Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 101/13
Data wyroku: 2013-10-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Szybka, Anna Szczepaniak-Cicha, Maria Padarewska-Hajn
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym służb mundurowych z 18.02.1994 r.

Sygn. akt: III AUa 101/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 października 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Maria Padarewska - Hajn
Sędziowie: SSA Anna Szczepaniak-Cicha
SSA Iwona Szybka (spr.)
Protokolant: st.sekr.sądowy Kamila Tomasik

po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 r. w Łodzi
sprawyZ. R.
przeciwkoZakładowi Emerytalno - Rentowemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wW.
o wysokość emerytury policyjnej,
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu
z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt: V U 1831/12,

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 101/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 12.10.2010 r. znak(...)Dyrektor Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wW.ponownie ustalił odwołującemuZ. R.wysokość emerytury policyjnej, obniżając świadczenie wobec obniżenia wskaźnika za każdy rok służby w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyłZ. R., domagając się jej zmianyi przywrócenia świadczenia w dotychczasowej wysokości.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Wyrokiem z 4 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Łodzi w punkcie 1. oddalił odwołanie, zaś w punkcie 2. zasądził od odwołującego na rzecz Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wW.kwotę 60,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Powyższe rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Decyzją z dnia 15.02.1990 r. odwołującemu ustalono emeryturę policyjną. Przy ustaleniu wysługi emerytalnej uwzględniono odwołującemu okres pracy w milicji od 1.07.1964 r. do 15.02.1990 r. Emeryturę według wysługi ustalono na 88 % podstawy. W decyzji z dnia 26.02.2010 r. wysokość emerytury odwołującego od dnia 01.03.2010 I. ustalono na kwotę 2803,34 zł.
W dniu 06.10.2010 r. organ rentowy otrzymał informację z Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 05.08.2010 r., iż odwołujący w okresie od 01.07.1964 r. do 15.02.1990 r. pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 18.10.2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 r. oraz treści tych dokumentów(Dz. U. z 2007 r. Nr 63 poz. 525 z późn. zm.).Powyższy dokument stał się podstawą obliczenia wysługi emerytalnej odwołującego. Uwzględniono: okres od 01.07.1964 r. do 15.02.1990 r. służby w organach bezpieczeństwa państwa - liczony po 0,7 za każdy rok. Tak obliczona wysługa emerytalna spowodowała obniżenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru do 32,43 % % oraz obniżenia emerytury do kwoty 1476,50 zł od dnia 01.11.2010 r. W związku z tym wydana została decyzja z dnia 12.10.2010 r. o zmianie wysokości emerytury policyjnej i o ponownym ustaleniu emerytury policyjnej.
W przedstawionym dla potrzeb Sądu dokumencie dotyczącym przebiegu służby odwołującego, wskazano iż w okresach od 01.07.1964 r. do 01.04.1967 r. zajmował stanowisko oficera operacyjnego w Służbie Bezpieczeństwa, z tym że w okresie od 1966-1967 był słuchaczem rocznej Szkoły Oficerskiej Nr 1 Centrum Wyszkolenia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wL., w okresie od 01.04.1967 r. do 1.03.1969 r. zajmował stanowisko oficera SB, w okresie od 01.03.1969 r. do 1.06.1975 r. zajmował stanowisko kierownika sekcji w SB, w okresie od 01.06.1975 do 16.09.1982 r. pełnił funkcje zastępcy naczelnika w SB, w okresie od 01.02.1984 do 16.01.1985 r. zajmował stanowisko starszego inspektora SB oraz w okresie od 6.10.1985 r. do 15.02.1990 r. zajmował stanowisko kierownika w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych - Inspektorat Ochrony Funkcjonariuszy. W okresie obywania szkolenia wL.odwołujący nie przeszedł na etat Centrum.

W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołanie jest nieuzasadnione.
Sąd ten wskazał, że zaskarżona decyzja został wydana na podstawie art. 15b ustawy 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U z 2009 r. Nr 24 poz. 145) oraz w oparciu o informację uzyskana z Instytutu Pamięci Narodowej o przebiegu służbyZ. R.w organach bezpieczeństwa państwa w myślart. 2 ust. 1 i 3 ustawy z 18 października 2006 roku o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów

      (Dz. U. z 2007 r. Nr 63 poz. 425).

Zgodnie z art. 2 punkt 5 ustawy z dnia 18.10.2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów organami bezpieczeństwa państwa są m.in. instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych.
Zdaniem Sądu, jak wynika z zaświadczenia Instytutu Pamięci Narodowej, odwołujący pracował przez cały okres zatrudnienia od 01.07.1964 r. do 15.02.1990 r. w strukturach Służby Bezpieczeństwa. Co do okresu odbywania szkolenia w Centrum Wyszkolenia MSW wL.w latach 1966-1967 Sąd Okręgowy odwołał się do uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19.12.2011 r. IIUZP 10/11, w którym wypowiedziano pogląd, żeWyższa Szkoła (...)wL.mieści się w katalogu organów bezpieczeństwa państwa określonych w art. 2 ust 1 punkt 5 ustawy lustracyjnej, jednakże nie odpowiada kryterium formułowanym w art. 2 ust 3 tej ustawy- chodzi o organy, które uległy likwidacji wraz z powstaniem Urzędu Ochrony Państwa. Także w tym postanowieniu wskazano na pogląd, iżWyższa Szkoła (...)wL.co do osób zakwalifikowanych w czasie studiów zawodowych w poczet etatowy uczelni nie jest organem służby bezpieczeństwa. Inna jest sytuacja, która nie budzi wątpliwości, gdy dany funkcjonariusz służby bezpieczeństwa odbywał wWyższej Szkole (...)wL.jedynie jakikolwiek rodzaj szkolenia czy kursy, nie będąc zaliczonym w poczet etatowy tej uczelni i pełniąc jednocześnie służbę w jednym z organów bezpieczeństwa państwa. W świetle powyższego w ocenie Sądu Okręgowego okres szkolenia odwołującego wL.odbywanego przy jednoczesnym zatrudnieniu w służbie bezpieczeństwa jest okresem służby wpływającym na obniżenie wysokości świadczenia.
W ocenie Sądu pierwszej instancji okres od 16.10.1985 r. do 15.02.1990 r. jest okresem służby odwołującego w Służbie Bezpieczeństwa, co wynika z dokumentów w jego aktach osobowych - m.in. dokumentu o obliczeniu wysługi lat dla celów emerytalnych z dnia 15.02.1990 r.
W ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia jakie czynności wykonywał odwołujący się w ramach służby i jaką postawę reprezentował, a jedynym kryterium jest fakt służby w określonych jednostkach w przedziale czasowym 1944-1990.
Obecny stan prawny obowiązujący w Polsce pozwala obniżyć świadczenie za okresy pracy w Służbie Bezpieczeństwa w sposób jak tego dokonał organ rentowy, przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż okres służby odwołującego w organach bezpieczeństwa pokrywa się z danymi wykazanymi przez Instytut Pamięci Narodowej.
Dalej Sąd Okręgowy podniósł, że w przedmiocie obniżenia świadczenia odwołującego poniżej wielkości odpowiadającej 40% podstawy wymiaru wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 03.03.2011 r. II UZP 2/11(C)SNP2011/15-16/2010. Stwierdzono w niej, iż w sytuacji obliczenia emerytury wyłącznie za okresy pełnienia służby w organach bezpieczeństwa, może być ona niższa od 40 % podstawy wymiaru tego świadczenia, a taka sytuacja dotyczy odwołującego.
Z uwagi na powyższe na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.Sąd oddalił odwołanie. O kosztach postępowania orzeczono w myślart. 98 k.p.c.

Powyższe rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zaskarżyłZ. R.apelacją w całości, zarzucając mu:

-

naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególnościart. 15 i art. 15 b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, poprzez pominięcieart. 15przy ustaleniu wysokości emerytury policyjnej i zastosowanie wyłączenia art. 15 b tej ustawy.

niezgodne z prawem zaliczenie okresu służby do dnia 24 września 1982 roku, jako służby w strukturach Służby Bezpieczeństwa.

zaliczenie (w wyniku informacji IPN) przez Zakład Emerytalno - Rentowy służby od 01 lipca 1964 roku jako w strukturach SB.

-

błędną kwalifikację danej jednostki lub stanowiska do struktury SB:

okres służby w Inspektoracie Ochrony Funkcjonariuszy WUSW wK.w okresie od 18 stycznia 1985 roku do 15 lutego 1990 roku ubezpieczony był służbowo podległy Szefowi WUSW wK.i nie miał nic wspólnego ze Służbą Bezpieczeństwa.
Nadto za okres pobytu skarżącego w szkole oficerskiej wL.w okresie od września 1966 do lipca 1967 roku winna być wyliczona wysługa emerytalna po 2,6 %, gdyż apelujący był słuchaczem szkoły oficerskiej wLegionowie.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez ustalenie wysokości emerytury policyjnej z uwzględnieniem 40% podstawy wymiaru za pierwsze 15 lat służby, zgodnie zart. 15 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzinoraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Apelacja nie odnosi skutku, gdyż rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Sąd Okręgowy przeprowadził właściwe postępowanie, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i trafnej wykładni zastosowanych przepisów prawa.
W niniejszej sprawieZ. R.kwestionował treść informacji Instytutu Pamięci Narodowej z 18 kwietnia 2012 roku twierdząc, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Sąd Okręgowy błędnie zakwalifikowali w szczególności okres nauki w Szkole Oficerskiej wL.w latach 1966-1967 oraz okres zatrudnienia od 16 stycznia 1985 roku do 15 lutego 1990 roku w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych na stanowisku kierownika jako okres służby w organach bezpieczeństwa państwa. Tymczasem zgodnie zart. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 roku o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów(tekst jednolity: Dz. U. z 2007 roku Nr63, poz. 425, ze zmianami), organami bezpieczeństwa państwa w rozumieniu ustawy są:
1) Resort Bezpieczeństwa Publicznego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego;
2) Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego;
3) Komitet do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego;
4) jednostki organizacyjne podległe organom, o których mowa w pkt 1-3, a w szczególności jednostki Milicji Obywatelskiej w okresie do dnia 14 grudnia 1954 r.;
5) instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych;
6) Akademia Spraw Wewnętrznych;
7) Zwiad Wojsk Ochrony Pogranicza;
8) Zarząd Główny Służby Wewnętrznej jednostek wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe mu komórki;
9) Informacja Wojskowa;
10) Wojskowa Służba Wewnętrzna;
11) Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego;
12) inne służby Sił Zbrojnych prowadzące działania operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze, w tym w rodzajach broni oraz w okręgach wojskowych;
Odnosząc się do spornych lat 1966 – 1967, kiedy toZ. R.był słuchaczem rocznej Szkoły Oficerskiej wL., stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy zaliczył skarżącemu ten okres do stażu pracy w organach bezpieczeństwa państwa. Sąd ten celnie odwołał się do postanowienia Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2011 roku, II UZP 10/11, w uzasadnieniu którego Sąd Najwyższy stwierdził, ze ustawodawca nie traktujeWyższej Szkoły (...)wL.jako „jednostki Służby Bezpieczeństwa” w rozumieniu art. 2 cytowanej ustawy. Niemniej jednakZ. R.nie pozostawał na etatowym stanie słuchaczy tej uczelni, pełniąc także w spornym okresie, to jest latach 1966 – 1967, służbę w organach bezpieczeństwa państwa. Tym samym okres szkolenia odwołującego wWyższej Szkole (...)wL.odbywany przy jednoczesnym zatrudnieniu w służbie bezpieczeństwa jest okresem służby wpływającym na obniżenie wysokości świadczenia. Podobnie okres od 16 stycznia 1985 roku do 15 lutego 1990 roku, kiedy to wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku kierownika w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych zalicza się do służby w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu cytowanego wyżej art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z 18 października 2006 roku. Wojewódzkie Urzędy Spraw Wewnętrznychexpressis verbissą zaliczone do organów bezpieczeństwa państwa na mocy omawianego przepisu. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w dokumentacji pracowniczej apelującego, między innymi w dokumencie o obliczeniu wysługi lat dla celów emerytalnych z 15 lutego 1990 roku, z którego wynika, że cały okres zatrudnienia ubezpieczonego od 1 lipca 1964 roku do 15 lutego 1990 roku zaliczony jest do zatrudnienia w służbie bezpieczeństwa, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji.
Na powyższe nie rzutuje zarzut skarżącego, który podnosi, że Służba Bezpieczeństwa została powołana dopiero na podstawieustawy z 14 lipca 1983 roku o Urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych i zakresie działania podlegających mu organów, a zatem jego zatrudnienie przed wejściem w życie powołanej wyżej ustawy nie może być kwalifikowane jako służba w strukturach SB. Zwrócić należy skarżącemu uwagę, że ustawodawca wyraźnie przewiduje obniżenie przelicznika z 2,6% do 0,7% za każdy rok służby w latach 1944 – 1990 w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy z 18 października 2006 roku. Wskazany wyżej okres obejmuje zatem sporne w niniejszej sprawie lata 1964 – 1983.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organ rentowy, w związku z otrzymaniem informacji z IPN z 18 kwietnia 2012 roku, uprawniony był do zainicjowania z urzędu postępowania w przedmiocie przeliczenia emerytury policyjnejZ. R.stosownie doart. 15 b ust. 1 ustawy z 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin(tekst jednolity: Dz. U. z 2007 roku Nr 63, poz. 425, ze zmianami).
Nie ma przy tym racji apelujący, że tak obliczona emerytura nie może być niższa od 40% podstawy wymiaru tego świadczenia. Kwestia ta została już rozstrzygnięta w judykaturze i Sąd pierwszej instancji trafnie odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z 3 marca 2011 roku, II UZP 2/11, w której Sąd wypowiedział pogląd, że za każdy rok pełnienia służby w latach 1944-1990 w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa wart. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów(jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.), emerytura wynosi 0,7% podstawy jej wymiaru (art. 15b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin(jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.), co oznacza, że wysokość emerytury wyliczanej wyłącznie za okresy pełnienia takiej służby może być niższa od 40% podstawy wymiaru tego świadczenia.
W uzasadnieniu cytowanego orzeczenia Sąd Najwyższy podkreślił, że regulacje zawarte w art. 14 i 15 ustawy zaopatrzeniowej, do których odwołuje sięZ. R., stosuje się tylko w zakresie nieuregulowanym wyraźnie i odmiennie w treści normatywnej art. 15b, a w szczególności w jego ust. 1 pkt 1, który nie pozostawia żadnych wątpliwości co do sposobu wyliczenia wysokości emerytury zaopatrzeniowej funkcjonariuszy zawsze po 0,7% podstawy wymiaru tego świadczenia za każdy rok służby w latach 1944-1990 pełnionej w organach bezpieczeństwa PRL, z jedynym wyjątkiem unormowanym art. 15b ust. 3 i 4 tej ustawy. W zakresie ustawowego sposobu wyliczenia emerytury przepisy art. 15b ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1a ustawy zaopatrzeniowej mają bowiem naturę szczególną i szczegółową, a przeto niejako "odrębnie" i ze względu na cele zmienionego porządku legislacyjnego samoistnie regulują zasady wyliczania wysokości emerytur osób pełniących w latach 1944-1990 służbę w organach bezpieczeństwa PRL z zastosowaniem wskaźnika 0,7% podstawy wymiaru tego świadczenia, co oznacza, iż nie stosuje się do nich art. 15 ust. 1in principioustawy zaopatrzeniowej, z którego wynika, że emerytura funkcjonariusza, który pozostawał w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. wynosi 40% podstawy jej wymiaru za każdy rok służby.
Konkludując stwierdzić należy, że wszystkie zarzuty skarżącego zawarte w apelacji zawierają jedynie jego swoistą interpretację powołanych przepisów i nie mają żadnego odniesienia w stosunku do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego i prawidłowo zastosowanych odpowiadających mu przepisów prawa materialnego.
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny w Łodzi, działając na podstawieart. 385 k.p.c., oddalił apelacje jako bezzasadną.