Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACa 1146/12
Data wyroku: 2013-02-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga, Waldemar Kryślak, Maciej Agaciński()
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 361 par. 1 kc

Sygn. akt I ACa 1146/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 lutego 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilnyw składzie:

Przewodniczący:

SSA Waldemar Kryślak (spr.)

Sędziowie:

SA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga
SO Maciej Agaciński(del.)

Protokolant:

St. sekr.sądowy Kinga Kwiatkowska

po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2013r. 2013 r.
sprawy z powództwaM. A. (1)
przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wS.
o zapłatę
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt I C 1428/12

I
prostuje oczywistą omyłkę rachunkową w punkcie 3 a zaskarżonego wyroku

i podlegającą ściągnięciu od powódki na rzecz Skarbu Państwa (Sądu
Okręgowego w Poznaniu) sumę 3.990,81 zł umniejsza do sumy 3.290,83zł;

II
apelację oddala;

III
. zasądza od powódki na rzecz pozwanego 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

SSOdel M. Agaciński  SSA W. Kryślak  SSA M. Mazurkiewicz-Talaga

Sygn. akt I ACa 1146/12

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 września 2012 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu z poszukiwanej w pozwie przez powódkęM. A. (1)kwoty 78.193,22 zł. obejmującej w szczególności kwotę 29.955,70 zł dochodzoną tytułem wyrównania utraconych zarobków w okresie od dnia 16 października 2008 r. do dnia 31 marca 2012 r., zasądził na jej rzecz od pozwanego ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody(...) S.A.z siedzibą wS.kwotę 31.073,30 zł. z ustawowymi odsetkami od kwoty 25.000 zł od dnia 13 marca 2009 r., natomiast w pozostałym zakresie powództwo oddalił i rozstrzygnął o kosztach procesu.
Sąd ten ustalił w motywach rozstrzygnięcia, że powódka od września 2007 r. do października 2008 r., na podstawie trzech umów zawieranych na czas określony, świadczyła pracę na rzeczspółki (...) S.A.wP.. Wykonywała obowiązki magazyniera w pełnym wymiarze czasu pracy.
W dniu 16 października 2008 r. powódka została potrącona na przejściu dla pieszych przez samochód wskutek niezachowania przez kierowcę zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym. Ubezpieczycielem odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu było pozwane towarzystwo ubezpieczeń. Powódka została przewieziona do szpitala, gdzie stwierdzono u niej zwichnięcie stawu barkowo-obojczykowego prawego, wstrząśnienie mózgu oraz ranę tłuczoną okolicy skroniowej prawej. W dniu 20 października 2008 r. przeszła zabieg otwartej repozycji zwichnięcia stawu barkowo-obojczykowego ze stabilizacją popręgiem. W dniach od 23 marca 2009 r. do 30 marca 2009 r. ponownie ją hospitalizowano w związku z potrzebą przeprowadzenia zabiegu usunięcia popręgu więzozrostu barkowo-obojczykowego. Dalszemu leczeniu powódka poddana została w warunkach ambulatoryjnych, uczęszczając na zabiegi rehabilitacyjne refundowane przez NFZ oraz organizowane w ramach prewencji rentowej ZUS.
Od dnia wypadku do dnia 10 kwietnia 2010 r. powódka nie była zdolna do pracy i nie pracowała. Od dnia 1 grudnia 2008 r. do dnia 15 kwietnia 2009 r. uzyskiwała z ZUS zasiłek chorobowy. Łącznie z tego tytułu otrzymała świadczenia w wysokości 7.847,08 zł. W okresie od dnia 16 kwietnia 2009 r. do dnia 10 kwietnia 2010 r. otrzymywała z kolei świadczenie rehabilitacyjne. Od dnia 16 kwietnia 2009 r. do dnia 14 lipca 2009 r. wynosiło ono 90 % podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i w tym czasie ZUS wypłacił łącznie powódce kwotę 4.903,60 zł. W okresie od dnia 15 lipca 2009 r. do dnia 10 kwietnia 2010 r. wymiar jej świadczenia rehabilitacyjnego wynosił 75% podstawy zasiłku chorobowego i za ten okres otrzymała łącznie kwotę 12.258,90 zł.
W dniu 19 kwietnia 2010 r.M. A. (1)podpisała zespółką (...) S.A.wP.porozumienie, że ostatnia z umów o pracę z 1 maja 2008 roku zawarta przez nią z tym pracodawcą na czas określony miała zgodnie zkodeksem pracycharakter umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, a w zamian za zrzeczenie się przez powódkę roszczenia o przywrócenie do pracy oraz tytułem zaspokojenia jej roszczeń majątkowych związanych z wygaśnięciem umowy o pracę z dniem 30 listopada 2008 roku, pracodawca zapłaci jej odszkodowanie w wysokości 4.380 zł brutto, odpowiadające dwumiesięcznemu średniemu wynagrodzeniu. Pracodawca oświadczył w porozumieniu, że niezatrudnianie powódki i nie zawarcie z nią kolejnej okresowej umowy o pracę, związane było z jej niezdolnością do świadczenia pracy, a w razie przywrócenia jej do pracy z uwagi na ciągłość stosunku pracy i tak doszłoby do wypowiedzenia umowy z powodów redukcji etatów i obsadzenia stanowisk pracy. W późniejszym okresie aż do marca 2012 r. powódka bezskutecznie poszukiwała stałego zatrudnienia. W okresie od dnia 22 lipca 2010 r. do dnia 30 listopada 2010 r. odbywała staż w Prokuraturze Okręgowej w Poznaniu. Z kolei w okresie od dnia 16 lipca 2011 r. do dnia 10 października 2011 r. w Holandii świadczyła sezonowe prace przy zbiorze truskawek. Od miesiąca marca 2012 r. powódka pracuje na podstawie umowy zlecenia w charakterze ekspedientki na stacji paliw PKN(...).
Obecnie jej stan zdrowia jest dobry i pomimo, że trwały uszczerbek na zdrowiu jakiego doznała wskutek wypadku wynosi 12 %, od kwietnia 2010 r. odzyskała ona pełną zdolność do pracy i może wykonywać czynności zawodowe bez żadnych ograniczeń. Brak jest podstaw do przyjęcia, że w przyszłości mogą się pojawić inne następstwa wypadku.
W ocenie Sądu I instancji nieuzasadnione było roszczenie powódki o odszkodowanie z tytułu wyrównania utraconych przez nią zarobków za okres od dnia 11 kwietnia 2010 r. do dnia 31 marca 2012 r. W dniu 10 kwietnia 2010 r. wygasło uprawnienie powódki do świadczenia rehabilitacyjnego i z tym dniem została ona uznana przez ZUS za osobę w pełni zdolną do pracy. W tej sytuacji nie było podstaw do obarczenia pozwanego odpowiedzialnością za utracone przez powódkę zarobki za czas, w którym miała ona już możliwość świadczenia pracy.
Sąd Okręgowy uznał, że bez znaczenia była przy tym podnoszona przez powódkę okoliczność, że w wyniku wypadku utraciła ona dotychczasową pracę i po dniu 10 kwietnia 2010 r. nie mogła osiągać dochodów, jakie uzyskiwała przedtem. Pomiędzy wypadkiem i utratą dotychczasowego zatrudnienia oraz brakiem możliwości podjęcia pracy na podobnym stanowisku nie zachodził bowiem adekwatny związek przyczynowy. Z porozumienia zawartego z(...) S.A.wP.wynika, że powódka miała możliwość przywrócenia do pracy na zajmowanym przed wypadkiem stanowisku, a nie pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem sprawczym okoliczność, że po przystąpieniu do pracy pracodawca wypowiedziałby jej stosunek pracy z uwagi na redukcję etatów. Nie byłoby to bowiem związane z niezdolnością do świadczenia pracy, ale wynikałoby z przyczyn ekonomicznych.
W ocenie Sądu Okręgowego w okresie od dnia 16 października 2008 r. do dnia 10 kwietnia 2010 r. powódka utraciła zarobek w wysokości 6.309,82 zł i w tym zakresie jej roszczenie było usprawiedliwione. Jednakże z pozwie i w kolejnych pismach procesowych domagała się ona za ten czas zapłaty kwoty 4.437 zł i związany granicami żądania Sąd ten uwzględnił powództwo do tej kwoty, oddalając dalej idące roszczenie o zapłatę kwoty 25.518,70 zł odszkodowania za utracone zarobki od dnia 11 kwietnia 2010 r. do dnia 31 marca 2012 r.
W apelacji od oddalającej powództwo części wyroku w zakresie żądania odszkodowania o równowartości utraconych zarobków za czas od 11 kwietnia 2010 r. do 31 marca 2012 roku powódka domagała się jego zmiany i zasądzenia dodatkowo od pozwanego na jej rzecz kwoty 21.148,70 zł oraz zwrotu kosztów procesu.
Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy wypadkiem, a utratą przez nią dotychczasowego zatrudnienia i niepowodzeniami w zdobyciu pracy na warunkach płacowych sprzed wypadku po odzyskaniu zdolności do jej wykonywania i w konsekwencji błędne przyjęcie, że pozwany nie ponosi odpowiedzialności za wynikłą stąd szkodę.
Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powódki zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Powódka w apelacji kwestionuje pogląd Sądu pierwszej instancji o braku związku przyczynowego między skutkami wypadku komunikacyjnego a utratą przez nią pracy świadczonej w ramach okresowych umów o pracę zfirmą (...) S.A.wP.i niepowodzeniem jej wysiłków o zdobycie pracy po odzyskaniu zdolności do pracy na wcześniej uzyskiwanych warunkach płacowych. Podważanie ustaleń i ocen zawartych w motywach zaskarżonego wyroku co do braku związku przyczynowego skarżąca podjęła przez kwestionowanie oceny materiału dowodowego, zarzucając w szczególności wadliwe wyprowadzenie wniosków z treści porozumienia zawartego z pracodawcąfirmą (...) S.Aw dniu 19 kwietnia 2010 roku. Brzmienie bowiem § 1 pkt 3 tego porozumienia prowadzi do konkluzji, że brak kontynuacji stosunku pracy w ramach kolejnej okresowej umowy o pracę wynikał z faktu, iż powódka pozostawała niezdolna do pracy, a okres tej niezdolności zapowiadał jej długotrwałą nieobecność w miejscu pracy. Ten fragment porozumienia wskazuje zdaniem apelującej na adekwatny związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem sprawczym a utratą przez powódkę możliwości kontynuowania zatrudnienia po dniu 30 listopada 2008 roku, do którego kolejna okresowa umowa o pracę została zawarta.
Taki punkt widzenia nie bierze jednak pod uwagę okoliczności, że strony porozumienia przyznały w nim, że zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony było równoznaczne w skutkach z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony, „a co za tym idzie, stosunek pracy trwa nadal, gdyż nie nastąpiło jego wypowiedzenie ani rozwiązanie na innej podstawie” (§ 2 ust. 2 porozumienia). Zarzut zatem o braku „kontynuacji stosunku pracy” z przyczyn wywołanych niezdolnością powódki do pracy nie znajdował w tej sytuacji uzasadnienia, choć nie miał bezpośredniego przełożenia na ocenę następstw wypadku w zakresie powstania szkody w postaci utraconych zarobków. Z tego punktu widzenia bowiem decydujące znaczenie miało wykazanie związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem sprawczym a szkodą w postaci nieosiągnięcia przez powódkę do 31 marca 2012 roku zarobków sprzed wypadku po odzyskaniu przez nią całkowitej zdolności do pracy z dniem 10 kwietnia 2010 roku, na skutek ustania stosunku pracy i nie znalezienia w tym okresie pracy na dotychczasowych warunkach płacowych. W tym zakresie powódka nie wykazała jednak, by wskazany w powoływanym porozumieniu z pracodawcą z dnia 19 kwietnia 2010 roku skutek niekontynuowania z nią stosunku pracy z powodu redukcji zatrudnienia stanowił obiektywne następstwo wypadku komunikacyjnego, podawanego za przyczynę. Nie sposób natomiast było nie zauważyć, że wfirmie (...) S.A.była ona zatrudniana na umowach okresowych, na stanowisku magazyniera przed rozprzestrzenieniem się ogólnoświatowego kryzysu gospodarczego zapoczątkowanego na rynkach finansowych i bankowych, który po roku 2008 przeniósł się i na rynki pracy, także na rynek pracy w Polsce, co zapoczątkowało redukcje zatrudnienia w przedsiębiorstwach i wzrost bezrobocia. W takim otoczeniu powszechnie znanych faktów ekonomicznych twierdzenie, że skutek niekontynuowania z nią stosunku pracy nie nastąpiłby, gdyby nie uległa wypadkowi, nie uzasadniało przyjęcia obiektywnego związku przyczynowego pomiędzy tymi zdarzeniami w ogóle, a „normalnego” w rozumieniuart. 361 § 1 k.c.w szczególności.
Z tych względów przyjmując ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji za własne i wystarczające do rozstrzygnięcia, Sąd Apelacyjny pozbawioną uzasadnionych podstaw apelację powódki na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił, rozstrzygnięcie o kosztach procesu za instancję odwoławczą opierając na przepisieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.orazart. 99 k.p.c.w zw. zart. 98 § 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.Na tej podstawie do zwrotu przez apelującą pozwanemu zasądzić należało wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 1.800 zł ustalone zgodnie z§ 6 pkt 5w zw. z§ 13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. nr 163 poz. 1348).
Na podstawieart. 350 § 3 k.p.c.Sąd Apelacyjny sprostował też oczywistą omyłkę rachunkową w rozstrzygnięciu o kosztach sądowych należnych od powódki na rzecz Skarbu Państwa. Skoro bowiem Sąd Okręgowy wskazał, że powódkę należało obciążyć kosztami do wysokości 60% z kwoty 5.484,72 zł, to wielkość należności winna wynosić 3.290,83 zł, a nie 3990,81 zł, jak błędnie wskazał Sąd I instancji.

SSA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga SSA Waldemar Kryślak SSO Maciej Agaciński