Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 950/12
Data wyroku: 2013-04-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Elżbieta Zarzecka, Bożena Szponar-Jarocka, Elżbieta Krupińska
Słowa kluczowe: Świadczenie Przedemerytalne
Podstawa prawna: art. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych .

Sygn.akt III AUa 950/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 kwietnia 2013r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSA Bożena Szponar - Jarocka (spr.)
Sędziowie:  SA Dorota Elżbieta Zarzecka
SO del. Elżbieta Krupińska
Protokolant:  Agnieszka Charkiewicz

po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. w Białymstoku
sprawy z wnioskuA. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o świadczenie przedemerytalne
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Suwałkach III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt III U 71/12

zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.z dnia 13 stycznia 2012 r.

Sygn. akt III AUa 950/12

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją z dnia 13 stycznia 2012 roku, wydaną na podstawie przepisówustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych(Dz. U. z 2004 roku, Nr 120, poz. 1252 ze zm.), odmówiłA. S.prawa do świadczenia przedemerytalnego. Organ rentowy stwierdził, że nie posiada ona wymaganego, co najmniej 35-letniego okresu składkowego i nieskładkowego. Przyjął, żeA. S.udowodniła 30 lat, 6 miesięcy oraz 20 dni stażu ubezpieczeniowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.nie zaliczył okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia 17 marca 1975 roku do dnia 31 lipca 1980 roku.
A. S.w odwołaniu od powyższej decyzji domagała się przyznania jej prawa do świadczenia przedemerytalnego po uprzednim uwzględnieniu pracy w gospodarstwie rolnym w okresie od dnia 17 marca 1975 roku do dnia 31 lipca 1980 roku.
Sąd Okręgowy w Suwałkach Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu powyższego odwołania, wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012 roku zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałA. S.prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 13 grudnia 2011 roku. Sąd I instancji wskazał, iż odwołująca ubiega się o świadczenie przedemerytalne na podstawieart. 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych(Dz. U. z 2004 roku, Nr 120, poz. 1252 z późn. zm.). Bezsporny okres składkowy i nieskładkowy wynosił 30 lat, 6 miesięcy oraz 20 dni. Okolicznością sporną było natomiast to czy okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 17 marca 1975 roku do dnia 31 lipca 1980 roku w niezbędnym zakresie podlega zaliczeniu do wymaganego 35-letniego stażu ubezpieczeniowego - na podstawieart. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Sąd I instancji wysłuchał informacyjnieA. S.oraz dopuścił dowód z zeznań świadkówK. J.orazA. K.na okoliczność ustalenia, czy odwołującej można w niezbędnym zakresie zaliczyć pracę w gospodarstwie rolnym należącym do jej matkiH. W., położonym na obrzeżachS.. Z ustaleń Sądu I instancji wynikało, iż w gospodarstwie mieszkała odwołująca, jej matka oraz ojciec. Ojciec był schorowany i nie pracował w gospodarstwie.A. S.miała starszą siostrę, która w spornym okresie studiowała wK., więc nie pomagała w pracach gospodarskich. Odwołująca uczęszczała do Liceum Ogólnokształcącego im.M. K.wS., które ukończyła w 1978 roku. Następnie podjęła naukę wPolicealnym Studium (...)wS.. Droga do szkoły zajmowała jej około 20 minut. W gospodarstwie były uprawiane ziemniaki, zboża, warzywa oraz hodowano świnie i drób.A. S.uczęszczając do szkoły położonej niedaleko gospodarstwa z powodzeniem mogła pomagać matce w jego prowadzeniu. Do obowiązków odwołującej należało pomaganie przy obrządku, karmieniu zwierząt, pracach polowych, wykopkach, zbiorze zbóż, przywożenie słodziny z browaru, noszenie wody ze studni, gotowanie strawy dla świń, pielenie, sprzedawanie jaj. Sąd Okręgowy ocenił, że zeznania świadków są wiarygodne i realnie opisują pomoc, jaką świadczyła odwołująca w gospodarstwie rolnym matki. Uznał, iż nie ma przeszkód, aby przyjąć, żeA. S.pracowała w gospodarstwie matki w wymiarze co najmniej połowy powszechnie obowiązującego czasu pracy, skoro jej szkoła znajdowała się niedaleko, przy czym zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez Sąd I instancji praca ta miała charakter stały. Nadto zwrócił uwagę, iż odwołująca była dyspozycyjna do wykonania niezbędnych prac rolnych. Reasumując, Sąd Okręgowy stwierdził, że pracę w gospodarstwie rolnym w okresie od dnia 17 marca 1975 roku do dnia 31 lipca 1980 roku należało odwołującej zaliczyć do stażu ubezpieczeniowego w zakresie niezbędnym do nabycia świadczenia przedemerytalnego. Powyższe łącznie z uznanymi przez organ rentowy okresami składkowymi i nieskładkowymi w wymiarze 30 lat, 6 miesięcy oraz 20 dni uprawniaA. S.do nabycia prawa do dochodzonego świadczenia na podstawieart. 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy jak w sentencji wyroku orzekł na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
-art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych(Dz. U. z 2004 roku, Nr 120, poz. 1252 ze zm.) w zw. zart. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.) poprzez błędną interpretację tych przepisów i przyjęcie przez Sąd, że wnioskodawczyni pracowała w gospodarstwie rolnym matki i w związku z tym spełnia warunki do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego,
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie dokonaną z przekroczeniem granic swobodnej oceny, co skutkowało uznaniem, że wnioskodawczyni wykonywała stałą pracę w gospodarstwie rolnym w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie i w związku z tym przyjęciem za podstawę orzeczenia błędnego stanu faktycznego, w sytuacji gdy w rzeczywistości, mając na uwadze obszar gospodarstwa i ilość inwentarza, jej praca w tym gospodarstwie w takim wymiarze nie była konieczna.
Wskazując na powyższe zarzuty, organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, wbrew stanowisku Sądu Okręgowego, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, żeA. S.pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców stale w wymiarze co najmniej czterech godzin dziennie w wymiarze wystarczającym do uzupełnienia wymaganego 35-letniego okresu składkowego i nieskładkowego - na podstawieart. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych(Dz. U. z 2004 roku, Nr 120, poz. 1252 ze zm.) orazart. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Bezsporne było, iż odwołująca w okresie od dnia 17 marca 1975 roku do dnia 31 lipca 1980 roku pobierała naukę w Liceum Ogólnokształcącym im.M. K.wS., zaś następnie wPolicealnym Studium (...)wS.(k. 13-17).A. S.w tym czasie mieszkała na obrzeżachS., w gospodarstwie rolnym jej matki. W gospodarstwie mieszkali rodziceA. S.oraz odwołująca. Starsza siostra odwołującej w spornym okresie nie mieszkała w domu rodzinnym, ponieważ studiowała wK..
Jak wynika z zaświadczenia wydanego przez Urząd Miejski wS.z dnia 25 sierpnia 2010 roku matka odwołującejH. W.była współwłaścicielką w ½ części nieruchomości o powierzchni 0,1395 ha oraz 0,7506 ha oraz właścicielką nieruchomości o powierzchni 0,7492 ha (k. 19 akt ZUS). Zatem gospodarstwo rolne, na którym pracowała odwołująca składało się z działek o powierzchni niewiele ponad 1 ha. ŚwiadkowieK. J.iA. K.oraz odwołująca wskazały, że w gospodarstwie było uprawiane żyto, owies, ziemniaki oraz buraki pastewne. Hodowano świnie (około 10 sztuk) oraz kury. Gospodarstwo nie było zmechanizowane ani skanalizowane (k. 20 v., 21, 58-60).
Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie dowodowe i przesłuchał w charakterze stronyA. S.. Z zeznań odwołującej wynikało, że codziennie rano przed pójściem do szkoły jeździła do cukrowni po słodziny dla świń, przygotowywała karmę dla zwierząt. Latem pieliła, pomagała przy sianiu zboża, żniwach, wykopkach. W jej ocenie praca na gospodarstwie wynosiła więcej niż 4 godziny dziennie.
Świadkowie, jak teżA. S.zgodnie wskazywali, że odwołująca pracowała w gospodarstwie rolnym matki, zarówno rano przed wyjściem do szkoły, jak też po powrocie. Do jej obowiązków należało przed wszystkim przywożenie z browaru słodziny dla inwentarza, przygotowanie jedzenia i karmienie zwierząt, noszenie wody ze studni, prace polowe, pielenie, prace przy żniwach, wykopkach, sprzedawanie jaj.
Zdaniem Sądu II instancji, mając na uwadze małą powierzchnię gospodarstwa rolnego, a co za tym idzie niewielką ilość upraw, jak też prowadzoną w małym zakresie hodowlę zwierząt nie istniała potrzeba świadczenia przez odwołującą stale pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze pozwalającym na uwzględnienie tej pracy do stażu ubezpieczeniowego. Zatem zarówno zeznania świadków jak i odwołującej odnośnie wymiaru czasu pracyA. S.w gospodarstwie rodziców w ilości 4 godzin dziennie należy uznać za niewiarygodne. Nie było okolicznością sporną, iż w gospodarstwie rolnym cały czas pracowała matka odwołującej, która nigdy nie pozostawała w zatrudnieniu. Do tego w spornym okresie w gospodarstwie mieszkał także ojciec. Wprawdzie zarówno świadkowie oraz odwołująca wskazywali, iż był on osobą schorowaną, jednakże trudno jest uznać, iż nie będący obłożnie chory mężczyzna, nie wykonywał żadnych prac fizycznych w gospodarstwie rolnym. Podkreślenia wymaga, co przyznała sama odwołująca, iż operację z powodu schorzeń nowotworowych przeszedł około 10 lat przed śmiercią, czyli przed 2007 rokiem. Tym samym poważne schorzenia onkologiczne, na któreA. S.zwracała uwagę w toku postepowania, pojawiły się u jej ojca znacznie później niż w spornym okresie, którego uwzględnienia do stażu ubezpieczeniowego się domagała. Do tego, jak wynika ze świadectwa pracy z dnia 6 lutego 1984 roku,A. S.od dnia 1 sierpnia 1980 roku podjęła zatrudnienie wWojewódzkim Biurze Geodezji i (...)wS.w pełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem Sądu Apelacyjnego okoliczność, że od tego czasu rodziceA. S.z mniejszą jej pomocą, udźwignęli ciężar prowadzenia gospodarstwa, świadczy o tym, iż wymiar pracy odwołującej w gospodarstwie nie był tak znaczny, jak to wskazywała, zarówno odwołująca, jak też świadkowie.
Z tych względów, zdaniem Sądu Apelacyjnego, należało ustalić, że odwołująca w okresie pobierania nauki w liceum i później w studium geodezyjnym nie wykonywała pracy w gospodarstwie rolnym w zakresie, jaki umożliwiałby uwzględnienie go w stażu ubezpieczeniowym. W tym zakresie Sąd I instancji, w ocenie Sądu Apelacyjnego, dokonał błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Mając na względzie zasady doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania należy stwierdzić (przy uwzględnieniu powierzchni gospodarstwa oraz rozmiaru prowadzonej hodowli oraz upraw jak też faktu zamieszkiwania w gospodarstwie rodziców odwołującej), że odwołująca, której głównym zadaniem w spornym okresie czasu było odbywanie zajęć szkolnych, nie świadczyła pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie. Pracę odwołującej w gospodarstwie należało traktować jako pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych zwyczajowo wymaganych od dziecka będącego członkiem rolniczej wspólnoty rodzinnej.
Stwierdzić należy jednak, że Sąd Apelacyjny nie neguje okoliczności, iż w okresach wzmożonych prac gospodarskich odwołująca z pewnością wykonywała prace w wymiarze przekraczającym połowę normatywnego wymiaru czasu pracy. W okresach zaś jesienno-zimowych z pewnością natomiast praca nie była świadczona w powyższym wymiarze.
Wszystkie wskazane powyżej argumenty, zdaniem Sądu Apelacyjnego, uzasadniają dokonanie odmiennych niż poczynione przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych, iż odwołująca w spornym okresie nie pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców stale w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie, w okresie niezbędnym do uzupełnienia stażu ubezpieczeniowego do wymiaru 35-lat.
Z powyższych względów jako zasadne należało ocenić zarzuty apelacyjne naruszeniaart. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnychw zw. zart. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.) orazart. 233 § 1 k.p.c.
Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.