Sąd Okręgowy w Opolu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 246/12
Data wyroku: 2012-10-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Słowa kluczowe: Zachowek
Podstawa prawna: art.991 kc

Sygn. akt I C 246/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 października 2012 r.

Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący SSO Marta Kulpa

Protokolant: st. sekr. sądowy Maja Bartoń

po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. w Opolu
na rozprawie
sprawy z powództwaM. S.
przeciwkoP. S.
o zachowek

powództwo oddala.

Na oryginale właściwy podpis

Sygn. akt IC 246/12

UZASADNIENIE
M. S.w pozwie przeciwkoP. S.wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 100 000zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu podniósł, że jego matka –E. S.zmarła w dniu 21.09.2001r. nie pozostawiając testamentu, dlatego zgodnie z zasadami powód wraz z pozwanym powinien dziedziczyć 1/4 całości majątku. W skład spadku wchodzi budynek jednorodzinny położony przyul. (...)wR., budynek gospodarczy (główna chlewnia – obecnie magazyn), budynek gospodarczy przyległy do domu, wiaty oraz grunty rolne i działki budowlane pow. 10 ha. Szacunkowa wartość nieruchomości to ok. 600 000zł.
Powód wywodził swoje roszczenie z faktu zawarcia z pozwanym ustnej umowy dotyczącej spłaty należnej mu części spadku (k. 74). Ponadto twierdził, że domaga się zachowku ponieważ nie odziedziczył gospodarstwa rolnego.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa podnosząc, że powód po śmierci matki zrzekł się na jego korzyść swojej części majątku. Pozwany przyznał, że będąc jedynym właścicielem nieruchomości położonej wR.przyul. (...), oddał tę nieruchomość do zamieszkania swojemu ojcu –J. S.i jego wolą jest by ojciec mieszkał tam do swojej śmierci. Dodał również, że zapewnił powoda iż po śmierci ojca, w przypadku sprzedaży mienia, uznaje jego prawo do zachowku i wypłaci powodowi odpowiednią kwotę pieniędzy.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Postanowieniem z dnia 9.10.2002r. Sąd Rejonowy w Kędzierzynie Koźlu w sprawie z wnioskuJ. S.o stwierdzenie nabycia spadku (sygn. akt INs 570/02) stwierdził, że spadek poE. S., zmarłej 20.09.2001r., na podstawie ustawy nabyłJ. S.oraz synowieP. S.iM. S.po 1/3 części, z tym że wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym położonym wR.na podstawie ustawy nabył mąż zmarłejJ. S.i synP. S.po 1/2 części.

dowód: postanowienie z dnia 9.10.2002r. w aktach sprawy INs 570/02

Sąd zważył co następuje:

Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 991 § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).
§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
Użycie przez ustawodawcę sformułowania "byliby powołani do spadku" w treściart. 991 § 1 k.c., ma na celu określenie, że zachowek nie przysługuje "zawsze" zstępnym czy rodzicom, lecz "tylko wtedy" gdy osoby te dziedziczyłby w konkretnej sytuacji.
(I ACa 95/12  wyrok SAweW.z dnia 2012-03-15) .

Sąd rozstrzygający w niniejszej sprawie był związany postanowieniem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie – Koźlu z dnia 9.10.2002r. (sygn. akt INs 570/02), zgodnie z którym gospodarstwo rolne wchodzące w skład masy spadkowej przypadło w całości ojcu i bratu powoda, dlatego powód nie może skutecznie domagać się zachowku z tej części, albowiem powód nie miał uprawnień do dziedziczenia gospodarstwa rolnego i nie byłby w tej konkretnej sytuacji powołany do spadku z ustawy
W sprawie należało zastosowaćart. 1082 kc, który ma zastosowanie wyłącznie w przypadku dziedziczenia ustawowego gospodarstwa rolnego . Odesłanie zawarte wart. 1082 kcprowadzi do ograniczenia uprawnień spadkobierców ustawowych wynikających z ogólnych reguł ustalania zachowku, gdyż spadkobiercy ustawowi, którzy w wypadku dziedziczenia spadku obejmującego gospodarstwo nie spełniają warunków zart. 1059 kc, nie mogą otrzymać zachowku z części spadku stanowiącej gospodarstwo rolne, co prowadzi z kolei do ograniczenia kręgu osób uprawnionych do zachowku z gospodarstwa rolnego.

( por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 maja 1966 r.III CZP 28/66)

W tych okolicznościach prowadzenie dalszego postępowania dowodowego było zbędne, dlatego Sąd oddalił wniosek powoda o przesłuchanie jako świadkaJ. S., gdyż jego zeznania na okoliczność umowy zawartej między stronami, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie powołanych przepisów orzekł jak w sentencji.