Sąd Apelacyjny w Krakowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 666/12
Data wyroku: 2012-10-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Feliksa Wilk, Iwona Łuka-Kliszcz, Marta Fidzińska-Juszczak
Słowa kluczowe: Dodatki Do Emerytur I Rent
Podstawa prawna: art. 13 w zw. z art. 75 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 666/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Iwona Łuka-Kliszcz (spr.)

Sędziowie:

SSA Marta Fidzińska - Juszczak
SSA Feliksa Wilk

Protokolant:

st. sekr. sądowy Elżbieta Bałaban

po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. w Krakowie
sprawy z wnioskuJ. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wK.
o dodatek pielęgnacyjny
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wK.
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału VIII Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 20 lutego 2012 r. sygn. akt VIII U 2274/10

o d d a l a apelację.

Sygn. akt III AUa 666/12

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Krakowie VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych wK.zmienił zaskarżoną przezJ. S.decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wK.z dnia 15 listopada 2010 r. i w punkcie I. przyznał wnioskodawcy dodatek pielęgnacyjny od dnia 1 sierpnia 2010 r. na okres dwóch lat, zaś w punkcie II. stwierdził, że ZUS nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił, żeJ. S.,ur. (...)od dnia 1 stycznia 2008 r. jest uprawniony do pobierania emerytury, a w okresie od 1 listopada 2008 r. do 30 lipca 2010 r. pobierał dodatek pielęgnacyjny.
Na podstawie opinii biegłych lekarzy sądowych specjalistów z zakresu laryngologii i interny oraz ich uzupełnień, jak również zeznań świadka dr.B. B., Sąd ustalił że rozpoznane u wnioskodawcy schorzenia, tj: stan po całkowitym usunięciu krtani i operacji szyjnej węzłowej obustronnej z powodu raka krtani ( listopad 2005 r. ) zaburzenia otępienie, zespół drażliwego jelita oraz żylaki kończyn dolnych powodują nadal w aktualnym ich stanie zaawansowania jego niezdolność do samodzielnej egzystencji oraz konieczność pomocy osób drugich przy wykonywaniu podstawowych potrzeb życiowych okresowo od dnia 1 sierpnia 2010 r. do dnia 31 lipca 2012 r. Wnioskodawca przebył operację całkowitego usunięcia raka krtani w 2005 r., a w chwili obecnej nie stwierdzono u niego objawów wznowy choroby nowotworowej.J. S.nie posługuje się rurką tracheotomijną – istniejący otwór zapewnia dobrą drożność drogi oddechowej. Samodzielnie oczyszcza otwór tracheotomijny, nadto mówi półszeptem w sposób dość zrozumiały. Nie rozpoznano zaburzeń związanych z przyjmowaniem pokarmów oraz połykaniem. Porusza się samodzielnie, nawiązuje prawidłowy i logiczny kontakt. Może okresowo wymagać pomocy innej osoby w kontaktach werbalnych, choć uległa poprawie umiejętność posługiwania się półszeptem. Zmalał też stopień „niepewności onkologicznej”. Jednakże rozpoznane nasilające się objawy otępienie na podłożu organicznym, ze znacznym nasileniem w przebiegu zaburzeń komunikacji z otoczeniem – jest on osobą nieporadną i zagubioną. Żyje w ciągłym lęku przed nawrotem choroby nowotworowej, wymaga też całodobowej opieki.
Zaburzenia artykulacji spowodowane przebytym zabiegiem usunięcia krtani powodują zaburzenia pełnej komunikacji wnioskodawcy z otoczeniem, uzależniając przy wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego od pomocy innych osób ( między innymi podejmowanie spraw urzędowych, odbywania wizyt lekarskich) czynią go nadal całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji na okres dwóch lat, tj. od dnia 1 sierpnia 2010 r. do 31 lipca 2012 r.
Do opinii biegłego laryngologa wniósł zarzuty wnioskodawca, podnosząc iż wbrew opinii wymaga on w codziennym życiu wymaga pomocy innych osób. Natomiast do opinii internisty złożył zarzuty organ rentowy, podnosząc, iż przyczyny niezdolności do samodzielnej egzystencji ( tj. zaburzenia otępienne oraz stan po operacyjnym leczeniu raka krtani ) znajdują się poza zakresem jego specjalności, nadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych psychiatry i laryngologa.
Wobec powyższego Sąd zobowiązał biegłych do uzupełnienia opinii i ocenił, że są one wyczerpujące i kompletne oraz korespondują z zeznań świadka będącego lekarzem leczącym wnioskodawcę. W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że nie zachodzi potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego i stwierdził, iż skoro według miarodajnych opinii biegłych i ich uzupełnień, są podstawy do stwierdzenia u skarżącego niezdolności do samodzielnej egzystencji, toJ. S.spełnił przesłanki do przyznania mu dodatku pielęgnacyjnego w myślart. 75 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( t.j.Dz.U. nr. 1227, poz. 353 z 2009 r. ze zm.), a co za tym idzie odwołanie zasługuje na uwzględnienie, dlatego tez orzekł jak w punkcie I. wyroku. Wskazując ponadto, że w postępowaniu odwoławczym zachodziła potrzeba przeprowadzenia dowodu z opinii dwóch biegłych lekarzy oraz zeznań świadka, a zatem ZUS w myśl art. 118 ust. 1 a cytowanej ustawy nie ponosi odpowiedzialności za nie wydanie decyzji korzystnej dla ubezpieczonego, o czym orzekł w punkcie II. wyroku.

Wapelacjiod powyższego wyroku Sądu Okręgowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wK.i zaskarżając ten wyrok w punkcie I., wniósł o jego zmianę i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił powyższemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 75 ust. 1 w zw. zart. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iżJ. S.jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, a tym samym spełnia wszystkie przewidziane prawem przesłanki do nabycia prawa do dodatku pielęgnacyjnego, jak również naruszenie prawa procesowego, poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Apelujący podniósł, iż zaskarżony wyrok został oparty na opinii biegłego lekarza sądowego niewłaściwej specjalności do schorzeńJ. S.i wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychiatry i laryngologa. W ocenie organu rentowego specjalista chorób wewnętrznych nie jest adekwatny w ramach swojej specjalności do oceny schorzeń krtani i zespołu psychoorganicznego.

Sąd Apelacyjny w Krakowie zważył co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.

Istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy wnioskodawcyJ. S., przysługuje prawo do dodatku pielęgnacyjnego określonego wart. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( t.j. Dz. U. nr 1227, poz. 153 z 2009 r. ze zm. ), a więc czy występuje u niego naruszenie sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych ( art. 13 ust. 5 cyt. ustawy ).
Zdaniem Sądu Apelacyjnego kwestię tę Sąd Okręgowy wyjaśnił w sposób należyty, gdyż opinie biegłych lekarzy, stanowiące podstawę dokonanych ustaleń, zostały sporządzone przez lekarzy o specjalnościach odpowiednich do rodzaju schorzeń wnioskodawcy i wyczerpująco uzasadnione.
Ustalenia te Sąd Apelacyjny w pełni podziela, albowiem opinie biegłych znajdują oparcie w całokształcie materiału dowodowego, odnoszą się do dokumentacji lekarskiej, wyników badań, opierają się na dokładnych badaniach przedmiotowych. Mając na uwadze powyższe, biegli dokonali rozpoznania schorzeń występujących u ubezpieczonego i oceny stopnia ich zaawansowania w kontekście naruszenia sprawności organizmu, konkludując, iżJ. S.wymaga stałej bądź długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, albowiem istniejące u niego schorzenia w aktualnym stopniu zaawansowania w pełni uniemożliwiają mu samodzielne wykonywanie czynności zaspokajających podstawowe potrzeby życiowe. Podkreślenia wymaga, że w swojej opinii biegła laryngolog napisała, że dane z wywiadu uzyskała częściowo od żony, z którą wnioskodawca stawił się na badanie, aJ. S.w kontaktach werbalnych wymagać może okresowo pomocy innej osoby. Natomiast zgłaszane przez niego inne schorzenia, takie jak żylaki, zwyrodnienia stawów, dolegliwości ze strony brzucha, jak również trudności z samodzielnym schylaniem się i ubieraniem się winny być ocenione przez biegłego z zakresu chorób wewnętrznych. Powołany przez Sąd Okręgowy biegły specjalista z zakresu chorób wewnętrznych dokonał kompleksowej oceny stanu zdrowia wnioskodawcy i uznał że współistniejące rozpoznane schorzenia powodują całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji. Sąd dokonał właściwej oceny przedmiotowej opinii i jej uzupełnienia, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, bowiem w istocie zakres pojęcia niezdolności do samodzielnej egzystencji, to co innego niż opieka oznaczająca pielęgnację i dotyczy ona pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, tj. robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza, które łącznie wyczerpują treść tego terminu ( por. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 lutego 2002 r., III AUa 1333/01 – OSA 2003/7/28 ).
Zwrócić też uwagę należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego istnieje zgodność co do tego, że co prawda ocena zdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania zatrudnienia, wymaga z reguły wiadomości specjalnych, to jednak ostateczna ocena, czy ubezpieczony jest niezdolny do pracy ( tu niezdolny do samodzielnej egzystencji ) musi także uwzględniać i inne elementy i ma charakter prawny, stanowiąc subsumcję stanu faktycznego do norm prawnych, wobec czego może jej dokonać wyłącznie Sąd, a nie biegły ( por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2008 r., I UK 356/07 – LEX nr. 490392, z dnia 3 września 2009 r., III UK 30/09 – LEX nr. 537018, z dnia 13 października 2009 r. II UK 106/09 – LEX nr. 558589 ). Ocena ta winna także uwzględniać zasady logiki i doświadczenia życiowego, a taka ocenę Sąd pierwszej instancji przeprowadził.
W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie Sądu I instancji dokonane w oparciu o opinię biegłego specjalisty chorób wewnętrznych należy uznać za trafne, tym bardziej, że w apelacji organ rentowy nie przedstawił takich dowodów ani zarzutów, które podważałyby zasadność tego rozstrzygnięcia, które nie narusza prawa materialnego i procesowego. Apelacja w istocie stanowi polemikę z ustaleniami dokonanymi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie opinii biegłych. Natomiast wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnych biegłych nie zasługuje na uwzględnienie, jako zmierzający do przewlekłości postępowania, zwłaszcza że był on już zgłaszany na etapie postępowania pierwszo - instancyjnego i Sąd Okręgowy oddalając go, odniósł się przedstawiając swój pogląd w uzasadnieniu wyroku, a Sąd Apelacyjny to stanowisko podziela.
Z tych względów Sąd Apelacyjny nie znajdując w zaskarżonym rozstrzygnięciu naruszenia prawa materialnego i procesowego, uznał apelację za bezzasadną i orzekł jak w sentencji w oparciu oart. 385 k.p.c.