Sąd Okręgowy w Przemyślu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 1067/13
Data wyroku: 2013-09-23 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Anna Kicman
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: : art 184 w zw. z art 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.)w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).

Sygn. akt III U 1067/13

W Y R O KW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym :
PrzewodniczącySSO Anna Kicman
Protokolantst. sekr. sądowy Katarzyna Maziarczyk - Kotwica
po rozpoznaniu w dniu23 września 2013 r. w Przemyślu
na rozprawie
sprawyA. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek odwołaniaA. K.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.
z dnia26 czerwca 2013 r.,znak:(...)

I
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyA. K.prawo do emerytury, począwszy od dnia 4 czerwca 2013 r.,

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.na rzecz wnioskodawcy kwotę 60 zł (słownie złotych: sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt III U 1067/13

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 23 września 2013 r.

Decyzją z dnia 26 czerwca 2013 r., znak:(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił wnioskodawcyA. K.prawa do emerytury.
W podstawie prawnej decyzji organ rentowy powołał ogólnie przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) orazustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Uzasadniając swoje stanowisko organ rentowy wskazał, że zgodniez art. 184 ustawy emerytalnej w związku z § 4 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów ubezpieczonemu, urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948 r. emerytura przysługuje, jeżeli spełnił łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny, wynoszący 60 lat dla mężczyzn,
- nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wnioseko wycofanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem zakładu na dochody budżetu państwa,
- w dniu wejścia w życie przepisów ustawy emerytalnej, tj. 1 stycznia 1999 r., osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 25 lat dla mężczyzn,w tym okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wykonywanego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy, wynoszący co najmniej15 lat.
Zakład odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury, ponieważ do dnia 1 stycznia 1999 r. nie został udowodniony wymagany 15 letni okres pracyw szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oraz wymagany 25 letni okres składkowy i nieskładkowy.
Organ rentowy do stażu pracy nie zaliczył wnioskodawcy okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 4 czerwca 1969 r. do 19 stycznia1972 r. oraz nie zaliczył do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu jego zatrudnienia od 13 marca 1972 r. do 20 czerwca 1996 r. w Spółdzielni(...)wR.tj. 24 lata, 3 miesiące i 8 dni, ponieważ świadectwo nie spełnia wymogów formalnych, jest podpisane przez osobę nieuprawnioną.

W odwołaniu z dnia 17 lipca 2013 r. wnioskodawca zakwestionował powyższą decyzję, wnosząc ostatecznie o jej zmianę i przyznanie mu prawa do emerytury przy zaliczeniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców oraz pracy w warunkach szczególnych – od 60 roku życia.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażonew zaskarżonej decyzji i odwołując się do treściart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach.

Sąd Okręgowy w Przemyślu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

ustalił następujący stan faktyczny:

WnioskodawcaA. K.,urodzony w dniu (...),z zawodu kierowca ciągnikowy, w dniu 3 czerwca 2013 r. złożył wnioseko emeryturę, zaznaczając jednocześnie, iż nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. W aktach organu rentowego znajdowała się dokumentacja potwierdzająca przebieg jego zatrudnienia w tym: świadectwo pracy w szczególnych warunkach wystawione przez Regionalny(...)wJ.zaświadczające,iż wnioskodawca był zatrudniony w Spółdzielni(...)wR.od 13 marca 1972 r. do 20 czerwca 1996 r. i w tym w okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach na stanowisku kierowcy ciągnikowego (zgodnie z wykazem A, dział VIII, poz. 3 pkt 1).
W aktach rentowych zalegają również: umowa dzierżawy z dnia17 listopada 1959 r. pomiędzyM. K., a(...), umowa dzierżawy z dnia 1 września 1962 r. pomiędzyM. K., a(...)oraz umowa dzierżawy z dnia 30 sierpnia 1968 r. pomiędzyE. K.,a(...), a także zeznania świadkówR. P.iZ. M.potwierdzające pracęA. K.w gospodarstwie rolnym rodziców.
Ustalony przez organ rentowy wymiar okresów składkowychi nieskładkowych wykazanych przez wnioskodawcę na dzień 1 stycznia1999 r. wyniósł 24 lata, 5 miesięcy i 3 dni.
W chwili złożenia wnioskuA. K.nie nie był członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
W rezultacie zaskarżoną decyzją z dnia 26 czerwca 2013 r. organ rentowy odmówił wnioskodawcy przyznania emerytury.

Dowód:
- wniosek o emeryturę z dnia 3.06.2013 r.,
- świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach,
- umowa dzierżawy z dnia 17.11.1959 r.,
- umowa dzierżawy z dnia 1.09.1962 r.,
- umowa dzierżawy z dnia 30.08.1968 r.,
- zeznania świadków: -R. P.,
-Z. M.,
- decyzja ZUS/O wR.z dnia 26.06.2013 r.
w aktach rentowych nr(...)

Sąd ustalił, iż wnioskodawcaA. K.w okresie od 4 czerwca 1969 r. do 19 stycznia 1972 r. pracował w gospodarstwie rolnym rodzicóww miejscowościR.. Rodzice wnioskodawcy dzierżawili ok. 2 hektarowe gospodarstwo rolne od Urzędu Miasta wR..
Rodzice wnioskodawcy pracowali jedynie w gospodarstwie, było to ich jedyne źródło utrzymania. Uprawiali zboże, buraki, ziemniaki. Hodowali kury, krowy. Wnioskodawca po ukończeniu szkoły nie kontynuował nauki, gdyż były ciężkie czasy i musiał pomagać w gospodarstwie. W gospodarstwie pracowały wszystkie dzieci (A. K.miał pięcioro rodzeństwa). Wnioskodawca pracował w gospodarstwie w zależności od potrzeby ok. 8 godzin dziennie.
Sąd ustalił nadto, że wnioskodawcaA. K.w okresie zatrudnienia od 13 marca 1972 r. do 20 czerwca 1996 r. w Spółdzielni(...)wR.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy ciągnika. Jako kierowca ciągnika zajmował się pracami polowymi. W okresie zimowym kierowcy ciągników byli najmowani na usługi do(...), przewozili materiały budowlane na zlecenieJ.wJ., Zakładów(...)wP..
Na stanowisku kierowcy ciągnikaA. K.pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, a nawet po godzinach.

Dowód:
- akta osobowe wnioskodawcy ze Spółdzielni(...)wR.,
- zeznania świadków:M. P.- k. 25,
A. P.- k. 25,
C. B.– k. 25,
M. S.– k. 25,
R. P.– k. 25,
F. K.– k. 25,
J. G.– k. 25,
- przesłuchanie wnioskodawcy - k. 25/.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodówz dokumentów zgromadzonych w aktach rentowych oraz w ramach toczącego się w sprawie sądowego postępowania dowodowego, których domniemanie prawdziwości wynika zart. 244 i nast. k.p.c., a ponadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron.
Za w pełni wiarygodne Sąd uznał dowody z zeznań świadkówM. P.,A. P.,C. B.,M. S.,R. P.,F. K.,J. G.oraz przesłuchania wnioskodawcy.
ŚwiadkowieM. P.,A. P.,C. B.,M. S.,R. P.iF. K.zgodnie zeznali, że wnioskodawca pracował w okresie od 4 czerwca 1969 r. do 19 stycznia1972 r. w gospodarstwie rolnym rodziców. Świadkowie ci zamieszkiwali w tej samej miejscowości co wnioskodawca z rodzicami i rodzeństwem, posiadali gospodarstwa położone w niedalekiej odległości i często widywaliA. K.przy pracach polowych. Zeznania te w pełni korelująz zeznaniami wnioskodawcy oraz z pozostałym materiałem dowodowym, są spójne, logiczne i konsekwentne.
Natomiast świadkowieR. P.iJ. G.przez wiele lat pracowali wraz z wnioskodawcą w(...)wR., dlatego też znali zakres obowiązków wnioskodawcy, jak i rzeczywisty rodzaj jego pracy oraz jej warunki.
Za polegające na prawdzie Sąd uznał dowód z przesłuchania wnioskodawcy. Zeznania te precyzują m.in. przedłożone świadectwo pracy poprzez uściślenie, jakiego rodzaju prace wykonywał wnioskodawcaw okresie będącym przedmiotem badania.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie wnioskodawcyA. K.jest zasadne.
Zaskarżona decyzja wydana bowiem została w oparciuo niedostateczne ustalenia faktyczne, a w konsekwencji z naruszeniem prawa materialnego.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U.z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. na dzień 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat- dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
W myśl przepisu art. 184 ust. 2 cyt. ustawy emerytura, o której mowa powyżej, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie zart. 32 ust. 1powołanej wyżejustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. będącym pracownikami, o których mowaw ust. 2-3 zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku niższym, niż określony w art. 27 pkt. 1 ustawy (co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn).
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2 cyt. ustawy).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowiskoraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32 cyt. ustawy).
Przepisy dotychczasowe torozporządzenie Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny (który dla mężczyzn wynosi 60 lat), ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy(25 lat dla mężczyzn), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonychw rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracyna podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracyw szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia.

Jednocześnie, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe:
1)okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki,
2)przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,
3)przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracyw gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia,
jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury,w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Istotą sporu w niniejszej sprawie była kwestia ustalenia, czy wnioskodawcaA. K.posiada wymagany 25 letni okres składkowy i nieskładkowy przypadający przed dniem 1 stycznia 1999 r. oraz przepracował co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych lubw szczególnym charakterze, a okres ten przypadał przed dniem 1 stycznia 1999 r.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało,że wnioskodawca w okresie od 4 czerwca 1969 r. do 19 stycznia 1972 r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Wykazał zatem 25 letni staż ubezpieczeniowy.
JednocześnieA. K.w okresie zatrudnienia od 13 marca 1972 r. do 20 czerwca 1996 r. w(...)R.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy ciągnika.
Charakter pracy wnioskodawcy wykonywanej we wskazanym zakładzie pracy w pełni odpowiadał pracom w szczególnych warunkach wymienionymw wykazie A, dział VIII (w transporcie i łączności), pozycja 3 (prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych) stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Stanowiska te wymienione są również w wykazie A, dział VIII(w transporcie i łączności), pozycja 3 (prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych), punkt 1 – kierowca ciągnika kołowego, pkt 2 – kierowca ciągnika gąsienicowego stanowiącym załączniknr 1 do Zarządzenia Nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Podnieść należy, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi dowodami przewidzianymiwkodeksie postępowania cywilnego, w tym również zeznaniami stroni świadków.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 1984 r. (III UZP 48/84 LEX nr 14630) stwierdził również, iż w świetle 2ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43) zakład pracy wydaje zaświadczenie o zatrudnieniu w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji, natomiast w sądowym postępowano odwoławczym możliwe jest ustalenie tych okresów także w oparciu o inne dowody.
W związku z powyższym Sąd uznał, iż wnioskodawca wykazał ponad 15 letni okres pracy w szczególnych warunkach przypadających na dzień1 stycznia 1999 r. oraz 25 letni okres składkowy i nieskładkowy przypadający przed dniem 1 stycznia 1999 r. i spełnia wszelkie pozostałe przesłanki do nabycia prawa do emerytury przewidziane w przepisie art. 32 w związku z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
Prawo do świadczenia powstało z dniem ukończenia 60 lat życia przez wnioskodawcę, zatem stosownie do treści powołanego przepisu przyznanie prawa do emerytury następuje właśnie od tego dnia.

Mając powyższe na uwadze, zaskarżoną decyzję należało zmienić,o czym orzeczono w sentencji wyroku, w oparciu o powyżej przytoczone przepisy i na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje swoje uzasadnienie w przepisachart. 98 i 108 § 1 k.p.c.oraz§ 12 ust. 2 i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)