Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 380/13
Data wyroku: 2013-10-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Waldemar Masłowski, Barbara Żukowska, Andrzej Tekieli
Słowa kluczowe: Przywłaszczenie
Podstawa prawna: art. 284§1 kk

Sygn. akt VI Ka 380/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 października 2013 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący – Sędzia SO Barbara Żukowska (spr.)
Sędziowie   SO Andrzej Tekieli
SO Waldemar Masłowski
Protokolant Anna Potaczek

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Lesława Kwapiszewskiego
po rozpoznaniu w dniu 1 października 2013 r.
sprawyA. P.
oskarżonego zart. 284 § 1 kk
z powodu apelacji, wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Zgorzelcu
z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt II K 371/13

uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoA. P.i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
A. P.oskarżony był o to, że:
w okresie od dnia 2 marca 2012r. do 30 listopada 2012r. wZ., w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc upoważnionym, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej podfirmą (...)na podstawie umowy zawartej z(...)S.A. do wykonywania czynności agenta pocztowego polegających na pośredniczeniu w przyjmowaniu wpłat dokonywanych przez osoby fizyczne na rachunki bankowe, przywłaszczył kwotę 1.275,55 zł otrzymaną odE. F.tytułem zapłaty za dostarczenie energii elektrycznej oraz kwotę 777,23 zł otrzymaną odS. Ć.za użytkowanie lokalu mieszkalnego, nie dokonując przekazania powyższych kwot w dniu ich wpłaty na właściwe rachunki bankowe(...) Sp. z o.o.wK.oraz Towarzystwa(...)Sp. z o.o. wZ., lecz zatrzymując wskazane kwoty dla siebie, wyrządzając w ten sposób szkodę o łącznej wartości 2.052, 78 a w szczególności:
- w dniu 2 marca 2012r. przywłaszczył wpłaconą przezS. Ć.kwotę 395 zł,
- w dniu 12 września 2012r. przywłaszczył wpłaconą przezE. F.kwotę 310,22 zł,
- w dniu 10 października 2012r. przywłaszczył wpłaconą przezE. F.kwotę 255,11 zł,
- w dniu 5 listopada 2012 roku przywłaszczył wpłaconą przezS. Ć.kwotę 382,23 zł,
- w dniu 30 listopada 2012 roku przywłaszczył wpłaconą przezE. F.kwotę 310,22 zł
tj. o czyn zart. 284§1kkw zw. zart. 12kk.
Sąd Rejonowy w Zgorzelcu wyrokiem z dnia 03 czerwca 2013r. (sygn. akt IIK 371/13):

I
oskarżonegoA. P.uniewinnił od popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w części wstępnej wyroku, tj. występku zart.284§1kkw zw. zart.12kk,

II
na podstawieart. 632 pkt 2 kpkkosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Wyrok ten zaskarżony został w całości – na niekorzyść oskarżonego – apelacją prokuratora.
Powołując się naart. 438 pkt 3 kpkprokurator zaskarżonemu wyrokowi zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a wyrażający się w przyjęciu, że oskarżony nie zrealizował swoim zachowaniem znamion czynu zart. 284§1kk, podczas gdy całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności wyjaśnieńA. P., jak też jego prawidłowa analiza, czego nie dokonał Sąd I instancji, prowadzi do wniosku, iż oskarżony popełnił zarzucany mu czyn.
Stawiając powyższy zarzut prokurator wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja prokuratora nie jest pozbawiona słuszności.
Zarzucanym oskarżonemu czynem zabronionym, przy przyjęciu warunku zart. 12kk,A. P.miał dopuścić się występku zart. 284§1kkwobec dwóch pokrzywdzonych. Prokurator zarzucił oskarżonemu, iż w dniu 2.III.2012r. przywłaszczył na szkodęS. Ć.kwotę 395 zł a w dniu 5.XI.2012r. kwotę 382,23 zł, natomiast na szkodęE. F.przywłaszczył – w dniu 12.IX.2012r. kwotę 10,22 zł, w dniu 10.X.2012r. kwotę 255,11 zł, i w dniu 30.XI.2012r. kwotę 310,22 zł. Już w tym miejscu podnieść należy, iż wskazane w zarzucie aktu oskarżenia kwoty, jakie oskarżonyA. P.miał przywłaszczyć na szkodęE. F.nie pozostają w zgodzie z dowodami wpłat dokonywanych przez tę pokrzywdzoną w prowadzonej przez oskarżonegoAgencji (...). Powyższe wynika zapewne z błędu rachunkowego /nieprawidłowego zsumowania wpłaconych kwot/, o czym świadczyć może treść uzasadnienia aktu oskarżenia.
W ocenie Sądu Rejonowego oskarżony nie przywłaszczył wpłaconych przezE. F.iS. Ć.w konkretnych, wskazanych w zarzucie datach kwot a „jedynie w sposób bezprawny korzystał z wpłaconych przez klientów pieniędzy, nienależycie wykonywał umowę agenta pocztowego …, korzystał z gotówki, ale nie miał zamiaru włączenia jej na trwałe do swego majątku …” /cyt. z uzasadnienia SR/.
O takiej ocenie Sądu Rejonowego przesądziły wyjaśnienia oskarżonego, w których przyznał, iż otrzymane pieniądze przeznaczył na własne potrzeby zważywszy, iż znalazł się w trudnej sytuacji materialnej, ale „miał zamiar je zwrócić po uzyskaniu pożyczki”, nadto fakt, iż pieniądze wpłacone przezE. F.w dniu 12.IX.2012r. „on po prostu wpłacił później, ale z zachowaniem wskazanego terminu płatności”, kwotę otrzymaną od tej klientki w dniu 30.XI.2012r. wpłacił w styczniu 2013r. – „jeszcze przed zawiadomieniem pokrzywdzonej”, a ostatecznie „przekazał wszystkie kwoty otrzymane odE. F.” /cyt. z uzasadnienia SR/.
Ustalenie zamiaru oskarżonego co do otrzymanych odE. F.iS. Ć.pieniędzy, nieprzekazanych zgodnie z wymogami wiążącej agenta pocztowego umowy /k. 15-22/, przeznaczonych na własny użytek miało pierwszorzędne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Oczywistym jest przy tym, że zamiaru lub jego braku nie sposób domniemywać, musi być wykazany.
Zwrócić też należy uwagę, iż „fakty należące do strony przedmiotowej czynu, jako istniejące obiektywnie, w wielu wypadkach pozwalają na bardziej miarodajne ustalenia faktyczne w zakresie zamiaru jaki przyświecał sprawcy, niż same w sobie jego wypowiedzi. Same w sobie bowiem wypowiedzi oskarżonego przed i po popełnieniu czynu w zasadzie nie mogą przesądzać o treści jego zamiaru, jeżeli nie znajdują jednocześnie wyrazu w przedmiotowych okolicznościach sprawy” /tak SA w Lublinie w wyroku z dnia 10.III.2011r., II AKa 16/11/.
Odnosząc się wprost do realiów przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż co do dwóch wpłat dokonanych przezE. F.w dniu 12.IX.2012r. oskarżonyA. P.dokonał przelewu w terminie późniejszym lecz przed upływem terminu płatności.
Wpłatę otrzymaną w dniu 10.X.2012r. z terminem płatności na dzień 17.XII.2012r. przekazał dopiero w dniu 21.I.2013r., pieniądze otrzymane od jej klientki w dniu 30.XI.2012r. z terminem płatności na dzień 17.I.2013r. i 18.II.2013r. przekazał w dniu 14.I.2013r.
Sąd Rejonowy wywodzi, iż skoro pokrzywdzonaE. F.„swoje zastrzeżenia” zgłosiła w dniu 17.I.2013r., to tym samym „na korzyść oskarżonego przemawia, że jeszcze przed jej zawiadomieniem przekazał na właściwe konto pieniądze otrzymane w dniu 30.XI.2012r.”. Poza oceną Sądu Rejonowego pozostały zeznania pokrzywdzonejE. F., iż w końcu 2011r., początku 2012r. zawiadomiona została przezT., iż nie dokonała w terminie stosownych wpłat i wezwana została do zapłaty zaległego rachunku, nie ustalił, czy i ewentualnie kiedy pokrzywdzona skontaktowała się zA. P.dążąc do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, a zatem, czy oskarżony wiedział o podjętych przezE. F.działaniach zmierzających do wyjaśnienia braku wpłaty nim zgłosiła o tym fakcie na Poczcie Głównej w dniu 17.I.2013r.
Poza oceną Sądu Rejonowego pozostały wyjaśnienia oskarżonego /k. 45/ złożone w dniu 7.III.2013r., w których twierdził, iż „to była jedyna sytuacja, gdy wziął cudze pieniądze…, to było jednorazowe zachowanie tego typu…” a tymczasem w dniu 4.II.2013r. w Urzędzie Pocztowym wZ.S. Ć.zgłosiła reklamację co do wpłat dokonywanych przez nią wAgencji (...)prowadzonej przezA. P.: wpłaty z dnia 2.III.2012r. i 5.XI.2012r. dokonane przezS. Ć.zrealizowane były przez oskarżonego w dniu 4.II.2013r. /tj. w dniu wniesionej przez pokrzywdzoną reklamacji/, przy czym Sąd Rejonowy nie ustalił terminu płatności wskazanego przez uprawnione podmioty.
Sąd Rejonowy stwierdził w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż skoro oskarżony uregulował należności względemS. Ć.w dniu 4.II.2013r. a w tym dniu złożono zawiadomienie zatem trudno wykazać, że chciał zatrzymać w/w pieniądze dla siebie”. Przytoczona argumentacja nie przekonuje o braku zamiaru przywłaszczenia, skoroA. P.pieniędzy otrzymanych odS. Ć.nie przekazał w okresie 11 miesięcy /wpłata z 2.III.2012r./ i trzech miesięcy /wpłata z 5.XI.2012r.) a przeznaczył je – jak sam przyznał – na własne potrzeby.
Sąd Rejonowy pominął również, iż w związku z reklamacjami przezE. F.iS. Ć.A.składał stosowne wyjaśnienia /poprzedzające zawiadomienie skierowane do Prokuratora) w toku wszczętej kontroli instytucjonalnej i funkcjonalnej w(...)S.A., nie ustalił, czy o wszczętych działaniach kontrolnych został zawiadomiony, czy okoliczność ta mogła zmobilizować go do zwrotu zatrzymanych pieniędzy, zwłaszcza wobec przyznania, iż w dniu 4.II.2013r.S. Ć.zgłosiła się doń „w celu wyjaśnienia niezaliczonych wpłat i tego samego dnia dokonał w jej imieniu dopłaty…” (k. 79).
Ocena Sądu Rejonowego, iż co do wpłat dokonanych przez oskarżonego w terminie późniejszym, niż wynikały z terminów wskazanych w stosownych dowodach oskarżony „prawdopodobnie zapomniał o tych kwotach…” jest oceną dowolną, jako że nie została poprzedzona oceną całokształtu okoliczności istotnych dla ustalenia zamiaru oskarżonego.
Rację należy przyznać prokuratorowi, iż z samego faktu zwrócenia rzeczy nie sposób wywodzić braku woli /zamiaru/ jej przywłaszczenia.
Zapadły w przedmiotowej sprawie wyrok uniewinniającyA. P.od całości zarzucanego mu czynu, jako przedwczesny musiał zostać uchylony a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy winien bezpośrednio przeprowadzić dowód z zeznańE. F.celem ustalenia, czy i kiedy informowałaA. P.o zaległościach w związku z dokonanymi wpłatami, podejmowanymi interwencjami na(...)i(...), dążyć do ustalenia, czy przed oficjalnym zgłoszeniem przezE. F.reklamacji na(...)oskarżony wiedział o stwierdzonym braku wpłaty na rzecz(...)i podjętych działaniach wyjaśniających. Wyjaśnienia oskarżonego winny być ocenione w kontekście pozostałych dowodów ocenionych rzetelnie, zgodnie z ich treścią, przy czym Sąd winien ujawnić wyjaśnienia złożone przezA. P.w toku postępowania kontrolnego wszczętego przez(...)i odnieść się również do okoliczności wynikających z tych wyjaśnień.
Ustalenia wymagają terminy płatności należności wpłaconych przezS. Ć.w dniu 2.III.2012r. i w dniu 5.XI.2012r.
Po poddaniu tak przeprowadzonych dowodów kompleksowej, logicznej, zgodnej z pozostałymi wymogami przepisuart. 7 kpkocenie, możliwym będzie prawidłowe ustalenie rzeczywistego zamiaru oskarżonego w odniesieniu do poszczególnych zarzucanych mu, w ramach czynu ciągłego, działań a zatem wydanie prawidłowego orzeczenia.
uk.