Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 197/13
Data wyroku: 2013-11-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janina Kacprzak, Lucyna Guderska, Beata Michalska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 § 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt: III AUa 197/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 listopada 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Janina Kacprzak
Sędziowie: SSA Lucyna Guderska
SSO del. Beata Michalska (spr.)
Protokolant: sekr. sądowy Przemysław Trębacz

po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 r. w Łodzi
sprawyK. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi wŁ.
o emeryturę,
na skutek apelacji organu rentowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt: VIII U 2317/12;

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 (pierwszym) w ten tylko sposób, że przyznajeK. W.prawo do emerytury od 1 czerwca 2012 roku;

2
umarza postępowanie apelacyjne w pozostałej części.

Sygn. akt III AUa 197/13

UZASADNIENIE
Decyzją 17 maja 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłK. W.prawa do emerytury w obniżonym wieku , ponieważ nie osiągnął wymaganego wieku 60 lat, nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach oraz nie udokumentował rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą na rzecz, którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem ustalenia prawa do emerytury
W odwołaniu, złożonym 4 czerwca 2012 r.,K. W.wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do emerytury oraz zaliczenie do okresu pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia: od 25 lipca 1970r. do 14 maja 1972r., od 9 sierpnia 1974r. do 31 stycznia 1978r., od 17 maja 1978r. do 15 marca 1983r. oraz od 10 lutego 1984r. do 30 kwietnia 1989r.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie odwołania, przytaczając argumentację, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 6 grudnia 2012r., wydanym w sprawie VIII U 2317/12 , zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałK. W.prawo do emerytury od 24 maja 2012r. (pkt 1 wyroku) oraz zasądził od ZUS na rzecz odwołującego kwotę 120 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ( pkt 2 ).

Powyższe orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
K. W.,ur. (...), złożył wniosek o emeryturę w dniu 27 kwietnia 2012 r.
Wnioskodawca udokumentował ponad 25 lat ogólnego stażu pracy (25 lat, 9 miesięcy i 21 dni). Organ rentowy uznał za udowodnione 3 miesiące i 3 dni okresów pracy w warunkach szczególnych od 2 maja do 3 sierpnia 1974 r. wZakładach (...)wŁ..
Jak ustalił Sąd Okręgowy, wnioskodawca był zatrudniony wZakładach (...)wŁ.od 25 lipca 1970 r. do 3 sierpnia 1974r. Od początku okresu zatrudnienia do 15 maja 1972 r. wykonywał pracę na stanowisku konserwatora maszyn i urządzeń - smarownika. Jego praca polegała na smarowaniu maszyn na oddziale produkcyjnym tkalni. Wnioskodawca zajmował się konserwacją krosien i maszyn na zgrzeblarni. Jak ustalił Sąd I instancji, na hali panowało zapylenie, hałas i wysoka temperatura. Następnie od 9 sierpnia 1974 r. do 31 stycznia 1978 r. wnioskodawca pracował wPrzedsiębiorstwie (...)wŁ., wykonując pracę maszynisty ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych na stanowisku maszynisty spychacza. Wnioskodawca pracował na budowach, obsługiwał ciężki sprzęt budowlany, spychacze o nazwie mazurek gąsienicowy. Każdy z pracowników miał przydzieloną maszynę.
W dalszej kolejności Sąd I instancji ustalił, żeK. W.pracował od 17 maja 1978 r. do 15 marca 1983 r. i od 10 lutego 1984 r. do 30 kwietnia 1989 r. w Zakładzie P.Z.R.B. i U.S.(...), wykonując prace maszynisty ciężkich maszyn budowlanych na stanowisku maszynisty spycharki. Wnioskodawca obsługiwał spychacz, dużą maszynę gąsienicową zaliczaną do sprzętu ciężkiegoo nazwie S.. Sąd Okręgowy dokonał ustaleń stanu faktycznego na podstawie dokumentów z okresu pracy wZakładach (...)wŁ., wPrzedsiębiorstwie (...)wŁ.oraz w Zakładzie P.Z.R.B. i U.S.(...). Sąd czynił także ustalenia w oparciu o zeznania świadkówK. P.,M. Ś.,J. Z.oraz wnioskodawcy. Sąd uznał zeznania za wiarygodne jako spójne, jasne, logiczne, kompletne, uzupełniające przedłożoną dokumentację i oświadczenia, wskazujące na okres i charakter wykonywanej przezK. W.pracy w spornym okresie czasu pracy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołano treśćart. 184 ust. 1w związku zart.32 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. 2009, Nr 153, poz. 1227 z późniejszymi zmianami), zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego wart. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27m ( 25 lat dla mężczyzn). Sąd Okręgowy wskazał też na treśćart.184 ust. 2, w myśl którego emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Dodatkowo powołano§ 2 ust. 1 i §4 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. 1983 Nr 8, poz. 43) , zgodnie z którym okresami pracy, uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, wymienionym w wykazie A, stanowiącym załącznik do w/wym. rozporządzenia.
W ocenie Sąd Okręgowego, w okresie od 25 lipca 1970 r. do 15 maja 1972 r. ( 1 rok, 9 m-cy, 21 dni) wZakładach (...)wŁ.wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu prace na stanowisku konserwatora maszyn i urządzeń, objętym wykazem prac w szczególnych warunkach – wykaz A, dział VII poz. 2 oczyszczanie i ostrzenie walców zgrzeblarek oraz poz. 4 prace przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych. Dodatkowo powołano przepisy resortowe - zarządzenie Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 7 lipca 1987 r., w którym w wykazie A, dziale VII, pod poz.4 , pkt 47 jest wskazane stanowisko konserwatora maszyn i urządzeń oraz pod poz. 2 pkt 2 - konserwatora maszyn i rządzeń (zgrzeblarek).
Ponadto Sąd Okręgowy uznał, że w okresie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wŁ.od 9 sierpnia 1974 r. do 31 stycznia 1978 r. ( 3 lata, 5 miesięcy i 23 dni) , jak też w trakcie zatrudnienia w Zakładzie P.Z.R.B. i U.S.(...)od 17 maja 1978 r. do 15 marca 1983 r. (4 lata i 10 m-cy) i od 10 lutego 1984 r. do 30 kwietnia 1989 r ( 5 lat, 2 m-ce i 20 dni). Wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał pracę maszynisty ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych, na stanowisku ujętym w wykazie A, dziale V , poz. 3 stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia. Sąd Okręgowy ustalił , że wnioskodawca rozwiązał stosunek pracy z dniem 31 maja 2012r. Uwzględniając ponadto fakt ukończenia 60 lat , Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałK. W.prawo do emerytury, poczynając od(...)r. (daty osiągnięcia wieku emerytalnego). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł w oparciuart. 98 k.p.c.w zw. z§ 12 ust 2w zw. z§ 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

W ustawowym terminie wyrok w całości zaskarżył organ rentowy i zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS (t. jedn. Dz. U. z 2009r., nr 153, poz. 1227) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i ustalenie prawa do emerytury od dnia, w którym ubezpieczony pozostawał w stosunku pracy. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sadowi I instancji.
W uzasadnieniu swojego stanowiska apelujący podniósł ,że z niespornych ustaleń faktycznych w sprawie wynika, iżK. W.rozwiązał stosunek pracy z dniem 1 czerwca 2012r. Mimo to, Sąd I instancji ustalił prawo do emerytury od dnia ukończenia 60 roku życia wbrew treści art.184 ust.2, w brzemieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012r.
Organ rentowy w uzasadnieniu apelacji podniósł jednocześnie , że nie kwestionuje ustaleń Sądu I instancji w zakresie okoliczności wykonywania przez wnioskodawcę w spornych okresach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach objętych wykazem prac w szczególnych warunkach . Ponieważ okresy te wynoszą łącznie ponad 15 lat, w rezultacie apelujący nie podważał ustaleń Sądu I instancji co do tego ,że odwołujący spełnił przesłanki do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku. Apelujący wywodził natomiast, że wyrok wymagał zaskarżenia wobec ustalenia uprawnień w dacie, w której wnioskodawca nie rozwiązał stosunku pracy, przez co nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek wymienionych w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ze złożonego do akt świadectwa pracy wynika bowiem, że wnioskodawca rozwiązał umowę o pracę w dniu 31 maja 2012r., a zatem łączne spełnienie warunków mogło nastąpić nie wcześniej niż od 1 czerwca 2012r.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego zasługiwała na uwzględnienie w zakresie, w jakim zarzucała naruszenie prawa materialnego . W pierwszej kolejności należy jednak zauważyć, że wniesiona apelacja zawiera zasadnicze sprzeczności między przedmiotem zaskarżenia, wskazanym na wstępie oraz wnioskami , a jej uzasadnieniem i podniesionymi zarzutami. Organ rentowy zaskarżył wyrok w całości, wnosił o jego zmianę i oddalenie odwołania ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednakże z treści uzasadnienia apelacji i podniesionych zarzutów wynika bezspornie ,że przedmiotem zaskarżenia jest wyłącznie rozstrzygnięcie Sądu w zakresie ustalonej daty przyznanego świadczenia i naruszenie art.184 ust. 2 cyt. ustawy. Ponadto pełnomocnik organu rentowego na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym złożyła oświadczenie o ograniczeniu zakresu zaskarżenia do daty przyznania emerytury.   Uwzględniając podniesione zarzuty apelacji, odnoszące się wyłącznie do błędnego określenia w wyroku Sądu I instancji daty ustalonego prawa do emerytury oraz mając na względzie stanowisko apelującego zaprezentowane na rozprawie, na podstawieart. 391§2 k.p.c.umorzono postępowanie apelacyjne w zakresie, w jakim pełnomocnik organu rentowego ograniczył zakres wniesionej apelacji ( pkt 2 wyroku) .
Zgodnie zart. 184 ust.2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227), w brzemieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012r., emerytura w obniżonym wieku przysługuje pod warunkiem nie przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Wymóg rozwiązania stosunku pracy, jako jeden z warunków do nabycia emerytury w obniżonym wieku, został uchylony dopiero na mocy art.1 pkt 20 ustawy z 11 maja 2012r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2012r., Nr 637 ). Zgodnie z art. 22 tej ustawy, weszła ona w życie od 1 stycznia 2013r. Tym samym uzasadniony jest zarzut apelującego, iż Sąd I instancji błędnie przyznałK. W.prawo do emerytury od daty ukończenia 60 lat , tj. od 24 maja 2012r. w sytuacji, gdy poza sporem jest ,że do 31 maja 2012r. pozostawał on w stosunku pracy ( świadectwo pracy –k. 18 akt) . Rację ma apelujący, że spełnienie wszystkich przesłanek do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku, zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ziściło się w dniu 1 czerwca 2012r.
W rezultacie na podstawieart.386§ 1 k.p.c.oraz art.184 ust.2 cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012r., należało zmienić zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten tylko sposób, że przyznaćK. W.prawo do emerytury od daty ustania stosunku pracy, tj. od 1 czerwca 2012r. ( pkt 1 wyroku) .