Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1866/12
Data wyroku: 2013-06-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Gabriela Pietrzyk-Cyrbus, Marek Żurecki

Sygn. akt III AUa 1866/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 czerwca 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Jolanta Pietrzak (spr.)

Sędziowie

SSA Marek Żurecki
SSO del. Gabriela Pietrzyk - Cyrbus

Protokolant

Sebastian Adamczyk

po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaZ. G.(Z. G.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy
w związku z wypadkiem przy pracy
na skutek apelacji ubezpieczonegoZ. G.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach
z dnia 7 sierpnia 2012 r. sygn. akt XI U 1875/11

oddala apelację.
/-/ SSA M.Żurecki /-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSO del. G.Pietrzyk-Cyrbus

Sędzia   Przewodniczący  Sędzia
Sygn. akt III AUa 1866/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19 maja 2011r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemuZ. G.prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, z uwagi na brak przedstawienia protokołu powypadkowego lub karty wypadku,a co za tym idzie brak możliwości ustalenia czy dane zdarzenie było wypadkiem przy pracy.
Odwołanie od w/w decyzji złożył ubezpieczony. Podniósł, że karta wypadku została wydana, a nadto sporządzono protokół BHP stwierdzający czas i miejsce wypadku oraz jego okoliczności.
Wskazał na obrażenia w stanie zdrowia typu uraz, wstrząs mózgu, złamany nos, utrata przytomności, utrata na stałe zmysłu powonienia, uraz lewej strony czaszki oraz uszkodzenie kręgów szyjnych, skutkujące bólem i zawrotami głowy oraz zakłóceniem funkcji organizmu.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie z przyczyn podanychw uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 7.08.2012r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznychw Katowicach oddalił odwołanie.
Poza sporem pozostawało, że w dniu 02.03.2010r. ubezpieczony złożył w organie rentowym wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy.
Orzeczeniem z dnia 06.04.2010r. lekarz orzecznik ZUS ustalił, że ubezpieczony jest nadal trwale częściowo niezdolny do pracy, a niezdolność ta nie pozostaje w związku z wypadkiem przy pracy.
Decyzją z dnia 21.04.2010r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy.
Na skutek sprzeciwu ubezpieczonego od orzeczenie lekarza orzecznika ZUS Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 17.05.2010r. stwierdziła, że brak jest w przypadku ubezpieczonego niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 17.06.1981r.
Decyzją z dnia 01.06.2010r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, powołując się na orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS oraz uchylając decyzję z dnia 21.04.2010r.
Odwołanie od tej decyzji złożył ubezpieczony, podnosząc, że wnosił o przyznanie prawa do renty w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 18.09.1973r., natomiast organ rentowy rozstrzygnął w przedmiocie jego uprawnienia do świadczenia rentowego w związkuz wypadkiem przy pracy z dnia 17.06.1981r.
Postanowieniem z dnia 05.08.2010r. (sygn. akt XI U 2166/10) Sąd Okręgowy w Katowicach umorzył postępowanie w sprawie, a zawarty w odwołaniu wniosek o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 18.09.1973r. przekazał do rozpoznania organowi rentowemu.
Sąd ustalił, że w książce wypadków przy pracy prowadzonej przezKWK (...)znajduje się wpis, iż ubezpieczony pracujący jako górnik (nr znaczka kontrolnego:(...)) w dniu 18.09.1973r. o godz. 20.20 uległ wypadkowi, w miejscu: ściana nr(...), w wyniku którego doznał uszkodzenia głowy w postaci rany tłuczonej nasady nosa i otarcia naskórka twarzy(k. 13 a.s.). Informacje te potwierdza wypis z rejestru urazów z dnia 19.01.1998r. sporządzony przezKWK (...)wJ., podając dodatkowo, że ubezpieczony chorował 20 dni (k. 21, 37 akt ZUS). Kompania Węglowa S.A. nie posiada protokołu powypadkowego na okoliczność wypadku przy pracy z dnia 18.09.1973r. z uwagi na upływ okresu przechowywania tego typu akt, natomiast dysponuje jedynie wyżej powołanym rejestrem wypadków przy pracy (informacja pisemna Kompani Węglowej S.A. wK.z dnia 27.04.2011r., k. 48 akt ZUS, k. 12 a.s.).
Podobnie Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. nie posiada dokumentacji odnoszącej się do wypadku przy pracy, tj. zdarzenia z dnia 18.09.1973r., która to dokumentacja ulega zniszczeniu po upływie 5 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia (pismo PZU S.A. z dnia 26.04.2011r., k. 46 akt ZUS).
Z pisma Szpitala Wielospecjalistycznego wJ.z dnia 11.04.2012r. wynika,iż ubezpieczony nie został przyjęty do tego Szpitala w dniu 18.09.1973r., natomiast był hospitalizowany w latach: 2003, 2005, 2009 (k. 32 a.s.).
Ubezpieczony posiada wykształcenie średnie zawodowe/techniczne, wyuczony zawód - technik górnik, dotychczas wykonywał pracę górnika.
Leczył się szpitalnie w(...) Akademii MedycznejwK.w 1989r., w Szpitalu Miejskim wJ.w 1975r., w 2001r., w 2003r., w Szpitalu WielospecjalistycznymwJ.w 2009r. oraz w Poradni Lekarza POZ wJ.w 2010r. (dokumentacja orzeczniczo-lekarska).
Na podstawie opinii biegłych psychiatry -E. K.oraz psychologa -Z. Z.Sąd ustalił, że u ubezpieczonego rozpoznaje się organiczne zaburzenia afektywne i poznawcze, organiczne zaburzenia osobowości, że obecny stan zdrowia ubezpieczonego powoduje całkowitą niezdolność do pracy z powodu ogólnego stanu zdrowia na stałe oraz, iż obecny stan zdrowia nie pozostaje w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 18.09.1973r. Biegłe wskazały na brak jakiejkolwiek dokumentacji medycznej potwierdzającej podawany przez ubezpieczonego okres hospitalizacji oraz diagnozy wstrząsu mózgu, zauważając, iż w aktach sprawy znajdują się informacje dotyczące wielu urazów przebytych przez ubezpieczonego, tj. w 1968r. - stan po urazie głowy w związku z przebytym wstrząśnieniem mózgu, w 1975r. - uraz głowy ze wstrząśnieniem mózgu, w 1989r. - obustronne złamanie szczęki i łuku jarzmowego lewego, a nadto złamania kończyn, cukrzycę, choroby krążeniowe.
Biegłe w oparciu o wszystkie dolegliwości, w tym przebyte urazy głowy, choroby somatyczne przyjęły, że etiologia dysfunkcji psychicznych ma charakter wieloaspektowy.
Brak związku niezdolności ubezpieczonego do pracy z wypadkiem przy pracy z dnia 18.09.1973r. wynika również z opinii sporządzonej przez biegłego z zakresu neurologii - lek. med.E. S..
Biegła stwierdziła istnienie u ubezpieczonego całkowitej niezdolności do pracy, a także objawy korzonkowe ze strony kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego z ograniczeniem funkcji narządu ruchu. Podała, że organiczne zaburzenia poznawcze, zaburzenia pamięci mają związek z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, chorobą wieńcową serca.
Biegła wskazała, że ubezpieczony nie leczy się neurologicznie, nie przedstawił kartoteki neurologicznej ani badań diagnostycznych, które potwierdziłyby związek zgłaszanych dolegliwości z przebytymi urazami głowy.
Przesłuchany w charakterze strony ubezpieczony zeznał, że w 1973r. był zatrudnionywKWK (...)w charakterze górnika. Przed rozpoczęciem pracy strącił zwisy znajdujące się z tyłu nad kombajnem, a następnie stanął na pancerniku będącym w ruchu, wychylił się i spadła na niego łata ubezpieczająca, w wyniku czego stracił przytomność, doznał urazu w postaci złamania nosa, zagięcia czaszki, uszkodzenia kręgów. Przez okres24 dni po tym zdarzeniu przebywał w Szpitalu wJ.z powodu wstrząsu mózgu, stracił powonienie, a wgniecenie czaszki i uszkodzenie kręgów zostały zdiagnozowane w trakcie leczenia szpitalnego. Podał także, iż w 1968r. miał złamaną nogę, w 1989r. został pobity,w 1975r. doznał urazu głowy poza pracą, a w 1981r. przewrócił się na skutek zawrotuw głowie.
Wobec poczynionych ustaleń Sąd uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie podnosząc w motywach rozstrzygnięcia co następuje:
Ubezpieczony domagał się przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracyw związku z wypadkiem przy pracy z dnia 18.09.1973r. ale nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej z przebiegu leczenia w związku z tym zdarzeniem.
Jedynym dokumentem dotyczącym zdarzenia z daty 18.09.1973r. jest wypis z rejestru urazów sporządzony w dniu 19.01.1998r. przezKWK (...)wJ.oraz wpis w książce wypadków przy pracy K.W.K.(...).
W oparciu o zachowane dokumenty przyjąć trzeba, że ubezpieczony uległ w dniu 18.09.1973r. wypadkowi przy pracy, w wyniku którego doznał urazu głowy w postaci rany tłuczonej nasady nosa i otarcia naskórka.
Zgodnie zart. 49 a ust.l w/w ustawy z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(tekst jedn. - Dz. U.z 2009r., Nr 167, poz. 1322 z późn. zm.), przepisy ustawy stosuje się do spraw o świadczenia z tytułu wypadków przy pracy, które nastąpiły począwszy od dnia 1 stycznia 2003r. Dotyczy to także świadczeń z tytułu chorób zawodowych, jeżeli uszczerbek na zdrowiu spowodowany taką chorobą został stwierdzony po dniu 31 grudnia 2002r., z zastrzeżeniemust. 3. Natomiast, zgodnie zart. 49 a ust. 2tego przepisu, do spraw o świadczenia z tytułu wypadków, które nastąpiły przed dniem 1 stycznia 2003r., oraz z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą zawodową, a stwierdzonego przed tą datą, stosuje się przepisy obowiązujące w dniu, w którym nastąpił wypadek lub w którym stwierdzono uszczerbek na zdrowiu spowodowany chorobą zawodową.
W tym przypadku wypadek przy pracy nastąpił przed dniem 1stycznia 2003r., zatem do spraw o świadczenia z tytułu wypadku przy pracy zastosowanie znajdą przepisy obowiązującew dniu, w którym nastąpił wypadek, tj. w dniu 18.09.1973r. W dacie wypadku przy pracy ubezpieczonegoZ. G.obowiązywałaustawa z dnia 23.01.1968r.o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy(Dz. U. z 1968r., Nr 3, poz. 8 z późn. zm.), który to akt prawny wszedł w życie z dniem ogłoszenia,tj. 27.01.1968r. z mocą od dnia 1 stycznia 1968r., a został uchylony z dniem 01.01.1976r. przez ustawę z dnia 12.06.1975r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1975 r., Nr 20, poz. 105). Zgodnie z treścią art. 1 w zw.z art. 3 cyt. ustawy obowiązującej w dacie 18.09.1973r. świadczenia pieniężne określone ustawą przysługują pracownikowi uspołecznionego zakładu pracy, który uległ wypadkowi przy pracy, jeżeli - jak w przypadku renty inwalidzkiej - pracownik ten stał się inwalidą wskutek wypadku i został zaliczony do jednej z grup inwalidów. Przy czym definicję pojęcia „wypadek przy pracy” zawiera art. 2 cyt. ustawy - który za taki uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które zaszło w związku z pracą:
1) podczas lub w związku z wykonywaniem zwykłych czynności albo poleceń osób, którym pracownik podlegał z tytułu zatrudnienia,
2) podczas lub w związku z wykonywaniem czynności w interesie zakładu pracy, nawet bez polecenia,
3) przy przechowywaniu, czyszczeniu, naprawie i przenoszeniu narzędzi w miejscu wykonywania pracy, chociażby dostarczonych przez samego pracownika.
Za wypadek przy pracy w rozumieniu ustawy uważa się również wypadek, jakiemu uległ pracownik w drodze między zakładem pracy a miejscem wykonywania czynności zleconych mu przez zakład pracy w czasie pozostawania w dyspozycji zakładu, jeżeli przewożony był środkami lokomocji tego zakładu lub będącymi w jego dyspozycji (ust. 2 w/w przepisu). Aktualnie świadczenie z tytułu wypadku przy pracy w postaci renty inwalidzkiej odpowiada w swej istocie świadczeniu renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy i przyznania tego świadczenia żądał ubezpieczony.
Pojęcie inwalidztwa, w związku z którym renta z tytułu wypadku przy pracy jest przyznawana jest pojęciem tożsamym z pojęciem niezdolności do pracy.
Na gruncie prawa obowiązującego obecnie kwestie związane ze świadczeniami przysługującymi z tytułu wypadku przy pracy regulujeustawa z dnia 30.10.2002r.o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(tekst jedn. - Dz. U. z 2009r., nr 167, poz. 1322 z późn. zm.), która wart. 6 ust. 1 pkt 6przewiduje,iż w związku z wypadkiem przy pracy przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy.
Z mocy art. 17 ust. 1 tej ustawy, przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy - do ustalenia wysokości tych świadczeń oraz ich wypłaty stosuje się odpowiednio przepisyustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.
Zgodnie z treściąart. 57 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychrenta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:
1/ jest niezdolny do pracy;
2/ ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;
3/ niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4,6,7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. ai pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-4, 5 lit. a, pkt 6 i 12, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów,
z tym jednak zastrzeżeniem, iż ostatniej z wymienionych przesłanek nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.
Jednakże warunek określony w art. 57 ust. 1 pkt 2 - FUS (tj. wymagany okres składkowyi nieskładkowy) nie jest wymagany od ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy jest spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy.
Jak z powyższego wynika prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje tylkow przypadku kumulatywnego spełnienia określonych w art. 57 przesłanek, przy czym, jak warto zauważyć, istnienie niezdolności do pracy w stopniu co najmniej niezdolności częściowej stanowi jeden z koniecznych i istotnych warunków uzyskania przez ubezpieczonego przedmiotowego prawa.
Z kolei według treści art. 59 ust. 1 cyt. ustawy osobie, która spełniła warunki określonew art. 57, przysługuje:
1) renta stała - jeżeli niezdolność do pracy jest trwała;
2) renta okresowa - jeżeli niezdolność do pracy jest okresowa.
Za niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 tej ustawy uważa się osobę, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu.
Pojęcie całkowitej i częściowej niezdolności do pracy precyzuje art. 12 ust.2 i 3 tej ustawy, wskazując, iż całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, zaś za częściowo niezdolną do pracy uważa się tę osobę, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego tej sprawy trzeba pamiętać, że sporne było to, czy ubezpieczony był niezdolny do pracy w następstwie wypadku przy pracy z dnia 18.09.1973r. i tę przesłankę, jako zakwestionowaną przez organ rentowy oraz stanowiącą przyczynę decyzji odmownej w przedmiocie prawa ubezpieczonego do świadczenia rentowego z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy - Sąd uczynił przedmiotem badania.
Z opinii sporządzonej, tak zarówno przez biegłych z zakresu specjalności: psychologiai psychiatria, jak i tej wydanej przez biegłego neurologa wynika, że ubezpieczony jest całkowicie niezdolny do pracy z powodu ogólnego stanu zdrowia na stałe, natomiast niezdolność ta nie pozostaje w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 18.09.1973r.
W ocenie biegłych niezdolność ubezpieczonego do pracy powodują zaburzenia w zakresie ogólnego stanu zdrowia, tj. w aspekcie psychologiczno - psychiatrycznym organiczne zaburzenia afektywne i poznawcze oraz organiczne zaburzenia osobowości, natomiast pod względem neurologicznym objawy korzonkowe ze strony kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego z ograniczeniem funkcji narządu ruchu.
Mając na uwadze treść żądania ubezpieczonego, jak i wnioski końcowe wydanych w sprawie opinii, które Sąd jako prawidłowe przyjął za własne należy uznać, że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 18.09.1973r., a co za tym idzie z tego tytułu nie przysługuje mu prawo do renty, o które się ubiegał.
Apelację od tego wyroku wywiódł ubezpieczony domagając się jego zmiany i uwzględnienia odwołania.
Skarżący zarzucił błędną ocenę przyczyn jego obecnego stanu zdrowia.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił stan faktyczny i właściwie ocenił zasadność żądań ubezpieczonego.
W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną pozostaje, czy doznane w wyniku wypadku z dnia 18.09.1973r. obrażenia skutkują obecnie stwierdzoną u ubezpieczonego niezdolnością do pracy.
Czyniąc ustalenia w tej kwestii Sąd I instancji oparł się na opiniach biegłych. Biegłe były zgodne co do tego, że przebyty ówcześnie uraz nie jest przyczyną stwierdzoneju ubezpieczonego niezdolności do pracy.
Oceniając stan zdrowia ubezpieczonego biegłe uwzględniły całość dostępnej dokumentacji medycznej. Ich wywody są logiczne, przekonywujące i zbieżne ze sobą.
Zatem w ocenie Sądu Apelacyjnego podzielając opinie biegłych i czyniąc je podstawą swych ustaleń Sąd I instancji nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Wywody tegoż Sądu w tym względzie są zgodne z zasadami logicznego rozumowania.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez ubezpieczonego stwierdzić należy, że są one chybione.
Wszakże ubezpieczony nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność, że w czasie zdarzenia z dnia 18.09.1973r. doznał innych obrażeń niż opisane w dostępnej dokumentacji, natomiast brak dowodów na te okoliczności przy jednoczesnym istnieniu dokumentacji potwierdzającej urazy głowy doznane w innych okolicznościach, niż tenże wypadek, wyklucza kwestionowanie konkluzji, że obecny stan zdrowia ubezpieczonego i jego niezdolność do pracy nie jest skutkiem wypadku dnia 18.09.1973r.
Z przytoczonych względów Sąd Apelacyjny na mocyart.385 k.p.c.oddalił apelację jako pozbawioną podstaw.
/-/ SSA M. Żurecki /-/ SSA J. Pietrzak /-/ SSO del. G. Pietrzyk-Cyrbus

Sędzia Przewodniczący Sędzia
JM