Sąd Okręgowy w Przemyślu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 229/13
Data wyroku: 2013-09-19 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Kwaśny, Grażyna Mrozowicz, Małgorzata Reizer
Słowa kluczowe: Depozyt Sądowy
Podstawa prawna: 693.14 k.p.c.

Sygn. akt I Ca 229/13

POSTANOWIENIE
Dnia 19 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Przemyślu Wydział I Cywilny w składzie następującym :

Przewodniczący: SSO Grażyna Mrozowicz (spr.)
Sędziowie: SO Małgorzata Reizer
SO Elżbieta Kwaśny

Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Bełz

po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. w Przemyślu
na rozprawie
sprawy z wniosku
J. P. (1)

z udziałem
J. B. (1),J. B. (2),W. B.,J.
P.,B. P.,A. P.,M.
F.i Domu Pomocy Społecznej wP.

o zezwolenie na wypłatę z depozytu sądowego

na skutek apelacji wnioskodawcyJ. P. (1)
od postanowienia Sądu Rejonowego w Przemyślu
z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I Ns 5222/12

p o s t a n a w i a:

oddalić apelację

Sygn. akt. I Ca 229/13

UZASADNIENIE

postanowienia Sądu Okręgowego w Przemyślu

z dnia 19 września 2013 r.

WnioskodawcaJ. P. (1)we wniesionym wniosku domagał się udzielenia zezwolenia na wypłatę kwoty 18.736,51 zł złożonej do depozytu sądowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt I Ns 2695/12, pozostałej po zmarłej mieszkance Domu Pomocy Społecznej wP.Z. B.. Zgodnie z sentencją tego postanowienia kwota ta miała zostać wypłacona następcom prawnym zmarłej na ich wniosek.

Postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt I Ns 5222/12, Sąd Rejonowy w Przemyślu w sprawie z wnioskuJ. P. (1)przy udziale Domu Pomocy Społecznej wP.,J. B. (1),J. B. (2),W. B.,M. F.,J. P. (2),B. P.iA. P.o zezwolenie na wypłatę z depozytu sądowego kwoty 18.736,51 złotych:

I
zezwolił wnioskodawcyJ. P. (1)- na wypłatę z depozytu Sądu Rejonowego w Przemyślu kwoty 936,83 zł złożonej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt I Ns 2695/12, a znajdującej się pod pozycją 866/2012 sum depozytowych wraz z odsetkami obliczonymi na dzień wypłaty,

II
w pozostałym zakresie wniosek oddalił,

III
ustalił, iż koszty postępowania w całości ponosi wnioskodawca uznając, że zostały one w całości uiszczone.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia Sąd Rejonowy wskazał, że stosownie doart. 69314k.p.c.na żądanie wierzyciela Sąd postanowi wydać mu depozyt, jeżeli zachodzą warunki określone we wniosku o złożenie do depozytu sądowego.
Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia 4 października 2012 r. spadek po zmarłejZ. B.nabyli: bratJ. B. (1)w 5/20 częściach, bratJ. B. (2)w 5/20 częściach, bratW. B.w 5/20 częściach, siostrzeniecJ. P. (1)1/20 części, siostrzeniecA. P.w 1/20 części, siostrzenicaM. F.w 1/20 części, siostrzenicaJ. P. (2)w 1/20 części, siostrzenicaB. P.w 1/20 części.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że warunki określone w postanowieniu o złożeniu do depozytu sądowego pozwalające na wypłatę złożonej kwoty pieniężnej zostały przez wnioskodawcę spełnione i zezwolił wypłacić wnioskodawcy 1/20 kwoty złożonej do depozytu, albowiem z treści postanowienia z dnia 4 października 2012 r. o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, że jest on powołany do spadku w tej właśnie części.
Sąd Rejonowy podał ponadto, że stosownie do treściart. 87 § 1 k.p.c.pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia. Powołany przepis wymienia osoby mogące zastępować strony w postępowaniu cywilnym. Sąd obowiązany jest do czuwania z urzędu, czy strona zastępowana jest w sprawie przez osobę mogącą być pełnomocnikiem i nie powinien dopuścić do zastąpienia strony przez osobę, która pełnomocnikiem być nie może.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca jest siostrzeńcem pozostałych uczestników postępowania. Katalog osób określonych wart. 87 k.p.c.które mogą reprezentować stronę w postępowaniu cywilnym nie wymienia siostrzeńca, a tym samym wnioskodawca, jako siostrzeniec pozostałych uczestników nie może być ich pełnomocnikiem.
Wobec powyższego wniosek wnioskodawcy o wypłacenie całej kwoty w wysokości 18.736,51 z depozytu sądowego zdaniem Sądu Rejonowego należało oddalić.
Na marginesie natomiast Sąd pierwszej instancji podniósł, że pozostałym członkom rodziny Sąd zezwoli na wypłatę z depozytu kwoty przypadającej na każdego z nich po złożeniu przez nich stosownego wniosku.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie wyżej powołanego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Powyższe postanowienie wnioskodawcaJ. P. (1)zaskarżył apelacją i wniósł o jego uchylenie w części dotyczącej punktu II i orzeczenie o zezwoleniu wnioskodawcy na wypłatę z depozytu Sądu Rejonowego w Przemyślu kwot 936,83 zł, przysługujących wnioskodawcyJ. P. (1)i jego rodzeństwu: siostrzeM. F.z domuP., siostrzeJ. P. (2), siostrzeB. P., bratuA. P., złożonych na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt I Ns 2695/12 a znajdujących się pod pozycją 866/2012 sum depozytowych wraz z odsetkami obliczonymi na dzień wypłaty i rozpatrzenie ponownie sprawy w pozostałym zakresie (dotyczy wspólnej wypłaty na konto wskazane przez wnioskodawcę dla pozostałych uczestników, tj. jego wujków a braci zmarłejZ. B.:J. B. (1),J. B. (2),W. B.) również pod nieobecność wnioskodawcy, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I Instancji.
Zaskarżonemu orzeczeniu wnioskodawca zarzucił:

–

naruszenieart. 86 § 1 k.p.c.poprzez nie uwzględnienie faktu, iż wnioskodawca reprezentuje swoje rodzeństwo na podstawie pełnomocnictw udzielonych w formie aktu notarialnego,

sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału, poprzez nie wzięcie pod uwagę, iż wnioskodawca działa za swoje rodzeństwo co wykazał przedkładając stosowne pełnomocnictwa w formie aktów notarialnych z których wynika także stopień pokrewieństwa.

W uzasadnieniu apelujący podał, że wydane przez Sąd I Instancji orzeczenie narusza prawo, a w szczególnościart. 86 § 1 k.p.c.Składając wniosek w przedmiotowej sprawie reprezentował on wszystkich uczestników jako wnioskodawca:

–

wujka wnioskodawcyJ. B. (1), synaS.iZ.zam.(...)-(...) K.ul. (...), brata zmarłejZ. B.,

wujka wnioskodawcyJ. B. (2), synaS.iZ.zam.(...)-(...) T.ul. (...), brata zmarłejZ. B.,

wujka wnioskodawcyW. B., synaS.iZ.zam.(...)-(...) D., wieś(...), brata zmarłejZ. B.,

siostrę wnioskodawcyM. F.z domuP., córkęM.iH.z domuB., zam.(...)-(...) D.ul. (...), siostrzenicę zmarłejZ. B.,

siostrę wnioskodawcyJ. P. (2), córkęM.iH.z domuB., zam.(...)-(...) N.ul. (...), siostrzenicę zmarłejZ. B.,

siostrę wnioskodawcyB. P., córkęM.iH.z domuB., zam.(...)-(...), siostrzenicę zmarłejZ. B.,

brata wnioskodawcyA. P., synaM.iH.z domuB.zam.(...)-(...) Ś.3 wieśT.406, siostrzeńca zmarłejZ. B.

na podstawie udzielonych mu przez wszystkich uczestników pełnomocnictw w formie aktów notarialnych zalegających w aktach Sądu Rejonowego w Przemyślu Wydział I Cywilny (sygn. akt I Ns 3959/12).
Wnioskodawca podniósł, że uczestnicy:M. F.nazwisko rodoweP.,J. P. (2)iB. P.to jego rodzone siostry, aA. P.to jego rodzony brat. Dowodzą tego bezspornie skrócone akty urodzenia” jego rodzeństwa, które zgonie z procedurą wniosku załączył z tym wnioskiem.
Ponadto jako współuczestnikowi postępowania spadkowego po zmarłej siostrzeZ. B.wujowie wnioskodawcy:J. B. (1),J. B. (2)iW. B.udzielili poprzez akty notarialne pełnomocnictwa w postępowaniu spadkowym, które załączył do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.
Jako współuczestnikowi postępowania spadkowego po zmarłej ciociZ. B., siostry i brat wnioskodawcy:M. F.z domuP.,J. P. (2),B. P.i bratA. P.udzielili również poprzez akty notarialne pełnomocnictwa w postępowaniu spadkowym, które także załączył do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.
Apelujący naprowadził, że w tych aktach notarialnych wszyscy uczestnicy dobrowolnie wyrażają swoją zgodę przed urzędnikami państwowymi na to, aby mógł ich (wszystkich uczestników) reprezentować w dalszym postępowaniu spadkowym.
Przyczyną tego stanu rzeczy jest fakt, iż wujowie to ludzie schorowani, w podeszłym wieku (ponad osiemdziesiąt lat życia), wymagający opieki innych osób, zamieszkujący w znacznej odległości odP.:N.H.,T., okoliceS., a starsze rodzeństwo wnioskodawcy to również starsi ludzie o nie najlepszej kondycji zdrowotnej i finansowej (bratA. P.lat 58 bezrobotny, ciężko chory, siostraJ. P. (2)jest siostrą zakonną, obecnie zamieszkuje wN.—B., siostraM.iB.są emerytkami).
Następnie wnioskodawca wskazał, że na prośbę członków rodziny zorganizował pogrzebZ. B., a wujkowie pokładali w nim wielką nadzieję, gdyż ze względu na swój wiek i stan zdrowia mogli łączyć się ze zmarłą tylko w sposób modlitewny i duchowy w czasie uroczystości pogrzebowych.
Skarżący podał dalej, że w(...)wP.dowiedział się o tym, że zmarła pozostawiła w spadku zgromadzone przez siebie pieniądze w kwocie 18.736,51 zł o czym powiadomił wszystkich zainteresowanych, którzy wyrazili zgodę poprzez akty notarialne, aby to on jako współuczestnik postępowania spadkowego reprezentował ich w sprawie spadkowej. Oprócz swojej sytuacji i kondycji zdrowotnej wszyscy kierowali się zaufaniem do wnioskodawcy oraz tym, że będzie on kierował się rozsądkiem, uczciwością i poczuciem sprawiedliwości w czasie i po zakończeniu spraw sądowych dotyczących rozdziału kwoty spadkowej.
Wnioskodawca argumentował także, że kwota spadkowa jest niewielka, a opłaty za akty notarialne potrzebne do przeprowadzenia sprawy spadkowej wyniosły około 1.200 zł i za wyjazdy doP.oraz korespondencję pomiędzy zainteresowanymi i do Sądu Rejonowego w Przemyślu wyniosły blisko 1.500 zł.
Końcowo apelujący wskazał, że uczestnicy postępowania są ludźmi niezbyt majętnymi ale uczciwymi i dlatego wnosi on o pozytywne załatwienie wniosku i jednorazową wypłatę całej kwoty spadkowej, on zaś jest zobowiązany treścią wynikającą z upoważnienia notarialnego od każdego współuczestnika do zwrócenia kwoty należnej każdemu tytułem spadku oraz zobowiązuje się do bezzwłocznego rozliczenia w Urzędzie Skarbowym wP.wszystkich zainteresowanych w związku z nabytym przez nich spadkiem.
Biorąc powyższe pod uwagę, wnioskodawca wniósł jak w treści apelacji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawcy jest nieuzasadniona i jako taka podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w związku z rozpoznaniem istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji, a ponadto brakiem konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego nie tylko w całości, ale nawet w ograniczonym zakresie (art. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.) nie jest zasadny wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Sąd pierwszej instancji nie wymagało nawet uzupełnienia, a ponadto rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd Rejonowy wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i dokonał właściwych ustaleń faktycznych.
Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji znajdują oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i Sąd Okręgowy przyjmuje je za własne.
Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny wnioskowanego w sprawie materiału dowodowego, a wysnute przez Sąd wnioski, które przełożyły się na wydane orzeczenie, w sposób logiczny i przejrzysty pozwalają na stwierdzenie, że Sąd dokonał prawidłowego rozstrzygnięcia, znajdującego oparcie w obowiązujących przepisach prawa.
W złożonej apelacji wnioskodawca nie kwestionował poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych, a apelację tą oparł z zasadzie jedynie na zarzucie naruszeniaart. 87 § 1 k.p.c.poprzez nieuwzględnienie przez Sąd Rejonowy faktu, że wnioskodawca działał za swoje rodzeństwo i wujostwo na podstawie pełnomocnictw udzielonych mu w formie aktu notarialnego.
Sąd Rejonowy nie dopuścił się jednak naruszeniaart. 87 § 1 k.p.c., co czyni zarzuty wniesionej przez wnioskodawcę apelacji bezprzedmiotowymi.
W złożonym wniosku wnioskodawcaJ. P. (1)domagał się wypłaty na swoją rzecz kwoty 18.736,51 zł złożonej do depozytu sądowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt I Ns 2695/12, pozostałej po zmarłej mieszkance Domu Pomocy Społecznej wP.Z. B., wskazując, że ma pełnomocnictwo od wszystkich uczestników postępowania.
W tych okolicznościach, odnosząc się do wniosku apelującego w pierwszej kolejności podnieść należy, iż stosownie do treściart. 87 § 1 k.p.c.pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.
Przepis powyższy wymienia osoby, które mogą być zastępcą strony w postępowaniu cywilnym. W postępowaniu nieprocesowym, na podstawie stosowanego odpowiednio art. 87 § 1 w zw. z art. 13 § 2, pełnomocnikiem uczestnika może być także inny uczestnik.
Zdaniem judykatury umowa stałego stosunku zlecenia, obejmująca jedynie reprezentowanie interesów majątkowych zleceniodawcy przed sądami i organami administracji, nie może stanowić podstawy pełnomocnictwa procesowego udzielonego zleceniobiorcy przez zleceniodawcę (uchwała SN z dnia 21 lutego 1992 r., III CZP 4/92, Wokanda 1992, nr 6, s. 4), w szczególności zlecenie prowadzenia w sądzie konkretnej sprawy sądowej nie stanowi nawiązania między zleceniodawcą a zleceniobiorcą "stałego" stosunku zlecenia w rozumieniu art. 87 § 1 (uchwała SN z dnia 10 maja 1994 r., I PZP 21/94, OSNP 1994, nr 4, poz. 68).
Sąd obowiązany jest do czuwania z urzędu nad tym czy strona zastępowana jest w sprawie przez osobę mogącą być pełnomocnikiem i nie powinien dopuścić do zastąpienia strony przez osobę, która pełnomocnikiem być nie może.
O ile zatem na mocy obowiązujących przepisów wnioskodawca co do zasady w przedmiotowym postępowaniu o zezwolenie na wypłatę kwoty z depozytu sądowego mógłby reprezentować swoje rodzeństwo, nie ma żadnej podstawy prawnej, by działał on w sprawie również jako pełnomocnik swojego wujostwa a to wujaJ. B. (1),J. B. (2)orazW. B., zaś dla prawidłowości udzielonego pełnomocnictwa nie ma żadnego znaczenia to, że zostało ono udzielone w formie aktu notarialnego, skoro wnioskodawca nie może działać w sprawie jako pełnomocnikJ. B. (1),J. B. (2)orazW. B..
Z kolei odnosząc się działania wnioskodawcy w sprawie na rzecz swojego rodzeństwa, a to siostryJ. P. (2), siostryM. F., siostryB. P.i brataA. P., wyjaśnić należy, że wnioskodawcaJ. P. (1)złożył wniosek o wypłatę kwoty 18.736,51 zł złożonej do depozytu sądowego wyłącznie na swoją rzecz, a nie na swoją rzecz i na rzecz uczestnikówJ. P. (2),M. F.,B. P.iA. P.. W konsekwencji tak sformułowany wniosek należało oddalić.
Działanie przez wnioskodawcę jako pełnomocnika pozostałych uczestników nie upoważniało go do domagania się wypłaty całej zalegającej w depozycie kwoty wyłącznie na swoją rzecz, a mógł on wystąpić jedynie o wypłatę należnej uczestnikom kwoty na rzecz poszczególnych, wskazanych z imienia i nazwiska uczestników (tylko swojego rodzeństwa), od których otrzymał pełnomocnictwo do zastępowania ich w niniejszym postępowaniu.
Skoro natomiast wnioskodawca domagał się wypłaty całej kwoty z depozytu sądowego wyłącznie na swoją rzecz, złożony wniosek należało uwzględnić jedynie w 1/20 części, tj. w części w jakiej wnioskodawca był spadkobiercą zmarłejZ. B.i był uprawnionym w sprawie, a w pozostałym zakresie wniosek należało oddalić.
Reasumując, skoro rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego odpowiada prawu, złożona apelacja podlega oddaleniu, o czym orzeczono po myśliart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.