Sąd Apelacyjnyw Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI ACa 628/13
Data wyroku: 2013-08-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: SA– Ryszard Sarnowicz, Sędzia SA– Ewa Stefańska, Grażyna Kramarska
Słowa kluczowe: Klauzule Niedozwolone
Podstawa prawna: art. 385^1^ k.c.

Sygn. akt VI ACa 628/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 sierpnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący - Sędzia SA– Ewa Stefańska
Sędzia SA– Ryszard Sarnowicz (spr.)
Sędzia SO del.  – Grażyna Kramarska
Protokolant: – sekr. sądowy Mariola Frąckiewicz

po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2013 r. w Warszawie

    na rozprawie sprawy z powództwa(...)wP.

    przeciwko(...)Sp. z o.o. wW.

o uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
z dnia 1 lutego 2013 r.
sygn. akt XVII AmC 1234/12

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadaje mu brzmienie: oddala powództwo;

II
zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 677 zł (sześćset siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt VI ACa 628/13

UZASADNIENIE

(...)wP.domagało się uznania za niedozwolone i zakazanie wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowienia o treści „Odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania świadczeń stanowiących nagrody (…) spoczywa na świadczeniodawcach” zawartego w pkt. XIII ppkt. 4 wzorca umowy „Regulamin Loterii Promocyjnej(...), którym posługuje się pozwany(...)sp. z o.o. wW..
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 1 lutego 2013 roku uwzględnił powództwo.
Sąd Okręgowy ustalił, że pozwany prowadzi działalność gospodarczą polegającą m.in. na sprzedaży detalicznej żywności i napojów. W dniach 2011-05-24 do 2011-09-07 pozwany zorganizował loterię promocyjną, której zasady zostały określone w regulaminie zawierającym zapis do którego odwołuje się żądanie pozwu, tj. " Odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania świadczeń stanowiących nagrody (...) spoczywa na świadczeniodawcach" (pkt. XIII ppkt. 4 regulaminu).
Loteria promocyjna przeznaczona była dla osób fizycznych, które dokonają zakupu produktu promocyjnego marki(...)w wybranej restauracji(...)(pkt. VII ppkt. 1 regulaminu). Każdy produkt promocyjny opatrzony był nalepką promocyjną, w której ukryte były dwa kupony. Kupon, na którym znajdował się symbol nagrody, uprawniał do uzyskania tejże nagrody. Na każdym z kuponów znajdował się albo symbol nagrody ((...)lub(...)) albo informacja, że kupon jest elementem jednej z kolekcji (pkt. VII ppkt. 3 regulaminu). Rodzaj nagrody determinował, jakich czynności uczestnik loterii powinien dopełnić w celu jej uzyskania, tj. wydanie kuponu w punkcie sprzedaży, wysłanie zgłoszenia lub przesłanie zgromadzonej kolekcji kuponów na wskazany przez organizatora adres (pkt. VII ppkt. 4-7 regulaminu). Wysłanie zgłoszenia było oświadczeniem woli konstytuującym umowę. Ponadto uczestnicy loterii promocyjnej zobowiązani byli w przypadkach określonych w pkt. VII ppkt. 5 i 7 regulaminu do podania w zgłoszeniu swoich danych osobowych, wyrażając tym samym zgodę na udział w loterii oraz na otrzymanie nagrody (pkt. VII ppkt. 8 regulaminu).
Pozwany nie zaprzeczył prawdziwości wzorca, ani treści kwestionowanego pozwem zapisu.
Za całkowicie nietrafną Sąd Okręgowy uznał argumentację pozwanego dotyczącą jednostronnego charakteru stosunku prawnego powstającego między nim a konsumentami. W jego ocenie nie można tu mówić o jednostronności stosunku prawnego, gdyż decydowałaby o niej zbędność oświadczenia woli jednej ze stron. Tymczasem do wzięcia udziału w loterii konieczne było spełnienie określonych świadczeń i wyrażenie zgody na warunki proponowane przez pozwanego przedsiębiorcę. Przede wszystkim konsument dokonywał zakupu produktu promocyjnego marki(...)w wybranej restauracji(...). Co więcej uczestnik wysyłając kupon lub kolekcję kuponów oświadczał wolę przystąpienia do promocji oraz wyrażał zgodę na przetwarzanie danych osobowych. W ocenie Sądu II instancji w tej sytuacji nie można zatem mówić o zbędności oświadczenia woli uczestnika loterii promocyjnej, a co za tym idzie o jednostronności stosunku prawnego.
Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie zart. 66 § 1 kcoświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy. Rozbudowany regulamin, jakim posługiwał się pozwany, w jego ocenie, te istotne postanowienia określał. W tej sytuacji Sąd Okręgowy uznał, że ogłoszenie loterii promocyjnej i wprowadzenie do obrotu regulaminu, stanowiło ofertę zawarcia umowy o udział w loterii.
W ocenie Sądu Okręgowego przedmiotowe postanowienie wzorca umowy należy uznać za abuzywne, bowiem wypełnia przesłankiart. 385(

    1)§ 1 zd. 1 kc, w szczególności zaś mieści się w hipotezachart. 385(

    3)pkt 2 oraz 21 kc.Sąd podziela w tym zakresie stanowisko powoda. Sąd II instancji zauważył tu, że zakwestionowana klauzula dotyczy tylko niektórych z oferowanych przez pozwanego nagród. Mianowice odnosi się ona do nagród w postaci voucherów uprawniających do: zakupu wycieczki z ofert(...), wykorzystania na weekendowy pobyt whotelu (...)w Polsce, otrzymania biletów lotniczych(...)(pkt. XII ppkt. 2 lit. d), e), j) oraz pkt. XII ppkt. 3 lit. d), g), h) regulaminu). W pozostałym natomiast zakresie organizator loterii promocyjnej ponosi pełną odpowiedzialność.
W ocenie Sądu Okręgowego pozwany przedsiębiorca w ten sposób ogranicza swoją odpowiedzialność w związku z wykonywaniem umowy w stosunku do zasad wynikających z prawa powszechnie obowiązującego. Wyłączenie o którym mowa ma bardzo szeroki charakter - pozwany zrzeka się bowiem odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania świadczeń stanowiących nagrody na rzecz świadczeniodawców. Zasady odpowiedzialności kontraktowej są szczegółowo i w sposób wyważony uregulowane w przepisach powszechnie obowiązujących. Modyfikacja tych zasad przewidziana w przedmiotowym postanowieniu wzorca kształtuje, zdaniem Sądu Okręgowego, prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Kwestionowany przepis wyłącza odpowiedzialność pozwanego za niewykonanie lub nienależyte wykonanie świadczenia na rzecz konsumenta. W ocenie Sądu II instancji jako organizator loterii promocyjnej ponosi on odpowiedzialność względem konsumenta za spełnienie świadczenia w postaci nagrody. Nie może on uzależniać swojej odpowiedzialności od świadczeniodawcy nagród. W myślart. 474 kc, za działania i zaniechania osób, z których pomocą przedsiębiorca wykonuje swoje zobowiązanie, ponosi on odpowiedzialność jak za działania własne. Wskazany przepis ma co prawda charakter dyspozytywny, co oznacza możliwość jego modyfikacji w umowie, jednak w obrocie konsumenckim należy brać pod uwagę rzeczywiste skutki gospodarcze takiej korekty. Zdaniem Sądu Okręgowego odwoływanie się w tym wypadku przez profesjonalistę do jego relacji z podmiotami trzecimi faktycznie pozbawia konsumenta ochrony jego praw, co w rażącym stopniu narusza jego interesy. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy wobec konsumenta za działania osób z pomocą których wykonuje swoje zobowiązania umowne, prowadzi do przesunięcia na konsumenta ryzyka gospodarczego, które z natury rzeczy obciąża właśnie przedsiębiorcę. W ocenie Sądu Okręgowego, zaskarżona klauzula narusza zatem podstawowe kategorie prawa zobowiązań w odniesieniu do działalności gospodarczej.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany zaskarżając go w całości i wnosząc o jego zmianę i oddalenie powództwa. Pozwany podniósł zarzuty:

1
naruszenieart. 47939kpcprzez nieuwzględnienie upływu terminu zawitego na wniesienie powództwa w przedmiotowej sprawie.

2
naruszenieart. 65 §1 kc.polegające na błędnym ustaleniu treści regulaminu loterii promocyjnej(...)

3
bezpodstawne przyjęcie, że fragment pkt XIII ust. 4 regulaminu loterii promocyjnej(...)- Odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania świadczeń stanowiących nagrody wskazane w pkt XII ppkt 2 lit. d), e), j) oraz w pkt XII ppkt 3 lit. d), g), h) spoczywa na świadczeniodawcach - kształtuje prawa i obowiązki uczestnika loterii w sposób niezgodny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy, to jest nieuzasadnioną subsumcję tego postanowienia do treści normy inkorporowanej wart. 385(
    1)§1 kcorazart. 385 pkt. 2 i pkt. 21w związku zart. 474 kc.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 47939k.p.c.z żądaniem uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone można wystąpić również wtedy, gdy pozwany zaniechał jego stosowania, jeżeli od tego zaniechania nie minęło sześć miesięcy. Przepis ten wprowadza termin zawity, w którym można wystąpić przeciwko przedsiębiorcy z powództwem o uznanie za niedozwolone stosowanego przez niego postanowienia umownego. Po upływie tego terminu przedsiębiorca traci legitymację procesową bierną i wniesione przeciwko niemu powództwo podlega oddaleniu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 29 czerwca 2004r., VI ACa 1068/03, LexPolonica 373168).
Podstawowe znaczenie ma tutaj określenie chwili zaprzestania przez przedsiębiorcę stosowania kwestionowanego postanowienia umownego. Zdaniem Sądu Apelacyjnego za chwilę zaniechania stosowania danego postanowienia wzorca umowy należy uznać moment, w którym przedsiębiorca przestaje używać tego postanowienia przy zawieraniu umów. Postępowanie o uznanie danego postępowania umownego za niedozwolone ma charakter abstrakcyjny, oderwany od rzeczywistych stosunków umownych nawiązanych z wykorzystaniem danego wzorca umownego. Tym samym kluczowe jest tutaj to czy przedsiębiorca dalej stosuje dany wzorzec umowny do umów zawieranych z konsumentami, a nie to czy wcześniej zawarte umowy wciąż obowiązują.
W ocenie Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie pozwany zaprzestał stosowania wzorca umownego zawierającego kwestionowane postanowienie z dniem 16 lipca 2011 roku. Stosownie do pkt. VII ust. 5, 7 i 9 regulaminu loterii promocyjnej(...)najpóźniejszy termin odebrania nagród lub zgłoszenia udziału w loterii, czyli termin złożenia przez konsumenta oświadczenia o zawarciu umowy, został określony na dzień 15 lipca 2011 roku. Po tej dacie nie istniała już możliwość nawiązania stosunku umownego z wykorzystaniem przedmiotowego wzorca, a zatem pozwany najpóźniej z dniem 16 lipca 2011 roku zaniechał jego stosowania w rozumieniuart. 479(
    39)k.p.c.
Tak więc zdaniem Sądu Apelacyjnego powództwo, które w niniejszej sprawie zostało wytoczone w dniu 28 lutego 2012 roku (data stempla pocztowego k. 16), należało uznać za wytoczone z uchybieniem terminu określone w w/w przepisie. Termin ten upływał bowiem w dniu 16 stycznia 2012 roku.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak na wstępie na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.Rozstrzygnięcie o kosztach procesu zarówno za I jak i za II instancję oparto na przepisieart. 98 k.p.c.