Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 246/12
Data wyroku: 2012-10-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Piotrowska, Maria Małek-Bujak, Jolanta Ansion
Słowa kluczowe: Wysokość Świadczenia
Podstawa prawna: art. 173 ustawy z dnia 17.12.1998 o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 246/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Ewa Piotrowska (spr.)

Sędziowie

SSA Jolanta Ansion
SSA Maria Małek - Bujak

Protokolant

Sebastian Adamczyk

po rozpoznaniu w dniu 2 października 2012 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaJ. K.(J. K.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o wysokość kapitału początkowego
na skutek apelacji ubezpieczonegoJ. K.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach

z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt X U 1268/11

oddala apelację.

/-/ SSA J. Ansion   /-/ SSA E. Piotrowska  /-/ SSA M. Małek-Bujak

Sędzia    Przewodnicząca    Sędzia

Sygn. akt III AUa 246/12

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 listopada 2011 roku Sąd Okręgowy - Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oddalił odwołanieJ. K.,ur. (...), od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia26 kwietnia 2011 roku, odmawiającej ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 roku, nie uwzględniając do przeliczenia kapitału początkowego okresów od dnia 1 lipca 1970 roku do dnia 31 sierpnia 1970 roku i od dnia 1 lipca 1971 roku do dnia 31 sierpnia 1971 roku, gdyż nie została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne.  Sąd Okręgowy, na okoliczność okresu i warunków wykonywania pracy przez ubezpieczonego w warsztacie ślusarskimA. M.wP.dopuścił dowódz zeznań świadkówA. L.iS. B.i w oparciu o zeznania świadkaA. L.ustalił, że w wakacje w latach 1970 i 1971 pracował on wrazz ubezpieczonym w warsztacie ślusarskimA. M., w charakterze pracowników sezonowych przy wykonywaniu metalowych ram okiennych do wystawsklepów (...)- jako pracownicy fizyczni, pomocnicy ślusarza.
W warsztacie pracowało wówczas oprócz świadka i ubezpieczonego kilka osób, przy czym byli to pracownicy zatrudnieni na stałe. ŚwiadekA. L.i ubezpieczony nie zawierali zA. M.żadnej umowy pisemnej, a jedynie ustnie uzgodnili,że będą codziennie przychodzić wraz z otwarciem warsztatu, a za wykonaną pracę otrzymają wynagrodzenie po 600,00 zł miesięcznie. Nie podpisywali listy obecności, pracowali po8 godzin. W okresie tym świadekA. L.był uczniem technikum samochodowego wP., a ubezpieczony uczniem technikum hutniczego wC..
Na podstawie zeznań świadkaS. B.Sąd ustalił, że świadekA. L.jest kolegą i sąsiadem ubezpieczonego i stąd wiadomym mu jest,że w okresie wakacji ubezpieczony pracował w zakładzie ślusarskim uA. M., jednak świadek ten nie dysponuje wiedzą na temat szczegółów zatrudnienia ubezpieczonego w warsztacie.
W oparciu o dokonane ustaleniaSąd I instancji uznał, że odwołanie ubezpieczonego jest nieuzasadnione.
Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowiło ustalenie czy organ rentowy prawidłowo odmówił ubezpieczonemu uwzględnienia do wysokości kapitału początkowego jako okresu składkowego okresów od dnia 1 lipca 1970r. do dnia 31 sierpnia 1970r. i od dnia 1 lipca 1971r. do dnia 31 sierpnia 1971r. z powołaniem na fakt, że nie została za nie opłacona składka na ubezpieczenie społeczne.
Stosownie do treściart. 173 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009r. nr 153, poz. 1227ze zm.) dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy, a przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy okresy składkowe, o których mowa w art. 6 ustawy emerytalnej i okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5 ustawy emerytalnej (art. 174 ust. 2 ustawy emerytalnej).
Z kolei art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS stanowi, że za okresy składkowe uważa się przypadające przed dniem 15 listopada 1991r. okresy zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego, na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975r. Wyjaśnić wypada, że zatrudnianie młodocianych przed dniem 1 stycznia 1975r. odbywało się na podstawieustawy z dnia 2 lipca 1924r. w przedmiocie prac młodocianych i kobiet(Dz. U. nr 65, poz. 36 z późn. zm.),art. 117 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 czerwca 1927r. o prawie przemysłowem(Dz. U. nr 53, poz. 468 z późn. zm.),dekretu z dnia 2 sierpnia 1951r. o pracy i szkoleniu zawodowym młodocianych w zakładach pracy(Dz. U. nr 41, poz. 311 z późn. zm.) albo wydanego z upoważnienia tego dekretu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1952r. (Dz. U. nr 21, poz. 135) iustawy z dnia 2 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy(Dz. U. nr 45, poz. 226 z późn. zm.). Podstawę do zaliczenia okresów zatrudnienia młodocianego do okresów składkowych stanowi nawiązanie stosunku pracy (umowy o naukę zawodu lub w celu przygotowania zawodowego) pomiędzy młodocianyma pracodawcą (zob. wyroki Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 czerwca 2006r., sygn. akt III AUa 250/05, publ. Biul. SAKa 2007, nr 1, z dnia 14 czerwca 2006r., sygn. akt III AUa 457/05, publ. Biul. SAKa 2007, nr 1 i z dnia 14 czerwca 2006r., sygn. akt III AUa 455/05, publ. Biul. SAKa 2007, nr 1). Możliwym było również wykonywanie pracy w okresie uczęszczania do zasadniczej szkoły przysposobienia zawodowego, gdyż uczniowie (młodociani pracownicy) byli w tym czasie przyjmowani do pracy i zatrudniani w celu przyuczenia do zawodu, a obowiązek pogłębiania wiedzy teoretycznej był realizowany ubocznie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2000r., sygn. akt II UKN 294/99, publ. OSNAPiUS 2001, nr 9, poz. 322). Tak więc okresy zatrudnienia młodocianych przed dniem 1 stycznia 1975r. (tj. dniem wejścia w życieKodeksu pracy, w którym uregulowano kwestie zatrudniania młodocianych) mogą być traktowane jako okresy składkowe tylkow razie spełnienia warunków określonych w przytoczonych wyżej aktach prawnych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2009r., sygn. akt III AUa 1213/08, publ. Apel.-W-wa 2009/3/14, OSA 2011/5/57).
W oparciu o zacytowane przepisy Sąd I instancji uznał, że charakter zatrudnienia ubezpieczonego w spornych okresach nie odpowiada wymogom zawartym w tych przepisach i w konsekwencji uznał, że nie ma podstaw prawnych i faktycznych do uwzględnienia tych okresów jako okresów składkowych, a ponadto ubezpieczony nie figuruje w ewidencji ZUS jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń społecznych przez płatnikaA. M..
Apelację wniósł pełnomocnik ubezpieczonego.
Zaskarżając w całości wyrok Sądu I instancji zarzucił temu wyrokowi sprzeczność ustaleń Sądu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w szczególności poprzez uznanie, że praca ubezpieczonego w spornym okresie nie kwalifikuje się do zaliczenia jako okresu składkowego do okresu uprawniającego do ustalenia kapitału początkowego.
W oparciu o powyższy zarzut pełnomocnik ubezpieczonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu rentowegoi uwzględnienie dla wyliczenia kapitału początkowego spornych okresów pracy.
W uzasadnieniu pełnomocnik apelującego podniósł, że w okresie wykonywania pracy przez ubezpieczonego obowiązywałaustawa z dnia 2 lipca 1958 roku o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy orazo wstępnym stażu pracy.
Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 powyższej ustawy zakłady pracy mogły zatrudniać młodocianych przy lekkich pracach sezonowych i dorywczych, których rodzaje i czas trwania określiła w drodze rozporządzenia Rada Ministrów w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych. Na podstawie powyższego rozporządzenia zezwolono młodocianym na zatrudnianie przy lekkich pracach sezonowych i dorywczych wymienionych w załączniku do rozporządzenia to jest przy pracach porządkowych gospodarczych.
Odnosząc to do pracy wykonywanej przez ubezpieczonego w spornym okresie - praca ta miała charakter porządkowy gospodarczy albowiem ubezpieczony wykonywał pomocnicze prace ślusarskie polegające na przygotowaniu elementów do końcowej obróbki, a które nie wymagały specjalistycznych umiejętności, jak przykładowo spawanie.
Brak odprowadzenia obowiązkowej składki przez pracodawcę do instytucji ubezpieczenia społecznego nie może powodować w tym zakresie ujemnych konsekwencji dla ubezpieczonego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja ubezpieczonego podlega oddaleniu jako nieuzasadniona.
Podstawą prawną żądania ubezpieczonego są przepisyart. 173 ustawy z dnia 17.12.1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. 2009/153/1227 tj.ze zm.) w zw. z art. 6 tej ustawy. Przepisart. 173 ust. 1reguluje zasady ustalania kapitału początkowego i ustanawia katalog osób, dla których ten kapitał jest możliwy do ustalenia:Dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejściaw życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy.
Treść przepisu brzmi jednoznacznie i nie znajduje uzasadnienia odstępstwo od jego treści polegające na wliczaniu do kapitału początkowego okresów, które są nawet wymienionew przepisie art. 6 ustawy jako „okresy składkowe” ale, w których ani ubezpieczony, ani płatnik składek (w tym wypadku pracodawca) nie opłacali składek na ubezpieczenie społeczne.
Nie został przedstawiony żaden dowód pozwalający stwierdzić, że w czasie wakacyjnej, dorywczej pracy, ubezpieczony bądź zatrudniający go na podstawie ustnej umowy cywilnoprawnej, najczęściej stosowanej do prac sezonowych, pracodawca, opłacał za apelującego składki.
Ponieważ zgodnie z art. 173 ust. 2 powołanej ustawy o FUSkapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 dla osób w wieku 62 lat,oczywiste jest, że bez ustalenia w sposób ścisły wysokości opłacanych za ubezpieczonego składek na ubezpieczenie społeczne niemożliwe jest ustalenie kapitału początkowego z okresów spornych od 1 lipca 1970 r. do 31 sierpnia 1970 r. oraz od 1 lipca 1971 r. do 31 sierpnia 1971r.
Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny stwierdził, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, zaś apelacja nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisachi orzekł jak w sentencji na mocyart. 385 kpc.

/-/ SSA J. Ansion   /-/ SSA E. Piotrowska  /-/ SSA M. Małek-Bujak

Sędzia    Przewodnicząca    Sędzia

JM