Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1140/12
Data wyroku: 2013-02-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Cyran, Wiesława Stachowiak, Maria Michalska-Goźdź
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 103a ustawy z 17.10.1998r. o emeryturach i rentach z FUS, wyrok TK z 13.11.2012r. sygn. K 2/12

Sygn. akt III AUa 1140/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 lutego 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Maria Michalska-Goźdź

Sędziowie:

SSA Ewa Cyran (spr.)
del. SSO Wiesława Stachowiak

Protokolant:

inspektor ds. biurowości Karolina Majchrzak

po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013 r. w Poznaniu
sprawy z wniosku

E. P.

przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
o podjęcie wypłaty emerytury
na skutek apelacji wnioskodawczyniE. P.

od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu
z dnia 30 lipca 2012 r. sygn. akt VIII U 4129/11

zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję i wznawia odwołującej wypłatę emerytury poczynając od 1 października 2011r.

UZASADNIENIEZakład Ubezpieczeń Społecznych I Odział wP.decyzją z 7 października 2011 roku, znak(...), na podstawieustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwstrzymał wypłatę emeryturyE. P.z uwagi na kontynuowanie przez ubezpieczoną zatrudnienia.W odwołaniu od decyzjiE. P.podniosła, iż unormowanie zwarte wart. 103 a ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnarusza jej prawa nabyte i jako takie jest sprzeczne zart. 2 Konstytucji RP.Odwołująca wniosła o uchylenie decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury.Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z 30 lipca 2012 roku, w sprawie VIII U. 4129/11 oddalił odwołanie.Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
E. P.(lat 60), od 1 lipca 1975 roku jest zatrudniona w Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej wP..Decyzją z 1 kwietnia 2009 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.przyznałE. P.prawo do emerytury od 1 marca 2009 roku.Decyzją z 7 października 2011 roku organ rentowy z urzędu wstrzymał odwołującej wypłatę emerytury od 1 października 2011 roku.W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy wskazał, iż zgodnie z art. 103a ustawy emerytalnej prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.Powyższe uregulowanie zostało wprowadzoneustawą z 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw.Odnosząc się do zarzutów odwołującej dotyczących naruszeniaKonstytucjipoprzez wprowadzenie kwestionowanego uregulowania do systemu prawnego, Sąd Okręgowy wskazał, iż przedmiotowa regulacja obowiązywała już, choć zawarta była w inaczej oznaczonej jednostce redakcyjnej. Na jej tle powstało orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego, które Sąd I instancji w obszernych fragmentach przytoczył, konkludując, iż wprowadzona przez ustawodawcę mocą przepisu art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS instytucja zawieszenia prawa do emerytury nie narusza zasady ochrony praw nabytych. Odwołująca nie została pozbawiona prawa do emerytury a jedynie wypłata tego świadczenia została powiązana z koniecznością rozwiązania stosunku pracy.Apelację od całości wyroku wniosłaE. P., podnosząc zarzuty tożsame z zarzutami, na których oparła odwołanie, tj. naruszenia prawa materialnego:-art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd I instancji, iż w niniejszej sprawie wstrzymanie wypały świadczenia emerytalnego przez organ rentowy nie jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych,- art. 103a ustawy z 17 października 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd I instancji, iż odnosi się on do sytuacji ubezpieczonej i jest podstawą do wstrzymania wypłaty przysługującego jej świadczenia emerytalnego.Odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania w całości.Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.ApelacjaE. P.okazała się uzasadniona.Rozważania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia Sądu Okręgowego straciły znaczenie wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 roku, w sprawie K 2/12.Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Grupy Senatorów RP dotyczący uzyskania prawa do emerytury bez rozwiązania stosunku prac i orzekł, że:art. 28 ustawy z 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaww związku zart. 103a ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 roku, w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 roku, bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji.Normę zakwestionowaną we wniosku Trybunał Konstytucyjny zrekonstruował w oparciu o art. 6 ustawy z 16 grudnia 2010 roku, na mocy którego ustawodawca dodał do ustawy o emeryturach i rentach z FUS art. 103a, zgodnie z którym prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, oraz o art. art. 28 ustawy z 16 grudnia 2010 roku. Na jego podstawie nowy art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS znalazł zastosowanie do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, poczynając od 1 października 2011 roku.Podstawowy problem w rozpatrywanej przez Trybunał sprawie dotyczył oceny tego, czy ustawodawca, rozciągając obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą - jako warunek realizacji prawa do emerytury - na osoby, które skutecznie nabyły i zrealizowały to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2010 roku, nie naruszył zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. W tym okresie bowiem treścią ryzyka emerytalnego było wyłącznie osiągnięcie wieku emerytalnego (i stażu ubezpieczeniowego), co znaczy, że realizacja świadczenia następowała niezależnie od dalszego zatrudnienia.Zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, związana jest z bezpieczeństwem prawnym jednostki. Przejawia się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa przez państwo, by nie stawało się ono pułapką dla obywatela i by mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki, których nie był w stanie przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, że jego działania będą także później uznawane przez porządek prawny.Rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 28 ustawy z 16 grudnia 2010 roku spowodowało, że osoby, które skutecznie nabyły i zrealizowały prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2010 roku zostały objęte nową, mniej korzystną dla nich treścią ryzyka emerytalnego. Aby emeryturę nadal pobierać po 1 października 2011 roku, musiały one rozwiązać stosunek pracy z dotychczasowym pracodawcą. W przeciwnym razie ich świadczenie emerytalne ulegało zawieszeniu. Oceniając sytuację tych osób z punktu widzenia zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, należy dojść do wniosku, że gdyby w momencie przechodzenia na emeryturę osoby te wiedziały, że będą musiały przerwać zatrudnienie, żeby uzyskać świadczenie emerytalne, to ich decyzja być może byłaby inna, tzn. nie składałyby wniosku o ustalenie prawa do emerytury i kontynuowały zatrudnienie. Korzystniejsze byłoby bowiem dla nich osiąganie wysokiego dochodu ze stosunku pracy niż dużo mniejszej emerytury. Co więcej - późniejsze złożenie wniosku oznaczałoby wyższe świadczenie emerytalne. Treść ryzyka emerytalnego, w określeniu której ustawodawca ma swobodę, nie powinna być zmieniana w stosunku do osób, które już nabyły i zrealizowały prawo do emerytury.Powyżej przedstawiona argumentacja stanowi przytoczenie ustnego uzasadnienia wyroku, którego motywy zawarto w komunikacie prasowym sporządzonym po rozprawie, dostępnym na oficjalnej witrynie internetowej Trybunału Konstytucyjnego; pisemne uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone.Wyrok Trybunału jest ostateczny a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stosownie do art. 79 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Ogłoszenie nastąpiło 22 listopada 2012 roku (Dz. U. 2012 poz.1285).Z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw utracił moc art. 28 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 roku w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 roku. Natomiast art. 103a powołanej ustawy pozostaje nadal w obrocie prawnym i znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury w momencie jego wejścia w życie i później, tj. od 1 stycznia 2011 roku.Odwołująca nabyła prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 roku.W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję podejmując wypłatę zawieszonej emerytury na rzeczE. P.począwszy od 1 października 2011 roku./del.SSO Wiesława Stachowiak/ /SSA Maria Michalska-Goźdź/ /SSA Ewa Cyran/