Sąd Okręgowy w Olsztynie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 2041/13
Data wyroku: 2013-08-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lidia Molenda

Sygn. akt IV U 2041/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 sierpnia 2013r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Lidia Molenda

Protokolant:

st. sekr. sądowy Katarzyna Krajewska

po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013r. w Olsztynie
sprawyL. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o wypłatę emerytury za okres od dnia 01.10.2011r. do dnia 31.01.2012r.
na skutek odwołaniaL. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 28 marca 2013 r. nr E1-(...)-1/15

I
zmienia zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 03 października 2011 r. i ustala, że wnioskodawcaL. K.ma prawo do wypłaty emerytury za okres od 01 października 2011 r. do 31 stycznia 2012 r.

II
wniosek o odsetki z dnia 10 grudnia 2012 r. przekazuje do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.

/-/SSO L. Molenda

IV U 2041/13

UZASADNIENIE
UbezpieczonyL. K.w dniu 10 grudnia 2012 r. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z dnia 3 października 2011 r. wstrzymującą jego prawo do wypłaty emerytury po dniu 30 września 2011 r. i wypłacenie świadczenia za okres od dnia 1 października 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. wraz z odsetkami. W uzasadnieniu swego wniosku wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt K 2/12 orzekł, że art. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS jest niezgodny zart. 2 KonstytucjiRzeczypospolitej.
Decyzją z dnia 28 marca 2013 r., E1-(...)-1/15, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.odmówił wnioskodawcy uchylenia decyzji z dnia 3 października 2011 r. w części, w jakiej decyzja ta zawiesza na podstawieart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r., Nr 291 poz. 1707) w związku zart. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. j. Dz. U. 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) prawo do emerytury za okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 stycznia 2012 r.
Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie. Ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w części, w jakiej zawiesza ona prawo do jego emerytury za okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 stycznia 2012 r. W uzasadnieniu odwołania wnioskodawca wskazał między innymi na niezgodność zaskarżonej decyzji z treścią orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt K 2/12. Dodał, że wcześniejszą emeryturę nabył od marca 2009 r. Zażądał również wypłaty odsetek. W załączeniu przedłożył dokumentację potwierdzającą powyższe okoliczności.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji wskazując, że w jego ocenie skoro orzeczenie TK z dnia 13 listopada 2012 r. zostało opublikowane w dniu 22 listopada 2012 r., to dopiero z tym dniem utracił moc art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. W konsekwencji organ rentowy zaskarżoną decyzją prawidłowo odmówił uchylenia decyzji z dnia 3 października 2011 r. w części zawieszającej prawo do emerytury za okres od dnia 1 października 2011 r.do dnia 31 stycznia 2012 r.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
UbezpieczonyL. K., ur.(...). ostatnio zatrudniony od dnia 3 lutego 1992 r. w Poczcie(...)D.(...)O., w dniu 2 marca 2009 r. złożył do(...) OddziałwO.wniosek o emeryturę.
Wówczas w odpowiedzi organ rentowy decyzją z dnia 6 marca 2009 r. przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury (symbol EM) od dnia 1 marca 2009 r. na podstawieart. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a następnie kolejnymi decyzjami realizował wypłatę tego świadczenia w wyznaczonych terminach płatności.
(dowód: decyzja o przyznaniu emerytury – k -47-50, plik- I akt ZUS.)
Decyzją z dnia 3 października 2011 r. organ rentowy wstrzymał odwołującemu wypłatę emerytury od dnia 1 października 2011 r. w myślart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707). Decyzja zawierała informację, że wypłata świadczenia została zawieszona z powodu kontynuowania przez skarżącego zatrudnienia, zaś w celu podjęcia wypłaty wnioskodawca powinien złożyć do ZUS dokument potwierdzający fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego praca ta była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. Od wymienionej decyzjiL. K.nie wniósł odwołania.
(dowód: decyzja – k –165, plik-I akt ZUS.)
W dniu 24 lutego 2012 r.L. K.złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek ponowne ustalenie emerytury w związku z rozwiązaniem umowy o pracę z dniem 23 lutego 2012 r. W załączeniu przedłożył świadectwo pracy potwierdzające tę okoliczność. W konsekwencji decyzją z dnia 2 marca 2012 r. organ rentowy podjął wypłatę emerytury wnioskodawcy od dnia 1 lutego 2012 r.
(dowód: decyzja – k – 174-175, plik-I akt ZUS.)
Na skutek wniosku z dnia 23 lipca 2012 r. ZUS przyznałL. K.emeryturę (symbol E1) z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego 65 lat.
(dowód: decyzja – k – 10-11, plik-II akt ZUS.)
Dnia 10 grudnia 2012 r. ubezpieczony powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 roku, wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 3 października 2011 r. domagając wypłaty emerytury za cały okres wstrzymania świadczenia wraz z odsetkami.
W odpowiedzi ZUS w dniu 28 marca 2013 r. wydał zaskarżoną decyzję i odmówił uchylenia decyzji z dnia 3 października 2011 r. o wstrzymaniu wypłaty emerytury, w części w jakiej decyzja ta zawiesza na podstawie art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. w związku zart. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychemeryturę za okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 stycznia 2012 r.
(dowód: decyzja – k – 19, plik- II akt ZUS.)
Na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2013 r. odwołujący poparł wniesione odwołanie.
(stanowisko skarżącego – k – 14 akt sprawy.)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawcy jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
Decydujące znaczenie dla rozważenia zasadności złożonego odwołania miało ustalenie, czy organ rentowy zasadnie odmówił uchylenia decyzji z dnia 3 października 2011 r., w części, w jakiej decyzja ta zawiesza na podstawie art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. w związku zart. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwypłatę emerytury wnioskodawcy od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 stycznia 2012 r.
Przechodząc do oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego na wstępie rozważań należy wskazać, żeL. K.domaga się wypłaty emerytury za okres od dnia 1 października 2011 r. w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., w sprawie o sygn. akt: K 2 /12.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że powyższym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjnościart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r., Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dnia 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy.
W myśl tego orzeczenia: „Art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r., Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227, z 2010 r., Nr 40, poz. 224, Nr 134, poz. 903, Nr 205, poz. 1365, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726, z 2011 r., Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112 i Nr 205, poz. 1203 oraz z 2012 r., poz. 118 i 251), dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt: K 2/12, zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 22 listopada 2012 r (poz. 1285). Zatem z tym dniem utracił mocart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaww zakresie, w jakim przewiduje stosowanieart. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychdo osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011 r.
W świetleart. 190 ust. 1 Konstytucjiorzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Utrata mocy obowiązującej z powodu jego niezgodności zKonstytucjąoznacza, że przepis ten nie może być stosowany poczynając od daty jego uchwalenia. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutki retroaktywne, a przez to zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem już niekonstutywnego przepisu (por. np. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 21 lutego 2013 r., III AUa 41/13, Lex nr 1280645, oraz z dnia 30 stycznia 2013 r., III AUa 1118/12, Lex nr 1267386, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2008 r., V CO 43/08, Lex nr 564856, uzasadnienia wyroków Sądu Apelacyjnego w Białymstoku; z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn III AUa 20/13, III AUa 158/13 - portal orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Białymstoku) Dlatego też zasadą jest, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc wsteczną i są skuteczne ex tunc.
W powyższej sprawie nie można jednakże nie dostrzec faktu, że przepis art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS dodany przez art. 6 pkt. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych w związku z orzeczeniem Trybunału z dnia 13 listopada 2012 r. jest niezgodny zKonstytucjąod początku i został wyeliminowany z porządku prawnego. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że akt normatywny uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny zKonstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, nie powinien być stosowany przez Sąd w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału(por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2009 roku, II PO 8/08).
Tymczasem również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wskazanego orzeczenia w zakresie jego skutków stwierdził, że z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw traci moc art. 28 ustawy zmieniającej z dnia 16 grudnia 2010 r. w zakresie, w jakim przewiduje stosowanieart. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychdo osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 roku bez konieczności rozwiązywania stosunku pracy. Oznacza to, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą – jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury – nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresieod dnia 8 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2010 roku. Natomiast przepis ten pozostaje nadal w obrocie prawnym i znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed tą datą(por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2013 roku, sygn. akt: II UK 299/12).
Jednocześnie analiza uzasadnienia Trybunału Konstytucyjnego prowadzi do jednoznacznego wniosku, że decydującym momentem w sprawie ma uzyskanie prawa do emerytury, albowiem Trybunał nie zawęża tego sformułowania jedynie do osób, które po raz pierwszy nabyły prawo do emerytury, lecz wskazuje na osoby, które prawo uzyskały w określonym przedziale czasowym od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r.
W związku z powyższym należy wskazać, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., w stosunku do osób, które nabyły prawo do emerytury w przedziale czasowym od dnia 8 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. – bez konieczności rozwiązania stosunku prawnego wyeliminował z porządku prawnego art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 103 a stawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
Dlatego też w stosunku do ubezpieczonego nieodzowne jest dokonanie rekonstrukcji stanu prawnego, poprzez powrócenie do stanu, który obowiązywał zanim doustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychzostał dodany art. 103 a cytowanej ustawy. W konsekwencji na gruncie tej sprawy zachodziła konieczność ponownego rozpoznania kwestii wypłaty świadczenia emerytalnego należnegoL. K., z odniesieniem się do stanu prawnego, jaki obowiązywał przed 1 stycznia 2011 r.
Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że wnioskodawcy przyznano prawo do emerytury od dnia 1 marca 2009 r. i zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami ubezpieczony mógł kontynuować zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy, a jej wypłata nie podlegała zawieszeniu. W tych warunkach ma do odwołującego zastosowanie dobrodziejstwo wynikające z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Ubezpieczony nabył prawo do emerytury w okresie, kiedy dla realizacji prawa do świadczenia nie było wymagane rozwiązanie stosunku pracy z pracodawcą na rzecz, którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 3 października 2011 r. i przyznał ubezpieczonemu prawo do wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 stycznia 2012 r. (pkt I wyroku).
Jednocześnie odnosząc się do zgłoszonego przez ubezpieczonego żądania wypłaty odsetek, należy zauważyć, że Sąd orzekający jest związany w zakresie rozpoznania i orzeczenia treścią zaskarżonej decyzji, w której to nie odnajdujemy rozstrzygnięcia w zakresie roszczenia ubocznego, jakim są odsetki. Dlatego też przy braku w tym przedmiocie rozstrzygnięcia organu rentowego, Sąd nie jest w żadnej mierze uprawniony do merytorycznego rozpoznania żądania o zasądzenie odsetek(por. uzasadnienie Wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 17 kwietnia 2013 r., III AUa 1202/12, Lex nr 1306033, uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 26 czerwca 2013 r., III AUa 158/13 – portal orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Białymstoku).
W związku z tym Sąd I instancji uznał za zasadne przekazanie żądania w zakresie wypłaty odsetek do rozpoznania organowi rentowemu, jako nowego żądania w trybieart. 47710§ 2 k.p.c., o czym orzeczono jak w pkt II wyroku.