Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 439/13
Data wyroku: 2013-09-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Czernecka-Kozak
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 439/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 września 2013 roku

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSO Ewa Czernecka-Kozak
Protokolant: Małgorzata Olesiak

po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 roku w Nowym Sączu
na rozprawie
odwołaniaB. B.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 27 lutego 2013 roku   znak:(...)
w sprawieB. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o emeryturę

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu sięB. B.emeryturę od dnia 01 stycznia 2013 roku.

Sygn. akt IV U 439/13

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 26 września 2013 roku

Decyzją z dnia 27 lutego 2013 roku, znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.- na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227, z późn. zm.),rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.), a także rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE.L.04.166.1) i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 roku dotyczącego wykonania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 - odmówiłB. B.przyznania emerytury z uwagi na to, że nie udowodnił on 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach. Za pracę w szczególnych warunkach nie uznano okresów: od 18 października 1972 roku do 15 listopada 1987 roku ze względu na brak świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, od 16 listopada 1987 roku do 31 grudnia 1991 roku ze względu na brak powołania się na zarządzenie resortowe, od 5 października 1994 roku do 5 maja 1995 roku oraz od 16 października 1995 roku do 22 kwietnia 1996 roku z uwagi na brak nazwy stanowiska pracy wymienionego w wykazie.
Od powyższej decyzji odwołał sięB. B.wnosząc o jej zmianęi przyznanie emerytury. W uzasadnieniu wskazał, że spełnił wszystkie przesłanki do przyznania emerytury. Podał, że(...)Kombinat Budowlany, w którym pracował w szczególnych warunkach przez 15 lat został zlikwidowany i nie ma możliwości uzyskania wymaganego przez ZUS świadectwa pracy. Wskazał, że w tym zakładzie pracował jako operator ciężkiego sprzętu (dźwigu) przez cały okres zatrudnienia, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Na skutek nierzetelnego prowadzenia dokumentacji pracowniczej, nie wystawiono mu właściwych dokumentów dotyczących zatrudnienia w szczególnych warunkach. Wniósł o przesłuchanie świadków, którzy potwierdzą, że w spornym okresie pracował w szczególnych warunkach, a także o dopuszczenie dowodu z jego akt osobowych.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.wniósł o jego oddalenie podnosząc argumentację, którą posłużył się w zaskarżonej decyzji.

Bezspornymw niniejszej sprawie było, że odwołujący sięB. B.,ur. (...), na dzień 1 stycznia 1999 roku posiada okres składkowyi nieskładkowy wynoszący 31 lat i 9 dni.B. B.nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, nie rozwiązał stosunku pracy. Wniosek o przyznanie emerytury złożył dnia 3 marca 2010 roku.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny :

Odwołujący sięB. B.w okresie od 18 października 1972 roku do 15 listopada 1987 roku był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w(...)Kombinacie Budowlanym wN.. Przedsiębiorstwo budowało osiedla mieszkaniowe, ośrodki sportowe, szkoły, przedszkola i inne obiekty na terenieN.i okolic.
Odwołujący został przyjęty do pracy jako pomocnik operatora sprzętu ciężkiego. Przez pierwsze pół roku wykonywał pracę w warsztacie sprzętu, a gdy nie było żadnych maszyn do naprawy, jako pomocnik przyuczał się do pracy w charakterze operatora dźwigu. Po upływie pół roku został wysłany doW., gdzie ukończył kurs i uzyskał uprawnienia operatora ciężkich maszyn budowlanych i drogowych. Bezpośrednio po ukończeniu kursu powierzono mu obowiązki operatora dźwigu. Początkowo był to dźwig samochodowy umieszczony na samochodziemarki S.(...), o udźwigu 6,3 tony, łącznie z samochodem ważący około 15 ton.W późniejszym okresie odwołujący obsługiwał dźwigi samojezdne –W.iP.o udźwigu w granicach od 10 do 16 ton, o wadze całkowitej dochodzącej do 20 ton.
Zwykle pracował sam, jednak gdy w dźwigu samochodowym było miejsce,w miarę potrzeby jeździł z nim pomocnik, który przyuczał się do pracy w charakterze operatora. Pracował co najmniej 8 godzin dziennie, zdarzało się, że w razie potrzeby praca na budowie wydłużała się do wieczora. Nie wykonywał innych obowiązków.
W okresie od 1 listopada 1990 roku do 31 grudnia 1991 rokuB. B.pracował jako operator dźwigu o udźwigu 10 ton w(...)Spółdzielni Produkcyjno - Usługowo-Handlowej wN., która powstała z podziału(...)Spółdzielni Produkcyjno – Usługowej wW.. W okresie od 16 lipca 1991 roku do 31 grudnia 1991 roku korzystał z urlopu bezpłatnego w związku z wyjazdem do pracy za granicą.
Zatrudnienie odwołującego się – stale i w pełnym wymiarze czasu pracy - na wyżej wymienionym stanowisku operatora dźwigu w okresach od 18 października 1972 roku do 15 listopada 1987 roku (z pominięciem pierwszego półrocza, gdy pracował w warsztacie i przyuczał się do zawodu operatora) oraz od 1 listopada 1990 roku do 15 lipca 1991 roku wiązało się z pracą w szczególnych warunkach wymienioną w wykazie A,dział V poz. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.). W ramach swoich obowiązków pracowniczychB. B.wykonywał wyłącznie pracę maszynisty ciężkich maszyn budowlanych.
Razem z odwołującym się w(...)Kombinacie Budowlanym byli zatrudnieni:T. K.,Z. J.iG. S..T. K.pracował tam w latach 1969 – 1992 na stanowisku kierownika bazy sprzętu i transportu, był przełożonym odwołującego się.Z. J.był zatrudniony w(...)w charakterze kierowcy samochodu(...)w latach 1980 – 1999.G. S.pracowała w(...)w latach 1976 – 1993 jako referent oraz specjalista ds. transportu. Miała bezpośredni kontakt z operatorami sprzętu – wypisywała karty drogowe, rozliczała pracowników z czasu pracy oraz zużycia paliwa i sprzętu.
W okresach od 5 października 1994 roku do 5 maja 1995 roku oraz od16 października 1995 roku do 22 kwietnia 1996 rokuB. B.pracował jako palacz centralnego ogrzewania wMiejskim Przedsiębiorstwie (...)wN.. Był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Obsługiwał 5 kotłów na węgiel i koks - ładował do nich opał, wybierał popiół, uczestniczył w rozładunku węgla, raz w tygodniu czyścił kotły. Innych obowiązków nie wykonywał.
Zatrudnienie odwołującego się – stale i w pełnym wymiarze czasu pracy - na wyżej wymienionym stanowisku palacza w okresach od 5 października 1994 roku do 5 maja 1995 roku oraz od 16 października 1995 roku do 22 kwietnia 1996 roku wiązało się z pracą w szczególnych warunkach, o której mowa w wykazie A,dział XIV pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.). W ramach swoich obowiązków pracowniczychB. B.wykonywał prace nie zautomatyzowane palaczy.

        dowód

      : świadectwo pracy z 13.11.1987 roku - akta osobowe, angaż na stanowisko pomocnika operatora sprzętu ciężkiego - akta osobowe, świadectwo pracy z(...)k. 91 akt organu rentowego, świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach k. 93 akt organu rentowego, świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 9.03.2010 r. k. 95 akt organu rentowego, zeznania świadkaT. K.- płyta z nagraniem przesłuchania, min. 7:53, koperta, k. 42, zeznania świadkaZ. J.- płyta z nagraniem przesłuchania, min. 17:36, koperta, k. 42, zeznania świadkaG. S.- płyta z nagraniem przesłuchania, min. 22:55, koperta, k. 42, zeznania odwołującego sięB. B.- płyta z nagraniem przesłuchania, min. 28:27, koperta, k. 42.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, której autentyczności i mocy dowodowej żadna ze stron nie kwestionowała w toku postępowania. W zakresie zatrudnienia odwołującego się w(...)Kombinacie Budowlanych Sąd oparł się również na zeznaniachB. B.oraz świadkówT. K.,Z. J.orazG. S., uznając je za wiarygodne, spójne, logiczne i zgodne z pozostałym materiałem zgromadzonym w sprawie. Świadkowie szczegółowo wskazali na czym polegał charakter pracy odwołującego się. Ich zeznania korespondują z dokumentacją dotyczącą pracy odwołującego się, a takżez zeznaniamiB. B.. Brak jest, w ocenie Sądu, jakichkolwiek podstaw do podważenia wiarygodności zeznań w/w świadków. Okresy pracy w szczególnych warunkach w(...)Spółdzielni Produkcyjno – Usługowo - Handlowej wN.oraz wMiejskim Przedsiębiorstwie (...)wN.zostały potwierdzone świadectwami wykonywania pracy w warunkach szczególnych wystawionymi przez pracodawców, a także w zeznaniach odwołującego się. Na podstawie powyższych dowodów Sąd ustalił, żeB. B.w okresach od 18 października 1972 roku do 15 listopada 1987 roku (z pominięciem pierwszego półrocznego okresu zatrudnienia), od 11 listopada 1990 roku do 15 lipca 1991 roku oraz od 5 października 1994 roku do 5 maja 1995 roku i od 16 października 1995 roku do 22 kwietnia 1996 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach.
Pozostałe okoliczności sprawy uznał Sąd za bezsporne, bowiem nie były one kwestionowane przez strony. Również dokumenty przedstawione na stwierdzenie powyższych okoliczności zostały ocenione jako w pełni wiarygodne i prawdziwe.

Sąd zważył, co następuje:

OdwołanieB. B.zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie czy odwołujący się spełnia przesłanki do przyznania emerytury.
W związku z tym, żeB. B.nie osiągnął powszechnego wieku emerytalnego, jest osobą urodzoną po 31 grudnia 1948 roku i w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał ukończone 60 lat - należało rozważyć czy spełnia przesłanki do przyznania wcześniejszej emerytury na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 59 poz. 1227). Stosownie do tego przepisu ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli:
1. okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2. okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn.
Stosownie do ust. 2 cytowanego przepisu, emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie z ust. 2 art. 32 cyt. ustawy dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Warunki przejścia na emeryturę przez wymienionych powyżej pracowników określarozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U.83 Nr 8 poz. 43 ze zm.). Wyszczególnienie prac uznawanych za wykonywane w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zawierają wykazy A i B stanowiące załącznik do wskazanego wyżej rozporządzenia. Do treści tych załączników były dostosowane resortowe wykazy stanowisk.
Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełni łącznie następujące warunki: osiągnie wiek emerytalny, wynoszący dla kobiet 55 lat, 60 lat dla mężczyzn i ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Za wymagany okres zatrudnienia uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia (§ 3 i 4 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku).
W świetle § 2 ust. 2 w/w rozporządzenia zakład pracy stwierdza zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach. Natomiast w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie tych okoliczności także w oparciu o inne dowody. Postępowanie w sprawach emerytalnych jest bowiem dwuetapowe, stąd też przed organem rentowym "sprawa emerytalna" ma charakter administracyjnoprawny, a w postępowaniu stosuje się przepisykodeksu postępowania administracyjnego. Na etapie postępowania odwoławczego sprawa o emeryturę - uprzednio administracyjna - staje się sprawą cywilną w rozumieniuart. 1 k.p.c.Do jej rozpoznania stosuje się przepisykodeksu postępowania cywilnego, a zasadniczym celem tego postępowania jest rozstrzygnięcie sprawy po dostatecznym wyjaśnieniu jej okoliczności spornych. Sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organami rentowymi, stąd też w niniejszej sprawie Sąd – wobec braku świadectwa pracy w szczególnych warunkach z(...)wN.oraz wobec zakwestionowania przez organ rentowy pozostałych świadectw pracy w warunkach szczególnych - dopuścił dowód z zeznań świadków oraz przesłuchania odwołującego się na okoliczność wykonywania przez niego pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 roku, III UZP 6/84, LEX nr 14625 okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidzianerozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego1983 roku w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43) mogą być ustalane w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy. Bezspornym w niniejszej sprawie było, że odwołujący się osiągnął z dniem(...)wiek 60 lat i w dniu 1 stycznia 1999 roku posiadał wymagany okres zatrudnienia wynoszący co najmniej 25 lat. Odwołujący nie przystąpił też do otwartego funduszu emerytalnego. Sporną okolicznością, stanowiącą przeszkodę do przyznania odwołującemu się emerytury, o której mowa w 184ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227) było to, czy praca, którąB. B.świadczył w trakcie zatrudnienia w(...)Kombinacie BudowlanymwN.,  w(...)Spółdzielni Produkcyjno – Usługowo - HandlowejwN.oraz wMiejskim Przedsiębiorstwie (...)wN.może być uznana za pracę, o której mowa wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.), a więc czy była to praca wymieniona w załączniku do tego rozporządzenia w wykazie A.
Za pracę w szczególnych warunkach uznać należy taką pracę, która spełnia kryteria określone w przepisach w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku – a mianowicie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowiskach wymienionych w wykazie A lub B stanowiących załącznik do rozporządzenia.
Zgodnie z wykazem A, dział V, pkt 3 powołanego rozporządzenia za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uważa się osoby wykonujące prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych, a zgodnie z działem XIV pkt 1 tego wykazu, za prace w szczególnych warunkach uważa się również nie zautomatyzowane prace palaczy.
Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że odwołujący się wykonywał wyżej opisane prace operatora dźwigu i palacza stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Przeprowadzone przez Sąd postępowanie dowodowe wykazało, że w okresach od 18 października 1972 roku do 15 listopada 1987 roku (z pominięciem pierwszego półrocznego okresu zatrudnienia), od 1 listopada 1990 roku do 15 lipca 1991 roku, oraz od 5 października 1994 roku do 5 maja 1995 roku i od 16 października 1995 roku do 22 kwietnia 1996 roku, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu powołanych wyżej przepisów.B. B.na dzień 1 stycznia 1999 roku, tj. na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS posiada ponad 15 - letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach wymagany przez powołany wyżej art. 184 tej ustawy.
Podkreślić należy, iż art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 11 maja 2012 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 637) zmienił brzmienieart. 184 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw ten sposób, iż do przyznania świadczenie nie jest już konieczne rozwiązanie stosunku pracy, a przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2013 roku. W niniejszej sprawie odwołujący nieprzerwanie pozostaje w stosunku pracy, a zatem - mimo, iż ukończył 60 lat w dniu 27 stycznia 2010 roku a wniosek o świadczenie złożył w dniu 3 marca 2010 roku - to emerytura mogła mu zostać przyznana najwcześniej od dnia wejścia w życie znowelizowanego przepisuart. 184 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, żeB. B.na dzień 1 stycznia 2013 roku spełnił wszystkie przesłanki wymagane do przyznania emerytury na podstawieart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W tym stanie rzeczy, Sąd - na zasadzie 477(
          14)
§ 2 kpci wskazanych powyżej przepisów - zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującemu sięB. B.emeryturę od dnia 1 stycznia 2013 roku.