Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 149/12
Data wyroku: 2012-06-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tadeusz Kiełbowicz, Bogusław Tocicki, Wiesław Pędziwiatr
Słowa kluczowe: Przedawnienie roszczeń
Podstawa prawna: art. 227 § 4 dkk w zw.z art. 227 § 1 dkk i inne

Sygn. akt II AKa 149/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 czerwca 2012 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący:

SSA Bogusław Tocicki (spr.)

Sędziowie:

SSA Tadeusz Kiełbowicz
SSA Wiesław Pędziwiatr

Protokolant:

Beata Sienica

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Marka Szczęsnego
po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2012 r.
sprawyM. K.
oskarżonego zart. 227 § 4 dkkw zw. zart. 227 § 1 dkkorazart. 11 § 1 dkkw zw. zart. 199 § 1 dkkiart. 205 § 1 dkkw zw. zart. 10 § 2 dkk
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt III K 423/11
I. uchyla zaskarżony wyrok i postępowanie przeciwko oskarżonemuM. K.o czyn zart. 227 § 4 dkkw zw. zart. 227 § 1 dkkorazart. 11 § 1 dkkw zw. zart. 199 § 1 dkkiart. 205 § 1 dkkw zw. zart. 10 § 2 dkkumarza na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 kpkw zw. zart. 414 § 1 kpk;
II.  na podstawieart. 104 dkkorzeka przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaciczeku o numerze (...), znajdującego się na karcie 150 akt sprawy i zarządza jego przekazanie(...)I Oddział weW.;
III.  zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.D. T.600 zł tytułem kosztów nieopłaconej obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym oraz 138 zł tytułem podatku od towaru i usług;
IV.  na podstawieart. 632 pkt 2 kpkobciąża Skarb Państwa wydatkami poniesionymi w sprawie.

UZASADNIENIE
Prokurator Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia oskarżyłM. K.o to, że:
w dniu 24 czerwca 1998 roku weW., działając wspólnie i w porozumieniu z drugą osobą, usiłował wyłudzić pieniądze w kwocie 300 zł, w ten sposób, iż wypełnił stronę licowączeku o numerze (...)pochodzącego z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowegoW. K.oraz podrobił jej podpis w miejscu „podpis posiadacza rachunku”, a następnie przekazał ten czek drugiej osobie w celu zrealizowania go w urzędzie pocztowym nr 46 weW., lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na reakcję pracownicy urzędu pocztowego, przy czym działał na szkodębanku (...)I Oddział weW.orazW. K.
- tj. o przestępstwo zart. 227 § 1 d.k.k.,art. 11 § 1 d.k.k.w zw. zart. 199 § 1 d.k.k.iart. 205 d.k.k.w zw. zart. 10 § 2 d.k.k..

Wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt III K 423/11, Sąd Okręgowy we Wrocławiu:

I
oskarżonegoM. K.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w części wstępnej wyroku przyjmując, że stanowi wypadek mniejszej wagi tj. przestępstwa zart. 227 § 1 i § 4 d.k.k.,art. 11 § 1 d.k.k.w zw. zart. 199 § 1 d.k.k.iart. 205 § 1 d.k.k.i w zw. zart. 10 § 2 d.k.k.i za to na podstawieart. 227 § 4 d.k.k.w zw. zart. 10 § 3 d.k.k.,art. 12 d.k.k.iart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

II
na podstawieart. 73 § 1 i 2 d.k.k.iart. 74 § 1 d.k.k.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby;

III
na podstawieart. 232 § 1 d.k.k.orzekł przepadek na rzecz skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaciczeku nr (...)znajdującego się na karcie 150 akt sprawy, zarządzając jego przekazanie do(...)I Oddział weW.;

IV
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.D. T.(Kancelaria Adwokackaul . (...),(...)-(...) W.) kwotę 1.033,20 złotych brutto tytułem nieopłaconej obrony udzielonej oskarżonemu z urzędu;

V
zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa.

Powyższy wyrok zaskarżył Prokurator Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia, określając jej kierunek w całości na niekorzyść oskarżonego.
Powołując się na przepisyart. 437 k.p.k.iart. 438 pkt 1 k.p.k.zarzucił wyrokowiobrazę prawa materialnego, a mianowicieart. 227 § 4 d.k.k.poprzez jego zastosowanie pomimo tego, że w myśl przepisów zart. 105 § 1 pkt 3 d.k.k.w zw. zart. 15 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r.Przepisy wprowadzającek.k.(Dz.U. z 1997 r., Nr 88, poz.554 ze zm.) karalność przestępstwa stypizowanego wart. 227 § 4 d.k.k.uległa przedawnieniu po 5 latach od jego popełnienia, a tym samym przepis ten nie może stanowić podstawy odpowiedzialności karnej oskarżonego za czyn popełniony w dniu 24 czerwca 1998 r. iwniósło uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu apelacji, Prokurator Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia podniósł, że Sąd I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe i „prawidłowo rozstrzygnął kwestię winy oskarżonego” (k. 222 akt). Również wymierzoną oskarżonemu karę oskarżyciel publiczny ocenił jako adekwatną do okoliczności popełnienia przestępstwa, natomiast uznał, że zaskarżony wyrok jest niesłuszny w zakresie subsumcji prawnej czynu popełnionego przez oskarżonego.
Jak wprost stwierdził prokurator w apelacji, „uznanie przez Sąd, iż popełniony przez oskarżonego czyn jest przypadkiem mniejszej wagi, kwalifikowanym zart. 227 § 4 d.k.k.implikowało obowiązek Sądu umorzenia postępowania na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.Karalność takiego czynu popełnionego w dniu 24 czerwca 1998r. przedawniła się z dniem 25 czerwca 2003r. albowiem wynika to z treściart. 15 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r.Przepisy wprowadzającek.k.(Dz. U. z 1997r. Nr 88, poz. 554 ze zm.) nakazującego stosowanie przepisów ustawy poprzedniej, jeżeli w myśl tych przepisów doszło do przedawnienia karalności czynu” (k. 223 akt).
Jednocześnie jednak w końcowym fragmencie uzasadnienia apelacji podniesiono, że bezsprzecznie oskarżony dopuścił się podrobienia środka płatniczego, jakim jest czek, a czyn taki kwalifikowany zart. 227 § 1 d.k.k.jest zbrodnią, której karalność – zgodnie zart. 101 § 1 pkt 2 k.k.– ulega przedawnieniu po 20 latach, czyli w dniu 25 czerwca 2018r. (k. 223 akt).

W odpowiedzi na apelację prokuratora, substytucyjna obrończyni oskarżonego poparła wyrażone w apelacji stanowisko i na podstawieart. 439 § 1 pkt 9 i § 2 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.wniosła o uchylenie wyroku Sądu I instancji i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie na rzecz obrońcy oskarżonego – adw.D. T.kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

Treść apelacji Prokuratora Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia, w tym zakres zarzutów i wniosków oraz uzasadnienie tego środka odwoławczego nasuwały wątpliwości co do kierunku apelacji (na niekorzyść, czy na korzyść oskarżonego). Wątpliwości te pogłębiało to, że w uzasadnieniu apelacji oskarżyciel publiczny nie przedstawił żadnych argumentów przeciwko uznaniu czynu przypisanego oskarżonemuM. K.za wypadek mniejszej wagi po myśliart. 227 § 4 d.k.k.w zw. zart. 227 § 1 d.k.k.i inne.
Wątpliwości co do kierunku środka odwoławczego wniesionego przez Prokuratora Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia zostały jednak usunięte na rozprawie odwoławczej, na którejoskarżyciel publiczny sprecyzował, że złożona przez niego apelacja jest środkiem odwoławczym na korzyść oskarżonego orazwniósło uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja Prokuratora Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia, po sprecyzowaniu jej kierunku na rozprawie odwoławczej, w pełni zasługiwała na uwzględnienie.
Oceniając, czy doszło do przedawnienia karalności czynu zarzuconego i przypisanego w zaskarżonym wyroku oskarżonemuM. K., w pierwszej kolejności należy zastrzec, że Sąd Okręgowy we Wrocławiu nieprawidłowo wskazał przepisart. 224 § 4 d.k.k.jako podstawę wymiaru kary wymierzonej temu oskarżonemu. Dla rozważań o tym czy doszło do przedawnienia karalności miało to znaczenie, gdyż przepisart. 10 § 2 d.k.k.przesądzał, że jeżeli czyn wyczerpuje znamiona określone w dwóch albo więcej przepisach ustawy karnej, sąd skazuje za jedno przestępstwo na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów. W takim wypadku, zgodnie zart. 10 § 3 d.k.k.sąd wymierza karę na podstawie przepisu przewidującego karę najsurowszą, co nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu kar dodatkowych i środków zabezpieczających na podstawie innych zbiegających się przepisów. Przepis przewidujący najsurowszą karę stanowił podstawę do określenia terminów przedawniania.
OskarżonegoM. K.uznano za winnego tego, że w dniu 24 czerwca 1998 roku weW., działając wspólnie i w porozumieniu z drugą osobą, usiłował wyłudzić pieniądze w kwocie 300 zł, w ten sposób, iż wypełnił stronę licowączeku o numerze (...)pochodzącego z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowegoW. K.oraz podrobił jej podpis w miejscu „podpis posiadacza rachunku”, a następnie przekazał ten czek drugiej osobie w celu zrealizowania go w urzędzie pocztowym nr 46 weW., lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na reakcję pracownicy urzędu pocztowego, przy czym działał na szkodębanku (...)I Oddział weW.orazW. K.przyjmując jednocześnie, że czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi i kwalifikując go jako przestępstwo zart. 227 § 1 i § 4 d.k.k.,art. 11 § 1 d.k.k.w zw. zart. 199 § 1 d.k.k.iart. 205 § 1 d.k.k.i w zw. zart. 10 § 2 d.k.k.. Za powyższy czyn Sąd Okręgowy, na podstawieart. 227 § 4 d.k.k.w zw. zart. 10 § 3 d.k.k.,art. 12 d.k.k.iart. 4 § 1 k.k.wymierzył oskarżonemuM. K.karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Kwalifikując czyn oskarżonego jako wypadek mniejszej wagi, niezasadnie jednak Sąd I instancji jako podstawę wymiaru kary wskazałart. 227 § 4 d.k.k.. W tym przepisie ustawodawca przewidział karę łagodniejszą niż wart. 199 § 1 d.k.k.i wart. 205 § 1 d.k.k., które również były podstawą skazania. Oznacza to, że Sąd Okręgowy powinien wymierzyć karę w oparciu o treść któregoś z tych właśnie artykułów, tym bardziej, że wymierzona oskarżonemu kara znajduje się w ustawowych granicach przewidzianych w obu przepisach. Przestępstwa zart. 199 § 1 d.k.k.i wart. 205 § 1 d.k.k.były zagrożone karą od 6 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, co w kontekście rozstrzygnięć zawartych w zaskarżonym wyroku oznaczało, że takie właśnie ustawowe zagrożenia karą powinny być podstawą do określenia terminów przedawnienia.
Niewątpliwie, jak słusznie wskazał autor apelacji, w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia karalności przypisanegoM. K.przestępstwa. Oskarżony dopuścił się inkryminowanego czynu w dniu 24 czerwca 1998 roku czyli pod rządami zKodeksu Karnego-ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 roku(Dz. U. z 1969 r., Nr 13, poz. 94 z późniejszymi zmianami). W dniu 1 września 1998 roku wszedł w życie nowyKodeks Karny–ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r.(Dz. U. z 1997 r., Nr 88, poz. 553 z późniejszymi zmianami).
Orzekając w niniejszej sprawie (w 2012 roku) Sąd Okręgowy prawidłowo, na podstawieart. 4 § 1 k.k., zastosował przepisy tzw. dawnegoKodeksu Karnego z 1969 roku, jako, że były one względniejsze dla oskarżonego. Wynika to choćby z zagrożenia ustawowego przewidzianego za przestępstwo zart. 310 § 1 k.k., będącego odpowiednikiemart. 227 § 1 d.k.k., które przewiduje w sankcji – jako najniższą – karę 5 lat pozbawienia wolności. Tymczasem przepisart. 227 § 1 d.k.k.przewidywał w sankcji najniższą karę 3 lat pozbawienia wolności. Względniejsze są także przepisy regulujące kwestię tzw. „wypadku mniejszej wagi”, gdyż przepisart. 227 § 4 d.k.k.przewidywał w takim wypadku, że sprawca podlega karze do 3 lat pozbawienia wolności, natomiast będący jego odpowiednikiem przepisart. 310 § 3 k.k.stanowi, że wobec takiego sprawcy może być zastosowane nadzwyczajne złagodzenie kary. Ma ono jednak wyłącznie charakter fakultatywny.
Pomimo, przyjęcia za podstawę prawną skazania jak i wymiaru kary przepisów starego kodeksu, przedawnienie karalności powinno być liczone według reguł zawartych w aktualnie obowiązującym kodeksie. Wynika to bezpośrednio z treściart. 15 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku Przepisy wprowadzające Kodeks karny(Dz. U. z 1997 r., Nr 88, poz. 554), który stanowi, że do czynów popełnionych przed wejściem w życieKodeksu karnegostosuje się przepisy tego kodeksu o przedawnieniu i zatarciu skazania, chyba że termin przedawnienia już minął. Stanowisko takie wyraził także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 października 2005 roku wskazując, że „jeżeli przed dniem 1 września 1998 r. na podstawie dotychczasowych przepisów, tj.art. 105 i 106 k.k. z 1969 r., nie nastąpiło przedawnienie, kwestię przedawnienia karalności ocenia się wedługart. 101 i 102 k.k., i to także wtedy, gdy do oceny prawnej konkretnego zachowania stosuje się - z uwagi na treśćart. 4 § 1 k.k.- przepisykodeksu karnego z 1969 r., jako ustawę względniejszą” (por. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 października 2005 roku, sygn. akt II K.K. – 52/05 – OSNwSK 2005/1/1870).
Przestępstwo zart. 227 § 4 d.k.k.jest występkiem zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 3, co oznacza, że zgodnie zart. 105 § 1 pkt 3 d.k.k., jego karalność ustaje, jeżeli od popełnienia upłynęło 5 lat. Nawet gdyby Sąd Okręgowy prawidłowo jako podstawę wymiaru kary wskazałart. 199 § 1 d.k.k.lub 205§ 1 d.k.k., zagrożonych karami do 5 lat pozbawienia wolności, ich karalność przedawniłaby się po takim samym czasie czyli po dniu 24 czerwca 2003 roku. W momencie wejścia w życie nowegoKodeksu karnego, tj. w dniu 1 września 1998 roku, przedawnienie karalności występku popełnionego przezM. K.nie nastąpiło, w związku z czym dokonując ustaleń dotyczących przedawnienia karalności, należało zastosować przepisy aktualnie obowiązującegoKodeksu karnego. Zgodnie z treściąart. 101 § 1 pkt 4 k.k., karalność przestępstwa stypizowanego wart. 227 § 4 d.k.k.ustaje po 5, a czynów zart. 199 § 1 d.k.k.iart. 205 d.k.k.po 10 latach. Oznacza to, że zarówno przy uwzględnieniu niewłaściwej podstawy prawnej wymiaru kary jaką przyjął Sąd Okręgowy (art. 227 § 4 d.k.k.) jak i podstawy, którą powinien prawidłowo przyjąć (tj.art. 199 d.k.k.lubart. 205 § 1 d.k.k.) nastąpiło już przedawnienie karalności czynu popełnionego przezM. K.. W odniesieniu do występku zart. 227 § 4 d.k.k.miało to miejsce w czerwcu 2003 roku, a występków zart. 199 § 1 d.k.k.iart. 205 § 1 d.k.k.– w czerwcu 2008 roku. Ponieważ w przywołanych powyżej terminach nie zostało wszczęte postępowanie przeciwkoM. K., bowiem zarzut przedstawiono mu dopiero w dniu 13 września 2011 roku (k. 129), nie ma zastosowania przepisart. 106 k.k., który daje możliwość wydłużenia tego okresu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.w zw. zart. 414 § 1 k.p.k.umorzył postępowanie przeciwko oskarżonemuM. K..
W związku z umorzeniem postępowania wobec oskarżonego, korekty wymagała również podstawa prawna orzeczenia o przepadku dowodu rzeczowego w postaci czeku. Zgodnie z treściąart. 104 d.k.k., jeżeli społeczne niebezpieczeństwo czynu jest znikome, a także w razie warunkowego umorzenia postępowania albo stwierdzenia, że zachodzi okoliczność wyłączająca ukaranie sprawcy czynu zabronionego, jak również w innych wypadkach wskazanych w ustawie, sąd może zastosować przewidziany w art. 48 przepadek tytułem środka zabezpieczającego. Mimo nastąpienia przedawnienia karalności sąd może bowiem orzekać o przepadku przedmiotów tytułem środka zabezpieczającego, ponieważ przedawnienie karalności stanowi tylko okoliczność wyłączającą ukaranie sprawcy czynu zabronionego (por. postanowienie SN z dnia 11.07.1986r. sygn. V KRN – 262/86 – OSNKW 1987, z. 1, poz. 8).
Mając powyższe na uwadze Sąd Odwoławczy orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaciczeku o numerze (...), znajdującego się na karcie 150 akt sprawy i zarządził jego przekazanie(...)I Oddział weW..
Zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adw.D. T.wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonegoM. K.w postępowaniu odwoławczym znajduje podstawę wart. 29 ustawy Prawo o adwokaturze(tekst jednolity: Dz. U. z 2009r. Nr 146, poz. 1188).
Wysokość tego wynagrodzenia została wyliczona w oparciu o treść§ 14 ust. 5 oraz § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348).
W związku z umorzeniem postępowania, na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.wydatkami poniesionymi w niniejszej sprawie obciążono Skarb Państwa.