Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmC 3534/10
Data wyroku: 2012-02-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Hanna Kulesza

Sygn. akt XVII AmC 3534/10

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 lutego 2012 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący: SSO Hanna Kulesza
Protokolant: asystent sędziego Aleksandra Kaczmarczyk
po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r., w Warszawie na rozprawie
sprawy z powództwa(...)z siedzibą wP.
przeciwko(...)wE.
o uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone

I
Uznaje za niedozwolone i zakazuje pozwanemu wykorzystywania w umowach z konsumentami postanowienia wzorca umowy o treści:

„

O zmianie opłat i prowizji Bank powiadamia w sposób zwyczajowo przyjęty.

”;

II
Obciąża pozwanego(...)wE., kwotą 600 zł. (sześćset złotych) tytułem wpisu stałego od pozwu, od uiszczenia której powód był zwolniony i nakazuje pobranie tej kwoty od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Kasy Sądu Okręgowego w Warszawie;

III
Zasądza od pozwanego(...)wE.na rzecz(...)z siedzibą wP., kwotę 360 zł. (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego;

IV
Zarządza publikację prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt(...)wE..

SSO Hanna Kulesza
Sygn. Akt XVII AmC 3534/10

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 29 listopada 2010 r., powód -(...)z siedzibą wP., wniósł o uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umownego o nazwie „

    Regulamin systemu bankowości internetowej(...)
” stasowanego przez pozwanego -(...)wE., o treści: „

    O zmianie opłat i prowizji Bank powiadamia w sposób zwyczajowo przyjęty”zawartego w §20 ust 3 Umowy.
W ocenie powoda wskazane w pozwie postanowienie stanowi niedozwoloną klauzulę umowną w rozumieniuart. 3851§1 k.c.gdyż jest sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz rażąco narusza uzasadnione interesy konsumentów.
Powód podniósł, iż zakwestionowana przez niego klauzula powinna zostać uznana za niedozwoloną ponieważ niezgodnie z prawem przewiduje ona, że bank nie będzie zobowiązany do należytego indywidualnego powiadomienia klientów o wprowadzanych zmianach co do wysokości swojego wynagrodzenia.
W odpowiedzi na pozew, pozwany(...)wE., wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o rozstrzygnięcie o kosztach sądowych stosownie do wyniku sporu .
W uzasadnieniu pisma, pozwany podniósł, iż zakwestionowany zapis §20 ust 3 Regulaminu spełnia wymogiart. 52 ust 2 pkt 6 ustawy Prawo Bankoweorazart. 111 ust 1 pkt 2 ustawy Prawo bankowe. Pozwany podniósł ponadto, że w §3 ust 3 „Umowy rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w złotych(...)bank wymienia przesłanki do możliwości zmiany wysokości prowizji i opłat, a dodatkowo na udostępnia te dane na swojej stronie internetowej(...). Dlatego w ocenie pozwanego twierdzenia zawarte w uzasadnieniu powództwa są nieuzasadnione.
W piśmie procesowym z dnia 4 stycznia 2011 r., powód podtrzymał w całości wszystkie żądania pozwu.
Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:
Pozwany -(...)wE.prowadzi działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług bankowych. W ramach prowadzonej działalności bankowej, pozwany oferuje m.in. usługi bankowości internetowej(...). W ramach tej oferty, pozwany w obrocie z konsumentami posługuje się wzorcami umowy o nazwie „

    Regulamin systemu bankowości internetowej(...)”, który zawiera zakwestionowane postanowienie umowne o treści: „

    O zmianie opłat i prowizji Bank powiadamia w sposób zwyczajowo przyjęty.”.

Pozwany nie zakwestionował wiarygodności dołączonego do pozwu wzorca umownego, ani też nie zarzucił niezgodności kwestionowanego postanowienia z jego treścią, dlatego okoliczności te należało uznać za przyznane na podstawieart. 230 k.p.c.
W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:
Powództwo jest uzasadnione.
W postępowaniu o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone przedmiotem oceny Sądu jest to, czy zawarte we wzorach, kwestionowane postanowienia kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz czy skutkiem tego dochodzi do rażącego naruszenia interesów konsumentów. Nie dotyczy to jednak postanowień regulujących główne świadczenia stron, jak cena lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Uznanie postanowienia umownego za niedozwolone i wyeliminowanie go z praktyki stosowania w obrocie w kontaktach z konsumentami wymaga zatem spełnienia łącznie następujących przesłanek:



postanowienie nie zostało uzgodnione indywidualnie z konsumentem - zostało mu narzucone,

nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron,

kształtuje prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami naruszając jednocześnie w sposób rażący jego interesy.

Ponieważ przedmiotowa klauzula pochodzi z wzorca umownego stosowanego przez pozwanego w obrocie z konsumentami należy stwierdzić , iż konsument nie miał wpływu na jej treść , jak również pozwany nie wykazał a nawet nie twierdził , iż klauzula ta była indywidualnie uzgodniona z konsumentem .
Przedmiotowe postanowienie nie dotyczy również głównych świadczeń stron umowy rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego, tylko kwestii powiadomienia przez bank o zmianie wysokości pobieranych opłat.
Do rozstrzygnięcia pozostało zatem, czy przedmiotowe postanowienie, kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy konsumenta.
Przesłankami abuzywności postanowień wzorca umownego jest ich sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta – zachodzące łącznie. Przyjmuje się przy tym, że istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka. Dobre obyczaje” to reguły postępowania zgodne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie obyczajami. Sprzeczne z dobrymi obyczajami są m.in. działania wykorzystujące choćby niewiedzę, brak doświadczenia konsumenta, naruszenie równorzędności stron umowy, działania zmierzające do dezinformacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Chodzi więc o działanie potocznie określane jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania.
,,Interesy” konsumenta należy natomiast rozumieć szeroko , nie tylko jako interes ekonomiczny , ale też każdy inny wymierny interes jak np. zdrowie , czas zbędnie stracony , dezorganizacja czy też inne uciążliwości powstałe w związku z tak ukształtowanym postanowieniem
W ocenie Sądu analizowany zapis wzorca umownego o treści „O zmianie opłat i prowizji Bank powiadamia w sposób zwyczajowo przyjęty.”spełnia przesłanki niedozwolonego postanowienia umownego wskazane wart. 3851§1 k.c., albowiem przewiduje, że informacja o zmianie prowizji i opłat nie zostanie doręczone klientom Banku, a o zmianie Bank powiadomi w bliżej nieokreślony „ sposób zwyczajowo przyjęty”. Takie ukształtowanie treści postanowienia umownego kłóci się w ocenie Sądu ze zdefiniowanymi na wstępie dobrymi obyczajami, ponieważ prowadzi do dezinformacji konsumenta poprzez wykorzystanie jego niewiedzy co do przysługujących mu uprawnień, w sytuacji zmiany opłat i prowizji.
W tym miejscu wskazać należy, iż bez znaczenia dla oceny omawianego zapisu pozostaje kwestia podnoszona przez pozwanego, iż w §3 ust 3 „Umowy rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w złotych(...), bank wymienia przesłanki do możliwości zmiany wysokości prowizji i opłat, a dodatkowo udostępnia te dane na swojej stronie internetowej. W ocenie Sądu postanowienie to należy uznać za niedozwolone w związku z treściąart. 61 §1 k.c., zgodnie z którym „oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią”. Przy czym na składającym oświadczenie woli spoczywa ciężar dowodu, że doszło ono do adresata w sposób umożliwiający mu zapoznanie się z jego treścią.
W świetle powyższego może budzić wątpliwości czy powiadomienie o zmianie opłat i prowizji–tj. o zmianie wysokości opłat pobieranych przez bank z tytułu umowy w trakcie trwania umowy rachunku bankowego - „w sposób zwyczajowo przyjęty”, bez jednoznacznego określenia o konieczności indywidualnego doręczenia takiej informacji konsumentowi, gwarantuje zapoznanie się z jego treścią. Zaznaczyć należy, iż zapoznanie się przez konsumenta z informacją odnośnie zmian „prowizji i opłat”dokonywanych w trakcie trwania umowy rachunku bankowego, ma dla niego znaczenie , bowiem , jak wynika z treściart. 3841k.c., mającego zastosowanie w niniejszym przypadku, z uwagi na występowanie w omawianym przypadku stosunku umownego o charakterze ciągłym, nowe wysokości prowizji i opłat bankowych będą wiązały drugą stronę umowy tj. konsumenta m.in. jeżeli strona nie wypowie umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia. A zatem w sytuacji gdy konsument nie otrzyma informacji o zmianie wysokości pobieranych przez Bank prowizji i opłat, i w związku z tym nie złoży w terminie stosownego oświadczenia o wypowiedzeniu umowy, będą wiązały go nowe zmienione stawki prowizji i opłat.
Wskazać wreszcie należy, iż zgodnie ze stanowiskiem doktryny (tak np.:D. Rogoń (w:) F. Zoll (red) Prawo bankowe. Komentarz. Zakamycze, 2005) „wynikający zart. 111 ust 1 pkt 2 Prawa bankowego, obowiązek banku ogłaszania w miejscu wykonywania czynności, w sposób ogólnie dostępny, stosowanych stawek prowizji i wysokości pobieranych opłat, nie zwalnia banku z dochowania podstawowych przesłanek skuteczności zmiany treści umowy rachunku bankowego. Z mocyart. 3841k.c.muszą być zatem spełnione odpowiednie przesłanki przewidziane wart. 384 k.c., czyli w stosunku do posiadaczy rachunków będących konsumentami - doręczenie zmiany (nowego wzorca), (…). Dodatkowo należy poinformować posiadacza rachunku - niezależnie od kategorii - o możliwości wypowiedzenia umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia (por. takżeart. 3853pkt 20 k.c.).”
W świetle powyższego stwierdzić należy, iż treść kwestionowanego postanowienia prowadzi do wniosku, iż pozwany zamieszczając je w stosowanym wzorcu umownym liczył na niską świadomość prawną konsumentów, którzy nie zorientują się, iż narusza ono ich prawa i wyłącza przysługujące im uprawnienia. W konsekwencji oznacza to, iż Bank stosując zakwestionowane postanowienie niejako zmusza konsumentów do ciągłego śledzenia i sprawdzania informacji odnośnie wysokości opłat i prowizji - co bezsprzecznie w sposób rażący narusza interesy konsumentów.
Sąd zważył zatem, iż zakwestionowane postanowienie umowne narusza normy dobrych obyczajów jakie powinny występować w relacjach przedsiębiorca - konsument. Powoduje bowiem po stronie konsumenta dezinformację co do przysługujących mu uprawnień i odpowiedzialności pozwanego w związku z zawartą umową, a także zmierza do wykorzystania niewiedzy konsumenta co do istniejących regulacji prawnych w tym zakresie. Tymczasem do obowiązków przedsiębiorcy jako profesjonalisty należy formułowanie postanowień umownych w sposób jednoznaczny i zrozumiały dla konsumenta.
Wszystko to uzasadnia twierdzenie, iż przedmiotowe postanowienie nie uwzględnia i nie zabezpiecza interesu konsumenta, jako słabszej strony umowy, co prowadzi do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nie równorzędny i rażąco niekorzystny dla konsumenta.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając, iż zakwestionowane postanowienie wzorca umowy stosowanego przez pozwanego spełnia przesłanki klauzuli niedozwolonej w rozumieniuart. 3851§1 k.c., zakazał jego wykorzystywania w obrocie -art. 47942k.p.c.
Zgodnie z treścią przepisuart. 96 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz.U. Nr 167, poz. 1398) strona wnosząca o uznanie postanowień umowy za niedozwolone jest zwolniona od kosztów sądowych. Wobec powyższego, o obciążeniu pozwanego stałą opłatą sądową od pozwu orzeczono na podstawieart. 26 ust 1 pkt 6w zw. zart. 113 ust. 1 oraz art. 96 ust. 1 pkt 3 i art. 94 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawieart. 98 i 99 k.p.c.stosownie do wyniku sporu.
O publikacji prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt pozwanego zarządzono na zasadzieart. 47944k.p.c.
/-/ SSO Hanna Kulesza