Sąd Okręgowy w Rzeszowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 440/13
Data wyroku: 2013-09-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Popek, do Anna Romańska, Grażyna Artymiak
Słowa kluczowe: Pełnomocnik
Podstawa prawna: art. 437 kpk, art. 438 pkt.2 kpk, art. 449 kpk i art. 456 kpk w zw. z art. 113§1 kks

Sygn. akt II Ka 440/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział II Karny w składzie:

Przewodniczący: SSO Grażyna Artymiak
Sędziowie:  SSO Piotr Popek
SSR del. do SO Anna Romańska (spr.)

Protokolant:  st.sekretarz sądowy Ewa Gronko

przy udziale oskarżyciela publicznego PodkarpackiUrząd Skarbowy w Rzeszowie– Elżbiety Fidut

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2013 r.
sprawyM. D.
oskarżonego o przestępstwo zart. 77 § 2 kksw zw. z§ 1 kksw zw. zart. 9 § 3 kks
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonego i pełnomocnika podmiotu pociągniętego do odpowiedzialności posiłkowej(...) Sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej
od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie
z dnia 3 czerwca 2013 r., sygnatura akt II K 931/12

uchylazaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Sygn. akt II Ka 440/13

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt
II K 931/12 uznał oskarżonegoM. D.za winnego tego, że: jako prezes zarządu Spółki z o.o.(...)M., obecnie w upadłości likwidacyjnej, z siedzibą wM.,ul. (...), będącej płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, jako osoba odpowiedzialna za sprawy gospodarcze, w szczególności finansowe Spółki, nie wpłacił w przewidzianym przepisami terminie, tj. do 20 lipca 2011 r., na rachunek(...)Urzędu Skarbowego wR.,ul. (...), pobranych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiąc czerwiec 2011 r. w kwocie 14.150,96 zł, z tytułu dokonanych wpłat dla zatrudnionych pracowników, czym naruszył przepisart. 38 ust. 1 i art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych(tj. Dz. U. z 2010r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) w zw. zart. 30 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa(tj. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – tj. popełnienia przestępstwa skarbowego zart. 77 § 2 kksw zw. zart. 9 § 3 kksi za to na podstawieart. 77 § 2 kksskazał oskarżonego na karę 20 (dwudziestu) stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość stawki dziennej na kwotę 60 (sześćdziesięciu) złotych.
Sąd nałożył odpowiedzialność posiłkową na(...) Sp. z o.o.wM.w stanie upadłości tytułem grzywny zasądzonej wobec oskarżonego.
Na podstawieart. 24 § 5 kkszobowiązał(...) Sp. z o.o.wM.w stanie upadłości do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa uzyskanej korzyści majątkowej w postaci nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za czerwiec 2011 roku w kwocie 14.150,96 (czternaście tysięcy sto pięćdziesiąt, 96/100) złotych.
Na podstawieart. 125 § 1 kksw zw. zart. 627 kpkzasądził od oskarżonego zwrot na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w kwocie 190 (sto dziewięćdziesiąt) złotych.

Apelacje od powyższego wyroku wnieśli: oskarżony oraz pełnomocnik syndyka masy upadłości(...) Sp. z o.o.
Oskarżony zaskarżył rozstrzygnięcie Sądu I instancji w całości. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na nieuwzględnieniu błędu co do bezprawności oraz zakresu społecznej szkodliwości czynu.
Na tej podstawie wniósł o zmianę powyższego wyroku i umorzenie postępowania, ewentualnie wniósł o uchylenie w/w wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Autor drugiego środka odwoławczego zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie w całości. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego w powiązaniu z wyjaśnieniami oskarżonego nakazuje przyjąć, że oskarżony działając jako Prezes Zarządu Spółki(...)M.nie wywiązał się z obowiązku podatkowego tylko i wyłącznie z powodu złej sytuacji finansowej spółki.
Podnosząc ten zarzut autor apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Z ostrożności procesowej pełnomocnik(...) Sp. z o.o.wM.w stanie upadłości zarzucił, że przy wydawaniu zaskarżonego wyroku doszło do naruszenia obrazy przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a to:
-art. 415 § 5 kpkw zw. zart. 113 § 1 kks, poprzez zobowiązanie – na podstawieart. 24 § 5 kks– podmiotu posiłkowo odpowiedzialnego do zwrotu korzyści majątkowej w postaci nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za czerwiec 2011 r. w kwocie 14.150,96 zł, w sytuacji, gdy należność ta stanowi przedmiot innego postępowania, bowiem została zgłoszona na listę wierzytelności w toku postępowania upadłościowego(...) Sp. z o.o.wM.- w upadłości likwidacyjnej (sygn.. akt V 1 GU 19/11), wobec czego zaskarżone rozstrzygnięcie doprowadziłoby do dwukrotnego zaspokojenia należności podatkowej;
-art. 140w zw. zart. 113 § 1 kks, bowiem pełnomocnik interwenienta ubocznego nie był skutecznie zawiadomiony o wszystkich terminach rozprawy, bowiem odpowiednie zawiadomienia powinny być kierowane zarówno do syndyka masy upadłości podmiotu posiłkowo odpowiedzialnego, jak i do jego pełnomocnika.
Powołując się na powyższe zarzuty autor apelacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie punktu III zaskarżonego wyroku.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja pełnomocnika syndyka masy upadłości(...) Sp. z o.o.zasługuje na uwzględnienie w zakresie zarzutu podnoszącego obrazę przepisów postępowania, a toart. 140 kpkw zw. zart. 113§1 kks, który należy odczytywać również jako podnoszący obrazęart.117 kpkw zw. zart. 113§1 kksorazart. 390 kpkw zw. zart. 125§1 kks. Zarzut ten skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie.

Zgodnie zart. 390§1kpkw zw. zart. 125§1 kkspodmiot pociągnięty do odpowiedzialności posiłkowej ma prawo być obecny przy wszystkich czynnościach postępowania dowodowego, a więc zgodnie zart. 117§1 kpkw zw. zart. 113§1 kksnależy powiadomić go o każdym terminie rozprawy, a zgodnie zart. 140 kpkw zw. zart. 113§1 kksnależy również o terminie rozprawy powiadomić jego pełnomocnika. Tymczasem o ostatnim terminie rozprawy w dniu 3 czerwca 2013r., na którym kontynuowano i zakończono postępowanie dowodowe, odebrano stanowisko stron co do potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego, odebrano końcowe głosy stron i wydano wyrok, pełnomocnik(...) Sp. z o.o.nie został zawiadomiony. Zatem zgodnie zart. 117§2 kpkw zw. zart. 113§1 kksrozprawa nie powinna się odbyć. Przepisart. 117 § 2 kpkma charakter gwarancyjny dla stron uprawnionych do wzięcia udziału w czynności procesowej. W tej sytuacji, argumentująca minori ad maius, należy przyjąć, że odstąpienie od przeprowadzenia czynności procesowej staje się tym bardziej konieczne, gdy osoba uprawniona nie została w sposób prawidłowy zawiadomiona o czasie i miejscu wyznaczonej przez organ procesowy rozprawy.
Powyższe uchybienie skutkuje uchyleniem wyroku w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, albowiem zgodnie zart.166 kkspełnomocnik podmiotu odpowiedzialnego posiłkowo wniósł apelację nie tylko z powodu nałożenia odpowiedzialności posiłkowej, ale również z powodu skazania oskarżonego, gdyż skazanie to było podstawą do nałożenia tej odpowiedzialności.
Pociągnięty do odpowiedzialności posiłkowej może podważać i kwestionować w procesie odpowiedzialność karną samego sprawcy, tylko bowiem przy skazaniu sprawcy aktualizuje się jego odpowiedzialność, jak i swoje związki ze sprawcą i możliwość odniesienia korzyści z jego działania, gdyż są to warunki odpowiedzialności posiłkowej. Tak więc obraza przepisów postępowania w postaci niezawiadomienia pełnomocnika podmiotu odpowiedzialnego posiłkowo i przeprowadzenia rozprawy w dniu 3.06.2013r. pod jego nieobecność mogła mieć wpływ na treść orzeczenia. Nie można bowiem wykluczyć, że podjęcie przez pełnomocnika czynnościquasi -obrony reprezentowanego podmiotu na rozprawie wpłynęłoby na tok dalszego postępowania, a w konsekwencji także na kształt wydawanego rozstrzygnięcia.

Powyższy skuteczny zarzut sprawia, że odnoszenie się do zarzutów apelacji zarówno przez oskarżonego jak i pełnomocnika podmiotu odpowiedzialnego posiłkowo dotyczących błędu w ustaleniach faktycznych byłoby przedwczesne.

Odnośnie zarzutu apelacji pełnomocnika naruszenia przepisówart.415§5 kpkw zw. zart. 113§1 kkspoprzez zobowiązanie podmiotu na podstawieart. 24§5 kksdo zwrotu korzyści majątkowej w sytuacji, gdy należność ta stanowi przedmiot innego postępowania stwierdzić należy, żeart. 415§5 kpknie odnosi się do zwrotu korzyści majątkowej, o jakim mowa wart. 24§5 kks. Abstrahując od kwestii rozważenia, jaki wpływ na możliwość orzeczenia przedmiotowego zwrotu korzyści majątkowej ma zgłoszenie tej samej należności na listę wierzytelności, zauważyć należy, że Sąd Rejonowy orzekł o tym zwrocie w sytuacji braku wniosku finansowego organu postępowania przygotowawczego.
Tymczasem warunkiem formalnym orzeczenia obowiązku zwrotu korzyści majątkowej jest złożenie stosownego wniosku przez właściwy podmiot. Stosownie do dyspozycjiart. 155 § 5 k.k.s.do aktu oskarżenia można dołączyć wniosek o nałożenie odpowiedzialności posiłkowej, a także wniosek o zobowiązanie podmiotu określonego wart. 24 § 5 k.k.s.do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego uzyskanej korzyści majątkowej. Również z przepisuart. 416 kpkstosowanego odpowiednio na podstawieart. 125§5 kkswyraźnie wynika, że zobowiązanie do zwrotu korzyści może nastąpić na wniosek finansowego organu postępowania przygotowawczego; brak takiego wniosku uniemożliwia nałożenie tego obowiązku.

Ponieważ rozpoznanie środka odwoławczego w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, Sąd uznał za zasadne, zgodnie z dyspozycjąart. 436 kpk, ograniczenie rozpoznania apelacji właśnie do tych omówionych powyżej zarzutów, tym bardziej, że w zaistniałym w niniejszej sprawie układzie procesowym rozpoznanie pozostałych zarzutów uznać należy za przedwczesne, a nawet byłoby ono bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania.
Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawieart. 437 kpk,art. 438 pkt.2 kpk,art. 449 kpkiart. 456 kpkw zw. zart. 113§1 kks, Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone orzeczenie przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie.
W toku ponownego rozpoznania sprawy, Sąd Rejonowy :
- przesłucha oskarżonego, o ile nie skorzysta z prawa do odmowy składania wyjaśnień;
- zgodnie zart. 386 kpkw zw. zart. 125§1 kksprzesłucha przedstawiciela podmiotu pociągniętego do odpowiedzialności posiłkowej, o ile nie skorzysta z prawa do odmowy składania wyjaśnień;
- przeprowadzi postępowanie dowodowe w pozostałym zakresie;
- przede wszystkim, procedując powtórnie, Sąd Rejonowy rozpozna ponownie sprawę bacząc, aby zachowane zostały w ponownym postępowaniu sądowym reguły rzetelnego procesu określone w przepisach procedury karnej skarbowej i o każdym terminie rozprawy należycie zawiadomi strony, a także podmiot pociągnięty do odpowiedzialności posiłkowej i jego pełnomocnika.