Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 770/13
Data wyroku: 2014-01-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Prusinowski, Marek Szymanowski, Bohdan Bieniek
Podstawa prawna: ustawa z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu niespłaconych składek  przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność

Sygn.akt III AUa 770/13, III AUz 103/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 stycznia 2014r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący SSA Piotr Prusinowski (spr.)
Sędziowie SA Bohdan Bieniek
SA Marek Szymanowski
Protokolant  Agnieszka Charkiewicz

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014 r. wB.
sprawy z odwołaniaM. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o umorzenie należności z tytułu składek
na skutek apelacji i zażalenia wnioskodawczyniM. M.
od wyroku Sądu Okręgowego w Łomży III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt III U 162/13

I
oddala apelację i zażalenie,

II
zasądza odM. M.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.

Sygn. akt III AUa 770/13
III AUz 103/13

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją z dnia 25 lutego 2013 roku (Nr(...)), wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 roku, poz. 1551), określił, iż według stanu na dzień 24 stycznia 2013 roku umorzeniu podlegają należnościM. M.z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za wrzesień 2003 roku, ubezpieczenie zdrowotne za wrzesień 2003 roku oraz Fundusz Pracy za wrzesień 2003 roku we wskazanych w decyzji kwotach wraz z odsetkami. Organ rentowy stwierdził, iż warunkiem umorzenia w/w należności jest spłata należności niepodlegających umorzeniu. Należności z tytułu składek za okres od dnia 1 stycznia 1999 roku, nieobjęte postępowaniem o umorzeniu, należy uregulować w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji wraz z odsetkami naliczonymi od dnia wypłaty włącznie, zgodnie z zasadami określonymi wustawie z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz wydanym na jej podstawierozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2008 roku, Nr 78, poz. 465 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, iżM. M.nie dopełniła ustawowego obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne za wrzesień 2003 roku oraz na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za miesiące sierpień 2003 roku i wrzesień 2003 roku. Ubezpieczona w dniu 24 stycznia 2013 roku złożyła w organie rentowym wniosek o umorzenie zadłużenia za okres od dnia 1 czerwca 2003 roku do dnia 30 września 2003 roku na podstawie przepisów w/w ustawy. W sentencji decyzji wskazano, które należności podlegają umorzeniu, zaś w pozostałym zakresie wniosekM. M.został rozpatrzony inną decyzją z dnia 25 lutego 2013 roku (Nr(...)). Wyjaśniono również, że pozostałe należności niepodlegające umorzeniu, tj. na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za sierpień 2003 roku podlegają spłacie wraz z odsetkami w terminie wskazanym w decyzji.
M. M.w odwołaniu od powyższej decyzji zarzuciła błędną interpretację prawa, tj. przepisów w/w ustawy oraz bezpodstawne wydanie w stosunku do niej dwóch decyzji. Zarzuciła także, że organ rentowy przez ponad 2 lata z najniższego świadczenia rentowego potrącał kwoty po 200 złotych miesięcznie.
Sąd Okręgowy w Łomży III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu powyższego odwołania, wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2013 roku oddalił odwołanie oraz – w wyniku uzupełnienia powyższego wyroku postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2013 roku – zasądził odM. M.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.kwotę 60 złotych tytułem kosztów zastępstwa prawnego. Z ustaleń Sądu I instancji wynika, żeM. M.w okresie od dnia 24 sierpnia 1999 roku do dnia 30 września 2003 roku (z przerwami) prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą i z tego tytułu podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Wnioskodawczyni nie dopełniła ustawowego obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne i w dniu 24 stycznia 2013 roku złożyła wniosek o umorzenie zadłużenia za okres od dnia 1 czerwca 2003 roku do dnia 30 września 2003 roku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Odział wB.aktualnie zaskarżoną decyzją z dnia 25 lutego 2013 roku (Nr(...)) określił, iż według stanu na dzień złożenia wniosku o umorzenie zaległości składkowych umorzeniu podlegają należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za wrzesień 2003 roku, ubezpieczenie zdrowotne za wrzesień 2003 roku oraz Fundusz Pracy za wrzesień 2003 roku we wskazanych w decyzji kwotach wraz z odsetkami. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wnioskuM. M.w pozostałym zakresie nastąpiło wskutek wydania przez organ rentowy drugiej decyzji z dnia 25 lutego 2013 roku (Nr(...)). Na podstawie tejże decyzji organ rentowy umorzył postępowanie w zakresie umorzenia należności za okres od dnia 1 czerwca 2003 roku do dnia 31 sierpnia 2003 roku. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż postępowanie w powyższym zakresie stało się bezprzedmiotowe, gdyż wnioskodawczyni za czerwiec 2003 roku i lipiec 2003 roku nie posiada zadłużenia, zaś za sierpień 2003 roku nie ma zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd I instancji wskazał, iż wnioskodawczyni w istocie kwestionuje decyzję z dnia 25 lutego 2013 roku (Nr(...)), na podstawie której umorzono postępowanie w zakresie umorzenia należności za okres od dnia 1 czerwca 2003 roku do dnia 31 sierpnia 2003 roku, nie zaś decyzję będącą przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie (Nr 010900/422/(...)). ZdaniemM. M., organ rentowy winien umorzyć także składki na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za czerwiec 2003 roku i lipiec 2003 roku mimo, że za powyższy okres nie posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd Okręgowy wskazał, że w zakresie składek za czerwiec 2003 roku i lipiec 2003 roku organ rentowy wydał decyzję nieobjętą przedmiotem niniejszego postępowania sądowego (Nr(...)). Sąd Okręgowy w Łomży nieprawomocnym wprawdzie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2013 roku w sprawie o sygn. akt III U 161/13 oddalił odwołanie od powyższej decyzji. Natomiast w zakresie, którego dotyczy zaskarżona aktualnie decyzja, wniosekM. M.został uwzględniony w całości, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Z kolei warunki umorzenia składek określono prawidłowo, zgodnie z art. 1 ust. 10 i 11 w/w ustawy. Tym samym zaskarżona obecnie decyzja organu rentowego z dnia 25 lutego 2013 roku odpowiada prawu. Na marginesie Sąd Okręgowy wskazał, że organ rentowy nie mógł umorzyć składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za czerwiec 2003 roku i lipiec 2003 roku. Umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy jest bowiem konsekwencją umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne za ten sam okres. W sytuacji zaś, gdy składki na ubezpieczenia społeczne za powyższe miesiące zostały uiszczone, nie może wystąpić skutek określony w art. 1 ust. 6 w/w ustawy. Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy jak w sentencji wyroku orzekł na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.O kosztach procesu orzekł zaś na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2002 roku, Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
M. M.zaskarżyła powyższy wyrok w całości (mając na myśli pierwotną jego treść, tj. oddalenie odwołania), domagając się jego uchylenia oraz odstąpienia od obciążania jej kosztami procesu.
Nadto wnioskodawczyni zaskarżyła zażaleniem rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu, wnosząc jak wynika z jego treści - o jego zmianę i odstąpienie od obciążania jej tymi kosztami.
Sąd Apelacyjny zważył:
Apelacja oraz zażalenie nie są zasadne.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych, które Sąd Apelacyjny w pełni podziela i przyjmuje za własne. W konsekwencji zaś doszedł do właściwej konkluzji, iż zaskarżona decyzjaZakładu (...) OddziałwB.z dnia 25 lutego 2013 roku (Nr(...)) odpowiada prawu.
Jak wynika z prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego, wnioskodawczyni za miesiąc wrzesień 2003 roku zalega z zapłatą składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, zaś za miesiąc sierpień 2003 roku – jedynie na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.
Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 roku, poz. 1551) na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 roku do dnia 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniuart. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 205, poz. 1585, ze zm.):
1)która przed dniem 1 września 2012 roku zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 8,
2)innej niż wymieniona w pkt 1
- umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999 roku do dnia 28 lutego 2009 roku oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.
Zgodnie natomiast z art. 1 ust. 10 w/w ustawy warunkiem umorzenia należności, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 6 w/w ustawy, jest nieposiadanie na dzień wydania decyzji, o której mowa w art. 1 ust. 13 pkt 1 w/w ustawy, niepodlegających umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 stycznia 1999 roku, do opłacenia których zobowiązana jest osoba prowadząca pozarolniczą działalność lub płatnik składek, o którym mowa w art. 1 ust. 2 w/w ustawy, oraz należnych od tych składek odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.
Niepodlegające umorzeniu należności, o których mowa w art. 1 ust. 10 w/w ustawy, podlegają spłacie w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w art. 1 ust. 8 w/w ustawy.
I tak, na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.z dnia 25 lutego 2013 roku (Nr(...)) – będącej przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie - stwierdzono, że umorzeniu podlegają należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za wrzesień 2003 roku, pod warunkiem spłaty we wskazanym w decyzji okresie wraz z odsetkami składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za sierpień 2003 roku. Powyższe rozstrzygnięcie w pełni znajduje uzasadnienie w w/w przepisach ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, a co więcej, jest korzystne dla wnioskodawczyni.
Decyzją w/w organu rentowego z dnia 25 lutego 2013 roku (Nr(...)) umorzono w stosunku doM. M.postępowanie w zakresie umorzenia należności za okres od dnia 1 czerwca 2003 roku do dnia 31 sierpnia 2003 roku, przy czym odmowa umorzenia należności za czerwiec 2003 roku i lipiec 2003 roku powodowana była tym, że wnioskodawczyni nie posiada zadłużenia za powyższe okresy, zaś umorzenie zaległości składkowych na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za sierpień 2003 roku nie może, w świetle art. 1 ust. 6 w/w ustawy - nastąpić samoistnie, tj. bez umorzenia należności składkowych na ubezpieczenia społeczne za powyższy okres. Zgodnie bowiem z powyższym przepisem umorzenie należności, o których mowa w art. 1 ust. 1 w/w ustawy, skutkuje umorzeniem nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za ten sam okres oraz należnych od nich, za ten sam okres, odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego (art. 1 ust. 6 w/w ustawy). Stąd też wnioskodawczyni została zobowiązana do uiszczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za sierpień 2003 roku w decyzji Nr 010900/422/A/38/2013/RED. Podkreślić tu należy, że powyższa decyzja nie stanowi przedmiotu rozpoznania w niniejszej sprawie. Przytoczenie jej treści konieczne jest jednak dla całościowego opisania sytuacji wnioskodawczyni.
Odnosząc się zaś zarówno do kwestii zażalenia na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu zasądzonych od wnioskodawczyni na rzecz organu rentowego przez Sąd I instancji, jak również uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu za II instancję, stwierdzić należało, iż, zdaniem Sądu Apelacyjnego, faktycznie sytuacja wnioskodawczyni nie jest łatwa z punktu widzenia finansowego. Należy jednak zwrócić uwagę, żeM. M.oraz jej mąż uzyskują stałe dochody – rentę i emeryturę z ZUS i nie mają nikogo na swoim utrzymaniu. Nadto koszty, którymi wnioskodawczyni została obciążona, nie są wysokie, stąd jest ona w stanie ponieść je bez uszczerbku dla utrzymania. Dodatkowo podnieść należy, iż wnioskodawczyni przejawia znaczną aktywność we wnoszeniu środków zaskarżenia od zapadłych w stosunku do niej orzeczeń, tym samym winna ona liczyć się z tym, że zobowiązana będzie ponosić koszty procesu w tych postępowaniach.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny jak w pkt I sentencji wyroku orzekł na podstawieart. 385 k.p.c.(odnośnie apelacji) orazart. 397 § 2 k.p.c.iart. 385 k.p.c.w zw. zart. 98 k.p.c.i§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2002 roku, Nr 163 poz. 1349 ze zm.) – odnośnie zażalenia, zaś w pkt II sentencji wyroku na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z § 11 ust. 2 i § 12 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia.
A.K.