przypadku ograniczyło również w sposób znaczący koszty postępowania co do osoby samegoS. M.. Oskarżony ten nie osiągnął żadnych realnych korzyści z popełnionego przestępstwa, wymierzono mu natomiast obok kary pozbawienia wolności karę grzywny, która przy wysokości jego dochodów stanowi bardzo realny uszczerbek majątkowy. Dochody na poziomie 2300 zł miesięcznie w sytuacji gdy oskarżony ma na utrzymaniu dziecko, wbrew stanowisku prokuratora uznać należy za niskie. Nie jest to nawet dochód stanowiący średnią krajową, a ze społecznego punktu widzenia o wiele korzystniejszym będzie odstąpienie od zasądzania na rzecz Skarbu Państwa kosztów postępowania, jeżeli może to stanowić element wdrożenia sprawcy do przestrzegania porządku prawnego. Cała postawa oskarżonegoS. M.w niniejszym procesie wskazuje na to, że jest to sprawca incydentalny, wobec którego pozytywna prognoza kryminologiczna jest szczególnie uzasadniona. W tym stanie rzeczy nie uwzględniono drugiego z zarzutów apelacji prokuratorskiej. Poza wspomnianymi argumentami orzekając o zwolnieniu oskarżonegoS. M.od obowiązku zapłaty Skarbowi Państwa kosztów procesu za postępowanie odwoławcze Sąd Apelacyjny podnosi, że było ono wywołane ewidentnym błędem Sądu a quo, za który nie powinno się obciążać oskarżonego.

          Jarema Sawiński

          Przemysław Strach

          Urszula Duczmal