Sąd Okręgowy w Słupsku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 1313/13
Data wyroku: 2013-10-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Radosław Buko
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: Art. 477 za znaczkiem 14 § 2 kpc

Sygn. akt V U 1313/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 października 2013 roku
Sąd Okręgowy w Słupsku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Radosław Buko
Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Pezena
po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 roku w Słupsku
odwołaniaR. H.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 4 lipca 2013 roku znak(...)
w sprawieR. H.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o emeryturę
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuR. H.prawo do emerytury na podstawieart.184w zw. zart.32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz.U. z 2009 roku numer 153 poz. 1227 ze zm.) od dnia 30 czerwca 2013 roku, nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego

UZASADNIENIE
UbezpieczonyR. H.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z dnia 04.07.2013 r., znak(...), odmawiającej prawa do emerytury.
Ubezpieczony domagał się zmiany zaskarżonej decyzji w całości poprzez przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez nie uznanie okresu od 16.06.1982 r. do 30.04.1988 r. pracy kierowcy na pojazdach samochodowych/ciężarowych powyżej 3,5 tony;
- pominięcie zeznań wiarygodnych świadków oraz jego oświadczenia w sprawie braku dokumentów, że w w/w okresie pracując wSpółce (...)wBiurze (...)wŁ.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy był kierowcą pojazdów ciężarowych powyżej 3,5 tony.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.wniósł o oddalenie odwołania podnosząc, iż ubezpieczony wykazał na 01.01.1999r. wymagany staż ogółem, ale nie wykazał wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat. Do okresu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu zatrudnienia wSpółce (...)od 16.06.1982 r. do 30.04.1988 r., ponieważ nie przedłożono świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach.

Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyR. H.,urodzony (...), w dniu 20.06.2013 r. złożył wniosek o emeryturę. Nie jest członkiem OFE. Nadal pracuje. Wykazał według stanu na dzień 01.01.1999r. okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 26 lat 4 miesięcy i 9 dni, w tym 14 lat 7 miesięcy i 18 dni okresu pracy w warunkach szczególnych. Zaskarżoną decyzją z dnia 04.07.2013 r. odmówiono mu prawa do emerytury z uwagi na nie wykazanie 15 letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
/dowód:  
akta emerytalne ZUS:
          wniosek k. 1 – 2, karta przebiegu zatrudnienia na dzień 01.01.1999 r. k. 28, zaskarżona decyzja z dnia 04.07.2013 r. – k. 27 – 27 v./
UbezpieczonyR. H.w dniu 16.06.1982 r. podjął zatrudnienie wSpółce (...)jako kierowca. Ubezpieczony poza pracą jako kierowca początkowo naprawiał również koparkę(...), samochód(...)1500 oraz powierzony jemu samochodówS. (...). Od dnia 22.05.1985 r. do 03.11.1985 r. ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał tylko czynności kierowcy(...). Woził materiały budowlane do wyrobu kanalizacji i pracy oczyszczalni, woził rury kamionkowe i żeliwne. Od dnia 04.11.1985 r. ubezpieczony został przeniesiony na stanowisko konserwatora.
/dowód:akta sprawy: umowa o pracę z dnia 16.06.1982 r. – k. 5 – 5 v., umowa o prace z dnia 01.01.1983 r. – k. 5 – 5 v., wyjaśnienia ubezpieczonego – k. 18 – 18 v. w zw. z k. 20 (00:03:13 – 00:09:36 oraz 00:10:35 – 00:15:47), zeznania świadkaI. K.– k. 18 v. w zw. z k. 20 (00:18:37 – 00:24:26), zeznania świadkaS. T.– k. 19 w zw. z k. 20 (00:24:27 – 00:29:38),akta osobowe ubezpieczonego:wniosek z dnia 22.05.1985 r, angaż z dnia 09.07.1985 r., wniosek – k. 10, angaż z dnia 20.09.1985r, angaż z dnia 26.10.1985 r., wniosek o przeniesienie z dnia 26.10.1985 r., przeniesienie ubezpieczonego na inne stanowisko – pismo z dnia 04.11.1985 r./
Praca ubezpieczonego w toku zatrudnienia wSpółce (...)w okresie od 22.05.1985 r. do 03.11.1985 r. tj. przez 5 miesięcy i 13 dni była pracą w warunkach szczególnych. Okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych wynosi łącznie15 lat 1 miesiąc i 1 dzień,po doliczeniu okresu bezspornego uznanego przez organ rentowy w wymiarze 14 lat 7 miesięcy i 18 dni.
Ubezpieczony według stanu na dzień 01.01.1999 r. posiada wymagany 15 letni staż pracy w warunkach szczególnych.
/dowód:akta sprawy: umowa o pracę z dnia 16.06.1982 r. – k. 5 – 5 v., umowa o prace z dnia 01.01.1983 r. – k. 5 – 5 v., wyjaśnienia ubezpieczonego – k. 18 – 18 v. w zw. z k. 20 (00:03:13 – 00:09:36 oraz 00:10:35 – 00:15:47), zeznania świadkaI. K.– k. 18 v. w zw. z k. 20 (00:18:37 – 00:24:26), zeznania świadkaS. T.– k. 19 w zw. z k. 20 (00:24:27 – 00:29:38),akta osobowe ubezpieczonego:wniosek z dnia 22.05.1985 r, angaż z dnia 09.07.1985 r., wniosek – k. 10, angaż z dnia 20.09.1985r, angaż z dnia 26.10.1985 r., wniosek o przeniesienie z dnia 26.10.1985 r., przeniesienie ubezpieczonego na inne stanowisko – pismo z dnia 04.11.1985 r./

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonegoR. H.zasługuje na uwzględnienie.
Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było ustalenie uprawnień ubezpieczonego do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, na podstawieart. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227) oraz przepisówRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 , poz. 43 ze zm.).
Zgodnie zart.184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32,33,39 i 40, jeżeli w dniu wejścia ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27

W myśl ust. 2 art. 184 - w brzmieniu obowiązującym do końca grudnia 2012r. - emerytura przysługuje ubezpieczonym, którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Obecnie od 01.01.2013 r. brak jest obowiązku rozwiązaniu stosunku pracy w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa wart. 27, to 25 lat w przypadku mężczyzny (art. 27 pkt 2). Wiek emerytalny wynika z§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 43 ze zm.), do którego odsyła art. 32 ust. 4 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dla mężczyzny jest to 60 lat. Wymagany okres zatrudnienia w warunkach szczególnych przewidziany w przepisach dotychczasowych, o którym mowa w art. 184 ust. 1, to okres 15 lat, o czym stanowi § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia.
Bezsporne w niniejszej sprawie było, że ubezpieczonyR. H.na dzień wydania zaskarżonej decyzji miał ukończone 60 lat – ukończył je w dniu 30.06.2013r., nie jest członkiem OFE. Posiada wymagany 25 letni staż pracy liczony na dzień wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 01.01.1999 roku.
Oznacza to, iż jedyną przesłanką jaką musiał ubezpieczony udowodnićw przedmiotowej sprawie była praca w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat według stanu na dzień 01.01.1999r.
Zgodnie§ 22 ust 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe( Dz. U. nr 237 poz.1312 ) środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności:
1) legitymacja ubezpieczeniowa;
2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.
Z kolei ust 2 tego przepisu stanowi, że jeżeliustawaprzewiduje możliwość udowodnienia zeznaniami świadków okresu składkowego, od którego zależy prawo lub wysokość świadczenia, dowód ten dopuszcza się pod warunkiem złożenia przez zainteresowanego oświadczenia w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, że nie może przedłożyć odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ten okres.
Jednak w spornych przypadkach, uwzględnienie okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach następuje po ustaleniu rzeczywistego zakresu obowiązków oraz wykonywania bezpośrednio i stale, w pełnym wymiarze czasu pracy tego zatrudnienia.
Zważyć przy tym należy, że w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno – rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom.
Wedługart. 473 § 1 kpcw postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przed sądem przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i z przesłuchania stron.
Ten wyjątek od ogólnych zasad, wynikających zart. 247 kpc, sprawia, że każdy istotny fakt (np. taki, którego ustalenie jest niezbędne do przyznania ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury), może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2007 r. I UK 111/07).
W ocenie Sądu jest oczywiste, iż brzmienie zajmowanego stanowiska, jakie widnieje w dokumentach prowadzonych i wystawionych przez pracodawcę nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie. Decyduje rodzaj wykonywanej pracy, co nadto wynika z powołanych wyżej przepisów prawa, w szczególności art. 32 ust. 2 który stanowi, iż dla celów ustalenia uprawnień do emerytury w obniżonym wiekuza pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Rodzaje prac ustala się na podstawie powołanego już wyżejrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, który w załączniku A wD.od I do XIV wymienia rodzaje prac, które są pracą w warunkach szczególnych.
Ponadto należy dodać, iż w myśl § 2 ust. 1  tegoż rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzejest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W załączniku A do powyżej określonego rozporządzenia w Dziale VIII pkt 2 wskazano prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów.
Jak już wyżej wskazano, o zaliczeniu pracy do okresu pracy w warunkach szczególnych, decyduje nie rodzaj zajmowanego przez ubezpieczonego stanowiska, a praca jaką faktycznie wykonywał. Powyższe zostało również potwierdzone w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego.
W ocenie Sądu praca ubezpieczonego w spornym okresie zatrudnienia od 22.05.1985 r. do 03.11.1985 r. tj. przez 5 miesięcy i 13 dni jako kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony była pracą w warunkach szczególnych.
Fakt pracy został potwierdzony zgodnymi zeznaniami świadków:I. K.orazS. T.. Świadkowie pracowali razem z ubezpieczonym znali zatem charakterystykę i warunki pracyR. H..
Zeznania świadków w tym zakresie jako jasne, rzeczowe, logiczne i spójne Sąd uznał za wiarygodne. Sąd dał w części wiarę powyższym zeznaniom, gdyż nie są one w pełni zgodne z dokumentacją osobową ubezpieczonego. Z wniosku przełożonego ubezpieczonego z dnia 22.05.1985 r. w sposób jednoznaczny wynika, że ubezpieczony w początkowym okresie zatrudnienia nie tylko był kierowcą(...), ale również naprawiał w zakładzie pracy sprzęt tj. koparkę(...), samochód(...)1500 oraz powierzonym jemu samochódS. (...). Nadto z angażu z dnia 04.11.1985 r. wynika, że ubezpieczony został przeniesiony ze stanowiska kierowcy na stanowisko konserwatora urządzeń wodno-kanalizacyjnych.
W ocenie Sądu okres zatrudnienia wSpółce (...)od 22.05.1985 r. do 03.11.1985 r. nie budzi żadnych wątpliwości i może zostać uznany za pracę w warunkach szczególnych.
Pracodawca nie wystawił ubezpieczonemu świadectwa pracy w warunkach szczególnych za sporny okres zatrudnienia.
Z tej przyczyny Sąd bardzo starannie analizował dane wynikające z zeznań świadków oraz dokumenty znajdujące się w jego aktach osobowych.
Brak świadectwa pracy sam w sobie nie świadczy, że ubezpieczony nie świadczył w spornym okresie pracy w warunkach szczególnych.
Sąd zważył, iż świadectwo pracy wydane przez pracodawcę nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniuart. 244 § 1 i 2 k.p.c., gdyż podmiot go wydający nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania w zakresie administracji państwowej, a tylko takie dokumenty stanowią dowód tego co zostało w nim urzędowo potwierdzone. Wydane przez pracodawcę świadectwo pracy w warunkach szczególnych jest dokumentem prywatnym w rozumieniuart. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej, co podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt III UK 31/2004 (OSNP 2005/1 poz.13).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że praca ubezpieczonego od 22.05.1985 do 03.11.1985 r. czyli przez 5 miesięcy i 13 dni była pracą w warunkach szczególnych. Łączny okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych wynosi 15 lat 1 miesiąc i 1 dzień, po doliczeniu okresu bezspornego uznanego przez organ rentowy w wymiarze 14 lat 7 miesięcy i 18 dni.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawieart. 47714§ 2 kpczmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemuR. H.prawo do emerytury na podstawieart. 184w związku zart. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychod dnia 30.06.2013 r. tj. od dnia ukończenia 60 roku życia, nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Ustalenie, czy ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w spornym okresie wykonywał pracę w warunkach szczególnych, wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd. Z tych przyczyn nie można przypisać organowi rentowemu odpowiedzialności za nieprzyznanie świadczenia emerytalnego. Mając na uwadze dyspozycję art. 118 ust. 1 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS Sąd Okręgowy nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieprzyznanie prawa do świadczenia.