Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 290/13
Data wyroku: 2013-06-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anita Jarząbek-Bocian, Marek Wojnar, Włodzimierz Suwała
Słowa kluczowe: Czyn Ciągły, Przywłaszczenie, Oszustwo, Gwarancje Procesowe, Wymiar Kary, Pełnomocnik procesowy
Podstawa prawna: art. 286 § 1 kk w zw. z art. 284 § 2 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 64 § 1 kk; art. 18 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 284 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 12 kk

Sygn. akt VI Ka 290/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 czerwca 2013 r.

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Włodzimierz Suwała (spr.)
Sędziowie:  SO Anita Jarząbek - Bocian
SO Marek Wojnar
Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Szymańska
przy udziale Prokuratora Anny Radyno-Idzik
po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2013 r. sprawy
G. K. (1)
oskarżonego o przestępstwo zart. 286§1kkw zw. zart. 284§2kkw zw. zart. 294§1kkw zw. zart. 12kkw zw. zart. 11§2kkw zw. zart. 64§1kk
B. M. (1)
oskarżonego o przestępstwo zart. 18§1kkw zw. zart. 286§1 kkw zw. zart. 284§1w zw. zart. 294§1kkw zw. zart. 12kk
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonegoB. M. (1)i jego obrońcę oraz obrońcę oskarżonegoG. K. (1)
od wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie
z dnia 19 września 2012 r.    sygn. akt II K 311/05

zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że orzeczoną wobec oskarżonegoG. K. (1)karę pozbawienia wolności łagodzi do wysokości 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy, na podstawieart. 63§1kkna poczet tak orzeczonej kary pozbawienia wolności zalicza oskarżonemuG. K. (1)okres jego rzeczywistego pozbawienia wolnościw sprawie od dnia 22 września 2000 roku do dnia 6 września 2001 roku; w pozostałej części tenże wyrok utrzymuje w mocy; zwalnia oskarżonegoG. K. (1)od kosztów postępowania w sprawie, a oskarżonegoB. M. (1)od kosztów postępowania odwoławczego, przejmując koszty te na rachunek Skarbu Państwa; zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.J. K.oraz adw.A. S. (1)kwoty po 516,60 zł obejmujące wynagrodzenie za obronę z urzędu w instancji odwoławczej oraz podatek od towarów i usług.
sygn. akt VI Ka 290/13

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Legionowie wyrokiem z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt II K 311/05:

1
OskarżonegoG. K. (1)uznał za winnego tego, że w okresie od 12.07.2000 r. do 30.08.2000 r. wL., woj.(...), z góry powziętym zamiarem wspólnie i w porozumieniu zJ. M. (1)i innymi osobami w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadzili do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem 27 osób pokrzywdzonych poprzez wprowadzenie ich w błąd co do legalności działania(...)Komisu(...), a następnie przywłaszczyli sobie uzyskaną ze sprzedaży kwotę nie mniejszą niż 1 mln zł, działając na szkodę:R. K.– wartość 26 tys. Zł,Z. C. (1)– 26.500 zł,T. M.– 7 tys. Zł,M. F.– 50 tys. zł.,T. B.– 85 tys. zł.,M.iM. C.– 25 tys. zł.,A. L.– 50 tys. zł.,L. C.– 47 tys. zł.,S. Ż.– 51 tys. zł.,E. J.– 35 tys. zł.,S. G.– 37.500 tys. zł.,S. M.– 22.500 zł.,W. P.– 40.500 zł.,Z. C. (2)– 42 tys. zł.,R. W.– 52 tys. zł.,G. A.– 29.500 zł.,T. L.50 tys. zł.,T. S.– 43.500 zł.,firmy (...)– 56 tys. zł.,J. R.– 34 tys. zł.,J. P. (1)– 45 tys. zł.,B. K.– 41 tys. zł.,L. P.– 76 tys. zł.,J. B.– 42 tys. zł.,M. R.– 51 tys. zł. iZ. W.– 37 tys. zł. a nadto dokonali przywłaszczenia radia samochodowego wartości 500 zł na szkodęK. W., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności za podobne przestępstwo umyślne, to jest popełnienia czynu zart. 284 § 2 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za to z mocyart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności, na poczet której na mocyart. 63 § 1 k.k.zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia go wolności w sprawie od dnia 22.09.2000 r. do dnia 06.09.2001 r.

2
OskarżonegoB. M. (1)uznał za winnego tego, że w okresie od 12.07.2000 r. do 30.08.2000 r. wL., woj.(...), w warunkach czynu ciągłego i w wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w postaci samochodów 27 osób pokrzywdzonych wymienionych w pkt 1), poprzez wprowadzenie ich w błąd co do legalności działania komisu(...), a następnie przywłaszczył sobie uzyskaną za te pojazdy kwotę nie niższą niż 1 mln zł., działając na szkodę osób wymienionych w pkt I aktu oskarżenia, a nadto dokonał przywłaszczenia radia samochodowego wartości 500 zł na szkodęK. W., przy czym był on sprawcą kierującym to jest popełnienia czynu zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 284 § 2 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i za to na mocyart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.wymierzył mu karę 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, na poczet której na mocyart. 63 § k.k.zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia go wolności w sprawie od dnia 15.06.2001 r. do dnia 09.10.2002 r. i od dnia 18.11.2003 r. do dnia 05.04.2004 r.;

nadto przyjął, że oskarżonyB. M. (1)w dniu 15.06.2001 r. wW., woj.(...), podczas zatrzymania umyślnie wprowadził w błąd organ państwowy w postaci policji co do własnej tożsamości w ten sposób, że podał, iż nazywał sięM.K.i okazał podrobione prawo jazdyM. K.o nr(...), co stanowiło wykroczenie zart. 65 § 1 pkt 1k.w. i na podstawieart. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. zart. 45 § 1k.w. w postępowanie o ten czyn umorzył;
na mocyart. 46 § 1 k.k.zobowiązał obu oskarżonych do solidarnego naprawienia szkody poprzez uiszczenie: na rzeczT. S.kwoty 43.500 zł. a na rzeczJ. P. (1)kwoty 17.000 zł.; orzekł o kosztach procesu, w tym o należnościach dla obrońców z urzędu.
Wyrok zaskarżyli; oskarżonyB. M. (1)i jego obrońca oraz obrońca oskarżonegoG. K. (1), wszakże jedynie apelacja wywiedziona przez tego ostatniego zasługiwała na uwzględnienie przez Sąd Okręgowy – i to jedynie w części dotyczącej orzeczenia o karze zasadniczej.
Na wstępie jednak należy się ustosunkować do akcentowanego w osobistej apelacji oskarżonegoB. M.zarzutu, jakoby w toku swojego postępowania Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa: do obrony tego oskarżonego i prawa do korzystania z zastępstwa adwokackiego poprzez tolerowanie sytuacji, w której występujący w procesie obrońca z urzędu wyznaczony dlaB. M.– w osobie adw.A. S. (2)– miał swoje powinności obrończe wykonania niewłaściwie i przy utracie zaufania ze strony oskarżonego. Zdaniem Sądu Okręgowego sytuacja ta jednak nie zaistniała AdwokatA. S.od lat reprezentował interesyosk. B. M.w nin. procesie, w tym od początku badanego obecnie przez Sąd Odwoławczy postępowania sądowego pierwszo instancyjnego. Zapis akt sprawy pokazuje, że czynił to poprawnie i w granicach określonych stosownymi przepisami to regulującymi – i dlatego też stanowiskoadw. A. S.odrzucające stawiane mu przezB. M.zarzuty (wyrażone w piśmie z k. 1253 akt) jak i decyzji Sądu I instancji o dalszym wykonywaniu przezadw. A. S.obowiązków obrońcy z urzęduosk. B. M.(postanowienie z dnia 14 maja 2012 r., k. 1268 akt) są zasadne. Z pism oskarżonego dotyczących omawianej kwestii (Vide k. 1251, k. 1279 a także treść jego apelacji) wynika, że „brak zaufania”B. M.co do prawidłowości wykonywania, na jego rzecz, czynności obrończych przezadw. A. S.„ujawnił się” dopiero po rozprawie głównej z dnia 20 marca 2012 r. i to przede wszystkim po rzekomo biernym udziale tego obrońcy w przesłuchaniu świadkaJ. M. (1); obrońca miał nie zadawać temu świadkowi pytań i nie dążyć do wyjaśnienia istniejących sprzeczności. Wszakże protokół rozprawy głównej z dnia 20 marca 2012 r. pokazuje, że przesłuchanie na niejJ. M. (1)przebiegało w taki oto sposób, że wobec oświadczenia świadka, iż wobec upływu 12 lat praktycznie nic nie pamięta, odczytano mu wcześniej złożone wyjaśnienia i zeznania, po czymJ. M.ograniczał się do jednozdaniowych wypowiedzi, iż je potwierdza – niekiedy wszakże opatrując te „potwierdzenia” komentarzami korzystnymi z punktu widzenia linii obrony prezentowanej w procesie przezB. M.(vide k. 1238 – 1239). Tego stanu rzeczy z pewnością nie zmieniałoby to, że wgB. M.,adw. A. S.miałby św.J. M. (1)zadawać więcej dodatkowych pytań ponad te, które już zadał świadkowi sam oskarżony.Adw. A. S.sam władny był ocenić, jaką „taktykę” swojego udziału w przesłuchaniu sądowymJ. M.przyjąć dla należytego reprezentowania i zabezpieczenia interesówosk. B. M.przy tak a nie inaczej prezentowanej wówczas przezśw. J. M.postawie. Również na kolejnych następnych terminach rozprawy głównej nie zaistniało nic, co wskazywałoby na to, żeadw. A. S.nie realizuje prawidłowo swoich powinności jako obrońca z urzęduosk. B. M.a podczas końcowych głosów stron po zamknięciu przewodu sądowegoadw. A. S.wniósł o uniewinnienie oskarżonego (k. 1322).Adw. A. S.był też obecny na ogłoszeniu wyroku przez Sąd Rejonowy, złożył wniosek o sporządzenie do niego pisemnego uzasadnienia a następnie wywiódł apelację na korzyśćB. M., w której wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od stawianego mu zarzutu. Apelacja ta jest wprawdzie zwięzła, ale niemniej podnosi to, co jest i podstawą apelacji osobistej oskarżonego: a mianowicie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zdaniem skarżących wyrok, nie może być podstawą skazaniaB. M.w niniejszym procesie a wątpliwości co do wiarygodności zgromadzonych dowodów rzekomej winy tego oskarżonego nie zostały w sposób skuteczny wyjaśnione przez Sąd I instancji. Wprawdzie w toku postępowania odwoławczego nastąpiła zmiana adwokata wyznaczonego do pełnienia czynności obrońcy z urzęduosk. B. M.– ale jedynie dlatego, żeadw. A. S.zaprzestał już wykonywania zawodu adwokata.T.artykułowane przezB. M.pod koniec postępowania uwagi co do jakości czynności obrończychadw. A. S., i utraty zaufania do niego, są tylko pozornie ważkie i mogące mieć znaczenie dla oceny prawidłowości procesu na etapie postępowania sądowego pierwszo instancyjnego i nie mogą wzruszyć zaskarżonego wyroku.
Przechodząc do kluczowych kwestii przedstawionych we wszystkich wywiedzionych apelacjach, to jest wyrażonych w nich zastrzeżeń co do prawidłowości: ocen dowodów w wykonaniu Sądu Rejonowego i powziętych na tej podstawie ustaleń faktycznych w sprawie, to tak na początku nin. procesu jak i obecnie jednoznaczne jest to, że podstawowymi dowodami obciążającymi oskarżonych są zeznania (a przede wszystkim wyjaśnienia ze wczesnych faz postępowania) świadkówJ. M. (1)iT. K. (1). Analiza i ocena tych zeznań była, w chwili orzekania przez Sąd I instancji, trudnym zadaniem dla tego sądu, a to z racji chociażby tego, że od krytycznych zdarzeń upłynęło już kilkanaście lat, co sprawiło, że weryfikowanie dowodów na rozprawie głównej ograniczało się w praktyce, do ich ujawnienia w poprzednio już istniejących kształtach. PonadtoT. K.odwołał swoje poprzednie obciążających oskarżonych depozycje, a w depozycjachJ. M., w miarę upływu czasu, narastały sprzeczności – przy czym uprzednio status procesowy tych świadków jako oskarżonych, a teraz już prawomocnie skazanych za swój udział w kryminalnej działalności, za którą w nin. procesie odpowiadali teżG. K.iB. M., nakazywał podejście do tych zeznań ze szczególną ostrożnością. Ową szczególną ostrożność Sąd orzekający wszakże zachował i bynajmniej nie zbagatelizował okoliczności, iż potencjalnie, zwłaszczaJ. M.mógł mieć interes procesowy tak w umniejszeniu własnej roli w działalności przestępczej jak i w bezpodstawnym, bądź nadmienionym, obciążaniu nią innych osób. Co więcej okoliczność ową, jak również wszystkie inne brane pod uwagę w realiach nin. sprawy przy ocenie zeznańJ. M.iT. K., Sąd Orzekający przeanalizował z pełnym zachowaniem reguł procesowych wskazanych wart. 4, art. 5 § 1 i 2 oraz art. 7 k.p.k.– przez co należycie wykazał, że obciążająceB. M.iG. K.depozycjeJ. M.iT. K.są wiarygodnym i pełnowartościowym materiałem dowodowym. Trafnie też Sąd Rejonowy uargumentował, dlaczego nie odpowiadają prawdzie późniejsze procesowe wypowiedziT. K.jakobyJ. M.miał wywierać niedozwolony wpływ na to, jak ma zeznawać w sprawie. Brak też potwierdzenia późniejszych wypowiedziJ. M.o rzekomych naciskach na niego ze strony przesłuchujących go w postępowaniu przygotowawczym funkcjonariuszy policji. Wyolbrzymianie przez skarżących wyrok nieścisłości i sprzeczności w zeznaniachJ. M.– wskazywanych w oderwaniu od kontekstu całości danych relacji w sprawie ze stronyJ. M.i z różnych dat zaistnienia tych relacji – w niczym nie może podważyć efektów, właśnie całościowej i wszechstronnej, analizy zeznań tego świadka w wykonaniu Sądu Rejonowego. Wbrew też temu co twierdziosk. B. M.w swojej apelacji, co do kluczowych i zasadniczych okoliczności, obciążająca go część zeznańJ. M.jest wystarczająco zgodna z zeznaniami świadkaA. M. (1). Przestępstwo, za które została skazanaA. M., jego okoliczności i związki z nimJ. M.w każdym tego aspekcie, jak to słusznie jeszcze w toku rozprawy głównej zauważył Sąd Rejonowy, nie mogą mieć istotniejszego znaczenia dla przyjęcia, co w całości zeznańJ. M.jest wiarygodne a co nie – a w szczególności w tej części tych zeznań, które odnoszą się ściśle do konkretnej działalności przestępczej zarzucanej w a/oB. M.iG. K.. Stąd też słusznie, i z pełnym respektem dla treści przepisuart. 170 § 1 pkt 2 i 5 k.p.k., Sąd I instancji na rozprawie głównej w dniu 16 lipca 2012 r. (Vide k. 1297) nie uwzględnił wniosku dowodowegoB. M.o zwrócenie się do Urzędu GminyW.o informację o założenie przezJ. M.i okresie działalnościfirmy (...). Wywiedziony zatem, w oparciu o powyższy fakt procesowy, zarzut odwoławczy z apelacjiB. M.rzekomej obrazy przepisów procesowych w postaciart. 167 i art. 170 § 1 k.p.k.nie może być skuteczny. Należy także wskazać, że skupieni na krytyce oceny zeznańJ. M.przez Sąd Rejonowy skarżący wyrok (w tym zwłaszczaB. M., zdający się nawet w swojej apelacji wyrażać osobiste resentymenty wobec tego świadka) jakby zapominają, że równie ważka dla uznania winyB. M.iG. K.jest obciążająca część zeznań świadkaT. K., niejako „od podszewki” znającego sposób działania komisu(...), okoliczności i cel jego powstania, nielegalne aspekty jego działalności i osoby z działalnością tą związane. Jak to już wcześniej wskazano, Sąd Rejonowy wykazał w sposób nie budzący wątpliwości: wiarygodność właśnie owej obciążającejB. M.iG. K.części depozycjiT. K.oraz bezskuteczność ich późniejszego odwołania przez tego świadka.
Odnoszą się z kolei do innych kwestii podniesionych przede wszystkim w apelacji obrońcyG. K., to do przyjęcia, iż(...)Komis(...)działał legalnie nie wystarczało to, że był zgłoszony do prowadzenia działalności gospodarczej, był przedmiotem wpisu do ewidencji działalności gospodarczej czy też otrzymał numer identyfikacji REGON, posiadał konto bankowe i dysponował placem na cele użytkowe. To oczywiście stwarzało, dla osób z zewnątrz, pozory legalnej działalności i umożliwiało sporządzenie dokumentacji w rodzaju umów komisowych, wystawiania faktur itd. Na tym się jednak kończyło, gdyż rzeczywistym celem działania Komisu(...)nie było wywiązanie się, zgodnie z treściąart. 765 k.c., z umowy komisu zawartej z kolejnymi osobami wstawiającymi do komisu swoje samochody, lecz wyłącznie wejście w posiadanie tych samochodów i pozyskanie z ich zbycia korzyści majątkowych, które w żadnej części nie miały już trafić do uprawnionych właścicieli owych samochodów.
Odnosząc się do roli odegranej w przestępczej działalności prowadzonej pod szyldem Komisu(...)przezG. K., to i Sąd I instancji ustalił, żeG. K.był w kontakcie tylko z niektórymi pokrzywdzonymi klientami komisu, podpisywał dokumenty In blanco i że, w zasadzie, jedynie formalnie firmował swoim nazwiskiem działanie komisu. Niemniej, jak to trafnie podniósł Sąd RejonowyG. K.od początku wiedział, że założony na jego nazwisko auto – komis będzie jedynie przykrywką dla zabronionej prawem działalności – na co się godził, mając w perspektywie możliwość osiągnięcia wcale nie małej, jak dla niego, korzyści majątkowej. W efekcie jak to ustalił prawidłowo Sąd I instancji (k. 1363): podjął tą działalność „w ramach ustalonego podziału ról, wiedział, że pokrzywdzeni będą pozbawieni swej własności, a sprawcy, w tym on będą zarabiać sprzedając cudze samochody, bez zamiaru rozliczenia się z właścicielami”.
Reasumując, zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji miał wystarczające podstawy dowodowe dla uznaniaB. M.iG. K.za winnych popełnienia przypisanych każdemu z nich czynów. U podstawy tego rozstrzygnięcia, wbrew twierdzeniom ze wszystkich apelacji, leżały prawidłowe ustalenia faktyczne a Sąd I instancji dokonał ich trafnej subsumcji co przetworzyło się na taką a nie inną kwalifikację prawną owych czynów. Sąd Okręgowy nie ustosunkował się przy tym do dotyczącegoosk. B. M.rozstrzygnięcia Sądu I instancji odnośnie wykroczenia z art. 65 § 1 pkt 1 k.w. – gdyż żadna ze stron procesowych go nie kwestionowała.
Przechodząc do rozstrzygnięć zawartych w części dyspozycyjnej zaskarżonego wyroku w zakresie kar zasądzonych i środków karnych, to Sąd Okręgowy stwierdza, że wymierzonaB. M.kara 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności jest karą sprawiedliwą i właściwie oddającą stopień zawinienia tego oskarżonego i stopień społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu – które bez wątpienia są wysokie i które prawidłowo zobrazował Sąd I instancji w pisemnych motywach do swojego wyroku, przytaczając konkretne argumenty jakie, przy ferowaniu kary, należało wziąć pod uwagę tak na korzyść jak i niekorzyśćB. M..
Natomiast odnosząc się do kary wymierzonejosk. G. K., to Sąd II instancji podziela częściowo argumentację, w tej kwestii, zawartą w apelacji jego obrońcy: zwłaszcza co do tego, iż choćG. K.formalnie swoim nazwiskiem firmował działanie(...)Komisu(...), to niemniej był jedynie tzw. „słupem”, po samym fakcie rozpoczęcia „działalności” komisu mając już tylko niewielki udział w niej i nie czerpiąc z niej znaczących korzyści. Nie on stał za intelektualnym, organizatorskim i materialnym zapleczem owej działalności i nie był jej zasadniczą siłą sprawczą. Wprawdzie i za tą niepierwszo planową rolęG. K.powinien ponieść odpowiedzialność karną, tym bardziej, że dodatkowo jest ona kwalifikowana zart. 64 § 1 k.k., niemniej, w przekonaniu Sądu Okręgowego, karą w tym przypadku wystarczającą będzie kara 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności – i tak jak ostatecznie określił Sąd odwoławczy poprzez stosowną zmianę w zaskarżonym wyroku.
Na koniec, we wszystkich apelacjach kwestionowano zasadność zobowiązania oskarżonych do solidarnego naprawienia szkody w trybieart. 46 § 1 k.k.na rzeczT. S.iJ. P. (1). Była to wszakże dla Sądu I instancji decyzja obligatoryjna, a podstawę do wysokości zasądzonych odszkodowań stanowiła treść konsekwentnych w tym zakresie zeznań obydwóch pokrzywdzonych. WprawdzieJ. P.odzyskał swój samochód, niemniej bez dokumentów i kluczyków. Oszacowanie zaś strat, jakie w związku z tym podniósłJ. P., wedle jego zeznań, które nie zostały podważone żadną poważną kontrargumentacją (bo takową z pewnością nie są osobiste poglądy w owym względzie przedstawione przezosk. B. M.w jego apelacji), obejmowało nie tylko kosztydoprzeniesienia w związku z odtwarzaniem dokumentacji samochodu i zapewnianiem możliwości jego uruchomienia ale też i wywodzącą się z tychże utrudnień obniżkę ceny tego pojazdu w obrocie handlowym. Stąd też Sąd Okręgowy nie znalazł wystarczających podstaw do jakichkolwiek zmian w zadecydowanym przez Sąd I instancji rozstrzygnięciu opartym o treśćart. 46 § 1 k.k.
Dla tych wszystkich przyczyn Sąd Okręgowy orzekł jak w wyroku.