Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 1381/12
Data wyroku: 2013-09-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marcin Łochowski, Małgorzata Truskolaska-Żuczek, Joanna Mrozek
Słowa kluczowe: Akty Stanu Cywilnego
Podstawa prawna: art. 4 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego oraz art. 932 i 934 kc.

Sygn. akt IV Ca 1381/12

POSTANOWIENIE
Dnia 16 września 2013 r.

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Marcin Łochowski (spr.)
Sędziowie: SO Małgorzata Truskolaska-Żuczek, SR (del.) Joanna Mrozek

Protokolant: Martyna Perzyńska
po rozpoznaniu w dniu 16 września 2013 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z wnioskuK. B.
z udziałemJ. P.orazJ. B. (1)
o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I Ns 315/11

postanawia:

oddalić apelację.

Sygn. akt IV Ca 1381/12

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawcy jest bezzasadna.

Należy podkreślić, że Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (k.67-68) i przyjmuje je za własne. Sąd I instancji dokonał także trafnej oceny prawnej zgłoszonego wniosku, która zasługuje na akceptację, chociaż w pewnym zakresie wymaga uzupełnienia.

Wnioskodawca zarzucił, żeS. B.w chwili śmierci nie pozostawał w związku małżeńskim zZ. B., co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iżZ. B.nie mogła dziedziczyć poS. B.. Skarżący z jednej strony wskazał, że istnieją poważne wątpliwości co do „ważności i wiarygodności” aktu małżeństwaS. B.iZ. B., a z drugiej podnosił, iż w akcie zgonuZ. B.znajduje się informacja, że w chwili śmierci była ona rozwiedziona (apelacja – k.80).
Nadto, wnioskodawca złożył wniosek o zawieszenie postępowania na podstawieart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.w związku ze wszczęciem postępowania o „unieważnienie aktu małżeństwaS. B.zZ. B.” (wniosek – k.145).

Rację ma skarżący podnosząc, że w odpisach aktów stanu cywilnego złożonych do akt niniejszej sprawy istnieją istotne rozbieżności. Mianowicie w akcie zgonu spadkodawcy –S. B., zmarłego w dniu 13 stycznia 2000 r. jego stan cywilny w chwili śmierci został określony jako „wdowiec” (odpis skrócony aktu zgonu – k.2), natomiast w akcie zgonuZ. B., zmarłej w dniu 24 lutego 2001 r. jej stan cywilny został określony jako „rozwiedziona” (odpis zupełny aktu zgonu – k.19). Z kolei w akcie małżeństwaS. B.iZ. B.brak jest adnotacji o rozwiązaniu związku małżeńskiego, zawartego w dniu 20 lutego 1938 r. (odpis zupełny aktu małżeństwa – k.2 akt I Ns 523/11). Jednak w ocenie Sądu Okręgowego te rozbieżności nie wykluczają dokonania ustaleń istotnych z punktu widzenia treściart. 932 i 934 k.c.w brzmieniu obowiązującym w chwili otwarcia spadku.
Wymaga wyjaśnienia, że zgodnie zart. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego(t.j. Dz.U. Nr 212 z 2011 r., poz. 1264 ze zm. – dalej, jako: „p.a.s.c.”) akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych. Należy jednak pamiętać, że akt stanu cywilnego, tak jak każdy inny dokument urzędowy, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (art. 244 § 1 k.p.c.). W konsekwencji, należy odróżnić część „zaświadczającą” od pozostałej części dokumentu. Akt zgonu stanowi zatem jedynie dowód faktu, miejsca i daty zgonu oznaczonej w tym akcie z imienia i nazwiska osoby (tak T.Ereciński w: Komentarz do k.p.c. Część Pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Tom I, Warszawa 2004, s.513-514, t.23). Tym samym, „akt zgonu zawierający informację o stanie cywilnym osoby zmarłej wynikającym z zawarcia małżeństwa oraz dane dotyczące małżonka tej osoby nie stanowi dowodu pozostawania osoby zmarłej w chwili śmierci w związku małżeńskim” (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 sierpnia 2006 r., II CSK 62/06, LEX nr 201185).
Innymi słowy, informacje o stanie cywilnymS. B.iZ. B., zamieszczone w aktach ich zgonów nie są objęte przepisemart. 4p.a.s.c., ani domniemaniem przewidzianym wart. 252 k.p.c.Wyłącznym dowodem pozostawania tych dwóch osób w związku małżeńskim jest akt małżeństwa. Ponieważ akt ten nie zawiera żadnych wzmianek o rozwiązaniu związku małżeństwa, Sąd Rejonowy słusznie przyjął, żeS. B.w chwili śmierci był żonaty zZ. B..

Zgodnie zart. 932 § 1 k.c.(w brzmieniu obowiązującym przed dniem 28 czerwca 2009 r. – zob. ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, Dz.U. Nr 79 z 2009 r., poz. 662) w braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek, rodzice i rodzeństwo. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu bądź z rodzicami, bądź z rodzeństwem, bądź z rodzicami i rodzeństwem spadkodawcy, wynosi połowę spadku (art. 932 § 2 k.c.). Natomiast, stosownie do treściart. 934 k.c.jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.
Mając na względzie, że w chwili zgonuS. B.pozostawał w związku małżeńskim zZ. B., a nadto żyły dzieci brata –K. B.,J. B. (2)iJ. B. (1), Sąd Rejonowy trafnie na podstawieart. 932 k.c.w zw. zart. 934 k.c.stwierdził, że spadek poS. B.nabyła żonaZ. B.w 1/2 części oraz dzieci brata po 1/6 części każde z nich.

Odnosząc się na zakończenie do zgłoszonego w postępowaniu apelacyjnym wniosku o zawieszenie postępowania, trzeba wskazać, że był on bezzasadny. Zgodnie bowiem zart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.sąd może zawiesić postępowanie jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego. Wnioskodawca złożył wniosek o „unieważnienie aktu małżeństwa zawartego w dniu 20 lutego 1938 r. międzyS. B.aZ. B.(we wniosku, zapewne omyłko wskazano, że zJ. K.) sporządzonego w dniu 14.03.2011 r. przez Urząd Stanu Cywilnego wW.za nr. 10/38” (odpis wniosku – k.149).
Zdaniem Sądu Okręgowego, wszczęcie tego postępowania nie stoi jednak na przeszkodzie rozstrzygnięciu o zasadności apelacji. Sąd II instancji bierze przecież pod rozwagę stan faktyczny istniejący w chwili zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.). Skoro zatem w chwili zamknięcia rozprawy istniał odpis zupełny aktu małżeństwa, stwierdzający fakt zawarcia małżeństwa, to nie było podstaw do zawieszenia postępowania. Jeżeli natomiast przedmiotowy akt zostanie ewentualnie w oparciu oart. 30p.a.s.c. unieważniony, powstanie wówczas podstawa do zmiany zaskarżonego postępowania zgodnie zart. 679 § 1 k.p.c.
Nie pretendując do oceny zasadności złożonego przez wnioskodawcę wniosku o unieważnienie aktu małżeństwa, należy zauważyć, iż jego uzasadnienie w przeważającej mierze opiera się na nieporozumieniu. Po pierwsze, w dniu 14 marca 2011 r. nie został sporządzony akt małżeństwa, a jedynie powstał odpis zupełny tego aktu (zob.art. 79 pkt 1 i art. 80p.a.s.c.). Po drugie, faktem powszechnie znanym jest, że przed 1945 r. rejestracja stanu cywilnego, w tym prowadzenie ksiąg stanu cywilnego (metrykalnych) należała w znakomitej większości do kościołów (osób duchownych). Na podstawieart. XII dekretu z dnia 25 września 1945 r. Przepisy wprowadzające prawo o aktach stanu cywilnego(Dz.U. Nr 48 z 1945 r., poz. 273 ze zm.) oryginały lub wtóropisy tych ksiąg zostały przekazane urzędom stanu cywilnego (zob. także zarządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 sierpnia 1949 r. o przekazaniu ksiąg metrykalnych urzędom stanu cywilnego, M.P. nr A-57 z 1949 r., poz. 756). Po przekazaniu tych ksiąg urzędom stanu cywilnego wypisy (odpisy) są z nich wydawane przez te urzędy (zob.art. XIV ust. 2 dekretu z dnia 25 września 1945 r.). Oczywiste jest, że taki odpis musi zostać dostosowany do obecnie obowiązujących zasad sporządzania odpisów. W konsekwencji, nie powinno dziwić, że w odpisie zupełnym aktu małżeństwaS. B.iZ. B.w miejscu przewidzianym na podpis Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego zamieszczono adnotację(...).A. Ł.” (k.2v akt I Ns 523/11). Na tej płaszczyźnie należy również poszukiwać przyczyn braku podpisów osób zawierających małżeństwo w księdze małżeństw.

Dlatego też, Sąd Okręgowy, przyjmując, że zaskarżone postanowienie, wbrew zarzutom apelacji, odpowiada prawu, na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.oddalił apelację wnioskodawcy, jako bezzasadną.

Wobec powyższego Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji.

Zarządzenie:
1. Odnotować.
2. Doręczyć odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi wnioskodawcy oraz uczestniczceJ. B. (1)z pouczeniem o skardze kasacyjnej.

7.10.2013