Sąd Apelacyjny w Lublinie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 286/12
Data wyroku: 2012-12-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara du Château, Mariusz Młoczkowski, Jacek Michalski
Słowa kluczowe: Formy Popełniania Przestępstw - Stadialne
Podstawa prawna: art. 148 § 1 k.k.

Sygn. akt II AKa 286/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 grudnia 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Jacek Michalski (sprawozdawca)

Sędziowie:

SA Barbara du Château
SA Mariusz Młoczkowski

Protokolant

st. prot. sądowy Agnieszka Góral - Izdebska

przy udziale Wiesława Greszty prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Lublinie
po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012 r.
sprawyD. S.
oskarżonego zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zb. zart. 157 § 1 k.k.i in.
z powodu apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV K 418/11

I
zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, uznając apelację prokuratora i obrońcy oskarżonego za oczywiście bezzasadne;

II
zalicza na poczet orzeczonej wobecD. S.kary pozbawienia wolności okres jego rzeczywistego pozbawienia wolności również od dnia 21 sierpnia 2012 roku do dnia 13 grudnia 2012 roku;

III
stwierdza, iż koszty procesu za postępowanie odwoławcze w części dotyczącej apelacji prokuratora ponosi Skarb Państwa;

IV
zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze i ustala, że wchodzące w ich skład wydatki ponosi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
D. S.oskarżony został o to, że:
I.w dniu 8 lipca 2011r. wS., gminyT., powiatu(...), woj.(...)działając z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życiaR. Z., zadał mu ostrym narzędziem w postaci noża trzy uderzenia w lewą stronę klatki piersiowej i spowodował tym 3 rany kłute klatki piersiowej, w VI międzyżebrzu po stronie lewej w linii pachowej przedniej, pachowej środkowej i łopatkowej, skutkujących rozstrojem zdrowia na okres powyżej dni siedmiu, lecz zamierzonego celu nie osiągnął wobec udzielenia wymienionemu pomocy medycznej, przy czym powyższego dokonał, mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia czynu, jak i zdolność pokierowania swoim postępowaniem tj. o czyn zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 148 § 1 kkw zb. zart. 157 § 1 kkw zw. 11§ 2 kkw zw. zart. 31 § 2 kk.
II. w dniu 8 lipca 2011 r. na trasieS.-Ł., woj.(...), znajdując się w stanie nietrzeźwości (I. 2,1 promila, II. 2,3 promila alkoholu we krwi) kierował w ruchu drogowym pojazdem mechanicznym w postaci motoroweru markiH.nr rej. (...), mając przy tym ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu, jak i zdolność pokierowania swoim postępowaniem tj. o czyn zart. 178 a § 1 kkw zw. zart. 31 § 2 kk.

Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2012 roku wydanym w sprawie IV K 418/11 Sąd Okręgowy w Lublinie uznałD. S.za winnego popełnienia czynu opisanego wpkt. Iwyczerpującego dyspozycjęart. 13 § 1 kkw zw. zart. 148 § 1 kkw zb. zart. 157 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 31 § 2 kki za to przy zastosowaniuart. 60 § 1 kkw zw. zart. 60 § 6 pkt 2 kkna podstawieart. 14 § 1 kkw zw. zart. 148 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkw zw. zart. 31 § 2 kkskazał go na karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności. Nadto uznałD. S.za winnego popełnienia czynu opisanego wpkt. IIwyczerpującego dyspozycjęart. 178 a § 1 kkw zw. zart. 31 § 2 kkz tym, że przyjął, iż kierował on pojazdem mechanicznym w postaci motoroweru w ruchu lądowym i na podstawieart. 178 a § 1 kkw zw. zart. 31 § 2 kkskazał go na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 42 § 2 kkiart. 43 § 1 kkw zw. zart. 39 pkt 3 kkorzekł wobecD. S.zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych ma okres 2 (dwóch) lat, a na podstawieart. 43 § 3 kkzobowiązał go do zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów.
Na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkorzeczone wobecD. S.kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył mu karę łączną 3 (trzech) lat pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 63 § 1 kkna poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczyłD. S.okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 8 lipca 2011 roku do dnia 21 sierpnia 2012 roku.
Zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych, a wydatkami obciążył Skarb Państwa.

Wyrok ten zaskarżyli : Prokurator Rejonowy w Łukowie oraz obrońca oskarżonego.

Prokurator Rejonowy w Łukowie na podstawieart. 425 i art. 444 kpkzaskarżył powyższy wyrok w części orzeczenia o karze na niekorzyśćD. S.. Zarzucił mu rażącą niewspółmierność kary 3 lat pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu za popełnione przez niego przestępstwa w wymiarze nieuwzględniającym stopnia jego winy, ogromnej społecznej szkodliwości czynu oraz jego skutków oraz z pominięciem celów, jakie orzeczona kara powinna spełniać wobec oskarżonego, jak i w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary 5 lat pozbawienia wolności za czyn w pkt I oraz wymierzenie jako kary łącznej - kary 5 lat pozbawienia wolności.

Z powyższym wyrokiem nie zgodził się również obrońca oskarżonegoD. S., który zaskarżając orzeczenie w części dotyczącej kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu, jak też wymiaru kary za czyn zpkt Ii wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności na podstawieart. 427 § 2 kpkiart. 438 pkt 1 kpkzarzucił obrazę prawa materialnego tj.art. 15 § 1 kkpoprzez błędną jego interpretację, prowadzącą do ustalenia, iż nie jest możliwe przyjęcie odstąpienia od usiłowania na podstawie zwerbalizowanego na wstępie zdarzenia zamiaru sprawcy oraz wieloznacznego na koniec stwierdzenia „tak miało być”, gdy oskarżony niewątpliwie miał możliwość kontynuowania swojego zachowania aż do upewnienia się, że zamiar swój zrealizował.
Podnosząc powyższy zarzut, autor apelacji wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez przyjęcie w kwalifikacji prawnej takżeart. 15 § 1 kki wymierzenie najniższej kary przewidzianej przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary, jak też wymierzenie oskarżonemu kary łącznej na zasadzie pełnej absorpcji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacje prokuratora i obrońcy oskarżonegoD. S.są oczywiście bezzasadne i jako takie nie zasługują na uwzględnienie.
Z uwagi na fakt, że oskarżyciel publiczny nie złożył wniosku o sporządzeniena piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku, Sąd Apelacyjny – stosownie doart. 457 § 2 kpk– odstąpił w tej części od sporządzenia pisemnych motywów tego orzeczenia.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy procedował w niniejszej sprawie prawidłowo, nie uchybiając wskazanym przez skarżących normom postępowania. Sąd Apelacyjny w pełni podzielił rozstrzygnięcie Sądu I instancji przedstawione w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku odnośnie wyczerpania przez oskarżonego zarówno przedmiotowych, jak i podmiotowych znamion czynów, które zostały prawidłowo zakwalifikowane zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 148 § 1 kkw zb. zart. 157 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 31 § 2 kkoraz zart. 178a § 1 kkw zw. zart. 31 § 2 kk.
Nie sposób zgodzić się z obrońcą oskarżonego, że Sąd Okręgowy wydając zaskarżone orzeczenie obraził przepis określony wart. 15 § 1 kkpoprzez jego błędną interpretację, tj. że nie jest możliwe przyjęcie odstąpienia od usiłowania popełnienia przestępstwa w przedmiotowej sprawie.
Podkreślić należy, żeart. 15 § 1 kkwprowadza klauzulę niekaralności sprawcy, który zrezygnuje z doprowadzenia do naruszenia dobra prawnego, porzucając zamiar jego naruszenia przed dopełnieniem kompletu czynności wykonawczych danego przestępstwa (jest to tzw. usiłowanie nieukończone). Jednakże odstąpienie od dokonania czynu zabronionego w fazie usiłowania nieukończonego tylko wtedy prowadzi do bezkarności, gdy nastąpiło ono dobrowolnie, tzn. kiedy sprawca zrezygnował z zamiaru popełnienia czynu zabronionego w wyniku dominującego działania przyczyn natury wewnętrznej. Dobrowolność odstąpienia od usiłowania ma miejsce wówczas, gdy pomimo istnienia i uświadamiania sobie przez sprawcę możliwości osiągnięcia zamierzonego celu przestępczego, przerwał on swoje działanie z własnej woli, a więc dlatego, że sam chciał je przerwać, a nie dlatego że osiągnięciu celu sprzeciwiały się przyczyny od niego niezależne (por. wyrok SA w Katowicach z dnia 17 maja 2001 roku, II AKa 139/01, LEX nr 51497; wyrok SA w Krakowie z dnia 16 maja 1991 roku, II AKr 41/91, LEX nr 27566; wyrok SN z dnia 11 czerwca 1987 roku, II KR 135/87, LEX nr 20255; wyrok SN z dnia 13 czerwca 1980 roku, I KR 114/80, LEX nr 17239). Pobudki rezygnacji z dokonania przestępstwa są oczywiście obojętne.
W przedmiotowej sprawie zgodnie z ustalonym przez Sąd I instancji i praktycznie niespornym stanem faktycznym oskarżonyD. S.udał się do domuR. Z.z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia pokrzywdzonego. W tym czasie w domu pokrzywdzonego przebywała jego żonaI. Z., a także 8-letnia wnuczkaK. Z.. W pewnym momencie oskarżony chwycił ręką pokrzywdzonego za głowę.I. Z.próbowała odciągać oskarżonegoD. S.od pokrzywdzonego, ale została odepchnięta.D. S.zadał przyniesionym przez siebie nożem pokrzywdzonemu trzy uderzenia w lewą stronę klatki piersiowej. Tym samym spowodował uR. Z.3 rany kłute klatki piersiowej, w VI międzyżebrzu po stronie lewej w linii pachowej przedniej, pachowej środkowej i łopatkowej, skutkujących rozstrojem zdrowia na okres powyżej dni siedmiu. Oskarżony zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na udzielenie pomocy medycznej pokrzywdzonemu. Po zadaniu ciosów pokrzywdzonemu, oskarżony opuścił domR. Z.mówiąc: „tak miało być”. Jak słusznie wskazał w uzasadnieniu Sąd Okręgowy usiłowanie pozbawienia życia pokrzywdzonego miało charakter usiłowania ukończonego, jednocześnie oskarżony nie wyraził czynnego żalu w jakiejkolwiek postaci.
Sąd Apelacyjny podziela stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2011r. sygn. akt II AKa 191/11, które stanowi: „Nie ma odstąpienia od usiłowania, gdy oskarżony wykonał wszystkie czynności prowadzące do realizacji przestępstwa (tzw. usiłowanie ukończone), zadając takie obrażenia ciała, które bez zastosowania kwalifikowanej pomocy lekarskiej prowadziłyby do śmierci pokrzywdzonego. Uznanie, że oskarżony dobrowolnie odstąpił od dokonania czynu wymagałoby zapobiegnięcia skutkowi (art. 15 § 1 kk). Czynny żal w sytuacji tzw. usiłowania ukończonego musiałby przejawiać się aktywnością oskarżonego, który zdając sobie sprawę z możliwości śmierci pokrzywdzonego, nie chce by ten skutek nastąpił i podejmuje w tym celu stosowne działanie, a tego oskarżony nie dokonał”. W zachowaniu oskarżonego natomiast nie można dostrzec wyrażenia przez niego czynnego żalu w jakikolwiek sposób.D. S.zadał ciosy nożem pokrzywdzonemuR. Z., następnie opuścił jego dom i odjechał doŁ.. Nie podjął żadnej próby ratowania pokrzywdzonego, nie wezwał karetki pogotowia mimo, że widział jak pokrzywdzony upadł na krzesło i zaczął krwawić. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji nie ma znaczenia fakt, że oskarżony po zaistniałym zdarzeniu udał się do Komendy Powiatowej Policji wŁ.i powiadomił funkcjonariuszy, że ugodził kolegę nożem.

Rozważając apelację obrońcy oskarżonegoD. S.w aspekcieart. 447§1 k.k.stwierdzić należy , iż w żadnym razie wymierzonych temu oskarżonemu kar jednostkowych oraz kary łącznej nie można uznać za rażąco niewspółmiernie surowe.

Odnosząc się do wymierzonejD. S.kary 3 lat pozbawienia wolności za przypisane mu przestępstwo z pkt I stwierdzić należy, że – w ocenie Sądu Apelacyjnego – także w tym zakresie orzeczenie Sądu Okręgowego jest prawidłowe.
Z rażącą niewspółmiernością kary za określone przestępstwo mamy do czynienia wówczas, gdy na podstawie wszystkich okoliczności mających wpływ na jej wymiar można ustalić, że zachodzi wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd I instancji, a karą jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej przy prawidłowym zastosowaniu dyrektyw wymiaru kary zawartych wart. 53 kki dalszych (wyrok Sądu Najwyższego z 14 grudnia 1973 roku w sprawie III KR 254\73 – OSNPG 3-4\1974 poz. 51, wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 1995 roku w sprawie II KRN 198\94 – OSN Prok. i Pr. 6\1995 poz.18). Nie chodzi w tej sytuacji o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę zasadniczą, która powodowałaby, iż karę wymierzoną dotychczas należałoby traktować jako rażąco niewspółmierną, z uwagi na jej łagodność lub surowość.
Sąd I instancji w sposób prawidłowy ustalił zarówno stopień winy oskarżonegoD. S., jak i stopień społecznej szkodliwości jego czynów.W pisemnych motywach wyroku wskazano okoliczności, które spowodowały orzeczenie wobec oskarżonegoD. S.kary 3 lat pozbawienia wolności za czyn zpkt Ii kary łącznej 3 lat pozbawienia wolności, mając przy tym na względzie dyrektywy wymiaru kary określone wart. 53 kkoraz reguły wymiaru kary łącznej określone wart. 85 kkiart. 86 § 1 kk.
Sąd Okręgowy trafnie dostrzegł okoliczności zarówno obciążające (wysoki stopień społecznej szkodliwości, działanie pod wpływem alkoholu), jak i te o korzystnej dla oskarżonego wymowie (dotychczasowa niekaralność, ustabilizowany tryb życia), a także fakt, żeD. S.w chwili zdarzenia miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia czynu, jak i zdolność pokierowania swoim postępowaniem. Dokonana przez Sąd Okręgowy ocena i analiza tych okoliczności zasługuje na aprobatę Sądu Apelacyjnego.
Trzeba mieć na uwadze fakt, że Sąd I instancji zastosował wobecD. S.instytucję nadzwyczajnego złagodzenia kary określoną wart. 60 § 1 kkw zw. zart. 60 § 6 pkt 2 kk.
Zauważyć należy również, że przestępstwo, jakiego dopuścił się oskarżony (art. 13 § 1 kkw zw. zart. 148 kkw zb. zart. 157 § 1 kk) jest zagrożone karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 8, karą 25 lat pozbawienia wolności albo karą dożywotniego pozbawienia wolności. Natomiast orzeczona wobec oskarżonego kara przy zastosowaniu instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary ukształtowana została w dolnych granicach ustawowego zagrożenia. W ocenie Sądu Apelacyjnego- w świetle całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności, które Sąd Okręgowy wziął pod uwagę przy wymiarze kary - kara 3 lat pozbawienia wolności nie razi zatem swoją surowością w rozumieniuart. 438 pkt 4 kpki jest adekwatna do wagi popełnionych czynów oraz właściwości osobistych oskarżonego.
Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, wobec oczywistej bezzasadności omówionych zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonegoD. S.oraz zarzutu sformułowanego w środku odwoławczym wywiedzionym przez prokuratora i niestwierdzenia uchybień określonych wart. 439 i 440 kpk, podlegających uwzględnieniu z urzędu, Sąd Apelacyjny utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Na podstawieart. 63 § 1 kkSąd Apelacyjny zaliczył na poczet orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności okres jego tymczasowego aresztowania również od dnia 21 sierpnia 2012 roku do dnia 13 grudnia 2012 roku.
Na zasadzieart. 636 § 1 kpkSąd Apelacyjny orzekł, że koszty procesu za postępowanie odwoławcze w części dotyczącej apelacji prokuratora ponosi Skarb Państwa.
Orzeczenie o zwolnieniuD. S.od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze i ustaleniu, że wchodzące w ich skład wydatki ponosi Skarb Państwa zapadło w oparciu o przepisart. 624 § 1 kpk, gdyż – w ocenie Sądu Apelacyjnego – sytuacja materialna oskarżonego nie pozwala na uiszczenie przez niego tych należności.
Z tych wszystkich względów, Sąd Apelacyjny orzekł, jak w wyroku.
Na podstawieart. 115 § 3 k.p.k.
wobec niemożności uzyskania podpisu
sędziego Mariusza Młoczkowskiego
z powodu delegacji do SN,
uzasadnienie podpisała sędzia

    Barbara du Château