Sąd Okręgowy w Kielcach
IX Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ka 1354/13
Data wyroku: 2013-10-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogna Kuczyńska

Sygn. akt IX Ka 1354/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 października 2013 r.

Sąd Okręgowy w Kielcach, IX Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący:  SSO Bogna Kuczyńska
Protokolant:   st.sekr.sądowy Anna Niebudek

przy udziale oskarżyciela publicznego ---------------
po rozpoznaniu w dniu 31 października 2013 r.
sprawyW. N.
obwinionego o wykroczenia zart.283 § 2 pkt 7 ustawy z 26.06.74r. kpw zw. zart. 207 § 2 pkt 6 kp,art. 282 pkt 1 kpi in.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę obwinionego
od wyroku Sądu Rejonowego w Kielcach
z dnia 21 czerwca 2013r. sygn. akt XI W 2889/12

I
zmienia zaskarżony wyrok w całości i obwinionegoW. N.uniewinnia od popełnienia zarzucanych mu czynów a kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa;

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnegoB. M.kwotę 516, 60 (pięćset szesnaści 60/100) złotych tytułem wynagrodzenia za obronę obwinionego z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

Sygn. akt IX Ka 1354/13

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 31 października 2013 roku
W. N.został obwiniony o to, że:

1
działając jako Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Głuchych wK.w okresie od 9.11.2011 r. do 22.06.2012 r., pomimo obowiązku nie wykonał w oznaczonym terminie ostatecznych decyzji oznaczonych numerami od 1 do 6 z nakazu inspektora pracy z dnia 15.07.2011 r.nr rej. (...)- (...)- (...)- (...), dotyczących wypłaty 32 uprawnionym pracownikom wynagrodzeń za pracę za okres od 1.01.2011 r. do 30.06.2011 r. w łącznej wysokości 33.332,83 zł netto,

tj. o wykroczenia zart. 283 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy(Dz. U. 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm., zwanej dalej:k.p.) w zw. zart. 207 § 2 pkt 6 k.p.;

2
działając jako Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Głuchych wK.w okresie od 9.11.2011 r. do 22.06.2012 r., pomimo obowiązku nie wypłacił w ustalonym terminie 5 uprawnionym kwot wynagrodzeń za pracę za lipiec 2011 r. w łącznej wysokości 5.843,53 zł netto,

tj. o wykroczenie zart. 282 § 1 pkt 1 k.p.w zw. zart. 85 § 1 i 2 k.p.,art. 86 § 1 k.p.orazart. 94 pkt 5 k.p.;

3
działając jako Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Głuchych wK.w okresie od 9.11.2011 r. do 22.06.2012 r., pomimo obowiązku nie wypłacił w ustalonym terminie 5 uprawnionym kwot wynagrodzeń za pracę za sierpień 2011 r. w łącznej wysokości 5.843,53 zł netto,

tj. o wykroczenie zart. 282 § 1 pkt 1 k.p.w zw. zart. 85 § 1 i 2 k.p.,art. 86 § 1 k.p.orazart. 94 pkt 5 k.p.;

4
działając jako Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Głuchych wK.w okresie od 9.11.2011 r. do 22.06.2012 r., pomimo obowiązku nie wypłacił w ustalonym terminie 5 uprawnionym kwot wynagrodzeń za pracę za wrzesień 2011 r. w łącznej wysokości 5.843,53 zł netto,

tj. o wykroczenie zart. 282 § 1 pkt 1 k.p.w zw. zart. 85 § 1 i 2 k.p.,art. 86 § 1 k.p.orazart. 94 pkt 5 k.p.;

5
działając jako Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Głuchych wK.w okresie od 11.11.2011 r. do 22.06.2012 r., pomimo obowiązku nie wypłacił w ustalonym terminie 5 uprawnionym kwot wynagrodzeń za pracę za październik 2011 r. w łącznej wysokości 5.843,53 zł netto,

tj. o wykroczenie zart. 282 § 1 pkt 1 k.p.w zw. zart. 85 § 1 i 2 k.p.,art. 86 § 1 k.p.orazart. 94 pkt 5 k.p.;

6
działając jako Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Głuchych wK.w okresie od 9.12.2011 r. do 22.06.2012 r., pomimo obowiązku nie wypłacił w ustalonym terminie 5 uprawnionym kwot wynagrodzeń za pracę za listopad 2011 r. w łącznej wysokości 5.146,29 zł netto,

tj. o wykroczenie zart. 282 § 1 pkt 1 k.p.w zw. zart. 85 § 1 i 2 k.p.,art. 86 § 1 k.p.orazart. 94 pkt 5 k.p.;

7
działając jako Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Głuchych wK.w okresie od 11.01.2012 r. do 22.06.2012 r., pomimo obowiązku nie wypłacił w ustalonym terminie 5 uprawnionym kwot wynagrodzeń za pracę za grudzień 2011 r. w łącznej wysokości 5.146,29 zł netto,

tj. o wykroczenie zart. 282 § 1 pkt 1 k.p.w zw. zart. 85 § 1 i 2 k.p.,art. 86 § 1 k.p.orazart. 94 pkt 5 k.p.;

8
działając jako Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Głuchych wK.w okresie od 10.02.2012 r. do 22.06.2012 r., pomimo obowiązku nie wypłacił w ustalonym terminie 5 uprawnionym kwot wynagrodzeń za pracę za styczeń 2012 r. w łącznej wysokości 4.557,42 zł netto,

tj. o wykroczenie zart. 282 § 1 pkt 1 k.p.w zw. zart. 85 § 1 i 2 k.p.,art. 86 § 1 k.p.orazart. 94 pkt 5 k.p.;

9
działając jako Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Głuchych wK.w okresie od 9.03.2012 r. do 22.06.2012 r., pomimo obowiązku nie wypłacił w ustalonym terminie 5 uprawnionym kwot wynagrodzeń za pracę za luty 2012 r. w łącznej wysokości 4.557,42 zł netto,

tj. o wykroczenie zart. 282 § 1 pkt 1 k.p.w zw. zart. 85 § 1 i 2 k.p.,art. 86 § 1 k.p.orazart. 94 pkt 5 k.p.;

10
działając jako Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Głuchych wK.w okresie od 11.04.2012 r. do 22.06.2012 r., pomimo obowiązku nie wypłacił w ustalonym terminie 5 uprawnionym kwot wynagrodzeń za pracę za marzec 2012 r. w łącznej wysokości 4.557,42 zł netto,

tj. o wykroczenie zart. 282 § 1 pkt 1 k.p.w zw. zart. 85 § 1 i 2 k.p.,art. 86 § 1 k.p.orazart. 94 pkt 5 k.p.;

11
działając jako Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Głuchych wK.w okresie od 11.05.2012 r. do 22.06.2012 r., pomimo obowiązku nie wypłacił w ustalonym terminie 5 uprawnionym kwot wynagrodzeń za pracę za kwiecień 2012 r. w łącznej wysokości 4.557,42 zł netto,

tj. o wykroczenie zart. 282 § 1 pkt 1 k.p.w zw. zart. 85 § 1 i 2 k.p.,art. 86 § 1 k.p.orazart. 94 pkt 5 k.p.;

12
działając jako Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Głuchych wK.w okresie od 11.06.2012 r. do 22.06.2012 r., pomimo obowiązku nie wypłacił w ustalonym terminie 5 uprawnionym kwot wynagrodzeń za pracę za maj 2012 r. w łącznej wysokości 4.557,42 zł netto,

tj. o wykroczenie zart. 282 § 1 pkt 1 k.p.w zw. zart. 85 § 1 i 2 k.p.,art. 86 § 1 k.p.orazart. 94 pkt 5 k.p.

Sąd Rejonowy w Kielcach Wydział XI Karny wyrokiem z dnia 21 czerwca 2013 roku (sygn. akt XI W 2889/12):

I
uznał obwinionegoW. N.za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów, stanowiących wykroczenia zart. 283 § 2 pkt 7 k.p.w zw. zart. 207 §2 pkt 6 k.p.w odniesieniu do czynu z punktu 1 wniosku o ukaranie orazart. 282 § 1 pkt 1 k.p.w zw. zart. 85 § 1 i 2 k.p.,art. 86 § 1 k.p.orazart. 94 pkt 5 k.p.w odniesieniu do czynów z punktów 2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12 wniosku o ukaranie i za to na podstawieart. 283 § 2 pkt 7 k.p.w zw. zart. 9 § 2k.w. i w zw. zart. 39 § 1k.w. odstąpił od wymierzenia mu kary;

II
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnegoB. M.z Kancelarii Radcy Prawnego wK.kwotę 309,96 zł tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu obwinionegoW. N.;

III
zwolnił obwinionegoW. N.od ponoszenia kosztów postępowania na rzecz Skarbu Państwa.

Apelację od powyżej wskazanego wyroku wywiódł obrońca z urzędu obwinionego zaskarżając go w całości na korzyśćW. N..
W środku odwoławczym podniesiono zarzut obrazy prawa materialnego tj. art. 1 § 2 k.w. poprzez przypisanie winy obwinionemu w czasie czynu.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienieW. N.od zarzucanego mu czynu oraz o zasądzenie kosztów obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym wg norm przepisanych, które do koszty nie zostały opłacone w całości lub w części.

Sąd zważył, co następuje.
Apelacja oskarżonego była w pełni zasadna i skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie obwinionego od zarzucanych mu czynów.
Stwierdzić należy, że Sąd I instancji, w oparciu o trafną ocenę zebranego materiału dowodowego, prawidłowo ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy, który w zasadzie był bezsporny. Natomiast Sąd ten błędnie przyjął, iż zachowanie obwinionego było zachowaniem zawinionym. Podkreślić należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie. Odnosząc się zaś do strony podmiotowej zarzucanychW. N.wykroczeń Sąd I instancji poprzestał na stwierdzeniu, że „obwiniony dopuścił się zarzucanych mu czynów z winy umyślnej zamiar ewentualny” (k. 149), nie wskazując żadnych argumentów uzasadniających takie stwierdzenie.
Dla jasności wywodu stwierdzić należy, że Polski Związek Głuchych Oddział wK.(zwany dalej:(...)/K.), którego Prezesem Zarządu był obwiniony, w latach 2011-2012 prowadził rehabilitację osób niesłyszących ze środków publicznych pozyskanych z Państwowego Funduszu Rehabilitacyjnego Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej: PFRON). Trzeba podkreślić, że(...)/K.nie był stroną umowy z PFRON, środki zaś pozyskiwał za pośrednictwem lidera - Polskiego Związku Głuchych Oddział wŁ.(zwany dalej:(...)/Ł.), który w tym czasie był stroną umowy z PFRON. Pomimo otrzymania zaliczki w maju 2011 r. przez(...)/K.kolejna transza środków nie została mu przekazana przez PFRON. Powodem zaś wstrzymania wypłat przez PFRON były stwierdzone nieprawidłowości w funkcjonowaniu niektórych oddziałów Polskiego Związku Głuchych, w tym lidera- (...)/Ł.. Co istotne stwierdzone nieprawidłowości nie dotyczyły(...)/K.. Konsekwencją wstrzymania wypłat przez PFRON było to, że w okresie 2011 r. - czerwiec 2012 r.(...)/K.nie miał płynności finansowej, a pogłębiająca się strata nie pozwalała na zabezpieczenie odpowiednich środków pieniężnych na wypłaty na rzecz pracowników oraz wykonanie nakazu inspektora pracy.
Zgodnie z art. 1 § 2 k.w. nie popełnia wykroczenia sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu. Winą jest natomiast wadliwość (zarzucalność) procesu decyzyjnego sprawcy czynu zabronionego w warunkach możliwości podjęcia decyzji zgodnej z wymaganiami prawa.
Zdaniem Sądu odwoławczego obwinionemu nie można przypisać winy. Po pierwsze stwierdzić należy, że to nie zachowanie(...)/K.doprowadziło to wstrzymania środków z PFRON. Z uwagi na to, że(...)/K.nie był bezpośrednio stroną umowy z PFRON nie miał on też wpływu na otrzymywanie przez(...)/Ł.pieniędzy z tej instytucji. Co więcej(...)/K.w okresie od 2011 r. do czerwca 2012 r. nie miał obiektywnie środków finansowych na wypłatę wynagrodzeń pracownikom, jak również wywiązanie się z nakazu inspektora pracy.
Co również istotne, jak wynika z wyjaśnień obwinionego i z zeznań inspektora pracy,(...)/K.nie prowadzi działalności gospodarczej. Wobec powyższego(...)/K.nie mógł osiągać dochodu z tego tytułu. Jedynym źródłem dochodu tego związku były zaś środki dostarczane z PFRON.
Oczywiście jak słusznie wskazał Sąd I instancji powołując się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 4 kwietnia 2000 r. (sygn. akt IPKN 516/99, OSNP z 2001 r. nr 16, poz. 516) „pracodawca, który nie wypłaca pracownikowi całości wynagrodzenia, ciężko narusza swój podstawowy obowiązek, choćby z przyczyn niezawinionych nie uzyskał środków finansowych na wynagrodzenia”. W związku z powyższym brak wypłaty wynagrodzeń przez obwinionego stanowi podstawę do rozwiązania przez pracownika stosunku pracy bez wypowiedzenia. Niemniej jednak ciężkie naruszenie podstawowego obowiązku pracodawcy w postaci braku wypłacania pracownikom wynagrodzenia nie przesądza automatycznie, że takie zachowanie obwinionego było zawinione.
Podkreślić należy, że Prezes Zarządu(...)/K.nie miał wpływu na terminową wypłatę środków z PFRON. Trzeba dodać, że we wskazanym okresieW. N.z uwagi na brak obiektywnej możliwości nie wypłacał wynagrodzenia za pełnioną funkcję nie tylko pracownikom, ale również sobie. Co więcej, jak prawidłowo ustalił Sąd Rejonowy, obwiniony w marcu 2012 r. podjął indywidualne próby uzyskania zaległych środków z PFRON. Próby te niestety nie przyniosły oczekiwanych rezultatów i nie pozwoliły na uzyskanie pieniędzy w czasie umożliwiającym terminowe wypłacenie należnych zobowiązań. W 2012 r. na skutek działań obwinionego(...)/K.podpisał umowę z PFRON już bezpośrednio. W dalszym jednak ciągu wypłata należności pracownikom tego zakładu jest uzależniona od wpłaty środków z PFRON.
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, iż ustalony stan faktyczny nie wskazuje na winę obwinionego.W. N.nie miał obiektywnej możliwości, aby we wskazanych we wniosku o ukaranie terminach wypłacać wynagrodzenie pracownikom oraz wykonać nakazu inspektora pracy. Co więcej swoim zachowaniem nie doprowadził do wstrzymania wypłat przez PFRON, a nawet nie miał na nie wpływu.
Na marginesie dodać należy, że zachowanie obwinionego nie mogło być potraktowane jako działanie z winy nieumyślnej. Jedną z przesłanką stwierdzenia nieumyślności jest bowiem konieczność wykazania, że czyn zabroniony został popełniony na skutek naruszenia reguł ostrożności wymaganych w danych okolicznościach. ZachowanieW. N.nie naruszyło zaś żadnej reguły postępowania z dobrem prawnym jakim jest prawo pracowników do wypłaty wynagrodzenia.
Biorąc pod uwagę powyżej poczynione konstatacje należało zmienić zaskarżony wyrok w całości i uniewinnić obwinionego od popełnienia zarzucanych mu czynów, co tez uczyniono w punkcie I wyroku. Konsekwencję tej zmiany wyroku było obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania na podstawieart. 118 § 2 k.p.w.
Na podstawieart. 223ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych(t. jedn. Dz. U. 2010, Nr 10, poz. 65, ze zm.) Sąd zasądził również od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnegoB. M.kwotę 420 złotych powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za obronę obwinionego udzieloną z urzędu w postępowaniu odwoławczym (punkt II wyroku). Wysokość tej kwoty wynika z§ 14 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. 2002, Nr. 163, poz. 1349) w zw. z§ 14 ust. 2 pkt 4 oraz § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. 2002, Nr. 163, poz. 1348).

SSO Bogna Kuczyńska