Sąd Apelacyjnyw Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1300/12
Data wyroku: 2013-04-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Rybicka – Pakuła, Hanna Muras, Joanna Zaporowska
Słowa kluczowe: Powództwo Przeciwegzekucyjne
Podstawa prawna: art.840 paragraf 1 pkt 3 kpc

Sygn. akt I ACa 1300/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 kwietnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący – Sędzia SA Małgorzata Rybicka – Pakuła
Sędzia SA Hanna Muras
Sędzia SO (del.) Joanna Zaporowska (spr.)
Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Baranowska

po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaK. N. (1)
przeciwkoH. W.
o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 28 marca 2012 r.
sygn. akt II C 630/11

1
oddala apelację;

2
zasądza odH. W.na rzeczK. N. (1)kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt IA Ca 1300/12

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 28 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w sprawie z powództwaK. N. (1)przeciwkoH. W.o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego:

I
pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy wydany przeciwkoK. N. (1): nakaz zapłaty z dnia 3 grudnia 2007 r. wydany przez Sąd Okręgowyw Warszawie – IV Wydział Cywilny w sprawie o sygnaturze akt: IV Nc 185/07, utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – IV Wydział Cywilny z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt: IV C 209/08 i utrzymanyw mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie – VI Wydział Cywilnyz dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt: VI A Ca 175/09, zaopatrzony w klauzulę wykonalności przeciwkoK. N. (1)postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie – IV Wydział Cywilny z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt: IV Co 258/10;

II
zasądził odH. W.na rzeczK. N. (1)kwotę 8217 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

III
nakazał pobrać odH. W.na rzecz Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 24000 zł tytułem części opłaty sądowej od pozwu.

Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach:
W dniu 8 listopada 2002 r. pomiędzyH. W.(pożyczkodawcą) a(...) S.A.z siedzibą wS.(pożyczkobiorcą) została zawarta umowa, w której pożyczkodawca udzielił pożyczki w wysokości 500000 zł, a pożyczkobiorca zobowiązał się zwrócić tę kwotę na wezwanie. Zabezpieczeniem umowy był weksel własnyin blancopodpisany w charakterze wystawcy przez pożyczkobiorcę (w imieniu którego podpis złożył prezes zarządu(...) S.A.R. N.), a poręczony przezR. N.iT. J..
Warunkiem udzielenia Spółce pożyczki było osobiste poręczenie udzielone przezR. N., prezesa jednoosobowego zarządu(...) S.A.Wcześniej była to spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a jej prezesem także byłR. N.. Tak było od 1993 r. do chwili upadłości Spółki w 2007 r. Spółka zajmowała się głównie prowadzeniem hurtowni wyrobów alkoholowych.H. W.iT. J.pracowali w(...) S.A., otrzymywali za pracę wynagrodzenie w wysokości około 4000 zł netto miesięcznie.
Jako prezes zarząduR. N.zarabiał około 5-7000 zł brutto miesięcznie. Obroty spółki wynosiły około 3-4 mln zł, a zyski około 100000 zł miesięcznie.R. N.nie miał innych źródeł dochodów.
R. N.poręczał wielokrotnie tak zwane kredyty kupieckie, a także kredyty obrotowe dla(...) S.A.oraz podpisywał weksle jako osoba fizyczna na zabezpieczenie płatności. Umowy poręczenia oraz weksle, głównie in blanco, opiewały na duże kwoty, także rzędu kilkuset tysięcy złotych, a nawet 1800000 zł. ŻonaR. K.N.wiedziała, że mąż pracuje w Spółce. Mąż nie informował jej jednak o żadnych udzielanych przez niego poręczeniach ani podpisywanych wekslach. Małżonkowie rozmawiali ze sobą jedynie o kwestiach dotyczących dzieci, nie rozmawiali o swojej pracy.
R. N.iK. N. (1)zawarli związek małżeński w dniu9 czerwca 1979 r. i do tej pory pozostają małżeństwem, nie zawierali żadnych umów majątkowych małżeńskich. Małżonkowie nie mieszkają ze sobą od ponad 20 lati prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Zgodnie z tym, jak się umówili,K. N. (1)została z dwójką ich dzieci, aR. N.wyprowadził się. Umówili się także, żeR. N.będzie utrzymywał rodzinę.K. N. (1)nie pracowała, aR. N.przekazywał jej pieniądze na utrzymanie jej i dzieci. Nie toczyła się w sądzie żadna sprawa dotyczącą alimentów na dzieci ani na żonę. Obecnie od około 5 latK. N. (1)sama się utrzymuje, dzieci są już dorosłe, usamodzielniły się.
W skład majątku wspólnego małżonkówN.wchodzą dwa mieszkania: jedno stanowiące przedmiot odrębnej własności (wpisanej obecnie na rzecz obydwojga małżonków)(...)przyAl. (...)II(...)wW., o powierzchni 52,70 m(

      2), w którym mieszkaR. N.i drugie spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu nr (...)przyul. (...)wW., o powierzchni około 50 m(

      2),w którym mieszkaK. N. (1)wraz z córkami. Małżonkowie nie mają i nie mieli innego majątku o znacznej wartości.
Z uwagi na niespłacenie pożyczki z dnia 8 listopada 2002 r.H. W.złożył pozew do sądu o zapłatę. Nakazem zapłaty z dnia 3 grudnia 2007 (IV Nc 185/07), Sąd Okręgowy w Warszawie nakazał pozwanym(...) S.A.z siedzibąwS.,R. N.iT. J., aby solidarnie zapłacili powodowiH. W.kwotę 500000 zł wrazz ustawowymi odsetkami od dnia 8 października 2007 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 13467 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
W wyniku rozpoznania zarzutów od nakazu zapłaty, wniesionych przez pozwanegoR. N., wyrokiem z dnia 18 września 2008 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – IV Wydział Cywilny, w sprawie o sygnaturze akt IV C 209/08, utrzymał w mocy w całości nakaz zapłaty z dnia 3 grudnia 2007 r.w stosunku doR. N.. Wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2009 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie sygn. VI A Ca 175/09, oddalił apelację i zasądził odR. N.na rzeczH. W.kwotę 5400 zł., tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję.
Na podstawie tytułu wykonawczego, to jest nakazu zapłaty z dnia 3 grudnia 2007 r. wydanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 18 września 2008 r., a następnie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2009 r., zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, wierzycielH. W.wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowiR. N., które prowadził komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Śródmieściaw Warszawie (sygn. akt Km 1342/09). Komornik wysłał do dłużnika zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, wezwania do zapłaty i żądanie udzielenia wyjaśnień.
Wksiędze wieczystej lokalu nr (...)położonego w budynku przyAl. (...)(...)wW.wpisane są liczne hipoteki na duże kwoty, po kilkaset tysięcy złotych, a jedna nawet na ponad 2 miliony złotych.
Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie sygn. IV Co 258/10 Sąd Okręgowy w Warszawie nadał klauzulę wykonalności nakazowi zapłaty z dnia3 grudnia 2007 r., wydanemu w sprawie IV Nc 187/07, przeciwko małżonkowi dłużnikaR. K.N., z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku wspólnego. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie sygn.VI A Cz 502/11, oddalił zażalenieK. N. (1)na to postanowienie.W zażaleniu pełnomocnikK. N. (1)powołał się na umowę majątkową małżeńską z dnia 29 stycznia 1997 r. zawartą przezK. N. (1)z jej mężemR. N., której jednak nie złożył oraz na nieważność poręczeniaz uwagi na brak zgody małżonki poręczyciela.
Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny na podstawie dokumentów, których treśći autentyczność nie była przez strony kwestionowana, a także na podstawie zeznań świadkówR. N.iT. J.oraz zeznań stron.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne. Zgodnie zart. 840 § 1 pkt 3 k.p.c., dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawieart. 787wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz i te, z którymi mógł wystąpić jego współmałżonek.
Przepisart. 840 § 1 pkt 3 k.p.c.został powołany zgodnie z jego brzemieniem sprzed zmiany dokonanejustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 172, poz. 1804).
Zgodnie zart. 5 ust. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 162, poz. 1691), jeżeli roszczenie powstało przed wejściem w życie ustawy, egzekucję prowadzi się według przepisów dotychczasowych. Przepisart. 840 § 1 pkt 3 k.p.c.dotyczy postępowania egzekucyjnego, a został zmieniony z uwagi na zmianę przepisówkodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Sąd Okręgowy wskazał, że również przepisykodeksu rodzinnegoi opiekuńczegonależy stosować w brzemieniu sprzed zmiany dokonanejustawąz dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 162, poz. 1691). Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 5 ustawy zmieniającej z dnia 17 czerwca 2004 r., przepisy dotychczasowe stosuje się do: 1) oceny skutków czynności zobowiązujących lub rozporządzających małżonków i ich odpowiedzialności za zobowiązania sprzed wejścia w życie ustawy;2) wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności majątkiem wspólnym za zobowiązanie jednego małżonka powstałe przed wejściem ustawy w życie.
Sąd ten nadmienił, że nawet gdyby w sprawie znalazł zastosowanieart. 840 § 1 pkt 3 k.p.c.w brzemieniu obecnie obowiązującym, powództwo również byłoby zasadne.
W niniejszej sprawie powódka podniosła zarzuty, które przysługują nie tylko jej małżonkowi, ale również stanowią prawa powódki. Powołała się bowiem na fakt udzielenia przez jej męża umowy pożyczki oraz poręczenia wekslowego bez jej wiedzy i zgody, co czynić ma nieważnymi te czynności prawne. Powódka powołała się więc na zarzuty z jej własnego prawa.
Sąd Okręgowy wskazał, że w niniejszym postępowaniu było dopuszczalne podniesienie przez powódkę zarzutów dotyczących nieważności czynności prawnejz powodu braku zgody małżonka na dokonanie czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu. Zarzut taki nie został bowiem podniesiony przez męża powódkiR. N.w trakcie trwania procesu, w którym został wydany wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 18 września 2008 r., zasądzający odR. N.na rzeczH. W.kwotę wynikającą z zawartej umowy pożyczki (również przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, który rozpoznawał apelacjęR. N.od wyroku Sądu Okręgowego –sygn.IV C 209/08).
Podniesienie takiego zarzutu w powództwie przeciwegzekucyjnym byłoby niedopuszczalne w sytuacji odwrotnej, tak jak słusznie wskazał Sąd Najwyższyw wyroku z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt: II CSK 212/10 (Palestra 2011/1-2/125): „W sprawie wszczętej na skutek powództwa przewidzianego wart. 840 § 1 pkt 3 k.p.c.w brzmieniu obowiązującym do 5 lutego 2005 r. niedopuszczalne jest ponowne powołanie przez małżonka dłużnika tych zarzutów, które zgłosił dłużnik w procesie poprzedzającym wydanie przeciwko niemu tytułu egzekucyjnego.”
Skoro dany zarzut był podniesiony i był już przedmiotem rozpoznania przez sąd, to uznać należy za niedopuszczalne ponowne rozpatrywanie tego samego zarzutu. W przypadku zaś, gdy zarzut nie został podniesiony i rozpoznany, możliwe jest zgłoszenie go na etapie powództwa przeciwegzekucyjnego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Sąd Okręgowy wskazał również, że gdy dłużnik dokonał czynności prawnej bez zgody i wiedzy drugiego małżonka, także proces dotyczący zaciągniętego zobowiązania odbywa się bez udziału drugiego małżonka. Małżonek będący dłużnikiem może zaś nie zgłaszać zarzutu, że zaciągnął zobowiązanie bez tej zgody. W takiej sytuacji drugi małżonek nie miałby możliwości obrony swoich praw, tym bardziej, że postępowanie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika ma przede wszystkim charakter formalny, nie jest badana merytoryczna zasadność roszczenia, co do którego istnieje już tytuł egzekucyjny. Tak ocenić należy postępowanie klauzulowe, także sprzed zmian dokonanych ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r.
Sąd Okręgowy powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego1998 r., sygn. akt: II CKN 603/97 (OSNC 1998/10/165), z którego wynika, że powództwo opozycyjne małżonka dłużnika dochodzone na podstawieart. 840 § 1 pkt 3 k.p.c.może być oparte także na zarzutach dotyczących zdarzeń, które wystąpiły przed powstaniem tytułu egzekucyjnego. Uwzględnienie takiego powództwa nie powoduje zmiany treści tytułu wykonawczego, a ogranicza jedynie krąg podmiotów, w stosunku do których można prowadzić postępowanie egzekucyjne.
Zgodnie z 36§ 2 kro(w wersji sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r.), każdy z małżonków może wykonywać samodzielnie zarząd majątkiem wspólnym. Do dokonania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda drugiego małżonka wyrażona w formie wymaganej dla danej czynności prawnej. Natomiast po myśliart. 37 § 1 kro, ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.
W niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowaniaart. 38 kro, zgodnie z którym jeżeli na podstawie czynności prawnej dokonanej przez jednego małżonka bez wymaganej zgody drugiego osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nie uprawnioną do rozporządzania prawem. Nie nastąpiło bowiem nabycie prawa, tylko zobowiązanie do zapłaty na wypadek niespełnienia świadczenia przez dłużnika głównego. Sąd Okręgowy przywołał w tym miejscu wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt: I ACr 661/95 (OSA 1997/4/27).
Skoro zatem do czynności prawnych przekraczających zakres zwykłego zarządu niezbędna jest zgoda drugiego małżonka, w przypadku braku takiej zgody, czynność prawna zawarta przez jednego z małżonków bez zgody drugiego, jest nieważna. „Sankcja nieważności czynności prawnej dokonanej bez zgody współmałżonka wynika zart. 37 § 1 k.r.o., który stanowi lex specialis w stosunku doart. 58 k.c.” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt: II CK 273/02, LEX nr 424449).
Sąd Okręgowy uznał za ugruntowane stanowisko, że do zawarcia umowy poręczenia przez jednego małżonka w czasie trwania wspólności ustawowej wymagana jest zgoda drugiego małżonka wówczas, gdy umowa ta jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym. Powołał się przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego, podjętą w składzie 7 sędziów z dnia 25 marca1994 r., sygn. akt: III CZP 182/93, OSNC 1994/7-8/146 oraz wyrok z dnia 30 czerwca 2004 r., sygn. akt: IV CK 513/03 (LEX nr 183715), w którym Sąd Najwyższy wskazał, że „jeżeli umowa przekracza zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym małżonków i została zawarta przez jedno z małżonków bez zgody współmałżonka, to jest nieważna bez względu na dobrą wiarę kontrahenta.O tym, czy dokonana przez jednego małżonka czynność jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym małżonków, czy też czynnością mieszczącą się w zakresie zwykłego zarządu, rozstrzyga porównanie wywołanych nią skutków z rozmiarem, charakterem i składnikami majątku wspólnego, a więc, innymi słowy, ocena relacji zachodzącej między takimi elementami jak wysokość zobowiązania powstałego w następstwie dokonania czynności i wartość majątku wspólnego małżonków.”
Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że zawarcie umowy pożyczki z dnia8 listopada 2002 r. przezR. N.na kwotę 500000 zł, a także zaciągnięcie zobowiązania wekslowego, to jest udzielenie poręczenia wekslowego na weksluin blancona zabezpieczenie spłaty pożyczki, były czynnościami prawnymi przekraczającymi zakres zwykłego zarządu, mając na uwadze majątek stron, charakter zobowiązania i skutki niewywiązania się ze zobowiązania dla rodzinyN..
Konieczność zapłaty kwoty 500000 zł przez małżonkówN.i to „na wezwanie”, nie była czynnością dokonywaną zwyczajowo w tym małżeństwiei mieszczącą się w bieżących wydatkach tej rodziny. Kwotę 500000 zł należało ocenić jako znaczną, a małżonkowie nie mieli środków na zapłatę tej kwoty bez zaciągnięcia dodatkowych zobowiązań. W tamtym czasieR. N.zaciągnął też inne zobowiązania, co spowodowało wpisanie hipotek w księdze wieczystej lokalu przyAl. (...)II.
R. N.prowadził działalność związaną z hurtowniami wyrobów alkoholowych w formie spółek: najpierw spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,a potem spółki akcyjnej. Mógł jako prezes jednoosobowego zarządu zaciągać zobowiązania w imieniu tych spółek. Zgoda jego żony nie była do tego potrzebna. Natomiast zobowiązania osobisteR. N., za które miał odpowiadać swoim majątkiem, a także majątkiem stanowiącym współwłasność małżeńską, powinny być zaciągane za zgodą żony.
Nie zmienia tego fakt, żeR. N.utrzymywał rodzinę i że część zarobionych pieniędzy dawał żonieK. N. (1)na utrzymanie jej i ich wspólnych dzieci.R. N.zaciągał bowiem dodatkowe zobowiązania niew ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, ale jako osoba prywatna, która przyjęła na siebie część zobowiązań spółki kapitałowej, której był prezesem.
Z uwagi na fakt braku zgody żony na zaciągnięcie pożyczki i udzielenie poręczenia wekslowego, a także brak potwierdzenia tych czynności, czynności te uznać należało za nieważne. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uwzględnił żądanie pozwu.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.iart. 113 ust. 1w zw. zart. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) w zw. zart. 98 k.p.c.

Wyrok Sądu pierwszej instancji został w całości zaskarżony apelacją przez pozwanego, który zarzucił:

1
obrazę prawa materialnego -art. 36 § 2 k.r.o., polegającą na jego błędnej wykładni przez przyjęcie, że poręczenie przezR. N.weksla własnego in blanco stanowiło czynność przekraczającą zwykły zarządi wymagało do jej potwierdzenia zgody drugiego małżonka,

2
obrazę prawa materialnego – art. 113 § 1 ustawy o kosztach sądowychw sprawach cywilnych polegającą na nieuzasadnionym obciążeniu pozwanego kosztami sądowymi,

3
obrazę przepisów postępowania –art. 233 § 1 k.p.c.przez odstąpienie od wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie,w tym brak refleksji nad treścią zeznań świadkaR. N.i powódki, jako osób zainteresowanych pozbawieniem wykonalności tytułu wykonawczego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania,

4
w konsekwencji powyższego błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że małżonkowieN.prowadzą od ponad 20 lat odrębne gospodarstwa domowe, żyjąc w faktycznej separacji,

5
obrazę przepisów postępowania, tj.art. 840 § 1 pkt 3 k.p.c.przez jego zastosowanie w sprawie, podczas gdy powódka nie wykazała, aby egzekwowane świadczenie wierzycielowi się nie należało oraz nie wykazała, że zarzuty z których skorzystała były zarzutami, z których jej małżonek nie mógł wcześniej skorzystać,

6
błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że zawarcie umowy pożyczki z dnia 8 listopada 2002 r. przezR. N., a także udzielenie przez niego poręczenia wekslowego były czynnościami prawnymi przekraczającymi zakres zwykłego zarządu.

W konkluzji pozwany wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: apelacja nie ma uzasadnionych podstaw.
W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, w szczególnościart. 233 § 1 k.p.c., które miałoby polegać na odstąpieniu od wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, w tym brak refleksji nad treścią zeznań świadkaR. N.oraz powódki, jako osób zainteresowanych pozbawieniem wykonalności tytułu wykonawczego będącego przedmiotem niniejszego postępowania.
Należy zatem w tym miejscu przypomnieć, że według ugruntowanegow orzecznictwie i doktrynie stanowiska, zarzut obrazy przepisuart. 233 § 1 k.p.c.nie może polegać na zaprezentowaniu własnych, korzystnych dla apelującego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej oceny materiału dowodowego (postanowienie SN 10 stycznia 2002 r. II CKN 572/99 - LEX 53136),a tym bardziej na wskazaniu jedynie wątpliwości apelującego w tym zakresie. Wyrażona w przepisieart. 233 § 1 k.p.c.zasada swobodnej oceny dowodów pozwala sądowi orzekającemu wysnuć wnioski o prawdziwości faktów, uznać spośród kilku równorzędnych dowodów niektóre tylko za przekonujące oraz wysnuć z zebranego materiału procesowego wnioski, zgodne z zasadami doświadczenia życiowegoi logicznego rozumowania. W uzasadnieniu apelacji zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów nie został w ogóle rozwinięty. Apelujący sformułował natomiast, mający się wiązać z poprzednim, kolejny zarzut - błędu w ustaleniach faktycznych - polegający na przyjęciu przez Sąd, że małżonkowieR.iK. N. (2)prowadzą od ponad 20 lat odrębne gospodarstwa domowe, żyjącw faktycznej separacji. Ustalenie powyższe Sąd Okręgowy oparł na zgodnych zeznaniachR. N.iK. N. (1). Pozwany nie zaprezentował w tej kwestii dowodów przeciwstawnych, nawet z własnych zeznań, pomimo, że jak twierdził słuchany w charakterze strony, zR. N.byli dobrymi i od wielu lat znającymi się kolegami. Ustalenia dokonane przez Sąd Okręgowy miały więc oparcie w zaoferowanym przez strony procesu materiale dowodowym. Zarzuty apelującego nie są zatem trafne, a ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne. Wprawdzie apelujący zgłosił jeszcze jeden zarzut, dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych, który miałby polegać na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że zawarcie umowy pożyczki zdnia 8 listopada 2002 r. przezR. N., a także udzielenie przez niego poręczenia wekslowego, były czynnościami prawnymi przekraczającymi zakres zwykłego zarządu. W tym miejscu należy jednak wskazać, że rozważania dotyczące oceny czynności prawnych z tego punktu widzenia leżą w sferze rozważań prawnych, nie zaś ustaleń faktycznych. Odniesienie się do tego zarzutu nastąpi zatem przy ocenie prawidłowości zastosowania przez Sąd Okręgowy prawa materialnego.
Przechodząc do kwestii zastosowania przepisów prawa stanowiących podstawę prawną powództwa należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy prawidłowo wywiódł, że zastosowanie będzie miał w niniejszej sprawieart. 840 § 1 pkt 3 k.p.c.sprzed nowelizacjikodeksu postępowania cywilnegodokonanej ustawą z dnia 2 lipca2004 r. (Dz. U. Nr 172, poz. 1804). Powołał się przy tym na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2010 r., wydany w sprawie II CSK 212/10 (LEX 863589), w uzasadnieniu którego dokonano szczegółowych i trafnych rozważań dotyczących zastosowaniaart. 840 § 1 pkt 3 k.p.c.i funkcjonalnym powiązaniem zmiany tego przepisu z art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1691). Sąd Najwyższy wywodzi przy tym, że regulacją art. 5 ust. 6 ustawy nowelizującejkodeks rodzinny i opiekuńczyobjęte zostało również postępowaniao pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, co oznacza, że jeżeli zobowiązanie dłużnika pozostającego w ustroju ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej powstało przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., do postępowania o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności wywołanego powództwem wytoczonym na podstawieart. 840 § 1 pkt 3 k.p.c.stosuje się przepisykodeksu postępowania cywilnegow brzmieniu sprzed tej nowelizacji. Skoro umowa pożyczki i poręczenie wekslowe tej pożyczki miało miejsce 8 listopada2002 r. zastosowanie będzie miał w/w przepis sprzed nowelizacji, który stanowi, że dłużnik może w drodze procesu żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części albo ograniczenia: jeżeli małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawieart. 787, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz i te, z którymi mógł wystąpić jego współmałżonek. Już z literalnej wykładni tego przepisu wynika, że małżonek dłużnika może powołać się na te zarzuty, z którymi mógł wystąpić dłużnik, ale nie wystąpił. Do niniejszej sprawy zostały dołączone akta sprawy IV C 209 /08 Sądu Okręgowego w Warszawie z powództwaH. W.przeciwkoR. N.o zapłatę kwoty 500000 zł z ustawowymi odsetkami. Takw postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, wywołanym wniesieniem przezR. N.zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, jaki postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w sprawie sygn. VIA Ca 175/09R. N.podnosił zarzuty zprawa wekslowego, nie powoływał się natomiast na dokonanie czynności z przekroczeniem zwykłego zarządu majątkiem wspólnym. Tak więc zarzut apelującego w niniejszej sprawie, że powódka nie wykazała, aby zarzuty z których skorzystała były zarzutami, z których jej małżonek nie mógł wcześniej skorzystać, nie zasługuje na uwzględnienie. Powódka winna bowiem wykazać nie to, że jej małżonek nie mógł wcześniej skorzystać z zarzutu, ale że z niego faktycznie nie skorzystał. To zaś zostało w sprawie dowiedzione.
Apelujący zarzucił nadto naruszenie przez Sąd Okręgowyart. 36 § 2 k. r.i o., mające polegać na jego błędnej wykładni, poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że poręczenie przezR. N.weksla własnegoin blancostanowiło czynność przekraczającą zwykły zarząd, która wymagała do jej potwierdzenia zgody drugiego małżonka. W niniejszej sprawie wskazany przepisart. 36 § 2 k.r.i o. prawidłowo został przez Sąd Okręgowy zastosowany w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej nowelą dokodeksu rodzinnego i opiekuńczego z dnia17 czerwca 2004 r.(Dz. U. Nr 162, poz. 1691), która weszła w życie 20 stycznia 2005 r. Zgodnie z tym przepisem każdy z małżonków może samodzielnie wykonywać zarząd majątkiem wspólnym. Do dokonania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda drugiego małżonka wyrażona w formie wymaganej dla danej czynności prawnej. Dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie miała zatem ocena, czy w okolicznościach niniejszej sprawy poręczenie wekslowe udzielone przezR. N.należało do czynności zwykłego zarządu, czy też było czynnością przekraczającą zwykły zarząd.
Istotnie pojęcie czynności zwykłego zarządu i przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym przechodzi pewną ewolucję w orzecznictwie Sądu Najwyższego w okresie po zmianach ustrojowych, zapoczątkowanych w 1989 r. Już w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 25 marca 1994 r. III CZP 182/93 (LEX 4025) Sąd Najwyższy wskazał, że rozszerzenie zakresu czynności zwykłego zarządu wymuszają zmiany występujące w obrębie stosunków społeczno – gospodarczych,a zwłaszcza rozrastająca się sfera prywatnej działalności gospodarczej małżonków, ich udział we wzrastającym obrocie i potrzeba korzystania, ale również i udzielania przez nich gwarancji bezpieczeństwa obrotu. Im wyższa aktywność gospodarcza małżonków i związany z tym poziom ich zamożności, tym szerszy powinien być im przypisany zakres czynności zwykłego zarządu. Jednocześnie jednak Sąd Najwyższy zauważa, że umowa poręczenia nie będzie z pewnością mieściła się w zakresie zwykłego zarządu, jeżeli poręczenie będzie dotyczyło zobowiązania o znacznej wysokości, którego spełnienie mogłoby zdestabilizować sytuację majątkową poręczyciela i jego rodziny. Do potrzeby uwzględnienia zmienionych realiów gospodarczych przy wykładni przepisówkodeksu rodzinnego i opiekuńczego, regulujących sprawy związane z zarządem majątkiem wspólnym, nawiązuje też Sąd Najwyższy we, wskazanych przez apelującego, wyrokach z dnia 29 września 1998 r. II CKN 175/98 (LEX 34437) i z 19 listopada 2003 r. V CK 450/02 (LEX 175971).W tym przypadku wskazuje się na konieczność oceny celów, na jaki majątek wspólny jest wykorzystywany, a mianowicie czy jest to tylko zaspokajanie potrzeb rodziny (cele konsumpcyjne), czy prowadzenie działalności gospodarczej i inwestowanie. Jak z powyższego wynika ocena charakteru czynności prawnej, również w zmieniających się warunkach ekonomicznych, nie może abstrahować od oceny wielkości majątku wspólnego małżonków, wysokości zobowiązania podjętego przez jednego z nich,a także sposobu wykorzystywania tego majątku w działalności gospodarczej jednego z małżonków. Z ustaleń Sądu Okręgowego dokonanych w niniejszej sprawie wynika, że do majątku wspólnego małżonkówR.iK. N. (1)wchodzi własnośćlokalu mieszkalnego nr (...)przyAl. (...)II(...)wW.o powierzchni 52,50 m(
      2)oraz spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu nr (...)przyul. (...)wW.o powierzchni ok. 50 m. Sąd Okręgowy ustalił też, że małżonkowieN.nie mają i nie mieli innego majątku o znacznej wartości. Biorąc zatem pod uwagę kryteria wskazywane w orzecznictwie Sądu Najwyższego,o których mowa wyżej, należy stwierdzić, że nie zostało wykazane, aby działalność gospodarczaR. N.prowadzona była w oparciu o majątek wspólny małżonków. Majątek ten w postaci dwóch mieszkań o przeciętnym metrażu, służył zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych czteroosobowej rodziny. W stosunku do wartości tych mieszkań zobowiązanieR. N.wynikające z umowy poręczenia w wysokości 500000 zł (powiększające się o odsetki) uznać należy za znaczne, a jego spełnienie z pewnością mogłoby zdestabilizować sytuację majątkową jego i jego rodziny. Ocena charakteru czynności poręczenia w świetle przepisówkodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dokonana przez Sąd Okręgowy, była więc trafna, zaś zarzuty apelującego nieuzasadnione.
Apelujący zakwestionował też prawidłowość zastosowania przez Sąd pierwszej instancjiart. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, polegające na nieuzasadnionym, zdaniem skarżącego, obciążeniu go kosztami sądowymi. Zarzut ten nie jest trafny. Zgodnie zart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. W niniejszej sprawie powódka została postanowieniem Sądu Okręgowegow Warszawie z dnia 12 sierpnia 2011 r. zwolniona częściowo od kosztów sądowych, a mianowicie od opłaty od pozwu ponad 1000 zł, czyli od 24000 zł. Pozwany nie uznał żądania pozwu, przeciwnie wnosił o jego oddalenie. Skoro pozwany ostatecznie proces ten przegrał, odpowiednie zastosowanie do obciążenia kosztami sądowymi będą miałyart. 98 § 1 i 2 k.p.c.Trafnie zatem Sąd Okręgowy zastosował art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach w powiązaniu z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu i nakazał pobrać od pozwanego kwotę nieuiszczonej opłaty od pozwu.
O kosztach postępowania przed Sądem drugiej instancji orzeczono w oparciu oart. 98 § 1 i 2 i 108 § 1 k.p.c.w zw.§ 6 pkt. 7w zw. z§ 12 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. Nr163, poz.1349 ze zm.).