Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACz 770/13
Data wyroku: 2013-12-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Dariusz Mazurek
Słowa kluczowe: Zwolnienie Od Kosztów Sądowych
Podstawa prawna: art. 103 uksc

Sygn. akt I ACz 770/13

POSTANOWIENIE

Dnia 27 grudnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie następującym

Przewodniczący:

SSA Dariusz Mazurek

po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2013 r.
na posiedzeniu niejawnym sprawy
z powództwa(...) Spółki z o.o.z siedzibą wR.
przeciwkoSkarbowi Państwa - Wojewodzie(...), Skarbowi Państwa - Wojewodzie(...), Skarbowi Państwa - Wojewodzie(...), Skarbowi Państwa - Wojewodzie(...)i Skarbowi Państwa - Wojewodzie(...)
o zapłatę
na skutek zażaleniapowoda
na postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt I C 657/13
p o s t a n a w i a:

oddalić zażalenie.

UZASADNIENIE
Powód(...) Spółka z o.o.wR.wystąpił z żądaniem zapłaty przez pozwany Skarb Państwa kwoty 2 837 159 zł z tytułu użytkowania bez licencji powoda programu komputerowego do którego powód posiada prawa autorskie. Wskazując na swoją sytuację finansową, wynikającą również z braku opłat licencyjnych, powód domagał się udzielenia mu zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie rozstrzygając o wniosku powoda postanowieniem z dnia 28 maja 2013r. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił.
W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że dołączone do wniosku powoda kopie zeznań CIT – 8 wskazujące, że w roku podatkowym 2012 powód poniósł stratę nie są wystarczającym dowodem trudnej sytuacji ekonomicznej powoda. W ocenie Sądu Okręgowego świadczy o tym fakt, że w innej toczącej się sprawie powód poniósł opłatę w wysokości 20 000 zł.
Powód zaskarżając postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie w całości, zarzucił temu rozstrzygnięciu dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że skoro powód uiścił w innej sprawie opłatę w 2012r. to w 2013r. ma wystarczające środki na uiszczenie opłaty w niniejszej sprawie.
Ponadto zarzucił, że skoro Sad Okręgowy miał wątpliwości co do sytuacji ekonomicznej powoda powinien wezwać powoda do wykazania, że powód nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie opłaty sądowej.
W uzasadnieniu zażalenia powód argumentował, że pomimo uwzględnienia w innej toczącej się sprawie prawomocnym wyrokiem żądań powoda, Skarb Państwa nie spełnił świadczenia i powód nie dysponuje środkami umożliwiającemu mu poniesienie kosztów sądowych. Powód podnosił, że zgodnie z art. 103 u.k.s.c. Sąd powinien wezwać powoda do złożenia dokumentów, które w ocenie Sądu mogłyby uzasadniać udzielenie zwolnienia. W ocenie żalącego Sąd Okręgowy błędnie ocenił, że podstawy do udzielenia zwolnienia od kosztów są tożsame z przesłankami do ogłoszenia upadłości i mylnie ocenił, że skoro powód kontynuuje działalność to posiada środki do jej prowadzenia.

Sąd Apelacyjny rozpoznając zażalenie powoda zważył, co następuje:

Zażalenie powoda, o ile zarzuca zaskarżonemu postanowieniu dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i naruszenie przepisów postępowania poprzez nie wezwanie powoda do wykazania, że nie posiada wystarczających środków na pokrycie kosztów sądowych związanych z niniejszą sprawą, jest nieuzasadnione.
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w art. 103 określa zasady i przesłanki udzielenia zwolnienia od kosztów sądowych osobie prawnej. Jak to powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, skoro korzyść ze zwolnienia od kosztów ma odnieść strona, ona powinna w sposób sprawny i wszechstronny przedstawić argumenty na rzecz uwzględnienia wniosku.
Prawidłowo ocenił Sąd Okręgowy, że dokumenty dołączone do wniosku przez powoda nie dawały podstaw do ustalenia, że powód ubiegający się o zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w dacie składania wniosku nie posiadał środków finansowych na ich pokrycie. Wniosek powoda o udzielenia zwolnienia pochodzi z 6 maja 2013r. a zeznanie podatkowe przedstawione przez powoda dotyczy 2012r. Powód podnosił co prawda, że na skutek braku opłat licencyjnych znalazł się w trudnej sytuacji, jednak nie wskazał czy i jakie podjął działania w celu wyegzekwowania od Skarbu Państwa prawomocnie zasądzonych należności. Sąd Apelacyjny zauważa w tym miejscu, że egzekucja przeciwko Skarbowi Państwa jest co prawda sformalizowana i wymaga uprzedniego wezwania o dobrowolne spełnienie świadczenia, jednak pod względem skuteczność jest łatwiejsza dla wierzyciela w uzyskaniu zaspokojenia.
W ocenie Sądu Apelacyjnego przepis art. 103 inaczej niż jest to w przypadku art. 102 u.k.s.c. - nie uznaje nieudokumentowania lub nienależytego udokumentowania wniosku przez osobę prawną za brak formalny podlegający rygorowi zart. 130 k.p.c.Konsekwencją nie złożenia odpowiednich dokumentów na podstawie których Sąd mógłby ustalić brak środków jest oddalenie wniosku o udzielenie zwolnienia. Nie jest też wystarczające jak w przypadku art. 102 ust. 1 u.k.s.c. złożenie oświadczenia o braku środków ( vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2007r. sygn. akt V CZ 106/07). W konsekwencji takiej oceny Sąd Apelacyjny stwierdza, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego nie mogło stanowić uzasadnionej podstawy do podniesienia zarzutów zawartych w zażaleniu powoda. .
W tym miejscu uzasadnione jest powołanie się przez Sąd Apelacyjny na poglądy judykatury, podzielany przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie co do tego, że procesy sądowe są koniecznym elementem obrotu gospodarczego, dlatego przedsiębiorcy powinni uwzględniać związane z nimi koszty przy planowaniu przyszłych wydatków. Koszty procesu mają z zasady charakter zwrotny (art. 98 § 1 k.p.c.), zatem zachodzi konieczność tymczasowego ich wyłożenia, możliwa do pokonania - przy przejściowym braku własnych środków - w drodze kredytowania (por. też orzeczenie SN z dnia 18 grudnia 1990 r., II CZ 217/90, niepubl., oraz orzeczenie SN z dnia 24 listopada 1960 r., II CZ 155/60, RPEiS 1961, nr 4, s. 302).
W konsekwencji powyższej oceny Sąd Apelacyjny stwierdza, że o ile żaląca się spółka faktycznie nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych, to nie wykazała Sądowi istnienia tych okoliczności, przez co sama pozbawiła się możliwości skorzystania z dobrodziejstwa wynikającego z art. 103 u.k.s.c.
Wobec braku podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia zażalenia należało orzec o jego oddaleniu na podstawieart. 385w związku z 397§ 2 k.p.c.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji postanowienia.