Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 586/13
Data wyroku: 2013-10-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Ślęzak, Mariusz Kubiczek, Arkadiusz Lisiecki
Słowa kluczowe: Świadczenia Pieniężne
Podstawa prawna: art. 43 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych i ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu

Sygn. akt II Ca 586/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 października 2013 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący

SSO Arkadiusz Lisiecki (spr.)

Sędziowie

SSO Grzegorz Ślęzak
SSR del. Mariusz Kubiczek

Protokolant

sekr. sądowy Anna Owczarska

po rozpoznaniu w dniu 14 października 2013 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie sprawy z powództwa(...) Spółki AkcyjnejV.(...)wW.
przeciwkoK. J.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 28 czerwca 2013 roku, sygn. akt I C 60/12
oddala apelację.

Na oryginale właściwe podpisy

Sygn. akt II Ca 586/13

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 5 grudnia 2011 roku(...) S.A.V.(...)domagała się zasądzenia odK. J.kwoty 48.752,40 złotych wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 23 lipca 2010 roku oraz należnych kosztów procesu. W uzasadnieniu strona powodowa wskazała, że w dniu 11 maja 2008 roku pozwany jako kierujący pojazdem, był sprawcą wypadku i bezpośrednio po zdarzeniu zbiegł z miejsca zdarzenia. W wyniku wypadku obrażeń doznał pasażerP. H., a strona powodowa wypłaciła na jego rzecz kwotę 48.752,40 złotych z tytułu odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu – pozwanego w niniejszej sprawie. W przedmiotowym pozwie strona powodowa wystąpiła przeciwko pozwanemu z roszczeniem regresowym.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Opocznie oddalił powództwo.
Sąd I instancji dokonując ustaleń faktycznych wskazał, że bezsporne było, iż pozwanyK. J.w dniu 11 maja 2008 roku jako kierujący pojazdemA. (...)onr rej. (...), spowodował wypadek w wyniku którego obrażeń ciała doznał pasażer samochoduP. H..K. J.w dniu zdarzenia miał ważną umowę ubezpieczenia OC zawartą z(...) S.A.V.(...). Ubezpieczyciel w ramach powyższej umowy wypłacił na rzeczP. H.kwotę 48.752,40 złotych tytułem likwidacji szkody powstałej na skutek wypadku.
Ponadto Sąd Rejonowy ustalił, żeK. J.został oskarżony o spowodowanie wypadku, w wyniku któregoP. H.doznał rozstroju zdrowia na okres powyżej siedmiu dni i oddalenie się z miejsca zdarzenia, tj. o czyn zart. 177 § 1 k.k.w zw. zart. 178 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.Wyrokiem Sądu Rejonowego w opocznie został skazany za powyższy czyn. Na skutek apelacji wniesionej od powyższego wyroku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, po przeprowadzeniu dowodu z opiniiKliniki (...)wW., zmienił zaskarżony wyrok poprzez wyeliminowanie z opisu czynu sformułowania, iż kierujący oddalił się z miejsca wypadku drogowego oraz przyjął, że czynK. J.wyczerpał dyspozycjęart. 177 § 1 k.k.Powyższa zmiana wynikała z przyjęcia, że w okresie bezpośrednim po wypadkuK. J.nie miał zachowanej zdolności rozpoznania znaczenia swojego czynu i pokierowania swoim postępowaniem.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy zważył, że poza sporem pozostawał fakt, że pozwany, jako kierujący pojazdem mechanicznym, ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za skutki wypadku. Jednakże z uwagi na ważnie zawartą umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów przez pozwanego, odpowiedzialność za szkody wyrządzone wypadkiem poniosła strona powodowa. Wobec czego Sąd Rejonowy dokonał oceny, czy zostały spełnione przesłanki zart. 43 pkt 1 lub 4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Pierwszy z powyższych punktów przewiduje odpowiedzialność regresową sprawcy wypadku względem zakładu ubezpieczeń w sytuacji, gdy kierujący pojazdem w chwili wypadku znajdował się w staniu po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości. Okoliczność ta, w świetleart. 6 k.c.nie została udowodniona przez stronę powodową, gdyż z zeznań świadkaM. T., słuchanego na tą okoliczność nie wynikało w sposób jednoznaczny, że pozwany w chwili wypadku znajdował się w stanie nietrzeźwości. Natomiast jak chodzi o okoliczność dotyczącą ewentualnego zbiegnięcia przez pozwanego z miejsca zdarzenia, co również stanowi podstawę odpowiedzialności regresowej, to w ocenie Sądu Rejonowego pozwanyK. J.w czasie, gdy oddalił się z miejsca zdarzenia nie miał zdolności rozpoznania znaczenia swojego zachowania oraz pokierowania własnym postępowaniem, co uniemożliwia przyjęcie, iż zbiegł z miejsca zdarzenia.
Apelację od powyższego wyroku wniosła strona powodowa skarżąc go w całości i podnosząc zarzuty: (1) naruszenia prawa materialnego, tj.art. 43 pkt 4ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 rokuw związku zart. 6 k.c., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem przez Sąd Rejonowy, że powódka nie udowodniła, że pozwany zbiegł z miejsca zdarzenia, podczas gdy zachowanie pozwanego polegające na opuszczeniu miejsca zdarzenia bez uprzedniego pozostawienia swoich danych identyfikujących, spełniało przesłanki uprawniające zakład ubezpieczeń do wystąpienia z regresem ubezpieczeniowym; (2) naruszenia prawa materialnego, tj.art. 44ustawy prawo o ruchu drogowym, polegające na jego niezastosowaniu, w sytuacji gdy pozwany bezpośrednio po zdarzeniu mając taki obowiązek nie pozostawił swoich danych w celu ułatwienia swojej identyfikacji po zdarzeniu; (3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 43 pkt 1ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, w związku zart. 6 k.c, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem przez Sąd Rejonowy, że powódka nie udowodniła, że pozwany w dniu zdarzenia z dnia 11 maja 2008 roku kierował pojazdem po użyciu alkoholu, podczas gdy z zeznań samego pozwanego złożonych w trakcie postępowania karnego - przygotowawczego wynika, że pił alkohol przed zdarzeniem, co spełniało przesłanki uprawniające zakład ubezpieczeń do wystąpienia z regresem ubezpieczeniowym; (4) naruszenia prawa materialnego, tj.art. 11 k.p.c.poprzez jego błędne zastosowanie tj. stwierdzenie, przez Sąd Rejonowy, iż ustalenie zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie IV Ka 670/11, który wyeliminował z opisu zarzucanemuK. J.czynu sformułowanie „a następnie kierujący oddalił się z miejsca zdarzenia" wiążą sąd w postępowaniu cywilnym, podczas gdy zgodnie z regułą wyrażoną wart. 11 k.p.c.związanie sądu cywilnego dotyczy wyłącznie pozytywnie ustalonych w jego sentencji znamion przestępstwa, a ustalenia poczynione w sprawie cywilnej mogą iść dalej niż to wynika z wyroku w sprawie karnej i w konsekwencji ustalić do ustaleń mniej korzystnych dla pozwanego; (5) naruszeniaart. 227 k.p.c.w zw. zart. 232 k.p.c.w zw. zart. 278 par. 1 k.p.c., poprzez oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego psychiatry, podczas gdy przeprowadzenie dowodu zmierzało do wykazania faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, a z których powódka wywodziła skutki sporne i które były sporne między stronami, a których wykazanie wymagało wiadomości specjalnych; (6) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.art. 278 par. 1 k.p.c.w zw. z 236k.p.c., polegające na wydaniu rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji w oparciu o dowód w postaci wydanej postępowaniu karnym zespołowej opinii biegłych psychiatrów, neurologa i psychologaKliniki (...)wW., pomimo, że Sąd I instancji nie wydał postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego sądowego, nie wyznaczył osoby biegłego, nie zakreślił biegłemu przedmiotu, ani granic w jakich biegły miał się wypowiedzieć, a opinia nie została doręczona stronie powodowej, celem ustosunkowania się do opinii i zgłoszenia ewentualnych zarzutów; (7) naruszenia przepisów prawa procesowego, tj.art. 233 par. 1 k.p.c.polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez: (a) pominięcie przez Sąd I instancji rozważenia w sposób wszechstronny całości zebranego materiału dowodowego i błędy polegające na budowaniu wniosków sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz (b) dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów tj. przyjęcie za wiarygodne zeznań pozwanego w sytuacji, gdy pozwany jest bezpośrednio zainteresowanym w niniejszej sprawie, a te zeznania nie zostały potwierdzone żadnym innym dowodem.
Przy tak podniesionych zarzutach strona powodowa wniosła o zmianę wyroku poprzez zasądzenie od pozwanegoK. J.na rzecz powoda kwoty 48.752,40 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 23 lipca 2010 roku oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego według norm prawem przepisanych. Na wypadek nie uwzględnienia powyższego wniosku wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach instancji odwoławczej.
Pozwany nie zajął stanowiska w przedmiocie apelacji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna.
Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne prawidłowo poczynione przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je za własne.
W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów dotyczących obrazy przez Sąd Rejonowy przepisów postępowania dotyczących naruszeniaart. 233 k.p.c.,art. 278 § 1 k.p.c.w zw. zart. 236 k.p.c.iart. 227 k.p.c.w zw. zart. 232 k.p.c.w zw. zart. 278 § 1 k.p.c.. W ocenie Sądu Odwoławczego, jak chodzi o oddalenie przez Sąd Rejonowy wniosku strony powodowej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego psychiatry, to było ono uzasadnione z kilku przyczyn. Po pierwsze Sąd Rejonowy dopuścił dowód z opinii sądowej psychiatryczno-neurologiczno-psychologicznej sporządzonej przez zespół biegłychInstytutu (...)wW.oraz uzupełniającej opinii wydanej przez ten sam zespół na potrzeby toczącego się postępowania karnego w sprawie o sygn. akt IV Ka 670/11. Oczywiste jest, że powyższy dowód, dla potrzeb postępowania cywilnego w rozpoznawanej sprawie stanowił co najmniej dowód prywatny, zgodnie zart. 245 k.p.c.Po drugie Sąd Rejonowy dysponując treścią powyższej opinii, sporządzonej przez wybitnych specjalistów z dziedziny psychiatrii i neurologii, uprawniony był do zastosowania norm wynikających zart. 228 § 1 k.p.c.orazart. 231 k.p.c.i uznanie faktów zawartych w powyższej opinii za nie wymagających dowodu. Wskazana powyżej opinia sądowa, została sporządzona przez instytut naukowy w sposób kompleksowy, jasny, pełny i przekonywający. Jeżeli przeciwstawi się powyższemu rozumowaniu wniosek pełnomocnika strony powodowej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego psychiatrii na okoliczność ustalenia, czy pozwany po spowodowaniu wypadku drogowego z dnia 11 maja 2008 roku miał zdolność rozpoznania znaczenia swojego zachowania oraz pokierowania własnym postępowaniem, to nie sposób oprzeć się wrażeniu, że wniosek ten prowadziłby tylko i wyłącznie do przedłużenia postępowania w sprawie. Jeżeli pełnomocnik strony powodowej dążył do wykazania innych okoliczności, niż wynikające z opinii sporządzonej przez instytut, to zasadne byłoby wystąpienie z wnioskiem o wydanie przez inny instytut kolejnej opinii. Gdyż nie byłoby celowe i uzasadnione korzystanie z opinii jednego biegłego psychiatry i ewentualne przeciwstawianie je z opinią instytutu naukowego. Co do zasady opinia wydawana przez instytut naukowy jest kolejną opinią w sprawie i służy wyjaśnieniu rozbieżności powstałych w poprzednich opiniach albo wydawana jest w sprawach skomplikowanych, wymagających wysokiej wiedzy specjalistycznej i bogatego doświadczenia zawodowego biegłych. Sąd Rejonowy oddalając wniosek dowodowy pełnomocnika powoda na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 roku, odroczył ogłoszenie orzeczenia w sprawie do dnia 28 czerwca 2013 roku. A zatem pełnomocnik powoda nieobecny w tym dniu na rozprawie, miał możliwość zapoznania się z tym postanowieniem i podjęcia stosownych działań przed wydaniem orzeczenia w sprawie, czego nie uczynił. W konsekwencji powyższe zarzuty apelacji nie zasługiwały na uwzględnienie.
Natomiast jak chodzi o zarzut naruszeniaart. 11 k.p.c., to Sąd Okręgowy podziela pogląd prawny apelującego, iż zakres związania sądu w postępowaniu cywilnym ograniczony jest tylko do pozytywnych ustaleń prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wydanego w postępowaniu karnym. W rozpoznawanej sprawie, Sąd Rejonowy nie dopuścił się naruszenia powyższego przepisu. Jak wynika z pisemnego uzasadnienia oddalił on wniosek dowodowy powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego, uznając że jego przeprowadzenie jest zbędne wobec treści opinii instytutu naukowego, co do której brak jest jakichkolwiek podstaw do jej zakwestionowania. W tym zakresie w celu uniknięcia zbędnych powtórzeń, należy odesłać do rozważań poczynionych powyżej.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów, dotyczących naruszenia prawa materialnego, stwierdzić należy, że strona powodowa w świetleart. 6 k.c.nie udowodniła, ze pozwany zbiegł z miejsca zdarzenia, jak również nie udowodniła, że pozwany kierował pojazdem w chwili zdarzenia w stanie po spożyciu alkoholu. Przeprowadzone przez Sąd Rejonowy postępowanie dowodowe z zeznań świadkaT., nie potwierdziło tezy, że w chwili zdarzenia od pozwanego była wyczuwalna woń alkoholu. Natomiast sam pozwany zaprzeczył, aby spożywał alkohol w dniu zdarzenia i przyznał, że nie pamięta co się działo od momentu wypadku. Biorąc pod uwagę, że Sąd Rejonowy powołał się na opinie sądową opracowaną przezInstytut (...)wW., w której jednoznacznie stwierdzono, że pozwany, który doznał wstrząśnienia mózgu i wystąpiło u niego zjawisko zaniku pamięci, biorąc pod uwagę jego dramatyczne przeżycia związane z wydarzeniami rodzinnymi z przeszłości, nie można stwierdzić, że pozwany w sposób celowy i świadomy zbiegł z miejsca zdarzenia w myślart. 43 pkt 4ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Skoro powyższe przesłanki ewentualnej odpowiedzialności pozwanego nie zostały udowodnione, to powództwo zasadnie podlegało oddaleniu, a w konsekwencji zarzuty apelacyjne uznać należało za chybione. Zastosowanie maart. 425 § 1 k.c.zgodnie z którym nie odpowiada za szkodę osoba znajdująca się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Jeżeli ta norma wyłącza odpowiedzialność za szkodę w sytuacji, gdy osoba znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo świadome podjęcie decyzji, to tym bardziej wyłącza możliwość przyjęcia, że osoba znajdująca się w takim stanie zbiegła z miejsca zdarzenia.
Sąd Okręgowy działając na podstawieart. 378 § 1 k.p.c.z urzędu wziął pod uwagę okoliczności mogące stanowić nieważność postępowania, jednakże nie stwierdził, aby Sąd Rejonowy procedując w niniejszej sprawie dokonał naruszeniaart. 379 pkt 1-6 k.p.c.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację.

Na oryginale właściwe podpisy