Sąd Apelacyjny w Krakowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKo 3/13
Data wyroku: 2013-01-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Krzysztof Marcinkowski, Jacek Polański, Andrzej Stępka
Słowa kluczowe: Właściwość Sądu
Podstawa prawna: art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17.VI.2004r.(Dz.U. 2004/179/1843 z późn. zm.)

Sygn. akt II AKo 3/13

POSTANOWIENIE
Dnia 24 stycznia 2013 roku
Sąd Apelacyjny w Krakowie w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący:

SSA Andrzej Stępka

Sędziowie:

SSA Krzysztof Marcinkowski
SSA Jacek Polański (spr.)

Protokolant:

st. sekr. sądowy Monika Palonek

po rozpoznaniu w sprawie
D. K.
sporu kompetencyjnego
wszczętego postanowieniem Sądu Okręgowego wT.
z dnia 3 stycznia 2013 r. sygn. akt III Kow 2278/12
na podstawieart. 38 § 1 k.p.k.w zw. zart. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
postanawia
rozstrzygnąć spór w ten sposób, że wskazać Sąd Okręgowy wL.jako sąd właściwy do rozpoznania skargiD. K.na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w(...)sygn. II Ko 51/12.

UZASADNIENIE
D. K.w dniu 30 listopada 2012 r. złożył do Sądu Okręgowego wL.skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Rejonowym w(...), toczącego się do sygn. akt II Ko 51/12, a dotyczącego zażalenia z dnia 26 lipca 2012 r. na zatrzymanie dokonane w dniu 19 lipca 2012 r. przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w(...).
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt VI S 3/12 Sąd Okręgowy wL.powołując się na przepisart. 4 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, stwierdził swą niewłaściwość i przekazał Sądowi Okręgowemu wT.do rozpoznania skargę ukaranegoD. K.na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w(...)pod sygn. II Ko 51/12.
Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2012 r. sygn. akt III Kow 2278/12 Sąd Okręgowy wT.stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania skargiD. K.na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w(...)sygn. II Ko 51/12 i sprawę przekazał według właściwości Sądowi Okręgowemu wL.oraz wszczął negatywny spór kompetencyjny i przekazał akta tutejszemu sądowi w celu rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wT.podkreślił, że wyrokiem zaocznym z dnia 03 czerwca 2009 r. sygn. akt V W 256/09 Sąd Rejonowy wB.uznałD. K.za winnego popełnienia wykroczeń z art. 107 k.w. i skazał go na grzywnę w wysokości 1500 zł. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 13 października 2009 r. (wyrok Sądu Okręgowego wT.z dnia 13 października 2009 r. sygn. akt II Waz 98/09). Postanowieniem z dnia 02 sierpnia 2011 r. sygn. akt II Ko 879/11 Sąd Rejonowy wB.- działając na podstawie art. 25 § 2 k.w. - orzekł wykonanie wobec ukaranegoD. K.zastępczej kary aresztu w zamian za nieuiszczoną grzywnę w wymiarze 30 dni, przyjmując, że jeden dzień aresztu jest równoważny grzywnie w kwocie 50 zł. Wezwano ukaranego do odbycia kary, lecz wobec niestawiennictwa zarządzono jego zatrzymanie i doprowadzenie do zakładu karnego. Wobec częściowego uiszczenia grzywny Sąd Rejonowy wB.ograniczył rozmiar podlegającej odbyciu kary zastępczej aresztu do 9 dni. Stosowne zarządzenie zostało wydane w dniu 23 marca 2012 r. Z uwagi na miejsce zamieszkania ukaranego zarządzenie to przesłano do wykonania Komendzie Miejskiej Policji w(...). W dniu 19 lipca 2012 r. ukarany został zatrzymany. Przy doprowadzeniu do jednostki penitencjarnej uiścił pozostałą część kary grzywny i uwolnił się w ten sposób od odbycia kary zastępczej. Na zatrzymanie i doprowadzenie do zakładu karnego przez Policję ukarany złożył zażalenie do Sądu Rejonowego w(...). Sprawa została zarejestrowana pod sygn. II Ko 51/12. W toku tego postępowania ukarany złożył skargę na jego przewlekłość. Skargę tę ukarany zaadresował do Sądu Okręgowego wL., który wskazanym wyżej postanowieniem stwierdził swą niewłaściwość i przekazał ją do rozpoznania Sądowi Okręgowemu wT..
W ocenie Sądu Okręgowego wT.nie można się zgodzić ze stanowiskiem Sądu Okręgowego wL., który przyjął, że jakkolwiek to Sąd Rejonowy w(...)wszczął postępowanie incydentalne, to jednak nie jest Sądem prowadzącym postępowanie dotyczące wykonanie orzeczenia. Sądem takim jest natomiast, zdaniem Sądu Okręgowego wL., Sąd Rejonowy wB.położony na obszarze właściwości Sądu Okręgowego wT., który w związku z tym zgodnie zart. 4 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłokijest sądem, który dokonał pierwszej czynności, gdyż to jego zarządzeniem nakazano doprowadzenie ukaranego do jednostki penitencjarnej.
Dalej Sąd Okręgowy wT.wywiódł, że postępowanie wszczęte przed Sądem Rejonowym w(...), mające na celu rozpoznanie zażalenia ukaranego na zatrzymanie i doprowadzenie do jednostki penitencjarnej w dniu 19 lipca 2012 r. jest wprawdzie postępowaniem incydentalnym, jednakże postępowanie to nie jest elementem postępowania wykonawczego mającego na celu wykonanie wyroku Sądu Rejonowego wB.z dnia 03 czerwca 2009 r. sygn. akt V W 256/09. Ukaranemu nie przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia, bądź skargi na polecenie sądu zatrzymania i doprowadzenia do jednostki penitencjarnej w celu odbycia kary orzeczonej prawomocnym wyrokiem. Czynności procesowe sądu polegające na wydaniu zarządzenia zatrzymania i doprowadzenia do jednostki penitencjarnej, których adresatem jest zarówno skazany jak też Policja nie są decyzjami procesowymi w rozumieniuart. 18 k.k.w., a jedynie pismami podpisywanymi przez prezesa sądu (upoważnionego sędziego) kierującymi orzeczenie do wykonania. Są to więc czynności o charakterze organizacyjno - administracyjnym mające charakter poleceń organu wykonującego orzeczenie. Ukaranemu nie przysługuje zatem skarga na te czynności, ani żaden inny środek odwoławczy kierowany do sądu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt I KZP 56/05; OSNKW 2/2006). Zatrzymanie i doprowadzenie do jednostki penitencjarnej w celu wykonania kary nie ma charakteru zatrzymania procesowego przewidzianego wart. 244 k.p.k.iart. 45 k.p.o.w. Do ukaranych zatrzymanych w celu doprowadzenia do odbycia kary nie stosuje się zatem przepisów procesowych określających szczegółowe uprawnienia osób zatrzymanych przewidziane w ustawach procesowych, w tym przepisów o prawie do złożenia zażalenia do sądu w celu zbadania zasadności, legalności i prawidłowości zatrzymania. Osobom tym nie przysługują także uprawnienia przewidziane dla osób zatrzymanych wart. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Z mocyart. 10 § 1 k.k.w.Policja w zakresie postępowania wykonawczego wykonuje polecenia sądu, w tym również polecenia związane z wykonaniem nakazów doprowadzenia skazanych (ukaranych) do jednostek penitencjarnych. Wydanie zatem Policji takiego polecenia i jego wykonanie nie stwarza możliwości jego zaskarżenia przez skazanego. Skazany może wprawdzie złożyć zażalenie na sposób prowadzenia czynności określonych wart. 15 ust. 1 ustawy o Policji, w tym na zatrzymanie w trybie i przypadkach określonych w przepisachkodeksu postępowania karnegoi innych ustaw, jednakże może kwestionować w nim tylko sposób prowadzenia czynności. Zażalenie takie przysługuje do miejscowo właściwego prokuratora (art. 15 ust. 7 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji). Tym samym, zdaniem Sądu Okręgowego wT., czynność ukaranego polegająca na złożeniu zażalenia na zatrzymanie w dniu 19 lipca 2012 r., w której ukarany nie kwestionuje w zasadzie legalności i zasadności zatrzymania, ale sposób jego przeprowadzenia, nie jest czynnością wchodzącą w skład postępowania wykonawczego. O tym bowiem czy czynność procesowa ma charakter czynności postępowania wykonawczego i czy jest elementem tego postępowania nie decyduje tylko czasowy moment dokonania tej czynności usytuowany chronologicznie w okresie zbieżnym z trwaniem postępowania wykonawczego, ale przede wszystkim prawna dopuszczalność tej czynności znajdująca umocowanie w przepisach prawa, które normują przebieg postępowania wykonawczego. Tak więc złożenie zażalenia na tę czynność nie mieści się w pojęciu postępowania wykonawczego. Złożenie takiego zażalenia jest czynnością procesową, która rodzi skutek prawny w postaci wszczęcia postępowania przed sądem, do którego takowe zażalenie wniesiono. Jest to postępowanie incydentalne pozostające poza granicami postępowania wykonawczego. Zatem kwestia i właściwości Sądu uprawnionego do rozpoznania skargi na przewlekłość tegoż postępowania winna być rozstrzygana w zakresie objętym dyspozycjąart. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Właściwym do rozpoznania skargi ukaranego jest więc, w ocenie Sądu wszczynającego spór, Sąd Okręgowy wL.jako sąd przełożony na Sądem Rejonowym w(...)(właściwie -(...)– przyp. SA), przed którym toczy się postępowanie wywołane zażaleniem skazanego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Spór o właściwość należało rozstrzygnąć zgodnie z wnioskiem Sądu Okręgowego wT..
Art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki(dalej określanej jakoustawa z dnia 17 czerwca 2004 r.) stanowi, że sądem właściwym do rozpoznania skargi jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Od zasady tej wyjątek wprowadzaart. 4 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., z którego wynika, że sądem właściwym do rozpoznania skargi dotyczącej przewlekłości postępowania egzekucyjnego lub innego postępowania dotyczącego wykonania orzeczenia sądowego jest sąd okręgowy, w którego okręgu prowadzona jest egzekucja lub wykonywane są inne czynności, a gdy egzekucja lub inne postępowanie dotyczące wykonania orzeczenia sądowego prowadzone jest w dwu lub więcej okręgach - sąd, w okręgu którego dokonano pierwszej czynności. Zgodzić należy się z poglądem Sądu Okręgowego wT., że postępowanie wywołane zażaleniem na zatrzymanie z dnia 19 lipca 2012 r. nie jest częścią postępowania wykonawczego, zatem właściwość do rozpoznania skargi na przewlekłość tego postępowania określa się na podstawie nie art. 4 ust. 4 ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r., lecz jej art. 4 ust. 1. Postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym w(...)w związku z zażaleniem ukaranego na jego zatrzymanie nie jest bowiem postępowaniem dotyczącym wykonania orzeczenia sądowego, o którym mowa w art. 4 ust. 4 wskazanej wyżej ustawy. Ściśle bowiem rzecz biorąc – jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w powołanym przez Sąd Okręgowy wT.postanowieniu z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt I KZP 56/05 (OSNKW 2/2006) – czynność sądu polecająca doprowadzenie skazanego podjęta w trybieart. 79 § 1 zd 2 k.k.w.(co ma zastosowanie także do ukaranego – por.art. 1 § 1 k.k.w.iart. 242 § 3 k.k.w.) ma formę polecenia, a nie orzeczenia, bądź zarządzenia. W istocie więc zatrzymując i doprowadzając skarżącego do odbycia zastępczej kary pozbawienia wolności Policja wykonywała nie orzeczenie sądowe, lecz polecenie sądu, a to ostatnie nie jest objęte zakresem art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., w którym mowa jest przecież o „innym postępowaniu dotyczącymwykonania orzeczenia sądowego”.
Rację ma zatem Sąd Okręgowy wT., iż właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest Sąd Okręgowy wL.i to niezależnie od tego, czy dopuszczalne jest rozpatrywanie przez sąd zażalenia ukaranego na zatrzymanie i doprowadzenie, bo kwestia ta nie może być uznana za przesądzającą, skoro nawet gdyby przyjąć, że niedopuszczalna w tym przypadku byłaby droga sądowa, to i tak sąd musiałby orzec o niedopuszczalności drogi sądowej, a więc jakieś postępowanie sądowe wywołane zażaleniem skazanego musiałoby się toczyć.
W związku z powyższym Sąd Apelacyjny rozstrzygnął spór w ten sposób, że wskazał Sąd Okręgowy wL.jako sąd właściwy do rozpoznania skargiD. K.na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w(...)do sygn. akt II Ko 51/12.