Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmC 37/10
Data wyroku: 2011-01-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Dąbrowski

Sygn. Akt XVII AmC 37/10

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 stycznia 2011 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący: (del.) SSR Dariusz Dąbrowski
Protokolant: Katarzyna Boguszewska
po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2011 roku, w Warszawie na rozprawie
sprawy z powództwa(...)z siedzibą wP.
przeciwko(...) S.A.z siedzibą wW.
o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone
I uznaje za niedozwolone i zakazuje(...) S.A.z siedziba wW.wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowień wzorca umowy „Ogólne warunki ubezpieczenia autocasco dla klienta indywidualnego oraz małego lub średniego przedsiębiorcy” o treści: „Ubezpieczeniem nie są objęte szkody: (…) w pojeździe wprowadzonym nielegalnie na obszar celny Unii Europejskiej tj. wówczas, gdy pojazd nie został dostarczony lub zgłoszony do miejsca kontroli celnej albo w zgłoszeniu celnym lub innym dokumencie podano nieprawdziwe dane, o ile przyczyna tak rozumianej nielegalności nie ustała” (§8 ust. 1 pkt 10).
II zasądza od(...) S.A.z siedziba wW.na rzecz(...)z siedzibą wP.kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego,
III nakazuje pobranie od(...) S.A.z siedziba wW.na rzecz Skarbu Państwa Sąd Okręgowy w Warszawie kwoty 600 (sześćset) złotych tytułem nie uiszczonych kosztów sądowych,
IV zarządza publikację prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt pozwanego.
/-/ SSR (del.) Dariusz Dąbrowski
XVII AmC 37/10

UZASADNIENIE
Powód(...)z siedzibą wP.złożył pozew o uznanie postanowieni wzorca umowy stosowanego przez(...) S.A.z siedzibą wW.za niedozwolone i zakazanie ich wykorzystania w obrocie z konsumentami. Kwestionowany zapis o treści „Ubezpieczeniem nie są objęte szkody: (...) w pojeździe wprowadzonym nielegalnie na obszar celny Unii Europejskiej tj. wówczas, gdy pojazd nie został dostarczony lub zgłoszony do miejsca kontroli celnej albo w zgłoszeniu celnym lub innym dokumencie podano nieprawdziwe dane, o ile przyczyna tak rozumianej nielegalności nie ustała.” zawarty został w §8 ust. 1 pkt 10 ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco dla klienta indywidualnego oraz małego lub średniego przedsiębiorcy” ustalone uchwałą Zarządu(...) Spółki Akcyjnejnr(...)z dnia 09.02.2009 r. W ocenie powoda wskazane postanowienie stanowi niedozwoloną klauzulę abuzywną, gdyż jest rażąco sprzeczna z dobrymi obyczajami i narusza uzasadnione interesy konsumentów, przewidując uprawnienie pozwanego do odmowy wypłaty odszkodowania w sytuacji określonej niejasno dla konsumenta.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie XVII AmA 59/10. Pozwany przyznał, że wskazany w pozwie zapis znajduje się w narzucanych konsumentowi ogólnych warunków umowy, jednakże jest ono jednoznaczne, nie pozostaje w sprzeczności z dobrymi obyczajami i nie narusza interesów konsumenta w sposób rażący. Wskazał, że zwrot „inny dokument” który według powoda jest niejednoznaczny i niejasny dla konsumenta, został wyrwany z kontekstu całego zapisu i nie może być odczytywany jedynie w kontekście całego zapisu. Pojęcie „inny dokument, w którym podano nieprawdziwe dane, mające świadczyć o legalnym wprowadzeniu pojazdu na obszar celny Unii Europejskiej” – wyznacza granice pojęcia. Obejmującego dokumenty posiadające różne nazwy, których wspólną cechą jest świadczenie o legalnym wprowadzeniu pojazdu na obszar Unii Europejskiej. Zdaniem pozwanego treść postanowienia została sformułowana w sposób jasny i jednoznaczny. Na jego podstawie dochodzi do wyłączenia odpowiedzialności pozwanego za szkody powstałe w pojeździe wprowadzonym nielegalnie na obszar celny Unii Europejskiej i nie daje możliwości interpretacyjnych dla ubezpieczyciela. Pozwany wskazał również, że kwestionowanego zapisu nie można porównywać do klauzuli zapisanej pod nr(...)w rejestrze prowadzonym przez Prezesa UOKiK.
Powód jak i pozwany złożyli wniosek o zasądzenie kosztów procesu.
Sąd ustalił co następuje:
Bezspornym jest w niniejszej sprawie, wobec przyznania przez pozwanego, stosowanie przez(...) S.A.w obrocie z konsumentami wzorca umownego o nazwie „Ogólne warunki ubezpieczenia autocasco dla klienta indywidualnego oraz małego lub średniego przedsiębiorcy”. Nadto pozwany przyznał, że w treści stosowanego wzorca znajduje się zakwestionowane postanowienie §8 ust. 1 pkt 10. Sąd uznał ten fakt za przyznany na podstawieart. 230 kpc.
Sąd zważył co następuje:
Powództwo zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 3851§ 1 kcpostanowienie umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to jednak postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Uznanie postanowienia umownego za niedozwolone i wyeliminowanie go z obrotu wymaga zatem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

-

postanowienie umowy zawieranej z konsumentem nie zostało uzgodnione indywidualnie – tj. konsument nie miał rzeczywistego wpływu czyli nie podlegało negocjacjom, lecz zostało narzucone konsumentowi;

prawa i obowiązki konsumenta ukształtowane zostały w sposób w sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta;

postanowienia umowne nie dotyczą sformułowanych jednoznacznie głównych świadczeń stron.

Zakwestionowane w pozwie postanowienie „Warunków ubezpieczenia...” dotyczy sytuacji, w której ubezpieczyciel wyjątkowo nie obejmuje szkody ubezpieczeniem, a zatem nie dotyczy głównego świadczeniem stron w umowie ubezpieczenia.
Zdaniem sądu zapis ten jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumentów.
Przyjmuje się, że istotą dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka (tak np. wyrok SN z 8 czerwca 2004r., ICk-635/03). Z dobrymi obyczajami kłóci się zatem takie postępowanie, którego celem jest zdezorientowanie, wykorzystanie niewiedzy konsumenta przy kształtowaniu stosunku prawnego, nierzetelne i nierównorzędne traktowanie konsumenta. Rażące naruszenie interesów konsumenckich przejawia się zaś przede wszystkim w rażąco niekorzystnym ukształtowaniu sytuacji ekonomicznej konsumenta. Z taką sytuacją mamy, w ocenie Sądu, do czynienia w niniejszej sprawie.
Sąd stoi na stanowisku, że w niniejszej sprawie, zakwestionowane postanowienie umowne wypełnia znamiona postanowienia, o którym mowa w treściart. 3853pkt 2 i 7 kc.Z zapisu postanowienia można bowiem wywieść, że §8 ust. 1 pkt 10 ogólnych warunków stanowi podstawę do dokonywania przez pozwanego wiążącej interpretacji umowy co do definicji nielegalnego pojazdu i wyłączenia obowiązku spełnienia świadczenia, co doprowadzi do wyłączenia odpowiedzialności za nie wykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania względem konsumenta.
Zdaniem sądu z treści kwestionowanego postanowienia wynika jednoznacznie definicja pojazdu nielegalnie wprowadzonego na obszar celny Unii Europejskiej, a ubezpieczyciel wyłącza z zakresu odpowiedzialności właśnie takie pojazdy. Wywiera to bezpośredni wpływ na ukształtowanie praw i obowiązków stron. Jeżeli zaś pozwany zdecydował się zawrzeć w treści postanowienia taką definicję, do czego posiada prawo, to definicja taka musi być jednoznaczna, albowiem każdy inny zapis kształtuje niejasną sytuację konsumenta. Tymczasem w treści definicji mowa jest o „innym dokumencie”, a jest to oczywiście nieprecyzyjny i nieoczywisty zapis. Zapis taki powoduje niejasną sytuację konsumenta i może stanowić podstawę do dowolności interpretacyjnej kontrahenta, co do tego o jaki dokument mu chodziło, w jakich dokumentach. Tym samym należy uznać, że dowolna interpretacja ubezpieczyciela może stanowić o treści umowy ubezpieczenia i obowiązku jej wykonania. Pozwany w odpowiedzi na pozew wskazuje co prawda, że wybrano opisowy model definicji z uwagi na bardzo dużą ilość wchodzących w rachubę dokumentów, ale zdaniem sądu zapis istniejący w umowie stanowi niejasną podstawę interpretacyjną. Taka konstatacja wynika stąd, iż zapis w „Ogólnych warunkach...” nie określa w żadne sposób owego „innego dokumentu”. Treść zapisu nie świadczy, że w zapisie chodzi o dokument celny innego kraju Państwa Członkowskiego, jak argumentuje pozwany, definicja jest niepełna i nie określa żadnych cech owego „innego dokumentu”. Dlatego też zapis ów należy uznać za niejasny i nieprecyzyjny, dający szerokie pole interpretacyjne. Z zapisu można bowiem wywnioskować, że chodzi o jakikolwiek dokument związany z samochodem, a zawierający błąd choćby co do imion właścicieli, roku produkcji, czy choćby zawierającego cenę rynkową samochodu w kraju, z którego jest sprowadzany – prawidłową, a różniącą się od ceny w Polsce. Zdaniem sądu taki zapis mógłby doprowadzić do odmowy wykonania świadczenia nie wobec stwierdzenia przez upoważnione do tego organa wprowadzenia na obszar celny Unii Europejskiej nielegalnego wprowadzenia pojazdu, jak tez oczywiście w razie ziszczenia się przesłanek zart. 815§1 i 3 kc, ale także po stwierdzeniu nieprawdziwości jakichkolwiek danych ujawnionych w jakimkolwiek dokumencie związanym z pojazdem,
Tego rodzaju zapis stanowi więc nierównorzędne i nierzetelne traktowanie konsumenta jako strony umowy, godząc w sposób rażący w jego interes ekonomiczny. Konsument po zawarciu umowy ubezpieczenia powinien mieć poczucie ochrony, a tymczasem mimo spełnienia świadczenia ze strony ubezpieczonego, narażony jest na odmowę wykonania świadczenia.
Z tych względów na podstawieart. 3851kcuwzględniono żądanie pozwu i na podstawieart. 47942§ l kpcorzeczono jak w sentencji wyroku.
Na podstawieart. 47944kpczarządzono publikację prawomocnego wyroku.
Na podstawieart. 98 kpcorzeczono o kosztach postępowania.
SSR /del./ Dariusz Dąbrowski