Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACa 1158/12
Data wyroku: 2013-01-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jerzy Geisler, Karol Ratajczak, Piotr Górecki
Słowa kluczowe: Odsetki
Podstawa prawna: art. 363 par. 2 kc, art. 481 kc

Sygn. akt I ACa 1158/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 stycznia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilnyw składzie:

Przewodniczący:

SSA Karol Ratajczak

Sędziowie:

SA Jerzy Geisler / spr. /
SA Piotr Górecki

Protokolant:

st. sekr. sąd. Ewa Gadomska

po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2013 r. w Poznaniu
na rozprawie
sprawy z powództwaM. N.iH. S.
przeciwkoSkarbowi Państwa - Szefowi Wojskowego Zarządu Infrastruktury w(...)

o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt XII C 2374/05

1
zmienia zaskarżony wyrok w punktach I pkt 1 oraz II pkt 1 a i b w ten sposób, że:

a
w punkcie I pkt 1 o tyle, że termin początkowy płatności odsetek ustawowych ustala od dnia 22 lutego 2012 r., oddalając żądanie w zakresie odsetek ustawowych za okres od 17 października 2005 r. do dnia 21 lutego 2012 r.,

b
w punkcie II pkt 1a o tyle, że termin początkowy płatności odsetek ustawowych ustala od dnia 22 lutego 2012 r., oddalając żądanie w zakresie odsetek ustawowych za okres od 14 listopada 2005 r. do dnia 21 lutego 2012 r.,

c
w punkcie II pkt 1b o tyle, że termin początkowy płatności odsetek ustawowych ustala od dnia 24 października 2012 r., oddalając żądanie w zakresie odsetek ustawowych za okres od 14 listopada 2005 r. do dnia 23 października 2012 r.,

2
w pozostałym zakresie apelację oddala,

3
zasądza od powódkiM. N.na rzecz pozwanego kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej,

4
zasądza od powódkiH. S.na rzecz pozwanego kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej,

SSA P. GóreckiSSA K. RatajczakSSA J. Geisler

UZASADNIENIE
Powódka,M. N., wniosła o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Szefa Wojskowego Zarządu Infrastruktury w(...)kwoty 80.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za spadek wartości jej nieruchomości oraz za nakłady konieczne do poniesienia na rewitalizację akustyczną budynku mieszkalnego położonego wL.przyul. (...)oraz o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz zwrotu kosztów procesu.
Powódka,H. S., wniosła o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Szefa Wojskowego Zarządu Infrastruktury w(...)kwoty 76.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za spadek wartości jej nieruchomości oraz za nakłady konieczne do poniesienia na rewitalizację akustyczną budynku mieszkalnego położonego wP.przyul. (...)oraz o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz zwrotu kosztów procesu.
Zarządzeniem z dnia 12.12.2005 r. sprawy połączono do wspólnego rozpoznania.
Pozwany Skarb Państwa – Szef Wojskowego Zarządu Infrastruktury w(...)wniósł o oddalenie obu powództw i zasądzenie od powódek kosztów procesu.
Wyrokiem z dnia 24.10.2012 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od pozwanego Skarbu Państwa – Szefa Wojskowego Zarządu Infrastruktury w(...)odpowiednio:
- na rzecz powódkiM. N.kwotę 38.700 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 17.10.2005 r. do dnia zapłaty – z tytułu spadku wartości zajmowanej przez nią nieruchomości położonej wL.przyul. (...), w pozostałej części powództwo oddalił i orzekł o kosztach procesu.
- na rzecz powódkiH. S.kwotę 58.950 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 14.11.2005 r. do dnia zapłaty – z tytułu spadku wartości zajmowanej przez nią nieruchomości położonej w(...)przyul. (...)oraz kwotę 17.050 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 14.11.2005 r. do dnia zapłaty - z tytułu nakładów koniecznych do poniesienia na rewitalizację akustyczną budynku mieszkalnego i orzekł o kosztach procesu. – k. 650-651
Pisemne ustalenia i motywy rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy przedstawił na kartach 653-662.
Sąd Okręgowy zasądził odsetki ustawowe od zasądzonych kwot na podstawieart. 481 § 1 kczgodnie z żądaniami powódek od dnia wniesienia przez nie pozwów.
Wyrok z dnia 24.10.2012 r. zaskarżył w części apelacją pozwany - co do punktu I pkt 1 i II pkt 1 w zakresie w jakim Sąd zasądził odsetki ustawowe od dnia wniesienia pozwów. W zaskarżonej części skarżący rozstrzygnięciu zarzucił:
- błędne i nie znajdujące oparcia w zebranym materiale dowodowym ustalenie, że powódkaM. N.w dniu 17.10.2005 r. doznała szkody w kwocie 38.700 zł, a co za tym idzie błędne ustalenie terminu, od którego można naliczyć odsetki ustawowe oraz że powódkaH. S.w dniu 14.11.2005 r. doznała szkody w kwocie 76.000 zł, a co za tym idzie błędne ustalenie terminu, od którego należy naliczyć odsetki ustawowe
- zasądzenie odsetek od dnia 17.10.2005 r. i 14.11.2005 r. pomimo, że Sąd w sprawie nie ustalił jaka była wysokość szkody w powyżej wskazanych datach,
- naruszenie przepisówkcpoprzez przyjęcie, że powódkom należą się odsetki ustawowe od dnia wytoczenia powództwa, a nie od dnia wyrokowania.
Skarżący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez zasądzenie od pozwanego odsetek ustawowych od zasądzonych kwot od dnia wyrokowania i zasądzenie od powódek na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. – k. 680-683
Powódki, w odpowiedzi na apelację, wniosły o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. – k. 691-692

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego okazała się w znacznej części uzasadniona.
Niewątpliwie wedługart. 481 k.c.odsetki należą się za samo opóźnienie, choćby wierzyciel nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi; przysługują one przy tym w zasadzie według stopy ustawowej. Tak ujęte odsetki stanowią rekompensatę uszczerbku doznanego przez wierzyciela wskutek pozbawienia go możliwości czerpania korzyści z należnego mu świadczenia pieniężnego. W odniesieniu do należności pieniężnych można bowiem zawsze przyjąć, że w następstwie opóźnienia wierzyciel doznaje uszczerbku w postaci utraty procentu, na jaki mógłby ulokować otrzymaną w terminie sumę. To niejako ryczałtowe i oparte na uproszczonych zasadach wyrównanie typowego uszczerbku wynikłego z nieotrzymania świadczenia pieniężnego w terminie - jakim jest przyznanie odsetek za opóźnienie - stanowi rekompensatę minimalną. Tak Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 5.09.2012 r. I ACa 561/12, LEX 1217737.
Jeżeli ograniczyć się tylko do treściart. 481 § 1w zw. zart. 455 kc, to trzeba by rzeczywiście przyjąć, że odsetki należą się od daty wezwania dłużnika przez wierzyciela do zapłaty.
Jednak w przypadku ustalenia odszkodowania na podstawieart. 363 § 2 k.c.ustalenie terminu początkowego zasądzenia odsetek w przypadku odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego jest bardziej złożone, uzależnione od okoliczności każdego konkretnego przypadku. Przepis ten ustanawia zasadę, że jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania; odstępstwa od tej zasady są dopuszczalne tylko wtedy, gdy szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili. Jeżeli ceny obowiązujące w dacie wyrokowania są wyższe od cen z daty powstania szkody, czy wezwania do jej naprawienia, a ustalenie odszkodowania następuje zgodnie z zasadą zart. 363 § 2 kc, to dopiero od daty wyrokowania można mówić o opóźnieniu się dłużnika w spełnieniu zasądzonego świadczenia, a tym samym od tej daty należą się wierzycielowi odsetki ( tak też Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6.09.1994 r., III CZP 105/94, OSNC 1995, nr 2, poz. 26 ). Gdyby bowiem w takiej sytuacji zasądzić odsetki od wcześniejszej daty, dochodziłoby w ten sposób do podwójnego kompensowania szkody, co jest niedopuszczalne ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7.07.2011 r., II CSK 635/10 i powołane tam dalsze orzecznictwo ). Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie kwestia ta nabiera ostrości ze względu na to, że pomiędzy wniesieniem pozwu, a datą wyrokowania upłynęło siedem lat. Gdyby zatem zaakceptować stanowisko o płatności odsetek od daty wezwania do zapłaty, to konsekwentnie trzeba byłoby ustalać wysokość odszkodowania na tamtą datę, do czego nie było podstaw. Zobacz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.11.2012 r., II CSK 736/11.
W ocenie Sądu Apelacyjnego w przypadku odszkodowania z tytułu spadku wartości nieruchomości datę początkową płatności odsetek ustawowych należy określić na dzień po doręczeniu pozwanemu odpisu opinii, w której wysokość odszkodowania została ostatecznie ustalona albowiem wówczas doszło do skonkretyzowania należnego powódkom świadczenia odszkodowawczego. W niniejszej sprawie tą datą był dzień 22.02.2012 r.
Inaczej natomiast kształtuje się sprawa w przypadku roszczenia odszkodowawczego związanego z kosztami rewitalizacji akustycznej budynku mieszkalnego. Szkoda po stronie powódki ma charakter specyficzny i polega, jak dotychczas, jedynie na ustawowym obowiązku doprowadzenia przez nią budynku do właściwego klimatu akustycznego.
Powódka nie wydatkowała bowiem dotąd z własnego majątku żadnych środków i nie poniosła w istocie w wyniku realizacji wymienionego obowiązku żadnego uszczerbku majątkowego.
Tak rozumiana szkoda zostanie wyrównana dopiero w przyszłości, z wykorzystaniem zasądzonej przez sąd na ten cel należności.
Uzasadniało to przyznanie od przyznanego świadczenia odsetek za opóźnienie dopiero od daty wyrokowania.
W innym przypadku w nieuzasadnionym stopniu uwzględniony zostałby interes wierzyciela, kosztem interesu dłużnika.
W istocie po stronie powódki powstałoby w ten sposób niczym nieusprawiedliwione przysporzenie majątkowe kosztem majątku Skarbu Państwa.
Dlatego na podstawie przepisuart. 386 § 1 kpcSąd Apelacyjny dokonał częściowej zmiany wyroku w zaskarżonej części, a w pozostałej części apelację jako nieuzasadnioną, na podstawieart. 385 kpc, oddalił.
Z uwagi na to, że apelacja pozwanego została w znacznej części uwzględniona, o kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 100 zdanie drugiei 108§ 1 kpc, obciążając nimi powódki w całości.

SSA P. GóreckiSSA K. RatajczakSSA J. Geisler