Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 227/13
Data wyroku: 2013-07-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Katarzyna Powalska, Przemysław Majkowski, Barbara Bojakowska

Sygn. akt I Ca227/13

POSTANOWIENIE
Dnia 10 lipca 2013 r.
Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący : SSO Barbara Bojakowska
Sędziowie: SSO Katarzyna Powalska , SSO Przemysław Majkowski
po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2013 r. w Sieradzu
na rozprawie
sprawy z wnioskuH. J. (1)
z udziałemA. J..T. T. (1)iR. T.
o dział spadku
na skutek apelacji wnioskodawczyni
od postanowienie Sądu Rejonowego w Wieluniu
z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt VIII 556/11

postanawia:
I. zmienić zaskarżone postanowienie w punktach 2, 3 i 6 w ten tylko sposób, że:

a
w punktach 2 i 3 obniżyć spłatę a tym samym kwotę podlegającą zabezpieczeniu z 23.850 złotych do kwoty19.080 (dziewiętnaście tysięcy osiemdziesiąt) złotych;

b
punktowi 6 nadać brzmienie „ pobrać od wnioskodawczyni i uczestników postępowaniaT. T. (1)iR. T.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wieluniu tytułem brakujących kosztów postępowania następujące kwoty:

      - odH. J. (1)2161,94 (dwa tysiące sto sześćdziesiąt jeden i 94/100) złotych

      - odT. T. (1)iR. T.3161,95 (trzy tysiące sto sześćdziesiąt jeden i 95/100) złotych;

II. w pozostałym zakresie oddalić apelację;

       III. przyznać adwokatowiA. P.kwotę 1554 (jeden

tysiąc pięćset pięćdziesiąt cztery) złote w tym VAT w kwocie
276 złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
wnioskodawczyni z urzędu, które nakazuje wypłacić z
funduszu Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wieluniu.

Sygn. akt I Ca 227/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 marca 2013 r. wydanym w sprawieo sygn. akt VIII Ns 556/11 Sąd Rejonowy w Wieluniu, VIII Zamiejscowy Wydział Cywilnyz/s wP.dokonał działu spadku poH. J. (2).
W konsekwencji Sąd Rejonowy w Wieluniu przyznał na rzecz wnioskodawczyniH. J. (1)udział wynoszący ½ części w prawie własności zabudowanego gospodarstwa rolnego zlokalizowanego w GminieD., składającego się z działek oznaczonych w katastrze gruntów numerami:(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)– położonych w obrębieR.orazdziałek oznaczonych numerami (...)położonych w obrębieZ.o łącznym obszarze 2,1088 ha, dla których to nieruchomości w Sądzie Rejonowym w Wieluniu, VII Zamiejscowym Wydziale Ksiąg Wieczystych z/s wP.urządzona i prowadzona jestksięga wieczysta nr KW (...).
Ponadto Sąd I instancji przyznał na rzecz wnioskodawczyniH. J. (1)prawo posiadania nieruchomości stanowiącej działkę oznaczonąnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,08 ha, położonej wR., GminieD..
Opisane wyżej składniki majątku spadkowego zostały przyznane wnioskodawczyniz wyłączeniem obowiązku spłaty na rzeczA. J..
Sąd Rejonowy zasądził nadto odH. J. (1)solidarnie na rzecz uprawnionych uczestników postępowaniaR.iT.małżonkówT.kwotę 23.850,00 zł (dwadzieścia trzy tysiące osiemset pięćdziesiąt złotych) tytułem spłaty posiadanego przez nich udziału w majątku spadkowym w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia temu terminowi płatności oraz udzielił zabezpieczenia roszczeniu małżonkówR.iT. T. (1)poprzez wpisanie hipoteki przymusowej do kwoty 23.850,00 zł (dwadzieścia trzy tysiące osiemset pięćdziesiąt złotych) w dziale IVksięgi wieczystej nr KW (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Wieluniu VII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą wP.i obejmującej w/w nieruchomości, których prawo własności na skutek działu spadku przypadło wnioskodawczyniH. J. (1).
W zaskarżonym postanowieniu zawarte zostało także rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w tym kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyniz urzędu.
Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktycznei wnioski.

H. J. (2)iH. J. (1)byli naprawach małżeńskiejustawowej wspólności majątkowej współwłaścicielami zabudowanego gospodarstwa rolnego położonego w GminieD., składającego się z działek oznaczonych w katastrze gruntów kolejno numerami(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)
(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)– obrębR.;(...)– obrębZ.i(...)– obrębD.o łącznej powierzchni 7,9505 ha. Ponadto wymienieni małżonkowie posiadali niezabudowanądziałkę nr (...)o obszarze 0,08 ha położoną wR., GminieD..
W dniu 9 czerwca 1997 r. zmarł mąż wnioskodawczyniH. J. (2). Prawomocnym postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2000 r. wydanym w sprawieo sygn. akt I Ns 529/00 Sąd Rejonowy w Wieluniu, I Wydział Cywilny stwierdził, iż spadek po zmarłymH. J. (2)na podstawie ustawy nabyli: żonaH. J. (1)oraz dzieci -K. O.,A. J.iB. J., każdy z nich po ¼ części. Z kolei wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym nabyli wyłącznie żona zmarłego spadkodawcy –H. J. (1)i jego synA. J., po ½ części każde z nich.
W dniu 9 października 2000 r.H. J. (1)iA. J.sprzedaliK. B.działkę nr (...)o powierzchni 0,2605 ha za kwotę 600,00 zł, dzieląc siępo połowie uzyskaną ceną sprzedaży. W dniu 15 lutego 2001 r. wnioskodawczyni wrazz synemA. J.sprzedali kolejnądziałkę nr (...)o pow. 0,4509 ha (wydzieloną zdziałki nr (...)) na rzeczE.iZ.mał.K., za cenę sprzedaży 2.000,00 zł, którą sprzedający także podzielili się po połowie. Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 3 września 2001 r. w/w sprzedający przenieśli na rzeczM. D.prawo własnościdziałki nr (...)o obszarze 0,(...)(wydzielonej zdziałki nr (...)), za cenę 2.000,00 zł, dzieląc się również w tym przypadku uzyskanymi pieniędzmi po połowie.W dniu 7 września 2007 r. wnioskodawczyniH. J. (1)iA. J.sprzedaliJ.iA.mał.R.działki nr (...)o łącznej powierzchni 4,55 ha, za kwotę 34.000,00 zł. Uzyskane ze sprzedaży środki pieniężne zostały podzielone w ten sposób, iżB. J.otrzymał kwotę 16.000,00 zł;K. O.otrzymała kwotę 500,00 zł; wnioskodawczyni przypadła kwota 1.000,00 zł zaśA. J.kwota 16.500,00 zł.
Początkowo wnioskodawczyni wraz z synemA. J.prowadzili gospodarstwo rolne, czyni na nie nakłady oraz pobierali pożytki z tego gospodarstwa.Po zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa zostało ono oddane przez wnioskodawczynięi jej syna w dzierżawę.
Wnioskodawczyni ma 79 lat, przebywa na emeryturze i obecnie w dalszym ciągu zamieszkuje na wchodzącym do spadku siedlisku. Wnioskodawczyni mieszka wraz z córkąK. O., obecnie wdową oraz jej trójką dzieci.
B. J.od wielu lat mieszka i pracuje wS.. UczestnicyR.iT.mał.T.prowadzą własne gospodarstwo rolne wR.iD.. Z koleiA. J.przed laty wyprowadził się doD.gdzie znajduje się obecnie jego centrum życiowe.
Na gruncieart. 1051 k.c.orazart. 1052 § 2 k.c.Sąda quouznał za skuteczne dokonanie przezA. J.zbycia udziału wynoszącego ¼ części w spadku na rzeczR.iT.mał.T., na skutek czego wstąpili oni w sytuację prawną zbywcy nabywając jednocześnie taką samą ochronę jak gdyby byli oni spadkobiercamipo zmarłymH. J. (2).
Łączna wartość wchodzących w skład spadku nieruchomości została ustalonana kwotę 132.000,00 zł, na którą składają się wartości poszczególnych działek ustalone przez biegłego rzeczoznawcę majątkowegoM. M.w wydanej w sprawie opinii sądowej(k. 96-120).
Wchodzące w skład spadku gospodarstwo należy do małorolnych, jego powierzchnia wynosi 2,1088 ha z czego 1,5188 ha stanowią użytki rolne. Działki charakteryzują się słabymi glebami bonitacyjnymi, nie są uprawiane rozliczno i pozostają w ugorze. W gospodarstwie brak sprzętu do prowadzenia produkcji rolnej. Z punktu widzenia zasad prawidłowej gospodarki rolnej wyłączona jest możliwość dokonania podziału rzeczonego gospodarstwaw naturze. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, iż zasadnym będzie przyznanie objętego spadkiem gospodarstwa rolnego wnioskodawczyni z odpowiednimi spłatamina rzecz pozostałych uczestników postępowania. Taki stan rzeczy w ocenie Sądu Rejonowego w Wieluniu nie doprowadzi do powstania nowego gospodarstwa, pozwoli na odbudowę dotychczas istniejącego i podjęcie oraz prowadzenie w nim produkcji rolnej, która będzie mogła stanowić źródło utrzymania dla wnioskodawczyni i jej rodziny.
Konstatując Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, iż z punktu widzenia racjonalnej gospodarki rolnej na gruncie niniejszej sprawy zasadnym będzie odstąpienie od ogólnej zasady przeprowadzenia działu spadkowego gospodarstwa rolnego w drodze podziału fizycznego na rzecz przyznania go w całości jednemu ze współwłaścicieli, którym w tym konkretnym przypadku jest wnioskodawczyniH. J. (1). Zdaniem Sądu I instancji wnioskodawczyni i jej córka, która w przyszłości ma przejąć gospodarstwo po matce, dają rękojmię odbudowania tego gospodarstwa, uruchomienia w nim produkcji rolnej i osiągnięcia przez nie w przyszłości samodzielności, towarowości i zyskowności. Gwarantem tego stanu ma być przede wszystkim sukcesorka wnioskodawczyni, która ma doświadczeniew prowadzeniu gospodarstwa rolnego oraz jej dzieci. Ponadto siedlisko wchodzące w skład rzeczonego gospodarstwa rolnego stanowi centrum życiowe wnioskodawczyni, która jest obecnie w wieku 79 lat.
Sąd Rejonowy w Wieluniu zważył, iż współwłaściciela, który otrzymał na własność całe gospodarstwo rolne obciąża wobec pozostałych współwłaścicieli obowiązek spłatyw wysokości odpowiadającej wartości posiadanych przez nich udziałów w tym gospodarstwie. W przypadku spłaty należnej małżonkomT.Sąd I instancji miałna względzie, iż w spadkowym gospodarstwie rolnym naprawach małżeńskiejustawowej wspólności majątkowej posiadają oni udział wynoszący ¼, przy udziale wnioskodawczyni wyrażającym się wielkością ¾. Sąd uwzględniając kwoty jakie z tytułu sprzedaży poszczególnych działek otrzymałA. J.ustalił, iż wartość udziału wynoszącego ¼ części spadku po zmarłymH. J. (2)stanowi kwotę 42.650,00 zł.
Kwota ta odpowiada ilorazowi kwoty 38.600,00 zł (kwota uzyskana ze sprzedaży działek) i ¼ części posiadanego przez uczestników udziału, zwiększonej o kwotę 33.000,00 zł stanowiącą czwartą część wartości pozostałej masy spadkowej (132.000,00 zł : 4), czyli 9.650,00 zł + 33.000,00 zł = 42.650,00 zł.
Sąd I instancji ustalił, iż uczestnik postępowaniaA. J.po śmierci swojego ojca z tytułu sprzedaży nieruchomości otrzymał kwotę 18.800,00 zł, z ogółem należnejmu kwoty 42.650,00 zł. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu powinien on otrzymać ponadto kwotę 23.850,00 zł stanowiącą wynik różnicy pomiędzy wartością posiadanego udziałua rzeczywiście otrzymanym ekwiwalentem pieniężnym (42.650,00 zł – 18.800,00 zł).
Wobec faktu, iżR. i. T. m. T.wstąpili w sprawa i obowiązkuA. J., Sąd Rejonowy w Wieluniu zasądził od wnioskodawczyni solidarniena ich rzecz kwotę 23.850,00 zł tytułem wyrównania spłaty z przysługującego im udziałuw majątku spadkowym, w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności. Takie odroczenie terminu zapłaty w ocenie Sądu I instancji pozwoli wnioskodawczynina zgromadzenie potrzebnych środków finansowych i dokonanie zapłaty na rzecz uprawnionych, bez uszczerbku dla samej zobowiązanej i jej rodziny.
Sąd Rejonowy w Wieluniu uznał przy tym, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za obniżeniem należnej uczestnikom spłaty lub jej rozłożeniem na raty, przewidziane wart. 216 § 2 i 3 k.c.Sąd I instancji podzielił nadto stanowisko uczestników postępowania w zakresie zgłoszonego przez nich wniosku o udzielenie zabezpieczenia wobec przyznanej im należności pieniężnej tytułem spłaty i w konsekwencji na podstawieart. 212 § 3 k.c.ustanowił hipotekę przymusową do kwoty 23.850,00 zł ujawniającją wksiędze wieczystej nr KW (...).
O kosztach postępowania Sąd I instancji rozstrzygnął na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., oddalając jednocześnie w postanowieniu uzupełniającym wniosekH. J. (1)o zasądzenie na jej rzecz od pozostałych uczestników kosztów postępowania w sprawie. Nadto Sąd rozstrzygnął o kosztach nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu przez adw.A. P..
Apelacjęod powyższego postanowienia wniosła wnioskodawczyni zaskarżającto orzeczenie w części, tj. w zakresie punktu 2, 3 i 6 sentencji, zarzucając temu rozstrzygnięciu:

1
naruszenie prawa materialnego, a konkretnieart. 1042 § 2 k.c.(stosowanego

      per analogiam)poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przez Sąd I instancji żądania wnioskodawczyni w postaci zwaloryzowania darowizn jakie otrzymałA. J.na poczet swego udziału w spadku, a pochodzącychz dokonanych po śmierci ojca wraz z wnioskodawczynią sprzedaży nieruchomości spadkowych, co w konsekwencji doprowadzić powinno do zasądzenia niższej spłaty na rzecz uczestnikówR. i. T. T.;

2
naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 520 § 1 w zw. zart.130(

      4)§ 1 k.p.c.poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji gdy poza wnioskodawczynią, także uczestnicy postępowania – to jestR. i. T. m. T.orazA. J.wnosili również o podjęcie czynności połączonej z wydatkami na opinię sporządzoną przez biegłegoM. M.,a w zakresie kosztów opinii sporządzonej przez biegłąB. M.jedynie uczestnicy postępowaniaR. i. T. m..T.wnosili o podjęcie czynności połączonej z wydatkami na tą opinię, co skutkować winno w zakresie pierwszej opinii obciążeniem w równych częściach miedzy wnioskodawczynięi uczestnikówR.iT.mał.T.orazA. J.,a co do drugiej opinii w całości obciążać powinno solidarnie uczestnikówR.iT.mał.T..

W oparciu o powyższe zarzuty apelujący sformułował następujące wnioski apelacyjne wnosząc o:

1
zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie 2 sentencji poprzez zasądzenieod wnioskodawczyni na rzecz uczestników tytułem spłaty przypadającegoim udziału w spadku kwotę 17.359,00 zł płatną jednorazowo w terminie6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkamiw razie uchybienia terminowi jej płatności;

2
zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie 3 sentencji poprzez udzielenie zabezpieczenia roszczeniu uczestników postępowaniaR.iT.mał.T.poprzez wpisanie hipoteki przymusowej do kwoty17.359,00 zł w dziale IVksięgi wieczystej KW nr (...)prowadzonej przez sąd Rejonowy w Wieluniu, VII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą wP.;

3
zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie 6 sentencji poprzez nakazanie pobrania od wnioskodawczyniH. J. (1)kwoty 823,08 zł oraz odR.iT.mał.T.kwoty 2.777,71 zł i odA. J.kwoty 1.323,08 zł na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wieluniu tytułem nieuiszczonej części wydatków na pokrycie kosztów opinii biegłych sądowych,

4
zasądzenie od uczestnikówR.iT.mał.T.orazA. J.na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.

Nadto na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik wnioskodawczyni popierając apelację podniósł dodatkowy zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego–art. 216 § 2 k.c.poprzez jego niezastosowanie i nieobniżenie wysokości spłaty obciążającej wnioskodawczynię, w sytuacji spełnienia ustawowych przesłanek.

Sąd Okręgowy w Sieradzu, zważył co następuje.
Apelacja wnioskodawczyni okazała się zasadna i jako taka doprowadziłado częściowej reformacji zaskarżonego postanowienia. Zaznaczyć jednak należy, iż nie wszystkie zawarte w niej zarzuty okazały się zasadne.
W szczególności słusznym okazał się zarzut skarżącej zgłoszony na rozprawie apelacyjnej, dotyczący naruszenia prawa materialnego w postaciart. 216 § 2 k.c.Wprawdzie zważyć należy, iż jest to przepis dotyczący zniesienia współwłasności, jednak z mocyart. 1035 k.c.znajduje on odpowiednie zastosowanie również do działu spadku.
W postępowaniu o dział spadku i zniesienie współwłasności, którego przedmiot stanowi gospodarstwo rolne często dochodzi do skumulowania się sprzecznych interesów,z których każdy zasługuje na ochronę. Nakłada to na sądy obowiązek szczególnej wnikliwości i dociekliwości w koncentracji materiału dowodowego pozwalającego następnie optymalizować rozstrzygnięcie. W rozpoznawanej sprawie w sprzeczności pozostają dwie konstytucyjne zasady, a mianowicie ochrony gospodarstwa rolnego oraz równości obywateli wobec prawa. Konsekwencją tej drugiej, przy uwzględnieniu udziałów we współwłasności powinien być taki podział, aby każdy z zainteresowanych otrzymał w jednakowym czasie stosowny ekwiwalent dzielonego majątku. Takie rozstrzygnięcie prowadziłoby jednakdo nadmiernego obciążenia gospodarstwa, które jak wynika z opinii biegłej jest ekstensywne, podupadłe, z mało żyznymi glebami, bez sprzętu rolniczego, a przez to braku zdolnoścido utworzenia gospodarstwa towarowego(Dowód: opinia biegłej k. 162 – 163).
Dlatego trzeba zgodzić się z zarzutem apelującej, że obowiązkiem Sądu Rejonowego było rozważenie, czy istnieją przesłanki do zmieszenia obciążenia. Sąd rejonowy w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał wprawdzie, iż ten problem był przedmiotem jego rozważań, ale nie wyjaśnił swego stanowiska, z jakich powodów nie uznał możliwości obniżenia spłaty za uzasadnioną.
Ustawodawca przewidział dwie formy zmniejszenia obciążeń współwłaściciela otrzymującego przedmiot działu w naturze, tj. rozłożenie spłat na raty oraz ich obniżenie (art. 212 § 3 k.c.iart. 216 § 2 k.c.).
Obniżenie spłaty dokonywane na podstawie przesłanek przedmiotowychi podmiotowych (art. 216 § 2 pkt 1 i 2 k.c.) prowadzi do odstąpienia od zasady równości stron rozumianej tylko arytmetycznie i ma swoje źródło w przyjęciu przez ustawodawcę określonej aksjologii(vide postanowienie Sądu Najwyższego z 15 października 1991 r. III CRN 219/91 publ. LEX 79953). Stosując obniżenie należnych spłat, należy brać pod uwagę:
1) typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności (art. 216 § 2 pkt 1 k.c.);
2) sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłati współwłaściciela uprawnionego do ich otrzymania (art. 216 § 2 pkt 2 k.c.).
W związku z tym trzeba podkreślić, iż w postępowaniu o zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego ustala się jego skład i wartość, w szczególności obszar i rodzaj nieruchomości wchodzących w skład tego gospodarstwa oraz obszar i rodzaj nieruchomości stanowiących już własność współwłaścicieli i ich małżonków, a w miarę potrzeby „także okoliczności przewidziane wart. 216 kodeksu cywilnego”(art. 619 § 1 k.p.c.). Należy jednak zauważyć, że obniżenie spłat musi być zawsze utrzymane w rozsądnych granicach, chroniących egzystencję i zdolność gospodarczą rolnika zobowiązanego do zapłaty,lecz gwarantujących równocześnie uprawnionym współwłaścicielom realny ekwiwalent. Jeżeli bowiem rozważany kandydat nie jest w stanie uiścić należnych spłat, nie powinien otrzymać gospodarstwa(por. odpowiednio S. Rudnicki, Komentarz..., s. 289).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, mając przy tymna uwadze oprócz stanu gospodarstwa sytuację osobistą apelującej (utrzymywanie się z renty w wysokości 700 złotych, wiek – 79 lat, brak dochodów po stronie następczyni, brak innego miejsca zamieszkania), a z drugiej strony sytuację osobistą i majątkową uprawnionych (kupno udziału w spadku za kwotę 15.000,00 złotych w celu uzyskania korzyści majątkowych), Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że uzasadnionym będzie obniżenie należnej uczestnikom postępowania spłaty o 20%, co stanowi kwotę 4770 złotych, powodując, iż wysokość ostatecznej spłaty wynosić będzie 19.080,00 złotych.
Trafny był także co do zasady zarzut naruszeniaart. 520 § 1 k.p.c., który wprawdzie został przywołany przez Sąd Rejonowy, ale niewłaściwie przez niego zastosowany. Wbrew bowiem poglądowi Sądu Pierwszej instancji sformułowanie „iż każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie” nie oznacza, iż tylko wnioskodawczyni, jako strona inicjująca postępowanie jest zobowiązana pokryć wszystkie koszty przedmiotowej sprawy. Obie opnie biegłych zostały wydane w interesie wszystkich zainteresowanych, zarówno wnioskodawczyni, jak i uczestników postępowania i winni oni w związku z tym partycypować w kosztach postępowania stosownie do udziału w majątku spadkowym po ½ części.
Łącznie koszty postępowania w sprawie wyniosły 6.323,89 złotych, na co składa się opłata sądowa od wniosku w kwocie 500,00 złotych, koszty opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości – 4.369,26 złotych oraz koszty opinii biegłej z zakresu rolnictwa, które wyniosły 1.454,63 złote. Udział każdego z zainteresowanych wynosi więc po 3.161,95 złotych (6.323,89 zł : 2).
W związku z tym, że apelująca uiściła już 1.000,00 złotych (tytułem opłaty sądoweji zaliczki na wynagrodzenie biegłego), stosownie do udziału winna ona zatem uiścić jeszcze kwotę 2.261,95 złote (3.161,95 zł – 1.000,00 zł), zaś uczestnicy postępowaniaR.iT.mał.T.kwotę 3.161,95 złotych.
Chybionym okazał się zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowyart. 1304§ 1 k.p.c., ponieważ jak już podniesiono wyżej obie opinie wydane zostały w interesie obu zainteresowanych, poza tym przepis ten ma zastosowanie do spraw procesowych, a koszty w postępowaniu nieprocesowym są uregulowane w nieco odmienny sposób. Nie było także podstaw do obciążania kosztami postępowaniaA. J., który wyzbywając się udziału w nieruchomości spadkowej w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tychże kosztów, czy też choćby zwiększenia ich wysokości.
Nietrafnym w całości okazał się także zarzut naruszenia przez Sąd I instancjiart. 1042 § 2 k.c.polegający na braku zwaloryzowania darowizn otrzymanych przezA. J.. Oczywiście co do zasady wniosek taki jest dopuszczalny, ale żeby został uwzględniony konieczne jest wykazanie, że wartość darowizny liczona systemem nominalnym nie oddaje rzeczywistej jej wartości. Nie można przy tym zaaprobować sposobu waloryzacji otrzymanej sumy pieniężnej wskazanej przez apelującą, albowiem porównanie najniższego wynagrodzenia otrzymywanego w 2007 r. do obowiązującego obecnie nie oddaje rzeczywistej siły nabywczej pieniądza. Dokonując natomiast porównania ze średnią płacą, otrzymujemy jedynie różnicę 2.000,00 złotych, która z kolei nie jest wystarczająca dla uznania, iż nastąpiła nadzwyczajna zmiana stosunków uprawniająca do waloryzacji otrzymanej kwoty pieniężnej.
Konstatując nie można było odeprzeć zarzutów skarżącego odnoszących się do obrazy prawa materialnego w postaciart. 216 § 2 k.c.w zw. zart. 1035 k.c.oraz obrazy prawa procesowego, tj.art. 520 § 1 k.p.c., które finalnie okazały się w pełni zasadne i jako takie musiały doprowadzić do zreformowania rozstrzygnięcia Sądu I instancji w zakresie orzeczenia o wysokości należnych uczestnikom spłat z udziału spadkowego oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sad Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.zmienił częściowo zaskarżone postanowienie, natomiast dalej idącą apelacje jako bezzasadną oddalił w oparciu o treśćart. 385w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzęduw postępowaniu apelacyjnym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie§ 13 ust. 1 pkt 1)w zw. z§ 9 pkt. 3 oraz § 19 i 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionegoz urzędu(Dz.U.2002.163.1349), zasądzając z tego tytułu od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wieluniu na rzecz adw.A. P.kwotę 1554,00 zł wraz z podatkiem VAT według stawki obowiązującej 23%, w kwocie 276,00 zł.