Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 370/13
Data wyroku: 2013-08-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ireneusz Grodek, Andrzej Szawel
Słowa kluczowe: Przestępstwa Gospodarcze
Podstawa prawna: art. 296§1 kk

Sygn. akt IV Ka 370/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 sierpnia 2013 roku.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSA Andrzej Szawel
Sędziowie SO Ireneusz Grodek (spr.)
p.o. SO Tomasz Ignaczak

Protokolant Agnieszka Olczyk

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim Izabeli Stachowiak
po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013 roku
sprawyZ. K.
oskarżonej zart.296§1 kk
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 12 marca 2013 roku     sygn. akt II K 281/12

na podstawieart. 437 § 2 kpkiart. 438 pkt 2 i 3 kpkuchyla zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonejZ. K.i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim;
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataE. G.- Kancelaria Adwokacka wP.kwotę 619,92 (sześćset dziewiętnaście 92/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej oskarżonejZ. K.z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

Sygn. akt IV Ka 370 / 13

UZASADNIENIE
Z. K.została oskarżona o to, że w okresie od 8 stycznia do 14 czerwca 2004 roku wP.pełniąc funkcję Dyrektora OddziałuBanku (...)i będąc przez to zobowiązaną na podstawie przepisów ustawy a także umowy o pracę i zakresu obowiązków do zajmowania się sprawami majątkowymi Banku nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku zezwalając na wypłaty z kont złotowych i walutowych należących doZ.iG. G. (1)osobom do tego nieuprawnionym a także na rzecz osób nieuprawnionych:A. G.iG. G. (2)iH. G.polecając podwładnym i realizując osobiście wypłaty w/w osobom i na rzecz w/w osób w dniach szczegółowo wskazanych w akcie oskarżenia wyrządzając w ten sposób znaczną szkodę majątkową w mieniu Banku łącznie w wysokości 319287,83 zł., którąbank (...) S.A.musiał wypłacić na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. I C 966/07 z dnia 29 lutego 2008 roku pokrzywdzonymZ.iG. G. (1), tj. o czyn zart. 296 § 1 kk.
Sąd Rejonowy w Piotrkowie Tryb. wyrokiem z dnia 12 marca 2013 roku w sprawie sygn. akt II K 281 / 12 uniewinnił oskarżonego od zarzuconego czynu.
Wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego zaskarżył prokurator, podnosząc zarzuty:
- obrazy prawa procesowego tj.art. 7 kpk, poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, min. zeznań świadkówJ. G.,A. Z.iE. K.składanych w toku postępowania przygotowawczego oraz przed Sądem Okręgowym w Piotrkowie Tryb. w sprawie I C 966 / 07, które były logiczne, spójne i nie budzące wątpliwości co do okoliczności wypłaty w dniu 8 stycznia 2004 r. kwoty 185000 złotych dokonanej na polecenieZ. K.osobie nieupoważnionej, tj.A. G.na nazwiskoH. G., a w przypadku wypłaty dokonanej w dniu 14 czerwca 2004 r. także na ręce osoby nieupoważnionej do jej odbioru, tj.G. G. (2), zupełne pominięcie zeznańA. Z.,M. R.iI. M.oraz innych dowodów wskazujących na to, że jedyną osobą zainteresowaną „ bezproblemową ” obsługą tzw. klientów(...), jakimi byli braciaA.iZ. G.i ich żony była dyrektorbanku (...), która naginała w tym względzie wszelkie procedury bankowe, chcąc utrzymać ich jako intratnych klientów, polecając dokonywanie wypłat osobom nieupoważnionym, przy zupełnie bezkrytycznym przyjęciu wersji oskarżonej, która broniąc się przy użyciu odręcznych zapisków próbowała wykazać, że akurat w dniach, kiedy miały miejsce przedmiotowe wypłaty, przebywała służbowo poza siedzibą(...), podczas, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosków przeciwnych;
- błędu w ustaleniach faktycznych, będącego następstwem wyżej wymienionych uchybień przy ocenie dowodów, polegającego na uznaniu, iż dowody te nie pozwalają na przypisanie oskarżonej zarzuconego jej czynu, w sytuacji, gdy prawidłowa ich ocena winna prowadzić do wniosków przeciwnych.
Prokurator wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna. Przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocena dowodów nie jest wszechstronna, albowiem wbrew wymogom wynikającym zart. 4 kpksprowadza się niemal w całości do eksponowania okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonej, przy jednoczesnym pomijaniu, bądź marginalizowaniu bez uzasadnionego powodu, okoliczności dla niej niekorzystnych. W konsekwencji wyciągnięte na tej podstawie ustalenia faktyczne nie mogą korzystać z ochrony, jaką dajeart. 7 kpk, zaś wnioski o braku odpowiedzialności karnejZ. K.w kontekście znamion występku zart. 296 § 1 kkuznać należy za przedwczesne.
W aktualnym układzie procesowym odpowiedzialność ta mogła być rozważana wyłącznie w kontekście wypłat dokonywanych w dniach 8 stycznia 2004 r. i 14 czerwca 2004 r.
Co do pierwszej z nich – czytając uzasadnienie zaskarżonego wyroku ( k. 1516 – 1517 ) można wyprowadzić wniosek, iż Sąd Rejonowy zbagatelizował znaczenie tego, że na dowodach wypłat znalazły się podrobione przezA. G.podpisy jego żony,H. G.. Z tak „ podpisanych ” dokumentów wynikało, iż to właśnie do jej rąk gotówka została wypłacona. Jednak w ocenie Sądu nie miało to znaczenia, skoro, jego zdaniem, w rzeczywistościA. G.odebrał pieniądze, będąc przy tym pełnomocnikiem konta. Na potwierdzenie słuszności swojego rozumowania Sąd I instancji podaje argument, iż tego samego dniaA. G.podejmował inne jeszcze pieniądze w ramach wypłat gotówkowych, a mimo to, z tego powodu „ nikt nie robi jemu iZ. K.zarzutu ”. Sąd I instancji pomija jednak istotną różnicę pomiędzy wspomnianymi wypłatami. W jednym bowiem przypadku w dokumentacji bankowej zgodnie z prawdą ujmowano, iż wypłacającym jestA. G., w drugiej zaś poświadczono nieprawdę, iż gotówkę wydano do rąk jego żony,H. G., która wszak żadnych pełnomocnictw już nie posiadała. Ta właśnie różnica, dla Sądu Rejonowego błaha i bez znaczenia, „ kosztowała ” pokrzywdzony bank 185 000 złotych ( nie licząc odsetek ). Bowiem min. tę kwotę bank musiał również zwrócić właścicielom konta po przegranym procesie cywilnym wskutek stwierdzenia, iż przy realizacji tej wypłaty doszło do wyżej opisanych uchybień. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. w sprawie I C 966 / 07 prawomocnym wyrokiem uznał te nieprawidłowości za nienależyte wykonanie umowy o prowadzenie rachunku bankowego, skutkujące odpowiedzialnością odszkodowawczą banku. Nie sposób zatem owych „ nieprawidłowości ” nazwać inaczej, aniżeli wyrządzeniem szkody majątkowej w znaczeniu, o jakim mowa wart. 296 § 1 kk. Nie można też zgodzić się z Sądem Rejonowym, gdy utrzymuje, że taki stan rzeczy był jedynie wynikiem „ ekscesu ”A. G.( k. 1517 ), zaś „ rzeczą drugorzędną jest założenie, że nazwiskoH. G.znalazło się na dowodach wypłaty za zgodą którejś z pracownic ”.(...), o jakim wspomina Sąd Rejonowy w swoim uzasadnieniu, nie byłby bowiem możliwy przy przestrzeganiu procedur bankowych przez zatrudnione w(...)osoby zajmujące się realizacją wypłaty. I właśnie istotą i celem niniejszego procesu, a nie „ rzeczą drugorzędną ”, było ustalenie, który z pracowników(...)oddziału(...)dopuścił się podczas realizacji tej wypłaty nadużycia udzielonych uprawnień lub nie dopełnił ciążących obowiązków oraz, czy była to kierująca oddziałem i zobowiązana do zajmowania się jego sprawami majątkowymiZ. K.. W tym więc kontekście nie do zaakceptowania było pominięcie zeznań pracowników banku, którzy w wypłacie pieniędzy uczestniczyli i wskazywali na rolę, jaką odegrałaZ. K.(J. G.,A. Z.). Należało je poddać ocenie i wypowiedzieć się, czy ich zeznania są wiarygodne w takim zakresie, w jakim wynikało z nich, iż to właśnie oskarżona, nadużywając swojego stanowiska, wymusiła na podwładnych złamanie procedur bankowych poprzez zaakceptowanie umieszczenia w dowodach wypłat danychH. G.jako pobierającej gotówkę.
Jeśli chodzi o wypłatę z dnia 14 czerwca 2013 r. – nawet przyjmując, iż brak jest dowodów pozwalających na ustalenie, iż toZ. K.nakazała realizację tej wypłaty z pominięciem procedur bankowych ( do rąk osoby nieuprawnionej ), nie zwalniało to sądu od badania, czy wypłata nie była wynikiem uprzedniego narzucenia przez oskarżoną podległym jej pracownikom ( wymuszenia na nich ) praktyki odstępstw od przestrzegania przepisów bankowych w przypadku operacji ( w tym wypłat gotówkowych ), które dotyczyły rachunków mających status klienta(...)G.iZ. M., gdy tylko byłoby to podyktowane ich bieżącą potrzebą, a potem tolerowania i akceptowania przez oskarżoną takiego stanu rzeczy podczas dalszej obsługi ich rachunków. Taka możliwość jawiła się w realiach dowodowych sprawy, a mimo to pozostała poza polem rozważań sądu. Tymczasem problem ten zauważył już Sąd Rejonowy rozpoznający uprzednio sprawę pod sygnaturą II K 388 / 11. W uzasadnieniu wyroku z dnia 12 stycznia 2013 r. kwestie te były obszernie ( wręcz drobiazgowo ) analizowane pod kątem ewentualnej odpowiedzialności karnejZ. K., podobnie jak i to, że „ spoiwem ” łączącym wypłaty z 8 stycznia 2004 r. i 14 czerwca 2012 r. mógł być z góry powzięty przez nią zamiar narzucania sobie i podwładnym odstępstw od obowiązujących procedur bankowych, mający na celu usprawnienie obsługiZ.iG. G. (1), wobec traktowania ich jako kluczowych klientów banku. Rozumowaniu, które tam zostało przedstawione, nie można odmówić logiki, nie pozostaje też ono w oderwaniu od zebranych w sprawie dowodów. Co prawda wyrok ten został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, tym niemniej powodem tego były zupełnie inne względy ( tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza zart. 439 § 1 pkt 10 kpk). Jakkolwiek więc Sąd Okręgowy nie potwierdził wówczas trafności tego toku rozumowania, to jednak go także nie zdyskwalifikował. Taka wersja zdarzenia, jak przyjęta w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą II K 388 / 11, musiała być zatem rozważana także przy kolejnym rozpoznaniu sprawy, czego jednak nie uczyniono. Przypomnieć należy, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że dopóty nie można uniewinnić oskarżonego od zarzucanego czynu, dopóki nie ustali się, iż nie wychodząc poza granice oskarżenia, nie można dokonać innego jego opisu lub innej jego subsumcji prawnej. Dopiero stwierdzenie, że jest to niemożliwe, uprawnia sąd do uniewinnienia ( wyrok SN z 12 października 2006 r., IV KK 232 / 06, OSNwSK 2006/1/1957 ). Przyjmuje się więc w konsekwencji, iż rażąco niesprawiedliwym jest wyrok uniewinniający, jeśli możliwym jawiło się przypisanie oskarżonemu popełnienia przestępstwa, choćby o innym opisie, aniżeli ten przyjęty w akcie oskarżenia. W takiej bowiem sytuacji nie dochodzi do osiągnięcia celu postępowania karnego ukierunkowanego na wykrycie i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sprawcy przestępstwa ( por. wyrok SN z dnia 28 stycznie 2005 r., V KK 364 / 04, OSNKW 2005/3/30 ). Przypomnieć zaś należy, iż do znamion czasownikowych występku zart. 296 § 1 kknależy tak nadużywanie udzielonych uprawnień, jak i niedopełnienie ciążących obowiązków.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy winien:
- nieprawidłowości podczas wypłaty z dnia 8 stycznia 2004 r. traktować w kategoriach wyrządzania bankowi szkody majątkowej w rozumieniuart. 296 § 1 kk;
- wypowiedzieć się, czy powyższa wypłata dokonana została z pozostającym w związku przyczynowo - skutkowym nadużyciem udzielonychZ. K.uprawnień lub niedopełnienia ciążących na niej obowiązków;
- w przypadku ustalenia, iż brak jest dowodów pozwalających na przyjęcie, iż toZ. K.nakazała realizację wypłaty z dnia 14 czerwca 2004 r., poczynić ustalenia, czy wcześniej dochodziło do narzucania przez oskarżoną podległym jej pracownikom praktyki odstępstw od przestrzegania procedur bankowych w przypadku operacji, które dotyczyły rachunków mających status klienta(...)G.iZ. G., a następnie do tolerowania i akceptowania takiego stanu rzeczy, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, czy wypłata z dnia 14 czerwca 2004 r. pozostawała w związku przyczynowo – skutkowym z takim sposobem wykonywania przez oskarżoną uprawnień zwierzchnich wobec podwładnych;
- ponowić postępowanie dowodowe w zakresie ograniczonym do wypłat z dni 8 stycznia 2004 r. i 14 czerwca 2004 r. oraz przestrzegania przez oskarżoną procedur bankowych podczas obsługi w(...)oddziale(...)małżeństwaZ.iG. G. (1).