Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu
VI Wydział Karny
Sygnatura akt: VI W 1052/13
Data wyroku: 2013-09-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Korzeniewski
Teza: ukaranie

Sygnatura akt VI W 1052/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 września 2013r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia VI Wydział Karny
w składzie:
PrzewodniczącySSR Krzysztof Korzeniewski
Protokolant:  Aleksandra Duczemińska
po rozpoznaniu w dniu 16 września 2013r.
sprawy przeciwkoZ. Ś.synowiL.iS.z domuC.
urodzonemu (...)w miejscowościL.
obwinionemu o to, że
w dniu 30.10.2012r weW.naul. (...)w siedzibie Straży MiejskiejW.umyślnie wprowadził w błąd co do tożsamości własnej instytucję upoważnioną z mocy ustawy do legitymowania w ten sposób, że będąc sprawcą wykroczenia polegającego na przekroczeniu dozwolonej prędkości w dniu 12.10.2012r. weW.naul. (...)wskazał jako kierującą pojazdem m-kiB.onr rej. (...)obywatelkę(...).
tj. o czyn z art. 65 § 1 pkt 1 kw

******************

I
uznaje obwinionegoZ. Ś.winnym tego, iż w okresie od dnia 27 października 2012r. do dnia 2 listopada 2013r. wS.i weW.będąc właścicielem samochodu markiB.nr rej. (...)nie wskazał Straży Miejskiej weW.osoby która kierowała tym samochodem w dniu 12 października 2012r. o godzinie 14.38 jadąc z prędkością 72km/hulicą (...)do czego był on zobowiązany tj. czynu z art. 96 § 3 kw i za to na podstawie art. 96 § 3 kw wymierza mu grzywnę w kwocie 100 (stu) zł;

II
na podstawieart. 118 § 1 kpwiart. 616 § 2 kpkw zw. zart. 119 kpwobciąża obwinionego kosztami postępowania w wysokości 100 zł oraz wymierza mu opłatę w kwocie 30 zł.

UZASADNIENIE
W dniu 12 października 2012 r. o godz. 14: 38:40 weW.naul. (...)przy użyciu urządzenia kontrolno pomiarowego został sfotografowany samochód markiB.onr rejestracyjnym (...)poruszający się z prędkością 72 km/h w miejscu gdzie obowiązywało ograniczenie tej prędkości do 50km/h. Samochód ten należał doZ.ąŚledzia. Fotografia kierującego tym samochodem przedstawia
osobę o tzw. „podwójnym podbródku”, szerokiej i grubej dolnej wardze, nosie tzw. „kartoflanym”, odstającym uchu, braku kolczyka w prawym uchu, twarzy owalnej. Jest to wizerunekZ. Ś.
dowód: zdjęcie z opisem k. 4, 40a;
wyjaśnieniaZ. Ś.k. 35-36;
zdjęcieZ. Ś.k.11;
zdjęcieE.KimŚ.k. 16;
rozpoznanie k. 40;

W dniu 24 października 2012 r. Straż Miejska weW.wystosowała wezwanie doZ. Ś.. Został on zobowiązany do stawienia się w siedzibie Straży Miejskiej weW.przyul. (...)w terminie 7 dni celem wskazania, kto kierował samochodem markiB.onumerze rejestracyjnym (...)w dniu 12 października 2012 r. o godz. 14:38:40 weW.naul. (...). Poinformowano go przy tym, iż stosowną informację może złożyć w formie pisemnej.
dowód: wezwanie k. 6;
notatka urzędowa k. 3;

Z. Ś.odebrał wezwanie Straży Miejskiej w dniu 26 października 2012 r.
dowód: potwierdzenie odbioru k.17-18;
wyjaśnieniaZ. Ś.k. 35-36;

Z. Ś.nie zastosował się do wezwania Straży Miejskiej. W piśmie z dnia 29 października 2012 r. złożonym w siedzibie Straży Miejskiej weW.w dniu 30 października 2012 r. wskazał, iż osobą kierującą była najprawdopodobniejE.K. (...)Ś..
dowód: pismo k. 8;
wyjaśnieniaZ. Ś.k. 35-36;

WizerunekE.K. (...)Ś.znacząco odbiega od wizerunkuZ. Ś., nawet w postaci fotografii sporządzonej w dniu 12 października 2012 r. o godz. 14: 38:40 weW.naul. (...)przy użyciu urządzenia kontrolno pomiarowego.E.K. (...)
Ś.nosi kolczyki. Ma mały podłużny nos, wąskie usta, uszy przylegające do głowy, twarz pociągłą. Nie ma natomiast tzw. „podwójnego podbródka”.
dowód: zdjęcie z opisem k. 4, 40a;
zdjęcieZ. Ś.k.11;
zdjęcieE.KimŚ.k. 16;
rozpoznanie k. 40;

Z. Ś.jest osobą majętną. Ma dwa domy oraz przedsiębiorstwo handlowe. Był wcześniej karany mandatem karnym za wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
dowód: dane osobopoznawcze k.35;
wywiad środowiskowy k. 31;
informacja o wpisach w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego k. 34;

Z. Ś.nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Wyjaśnił, że w odpowiedzi na wezwanie Straży Miejskiej wskazał na piśmie, kto w dniu 12 października 2012r. kierował jego samochodem. Zdaniem obwinionego pojazd przypuszczalnie prowadziła jego bratowaE.K. (...)Ś.- obywatelka USA, narodowości koreańskiej, która w tym czasie przebywała u niego. Samochód nie był ukradziony, a dostęp do kluczyków i dokumentów mieli wszyscy domownicy. Zaznaczył, że jest pewny, iż w dniu 12 października 2012r. nie kierował swoim samochodem.
vide: wyjaśnieniaZ. Ś.k. 35-36;

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na zdjęciu z opisem, fotografii obwinionego, fotografiiE.K. (...)Ś., notatce urzędowej, wezwaniu, pokwitowaniu odbioru, wyjaśnieniach i piśmieZ. Ś., wywiadzie środowiskowym i informacji o wpisach w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.

Dowody te, za wyjątkiem wyjaśnień obwinionego, w sposób zbieżny wskazują, iż w dniu 12 października 2012 r. o godz. 14:38:40 weW.naul. (...)samochód markiB.onumerze rejestracyjnym (...)poruszał się z prędkością 72 km/h w miejscu gdzie obowiązywało ograniczenie tej prędkości do 50 km/h zaśZ. Ś.wezwany do wskazania, kto kierował w tym dniu przedmiotowym samochodem bezpośrednio bądź pisemnie wskazał, że prawdopodobnie była toE.K. (...)Ś.. Z tych też powodów dowodom tym dano wiarę.

Sąd natomiast nie dał wiary wyjaśnieniomZ. Ś.wskazującego jako osobę kierującąE.K. (...)
Ś.. WyjaśnieniaZ. Ś.pozostają w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym w szczególności z dowodami rzeczowymi w postaci fotografii obwinionego z miejsca zdarzenia, jego zdjęcia i wizerunkuE.K. (...)
Ś., wskazywanej przez obwinionego jako prawdopodobny sprawca wykroczenia. W ocenie Sądu porównanie wizerunkuE.K. (...)Ś.do wizerunku osoby kierującej samochodem markiB.onumerze rejestracyjnym (...)w dniu 12 października 2012 r. o godz. 14:38:40 weW.naul. (...)przeczy tym wyjaśnieniom. Bezpośrednia obserwacjaZ. Ś.w toku rozprawy w dniu 10 czerwca 2013 r. w porównaniu do materiału zarejestrowanego na nośniku CD nakazała przyjęcie, iż kierującym tym samochodem był mężczyzna o wizerunkuZ. Ś.. Świadczą o tym cechy wizerunkowe jak kształt i wielkość nosa, warg, uszu, podbródka, ogólnie twarzy a także brak kolczyków.
Zarazem dano wiaręZ. Ś., iż samochód markiB.onumerze rejestracyjnym (...)nie był użyty w tym dniu wbrew jego woli i wiedzy.

Sąd zważył.

W ocenie Sądu istotą niniejszej sprawy jest sposób odniesienia sięZ. Ś.do obowiązku wynikającego zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) skonkretyzowanego wezwaniem Straży Miejskiej z dnia 24 października 2012 r.
W nauce prawa przez pewien czas toczył się spór, czy naruszenie obowiązku zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) należy kwalifikować zart. 97kw, czyart. 65 § 2kw. Stąd dla uniknięcia wątpliwości wprowadzono przepisart. 96 § 3kw.
Dla oddekodowania normy zawartej w art. 96 § 3 kw najistotniejszym jest odniesienie się do strony podmiotowej opisywanego w tym przepisie wybryku.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na przepis części ogólnejkodeksu wykroczeń, a w szczególności naart. 5kw, zgodnie z którym, inaczej niż na grunciekodeksu karnego, ustawodawca uznał, że wykroczenie można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie, chyba że ustawa przewiduje odpowiedzialność tylko za wykroczenie umyślne. Ustawodawca może określić stronę podmiotową wprost, jako to czyni przykładowo w art. 124 § 1 kw. Może jednak nie wyrażać jej expressis verbis. Jednakże umyślność będzie wynikać z istoty samego wykroczenia np. art. 119 § 1 kw albo art. 51 § 1 kw. W nauce prawa bezspornie wywiedziono, iż zarówno kradzież jak i przywłaszczenie są działaniami kierunkowymi a zatem umyślnymi (por. M. Bojarski, W. Radecki: Kodeks wykroczeń. Komentarz, Warszawa 2005, s. 101-102). Dlatego ustawodawca nie musiał odnośne normy wzbogacać o termin „umyślnie”. Również w działaniach opisanych w art. 51 kw mieści się umyślność na co wskazuje dorobek doktryny i judykatury (por. M. Bojarski, W. Radecki: op. cit. s. 335 – 336; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1992 r., sygn. III KRN 189/92, niepubl.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2002 r., III KKN 327/02, niepubl.).
Norma zawarta wart. 96 § 3kw nie zawiera sformułowania „umyślnie”. Zatem wykładnia językowa okazuje się tu bezużyteczna. Sięgnąć należy zatem do pozostałych reguł pracy z tekstem prawnym a w szczególności do wykładni historycznej. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na przyczyny wprowadzenia dokodeksu wykroczeńtego przepisu. W tym zakresie posłużyć może uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej z dnia 29 października 2010 r. o zmianieustawy – Prawo o ruchu drogowymoraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 225, poz. 1466). Projektodawca wskazał tam, że celem było jednolite uregulowanie tego wykroczenia na grunciekodeksu wykroczeń(zob. uzasadnienie projektu ustawy nowelizacyjnej z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw – Druk Sejmowy nr 3179 z dnia 8 czerwca 2010 r., pobrane ze stronywww.sejm.gov.pl.). Jak podniesiono powyżej, zauważono bowiem, że dotychczas istniała różnica poglądów co do tego, czy naruszenie obowiązku zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) należy kwalifikować zart. 97kw, czy art. 65 § 2 kw (por. R.A. Stefański: Komentarz do art. 96 Kodeksu wykroczeń, LEX 2011). Zaznaczyć przy tym należy, że ustawodawca nie spenalizował zachowania, które dotychczas było niekaralne, jako że przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej, to jest przed 31 grudnia 2010 r. to samo zachowanie było penalizowane na podstawieart. 97kw w zw. zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym, względnie art. 65 § 2 kw w zw. zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Faktycznie jeszcze przed wejściem z życie ustawy nowelizacyjnej nie zastosowanie się do obowiązku wskazanego wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) generalnie było ujmowane jako wybryk zart. 97kw. Zatem z uwagi na treśćart. 5kw mogło być popełnione zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie, jako że ustawodawca wart. 97kw nie określił jednoznacznie, że zachodzi tu jedynie umyślność zaś blankietowy charakter tego przepisu nie pozwalał na zastosowanie reguł omawianych powyżej w oparciu oart. 119 § 1kw czy 51§ 1kw. Wątpliwym w tym przedmiocie wydaje się stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. I KZP 8/10 (OSNKW 2010/9/76). W judykacie tym Sąd Najwyższy, wychodząc ze stwierdzenia o tym, że wykroczenie zart. 97kw można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie, doszedł do wniosku, że w przypadku wykroczenia zart. 97kw w zw. zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) wchodzi w rachubę tylko umyślność. Sąd Najwyższy taki wniosek wysnuł jedynie na podstawie treściart. 78 ust. 4 in fine ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Stąd przyjęto, że osoba narusza przepis, gdy nie podaje danych osoby, której pojazd powierzyła, a pojazd został użyty zgodnie z wolą sprawcy i jego wiedzą przez osobę mu znaną, a wiec gdy wie, kto kierował lub używał tego pojazdu w oznaczonym czasie. Z tego zaś Sąd Najwyższy wnioskuje, że niewypełnienie obowiązku jest zachowaniem tylko umyślnym, co wynika z naturyart. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Pogląd ten wzbudza wątpliwości. Ekskulpacja z powodu użycia pojazdu przez osobę nieznaną wbrew woli i wiedzy właściciela lub posiadacza w sposób niemożliwy do zapobieżenia jest czymś innym od użycia tego pojazdu również przez osobę nieuprawnioną wbrew woli i wiedzy osoby uprawnionej ale czemu osoba uprawniona mogła zapobiec. Kolejnym takim przypadkiem może być użycie takiego pojazdu przez nieznaną osobę jednakże zgodnie z wolą i wiedzą osoby uprawnionej. Analizując treśćart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymrozwiązania takie można mnożyć. Uważna analiza omawianego przepisu przekonywuje, że nie ma możliwości ekskulpacji gdy nie zostały łącznie spełnione wszystkie warunki opisane wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymin fine. Sąd Najwyższy w omawianym judykacie przyjmuje, że osoba użytkująca pojazd była znana osobie uprawnionej nie odnosząc się do odmiennej, zarysowanej powyżej możliwości. Stąd a contario sam w sobie brak wiedzy osoby uprawnionej w przedmiocie personaliów osoby posługującej się jej pojazdem nie zwalnia osoby tej z powinności wynikającej zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. To zaś przemawia przeciw poglądowi wyrażonemu przez Sąd Najwyższy w omawianym orzeczeniu.
W dniu 31 grudnia 2010 r. stan prawny zmienił się o tyle, że ustawodawca przeniósł wykroczenie zart. 97kw w odniesieniu doart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymdorozdziału 11 kodeksu wykroczeń, dodając to wykroczenie w§ 3 art. 96kw. Jednocześnie pozostawił wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymdotychczasowy przepis, który statuuje obowiązek prawny, o którym mowa wart. 96 § 3kw. Pamiętać bowiem należy, że sprawca tego wykroczenia popełnia je poprzez zaniechanie, pełni zatem rolę gwaranta i warunkiem jego odpowiedzialności jest istnienie prawnego, szczególnego obowiązku, którego wykonania zaniechał. Taki właśnie prawny obowiązek statuujeart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym.
Z treściart. 96 § 3kw nie wynika w żadnym jego miejscu, by ustawodawca ograniczał jego popełnienie tylko do umyślności. Jak wskazano powyżej nie można takiego wniosku wyciągnąć także z analizy treści obowiązku, o którym mowa wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Wystarczy to stworzenie możliwości do aprobowanego, niekontrolowanego wykorzystania pojazdu przez osoby nieznane osobie uprawnionej. Zatem osoba uprawniona nie musi znać osób korzystających z jej pojazdu. Udostępnieniem w sposób niekontrolowany tego pojazdu nie musi działać w sposób nakierunkowany na niezrealizowanie obowiązku wynikającego zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymczy nawet się godzić z możnością niezrealizowania tego obowiązku. Wystarczy niezachowanie należytej ostrożności by takich sytuacji uniknąć. To zaś stanowi o nieumyślności.
Za przyjęciem stanowiska, iż wykroczenie z art. 96 § 3 kw można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie przemawia także wykładnia racjonalna tego przepisu. Ma on na celu między innymi zapewnienie szybkiego i sprawnego toku postępowania w sprawach o wypadki i kolizje drogowe, w których kierujący zbiegli z miejsca zdarzenia (por. W. Kotowski: Ustawa prawo o ruchu drogowym. Komentarz praktyczny, Warszawa 2002, s. 539). Nie ma zatem uzasadnienia, by wykroczenie to nie mogło również być popełniane nieumyślnie, oczekuje się w nim bowiem jedynie tego, by właściciel lub posiadacz pojazdu orientował się co do tego, kto i kiedy porusza się jego samochodem, a przez to, by w sposób właściwy zabezpieczał pojazd (por. R. A. Stefański: Prawo o ruchu drogowym, Warszawa 2005, s. 508).
R.A. S.przyjął wprost, że wykroczenie z art. 96 § 3 kw można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie, nie zauważając na gruncie aktualnego stanu prawnego w tym zakresie żadnych odstępstw od zasady ogólnej wyrażone w art. 5 kw (por. R.A. Stefański: Komentarz do art. 96 kodeksu wykroczeń, LEX 2011).
Dlatego w obecnym stanie prawnym niewskazanie przez właściciela lub posiadacza pojazdu, komu powierzył ten pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie z powodu braku odnośnej wiedzy, co do tej osoby, stanowi wybryk zart. 96 § 3kw, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec jak stanowiart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Ustawodawca bowiem kreując obowiązek, o którym mowa wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymnałożył na osoby, będące adresatami tego przepisu powinność podjęcia działań zapewniających możliwość realizacji tego obowiązku. Zdarzenie polegające na umyślnym bądź nieumyślnym nie wywiązaniu się z tych powinności tj. rejestrowania faktu udostępniania samochodu, które należy uznać za reguły ostrożności, jako nieujęte wart. 78 ust. 4 in fine ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymnie zwalnia właściciela lub posiadacza pojazdu z konsekwencji niemożności wywiązania się ze swych obowiązków określonych właśnie w tym przepisie. W istocie, pozornie może wydawać się, iż to rozwiązanie zbyt daleko ogranicza wolności obywatelskie. W praktyce jest powszechnie przyjmowanym udostępnianie samochodów innym osobom bez rejestrowania tego faktu. Należy tu jednak stwierdzić, iż tego rodzaju praktyka, ciesząca się społecznym przyzwoleniem jest sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawym – wolą ustawodawcy wyrażoną wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Samochód jest bowiem przedmiotem, którego posługiwanie się może stanowić źródło istotnego niebezpieczeństwa. Nie przez przypadek ustawodawca zezwolił na korzystanie z samochodu osobom o zakreślonym cenzusie wiekowym, posiadającym uprawnienia ku temu w postaci niełatwego do uzyskania prawa jazdy poprzedzonego badaniem stanu zdrowia jak i weryfikacją umiejętności posługiwania się tym przedmiotem oraz wiedzą o zasadach prawnych korzystania z niego. Karane jest wart. 95kw już tylko posługiwanie się samochodem bez posiadania przy sobie wymaganych dokumentów. Wreszcie nieprzypadkowo penalizowane jest samo korzystanie z samochodu w warunkach ograniczonej możliwości kontrolowania swoich reakcji, czego wyrazem jest treśćart. 87 § 1kw czy 178a§ 1 kk. Dlatego też należy wywieść, iż wolą ustawodawcy jest wprowadzenie zasady nieudostępniania samochodu innym osobom a jeśli się to czyni to udostępnianie powinno być ściśle reglamentowane. Inaczej bowiem nie sposób oddać braku limitu czasowego ciążenia powinności wynikającej zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymjak i jego restrykcyjności przy precyzji redakcyjnej tego przepisu. Także nie można przywiązywać nadmiernej wagi do takiego elementu jak chociażby przedstawiany uprawnionemu wizerunek kierowcy. Treśćart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymw żaden sposób nie odnosi się bowiem do tej okoliczności. Osoba uprawniona do korzystania z samochodu ma bowiem obowiązek wskazania kierującego nim wyłącznie w oparciu o dane umożliwiające określenie kierującego a te w zasadzie sprowadzają się, przy powyższych założeniach, do daty posługiwania się tym samochodem.

O ile można mówić o sporności w nauce prawa tematyki związanej z nieumyślności wybryku zart. 96 § 3kw, o czy było powyżej, to brak jest takowej sporności w przedmiocie zgodności zKonstytucjąodnośnych przepisów.
Sądowi znanym jest wniosek Prokuratora Generalnego z dnia 12 lutego 2013 r. wniesiony w sprawie PG VIII TKw 61/12 do Trybunału Konstytucyjnego jak i odniesiona w tym wniosku argumentacja. Sąd nie podziela wniosku dotyczącego niekonstytucyjności art. 97 kw jako przepisu całkowicie ogólnikowego. W ocenie Sądu zdecydowanie bardziej ogólnikowy charakter ma przepis art. 54 kw. Ten zaś przepis był już przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2003r., sygn. P 10/02, OTK-A 2003/6/62, Dz. U. z 2003 r. Nr 134/1265), który nie stwierdził jego niezgodności z ustawą zasadniczą. Nadto należy podnieść, iż Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w przedmiocie wykładni art. 97 kw w odniesieniu doart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2011 r., sygn. V KK 137/11, LEX nr 1044070; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. I KZP 8/10, OSNKW 2010/9/76; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. I KZP 26/04, OSNKW 2004/11-12/102) także nie dostrzegając niekonstytucyjności tych przepisów.
Natomiast w przedmiocie możliwości uchylenia się powinności wynikającej zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymw odniesieniu do dyspozycjiart. 183 § 1 kpkwypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 listopada 2004 r. w sprawie o sygn. I KZP 26/04 (OSNKW 2004/11-12/102). Sąd Najwyższe zanegował rozumowanie odnoszące się do możliwości zastosowania dyspozycji zart. 183 § 1 kpkw sytuacji narażenia na odpowiedzialność wykroczeniową. W uzasadnieniu omawianej uchwały wskazano co następuje: /…/ Zaprezentowanego typu rozumowania nie można jednak zaakceptować. Prowadzi ono bowiem, w każdej swojej wersji, do niezasadnego poszerzania lub zawężania przepisu o charakterze wyjątkowym. Chodzi przy tym o przepis rozumiany dotąd jednolicie, bez względu na procedury, w jakich go stosowano. Rozumowanie to pojawia się zaś w istocie jedynie dlatego, że ustawodawca zdecydował się ograniczyć zakres ujętego w nim prawa świadka do odmowy odpowiedzi na pytanie. Wykazano zaś wcześniej, że nic nie wskazuje, iż jego wola dotyczyła jedynie postępowania karnego. Analizowane rozumowanie nie liczy się więc z wolą ustawodawcy, pomija wyraźne brzmienie omawianego przepisu i prowadzi do stworzenia, w miejsce jednolicie rozumianego prawa świadka, jego uprawnienia o zróżnicowanych granicach, zależnych od rodzaju postępowania, w którym z niego korzysta. Charakterystyczne jest przy tym, że /…/, nauka i doktryna prawa wykroczeń po dniu 1 lipca 2003 r. jednolicie przyjmuje, iż obecnie na gruncie postępowania w sprawach o wykroczenia świadek ma prawo do odmowy odpowiedzi na pytanie jedynie, gdy odpowiedź ta naraziłaby jego lub osobę mu najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe (zob. A. Marek: Prawo wykroczeń materialne i procesowe, Warszawa 2004, s. 187 uw. 392; J. Lewiński: Komentarz do kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, Warszawa 2004, uw. 13 na s. 119; Z. Kwiatkowski: Zakazy dowodowe w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, PS 2004, nr 1, s. 164). Nie budzi tu zatem wątpliwości, żeart. 183 § 1 k.p.k.i obecnie ma zastosowanie w sprawach o wykroczenia, także dokładnie w takim samym zakresie, jak w postępowaniu karnym. Reasumując, należy przyjąć, że odpowiednie stosowanie - z mocyart. 41 § 1 k.p.s.w. - w postępowaniu w sprawach o wykroczeniaart. 183 § 1 k.p.k., w jego brzmieniu od dnia 1 lipca 2003 r., nie oznacza, aby osoba przesłuchiwana w charakterze świadka w sprawie o wykroczenie mogła odmówić odpowiedzi na pytanie także wtedy, gdy odpowiedź taka narażałaby osobę jej najbliższą na odpowiedzialność za wykroczenie. Może to uczynić jedynie wówczas, gdy odpowiedź ta mogłaby narazić osobę dla świadka najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. W konsekwencji, także osoba rozpytywana w sposób pozaprocesowy przez uprawniony organ, żądający od niej informacji, którą z mocy przepisu szczególnego ma obowiązek przekazać temu organowi, może odmówić udzielenia odpowiedzi, czyli nie udzielić określonej wiadomości, tylko wówczas, gdy owa odpowiedź (informacja) mogłaby narazić osobę jej najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, a nie za wykroczenie. Ustawodawca dopuszcza zatem możliwość postawienia świadka w sytuacji konfliktowej, tak w postępowaniu karnym, jak i w innym postępowaniu, w którymart. 183 § 1 kpkma zastosowanie, w tym i w sprawach o wykroczenia. Uznaje jednak, że ze względu na wagę wykroczeń nie jest to konflikt na tyle istotny, aby zasługiwał na potraktowanie takie samo, jak obawa narażenia siebie lub osoby najbliższej na odpowiedzialność za przestępstwo. Należy w tym miejscu zauważyć, że podobne rozwiązanie istniało już w Polsce pod rządemKodeksu postępowania karnego z 1928 r.i rozporządzenia Prezydenta RP o postępowaniu karno-administracyjnym z 1928 r. (Dz. U. R.P. Nr 38, poz. 365), a następnie ustawy o postępowaniu karno-administracyjnym z 1951 r. (Dz. U. Nr 66, poz. 454 ze zm.). Wówczas to bowiem w sądowym postępowaniu w sprawach wykroczenia zakładano, że stosuje się przepisyKodeksu postępowania karnegoobowiązujące w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (art. 30rozporz. z 1928 r. i art. 49 ust. 2 ustawy z 1951 r.), te zaś zakładały prawo świadka do odmowy odpowiedzi na pytanie wyłącznie w razie obawy narażenia przez taką odpowiedź świadka lub osoby dlań najbliższej na odpowiedzialność za przestępstwo (art. 106, a następnieart. 96 k.p.k. z 1928 r.- zob. teżR. S.: Uchylenie się świadka od odpowiedzi na pytanie,op. cit., s. 80 i podane tam orzecznictwo oraz piśmiennictwo sprzed 1970 r.). Obecne rozwiązanie nawiązuje do tej właśnie konstrukcji. Jedynie zatem sam ustawodawca, jeżeli uzna to za konieczne, może dokonać stosownych zmian w obowiązujących przepisach”.

W niniejszej sprawieZ. Ś.podał, że osobą, która w dniu 12 października 2012 r. kierowała jego samochodem była najprawdopodobniejE.K. (...)
Ś., która przyjechała do niego ze Stanów Zjednoczonych na dwa miesiące. Z porównania zdjęcia obwinionego i wizerunku kierowcy utrwalonego na zdjęciu wykonanym urządzeniem pomiarowym jednoznacznie wynika, że to obwiniony był kierowcą samochodu markiB.onumerze rejestracyjnym (...)przekraczającym prędkość. Powyższe implikuje, żeZ. Ś.świadomie i umyślnie nie wywiązał się z nałożonego nań obowiązku. Nie wskazał bowiem osoby, która kierowała w przedmiotowym czasie i miejscu jego samochodem. W inny bowiem sposób nie można oddać jego przypuszczenia, iż kierującą tą byłaE.K. (...)Ś.. Opierając się na ustaleniach dokonanych w toku rozprawy w dniu 10 czerwca 2013 r. jedynym sposobem wywiązania się przezZ. Ś.z obowiązku wynikającego zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymbyłoby wskazanie przez niego własnej osoby jako sprawcy wykroczenia. Zważając na treśćart. 183 § 1 kpki obszerny wywód Sądu Najwyższego zawarty w uchwale z dnia 30 listopada 2004 r. w sprawie o sygn. I KZP 26/04 (OSNKW 204/11-12/102) a odnoszący się do celowości nowelizacjiart. 183 § 1 kpk, charakter prawny tego obowiązku nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. Stąd też należy mu przypisać sprawstwo i winę czynu zart. 96 § 3kw.

Wymierzając karę Sąd miał na uwadze jej społeczne oddziaływanie oraz aspekt wychowawczy względem obwinionego a także jego sytuację majątkową. Przede wszystkim dostrzeżono koniczność wskazania obwinionemu nieprawidłowości jego zachowania w drodze wymierzenia symbolicznej w odniesieniu do jego majątku kary.
Jako okoliczność łagodzącą Sąd przyjął fakt, iż obwiniony nie zastosował się do obowiązku zadenuncjonowania samego siebie, aczkolwiek prawnie uzasadnionego, jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 listopada 2004 r. w sprawie o sygn. I KZP 26/04, to jednak etycznie niejednoznacznego w naszym kręgu cywilizacyjnym. To zaś, aczkolwiek nie może być przyczyną ekskulpacji, to jednak ma zdecydowany wpływ na stopień winy i w dalszej konsekwencji wysokość kary.
Jako okoliczność obciążającą przyjęto wcześniejszą karalność obwinionego za wykroczenia podobne.

O kosztach orzeczono nie widząc podstaw do zwolnienia obwinionego od tych należności.