Sąd Okręgowy we Wrocławiu
VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2655/12
Data wyroku: 2013-01-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Kopaczyńska-Macała
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne Pracowników
Podstawa prawna: art.6 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 13.10.1998r, o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt VIII U 2655/2012

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 03 stycznia 2013r.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu
VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Joanna Kopaczyńska-Macała
Protokolant Dorota Kowal
po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012r. we Wrocławiu
sprawyWyższej Szkoły (...)weW.
przy udziale zainteresowanegoJ. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.
o ubezpieczenie społeczne
na skutek odwołaniaWyższej Szkoły (...)weW.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.
z dnia22 marca 2012r.znak:(...)

I
z m i e n i a decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.z dnia 22 marca 2012r, znak:(...)w ten sposób, że stwierdza, iżJ. B.jako osoba wykonująca umowę o dzieło u płatnika składek –Wyższej Szkoły (...)weW.nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w następujących okresach:

-

-

w dniu 26 czerwca 2006r,

od 08 grudnia 2007r, do 09 grudnia 2007r,

II. z a s ą d z a od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.na rzeczWyższej Szkoły (...)weW.kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE
WnioskodawcaWyższa Szkoła (...)weW.odwołała się od decyzji strony pozwanej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.z dnia 22 marca 2012 roku stwierdzającej podleganieJ. B.obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowym oraz ustalającej podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy.
W uzasadnieniu odwołaniaWyższa Szkoła (...)wskazała, że Szkoła wniosła zastrzeżenia do protokołu kontroli, który stał się podstawa wydania zaskarżonej decyzji. Odniosła się do kwestii realizowania ustawowych i statutowych zadań jako uczelni niepublicznej. Wskazała, że wzory umów stosowane na uczelni odpowiadają instytucji umowy o dzieło w rozumieniu przepisówKodeksu Cywilnego, a w związku z tym, Szkoła nie miała obowiązku potrącania i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne od wynagrodzeń wypłacanym osobom fizycznym na podstawie zawartych z nimi umów o dzieło.

Strona pozwana - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.- w odpowiedzi na odwołalnie wniosła o oddalenie odwołania z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Powołując się na przepisyustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych,ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilnyiustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, oraz powołując się na wynik kontroli przeprowadzonej u wnioskodawcy w okresie od 26 listopada 2010 roku do 27 lipca 2011 roku wskazała, że zainteresowana w okresach objętych decyzją świadczyła na rzecz wnioskodawcy pracę w ramach umów zlecenia a nie umów o dzieło. Na uzasadnienie swojego stanowiska organ rentowy przytoczył przepisykodeksu cywilnegodotyczące umów o dzieło i umów zlecenia, oraz powołał wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 26 stycznia 2006 roku i wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 1999 roku. Wskazując na powyższe okoliczności uznał, że nie widzi podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia 22 marca 2012 roku nr(...)- (...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.stwierdził, żeJ. B.

⚫

podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym emerytalnemu, rentowym i wypadkowym w następujących okresach:



w dniu 25 czerwca 2006 roku;

od 8 grudnia 2007 roku do 9 grudnia 2007 roku;

⚫

Podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotneJ. B.wynosiła:

okres

(...)emerytalne i rentowe

(...)wypadkowe

Ubezpieczenie zdrowotne

Lipiec 2006

600,00 zł

600,00 zł

502,44 zł

Styczeń 2008

960,00 zł

960,00 zł

851,90 zł

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o ustalenia dokonane w ramach kontroli przeprowadzonej przez ZUS w siedzibie wnioskodawcy w okresie od 26 listopada 2010 roku do 27 lipca 2011 roku.
Wyższa Szkoła (...)weW.zatrudnia aktualnie ok. 170 osób na etacie naukowo-dydaktycznym lub dydaktycznym. Umowy zlecenia Szkoła podpisuje jedynie na prowadzenie zajęć językowych, informatycznych i wychowania fizycznego. Jeśli chodzi o prowadzenie typowych zajęć dydaktycznych to podpisuje albo umowy o pracę albo umowy o dzieło. Pracownicy etatowi Szkoły mają obowiązek uczestniczenia w pracach badawczych, w seminariach, konferencjach naukowych i pisania grantów. Mają także obowiązek pracy organizacyjnej tj. prowadzenia dyżurów czy konsultacji dla studentów.

Wyższa Szkoła (...)weW.podpisywała zJ. B.umowy o dzieło, w ramach których zainteresowana zobowiązywała się do wykonania dzieła w postaci opracowania i wygłoszenia cyklu wykładów na określony temat i w określonym w terminie. W ramach takich umów zainteresowana zobowiązywała się między innymi do przeniesienia praw autorskich i przekazania Uczelni przedmiotu umowy w wersji papierowej oraz elektronicznej. Umowy zawierały też zapis, iż wykonane dzieło objęte umową jest przedmiotem praw autorskich, a koszty uzyskania przychodu wynoszą 50 %, co miało swoje odzwierciedlenie w sporządzanych przez Uczelnię PIT-ach 11.

DlaStudiów (...)nie były opracowywane sylabusy. (k. 27 as)
ZainteresowanaJ. B.ma 70 lat, z zawodu jest prawnikiem, ukończyła Wydział Prawa, iStudia (...), była sędzią i radca prawnym. Od grudnia 1981 roku zajęła się obrotem nieruchomościami, a od września 1982 roku prowadziła firmę zajmującą się obrotem nieruchomościami, i była to jedna z najstarszych firm zajmujących się obrotem nieruchomościami weW.. Aktualnie, Firma ta jest prowadzona w formie Spółki z o.o., której jest udziałowcem. Ma ustalone prawo do emerytury. Od ok. 2006-2007 roku.Wyższa Szkoła (...)poprosiła ją o przeprowadzenie zajęć na studiach podyplomowych kształcących do zawodu pośrednika w obrocie nieruchomościami i rzeczoznawcy. Jest praktykiem i teoretykiem w dziedzinie obrotu nieruchomościami. Uczestniczyła w wielu wykładach i kursach, zarówno w Polsce jak i za granicą. Dla studentów którzy przygotowali się do uzyskania tytułu pośrednika w obrocie nieruchomościami był ustalany limit czasowy. Podjęła się przygotowania wykładów i materiałów dla studentów dotyczących umów pośrednictwa, w obrocie nieruchomościami, zabezpieczeń prawnych i finansowych stosowanych w obrocie nieruchomościami, doradztwa w zakresie obrotu nieruchomościami i pośrednictwa jako działalności zawodowej. Uczestniczyła, jako Przewodnicząca Komisji Prawnej z ramienia(...) Federacji (...)w całym procesie legislacyjnym dotyczącym uchwalania przepisów dotyczących obrotu nieruchomościami. Terminy wykładów ustalała uczelnia, kierując się sugestiami zainteresowanej, uzgadniali poszczególne dni i terminy. Umowę o dzieło zaproponowałaWyższa Szkoła (...), ale dla zainteresowanej taka umowa była oczywista. Zainteresowana miała nauczyć i przygotować do zawodu, bowiem .ukończenie takich studiów podyplomowych dawało w tamtym okresie uprawnienia do wpisu na listę pośredników czy zarządców i uzyskanie tytułu prawnie chronionego. Nie miała obowiązku prowadzenia konsultacji. Na zajęcia zainteresowana, przygotowywała różne wzory umów pośrednictwa. Te umowy i opracowywała zarówno sama jak i korzystała z umów z którymi stykała się w zakresie swojej działalności zawodowej. Przekazywała dla studentów określoną wiedzą i rozwiązywała z nimi casusy. Każdorazowo przekazywała pocztą internetową materiały przed zajęciami, tak aby studenci mogli przygotować się do wykładu. Prowadziła dużo własnych notatek i opracowań, które później posłużył do przygotowania wykładów. Miała kontakty i doświadczenie. Była i jest członkiem Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej przy Ministerstwie Infrastruktury. W ramach wykładów i do przygotowywanych materiałów wykorzystywała swoje doświadczenia z prac w Komisji. Nie egzaminował wWyższej Szkole (...). Wynagrodzenie było ustalone w stawce godzinowej. Nie przygotowywała sylabusów, nie podpisywała listy obecności, . nie była hospitowana. Wynagrodzenie obejmowało także przygotowanie materiałów.
/Dowód: protokół kontroli i wniesione do niego zastrzeżenia znajdujący się w aktach sprawy VIII U 2616/12, umowy o dzieło i rachunki – dołączone do akt, PIT-y 11 i karty przedmiotu w aktach sprawy, zeznania zainteresowanej k. 24 as, przesłuchanie Kanclerza(...)M. N.w  charakterze strony k. 35 as/

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawcy jest uzasadnione.
Stosownie doart. 6 ust. 1 pkt 4, art. i art. 12 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisamikodeksu cywilnegostosuje się przepisy dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.
Zgodnie natomiast zart. 66 ust 1 pkt 1 lit d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychobowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisamiKodeksu cywilnegostosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi.
Równocześnie, przepisy ustawy systemowej określają podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców, którym odpłatność w umowie określono kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie, a podstawę wymiaru stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wykonywania pracy w ramach umowy zlecenia – art. 18 ust. 3 w zw. z ust.1. Zgodnie zaś z art. 20 ust. 1 – podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżoną decyzją stwierdził, że ubezpieczona w okresie wykonywania pracy na rzeczWyższej Szkoły (...), pomimo nie zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych podlegała ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu zawartej umowy zlecenia.
W ocenie Sądu, umowa jaką zawarła ubezpieczona z płatnikiem składek spełnia znamiona umowy o dzieło i posiada elementy umowy cywilnoprawnej. Na powyższe, oprócz samych elementów przedmiotowych tejże umowy wskazuje dobitnie także cel w którym została zawarta. Nie wszystkie usługi mogą być oparte na umowie zlecenia. W takim przypadku o charakterze umowy, czy jest to umowa zlecenia, czy umowa o dzieło zdecyduje w zasadzie przedmiot umowy. Przedmiotem niniejszej umowy było samo przeprowadzenie pojedynczych i jednorazowych wykładów na dany temat, a nie cyklu wykładów obejmujących program z danego przedmiotu
J. B.nie sporządzała sylabusów, nie egzaminowała studentów i nie obowiązywało ją poza ogólnymi ramami tzw. minimum programowe. Po prostu - na zamówienie(...)realizowała konkretny temat dla osób. które będąc na studiach podyplomowych miały uzyskać stosowne uprawnienia niezbędne dla wykonywania zawodu, i który w znacznej części był wykładem autorskim.

J. B.przekazywała słuchaczom swoją wiedzę na temat obowiązujących przepisów w zakresie obrotu nieruchomościami i obrazowała tę wiedzę przykładami i umowami z własnej praktyki zawodowej. Realizując wykład nie opierała się na podręcznikach i nie prowadziła oddzielnych ćwiczeń. Taki sposób realizacji umowy odróżnia ją od innych wykładowców, którzy realizowali pełną tematykę z danego przedmiotu, poprzez cykliczne wykłady i kierowali się przy tym tzw. minimum programowym ustalonym odgórnie przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, sporządzali sylabusy, czasami egzaminowali studentów, i prowadzili oddzielnie wykłady a oddzielnie ćwiczenia. A zatem, czym innym jest pełny proces dydaktyczny obejmujący wyżej opisane czynności, a czym innym pojedynczy wykład-jak to miało miejsce w przypadkuJ. B..

W następnej kolejności podnieść należało, iż umowa o dzieło, w przeciwieństwie do umowy zlecenia dotyczy jednorazowego wykonania dzieła, gdzie po jego wykonaniu widoczny jest już określony ucieleśniony rezultat, dlatego też, nazywana jest umową rezultatu. Natomiast z umową zlecenia związany jest obowiązek starannego działania nakierowany na osiągniecie danego rezultatu, lecz już nie samo jego osiągnięcie. Jest to zatem umowa o świadczenie ciągłe, powtarzalne w czasie. Zawierane przezJ. B.umowy charakteryzowały się jednorazowością przeprowadzanych zajęć. Zainteresowana przeprowadziła w zasadzie trzy zajęcia na trzy różne tematy. MianowicieDoradztwona rynku nieruchomości” 4 godziny, oraz „Umowa pośrednictwa w obrocie nieruchomościami” i „Umowa pośrednictwa” po 6 godzin każdy wykład..
Ostatecznie wskazać należy, iż zawarcie umowy zlecenia oraz umowy o dzieło wiąże się z określonymi obowiązkami w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz w zakresie podatkowym. Obowiązki te mają różny zakres , co powoduje , że w określonych przypadkach zawarcie umowy o dzieło może być korzystniejsze niż umowy zlecenia. Podkreślić trzeba, iż umowa o dzieło nie rodzi obowiązku opłacania składek, odprowadzana jest jedynie zaliczka na podatek dochodowy. Dlatego o też stwierdzić należało, iż zawarcie umów o dzieło nastąpiło zasadnie, gdyż ich istota jak to już wykazano odpowiada charakterowi prawnemu umowy o dzieło.
Reasumując obowiązki zainteresowanego polegające na przygotowaniu i wygłoszeniu jednorazowego wykładu mogą mieć, zdaniem Sądu, charakter dzieła, z możliwością osiągnięcia rezultatu w postaci wytworu mającego postać niematerialną.
Tym samym w przedmiotowym stanie faktycznym Sąd Okręgowy doszukał się podstaw do uwzględnienia odwołania wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie I wyroku, a to zgodnie zart. 47714§ 2 k.p.c.
Orzeczenie o kosztach oparto na podstawieart. 98 k.p.c.w związku z § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.