Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 319/12
Data wyroku: 2012-11-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Gabriela Pietrzyk-Cyrbus, Antonina Grymel, Lena Jachimowska
Słowa kluczowe: Wysokość Świadczenia
Podstawa prawna: art. 50 d ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 319/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 listopada 2012 r.

Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Lena Jachimowska (spr.)

Sędziowie

SSO del. Gabriela Pietrzyk - Cyrbus
SSA Antonina Grymel

Protokolant

Ewa Bury

po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaA. G.(A. G.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
o wysokość świadczenia
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach
z dnia 15 grudnia 2011r. sygn. akt VIII U 1323/11

zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 i 3 w ten sposób, że oddala odwołanie.

/-/SSO del. G.Pietrzyk-Cyrbus /-/SSA L.Jachimowska /-/SSA A.Grymel

Sędzia Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 391/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 26 kwietnia 2010 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemuA. G.ponownego ustalenia wysokości emerytury, informując, że w aktach znajdują się zarobki za lata 1980-1989 i przeliczenie emerytury może nastąpić jeśli zostaną dostarczone zarobki za lata 1965-1979, 1990-1996. Nadto podniesiono, iż szczegółowy sposób wyliczenia świadczenia został wskazany w piśmie z dnia 20 grudnia 2002r.
W odwołaniu od decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany przez prawidłowe wyliczenie emerytury według aktualnej kwoty bazowej oraz zwrotu różnicy pomiędzy świadczeniem należnym a pobranym. Nadto zarzucił,że organ rentowy błędnie zmniejszył okresy pracy górniczej z przelicznikiem 1,8 i nie wyjaśnił dlaczego w dacie przyznania emerytura wynosiła 91,27% podstawy wymiaru, a następnie po przepracowaniu 8 lat spadła do 81,74%.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosząc o oddalenie odwołania, podtrzymał swoje stanowisko.
Wyrokiem z dnia 28 września 2010 roku sygn. akt VIII U 1301 /10 Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił odwołanie uznając, że organ rentowy przy obliczeniu wysokości emerytury prawidłowo uwzględnił do obliczenia składnika emerytury, przysługującego za okresy składkowe i nieskładkowe - podstawę wymiaru wcześniej przyznanej emerytury tj. wynagrodzenie będące podstawą wymiaru składek z okresu od stycznia 1989 roku do grudnia 1989 roku, ustalając wskaźnik podstawy wymiaru na poziomie 378,95%i ograniczając go do 250%. Następnie do obliczenia składnika emerytury wynoszącego 24% kwoty bazowej prawidłowo przyjął kwotę bazową obowiązującą 1 stycznia 2006 roku oraz okresy pracy górniczej według przeliczników 287 miesięcy po 1,8 i 16 miesięcy po 1,5. Ubezpieczony nie przedłożył nowych dowodów powalających na zmianę ustalonych okresów pracy górniczej.
W rozpoznaniu apelacji ubezpieczonego, Sąd Apelacyjny w Katowicach, uznając, że apelacja w dążeniu do wzruszenia wyroku zasługuje na uwzględnienie, wyrokiem z dnia 24 maja 2011 roku, sygn. akt III AUa 2481/10 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny wskazał, że początkowo organ rentowy przyjmował 298 miesięcy z przelicznikiem 1,8, a następnie w oparciuo te same dowody 287 miesięcy z przelicznikiem 1,8 nie wyjaśniając przyczyny obniżenia świadczenia. Sąd Apelacyjny podał, że w obecnym postępowaniu ubezpieczony domaga się zastosowania przelicznika 1,8 do 298 miesięcy pracy przodkowej, w tym zakresie brak ustaleń. Sąd drugiej instancji zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy wezwał organ rentowydo przedstawienia informacji według jakich przeliczników pracy górniczej uwzględnił okresy pracy górniczej i dokonał oceny czy zostały zakwalifikowane prawidłowo.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Okręgowy – Sąd Pracyi Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r. sygn. akt VIII U 1323/11 zmienił częściowo zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do obliczenia emerytury z zastosowaniem przelicznika 1,8 do 292 miesięcy pracy górniczej, począwszy od 1 marca 2007 r. (punkt 1), oddalił odwołanie w pozostałym zakresie (punkt 2) oraz zasądził na rzecz ubezpieczonego koszty zastępstwa procesowego (punkt 3).
Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika, iż organ rentowy w piśmie z dnia10 listopada 2011 roku podał, że zastosował przelicznik 1,8 do okresów pracy górniczej: od 26 maja 1961 roku do 9 października 1961 roku,od 29 października 1963 roku do 24 lipca 1964 roku na podstawie zaświadczeniaKWK (...), od 12 stycznia 1965 roku do 31 grudnia 1980 roku i od 1 stycznia 1981 roku do 31 grudnia 1988 roku na podstawie zaświadczeniaKWK (...)oraz od 1 stycznia 1989 rokudo 31 grudnia 1989 roku na podstawie zaświadczeniaKWK (...). W piśmie tym organ rentowy wyjaśnił, że w decyzjiz 15 września 1992 roku zastosowano przelicznik 1,8 do 298 miesięcy, co było błędem ponieważ do okresu pracy od 26 maja 1961 roku do 9 października 1961 roku i od 29 października 1963 roku do 24 lipca 1964 roku zastosowano kod 18, który dotyczy pracy górniczej w drużynie ratowniczej. Z kolei w decyzji z dnia 10 grudnia 2002 roku do okresu pracy od 26 maja 1961 roku do 9 października 1961 roku i od 29 października 1963 roku do 24 lipca 1964 roku zastosowano kod 19, który dotyczy okresu pracy w dniówkach. W konsekwencji przyjęto 287 miesięcy z przelicznikiem 1,8 co jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczyi przepisami. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż na rozprawie 2 grudnia 2011 roku ubezpieczony oświadczył, że nie był członkiem drużyny ratowniczej.
Nadto Sąd Okręgowy ustalił dalej, iż w aktach organu rentowego znajdują się zaświadczenia pracodawców dotyczące przepracowanych dniówek przodkowych: od 26 maja 1961 roku do 9 października 1961 roku - 4 dniówki przodkowe, od 29 października 1963 roku do 24 lipca 1964 roku - 57 dniówek przodkowych, od 12 stycznia 1965 roku do 31 grudnia 1988 roku - 6774 dniówki, w tym do 1980 roku 4537 dniówek oraz od 1 stycznia 1989 rokudo 31 grudnia 1989 roku - 178 dniówek.
Sąd Okręgowy, kierując się powyższymi ustaleniami, opartymi, zdaniem Sądu, na wiarygodnych dowodach, uznał, iż odwołanie było częściowo zasadne. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie zart. 51 ust. 1 pkt 2 ustawyz 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz .U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur stosuje się przelicznik 1,8 za każdy rok pracy, o której mowa wart. 50d, ato pracy przodkowej oraz pracy w drużynach ratowniczych. Stosownie doart.53 ust. 2emerytury oblicza się z uwzględnieniem pełnych miesięcy, zatem dniówki przodkowe należy przeliczyć na miesiące. Uwzględniając treść§ 31 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. nr 10, poz.49 ze zm.) podane w zaświadczeniu stwierdzającym okresy zatrudnienia, dniówki robocze zamienia się na miesiące, przyjmując za miesiąc 22 dni robocze, a za okresy przed dniem 1 stycznia1981 r. - 25 dni roboczych. Dlatego też organ rentowy musiał na miesiące osobno przeliczyć dniówki przypadające przed 1 stycznia 1981 r. i po tej dacie.
Sąd Okręgowy stwierdził, iż ubezpieczony przepracował : 4598 dniówek przodkowych do 31 grudnia 1980 roku / 4+57+4537/ oraz 2415 dniówekod 1 stycznia 1981 do 31 grudnia 1989 roku / 2237+178/ Daje to : 4598 : 25 = 183 miesiące plus 2415 : 22 = 109 miesięcy; razem 292 miesiące, podlegających przeliczeniu przelicznikiem 1,8.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w każdym przypadku ustalania prawa do świadczenia, na organie rentowym ciąży obowiązek dokonania analizy akt sprawy i należytego określenia wysokości świadczenia. Wniosek o przeliczenie emerytury ubezpieczony złożył 4 marca 2010 roku. W przedmiotowej sprawie dokumentacja znajdująca się w aktach organu rentowego była wystarczająca do ustalenia okresu pracy górniczej z przelicznikiem 1,8. Ustalając w sposób nieprawidłowy wysokość emerytury, organ rentowy popełnił błąd, stąd myślart. 133 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz.1227) zobowiązany jest do wyrównania świadczenia za trzy lata wsteczod daty złożenia wniosku, co prowadzi do zmiany decyzji na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.
Natomiast, w ocenie Sądu Okręgowego, nieuzasadnionym było żądanie ubezpieczonego zastosowania aktualnej kwoty bazowej. Ubezpieczony nie nabył nowej emerytury i nie przepracował co najmniej 30 miesięcypo przyznaniu świadczenia. W tej części oraz co do zastosowania przelicznika 1,8 do okresu ponad 292 miesięcy, Sąd oddalił odwołanie na podstawieart.47714§ 1 k.p.c.O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.
Apelację od wyroku złożył organ rentowy, zaskarżając wyrok w całości, zarzucił: naruszenie prawa materialnego, a to art. 51ust. 1 pkt 2 , 50d i 53 ust. 2 ustawy o rentach i emeryturach z FUS w związku z§ 31 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeńprzez niesłuszne uznanie, że okres 2337 dniówek przodkowych w okresie 1.01.1981r. - 31.12.1988r. daje ubezpieczonemu prawo do 101 miesięcy pracy, gdy kalendarzowo w tym okresie jest jedynie 96 miesięcy.
Podnosząc powyższy zarzut, skarżący organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.
W uzasadnieniu środka odwoławczego apelujący wskazał, iż w okresieod 1.01.1981r. do 31.12.1988r. ubezpieczony przepracował 2237 dniówek przodkowych i stosując prawidłowy dzielnik – 22 dniówki, stanowi to 101 miesięcy pracy górniczej, tj. 8 lat 5 miesięcy i 20 dni. Okres od 1.01.1981r.do 31.12.1988r. daje 8 lat kalendarzowych, a więc 96 miesięcy.Skarżący podkreślił, że przeliczniki górnicze nie mogą powodować sytuacji,że ubezpieczonemu zalicza się dłuższy okres pracy, niż to wynika z kalendarza. Wspomniana „superata" 5 miesięcy spowodowała, że ZUS zaliczył ubezpieczonemu nie 292 miesiące, a 287 miesięcy, jak to wynika z decyzji wymiarowych.
W odpowiedzi na apelację, ubezpieczony, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie instancje, podnosząc,iż „2337 dniówek przodkowych daje 101miesięcy pracy tj. 8 lat 5 miesięcyi 20 dni. Dokonane wyliczenie Sądu jest właściwe i nie ma podstaw by jew jakikolwiek sposób kwestionować”.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie albowiem jej podstawy są usprawiedliwione.
Weryfikacja wysokości emerytury górniczej ubezpieczonego w związkuz wykazanym stażem pracy górniczej, obejmującej pracę przodkową oraz wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy była przedmiotem decyzji z dnia 10 grudnia 2002r. Decyzją tą, wydaną w rozpoznaniu wniosku ubezpieczonego z dnia 8 października 2002r., organ rentowy, poczynając od dnia 1.12.2002r., do wyliczenia emerytury górniczej przyjął 287 miesięcy pracy górniczej liczonej przelicznikiem 1,8 oraz 26 miesięcy według przelicznika 1,5 – w miejsce uprzednio uwzględnianych w decyzji z dnia 15 września 1992r. – 298 miesięcy z przelicznikiem 1,8 i 15 miesięcy z przelicznikiem 1,5.
Decyzję z dnia 10 grudnia 2002r. ubezpieczony zaskarżył odwołaniem.W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wskazał, iż do okresów pracy górniczej od 26.05.1961r. do 9.10.1961r. i od 29.10.1963r. do 24.07.1964r. błędnie zastosował przelicznik 1,8, co spowodowało zawyżenie okresów pracy podlegających zaliczeniu do 298 miesięcy. Kwestia zasadności zweryfikowania okresów pracy górniczej miała zostać zbadana przez Sąd Okręgowyw Gliwicach podczas ponownego rozpoznania sprawy, zgodnie z punktem 2 wyroku tut. Sądu Apelacyjnego z dnia 22 stycznia 2004r. sygn. III AUa 1490/03, uchylającego zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 5 marca 2003r., sygn. VIII U 120/03 w części dotyczącej zmiany stażu pracy górniczej. Jednak cofnięcie przez ubezpieczonego w tej części odwołania na rozprawie w dniu 20 lipca 2004r., uczyniło tą kontrolę już niemożliwą (vide: k.328 v, t. IV a.e.), co skutkowało umorzeniem postępowania sądowego postanowieniem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 20 lipca 2004r. sygn. akt VIII U 1030/04 oraz uprawomocnieniem zaskarżonej decyzji, wydanej na podstawieart. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. Nr 162, poz.1118ze zm.).

Ponownie prawidłowość ustalenia wymiaru okresów pracy górniczej, przyjętych do obliczenia górniczej emerytury, ubezpieczony zakwestionował we wniosku z dnia 4 marca 2010r., a następnie w odwołaniu od decyzji z dnia26 kwietnia 2010r., inicjując postępowanie odwoławcze. Przy ustaleniu wysokości emerytur górniczych, o których mowa wart. 50d lub 50e, stosuje się, z zastrzeżeniem ust. 2, m.in. za okresy pracy wymienione wart. 50d, przelicznik 1,8 za każdy rok takiej pracy (art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych– tekst jednolity: Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.- dalej zwanej ustawą).
Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że ubezpieczony udokumentował wykonywanie pracy przodkowejdo 31.12.1980r. w ilości 4 dniówek w okresie od 26.05.1961r. do 9.10.1961r. (4 miesiące i 15 dni), 57 dniówek w okresie od 29.10.1963r. do 24.07.1964r. (8 miesięcy 27 dni) oraz 4537 dniówek przodkowych w okresie od 12.01.1965r. do 31.12.1980r. (15 lat 11 miesięcyi 19 dni), łącznie – 4598 dniówek przodkowych, co – po przeliczeniu na miesiące (1 miesiąc – 25 dni roboczych -§31 rozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7.02.1983r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowei zasad wypłaty tych świadczeń– Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) – stanowi
183 miesiące. Z kolei po dniu 31.12.1980r. pracodawca ubezpieczonego wykazał 2237 dniówek w okresie od 1.01.1981r. do 31.12.1988r. (8 lat = 96 miesięcy) oraz 178 dniówek w okresie od 1.01.1989r. do 31.12.1989r. (1 rok = 12 miesięcy). Dniówki przeliczone po 1.01.1981r. na miesiące (1 miesiąc – 22 dni robocze) - to 8 miesięcy pracy przodkowej z okresu od 1.01.1989r. do 31.12.1989r. oraz 96 miesięcy (22 dni x 96 miesięcy = 2112 dniówek przodkowych); w sumie– 104 miesiące; razem287 miesięcypracy górniczej liczonej według przelicznika 1.8.
Jakkolwiek wyliczenie Sądu Okręgowego, przyjmującego za okrespo 31 grudnia 1980r. łącznie 109 miesięcy pracy górniczej liczonejz zastosowaniem przelicznika 1,8, jest poprawne matematycznie (2237 dniówek przodkowych z okresu od 1.01.1981r. do 31.12.1988r. + 178 takich dniówekz okresu od 1.01.1989r. do 31.12.1989r. = 2415:22), to jednak słusznie zarzuca skarżący organ rentowy, że świadczenie w okresie 8 lat tj. przez 96 miesięcy(od 1.01.1981r. do 31.12.1988r.) pracy górniczej w wymiarze półtorakrotnym, nie może powodować, iż do obliczenia wysokości górniczej emerytury uwzględniony zostanie okres przekraczający rzeczywisty okres wykonywania pracy przodkowej; tu: 2237 dniówek przodkowych daje 101 miesięcy,co stanowi 8 lat i 5 miesięcy. Z tego względu zaliczone decyzją z dnia15 września 1992r. 298 miesięcy pracy górniczej organ rentowy pomniejszyło 11 miesięcy, które doliczył do stażu pracy górniczej podlegającej uwzględnieniu przelicznikiem 1,5 i staż ten wzrósł do 26 miesięcy.
Emeryturę górniczą, do obliczenia której wysokości przyjęto wskazany wyżej staż pracy górniczej, organ rentowy wypłacał ubezpieczonemu aż do31.12.2005r. z naruszeniem art. 51 ust. 2 ustawy, stanowiącego, iż przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur łączny okres pracy obliczonyz zastosowaniem przeliczników, o których mowa w ust. 1, uwzględnia sięw wymiarze nie dłuższym niż 45 lat. Bowiem uwzględniany okres pracy górniczej wynosił: 287 miesięcy liczonej przelicznikiem 1,8 = 516,6 miesięcy, 26 miesięcy liczonej po 1,5 = 39miesięcy; razem – 555,4 miesięcy.Dopiero przyznając ubezpieczonemu nową emeryturę górniczą, decyzją z dnia 30 stycznia 2006r., organ rentowy prawidłowo uwzględnił: 287 miesięcy po 1,8 (516,6 miesięcy) i 16 miesięcy po 1,5 (24 miesiące) = 540,6 miesięcy.
Uwzględniając powyższe, Sąd Apelacyjny z mocyart. 368 §1 k.p.c.orzekł jak w sentencji.

/-/SSO del. G.Pietrzyk-Cyrbus /-/SSA L.Jachimowska /-/SSA A.Grymel

Sędzia Przewodniczący Sędzia

ek