Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 130/13
Data wyroku: 2013-04-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Rosłoń
Słowa kluczowe: Emerytura Rolnicza
Podstawa prawna: art.129 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art.52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt V U 130/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 kwietnia 2013 roku

Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSO Elżbieta Rosłoń
Protokolant: Irena Prochowicz

po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2013 roku w Białymstoku
sprawyM. K.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o emeryturę rolniczą
na skutek odwołaniaM. K.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z dnia 15 listopada 2012 roku i 11 grudnia 2012 roku
Nr(...)

I
Oddala odwołanie od decyzji z dnia15 listopada 2012 rokui z dnia 11 grudnia 2012 roku .

II
Zasądza odM. K.na rzecz Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wB.kwotę 60 złotych tytułem zastępstwa procesowego w sprawie.

sygn. akt V U 130/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 15.11.2012 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznałM. K.prawo do emerytury rolniczej od 1.10.2012 r. Następnie wydał decyzję zamienną z dnia 11.12.2012 r. o potrąceniu ze świadczenia kwoty 208,58 zł z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników i kwoty 120 złz tytułu zasądzonych na rzecz Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w(...)z dnia 21.08.2012 r. kosztów zastępstwa procesowego.
Wnioskodawczyni złożyła odwołanie od powyższych decyzji w części dotyczącej daty przyznania świadczenia emerytalnego, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminudo złożenia odwołania od decyzji z dnia 15.11.2012 r. Wniosła o zmianę tej decyzjii przyznanie jej prawa do emerytury rolniczej od dnia 1.01.2012 r. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenieart. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zw. zart. 52 ustawy z dnia 20.12.1990 r.o ubezpieczeniu społecznym rolnikówpoprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyznaniu odwołującej emerytury rolniczej od 1.10.2012 r., podczas gdy spełniała ona wszystkie warunki do przyznania i wypłaty świadczenia emerytalnego od dnia 1.01.2012 r., zgodnie z wnioskiem z dnia 12.07.2011 r.
W uzasadnieniu odwołania wskazała, że we wrześniu 2012 r. złożyła podanieo wypłatę emerytury rolniczej od 1.01.2012 r. nie składając ponownego wniosku o przyznanie świadczenia, bowiem wniosek taki złożyła 12.07.2011 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznał jej prawo do emerytury rolniczej od dnia 1.10.2012 r., powołując przepisart. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Odwołująca wskazała przepisart. 19 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówi podniosła, że od 1.01.2012 r. spełniała wszystkie warunki uzyskania prawado emerytury rolniczej bowiem jej mąż z końcem 2011 r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w działach specjalnych produkcji rolnej. W związku z powyższym, skoro nie złożyła nowego wniosku o przyznanie emerytury rolniczej, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego powinien przyznać to świadczenie po spełnieniu wszystkich przesłanek wynikających z przepisów prawa. Wskazała również, że sprawa o emeryturę rolniczą była przedmiotem sporu sądowego i 21.08.2012 została rozstrzygnięta przez Sąd Apelacyjnyw Białymstoku. Powołała się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.12.2010 r. sygn. II UK 157/10, zgodnie z którym prawo do emerytury powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia, a wypłata przyznanych świadczeń emerytalnych przysługuje od dnia powstania prawa do emerytury (k.2-4).
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o odrzucenie odwołania od decyzji z dnia 15.11.2012 r. jako wniesionego po upływie miesięcznego terminu zart. 4779§ 1 kpc. Wniósł również o oddalenie odwołania od decyzji z dnia 11.12.2012 r., bowiem wnioskodawczyni kwestionuje datę nabycia prawa do świadczeń, natomiast decyzją z dnia 11.12.2012 r. dokonano przeliczenia emerytury rolniczej, ustalonej decyzją wcześniejszą tj.z dnia 15.11.2012 r.
W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wskazał, że emerytura rolnicza przysługuje po łącznym spełnieniu warunków zart. 19 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jednocześnie, zgodnie zart. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Ponieważ wnioskodawczyni złożyła wniosek 10.10.2012 r., organ rentowy decyzją z dnia 15.11.2012 r. przyznał prawodo świadczeń od 1.10.2012 r.
W odniesieniu do wniosku z dnia 12.07.2011 r. organ rentowy wskazał, że decyzjąz dnia 24.08.2011 r. odmówiłM. K.prawa do świadczeniaz ubezpieczenia społecznego rolników. Prawomocnym wyrokiem z dnia 21.08.2012 r. wydanym w sprawie III AUa 353/12 Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił odwołanie wnioskodawczyni od tej decyzji. Ponowny wniosek o prawo do świadczenia został złożony przez nią 10.10.2012 r. i po jego rozpoznaniu Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydał decyzję z dnia 15.11.2012 r. (k. 6,7).

Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje.

M. K.w dniu 12.07.2011 r. złożyła do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wB.wniosek o emeryturę rolniczą. Decyzją z dnia 24.08.2011 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił przyznania tego prawa ponieważ jej mąż nadal prowadził dział specjalny produkcji rolnej. W wyniku złożonego przez wnioskodawczynię odwołania od tej decyzji, Sąd Okręgowy w(...)w sprawie o sygn. akt(...), wyrokiem z dnia 30.01.2012 r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałM. K.od 1.07.2011 r. prawodo emerytury rolniczej. Na skutek apelacji wniesionej od tego wyroku przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Sąd Apelacyjny w(...)prawomocnym wyrokiem z dnia 21.08.2012 r. wydanym w sprawie III AUa 353/12 zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny wskazał, że mąż wnioskodawczyni zajmując się uprawą chryzantem prowadzi dział specjalny produkcji rolnej wymieniony w tabeli rodzajów i rozmiarów działów specjalnych produkcji rolnej stanowiącej załącznik do ustawy, wobec czego wnioskodawczyni nie przysługiwało prawo do emerytury rolniczej z uwagi na brak przesłanki zart. 19 ust. 2 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Pismem nadanym w urzędzie pocztowym dnia 9.10.2012 r. (data wpływu do KRUS 10.10.2012 r.)M. K.wniosła o przyznanie i wypłatę przysługującej jej emerytury rolniczej od dnia 1.01.2012 r. wskazując, że w związku z toczącym się postępowaniem sądowym wszystkie dokumenty potwierdzające prawo do emerytury sąw posiadaniu organu rentowego (k. 77 akt organu rentowego).
Pismem z dnia 31.10.2012 r. organ rentowy zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego wB.o udzielenie informacji czy wnioskodawczyni orazjej mąż są podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej, a jeżeli nie, to z jakim dniem nastąpiło zaprzestanie prowadzenia tej działalności (k. 84 akt organu rentowego).
W odpowiedzi wskazano, że mąż wnioskodawczyni zlikwidował działy specjalne produkcji rolnej z dniem 1.01.2012 r. (k. 86 akt organu rentowego).
Informacja taka była już wcześniej znana organowi rentowemu, bowiem została nadesłana przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w(...).02.2012 r.i na tej podstawie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydał decyzję z dnia 16.03.2012 r. stwierdzającą ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w stosunkudo wnioskodawczyni i jej męża (k. 87 akt organu rentowego).
W tym stanie rzeczy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydał decyzję z dnia 15.11.2012 r. – obecnie zaskarżoną, którą przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury rolniczej od 1.10.2012 r., wskazując, że zgodnie zart. 129 ust. 1 ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednakniż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek (k.106,107 akt organu rentowego).
Następnie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydał decyzję z dnia 11.12.2012 r. - również obecnie zaskarżoną - o potrąceniu ze świadczenia należnego wnioskodawczyni kwoty 208,58 zł z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników i kwoty 120 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego zasądzonych na rzecz Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w(...)z dnia 21.08.2012 r. (k. 108,109 akt organu rentowego).
Wnioskodawczyni wniosła odwołanie od obu tych decyzji, wnosząc jednocześnieo przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 15.11.2012 r.
Sąd uznał, że przekroczenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 15.11.2012 r. nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującej się. Decyzja została wysłana do odwołującej się 28.11.2012 r. (przy czym w aktach KRUS brak jest dowodu doręczenia tej decyzji z potwierdzeniem daty jej odbioru), odwołanie zostało natomiast złożone w urzędzie pocztowym 11.01.2013 r. Z powyższego zestawienia dat wynika, że przekroczenie terminu było krótsze niż dwutygodniowe. Mając na uwadze okazaną kartę informacyjną ze szpitala oraz wyjaśnienia wnioskodawczyni, z których wynika, że w listopadzie chorowała, po czym znalazła się w szpitalu i po wyjściu nadal źle się czuła, Sąd nie uwzględnił przekroczenia terminu -art. 4779§ 3 kpc.
Przechodząc do istoty sporu, która sprowadza się do ustalenia daty, od której świadczenie emerytalne powinno być wnioskodawczyni wypłacone wskazać należy,że stosownie do treściart. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.)do przyznawania świadczeń z ubezpieczenia i do ich wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy regulujące przyznawanie i wypłatę odpowiednich świadczeń przysługujących pracownikom i członkom ich rodzin, a więcustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) zwanej dalej ustawą emerytalną. Przepis art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej stanowi, że prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Powstanie prawa do świadczeń należy jednak odróżnić od jego ustalenia w drodze deklaratoryjnej decyzji organu rentowego oraz od prawa do pobierania świadczeń.
Samo spełnienie warunków nabycia prawa do świadczenia nie rodzi po stronie organu rentowego zobowiązania z tytułu powstałego świadczenia gdyż zależy to od złożeniaprzez zainteresowanego stosownego wniosku. Ustawa emerytalna odróżnia bowiem datę powstania prawa tj. spełnienie warunków z art. 100 ust. 1 od daty wypłaty świadczenia. Wypłatę świadczenia reguluje norma art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej. Zawiera ona podstawową zasadę dotyczącą daty, od której organ rentowy zobowiązany jest do wypłaty świadczenia. Zgodnie z tą normą, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wnioseklub wydano decyzję z urzędu. Powyższa reguła wyklucza możliwość wypłacania świadczeń za okres po nabyciu prawa a przed złożeniem wniosku. Prawo do świadczenia może być realizowane dopiero po zgłoszeniu do właściwego organu rentowego wniosku o przyznanie prawa.
Wynika to z ogólnej zasady postępowania emerytalno – rentowego tj. zasady wnioskowości, określonej w art. 116 ust. 1 ustawy emerytalnej. Przepis ten stanowi,że postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Działanie organu rentowego z urzędu ma charakter wyjątkowy i musi wynikać wprost z ustawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że stosowny wniosek wnioskodawczyni złożyła 9.10.2012 r. – o przyznanie i wypłatę emerytury rolniczej. Wcześniej złożony wniosek -12.07.2011 r. skutkował wydaniem decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmawiającej wnioskodawczyni prawa do emerytury rolniczej. Odwołanie od tej decyzji zostało ostatecznie prawomocnie oddalone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w(...)z dnia 21.08.2012 r. w sprawie(...)Zatem organ rentowy do dnia złożenia wniosku z 9.10.2012 r. nie był zobligowanydo prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie świadczenia należnego wnioskodawczyni, z uwagi na brak przepisu prawa w tym zakresie.
Jednocześnie powołany przez wnioskodawczynię wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.12.2010 r. sygn. II UK 157/10 w uzasadnieniu prawnym wskazuje, że prawo do emerytury powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków do jego nabycia (art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej), a wypłata przyznanych świadczeń emerytalnych przysługuje od dnia powstania prawa do emerytury (art. 129 ust. 1in principiotej ustawy). Dalsza część przepisu art. 129 ust. 1, który nie został w całości powołany w odwołaniu, stanowi, że wypłata przysługuje nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Zatem dopiero całość przepisu pozwala na jego właściwe zrozumienie. Niezależnie od powyższego wyrok ten został wydany w sprawie, której nie sposób porównać z przedmiotową sprawą bowiem w sprawie powołanej przez wnioskodawczynię, Sąd Apelacyjny przyznał prawo do emerytury przed dniem spełnienia wszystkich wymaganych warunków i na tle takiego stanu faktycznego było poczynione powyższe stwierdzenie Sądu Najwyższego.

W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania od decyzji zarówno z dnia 15.11.2012 r. jak i z 11.12.2012 r., co do której wnioskodawczyni nie zgłosiła żadnych zarzutów, Sąd Okręgowy orzekł jak w wyroku na podstawieart. 47714§1 kpc.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 kpcw zw. zart. 99 kpcw zw. z§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).