Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 625/12
Data wyroku: 2012-12-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Witold Nowakowski, Alicja Kolonko, Wojciech Bzibziak
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o FUS

Sygn. akt III AUa 625/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 grudnia 2012 r.

Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Alicja Kolonko (spr.)

Sędziowie

SSA Wojciech Bzibziak
SSA Witold Nowakowski

Protokolant

Agnieszka Turczyńska

Przy udziale –
po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaS. S.(S. S.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach
z dnia 29 grudnia 2011r. sygn. akt X U 1563/11

1
zmienia zaskarżony wyrok o tyle, że prawo do emerytury przyznajeS. S.od dnia 26 czerwca 2011r., a w pozostałym zakresie oddala apelację,

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.na rzecz ubezpieczonego kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.

/-/ SSA W. Bzibziak/-/ SSA A.Kolonko/-/ SSA W.Nowakowski
Sędzia Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 625/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 czerwca 2011r. znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówiłS. S.przyznania prawa do emerytury na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednol. Dz.U. z 2009r. nr 153 poz. 1227 ze zm.) (ustawy o FUS) w zw. z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze(Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm.), wobec nieuzyskania wieku emerytalnego oraz wykazania okresu pracy w szczególnych warunkach, wynoszącego do dnia 1.01.1999r. jedynie 7 lat 9 miesięcy i 29 dni zamiast co najmniej 15 lat.
W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do emerytury.
Podniósł, że w okresie od 3 sierpnia 1971r. do 31 marca 1989r. był zatrudnionywPrzedsiębiorstwie (...)wM., formalnie na stanowisku ślusarza, gdyż takie ma wykształcenie, w praktyce jednak od początku jako mechanik samochodowy a następnie wydawca paliw. Wniósł o przesłuchanie na tę okoliczność świadkówJ. S.iL. R..
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i podając, że uwzględnił okresy pracy w szczególnych warunkach z tego właśnie przedsiębiorstwa – w rozmiarach wskazanych przez samo przedsiębiorstwo w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2011r. sygn. X U 1563/11 Sąd Okręgowy – Sąd Pracyi Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając ubezpieczonemu prawo do wcześniejszej emerytury od daty wniosku oraz zasądzając na jego rzecz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 120 zł.
W oparciu o zeznania świadkówJ. S.iL. R.Sąd ustalił,że ubezpieczony pracował wPrzedsiębiorstwie (...)wM.jako mechanik sprzętu ciężkiego na hali, głównie w kanałach, gdyż tam można było dokonać nie tylko napraw, ale wymiany olejów, smarowania resorów i osi naprawianego sprzętu. Praca wykonywana byław warunkach szkodliwych nie tylko z uwagi na wykonywanie jej w kanałach, ale na zanieczyszczenie powietrza smarami i spalinami. Na terenie przedsiębiorstwa znajdowała się także stacja benzynowa, którą ubezpieczony obsługiwał. Do jego obowiązków należało odebranie samochodu przywożącego paliwo, zmierzenie jego zawartości, przyjęcie paliwa do zbiorników, pomiar poziomu paliwa w zbiornikach oraz jego wydawanie.
Sąd stwierdził, że w aktach osobowych ubezpieczonego znajdują się dokumenty, określające jego stanowisko pracy jako mechanika sprzętu ciężkiego, montera maszyn budowlanych oraz mechanika i wydawcy paliw. Sąd uznał, że zeznania świadków korespondują z treścią akt osobowych ubezpieczonego.

Przywołując uregulowania art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 184 ust. 1 i 2 ustawy o FUS,a także przepis § 2 ust. 2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. Sąd uznał, że praca ubezpieczonego w charakterze montera sprzętu ciężkiego w kanałach remontowycha następnie wydawcy paliw na stacji paliw była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracyi nosiła cechy pracy w szczególnych warunkach. Tym samym cały okres pracy ubezpieczonego w(...)nosił cechy pracy w warunkach szczególnych,a ubezpieczony wykazał na dzień 1.01.1999r. ponad 15 - letni okres pracy w szczególnych warunkach.
Apelację od powyższego wyroku wniósł organ rentowy, zarzucając naruszenie przepisuart. 233 kpcpoprzez przekroczenie zasady swobodnej ceny dowodów poprzez dokonanie ustaleń faktycznych z naruszeniem zasady wszechstronnego rozważenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wyciągnięcie wniosków, które nie znajdują oparcia w zebranym materiale dowodowym, a w szczególności poczynienie ustaleń na podstawie zeznań świadków, które pozostają w sprzeczności zarówno ze świadectwem pracy jak i świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Zarzucił także naruszenie przepisu art. 184 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 32 ustawyo FUS oraz § 2 ust. 1 i § 4 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyznaniem prawa do wcześniejszej emerytury pomimo, że ubezpieczony ani nie ukończył wieku 60 lat, ani nie wykazał co najmniej15 - letniego okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Powołując się na powyższe, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyrokui oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zarzucił, że z zapisów w aktach osobowych ubezpieczonego z(...)wynika, iż ubezpieczony wykonywał pracę ślusarza, robotnika warsztatowego – mechanika samochodowego oraz mechanika samochodowego - wydawcy paliw, a w początkowej fazie zatrudnienia pracował także jako mechanik - monter maszyn budowlanych, co nie jest pracą w warunkach szczególnych. Pracodawca wydał ubezpieczonemu świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych, obejmujące jedynie niektóre okresy.
Ponadto w dacie złożenia wniosku o emeryturę (7 czerwca 2011r.) ubezpieczony nie ukończył jeszcze wieku 60 lat. Nastąpiło to dopiero w dniu(...)., zatem przyznanie prawa do świadczenia nastąpiło za okres przed uzyskaniem wieku emerytalnego.
Ubezpieczony wniósł o oddalenie apelacji co do zasady podnosząc, że ani jednego dnia nie przepracował jako ślusarz. Przyznał błędność rozstrzygnięcia co do daty przyznania świadczenia i w tym zakresie wniosek apelacji poparł.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacji nie można odmówić słuszności, jednak w stopniu mogącym uzasadniać jedynie częściową korektę rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
Podziela Sąd Apelacyjny zastrzeżenia apelującego co do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W szczególności brak jest podstaw do ustalenia, że cały okres pracy ubezpieczonego wPrzedsiębiorstwie (...)wM.był okresem wykonywania pracyw szczególnych warunkach. Przeczą temu w sposób zdecydowany dokumenty zawartew aktach osobowych ubezpieczonego, których oceny Sąd I instancji dokonał w sposób zbyt pobieżny.
Przede wszystkim ze skierowania z dnia 3.08.1971r. wynika, że ubezpieczony został skierowany do pracy w w/w przedsiębiorstwie na stanowisko ślusarza. Na takie samo stanowisko pracy – ślusarza – wskazuje zarówno umowa o pracę, jak i karta badania nowowstępującego, a także tzw. karta obiegowa (por. w/w dokumenty w a.os.). Praca ślusarza bez wątpienia nie jest wymieniona jako praca wykonywana w szczególnych warunkach pod żadną z pozycji załączników A i B do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r.
Dopiero od dnia 2 maja 1973r. ubezpieczonemu powierzono wykonywanie obowiązków robotnika warsztatowego – mechanika samochodowego. Od tego też momentu, tj. od 2.05.1973r. aż do dnia rozpoczęcia odbywania zasadniczej służby wojskowej,tj. do 15.02.1974r., ubezpieczony posiada świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach – przy naprawie pojazdów mechanicznych wykonywanej w kanałach remontowych, wymienionej w wykazie A dział XIV poz. 16 załącznika do w/w rozporządzenia Rady Ministrów i okres ten jest uznany przez organ rentowy za niesporny.
Po zakończeniu odbywania zasadniczej służby wojskowej – z dniem 17 grudnia 1974r. ubezpieczony został przyjęty na stanowisko mechanika sprzętu ciężkiego na bazie sprzętuwK.przyul. (...)(por. angaż) i pracę w tym charakterze kontynuował do dnia 31 grudnia 1981r. Również i ten okres jest między stronami niesporny jako okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach na stanowisku przy naprawie pojazdów mechanicznych w kanałach remontowych.
Z dniem 1 stycznia 1982r. ubezpieczony został przeniesiony ze stanowiska mechanika na stanowisko wydawcy paliw i produktów naftowych (por. pismo z 15.7.1982r. – k. 25 a.os.)
Od tej pory stanowisko pracy ubezpieczonego określane jest jakomagazynier - wydawca paliwbądźwydawca paliw, z wyraźnym wskazaniem, że warunki pracy pozostają bez zmian (por. np. k. 24, 23, 22, 19 a.os.).
W dniu 9 września 1986r. ubezpieczony zwracał się do zakładu pracy z „rezygnacjąz dotychczas zajmowanego stanowiska tzn. wydawcy paliw”. Przełożony na wniosku tym zamieścił adnotację, że na terenie Centralnej Bazy Sprzętowo-Transportowej wM.nie ma żadnej innej osoby przeszkolonej w zakresie obsługi stacji paliw (por. pismo – k. 18 a.os.). Z pisma tego w sposób jednoznaczny wynika, że ubezpieczony był jedyną osobą zajmująca się dystrybucją paliw w w/w centralnej bazie transportowej.
Z dnia 1 października 1986r. pochodzi pismo kierownika Centralnej Bazy Sprzętowo-Transportowej, w którym prosi on dyrektora naczelnego o zmianę zaszeregowania ubezpieczonego z pracownika umysłowego na pracownika fizycznego i wyjaśnia,że dotychczas przyjęta stawka 44,70 zł/godz. w „systemie łamanym – część jako pracownik umysłowy, część jako pracownik fizyczny” sprawia trudności w naliczaniu ekwiwalentu za urlop, zasiłku chorobowego i innych należności (por. pismo – k. 17 a.os.). W ślad za tym ubezpieczonemu powierzono stanowisko określone jako „mechanik - wydawca paliw”ze stawką 57,50 zł/godz. i ze wskazaniem, że pozostałe warunki umowy pozostają bez zmian (k. 16 a.os.).
Z dokumentu tego wynika zatem, że zmiana określenia stanowiska pracy ubezpieczonego na „mechanika-wydawcę paliw” miała znaczenie jedynie dla sposobu ustalenia wysokości jego wynagrodzenia, nie oznaczała natomiast zmiany wykonywanej przezeń pracy.
Ubezpieczony rozwiązał stosunek pracy z dniem 31 marca 1989r. po uprzednim przekazaniu stacji paliw w drodze „pełnej inwentaryzacji” (por. pismo ubezp. z 22.03.1989r. – w a.os.), co wskazuje na fakt, że nadal on ponosił odpowiedzialność majątkową za tę stację.
Omówione wyżej dokumenty potwierdzają, zdaniem Sądu Apelacyjnego, ustalenie,że w okresie od dnia 1 stycznia 1982r. do 31 marca 1989r. ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę wydawcy paliw i produktów naftowych.
Praca ta odpowiada pracy przy magazynowaniu (…) oraz dystrybucji ropy naftoweji jej produktów, wymienionej w dziale IV poz. 19 załącznika A do w/w rozporządzenia z dnia 7.02.1983r.
Wprawdzie zarządzenia resortowe i zamieszczone w nich wykazy resortowe wydane na podstawie § 1 ust. 2 i 3 w/w rozporządzenia z dnia 7.02.1983r. mają jedynie charakter informacyjny, techniczno - porządkujący, uściślający oraz mogą mieć znaczenie w sferze dowodowej, stanowiąc podstawę domniemania faktycznego, jednakże dodać wypada,że obowiązujące w resorcie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, a do takiego niewątpliwie należałoPrzedsiębiorstwo (...)wM., w którym ubezpieczony pracował w spornym okresie, zarządzenie nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31.03.1988r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.Urz. MRiRW z 1988r. nr 2 poz. 4) w części B przewidywałostanowiska pracy występujące w zakładach rolnictwa leśnictwa, branży przemysłowych leśnictwa i przemysłu rolno-spożywczego, równoważne pracom wykonywanym w szczególnych warunkach - w Działach: (m.in.) IV Chemii, (…), XIV Prac Różnych,a pośród nich w dziale IV (Chemii) pod poz. 19 pkt 1- operator urządzeń dozujących, zaś w pkt 3 – robotnik magazynowy surowców i paliw. ( Na marginesie – w dziale XIV – pod poz. 16 wymienione są prace montera mechanika wykonywane przy naprawie pojazdów samochodowych w kanałach remontowych, czyli uwzględnione powyżej).
Fakt, że nie wydano ubezpieczonemu świadectwa wykonywania pracyw szczególnych warunkach za okres pracy na stanowisku wydawcy paliw, nie może być uznany za okoliczność decydującą, gdyż świadectwo takie za poprzedni okres wystawił nie wprost pracodawca bezpośrednio po zakończeniu stosunku pracy, lecz dopiero syndyk –ex post, a zatem czynił to wyłącznie na podstawie dokumentacji omówionej przez Sąd Apelacyjny powyżej. Niewydanie takiego świadectwa w świetle wskazanych dokumentów było nieprawidłowe.
Okres pracy wykonywanej przez ubezpieczonego w szczególnych warunkach na stanowisku wydawcy paliw i produktów naftowych, a uwzględniony dodatkowo przez Sąd Apelacyjny, trwał od 1 stycznia 1982r. do 31 marca 1989r., wynosił zatem7 lat i 3 miesiące. Łącznie z dotychczas uwzględnionym przez organ rentowy okresem7 lat 9 miesięcy i 29 dnidaje okres ponad 15 lat (15 lat 29 dni), bez konieczności odnoszenia się dodatkowo do zagadnienia zaliczania jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej, poprzedzonego taką pracą, wykonywaną również po powrocie do zatrudnienia po zakończeniu służby.
Zasadnie należało zatem uznać, żeS. S.istotnie wykazał spełnienie wszystkich przesłanek do nabycia prawa do emerytury, określonych przepisami art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ust. 1 i 4 ustawy o FUS w zw. z § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r.
Jednak, jak słusznie wskazał organ rentowy, spełnienie ostatniej przesłanki nastąpiło już po złożeniu wniosku (tj. po dniu 7 czerwca 2011r.), bowiem ubezpieczony ukończył 60 lat dopiero z dniem(...).
W świetle zatem przepisu art. 129 ust. 1 ustawy o FUS dopiero od dnia następnego,tj. 26 czerwca 2011r., uzyskał prawo do emerytury.
Dlatego też w zakresie daty przyznania prawa do świadczenia Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, z mocyart. 386 § 1 kpc, w pozostałym zakresie oddalając apelację, na mocyart. 385 kpc.
O kosztach orzeczono po myśliart. 98 kpcw zw. z§ 12 ust. 1 pkt 2w zw. z§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm.).

/-/ SSA W. Bzibziak/-/ SSA A.Kolonko/-/ SSA W.Nowakowski
Sędzia Przewodniczący Sędzia

ek