Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 981/12
Data wyroku: 2013-04-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Elżbieta Zarzecka, Bożena Szponar-Jarocka, Maria Jolanta Kazberuk
Słowa kluczowe: Interes Prawny
Podstawa prawna: art. 28 kpa

Sygn.akt III AUa 981/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 kwietnia 2013r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SA Maria Jolanta Kazberuk (spr.)
Sędziowie: SA Bożena Szponar - Jarocka
SA Dorota Elżbieta Zarzecka
Protokolant:  Agnieszka Charkiewicz

po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2013 r. w Białymstoku
sprawy z wnioskuH. P.
przy udziale kuratorB. D.ustanowionej dla nieznanej z miejsca pobytuJ. L.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o ustalenie
na skutek apelacji wnioskodawczyniH. P.
od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Suwałkach III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 27 lipca 2012 r. sygn. akt III U 827/11

oddala apelację.

sygn. akt III AUa 981/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25 października 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia z ubezpieczenia społecznegoJ. L.– osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że wnioskodawczyni nie posiada interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny w ustaleniu nie podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczej przezJ. L., bowiem zmiana ubezpieczenia społecznego wyżej wymienionej w żaden sposób nie wpływa na sytuacją prawną odwołującej.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaH. P.. Wskazała w nim, żeJ. L.jest zobowiązana zwrócić jej kwotę pożyczki, którą za nią spłaciła jako żyrant. Była to pożyczka udzielonaJ. L.przez Urząd Pracy wS.w grudniu 2005 r. na rozpoczęcie działalności gospodarczej.J. L.zaprzestała prowadzenia tej działalności przed upływem roku. Nie przebywa w kraju, jej adres jest nieznany. Wnioskodawczyni wskazała, iżJ. L.posiada zobowiązania także wobec innych wierzycieli.
Wobec tego, że miejsce pobytuJ. L.- zainteresowanej w sprawie - nie było znane Sąd postanowieniem z dnia 8 maja 2012 r. ustanowił dla niej kuratora sądowego.
Wyrokiem z dnia 27 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy w Suwałkach oddalił odwołanie.
Z ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji wynika, że w dniu 3.10.2011r.H. P.wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o ustalenie nie istnienia obowiązku ubezpieczeniowegoJ. L.z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 1 sierpnia 2006r.H. P.zmuszona była jako żyrant do spłacenia pożyczki udzielonejJ. L.przez Powiatowy Urząd Pracy wS.na rozpoczęcie i prowadzenie działalności gospodarczej. Jako datę końcową prowadzenia działalności ustalono 31 lipca 2006r. Data ta wynika z oświadczenia złożonego przezB. R., u któregoJ. L.miała wynajmować lokal.B. R.rozwiązał z zainteresowaną umowę najmu, gdyż nie płaciła ona należności z tytułu najmu. Nakazem zapłatyJ. L.została zobowiązana do zapłaty na rzeczH. P.kwoty 10 992,25 zł.
Z dalszych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że od dnia 12 grudnia 2005r. do 15 listopada 2011r. zainteresowana była zarejestrowana w ewidencji działalności gospodarczej jako przedsiębiorca pod nr(...)z przedmiotem działalności – sprzedaż detaliczna żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, pozostała, w wyspecjalizowanych sklepach, gdzie indziej niesklasyfikowana pod nazwąS. G.Sklep (...). Od 18 maja 2010r. nie jest nigdzie zameldowana.J. L.zgłosiła się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 12 grudnia 2005r. Nie złożyła dokumentu o zakończeniu tej działalności. Na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych jako płatnik składek była zobowiązana do składania dokumentów rozliczeniowych, zgłoszeniowych i opłacania składek.
Sąd Okręgowy wskazał, iż wnioskodawczyni swoje prawo do wystąpienia z wnioskiem do organu rentowego wywodziła z faktu, iż jako żyrantJ. L.spłaciła pożyczkę i nie ma możliwości odzyskania pieniędzy. Zdaniem Sądu, stanowisko wnioskodawczyni nie było zasadne.
Sąd odwołał się doart. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podkreślił, że interes prawny musi mieć swoje źródło w konkretnym przepisie prawa materialnego. Odwołująca nie wykazała interesu prawnego. Dowody wskazują jedynie na interes faktyczny w ustaleniu nie podleganiaJ. L.ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej od 12.12.2005r. pod nr(...). Zmiana okresu ubezpieczeniaJ. L.nie ma wpływu na sytuację prawną wnioskodawczyni.
Uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała interesu prawnego, Sąd pierwszej instancji na mocyart. 47714§ 1 kpcodwołanie oddalił.
Apelację od powyższego wyroku wniosłaH. P.zaskarżając go w całości i zarzucając:

1
rażące naruszenieart. 28 kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niesłuszne uznanie, że skarżąca nie posiada interesu prawnego do występowania w toku postępowania w charakterze strony, a wykazała jedynie istnienie interesu faktycznego podczas, gdy w przedmiotowej sprawie istnieje związek przyczynowy między istniejącym tytułem wykonawczym ZUS, a szkodą w majątku skarżącej,

2
rażące naruszenieart. 61 § 1 i art. 61a § 1 kpamające wpływ na wynik sprawy poprzez niesłusznie uznanie, iż skarżąca nie jest stroną w sprawie, stąd brak podstaw do uwzględnienia odwołania podczas gdy w sprawie wykazano istnienie interesu prawnego skarżącej na podstawie tzw. „prawa refleksowego” wiążącego się z sytuacją, w której prawo podmiotowe wykonywane przez uprawnionego może prowadzić do naruszenia nieobojętnych dla osoby trzeciej interesów,

3
rażące naruszenieart. 4171§ 2 kcmające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie jego zastosowania, który wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, iż wydanie orzeczenia ZUS nastąpiło niezgodnie z prawem albowiem zgodnie z obowiązującym orzecznictwem obowiązek ubezpieczenia społecznego znika po rzeczywistym ustaniu działalności gospodarczej, a wypadku skarżącej jej roszczenie wynika z czynu niedozwolonego.

Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o zmianę orzeczenia poprzez uznanie odwołania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna.
Ustalenia faktyczne sprawy poczynione przez Sąd pierwszej instancji są prawidłowe i zasługują na podzielenie. Na aprobatę zasługuje także dokonana przez Sąd Okręgowy ocena sprawy.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyniH. P.domagała się od organu rentowego ustalenia niepodlegania od 1 sierpnia 2006 r. ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczejJ. L.. Uzasadniając swój wniosek wskazała, iż była poręczycielem udzielonejJ. L.przez Powiatowy Urząd Pracy wS.pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Wskutek nie dotrzymania warunków umowyJ. L.została zobowiązana do zwrotu pożyczki, czego nie uczyniła. W konsekwencji pożyczkę spłaciła wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni wskazywała, iż wskutek obciążeniaJ. L.składkami na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, za okres przekraczający jej faktyczne prowadzenie, nie ma szans na odzyskanie od zainteresowanej zwrotu pieniędzy. Organ rentowy odmówił wszczęcia postępowania wskazując, iż wnioskodawczyni nie posiada interesu prawnego, o którym mowa wart. 28 kpa. Sąd pierwszej instancji podzielił argumentację organu rentowego i w związku z tym odwołanie oddalił.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego, zaskarżona decyzja i wyrok Sądu pierwszej instancji są prawidłowe. Należy bowiem przyznać rację organowi rentowemu oraz Sądowi Okręgowemu, iż wnioskodawczyni nie posiada interesu prawnego w żądaniu wyłączeniaJ. L.z ubezpieczenia społecznego.
Zgodnie zart. 28 kpa, który znajduje zastosowanie w tej sprawie, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w przepisach kodeksu, jest ono jednakże przedmiotem rozważań doktryny i orzecznictwa. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że pojęcie interesu prawnego, użyte wart. 28 kpa, rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Podkreśla się, że przepisart. 28 kpanie wymaga, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego w sposób bezpośredni. Przepis ten wymaga, aby postępowanie dotyczyło interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu. Jeśli zatem zostanie stwierdzone, że postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku określonego podmiotu, to nie jest dopuszczalne określanie stopnia hipotetycznego wpływu wyniku tego postępowania na sytuację prawną tego podmiotu. Wskazuje się, że związek normatywny między interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu a postępowaniem administracyjnym wyraża się w tym, że postępowanie „dotyczy” danego podmiotu. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu (Andrzej Wróbel, komentarz do art. 28 kpa, Lex). W wyroku z dnia 11 kwietnia 1991 r., III ARN 13/91, (Lex nr 528414) Sąd Najwyższy wskazał, „iż interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba prawnej ochrony; jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany, jest on aktualnie istniejący, a zaspokojenie tego interesu prawnego może nastąpić przez wydanie decyzji administracyjnej. Inaczej mówiąc, ten interes prawny, który jest określony wart. 28 kpajako znamionujący stronę postępowania, musi występować w sprawie, w której właściwy jest organ administracyjny i w której to sprawie organ ten władny jest wydać decyzję administracyjną konkretyzującą prawo nabyte (obowiązek)”. W myśl wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2006 r., II GSK 163/06, (Lex nr 274855), podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje – uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go „zainteresowanym” tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Nie jest legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, takimi które według jego zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości.
Podzielając powyższe poglądy trzeba stwierdzić, iż apelująca nie posiada interesu prawnego w żądaniu wyłączeniaJ. L.z ubezpieczenia społecznego. Nie zachodzi bowiem między nią a przedmiotem postępowania rzeczywiste powiązanie upoważniające ją do występowania w charakterze strony. Interes apelującej nie znajduje oparcia w żadnej konkretnej normie prawa administracyjnego czy cywilnego. Postępowanie o wyłączenie z ubezpieczenia społecznegoJ. L.nie ma przełożenia na sytuację prawną wnioskodawczyni. Owszem, z punktu widzenia apelującej, krótsze podleganieJ. L.ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie jest bez znaczenia. Wiązałoby się ono z niższymi zaległościami z tytułu składek, a w dalszym efekcie zwiększałoby szanse apelującej na odzyskanie odJ. L.kwoty zadłużenia. Jednakże tak określony interes wnioskodawczyni nie jest interesem prawnym, o jakim mowa wart. 28 kpa. Jest on bowiem uzasadniony okolicznościami przewidywanymi, mogącymi wystąpić dopiero w przyszłości. Interes ten nie znajduje oparcia w normach prawa materialnego, i wynika jedynie z okoliczności faktycznych, zaś interes faktyczny nie stanowi upoważnienia do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego.
Z uwagi na powyższe zarzuty sformułowane w apelacji są chybione. Wskazać przy tym należy, iż zarzut naruszeniaart. 4171§ 2 kcjest oczywiście bezzasadny. Przepis ten nie znajduje bowiem zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Niezależnie od powyższego podkreślić należy, iż w toku postępowania przed Sądem Apelacyjnym ujawniły się nowe, istotne z punktu widzenia odwołującej okoliczności. Mianowicie, jak wynika z oświadczenia pełnomocnika ZUS,J. L.zgłosiła się do organu rentowego i złożyła brakujące deklaracje wraz z wnioskiem o umorzenie należności. Złożyła także oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej od 1 sierpnia 2006r. Obecnie przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych toczy się sprawa o umorzenie nieopłaconych należności za okres od marca do lipca 2006r. (k.70 v.). Mając na względzie te okoliczności, jak też fakt, iż wnioskodawczyni domagała się wyłączenia zainteresowanej z ubezpieczenia społecznego od 1 sierpnia 2006r., trzeba stwierdzić, iż cel wnioskodawczyni został spełniony. W tej sytuacji nie posiada ona już w sprawie nawet interesu faktycznego.
W konsekwencji Sąd Apelacyjny na mocyart. 385 kpcapelację oddalił.

E.Z.