Sąd Okręgowy w Słupsku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 770/13
Data wyroku: 2013-06-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Odelska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 28 ustawy z 16.12.2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 103a ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U z 2009, Nr 153, poz. 1227 ze zm.)

Sygn. akt V U 770/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 czerwca 2013r.

Sąd Okręgowy w Słupsku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Barbara Odelska
Protokolant: st. sekr. sądowy Agnieszka Leśniak
po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2013r. w Słupsku
na rozprawie
sprawy z odwołaniaK. M.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 11 marca 2013 r., znak(...)
o emeryturę

I
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązuje pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.do podjęcia wypłaty emerytury dla ubezpieczonejK. M.od 1 października 2011r.

II
nie stwierdza odpowiedzialności organu rentowego

UZASADNIENIE
UbezpieczonaK. M.wniosła odwołanie od decyzji pozwanego organu rentowego z dnia 11 marca 2013r. znak(...)domagając się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do wypłaty emerytury od dnia 1.10.2011r. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 listopada 2012 r., w sprawie K 2/12, stwierdził niekonstytucyjność przepisu na mocy, którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wS.wstrzymał wypłatę emerytury.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, w uzasadnieniu wskazał, że podjął wypłatę wstrzymanej emerytury od dnia opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw tj. od dnia 22 listopada 2012 r.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczonaurodzona (...)wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury w dniu 20 .4. 2009r.
Obowiązujące w tym czasie przepisy określające przesłanki, które warunkowały to prawo nie uzależniały wypłaty świadczenia od rozwiązania stosunku pracy.
Ubezpieczonej decyzją z dnia 6.5..2009r. /k-52/ przyznano prawa do emerytury, od 01.4.2009 r. tj. od miesiąca, w którym zgłosiła wniosek o emeryturę, jednocześnie ubezpieczona nieprzerwanie świadczyła pracę. Kolejna decyzja z dnia 7.8.2009r. ustalono przyznanie prawa do emerytury od dnia 29.4.2009r. to jest od dnia osiagnięia wieku emerytalnego. /k117/
Kolejną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z dnia 27.9.2011r. / k-161 / pozwany zawiesił wypłatę emerytury wobec nie rozwiązania stosunku pracy. Ponownie decyzja z dnia 20.12.2012r. / od 166 do 168/ wznowił pozwany wypłatę od dnia 22.11.2012 r.
W dniu 01 października 2011 roku wszedł w życie przepis art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) dodany przezart. 6 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. z 2010 r., Nr 257, poz. 1726) który stanowił, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą na rzecz którego wykonywał pracę bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury ustalonym w decyzji organu rentowego. Następnie Trybunał Konstytucyjny w sprawie sygn..akt K 2/12 uznał niekonstytucyjność tych przepisów.
Dowód:wniosek i decyzje akta ZUS,
Pozwany odmówił decyzją z dnia 11.3.2013r. wznowienia wypłaty od 1.10.2011r. do 21.11.2012r. /k-169/. Ubezpieczona zaskarżyła ta decyzję.
Dowód: decyzje w aktach ZUS

UZASADNIENIE
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r., w sprawie sygn. akt K 2/12, stwierdził niekonstytucyjność przepisu art. 28 ustawy z dnia 16 października 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 257, poz. 1726) w zw. z art. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227) w odniesieniu do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. Powyżej powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o utracie mocy prawnej w/w przepisów ukazało się w Dzienniku Ustaw z dnia 22 listopada 2012 r., pod poz. 1285. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że między innymi: W sprawie o sygn.SK 45/04Trybunał kontrolował identycznie brzmiący, jakart. 103austawy o emeryturach i rentach z FUS,art. 103 ust. 2atej ustawy. W sprawie tej Trybunał rozpoznawał połączone do łącznego rozpoznania skargi konstytucyjne dwóch profesorów, którzy nabyli prawa do emerytury w 1999 r. i na początku 2000 r. i kontynuowali zatrudnienie - jeden z nich na uniwersytecie, drugi - w Polskiej Akademii Nauk.Ustawąz dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. Nr 9, poz. 118; dalej:ustawa z 21 stycznia 2000 r.) ustawodawca dodał doart. 103ustawy o emeryturach i rentach z FUSustęp 2a, warunkujący realizację prawa do emerytury uprzednim rozwiązaniem stosunku pracy przez emeryta. Główne zarzuty skarżących, którym ZUS wstrzymał wypłatę emerytur z uwagi na kontynuację zatrudnienia, dotyczyły naruszenia ustawowej gwarancji dla nauczycieli akademickich zatrudnienia do 70-tego roku życia oraz naruszenia prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego - obowiązkowego i uzależnionego od opłacanych składek. Ponadto wzorcem kontroli uczynili m.in.art. 2Konstytucjiw zakresie, w jakim statuuje on zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasadę ochrony praw nabytych i zakaz retroakcji.
W wyroku z 7 lutego 2006 r. (OTK ZU nr 2/A/2006, poz. 15) Trybunał uznał, żeart. 103 ust. 2austawy o emeryturach i rentach z FUS jest zgodny z powołanymi przepisamiKonstytucji, w tym zart. 2. W uzasadnieniu Trybunał stwierdził m.in., że "całkowite zawieszenie świadczeń w razie nierozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą nie ma charakteru arbitralnego i nie narusza zasady proporcjonalności, ponieważ odpowiada istocie konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego i ma na celu realizację zadań państwa w zakresie zapewnienia pełnego, produktywnego zatrudnienia". Trybunał podkreślił, że umożliwienie pobierania świadczeń emerytalnych bez przerwania działalności zawodowej wykracza poza konstytucyjny zakres prawa do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego.
W tym miejscu należy jednocześnie wyjaśnić, żeart. 103 ust. 2austawy o emeryturach i rentach z FUS, uznany w powołanym wyroku za zgodny zKonstytucją, został uchylony 8 stycznia 2009 r. Do 31 grudnia 2010 r. nie istniał wymóg uprzedniego rozwiązania stosunku pracy jako warunku pobierania świadczeń emerytalnych. Następnie identyczna regulacja prawna, jak wart. 103 ust. 2austawy o emeryturach i rentach z FUS, znalazła się wart. 103austawy o emeryturach i rentach z FUS, który obowiązuje od 1 stycznia 2011 r.
Art. 103 ust. 2austawy o emeryturach i rentach z FUS został uchylony mocąart. 37 pkt 5 lit. bustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych(Dz. U. Nr 228, poz. 1507). Od 8 stycznia 2009 r. treścią ryzyka emerytalnego ponownie było osiągnięcie odpowiedniego wieku. Uchylenieart. 103 ust. 2austawy o emeryturach i rentach z FUS było konsekwencją realizacji programu "Solidarność pokoleń - działania dla zwiększenia aktywności zawodowej osób w wieku 50+" - pakietu działań rządowych zmierzających do zwiększenia zatrudnienia osób po 50. roku życia. Uchylenie powołanego przepisu miało usunąć jedną z barier aktywności zawodowej tych osób. Zgodnie zart. 45ustawy z 21 listopada 2008 r.wypłaty zawieszonej emerytury dokonywało się na wniosek osoby zainteresowanej, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych informował osoby, mające w dniu wejścia w życie ustawy zawieszone prawo do emerytury w trybieart. 103 ust. 2austawy o emeryturach i rentach z FUS, o warunkach pobierania świadczeń.
Problem w rozpatrywanej sprawie zdaniem Trybunału dotyczy oceny, czy ustawodawca mógł na podstawieart. 28ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 r. rozciągnąć stosowanieart. 103austawy o emeryturach i rentach z FUS - przepisu ustalającego nową treść ryzyka emerytalnego - na sytuacje przeszłe, tj. wobec osób, które już nabyły prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r., czyli w czasie obowiązywania regulacji niezawierającej wymogu rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą dla uzyskania świadczenia emerytalnego.
Oceniając przedstawioną wyżej sytuację osób, które nabyły i zrealizowały prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r., z punktu widzenia zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz bezpieczeństwa prawnego obywateli, należy dojść do wniosku, że gdyby w momencie przejścia na emeryturę osoby te wiedziały, iż będą musiały przerwać zatrudnienie, aby uzyskać świadczenie emerytalne, to w chwili osiągnięcia wieku emerytalnego zrezygnowałyby ze złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury i kontynuowałyby zatrudnienie. Korzystniejsze dla nich byłoby bowiem uzyskiwanie wysokiego dochodu ze stosunku pracy niż dużo mniejszego świadczenia emerytalnego. Co więcej - późniejsze złożenie wniosku o ustalenie prawa do emerytury oznaczałoby dla nich wyższe świadczenie emerytalne - jak już bowiem zostało wspomniane (zob. punkt 3 tej części uzasadnienia), w zreformowanym systemie emerytalnym wysokość świadczenia jest zależna, poza wysokością składek zgromadzonych na koncie ubezpieczonego, przede wszystkim od długości aktywności zawodowej. Im później pracownik zdecyduje się przejść na emeryturę, tym będzie ona wyższa, bo zaewidencjonowane składki będą podzielone przez mniejszą liczbę miesięcy hipotetycznego dalszego trwania życia ubezpieczonego. W starym systemie natomiast na wysokość emerytury ma wpływ między innymi kwota bazowa, wynosząca 24% przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym, pomniejszonego o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia społeczne. W marcu 2009 r. kwota bazowa wynosiła 2.578,26 zł (M. P. Nr 9, poz. 113), od 1 marca 2012 r. jej wysokość wzrosła do kwoty 2.974,69 zł (M. P. z 2012 r. poz. 68) i co roku będzie wyższa, stosownie do wzrostu przeciętnego wynagrodzenia.
A zatem, działając w zaufaniu do państwa i stanowionego przez nie prawa, ubezpieczeni podjęli w przeszłości decyzję co do przejścia na emeryturę. Gdyby wiedzieli, że nastąpi zmiana stanu prawnego, uzależniająca realizację prawa do świadczenia emerytalnego od uprzedniego rozwiązania stosunku pracy, ich decyzja mogła być inna, bo z perspektywy dokonanej nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach z FUS i objęcia nią także tych osób, okazała się dla nich niekorzystna.
Z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw utraci mocart. 28ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 r. w zakresie, w jakim przewiduje stosowanieart. 103austawy o emeryturach i rentach z FUS do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Znaczy to, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą - jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury - nie będzie miał zastosowania do osób, którenabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. Natomiast przepis ten pozostaje nadal w obrocie prawnym i znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury w momencie jego wejścia w życie i później, tj. od 1 stycznia 2011r.

W realiach przedmiotowej sprawy ubezpieczona nabył prawo do emerytury w od marca 2009r. roku, i prawo to realizowała otrzymując wypłatę należnych świadczeń mimo nie rozwiązania stosunku pracy aż do końca września 2010r..
Jak na to wyżej wskazano, wówczas obowiązujące przepisy nie wymagały zawieszenia wypłaty świadczenia wobec tych emerytów, którym prawo to zostało przyznane, lecz nie rozwiązali oni stosunku pracy.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku w sprawie Sygn.akt. IIIAUa 206/12 stwierdził, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału,art. 190 ust 4 konstytucjiwskazuje na wyraźną wolę ustawodawcy, aby sprawa prawomocnie rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego zKonstytucjąbyła rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi /por.wyrok z 13.3.2007r. sygn..akt 8/07/ Zatem nielogiczne byłoby w celu przywrócenia stanu konstytucyjnego doprowadzać do stanu w którym aprobowano by niekonstytucyjne przepisy, a po wydaniu wyroku Trybunału stwierdzającego ta niekonstytucyjność fakt ten uwzględniano.
Ponieważ ubezpieczona nabyła prawo do emerytury od marca 2009r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą orzeczenie trybunału Konstytucyjnego ma do niej zastosowanie, wobec tego wstrzymanie wypłaty od 1.10.2011r. należało uznać za bezpodstawne.
W tym stanie na podstawieart. 47714§ 2 kpcorzeczono jak w sentencji. Ponieważ poglądy dotyczące terminu obowiązywania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w doktrynie a i po części w judykaturze nie sa jednolite, a Trybunał Konstytucyjny nie określił jednoznacznie daty od której jego orzeczenie obowiązuje w ocenie sądu okręgowego brak jest podstaw do przypisania winy pozwanemu organowi rentowemu dlatego na podstawie art. 118 ust 1a w/w ustawy o emeryturach i rentach z FUS orzekł jak w pkcie 2.