Sąd Okręgowy w Białymstoku
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 472/12
Data wyroku: 2013-10-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Renata Tabor, Bogdan Łaszkiewicz, Jacek Malinowski
Słowa kluczowe: Legitymacja Procesowa, Zniesienie Współwłasności
Podstawa prawna: art. 210 kc
Teza: brak

Sygn. akt II Ca 472/12

POSTANOWIENIE
Dnia 25 października 2013 r.

Sąd Okręgowy w Białymstoku II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Bogdan Łaszkiewicz (spr.)

Sędziowie:

SSO Renata Tabor
SSR del. Jacek Malinowski

Protokolant:

st. sekr. sąd. Zofia Szczęsnowicz

po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 r. w Białymstoku
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. C.
z udziałemW. J.
o zniesienie współwłasności
na skutek apelacji uczestniczki postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim
z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt I Ns 679/11
postanawia:

I
zmienić zaskarżone postanowienie w całości i oddalić wniosek oraz:

1
zasądzić od wnioskodawcyM. C.na rzecz uczestniczki postępowaniaW. J.kwotę 7.717 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania,

2
nakazać pobrać od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim kwotę 938,27 złotych tytułem brakujących kosztów sądowych;

II
zasądzić od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki postępowania kwotę 4.600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

UZASADNIENIE
WnioskodawcaM. C.wniósł o zniesienie współwłasności nieruchomości rolnych położonych wR.gminaS.- oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,44 ha, zabudowanej domem mieszkalnym, oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,46 ha zabudowanej budynkami gospodarczymi oraz oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 12,01 ha niezabudowanej. Domagał się też zasądzenia od uczestniczki kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uczestniczka postępowania przychyliła się do wniosku co do zasady i wniosła o zasądzenie od wnioskodawcy kosztów postępowania na swoją rzecz.

    Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2011 r. Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim ustalił, iż przedmiotem współwłasnościM. C.synaA.iZ.iW. J.córkiA.iZ.z udziałami po ½ ( jednej drugiej) są nieruchomości oznaczonenumerami geodezyjnymi (...)o powierzchni 0,44 ha zabudowana domem mieszkalnym,(...)o powierzchni 0,46 ha zabudowana budynkami gospodarczymi i(...)o powierzchni 12,01 ha zapisane w rejestrze ewidencji gruntów pod numerem(...), położone wR., dla których Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim prowadziksięgę wieczystą Kw (...)o łącznej wartości 424.050 złotych.

    Zniósł współwłasność nieruchomości szczegółowo opisanych w punkcie I , w ten sposób że przyznał na rzeczM. C.synaA.iZ.prawo własności nieruchomości oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 12,01 ha położonej wR., zaś na rzeczW. J.córkiA.iZ.przyznał prawo własności zabudowanych nieruchomości oznaczonychnumerami geodezyjnymi (...)o powierzchni 0,44 ha i(...)o powierzchni 0,46 ha położonych wR..

Wydatki poniesione w sprawie ustalił na kwotę 1938,27 zł. Nakazał pobrać od na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim) tytułem wydatków odW. J.938,27 złotych. Zasądził odW. J.na rzeczM. C.31 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
NakazałM. C.iW. J.ażeby wydali sobie nawzajem przyznane im na własność działki wskazane w punkcie II niniejszego postanowienia.
Uznał, że zainteresowani ponoszą pozostałe koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że na mocy umowy darowizny uczynionej przezA. C.iZ. C.ich dzieciM. C.iW. J.stały się współwłaścicielami nieruchomości rolnych oznaczonychnumerami geodezyjnymi (...)o powierzchni 0,44 ha, zabudowanej domem mieszkalnym,(...)o powierzchni 0,46 ha zabudowanej budynkami gospodarczymi,(...)o powierzchni 12,01 ha położonych wR.. Współwłaściciele nieruchomości oznaczonych numerami(...)i(...)obciążyli je służebnością osobistą na rzecz rodziców, polegającą na prawie mieszkania w domu mieszkalnym i korzystania z budynków gospodarczych. Łączna wartość nieruchomości wynosi 424.050 złotych.
Sad I instancji ustalił też, żeM. C.w okresie dwuletnim po przekazaniu nieruchomości korzystał zdziałki (...)po czym przekazał ją w użytkowanie siostrze. Aktualnie pracuje wZakładach (...)wS., zarabia 1500 złotych, ma na utrzymaniu dwoje dzieci. Dysponuje działką budowlaną zabudowaną budynkiem gospodarczym położoną wB., ma też położoną tamże działkę leśną o powierzchni 0,25 ha. Planuje użytkowaniedziałki (...)i czerpanie z niej pożytków - by pozyskać dodatkowe źródło dochodów na utrzymanie rodziny.
Co do sytuacjiW. J.Sąd I instancji ustalił, że mieszka wW.we własnym lokalu, jest zatrudniona w administracji. Jest właścicielką wspólnie z mężem gospodarstwa rolnego położonego wC.o powierzchni 18 ha, ma na utrzymaniu dwoje dzieci. Uczestniczka postępowania zamierza w dalszym ciągu pracować w administracji na uczelni i prowadzić gospodarstwo rolne.
Z ustaleń Sądu wynika, że zaniechanie użytkowania działek przez wnioskodawcę wiąże się z konfliktem między nim a jego ojcem (M. C.wyprowadził się z domu rodziców).
Ponadto Sąd I instancji wskazał, że przedmiot współwłasności tworzą dwie działki zabudowane usytuowane na obu stronach drogi publicznej w kształcie równoległoboków, nieutwardzone, porośnięte trawą, roślinami ozdobnymi i drzewostanem. Działka zabudowana domem mieszkalnym uzbrojona jest z sieć telefoniczną, wodociągową, energetyczną, posiada odcinek drogi wewnętrznej wylewanej z asfaltu. Taka sama infrastruktura techniczna znajduje się także nadziałce (...). Nieruchomość oznaczona numerem(...)jest użytkiem rolno – leśnym w kształcie równoległoboku, nie jest uzbrojona, sytuowana jest przy drodze gruntowej. Orna część działki użytkowana jest w systemie płodozmianowym, częściowo zaś odłogowana. Leśna część porośnięta jest drzewostanem sosnowym w wieku od 30 do 55 lat. Stan techniczny zabudowań jest szczegółowo opisany w opinii rzeczoznawcy majątkowegoA. G.. W obrębie nieruchomości współwłasnych nie jest prowadzona produkcja zwierzęca (inwentarz w postaci dwóch świnek i kur zaspokaja potrzeby konsumpcyjne rodziców zainteresowanych).
W ocenie Sądu I instancji brak jest dowodów na potwierdzenie, iżby przedmiot współwłasności stron obejmował także ruchomości w szczególności maszyny rolnicze.
Dokonując zniesienia współwłasności, Sąd I instancji miał na uwadze kryteria określone wart. 211 - 214 kc.Uwzględnił również sytuację życiową i majątkową każdego z zainteresowanych. Ponadto wskazał, że wartość nieruchomości określona przez biegłego nie była kwestionowana.
Sąd I instancji wskazał, że zainteresowani byli zgodni, bydziałkę oznaczoną nr (...)przyznać na rzeczW. J., kontrowersje budził sposób podziałudziałek (...). W ostatecznych konkluzjach Sąd I instancji zaaprobował wariant podziału zgłoszony przez wnioskodawcę. Poza innymi szeroko omówionymi względami, wskazał, że sposób ten faworyzuje uczestniczkę postępowania albowiem zakłada, iż uzyska ona nieruchomości o wartości znacznie wyższej niż jej udział (212.025 złotych) bez konieczności ponoszenia spłat. W okolicznościach tej sprawy, wobec niewykazania ustawowych przesłanek dla podziału w wariancie zgłoszonym przezW. J.zdaniem Sądu I instancji taka szczodrobliwość tym bardziej skłaniała do przyjęcia wersji zniesienia współwłasności proponowanej przez wnioskodawcę.
Na podstawieart. 520 § 1 kpcSąd orzekł o kosztach postępowania, uznając iż postawa procesowa zainteresowanych i formułowane przez nich wnioski nie uzasadniają zróżnicowanego obciążania tymi kosztami.

Apelację od powyższego postanowienia wniosła uczestniczka postępowania. Zaskarżyła je w pkt III, IV, V, VI i VII i zarzuciła naruszenieart. 213 kcorazart. 211 kcpoprzez zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli, który jest sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki oraz społeczno – gospodarczym przeznaczeniem rzeczy.
Mając na uwadze powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego.
Na rozprawie w dniu 25 października 2013 r. pełnomocnik uczestniczki zmodyfikował stanowisko w ten sposób, że wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku o zniesienie współwłasności oraz zasądzenie od uczestniczki kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja uczestniczki postępowania skutkowała zmianą zaskarżonego postanowienia.
Merytoryczna ocena zaskarżonego postanowienia i analiza zarzutów podniesionych w apelacji uczestniczki postępowania dotyczących sposobu zniesienia współwłasności stała się zbędna wobec istotnej zmiany okoliczności faktycznych na etapie postępowania odwoławczego, która to zmiana musiała przełożyć się na końcowe rozstrzygnięcie w sprawie.
Inicjując postępowanie w niniejszej sprawie, wnioskodawcaA. C.legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości oznaczonychnumerami geodezyjnymi (...). Jednakże w toku postępowania odwoławczegoZ.iA. C.odwołali wobecA. C.darowiznę, której przedmiotem były wskazane nieruchomości i zainicjowali postępowanie o nakazanie złożenia oświadczenia o powrotnym przeniesieniu własności tychże nieruchomości.
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2012 r. w sprawie I C 1064/12 Sąd Okręgowy w Białymstoku nakazał pozwanemuM. C.złożenie oświadczenia woli, mocą którego przenosi na rzecz powodówA.iZ.małż.C.własność niezabudowanej nieruchomości rolnej położonej we wsiR., gminaS., o powierzchni 4 ha 2500 m.kw., oznaczonejnumerami geodezyjnymi (...), a także sprzętu rolniczego oraz udziału ½ części we współwłasności zabudowanej nieruchomości rolnej położonej we wsiR.gminaS.o powierzchni 12 ha 9100 m.kw., oznaczonejnumerami geodezyjnymi (...).
Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie I ACa 104/13 oddalił apelację pozwanegoM. C.od tego wyroku.
Wobec powyższego w toku postępowania wnioskodawca utracił tytuł prawny do nieruchomości, a tym samym utracił legitymację do występowania w sprawie i żądania zniesienia współwłasności. Jako że nie jest już współwłaścicielem nieruchomości jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony.
Mając na uwadze to co powiedziono, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie i oddalił wniosek.
O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o dyspozycjęart. 520 § 3 kpc, uznając że na skutek zmiany okoliczności interesy zainteresowanych w tej sprawie stały się sprzeczne. Zatem w sytuacji oddalenia wniosku w całości, na wnioskodawcy ciążył obowiązek zwrotu uczestniczce całości poniesionych przez nią kosztów.
W toku postępowania pierwszoinstancyjnego uczestniczka uiściła zaliczkę w kwocie 500 złotych oraz poniosła koszty zastępstwa procesowego w kwocie 7.217 zł, które ustalono na podstawie§ 8 pkt 6w zw. z§ 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. 2002 Nr 163 poz. 1348 ze zm.) powiększone o opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 złotych). Dawało to łącznie kwotę 7.717 złotych.
Na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U. 2005 Nr 167 poz. 1398)  Sąd Okręgowy nakazał pobrać od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim) kwotę 938,27 złotych tytułem brakujących kosztów sądowych, którą stanowiły brakujące koszty opinii biegłego (k. 82).
Natomiast postępowanie odwoławcze wygenerowało koszty w poniesionej przez uczestniczkę kwocie 4.600 złotych, na którą złożyły się: uiszczona przez uczestniczkę opłata od apelacji w kwocie 1.000 zł (k. 132) oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3.600 zł, które ustalono na podstawie § 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 8 pkt 6 w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (…).