Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 627/12
Data wyroku: 2012-10-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Sałańska – Szumakowicz, Jerzy Andrzejewski, Michał Bober
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza, Praca W Szczególnych Warunkach
Podstawa prawna: art. 3, 4, 49  ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych  (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), art. 32  ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych  (jt.: Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), § 1,2   rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze  (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.)
Teza: Osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową na podstawie art.49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych  (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), która legitymuje się jedynie stażem pracy "szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do "nowego" świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy (okres prac) można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy. Brak zatem jest podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, który nie kontynuował po dniu 31.12.2008r. pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art.32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych  (jt.: Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze  (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) nie może być tak kwalifikowany z perspektywy wskazanych przepisów ustawy o emeryturach pomostowych.

Sygn. akt III AUa 627/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jerzy Andrzejewski

Sędziowie:

SSA Michał Bober (spr.)
SSA Maria Sałańska – Szumakowicz

Protokolant:

Agnieszka Skwirowska- Schoeneck

po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r. w Gdańsku
sprawyP. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o prawo do emerytury pomostowej
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku- VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt VIII U 1512/11

zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.

UZASADNIENIE
P. K.odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.odmawiającej prawa do emerytury pomostowej
Pozwany wniósł o oddalenie odwołania.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Gdańsku zmienił decyzję organu rentowego i przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury pomostowej opierając rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach i rozważaniach:
P. K.,ur. (...), w dniu 2 lutego 2011 roku złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.wniosek o przyznanie prawa do emerytury pomostowej. Pozwany organ rentowy, na podstawie przedłożonej dokumentacji, uznał, iż ubezpieczony udowodnił wymagany okres składkowy i nieskładkowy, tj. ponad 25 lat stażu pracy, w tym początkowo 12 lat 8 miesięcy i 4 dni pracy w warunkach szczególnych. Wskutek odwołaniaP. K.od powyższej decyzji organ rentowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające na okoliczność faktycznego zatrudnienia ubezpieczonego w szczególnych warunkach, w wyniku czego decyzjami z dnia 04 maja 2011 r. i 07 lipca 2011 r., wydanymi w związku z przedłożeniem nowych dowodów przez ubezpieczonego ponownie odmówił mu przyznania prawa do emerytury pomostowej, z tą zmianą, iż uznał okres pracy w Stoczni Marynarki Wojennej S.A. w okresie od 14 lutego 1989r. do 30 czerwca 1990r. na stanowisku monter ślusarskiego wyposażenia okrętowego, co spowodowało ostatecznie uznanie, iż ubezpieczony wykazał okres 14 lat, 1 miesiąc i 29 dni okresów pracy w szczególnych warunkach. Pozwany do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach nadal nie uwzględnił okresu zatrudnienia ubezpieczonego wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wG.od 8 lipca 1985 roku do 31 lipca 1986 roku, bowiem zgodnie z wyjaśnieniem zakładu pracy nie wykonywał on pracy w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowychoraz wStoczni (...) S.A.wG.od 16 lipca 1990 roku do 31 stycznia 1992 roku wobec braku odpowiedniego świadectwa wystawione go przez zakład. Ubezpieczony nie pozostaje w stosunku pracy. W toku postępowania odwoławczego ustalono, iż w okresie od 8 lipca 1985 roku do 31 lipca 1986 roku ubezpieczony był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wG., na stanowisku maszynisty maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni ścieków. W powyższym okresie ubezpieczony nie wykonywał prac wymienionych w załączniku nr 1 lub nr 2 doustawy o emeryturach pomostowych. W okresie od 16 lipca 1990 roku do 31 stycznia 1992 roku ubezpieczony był zatrudniony wStoczni (...) S.A.wG., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, w charakterze montera kadłubów okrętowych. Praca ubezpieczonego jako montera kadłubów okrętowych polegała na montowaniu podstawowych elementów statków wykonanych na hali produkcyjnej, które były przewożone na statki i tam montowane. Taką pracę wykonywał ubezpieczony zarówno w okresie od 6 lipca 1990r. do 31 stycznia 1992r., jak i w okresie od 20 lutego 1992r. do 31 grudnia 1998r. i w okresach następnych od 1 stycznia 1999r. do 09 maja 2007r., uznanych przez ZUS jako okresy pracy w szczególnych warunkach.
Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach ubezpieczeniowych oraz aktach osobowych, których wiarygodności oraz autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron procesu. Sąd również nie znalazł podstaw do podważenia ich wiarygodności z urzędu. Ustaleń faktycznych, dotyczących charakteru wykonywanej pracy, Sąd dokonał na podstawie wiarygodnych zeznań świadkaM. K.oraz zeznań ubezpieczonego przesłuchanego w charakterze strony. Zarówno świadek, jak i ubezpieczony szczerze i szczegółowo opisali zakres obowiązków zawodowych montera kadłubów okrętowych. Zeznania powyższe Sąd ocenił jako szczere i logiczne.
Odwołanie ubezpieczonegoP. K.jest zasadne i jako takie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisemart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych(Dz. U. Nr 237, poz. 1656), prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2
ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3
osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4
ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5
przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

6
po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

7
nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.

Bezspornym jest, iż ubezpieczony ukończył 60 lat, udokumentował okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze powyżej 25 lat oraz nie pozostaje w stosunku pracy. Spornym pozostawało ustalenie, czy w dniu wejścia wżycieustawy o emeryturach pomostowych, tj. w dniu 1 stycznia 2009 roku, ubezpieczony posiadał wymagany okres pracy w szczególnych warunkach, w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej ustawy lub 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach, w wymiarze 15 lat. Pozwany nie uznał okresów zatrudnienia ubezpieczonego przed dniem 1 stycznia 1999 roku, jako pracy w warunkach szczególnych - wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wG.od 8 lipca 1985 roku do 31 lipca 1986 roku oraz wStoczni (...) S.A.wG.od 16 lipca 1990 roku do 31 stycznia 1992 roku. Stosownie do treściart. 51 ustawy o emeryturach pomostowych, płatnik składek jest zobowiązany do wystawiania zaświadczeń o okresach pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3, za okresy przypadające przed dniem 1 stycznia 2009 roku. Wskazanego wyżej ograniczenia dowodowego, dotyczącego ustalania okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na podstawie zaświadczenia wystawionego przez płatnika składek, nie stosuje się w postępowaniu odwoławczym przed okręgowymi sądami pracy i ubezpieczeń społecznych. Przepisyustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych(Dz. U. Nr 20, poz. 85 ze zm.), nakazujące stosowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych przepisówKodeksu postępowania cywilnego(art. 1 ust. 3 wym. ustawy), nie zawierają ograniczeń dowodowych. Na podstawie zaświadczenia pracodawcy z 5 lipca 2011 roku i wobec braku innych dowodów, Sąd ustalił, iż w okresie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wG.od 8 lipca 1985 roku do 31 lipca 1986 roku, na stanowisku maszynisty maszyn i urządzeń przepompowni i oczyszczalni ścieków, ubezpieczony nie wykonywał prac wymienionych w załączniku nr 1 lub nr 2 doustawy o emeryturach pomostowychlub 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach. Z wyjaśnień ubezpieczonego wynikało, iż obowiązki wynikające z zatrudnia w(...)nie kwalifikowały do uznania tej pracy za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 31 ustawy o emeryturach i rentach, wbrew zaświadczeniu wystawionym przez(...). Nadto prac tych nie można uznać także za prace w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy pomostowej, wobec uzasadnionego zanegowania powyższego przez zakład pracy. Zatem okres ten nie podlega zaliczeniu do okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.
W ocenie Sądu jednakże inny okres pracy może być uznany za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z uwagi na brak stosownego zaświadczenia, wymaganego przez ustawę pomostową, wystawionego przez Stocznie S.A. za okres 1990 - 1992, Sąd uznał za zasadne przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność charakteru pracy ubezpieczonego w okresie zatrudnienia wStoczni (...) S.A.wG.od 16 lipca 1990 roku do 31 stycznia 1992 roku. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęto, iż w sądowym postępowaniu odwoławczym okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy.Decydujące znaczenie ma rodzaj i wymiar wykonywanej pracy, a nie przedłożone świadectwo pracy w szczególnych warunkach, określające stanowisko pracy, ponieważ o zaliczeniu danego rodzaju pracy do wykonywanej w szczególnych warunkach decyduje nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale charakter wykonywanych czynności. Przeprowadzone przez Sąd w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe potwierdziło, że okresem zatrudnienia ubezpieczonego wykonywanym w szczególnych warunkach jest okres pracy od 16 lipca 1990 roku do 31 stycznia 1992 roku, który to okres - wraz z uwzględnionym przez ZUS okresem pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 14 lat, 1 miesiąc i 29 dni pracy - przekracza wymagane 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W tym czasie - jak wynika z akt osobowych oraz wyjaśnień ubezpieczonego i zeznań świadka - ubezpieczony wykonywał takie same prace i miał taki sam zakres obowiązków jak w okresach wskazanych wyżej, przepracowanych w Stoczni od 20 lutego 1992r. do 09 maja 2007r., a uznanych przez ZUS jako okresy pracy w szczególnych warunkach wymienionych w Wykazie A, dział III poz. 90 Rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983r. ( Dz. U. Nr 8 poz.43). Ubezpieczony w ww. spornym okresie zatrudnienia stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace montera kadłubów okrętowych - tak samo jak w okresie uznanym przez ZUS - co potwierdzają dokumenty zgromadzone w aktach osobowych ubezpieczonego, tj. kserokopia świadectwa pracy z 31.01.1992r., świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 11.06.2007r., świadectwo pracy z 31.01.1992r., adnotacja pracodawcy na piśmie z 31,10.1991r. o rozwiązaniu umowy o pracę, angaż z 05.11.1990r., pozostałe dokumenty z akt osobowych po ponownym zatrudnieniu od 20.02.1992r., zeznania świadkaM. K.oraz zeznania ubezpieczonego przesłuchanego w charakterze strony. Ubezpieczony wskazał na specyfikę swojej pracy w spornym okresie. Treść jego zeznańznalazłapotwierdzenie w zeznaniach przesłuchanego w sprawie świadka. ŚwiadekM. K.jako współpracownik ubezpieczonego w spornym okresie posiadał wiedzę na temat charakteru i rodzaju wykonywanej przez niego pracy. Świadek podał zakres czynności wykonywanych przez ubezpieczonego oraz opisał specyfikę jego pracy w spornym okresie. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod kątem charakteru pracy ubezpieczonego w spornym ww. okresie wyraźnie wskazuje, iż była to praca w warunkach szczególnych. Pozwany nie przedstawił dowodów, które przeczyłyby takiemu uznaniu. Tym samym ubezpieczony wykazał wymagane 15 lat pracy w szczególnych warunkach, spełnia zatem warunki do przyznania mu emerytury pomostowej, przy czym emeryturę należało przyznać ubezpieczonemu od daty ukończenia 60 lat.

Apelację od wyroku wywiódł organ rentowy zarzucając rozstrzygnięciu:
1) naruszenie prawa materialnego -art. 49 pkt 3 ustawy z dnia 19 12 2008 roku o emeryturach pomostowych(Dz.U z 2008 roku Nr 237, poz. 1656) poprzez przyznanieP. K.prawa do emerytury pomostowej poczynając od dnia 01.03.2011 roku;
2) naruszenie prawa materialnego –art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 19 12 2008 roku o emeryturach pomostowych;
3) naruszenie prawa procesowego -art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do przysługujących uprawnień do emerytury pomostowej.
W konsekwencji pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Odnosząc się do zeznań świadkaM. K., na którym to dowodzie Sąd oparł rozstrzygnięcie, pozwany wskazał, że świadek zeznał, iż ubezpieczony w okresie 1990 – 1992 pracował na dużej hali montażowej elementów służących do budowy statku Na dużej hali stoczniowej powstawały duże moduły statków (12 na 12 metrów i większe), które następnie inna odrębna brygada przewoziła na statek i je montowała. Tym samym w ocenie apelanta w żaden sposób nie można stwierdzić, że wykonywane prace przezP. K.w okresie zatrudnienia wStoczni (...) S Aod 16.07.1990 roku do 31.01.1992 roku mieszczą się w wykazie prac w szczególnych warunkach wymienionych w załączniku numer 1 i 2 doustawy z dnia 19.12.2008 roku o emeryturach pomostowych(Dz.U z 2008 roku Nr 237, poz. 1656).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest uzasadniona i skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku i oddaleniem odwołania.
Sąd I instancji wadliwie zastosował przepisy prawa materialnego, skutkiem czego podniesiony przez pozwanego zarzut naruszeniaart. 49 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) należało uznać za uzasadniony.
Bezspornym jest, że wnioskodawca po dniu 31.12.2008r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze zarówno w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowychjak też w rozumieniuart. 32 i art. 33 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(jt.: Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Stosownie do art.49 ustawy Prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:
pkt 1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
pkt 2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;
pkt 3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Regulacja wynikająca z art.49 ustawy jest zatem regulacją szczególną w stosunku do tej, jaka wynika z art.4 ustawy. Odstępstwo od zasady wynikającej z art.4 pkt 6 ustawy (tzn. obowiązku wykonywania pracy w szczególnych warunkach po dniu 31.12.2008r.) zawężone jest jednak wyłącznie do tych ubezpieczonych, którzy na dzień 01.01.2009r. legitymują się okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych ale wyłącznie w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych. Nie wystarczy zatem wykazanie się na ten dzień wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych w rozumieniuart.32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem konieczne jest także aby praca ta była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych(art.49 pkt 3). Sąd Apelacyjny w Gdańsku w całej rozciągłości podziela rozważania prawne poczynione w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r. w sprawie II UK 164/11 - LEX nr 1171289. W motywach wskazanego orzeczenia Sąd Najwyższy zważył m.in., że „warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle wykładni językowej art. 4 i 49 ustawy, jest więc legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowychlub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy, a więc po 1 stycznia 2009 r. W przypadku kiedy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy "szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do "nowego" świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy (okres prac) można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy). Innymi słowy brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany.”
Podzielając powyższe rozważania wskazać należy, że Sąd I instancji wadliwie oceniał okres pracy wnioskodawcy z perspektywy przepisów ustawy o emeryturach i rentach… pomijając obowiązek dokonania oceny, czy okres wskazywany przez wnioskodawcę może być uznany za okres pracy w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych. Zakres prac uznawanych za prace w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowychzostał natomiast znacznie zawężony od prac uznawanych za wykonywane w warunkach szczególnych w rozumieniu dotychczasowych przepisów. Tylko niewielki zakres prac dotychczas ocenianych jako prace w warunkach szczególnych zachowało ten status w ramachustawy o emeryturach pomostowych. Tak też załącznik nr 1 doustawy o emeryturach pomostowychzawierający wykaz wszystkich prac w szczególnych warunkach nie przewiduje, aby taki charakter miały „prace wykonywane bezpośrednio przy budowie i remoncie statków na stanowiskach znajdujących się na tych statkach, pochylniach, dokach i przy nabrzeżach” kwalifikowane jako prace w warunkach szczególnych na podstawie wykazu A (Dział III poz. 90) stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Taki charakter mają natomiast prace bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.). (poz.28 załącznika nr 1) oraz prace bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.). (poz.29 załącznika nr 1)
Z przeprowadzonego postępowania dowodowego nie wynika aby wnioskodawca wykonywał tego rodzaju prace a tym bardziej by prace te były przez wnioskodawcę wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Z niekwestionowanych ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez Sąd I instancji wynika, że wnioskodawca wykonywał prace przy montażu elementów na dużej hali produkcyjnej. W ramach przyjętej technologii pracy poszczególne elementy kadłuba były ze sobą montowane w całość. W efekcie co najwyżej pewien finalny wycinek prac, w końcowej fazie produkcji elementu kadłuba, tj w momencie wykonywania prac wykończeniowych (wewnątrz elementów uprzednio złączonych w większą całość) może być postrzegany z perspektywy wyżej opisanych prac zawartych w załączniku do ustawy.
Dla rozstrzygnięcia nie ma natomiast żadnego znaczenia sposób kwalifikacji prac wykonywanych w pozostałym okresie zatrudnienia wStoczni (...) S.A.wG.. Faktem jest, że pozwany nie kwestionował tego okresu, jako okresu pracy w warunkach szczególnych, przy czym trudno jest ocenić, czy okres ten pozwany uznaje jako okres pracy w warunkach szczególnych wyłącznie w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach…, czy także w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych. Wystawione przez byłego pracodawcę wnioskodawcy świadectwo pracy w warunkach szczególnych podlega ocenie jako dokument prywatny. Pochodzące od pracodawcy zaświadczenie o pracy w warunkach szczególnych jest jedynym dowodem jaki może być przedstawiony w postępowaniu administracyjnym przed ZUS. W sądowym postępowaniu odwoławczym jest zaś jednym z dowodów mającym taką samą moc dowodową jak każdy inny dowód, w szczególności dowód z dokumentu prywatnego. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniuart. 244 § 1 i 2 k.p.c., gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej. Tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast świadectwo traktuje się w postępowaniu sądowym, jako dokument prywatny w rozumieniuart. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. (tak Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 13 września 2011 r. w sprawie I UK 107/11, z dnia 9 kwietnia 2009 r. w sprawie I UK 316/08 i wielu innych) Istotne wątpliwości, co do prawdziwości twierdzeń zawartych w tym dokumencie muszą być zweryfikowane przy pomocy innych dowodów, których obowiązek naprowadzenia spoczywa ciągle na wnioskodawcy. W sprawie, gdzie przedmiotem ustaleń Sądu ma być charakter zatrudnienia w okresie dawnym, gdzie większość dokumentów jest niekompletna a więc wysoce utrudnione jest ustalenie faktów wyłącznie w oparciu o istniejące dokumenty, dokonywanie ustaleń stanu faktycznego odbywa się z reguły poprzez przeprowadzenie dowodów osobowych. Osobowe źródła dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków jak i strony procesowej) muszą być skonfrontowane z istniejącą dokumentacją i dopiero uzyskanie przekonania graniczącego z pewnością co do przebiegu zatrudnienia, może pozwolić na pozytywne rozstrzygnięcie o prawie do emerytury. Oceniając tak zebrany materiał dowodowy Sąd musi mieć na względzie nie tylko oczywiste zacieranie się w pamięci świadków pewnych istotnych faktów ale także i naturalne dążenie do złożenia zeznań przychylnych względem dawnego kolegi, przełożonego czy podwładnego. Nie zarzucając nawet tak składanym zeznaniom celowego rozmijania się z prawdą, praktyka rozstrzygania podobnych spraw wskazuje, że wspomniana wyżej przychylność wiąże się często z postrzeganiem charakteru pracy poprzez podobieństwo do pracy własnej czy też innych pracowników. W konsekwencji ocena osobowych źródeł dowodowych musi być wolna od jakiejkolwiek naiwności, uwzględniając reguły logiki oraz zasady doświadczenia zawodowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na dokonanie oceny, że wnioskodawca w okresie zatrudnienia (tak spornym jak też niekwestionowanym przez pozwanego jako okres pracy w warunkach szczególnych) wykonywał pracę montera elementów kadłubu statków na hali produkcyjnej. Nie jest to zaś praca w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisówustawy o emeryturach pomostowychi przywołanego załącznika.
Już powyższa konstatacja prowadzić winna do oddalenia odwołania. W konsekwencji Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok stosownie doart.386 §1 k.p.c.i oddalił odwołanie przy uwzględnieniuart.47714§1 k.p.c.
Marginalnie zważyć tylko wypada, że Sąd I instancji wadliwie ocenił pracę wnioskodawcy, jako pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach… Stosownie do wykazu A (Dział III poz. 90) załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników… za prace w warunkach szczególnych uznaje się prace wykonywane bezpośrednio przy budowie i remoncie statków na stanowiskach znajdujących się na tych statkach, pochylniach, dokach i przy nabrzeżach. Poza sporem pozostaje, że wnioskodawca wykonywał swoje obowiązki na hali produkcyjnej, co wynika zarówno z zeznań wnioskodawcy jak i świadka, na którego zeznaniach Sąd I instancji oparł swoje ustalenia. Tylko część prac wykonywana była przez wnioskodawcę na statku, po przetransportowaniu tam zmontowanych elementów kadłuba. W konsekwencji nieporozumieniem jest także przyjmowanie, że wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze prace w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach…