Sąd Apelacyjny w Gdańsku
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 667/13
Data wyroku: 2013-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Włodzimierz Gawrylczyk, Rafał Terlecki, Maria Sokołowska
Słowa kluczowe: Powództwo O Ustalenie
Podstawa prawna: art. 189 kpc

Sygn. akt V ACa 667/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 grudnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Maria Sokołowska (spr.)

Sędziowie:

SA Włodzimierz Gawrylczyk
SO del. Rafał Terlecki

Protokolant:

sekr. sąd. Magdalena Tobiasz - Ignatowicz

po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwaP. G.
przeciwko Syndykowi Masy UpadłościPrzedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąw upadłości likwidacyjnej wS.
o ustalenie nieważności oświadczenia woli i zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego wS.
z dnia 4 czerwca 2013 r. sygn. akt I C 292/12

I
oddala apelację;

II
nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego.

Na oryginale właściwe podpisy

UZASADNIENIE
PowódP. G.w pozwie skierowanym przeciwko Syndykowi Masy UpadłościPrzedsiębiorstwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąw upadłości likwidacyjnej wS.domagał się ustalenia nieważności oświadczenia woli wspólnikaPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.wS.wyrażonego przy podejmowaniu uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników(...) Sp. z o.o.wS.podjętych w dniu 25 lipca 2011 r. – nr(...), nr(...)oraz w dniu 30 czerwca 2011 r. –(...)oraz wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 131.554,27 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 31 marca 2012 r.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż domaga się ustalenia nieważności powyższych oświadczeń woli złożonych przezPrzedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o.wS.w związku z tym, iż z tych oświadczeń woli wynikł stosunek prawny – po pierwsze w postaci braku wypłaty dywidendy, po drugie rozpoczęcie procesu likwidacji spółki, co spowodowało utratę przez powoda prawa pierwokupu udziałów. Pozwany podniósł, iż powyższe roszczenie zgłasza na podstawieart. 189 kpc, a jego interes prawny polega na wykazaniu, iż działanie dłużnika (spółki) było bezprawne i miało na celu niewykonanie porozumienia, które zostało zawarte w dniu 1 września 2010 r. pomiędzyPrzedsiębiorstwem (...) Sp. z o.o.wS.aP. G.iS. G., zabezpieczającym przyszłe roszczenia Wykonawców (P. G.iS. G.) z tytułu wykonania usług transportowych na rzecz Zamawiającego (Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.wS.).
Odnośnie drugiego żądania jako podstawę prawną powód wskazałart. 471 kc, wywodząc, iż skoroPrzedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o.wS.nie wykonało warunków porozumienia z dnia 1 września 2010 r., którego celem było zabezpieczenie interesów finansowych powoda, to Syndyk Masy UpadłościPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.wS.w upadłości likwidacyjnej, który nie uchylił uchwał dotyczących procesu likwidacji spółki i nie podjął uchwały o wypłacie dywidendy pomimo, że miał taką możliwość jako jedyny wspólnik(...) Sp. z o.o.wS., ponosi odpowiedzialność za niewykonanie porozumienia z dnia 1 września 2010 r. Pozwany Syndyk, nie wykonując powyższego Porozumienia, naraził powoda na szkodę w wysokości 131.554,27 zł (kwota zgłoszonych wierzytelności powoda do postępowania upadłościowego). Powód domaga się zasądzenia tej kwoty wraz z odsetkami od dnia 30 marca 2012 r., gdyż w tym dniu pozwany Syndyk miał możliwość wykonania Porozumienia z dnia 1 września 2010 r. zgodnie z jego celem i istotą. W tym dniu powód winien otrzymać kwotę zgłoszonych do upadłości roszczeń, co zaspokoiłoby w pełni jego roszczenie.

Pozwany Syndyk Masy UpadłościPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej wS.w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa.
W pierwszej kolejności pozwany zarzucił, iż powód nie wykazał interesu prawnego w ustaleniu nieważności oświadczeń woli wyrażonych przez wspólnikaPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.wS.przy podejmowaniu uchwał przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników(...) Sp. z o.o.wS.podjętych w dniu 25 lipca 2011 r. - uchwał od(...)oraz uchwały(...)podjętej w dniu 30 czerwca 2011 r., gdyż porozumienie z dnia 1 września 2010 r. stanowiło jedynie zabezpieczenie wierzytelności, a więc przysługuje powodowi dalej idące roszczenie zmierzające bezpośrednio do odzyskania przysługującej mu należności, której wykonanie miało zabezpieczać porozumienie.
Zdaniem pozwanego niezasadnym jest również domaganie się przez powoda zapłaty od pozwanego Syndyka kwoty 131.554,27 zł, albowiem żądanie zapłaty tej kwoty jest przedmiotem innego żądania powoda, zgłoszonego w postępowaniu upadłościowym, które toczy się przed Sądem Rejonowym wS.pod sygn. VI(...). Ponadto pozwany zarzucił, iż powód nie wykazał, aby w powyższej sprawie istniały przesłanki do zasądzenia od pozwanego Syndyka na rzecz powoda kwoty 131.554,27 zł na podstawieart. 471 kc.
Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy wS.oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd ten ustalił, iż w dniu 1 września 2010 r. pomiędzyPrzedsiębiorstwem (...) Sp. z o.o.wS.jako(...)aP. G.iS. G.jako(...)zostało zawarte porozumienie następującej treści:

1
W związku ze współpracą między stronami polegającą na wykonywaniu usług transportowych przez Wykonawców na zlecenie Zamawiającego, z płatnością należności z odroczonym terminem płatności, Zamawiający ustanawia w celu zabezpieczenia przyszłych roszczeń Wykonawców, an rzecz Wykonawców prawo pierwokupu całości 4.940 udziałówspółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.117, 76 – 039, zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem(...), których Zamawiający jest wyłącznym właścicielem.

2
Prawo pierwokupu może zostać również zrealizowane poprzez zakup części udziałów lub wskazanie nabywcy części lub całości udziałów w terminie 30 dni od dnia pisemnego zawiadomienia Wykonawców o zamiarze zbycia udziałów i wskazaniu ceny nabycia.

3
Zamawiający nie może sprzedać bez zgody Wykonawców 4.940 udziałówspółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.117, 76 – 039, chyba, że Zamawiający ureguluje wszystkie zobowiązania wobec Wykonawców, co Wykonawcy potwierdzą w formie złożonych pisemnych oświadczeń.

4
Zamawiający na zabezpieczenie przyszłych roszczeń Wykonawców – potwierdzonych tytułem wykonawczym – przenosi solidarnie na rzecz Wykonawców przyszłe wierzytelności z tytułu dywidendy – zysku wynikającego z własności 4.940 udziałówspółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.(...)–(...)przysługującegoPrzedsiębiorstwu (...) sp. z o.o.wS..

W dniu 7 marca 2011 r. Sąd Okręgowy wK.w sprawie VI GNc(...)wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, na mocy którego nakazał pozwanemuPrzedsiębiorstwu (...) Sp. z o.o.wS., aby zapłaciłP. G.kwotę 137.408,52 zł z ustawowymi odsetkami od kwot:
- 16.951,36 zł od dnia 26 października 2010 r. do dnia zapłaty;
- 11.267,31 zł od dnia 3 listopada 2010 r. do dnia zapłaty;
- 19.980,11 zł od dnia 10 listopada 2010 r. do dnia zapłaty;
- 11.314,05 zł od dnia 17 listopada 2010 r. do dnia zapłat;
- 12.575,59 zł od dnia 24 listopada 2010 r. do dnia zapłaty;
- 11.457,81 zł od dnia 1 grudnia 2010 r. do dnia zapłaty;
- 8.927,42 zł od dnia 7 grudnia 2010 r. do dnia zapłaty;
- 12.766,78 zł od dnia 16 grudnia 2010 r. do dnia zapłaty;
- 12.908,89 zł od dnia 23 grudnia 2010 r. do dnia zapłaty;
- 15.765,13 zł od dnia 31 grudnia 2010 r. do dnia zapłaty;
- 3.494,07 zł od dnia 16 stycznia 2011 r. do dnia zapłaty
wraz z kosztami procesu w kwocie 5.335 zł.
Powyższy nakaz uprawomocnił się, a w dniu 31 maja 2011 r. wydano wierzycielowiP. G.drugi tytuł wykonawczy.

W dniu 5 kwietnia 2011 r.P. G.iS. G.wystosowali doPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.wS.wezwanie do wykonania Porozumienia z dnia 1 września 2010 r., tj. respektowania prawa pierwokupu całości udziałów współce (...)i nie sprzedawania udziałów współce (...) Sp. z o.o.bez ich zgody, a nadto wezwali do przekazania na ich rzecz dywidendy wypracowanej przezspółkę (...) Sp. z o.o.aż do spłaty należności zasądzonych w nakazach zapłaty wydanych przez Sąd Okręgowy wK.w sprawach VI GNc(...)i VI GNc(...).
Wyrażając wolę ugodowego zakończenia sporuP. G.iS. G.wezwali w tymże piśmie do zapłaty należności wynikających z powyższych nakazów zapłaty.
Powyższe wezwanie zostało wysłane również doZarządu (...) Sp. z o.o.celem wykonania przyjętych zobowiązań oraz doB.‑(...) Sp. z o.o.wS.jako udziałowcaPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.wS..
W dniach 11 maja 2011 r., 13 czerwca 2011 r. i 3 sierpnia 2011 r.P. G.iS. G.kierowali do(...) Sp. z o.o.wS.i(...) Sp. z o.o.kolejne wezwania do wykonania Porozumienia z dnia 1 września 2010 r.
W dniu 30 czerwca 2011 r. Zgromadzenie Wspólników(...) Sp. z o.o.z siedzibą wS.podjęło uchwałę(...)o przeznaczeniu zysku wypracowanego w roku obrotowym 2010 w wysokości 27.293,35 zł na pokrycie strat poniesionych przez Spółkę w poprzednich latach obrotowych.

W dniu 25 lipca 2011 r. odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników(...) Sp. z o.o.z siedzibą wS., na którym zostały podjęte m.in. następujące uchwały:
- nr(...)w przedmiocie rozwiązania i otwarcia(...) Sp. z o.o.,
- nr(...)w przedmiocie wyboru likwidatora,
- nr(...)w przedmiocie wynagrodzenia likwidatora,
- nr(...)w przedmiocie uprawnień likwidatora.
Jedynym(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.na dzień zawarcia Porozumienia z dnia 1 września 2010 r., jak również podejmowania wyżej wymienionych uchwał byłoPrzedsiębiorstwo (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwS..
W dniu 13 maja 2011 r.Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o.wS.złożyło do Sądu Rejonowego wS.wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu.
W dniu 12 sierpnia 2011 r. Sąd Rejonowy wS.w sprawie VI GU(...)wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnikaPrzedsiębiorstwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS., wpisanej do KRS pod nr(...), obejmującej likwidację majątku. W powyższym postanowieniu Sąd wyznaczył Syndyka w osobieM. S..
W dniu 15 sierpnia 2011 r. pełnomocnikPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.wS.wystosował pismo do powoda – do rąk jego pełnomocnika, w którym oświadczył, iż(...) Sp. z o.o.wS.respektuje zapisy porozumienia z dnia 1 września 2010 r., z informacją, iżSpółka (...)nie wypracowała dywidendy na rzecz(...) Sp. z o.o.wS..
W dniu 19 września 2011 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym wS.J. M.w sprawie KM(...), w której prowadził egzekucję z wniosku wierzycielaP. G.na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanego przez Sąd Okręgowy wK.w dniu 7 marca 2011 r. w sprawie VI GNc(...), wydał postanowienie o umorzeniu postępowania na podstawieart. 146 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze.
W dniu 20 września 2011 r. powódP. G.zgłosił sędziemu komisarzowiPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej wierzytelność w wysokości 131.554,27 zł, wynikającą z wykonania usług transportowych i zasądzonej prawomocnym nakazem zapłaty Sądu Okręgowego wK.z dnia 7 marca 2011 r., sygn. akt VI GNc(...). W zgłoszeniu powód dokonał szczegółowego wyliczenia należnej mu wierzytelności, z uwzględnieniem kwot, które uzyskał w toku postępowania egzekucyjnego.
Nadto powód wskazał, iż zgłoszona wierzytelność jest zabezpieczona – Porozumieniem z dnia 1 września 2010 r. z datą prawną z dnia 22 czerwca 2011 r. oraz potwierdzona pismem pełnomocnika upadłego z dnia 15 sierpnia 2011 r. i na podstawieart. 701ustawy prawo upadłościowe i naprawczezgłosił żądanie realizacji tegoż porozumienia. Powód wniósł:

1
o realizację prawa pierwokupu udziałówSpółki (...) Sp. z o.o.,

2
nie sprzedawanie udziałów bez zgody wierzyciela,

3
przekazanie środków finansowych – do wysokości zgłoszonej wierzytelności – z dywidendySpółki (...) Sp. z o.o.lub w przypadku likwidacji Spółki z udziału przypadającego upadłemu (zgodnie z celem zawartego porozumienia) – zgodnie zart. 286 § 2 ksh– na podstawieart. 345 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze.

Wierzytelność zgłoszona przez powoda do masy upadłości została wpisana pod pozycją 38 w pełnej zgłoszonej wysokości (w kat. IV). Jako podstawę wskazano nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym VI GNc(...), w pozycji 12 odnotowano: zabezpieczona w formie porozumienia stron.
Odnosząc się do pierwszego żądania dotyczącego ustalenia nieważności oświadczeń woli złożonych przez jedynego(...) Sp. z o.o., tj.(...) Sp. z o.o.wS.przy podejmowaniu przez Zgromadzenie Wspólników uchwały(...)z dnia 30 czerwca 2011 r. i uchwał od(...)z dnia 25 lipca 2011 r., Sąd Okręgowy zważył, iż powód nie wykazał interesu prawnego w wytoczeniu tego żądania. Powód bowiem przez wykazanie, iż powyższe oświadczenia woli były nieważne, z powodu ich sprzeczności z porozumieniem z dnia 1 września 2010 r., zmierza do wykazania, iż Syndyka Masy UpadłościPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej wS.obciąża obowiązek wykonania tego porozumienia i wypłaty na rzecz powoda kwoty zgłoszonej przez niego na listę wierzytelności upadłego, z przedmiotu zabezpieczenia do wysokości zgłoszonej wierzytelności z pominięciem kolejności zaspokajania wierzytelności określonych wart. 342 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, tj. przy zastosowaniu prawa odrębności przewidzianego wart. 336 ust. 2w związku zart. 70(
    1)prawa upadłościowego i naprawczego. Powód nie ma więc interesu prawnego w wytoczeniu tak określonego żądania. Jednocześnie bowiem powołując się na powyższą argumentację, powód wystąpił z żądaniem zasądzenia na jego rzecz od Syndyka Masy Upadłości(...) Sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej wS.kwoty zgłoszonej na listę wierzytelności upadłego, a więc zgłosił roszczenie zmierzające bezpośrednio do odzyskania przysługującej mu należności, w ramach odrębnego podziału sumy uzyskanej na podstawie realizacji porozumienia z dnia 1 września 2010 r.
Uznając, że powód nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności przedmiotowych oświadczeń woli Sąd I-instancji stwierdził, iż nie ma potrzeby analizy, czy tak sformułowane powództwo jest dopuszczalne.
Co do drugiego z żądań powoda dochodzonych w niniejszej sprawie, to - zdaniem Sądu Okręgowego - powód nie może domagać się od Syndyka realizacji swojej wierzytelności zgłoszonej na listę wierzytelności upadłego(...) Sp. z o.o.wS.w ramach prawa odrębności (art. 701w związku zart. 336 prawo upadłościowe i naprawcze), z powołaniem się na Porozumienie z dnia 1 września 2010 r.
W chwili bowiem zgłoszenia przez powoda wierzytelności przysługującej mu wobec upadłego, na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy wK.w dniu 7 marca 2011 r. w sprawie VI GNc(...),Spółka (...) Spółka z o.o.z siedzibą wS.na mocy uchwał Zgromadzenia Wspólników z dnia 25 lipca 2011 r. została zlikwidowana. Sąd w niniejszej sprawie nie był uprawniony do badania legalności uchwał podjętych przez Zgromadzenie WspólnikówSpółki (...)na Zgromadzeniu w dniu 25 lipca 2011 r., jak również uchwały(...)z dnia 30 czerwca 2011 r., w tym również badania oświadczeń woli złożonych przezPrzedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o.wS.przy podjęciu tych uchwał.
Sąd I-instancji zważył, iż chwili wszczęcia postępowania upadłościowego przeciwkoPrzedsiębiorstwu (...) Sp. z o.o.wS., co nastąpiło 12 sierpnia 2011 r. (ogłoszenie postanowienia przez Sąd Rejonowy wS.o ogłoszeniu upadłości), na mocy uchwał podjętych przez Zgromadzenie Wspólników z dnia 6 czerwca 2011 r. i 25 lipca 2011 r. przedmioty zabezpieczenia, o których jest mowa w porozumieniu z dnia 1 września 2010 r., zostały usunięte z majątku upadłego. W chwili więc wszczęcia postępowania upadłościowego(...) Sp. z o.o.wS.realizacja tychże zabezpieczeń w toku tegoż postępowania w ramach „prawa odrębności” stała się niemożliwa. Natomiast kwestia rozważenia ważności bądź nie przedmiotowych uchwał(...) Sp. z o.o.jako jedynego(...) Sp. z o.o.z siedzibą wS.mogła nastąpić jedynie w trybie szczególnego postępowania, o którym jest mowa wart. 252 k.s.h., a o czym szczegółowo wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Gdańsku w uzasadnieniu do wyroku wydanego w dniu 19 grudnia 2012 r. w sprawie V ACa(...). Ta sama uwaga jest wiążąca dla oceny oświadczenia woli złożonego przez jedynego wspólnika Spółki jako substratu tych uchwał.
Sąd Okręgowy oddalił wnioski dowodowe zgłoszone przez powoda, a dotyczące przesłuchania w charakterze świadkówA. Ł.,A. P.,P. M.iK. B.uznając, że zeznania tych osób nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
O kosztach procesu Sąd ten orzekł na podstawieart. 98 kpc.
We wniesionej apelacji powódP. G.zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w całości domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I-instancji.
Skarżący zarzucił:

1
naruszenie przepisów prawa procesowego:

a
art. 227 kpc,232 kp,235 kpcw zw. zart. 146 ust. 3 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze– poprzez pominięcie na rozprawie w dniu 4.06.2013 r. dowodów z zeznań świadków, mimo wcześniejszego dopuszczenia tych dowodów, mimo iż wnioskowane dowody maja dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, w zakresie dokonania ustaleń, co do zakresu i sposobu wykonania porozumienia z dnia 1 września 2010 r., a także możliwości wykonania tego porozumienia przez Syndyka, przebiegu Zgromadzeń Wspólnikówspółki (...) sp. z o.o., a także błędne wskazanie jako podstawy oddalenia wniosków dowodowychart. 146 ust. 3 pun, w sytuacji gdy wskazany przepis całkowicie nie ma w sprawie zastosowania,

b
art.233 § 1 kpc– poprzez dowolną ocenę dowodów i pominięcie, iż na Zgromadzeniach Wspólnikówspółki (...) sp. z o.o.w dniach 30 marca 2012 r. i 8 maja 2012r. pozwana działając jako syndyk wykonała uprawnienia wspólnika spółki i miała pełną prawną możliwość podjęcia uchwał umożliwiających realizację porozumienia z dnia 1.09.2010 r. w sposób zgodny z jego intencją, w tym na podstawie art. 278 hsh mogła podjąć uchwałę o odwołaniu likwidacji spółki, na której udziałach powód miał zabezpieczenie,

c
art. 233 § 1 kpc– poprzez brak dokonania ustaleń faktycznych, mimo dopuszczenia dowodów w zakresie uczestniczenia przez Syndyka masy upadłości w Zgromadzeniach Wspólnikówspółki (...) sp. z o.o.w dniach 30 marca 2012 r. oraz w dniu 8 maja 2012 r., a także co do podjętych uchwał na tych Zgromadzeniach, z których to uchwał - powód wywodzi roszczenie odszkodowawcze,

d
art. 233 § 1 kpc– poprzez dowolną ocenę dowodów i ustalenie, iż na dzień 12 sierpnia 2011 r. w majątku dłużnika(...) sp. z o.o.nie znajdowały się udziały współce (...) sp. z o.o., w sytuacji gdy spółka została zlikwidowana dopiero rok później tj. w momencie wykreślenia z KRS tj. w dniu 16 maja 2012 r,

e
art. 233 § 1 kpc– poprzez dowolną ocenę dowodu z dokumentu – listy wierzytelności dłużnej spółki, w której wpisane jest zabezpieczenie powoda w postaci porozumienia z dnia 1.09.2010 r. – poprzez brak wyciągnięcia przez Sąd prawidłowych wniosków z tego faktu tj. iż strona pozwana nie kwestionuje ważności i skuteczności zabezpieczenia powoda, a także iż strona pozwana była zobowiązana wykonać to porozumienie, a nie było żadnych prawnych przeszkód do jego wykonania,

f
art. 328 § 2 kpc– poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w związku z tym, iż nie wiadomo jakie fakty Sąd uznał za udowodnione, a jakie nie, a także w żaden sposób Sąd nie wyjaśnił podstawy prawnej wyroku.

Nadto „z ostrożności procesowej” powód podniósł zarzut naruszeniaart. 102 kpcpoprzez brak jego zastosowania i obciążenie powoda kosztami procesu w pkt. 2 wyroku, w sytuacji gdy szczególne okoliczności sprawy przemawiają za nie obciążaniem powoda kosztami.

2
naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

a
art. 1 ust. 1 a) ustawy prawo upadłościowe i naprawczew zw. zart. 1 kpcw zw. zart. 471 kc– poprzez błędną wykładnię i brak rozróżnienia między szczególnym sposobem prowadzenia egzekucji jakim jest postępowanie upadłościowe, a dochodzeniem roszczenia z odpowiedzialności kontraktowej pozwanej przez powoda w procesie, z tytułu szkód wyrządzonych przez pozwana, po ogłoszeniu upadłości,

b
art. 471 kcw zw. zart. 336 § 1 ustawy p.u.n.w zw. zart. 355 § 1 i 2 kodeksu cywilnegoiart. 160ost. 1puin– poprzez niezastosowanie i bezzasadne oddalenie alternatywnego żądania powoda w zakresie zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 131.554,27 zł, na podstawie wskazanych przepisów w sytuacji, gdy pozwany nie wykonał w sposób należyty zobowiązania wynikającego z zawartego porozumienia z dnia 1 września 2010 r. i postępował w sposób niestaranny, gdyż miał możliwość nie przeprowadzać postępowania likwidacyjnegospółki (...) sp. z o.o.i wykonać porozumienie z dnia 1.09.2010 r.

c
art. 471 k.c.w zw. zart. 355 § 1 i 2 kcpoprzez brak zastosowania wskazanych przepisów i analizy prawnej w zakresie zastosowania przepisów w stanie faktycznym sprawy i pominięcie, że roszczenie powoda wynika z nienależytego wykonania przez pozwanego umowy, tj. nie zrealizowania porozumienia z dnia 1 września 2010 r. (okoliczność bezsporna), oraz pominięcie, iż pozwana miała możliwość wykonania porozumienia poprzez uchylenie procesu(...) sp. z o.o., wypłaty powodowi dywidendy przysługującej z udziałów współce (...) sp. z o.o.ale również zaproponować zakup udziałów w spółce,

d
art. 701ustawy p.u.n.w zw. zart. 336 § 1 p.u.n.poprzez brak zastosowania i błędne przyjęcie, że powód domaga się zapłaty kwoty określonej w żądaniu w ramach prawa odrębności w sytuacji, gdy jego roszczenie opiera się na nienależytym wykonaniu umowy przez pozwanego –art. 471 k.c.i dotyczy nienależytego wykonania zobowiązania przez Syndyka, który podjął bezprawne – sprzeczne z zasadami współżycia społecznego uchwały na Zgromadzeniach Wspólnikówspółki (...)sp. z o.o, a także jego działania były bezprawne, gdyż na podstawie przepisówustawy prawo upadłościowe i naprawczebył zobowiązany wykonać zabezpieczenie roszczeń powoda,

e
art. 252 k.s.h.poprzez błędne przyjęcie, że powód miałby legitymację czynną do wystąpienia z powództwa o stwierdzenie nieważności uchwał(...) Sp. z o.o.wS.jako jedynego wspólnika(...) sp. z o.o.wS.w sytuacji, gdy ta okoliczność nie jest związana z tym postępowaniem i nie ma wątpliwości, iż powód nie ma takiej legitymacji, w związku w czym powód nie wystąpił z takim roszczeniem,

f
art. 65 § 2 kc– poprzez brak dokonania ustaleń i błędną wykładnię treści porozumienia z dnia 1.09.2010 r. w zakresie zgodnego zamiaru stron i celu umowy – jakim było pełne zabezpieczenie roszczeń powoda poprzez całkowity brak możliwości rozporządzania majątkiem, dochodami i udziałami współce (...) sp. z o.o., a tym samym podjęcie uchwał o likwidacji spółki, a następnie kontynuowanie procesu likwidacji przez pozwaną było sprzeczne z istotą zawartego porozumienia z dnia 1.09.2010 r.,

g
art. 278 ksh– poprzez jego pominięcie, a w konsekwencji pominięcie, iż pozwana będąc(...) sp. z o.o.. miała pełne możliwości uchylenia uchwał o likwidacji spółki na Zgromadzeniach Wspólników w dniach 30 marca 2012 r. i 8 maja 2012 r., a tym samym miała możliwość wykonać porozumienie z dnia 1.09.2010 r. zgodnie z jego istota,

h
art. 189 kpc– poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż powód nie ma interesu prawnego w domaganiu się nieważności oświadczeń woli wspólnikaPrzedsiębiorstwa (...) sp. z o.o.wS.na zgromadzeniach wspólnikówspółki (...) sp. z o.o.

W odpowiedzi na apelację pozwany domagał się jej oddalenia oraz zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja powoda nie jest zasadna.
Rozpoczynając ocenę apelacji od zarzutów dotyczących naruszeń prawa procesowego stwierdzić należy, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszeniaart. 227 kpc,232 kp,235 kpcw zw. zart. 146 ust. 3 prawa upadłościowego i naprawczegopoprzez pominięcie dowodu z zeznań wskazanych świadków, albowiem okoliczności na jakie świadkowie ci mieli składać zeznania były niesporne pomiędzy stronami, a więc nie wymagały dowodu albo nie miały żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Także powołanie przez Sąd błędnego przepisu prawa stanowiącego podstawę wydania postanowienia w przedmiocie oddalenia omawianych wniosków dowodowych, nie ma żadnego wpływu na ocenę zasadności tej decyzji procesowej Sądu I-instancji. Chybione są także zarzuty naruszeniaart. 233 § 1 kpc. Słusznie Sąd Okręgowy dokonując ustaleń faktycznych pominął dopuszczone i przeprowadzone dowody w postaci protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników(...)K.” spółki z o.o. wS.z dnia 30.03.2012 r. i z dnia 8.05.2012r, bowiem okoliczności z tych dokumentów wynikające, a więc udział pozwanego Syndyka w tych Zgromadzeniach oraz treść podjętych na nich uchwał nie miały żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co zostanie wyjaśnione w dalszej części uzasadnienia. W tym miejscu wskazać jedynie należy, iż sama potencjalna możliwość podjęcia przez pozwanego Syndyka wykonującego uprawnienia upadłego wspólnika spółki uchwały „o odwołaniu likwidacji” nie oznacza istnienia po jego stronie takiego obowiązku, którego wykonanie można realizować za pomocą przymusu państwowego. Pozostałe zarzuty naruszeniaart. 233 § 1 kpcnie dotyczą oceny dowodów, lecz kwestionują ocenę prawną okoliczności z tych dowodów wynikających, a zatem są właściwe dla zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, szczegółowo przez skarżącego wyartykułowanych.
Oczekiwanego przez skarżącego skutku nie może też odnieść zarzut naruszeniaart. 328 § 2 kpc. Wbrew stanowisku powoda uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie uniemożliwia kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku bowiem zawiera niezbędne elementy określone w powołanym przepisie, w tym przede wszystkim zawiera szczegółowe ustalenia faktyczne. Natomiast zarzucany Sądowi brak ustaleń (czy porozumienie z dnia 1.09.2010 r. było wiążące i skuteczne dla pozwanego, czy pozwany jak Syndyk był zobowiązany wykonać to porozumienie, czy miał faktyczne i prawne ku temu możliwości, dlaczego w taki a nie inny sposób wpisał wierzytelność powoda na listę wierzytelności) nie odnosi się do faktów, ale wynikających z ustalonych faktów skutków prawnych i nie może stanowić podstawy zarzutu braku czy niepełności ustaleń faktycznych.
W niniejszej sprawie powód wystąpił z dwoma kumulatywnymi żądaniami. Po pierwsze – domagał się ustalenia nieważności oświadczenia woli(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.złożonego przy podejmowaniu uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.podjętych w dniu 30 czerwca 2011 r. oraz w dniu 25 lipca 2011 r., po drugie – domagał się zasądzenia do pozwanego Syndyka na swoją rzecz kwoty 131 554,27 zł ze wskazanymi odsetkami, tytułem odszkodowania za niewykonanie umowy z dnia 1.09.2010 r. łączącej powoda z upadłymPrzedsiębiorstwem (...) spółka z o.o.wS..
Pierwsze z dochodzonych roszczeń powód opierał na treściart. 189 kpcw związku zart. 58 § 2 kc.podnosząc, że ma interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności oświadczenia woli upadłegoPrzedsiębiorstwa (...) spółki z o.o.wS.wyrażonego w formie kwestionowanych uchwał z tej przyczyny, że są one sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Przy takiej konstrukcji żądania, w pierwszej kolejności rozstrzygnąć należy, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa jest ono dopuszczalne.
Punktem wyjścia dla tych rozważań musi być odniesienie się do stanowiska powoda, zaprezentowanego w uzasadnieniu pozwu, a wskazującego na różnice pomiędzy uchwałami wspólników a ich konstruktywnym elementem jakim jest oświadczenie woli wspólnika spółki kapitałowej wyrażonego przy podejmowaniu uchwał. Przytoczone przez powoda poglądy judykatury i doktryny prawa odnoszą się do charakteru uchwał organów osób prawnych, w tym uchwał wspólników, a w szczególności tego, czy uchwały te są czynnościami prawnymi czy też faktycznymi, tylko bowiem w przypadku tych pierwszych dochodzi do wyrażenia zbiorowych oświadczeń woli wspólników wobec odrębnego podmiotu jakim jest spółka. W przypadku spółki jednoosobowej jest to oświadczenie woli jednego wspólnika stanowiące w istocie także samą uchwałę. W związku z tym wyłania się problem, czy kwestionowanie takiej uchwały będącej jednocześnie oświadczeniem woli jedynego wspólnika odbywać się może na zasadach ogólnych przewidzianych wkc, czy też w szczególnym trybie odnoszącym się do uchwał wspólników uregulowanymk.s.h.
Rozstrzygnięcie tego problemu wymaga uwzględnienia relacji pomiędzy przepisamiart. 58 § 1 i 2 kc, a przepisamik.s.h.dotyczącymi sankcji uchwał zgromadzenia wspólników naruszających ustawę (art. 252 ksh) oraz dobre obyczaje (art. 299 ksh). Analiza tych przepisów, dokonana przez pryzmatart. 2 k.s.h.prowadzi do wniosku, że przepisy zawarte wkodeksie spółek handlowychdotyczące zaskarżalności uchwał zgromadzenia wspólników z powodu ich sprzeczności z ustawą lub dobrymi obyczajami są przepisami szczególnymi w odniesieniu do ogólnych przepisówkc, przewidujących sankcję nieważności czynności prawnych sprzecznych z ustawą lub zasadami współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 20.10.2011 r. w spr. III CSK 5/11, LEX nr 1084736), według którego zawarte wkodeksie spółek handlowychprzepisy dotyczące zaskarżenia uchwał (art. 249-254w odniesieniu do uchwał zgromadzenia wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) w sposób kompleksowy pod względem podmiotowym przedmiotowym regulują kwestię zaskarżenia uchwał organów stanowiących spółek kapitałowych, zarówno co do ich zgodności z umową spółki, lub dobrymi obyczajami (art. 249 ksh), jak i zgodności z przepisami ustawy (art. 252 ksh). Oznacza to, że wobec szczególnej regulacjiksh, brak jest podstaw do stosowaniaart. 58 kcw zakresie oceny, czy mamy do czynienia z nieważnością uchwały. Należy przychylić się przy tym do poglądu Sądu Apelacyjnego w Katowicach wyrażonego w wyroku z dnia 3 lipca 2008 r., w spr. V ACa 227/08 (LEX nr 470081), że nie występują też względy celowościowe, które miałyby uzasadniać stosowanie przepisówk.c.do sankcji uchwały sprzecznej z ustawą lub dobrymi obyczajami, gdyż w istocie uchwała jest inną czynnością konwencjonalną aniżeli czynność prawna. Jest ona wyrazem woli zgromadzenia wspólników spółki w interesie której leży, aby nie można było w sposób prosty, jak zapewnia toart. 58 kciart. 189 kpc, podważać skuteczności podjętych na tym zgromadzeniu uchwał. Stąd ustawodawca kwestię tą uregulował w swoisty sposób wart. 252 k.s.h., wyraźnie wyłączając stosowanie regulacji zart. 189 kpci przewidując, że stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko na podstawie prawomocnego wyroku Sądu w szczególnym trybie wydanego w sprawie z powództwa, z którym wystąpić mogą tylko określone osoby i w ściśle oznaczonym terminie zawitym. Bez uruchomienia przewidzianych wk.s.h.środków i poza trybem w nim przewidzianym nie można domagać się ustalenia nieważności uchwały zgromadzenia wspólników. Jedynie w razie gdyby na podstawie uchwały sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego wystąpiono z procesem przeciwko określonej osobie przysługuje jej nieograniczony w czasie zarzut nieważności (art. 252 §4 k.s.h.) Przepis ten pełni funkcję ochronną i byłby zbędny w razie istnienia równoległej możliwości zakwestionowania uchwały przez każdego zainteresowanego, w każdym czasie na podstawieart. 189 kpc.
Zarzut zart. 252 § 4 k.s.h.nie eliminuje jednak wszystkich skutków kwestionowanej uchwały. Do tego celu może bowiem doprowadzić tylko wyrok stwierdzający jej nieważność. Wyrok taki nie ma charakteru deklaratoryjnego lecz konstytutywny, wywiera skutek ex tunc, co nie oznacza jednak, że zaskarżona uchwała była do początku nieważna. Ze względu na pewność i bezpieczeństwo obrotu ustawodawca przyjął konstrukcję, zgodnie z którą jedynym dowodem potwierdzającym istnienie skutku w postaci nieważności uchwały jest prawomocny wyrok uwzględniający powództwo zart. 252 § 1 ksh. Wart. 252 § 2 kshustawodawca wprowadził więc postać nieważności, która różni się od tradycyjnie pojmowanej nieważności bezwzględniej przewidzianej wart. 58 § 1 kci bliższa jest konstrukcji nieważności względnej. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20.12.2012 r., III CZP 84/12, OSNC 2013/7-8/83 i powołane w jej uzasadnieniu dalsze orzeczenie SN)
W uzasadnieniu wyżej powołanej uchwały Sąd Najwyższy dokonał też oceny relacji pomiędzyart. 58 § 2 kciart. 249 § 1 kshwskazując, że skoro ustawodawca ze względu na ochronę bezpieczeństwa uczestników obrotu zmodyfikował wart. 252 ksh, w stosunku doart. 58 § 1 kcskutki wynikające z podjęcia uchwały sprzecznej z prawem, to z tych samych przyczyn uzasadniona jest wykładniaart. 249 § 1 kshzakładająca, że przepis ten miał również na celu odmienne określenie sankcji wobec uchwały wspólników naruszającej zasady współżycia społecznego w stosunku do sankcji wynikającej zart. 58 § 2 kc.Odmienne założenie prowadziłoby do niespójności systemowej polegającej na tym, że naruszenie ustawy uchwałą wspólników byłoby dotknięte sankcją łagodniejszą, zbliżona do nieważności względnej, niż naruszenie przez uchwałę zasad współżycia społecznego, co skutkowałoby bezwzględną nieważnością tej uchwały w razie przyjęcie, żeart. 58 § 2 kcma zastosowanie poprzezart. 2 ksh. Podważałoby to sens regulacji zawartej wart. 252 kshograniczającej możliwość podważenia podjętych uchwał.
Podsumowując powyższe rozważania Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stał na stanowisku, że jedynym możliwym trybem kwestionowania ważności uchwał wspólników w spółkach kapitałowych jest tryb przewidziany w przepisachksh. Oznacza to, że ze względu na ograniczenia podmiotowe, określone wart. 250 ksh, nie jest możliwe skuteczne zaskarżenie uchwały wspólników przez osobę w tym przepisie niewymienioną. W szczególności osobie takiej nie służy żądanie ustalenia nieważności uchwały, na podstawieart. 189 kpciart. 58 kc.
Nawet jednak gdyby przyjąć odmiennie i uznać, że osoba trzecia (jakim jest powód) nie będąca podmiotem wymienionym wart. 250 kshmoże, na podstawieart. 189 kpc, żądać ustalenia przez Sąd nieważności uchwały, to w pierwszej kolejności obowiązana byłaby wykazać swój interes prawny w domaganiu się wydania wyroku ustalającego.
Interes prawny – jak wynika z treściart. 189 kpc– stanowi pierwszoplanową przesłankę zasadności powództwa o ustalenie. Sąd winien zbadać tę przesłankę w pierwszej kolejności i dopiero po pozytywnym jej zweryfikowaniu może przystąpić do badania, czy twierdzenia powoda co do istnienia podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej czynności prawnej są uzasadnione.
W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy uznał, że powód nie posiada interesu prawnego w domaganiu się ustalenia nieważności kwestionowanych oświadczeń woli, bowiem wystąpił kumulatywnie z roszczeniem dalej idącym, w którym domaga się zasądzenia od pozwanego Syndyka na swoją rzecz kwoty zgłoszonej na listę wierzytelności, a więc zgłosił roszczenie zmierzające bezpośrednio do odzyskania mu przysługującej należności od upadłego.
Za utrwalony w orzecznictwie należy uznać pogląd, że nie ma interesu prawnego – w rozumieniuart. 189 kc– ten, kto może poszukiwać ochrony prawnej w drodze powództwa o świadczenie. Zasada ta opiera się na założeniu, że wydanie wyroku zasądzającego wymaga przesłankowego ustalenia istnienia (ważności) stosunku prawnego z którego roszczenie to wynika (a więc tego, co jest bezpośrednio przedmiotem powództwa o świadczenie) oraz, że wyrok ustalający, nie zapewni powodowi ostatecznej ochrony prawnej, ponieważ nie jest – w przeciwieństwie do wyroków zasądzających wykonalny w drodze egzekucji sądowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.06.2011 r. II CSK 568/10, LEX nr 932343 i powołane w jego uzasadnieniu dalsze orzeczenia SN). Z powyższego wynika, iż brak interesu prawnego w domaganiu się ustalenia (art. 189 kpc) z tej przyczyny, że powodowi przysługuje roszczenie dalej idące odnosi się do sytuacji gdy przesłanką zasadności tego dalej idącego roszczenia jest stosunek prawny lub prawo, którego powód domaga się ustalenia na podstawieart. 189 kpc. Taka jednak sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Powód bowiem domaga się zasądzenia od pozwanego Syndyka kwoty 131.554,27 zł z tytułu odszkodowania za niewykonanie przez upadłego porozumienia (umowy) z dnia 1.09.2010 r., a więc źródłem jego roszczenia jest to porozumienie. Natomiast żądanie ustalenia nieważności czynności prawnej, nie odnosi się do porozumienia z dnia 1.09.2010 r., lecz uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników(...)K.z dnia 30.08.2011 r. i 25.07.2011 r. których przedmiotem było przeznaczenie zysku wypracowanego w roku obrotowym 2010 na pokrycie strat poniesionych przez spółkę w poprzednich latach oraz w przedmiocie likwidacji tej spółki. Nie zachodzi więc tożsamość przedmiotu ustalenia w żądaniu o ustalenie i żądaniu dalej idącym – o świadczenie. W tych warunkach zawarty w apelacji zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowyart. 186 kpc– choć bliżej nierozwinięty w jej uzasadnieniu – okazał się zasadny. Nie oznacza to jednak, że przesłanka istnienia po stronie powoda interesu prawnego w domaganiu się ustalenia nieważności oświadczeń woli zawartych w kwestionowanych uchwałach została spełniona.
Przede wszystkim bowiem interes prawny należy rozumieć jako obiektywnie występującą potrzebę ochrony sfery prawnej powoda, którego prawa zostały naruszone lub mogą być zagrożone bądź też co do istnienia lub treści których występuje stan niepewności. Powództwo zart. 189 kpcmusi być celowe, ma bowiem spełniać realną funkcję prawną. Jedną z przesłanek badanych przy rozważaniu celowości powództwa o ustalenie jest znaczenie, jakie wyrok ustalający wywarłby na sytuację prawną powoda (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29.03.2012 r., I CSK 325/11, LEX nr 1171285, z dnia 15.05.2013 r., III CSK 254/12, LEX nr 1353202).
Tymczasem z niespornych okoliczności niniejszej sprawy wynika, że ewentualny wyrok uwzględniający żądanie w przedmiocie ustalenia nieważności kwestionowanych uchwał nie wpłynąłby na sytuację prawną powoda. Proces(...) spółki (...)został zakończony i spółka ta została prawomocnie wykreślona z rejestru z dniem 16.05.2012 r., co oznacza, że ustał jej byt prawny. W tych warunkach ustalenie nieważności uchwał z dnia 25.07.2011 r. otwierających proces likwidacji tej spółki nie doprowadziłoby do reaktywowania tej spółki jako podmiotu prawnego, a w konsekwencji do reaktywowania udziałów upadłego w tej spółce, które były przedmiotem zastrzeżonego dla powoda prawa pierwokupu w porozumieniu z dnia 1.09.2010 r.
Podobnie rzecz się ma odnośnie uchwały z dnia 30.06.2011 r. w przedmiocie przeznaczenia zysku wypracowanego w roku obrotowym 2010 na pokrycie strat poniesionych przezspółkę (...)w latach poprzednich. Brak podmiotu, którego dotyczyła ta uchwała powoduje, że bezprzedmiotowa stała się jakakolwiek ocena tej uchwały, także w zakresie ewentualnej jej nieważności. Wyrok uwzględniający w omawianym zakresie powództwo nie doprowadziłby do tego, że powodowi przysługiwałoby nadal prawo pierwokupu udziałów współce (...)ani też nie otworzyłby drogi do żądania wypłaty dywidendy.
Na marginesie jedynie zaznaczyć należy, iż istotą prawa pierwokupu jest pierwszeństwo nabycia określonej rzeczy lub prawa w razie gdyby druga strona sprzedała rzecz lub prawo osobie trzeciej (art. 596 kc). Prawo pierwokupu zostało więc ściśle powiązane z umową sprzedaży i nie ma zastosowania do innych form zbycia. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy ani upadły, ani pozwany Syndyk nie sprzedawali udziałów współce (...)ale wszczęto proces likwidacji tej spółki poprzez połączenie z innąspółką Przedsiębiorstwem Budownictwa (...) spółki z o.o.wS.(d: dokumenty k: akt IC(...)So wS.).
Podsumowując ten wątek rozważań stwierdzić więc trzeba, że powód nie posiada interesu prawnego w domaganiu się ustalenia nieważności oświadczeń woliPrzedsiębiorstwa (...) spółki z o.o.wS.wyrażonego przy podejmowaniu kwestionowanych uchwał. Nie zachodzi więc podstawowa przesłanka zasadności powództwa opartego na treściart. 189 kpc. W tych warunkach zbędne było badanie, czy kwestionowane uchwały naruszały zasady współżycia społecznego w rozumieniuart. 58 § 2 kc.
Przechodząc do oceny zasadności drugiego z dochodzonych przez powoda roszczeń, tj. roszczenia o zasądzenie kwoty 131.554,27 zł z tytułu odszkodowania za niewykonanie przez upadłego lub Syndyka porozumienia z dnia 1.09.2010 r. stwierdzić należy, iż opierało się ono na treściart. 471 kcregulującego odpowiedzialność kontraktową dłużnika. Przesłankami tej odpowiedzialności są niewykonanie lub nienależyte wykonanie przez dłużnika zobowiązania, szkoda w majątku wierzyciela oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy niewykonaniem /nienależytym wykonaniem zobowiązania a powstałą szkodę.
Co do pierwszej z wymienionych przesłanek dotyczących porozumienia z dnia 1.09.2010 r. w którymPrzedsiębiorstwo (...) spółka z o.o.wS.ustanowiło na rzecz powoda iS. G.prawo pierwokupu 4940 udziałów współce (...), odwołać należy się do poczynionych już wyżej rozważań co do charakteru i istoty prawa pierwokupu. Skoro udziały będące przedmiotem prawa pierwokupu nigdy nie były przeznaczone do sprzedaży i taka czynność prawna nie miała miejsca, to nie zaktualizowało się też zastrzeżone na rzecz powoda prawo pierwokupu. Nawet gdyby nie przeprowadzono procesu(...) Spółki (...)i spółka ta funkcjonowałaby w obrocie, to powód (iS. G.) nie mieliby roszczenia o zawarcie umowy sprzedaży udziałów w tej spółce. Podstawowym bowiem założeniem instytucji prawa pierwokupu jest to, że prawo to może być realizowane tylko wtedy, gdy zmianę stanu prawnego zainicjuje osoba zobowiązana z prawa pierwokupu, nigdy zaś do realizacji tego prawa nie może doprowadzić sam uprawniony. Oznacza to, że z samego porozumienia z dnia 1.09.2010 r. ustanawiającego prawo pierwokupu nie wynikał obowiązek upadłego lub pozwanego Syndyka sprzedaży powodowi udziałów współce (...). Nie można więc skutecznie zarzucić pozwanemu w omawianym zakresie niewykonania zobowiązania, w rozumieniuart. 471 kc.
Również nie istnieją podstawy do przyjęcia, że pozwany nie wykonał porozumienia w części dotyczącej wypłaty dywidendy. Z postanowień tej części porozumienia z dnia 1.09.2010 r. wynika, żePrzedsiębiorstwo (...) sp. z o.o.wS.(upadły) przeniosło solidarnie na powoda iS. G.przyszłe wierzytelności z tytułu dywidendy – zysku wynikającego z własności 4940 udziałów współce (...). Przeniesienie wierzytelności przyszłej staje się skuteczne tylko wtedy, gdy wierzytelność taka powstanie. Tymczasem z ustalonych okoliczności sprawy wynika, że wierzytelność upadłego o wypłatę dywidendy w ogóle nie powstała, co było nie tyle skutkiem podjętej uchwały z dnia 30.06.2011 r., ile występowania w spółce strat w poprzednich latach. Zgodnie z treściąart. 192 kshzysk może być przeznaczony na wypłatę dywidendy dopiero w razie uprzedniego pokrycia strat z lat ubiegłych. Oznacza to, że nie powstała na rzecz upadłego wierzytelność o wypłatę dywidendy, a w konsekwencji nie mogło dojść do skutecznego nabycia tej wierzytelności przez powoda.
Niezależnie od powyższego istotne wątpliwości wywołuje też zaistnienie przesłanki szkody w majątku powoda. Według jego twierdzeń szkoda jakiej doznał polega na tym, że wobec ogłoszenia upadłościPrzedsiębiorstwa (...)spółki o.o. wS., nie wyegzekwował całości kwoty zasądzonej na jego rzecz prawomocnym nakazem zapłaty z dnia 7.03.2011 r. w sprawie VI GNc(...)SO wK.i zmuszony jest do realizacji wykonania tego nakazu w postępowaniu upadłościowym poprzez zgłoszenie na listę wierzytelności, co nie daje mu gwarancji pełnego zaspokojenia.
Rzecz jednak w tym, że do chwili ukończenia postępowania upadłościowego nie jest znany jego wynik, a w tym zakres zaspokojenia powoda. Wierzytelność powoda zgłoszona na listę wierzytelności została zatwierdzona i jej realizacja będzie się odbywać na podstawie przepisówprawa upadłościowego. To w ramach tego postępowania rozstrzygane będzie, czy wierzytelność powoda winna być zaspokojona z pominięciem kolejności zart. 342 prawa upadłościowego i naprawczegoprzy zastosowaniu prawa odrębności zart. 336 ust. 2w zw. zart. 701prawa upadłościowego i naprawczego. Kwestie te mogą być rozstrzygane w niniejszym procesie. Stąd, do chwili zakończenia postępowania upadłościowego nie jest możliwe ustalenie czy i w jakim stopniu roszczenie powoda zostanie zaspokojone, a więc nie jest możliwe, ustalenie przesłanki zaistnienia szkody i jej wysokości.
Także zatem z omawianych wyżej względów roszczenie odszkodowawcze powoda nie mogło zostać uwzględnione wobec niewykazania podstawowych przesłanek odpowiedzialności opartej na treściart. 471 kc.
Sąd Apelacyjny nie znalazł też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowyart. 102 kpcpoprzez niezastosowanie tego przepisu wobec powoda. Przypomnieć należy, iż w świetle jego treści nieobciążanie strony przegrywającej sprawę kosztami procesu, może nastąpić w „wypadkach szczególnie uzasadnionych”. Regulacja ta znajduje więc zastosowanie w wyjątkowych sytuacjach, gdy z uwagi na okoliczności konkretnej sprawy, zastosowanie reguł ogólnychkpcdotyczących zwrotu kosztów procesu byłoby nieuzasadnione. Powód powołuje się na okoliczności dotyczące głównie tego, że nastąpiła upadłość jego dłużnika, co w sposób szczególny utrudnia mu możliwość uzyskania zaspokojenia i wpływa na jego sytuację materialną. Jednak okoliczność ta znana była powodowi jeszcze przed wytoczeniem powództwa w niniejszej sprawie, a więc nie może być obecnie okolicznością usprawiedliwiającą przeświadczenie powoda o słuszności dochodzonych przez niego roszczeń.
Mając powyższe względy na uwadze, Sąd Apelacyjny, na mocyart. 385 kpcorzekł jak w sentencji wyroku. Orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd odwoławczy zastosowałart. 102 kpcw zw. zart. 391 § 1 kpcuznając, że na tym etapie postępowania zachodzi przypadek „szczególnie uzasadniony”. Ocena prawna dochodzonego przez powoda roszczenia dokonana przez Sąd I-instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku była niejasna, niespójna i częściowo wadliwa.
Mimo, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku w ostatecznym wyniku odpowiadało prawu, powód po zapoznaniu się z pisemnymi jego motywami mógł mieć subiektywne przekonanie co do szansy uwzględnienia jego apelacji. Mając przy tym na względzie okoliczności dotyczące trudnej sytuacji materialnej powoda, które legły u podstaw udzielenia mu częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd Apelacyjny uznał za uzasadnione zastosowanieart. 102 kpcw zakresie kosztów postępowania apelacyjnego.