Sąd Apelacyjny w Gdańsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1168/08
Data wyroku: 2008-12-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogusław Kamiński, Monika Koba, Maryla Domel-Jasińska
Słowa kluczowe: Dobra Osobiste
Podstawa prawna: art 23 kc, art 448 kc

Sygn. akt I ACa 1168/08

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 grudnia 2008 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Bogusław Kamiński (spr.)

Sędziowie:

SA Monika Koba
SA Maryla Domel-Jasińska

Protokolant:

st.sekr.sąd. Karolina Najda

po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2008 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwaJ.

przeciwko  Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w(...)
o zapłatę i rentę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku
z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt I C 108/07

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Słupsku do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.

Na oryginale właściwe podpisy.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2.09.2008 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwoJ.skierowane przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w(...)o odszkodowanie, zadośćuczynienie i rentę. Sąd stwierdził, że roszczenia powoda wywiedzione zart. 445 i 448 kcsą roszczeniami majątkowymi, które ulegają przedawnieniu. Przepisart. 448 k.c, aczkolwiek dotyczy naruszenia dóbr osobistych, został zamieszczony wTytule VI K.C.„Czyny niedozwolone". Zatem do przedawnienia tego roszczenia ma zastosowanie przepis normujący przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych. Zgodnie zaś z art. 2 ustawy z 16.02.2007 r. o zmianieustawy Kodeks Cywilny(Dz.U.Nr 80, poz. 538) uchylającejart. 442 k.c.i wprowadzającejart. 442(

      1)k.c.do roszczeń wymienionych w tym przepisie, powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, a według przepisów dotychczasowych, w tym dniu jeszcze nie przedawnionych, stosuje się przepisyart. 442(

      1)k.c.

(...)powód w Zakładzie Karnym w(...)przebywał od(...)r. do(...)r. Zarzucane więc pozwanemu niezgodne z prawem działania (zaniechania) i naruszenia dóbr osobistych miały miejsce w tym "okresie i w tym czasie powstały roszczenia powoda.
Stosownie do treściart. 442 k.c.w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie noweli z 16.02.2007r. , roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem,lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Zdaniem Sądu meriti, skoro naruszenie dóbr osobistych powoda polegało na nie zapewnieniu mu odpowiadających prawu warunków odbywania kary pozbawienia wolności, a powód
przebywał w Zakładzie Karnym w(...)od(...)r. do(...)., to już w tym okresie wiedział w jaki sposób jego dobra osobiste zostały naruszone. Wiedział również, kto takiego naruszenia się dopuścił, a więc kto jest zobowiązany do naprawienia krzywdy. W konsekwencji Sąd meriti przyjął, że roszczenie z tytułu zadośćuczynienia przedawniło się z upływem dnia(...)r. na podstawieart. 442 k.c.w poprzednim brzmieniu, gdyż powód wniósł pozew(...). tj. po upływie 3 letniego terminu przedawnienia.

Nadto Sąd I instancji uzasadnił rozstrzygnięcie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.
W apelacji od wymienionego wyroku powód zarzucił naruszenie prawa materialnego tj . art. 442k.c. przez uznanie, iż nastąpiło przedawnienie roszczeń powoda, pomimo iż z treści tego przepisu wynika, że roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, a Sąd nie ustalił tej okoliczności związanej z momentem powstania szkody jako przesłanki przedawnienia; moment naruszenia dóbr osobistych powoda nie jest bowiem jednoznaczny z powstaniem szkody, która może nastąpić później niż fakt naruszenia tych dóbr. Nadto zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, iż moment naruszenia dóbr osobistych powoda jest jednoznaczny z momentem wystąpienia szkody, co w okolicznościach sprawy nie znajduje uzasadnienia, a nadto nie przeprowadzenie przez Sąd stosownych dowodów wskazujących na ustalenie daty, w której powód dowiedział się o szkodzie. Wskazując na powyższe wniósł o wydanie wyroku kasatoryjnego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:Apelacja zasługuje na uwzględnienie.
Otóż Sąd I instancji oddalił roszczenia majątkowe powoda na podstawieart. 442 § 1 k.c.w poprzednim brzmieniu przyjmując, że roszczenia przedawniły się, ponieważ powód wystąpił z nimi po upływie 3 lat od naruszenia dóbr osobistych podczas pobytu w Zakładzie Karnym w(...). Powód bowiem przebywał w wymienionym Zakładzie od(...). do(...)
Zatem, zdaniem Sądu meriti, zarzucane pozwanemu niezgodne z prawem działania (zaniechania) i naruszenie dóbr osobistych miały miejsce w opisanym, okresie i w tym czasie powstały roszczenia powoda. W ocenie Sądu I instancji już w tym okresie powód wiedział w jaki sposób jego dobra osobiste zostały naruszone oraz kto tego naruszenia się dopuścił, a w konsekwencji kto jest zobowiązany do naprawienia krzywdy. Z tego względu Sąd orzekający uznał, że roszczenia powoda przedawniły się z końcem dnia(...)r. Odnosząc się do przytoczonego stanowiska Sądu I instancji stwierdzić należy, że niewątpliwie prawidłowo Sąd ten wywiódł, iż roszczenia powoda oparte naart. 445 i 448 k.c.są roszczeniami majątkowymi i ulegają przedawnieniu, a do przedawnienia tych roszczeń ma zastosowanie przepisart. 442 § 1 k.c.w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 10.02.2007 r. o zmianieustawy Kodeks Cywilny(Dz.U. Nr 80, poz. 538), normujący przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych. Powołany przepis stanowił, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Trafnie jednak powód podniósł w apelacji, że moment naruszenia dóbr osobistych nie jest równoznaczny z powstaniem szkody, gdyż ta może wystąpić
później niż fakt naruszenia tych dóbr. Zgodnie z utrwalonym
w judykaturze kierunkiem wykładniart. 442 § 1 k.c.właściwa
chwila dla określenia 3 letniego biegu przedawnienia jest moment „dowiedzenia się o szkodzie", gdy poszkodowany
„zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw. Zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody"; inaczej rzecz ujmując, gdy ma świadomość doznanej szkody" (vide uchw. 7 sędziów SN z 11.07.1963 r., OSNCP 1964, poz. 87). Ad casu z punktu widzenia regulacji zawartej wart. 442 § 1 k.c.istotne więc było ustalenie kiedy powód dowiedział się nie tylko o osobie obowiązanej do naprawienia szkody, ale również o fakcie powstania szkody w postaci rozstroju zdrowia i twierdzonego przez niego wystąpienia uszczerbku na zdrowiu wskutek nie zapewnienia mu zgodnych z prawem warunków odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w(...)w

      okresie od
(...)1 r. do(...)r. Słusznie wywodzi powód, że skutki odbywania kary w niewłaściwych warunkach mogły wystąpić w późniejszym okresie tj . po dacie(...)r. W tym kierunku jednak nie zostało przeprowadzone jakiekolwiek postępowanie dowodowe, w szczególności brak ustalenia daty, w której powód miał dowiedzieć się o fakcie powstania twierdzonej szkody. Istotne przy tym jest, że powód już w pozwie wnosił o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry celem stwierdzenia uszczerbku na zdrowiu i związku tego uszczerbku z naruszeniem obowiązków przez funkcjonariuszy Zakładu Karnego w(...)wobec powoda (k.3).
Z przedstawionych rozważań wynika więc, że Sąd I instancji przedwcześnie przyjął, iż roszczenia powoda uległy przedawnieniu, a zarazem nie rozpoznał merytorycznie podstaw powództwa. Oznacza to, że Sąd meriti nie rozpoznał istoty sprawy. W takiej sytuacji procesowej zaskarżony wyrok
podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 386 § 4 k.p.c.).
Przy powtórnym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji uwzględni powyższe uwagi i wskazania i w pierwszej kolejności, na podstawie dowodów zaoferowanych przez strony, ustali kiedy powód dowiedział się o fakcie powstania twierdzonej szkody, a w razie dojścia do wniosku, że roszczenia powoda nie uległy przedawnieniu rozpozna istotę roszczeń będących podstawą powództwa i rozstrzygnie sprawę.
Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji (art. 386 § 4 i art. 108 § 2 k.p.c.)