Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 489/12
Data wyroku: 2013-02-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Charuza, Jolanta Śpiechowicz, Piotr Mirek
Słowa kluczowe: Kara, Kara Łączna
Podstawa prawna: art. 438 pkt. 4 kpk

Sygn. akt: II AKa 489/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 lutego 2013 roku

Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Jolanta Śpiechowicz

Sędziowie

SSA Piotr Mirek (spr.)
SSA Marek Charuza

Protokolant

Magdalena Baryła

przy udzialeProkuratora Prok. Okręg. Wandy Ostrowskiej (del.)
po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 roku sprawy
S. M.s.M.iZ.
ur. (...)wD.

oskarżonego zart. 258 § 1 k.k., art. 12a ust. 1 i 2 w zw. z art. 14 ustawy z dnia 20 marca 2001 roku o wyrobie alkoholu etylowego oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych(Dz. U. Nr 31, poz. 353 z 2001 roku z późn. zm.) w zw. zart. 305 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej(Dz. U. Nr 119, poz. 1117z 2001 roku z późn. zm.) w zw. zart. 12 ustawy z dnia 9 listopada 1995 roku o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych(Dz. U. Nr 10, poz. 55 z 1996 roku z późn zm.) i inne
na skutek apelacji obrońcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie
z dnia 24 maja 2012 roku sygn. akt. II K 40/11

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

-

wymierzoną oskarżonemuS. M.wpkt 2, na podstawieart. 305 ust 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowejw zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.karę pozbawienia wolności łagodzi do 2 (dwóch) lat i 2 (dwóch) miesięcy,a wymierzone na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 54 § 1 k.k.s.w zw. zart. 7 § 2 k.k.s.w zw. zart. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s.iart. 23 § 1 i 3 k.k.s.za przestępstwo skarbowe karę pozbawienia i grzywnę łagodzido 2 (dwóch) lat i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności oraz250 (dwustu pięćdziesięciu) stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 1000 (tysiąc) złotych, uznając jednocześnie,iż na podstawieart. 8 § 2 k.k.s.podlegającą wykonaniu karą pozbawienia wolności jest kara orzeczona za przestępstwo skarbowe;

uchyla orzeczenie zawarte wpkt. 3i na mocyart. 39 § 1 i 2 k.k.s.w zw. zart. 85 k.k.w miejsce jednostkowych kar pozbawienia wolności wymierza oskarżonemu karę łączną 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

2
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Częstochowie) na rzecz adwokataA. M.– Kancelaria Adwokacka wC.kwotę 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych i sześćdziesiąt groszy), w tym 23% podatkuVAT tytułem nieopłaconych kosztów obrony z urzędu udzielonej oskarżonemuS. M.w postępowaniu odwoławczym;

4
zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.

Sygn. akt II AKa 489/12

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 24 maja 2012 roku, sygn. aktII K 40/11 uznał oskarżonegoS. M.za winnego popełnienia zarzucanegomu przestępstwa zart. 258 § 1 k.k., polegającego na tym, że w okresie od stycznia 2007 roku wC.,K.,B.,D.,W., pow.(...),K., pow.(...), brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnienie przestępstw skarbowych, polegających na wytwarzaniu znacznych ilości wyrobów tytoniowych bez wymaganego wpisu do rejestru producentów tytoniowych, oznaczaniu tych wyrobów podrobionymi znakami towarowymiw celu wprowadzenia ich do obrotu, wprowadzaniu wytworzonych wyrobów tytoniowych do obrotu, uchylaniu się od obowiązków podatkowych przez ukrywanie podstawy i przedmiotu opodatkowania oraz uszczupleniu i usiłowaniu uszczuplenia należności Skarbu Państwaz tytułu nieuiszczonych podatków, a także podejmowaniu czynności bezpośrednio związanych z produkcją wyrobów akcyzowych, bez uprzedniego urzędowego sprawdzeniai za to na mocyart. 258 § 1 k.k.wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Uznał również oskarżonego za winnego popełnienia dwóch pozostałych zarzucanych mu przestępstw polegających na tym, że w okresie od 20 listopada 2007 roku do 4 maja 2009 roku, weW., pow.(...)iK., pow.(...), działając w zorganizowanej grupie przestępczej, wspólnie i w porozumieniuz innymi osobami w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, pięciokrotnie – od 20 listopada do 20 grudnia 2007 roku, od 16 stycznia do 10 marca2008 roku, od 7 maja do 6 czerwca 2008 roku, od 6 listopada do 4 grudnia 2008 roku i od22 kwietnia do 4 maja 2009 roku oraz czyniąc sobie z tego stałe źródło dochodu, wytworzył, bez wymaganego wpisu do rejestru producentów wyrobów tytoniowych, w celu wprowadzenia do obrotu, znaczną ilość wyrobów tytoniowych, w których zawartość substancji szkodliwych przekraczała dopuszczalne normy, w postaci co najmniej 63 542 020 sztuk papierosów, w tym co najmniej 58 542 020 sztuk papierosów, które oznaczył podrobionymi znakami towarowymi(...)i(...), o wartości rynkowej co najmniej 23 589 749 złotych, oraz usiłował wytworzyć co najmniej 16 200 000 sztuk papierosówo wartości rynkowej 8 124 410 złotych, które zamierzał oznaczyć podrobionym znakiem towarowym(...), czego jednak nie osiągnął z uwagi na interwencję organów ścigania, czyniąc to szkodę(...) SAoraz na tym, że w okresie od 20 listopada 2007 roku do 4 maja 2009 roku wC.iK.działając wspólniei w porozumieniu z innymi osobami, w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, chcąc, abyJ. S., będący podatnikiem podatku akcyzowego z tytuły wytwarzania wyrobów akcyzowych w postaci papierosów, działającw zorganizowanej grupie przestępczej i czyniąc sobie z tego stałe źródło dochodu, dokonał czynu zabronionego, polegającego na uchylaniu się od opodatkowania podatkiem akcyzowym, przez nieujawnienie właściwemu organowi przedmiotu opodatkowania tym podatkiem w postaci produkcji wyrobów akcyzowych zharmonizowanych oraz podstawy opodatkowania w postaci wyprodukowanych 63 542 020 sztuk papierosów o wartości rynkowej co najmniej 24 839 749 złotych oraz usiłowania wyprodukowania co najmniej 16 200 000 sztuk papierosów o wartości rynkowej 8 124 410 złotych, a także podjęciu czynności bezpośrednio związanych z produkcją wyrobów akcyzowych bez uprzedniego przeprowadzenia urzędowego sprawdzenia, ułatwił mu to w ten sposób, że działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w zorganizowanej grupie, mającej na celu popełnianie przestępstw i przestępstw skarbowych, wziął udział w wyprodukowaniu wyrobów tytoniowych w postaci 63 542 020 sztuk papierosów oraz usiłowaniu wyprodukowania co najmniej 16 200 000 sztuk papierosów, przez coJ. S.naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należności publicznoprawnej w postaci podatku akcyzowegow kwocie co najmniej 20 582 123 złote oraz usiłował narazić Skarb Państwa na uszczuplenie takiej należności w kwocie co najmniej 6 746 826 złotych i przyjmując, że opisane zachowania oskarżonego stanowią jeden czyn w rozumieniuart. 8 § 1 k.k.s., będący przestępstwem z art. 12 a ust 1 i 2 w zw. z art. 14 ustawy z dnia 20 marca 2001 rokuo wyrobie alkoholu etylowego oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych (Dz. U. Nr 31, poz. 353 z 2001 r. z późn. zm.) w zw. zart. 305 ust 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej(Dz. U. Nr 119, poz. 1117 z 2001 r. z późn. zm.) w zw. zart. 12 pkt 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 roku o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych(Dz. U. Nr 10, poz. 55 z 1996 r. z późn. zm.) przy zast.art. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.iart. 12 k.k.oraz przestępstwem skarbowymzart. 18 § 3 k.k.s.w zw. zart. 54 § 1 k.k.s.iart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 54 § 1 k.k.s.w zw.zart. 69 § 1 k.k.s.przy zast.art. 7 § 1 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s., za pierwsze z nich na mocyart. 305 ust 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowejw zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.wymierzył oskarżonemu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a za drugie – przestępstwo skarbowe, na mocyart. 19 § 1 k.k.w zw.zart. 54 § 1 k.k.s.w zw. zart. 7 § 2 k.k.s.w zw. zart. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s.iart. 23 § 1 i 3 k.k.s., wymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 300 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 1000 złotych każda, uznając jednocześnie na mocyart. 8 § 2 k.k.s., że tylko jedna z kar pozbawienia wolności, kara orzeczona za przestępstwo skarbowe podlega wykonaniu.
Na podstawieart. 39 § 1 i 2 k.k.s.iart. 85 k.k.w miejsce kar jednostkowych pozbawienia wolności wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności.
Na mocyart. 46 § 1 k.k.w brzemieniu obowiązującym przed dniem 8 czerwca 2010 roku zasadził od oskarżonego solidarnie z innymi osobami skazanymi wyrokiem Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 27 lipca 2010 roku w sprawie II K 13/10, zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 5 stycznia 2011 roku, sygn. aktII AKa 382/10 na rzecz(...) SAkwotę 100 000 zł tytułem częściowego naprawienia szkody.
Orzekł o kosztach sądowych zwalniając oskarżonego od ich ponoszenia.
Powyższy wyrok zaskarżony został w części dotyczącej orzeczenia o karze apelacją obrońcy oskarżonego, który zarzucił mu rażącą surowość orzeczonej wobec oskarżonego jednostkowej kary pozbawienia wolności, wymierzonej w pkt 2 wyroku,a w konsekwencji rażącą surowość kary łącznej pozbawienia wolności, jak również rażącą surowość grzywny.
Stawiając ten zarzut apelujący wniósł o obniżenie wymierzonej oskarżonemuw pkt 2 skarżonego wyroku kary jednostkowej pozbawienia wolności, a w konsekwencji złagodzenia wymierzonej kary łącznej pozbawienia wolności, a także złagodzenie kary grzywny.

Sąd Apelacyjny stwierdził, co następuje:

Apelacja obrońcy oskarżonego nie jest pozbawiona racji i jej wniesienie musiało skutkować zmianą zaskarżonego wyroku.
Przed odniesieniem się do zarzutów apelacji zauważyć na wstępie trzeba, że zakres orzekania Sądu pierwszej instancji determinowany był wskazaniami i zapatrywaniami Sądu Apelacyjnego wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicachz dnia 5 stycznia 2011 roku sygn. akt II AKa 382/10, którym uchylono w stosunku do oskarżonegoS. M.wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 27 lipca 2010 roku, sygn. akt II K 13/10, przekazując jego sprawę do ponownego rozpoznania.
Stwierdzając bezzasadność zarzutów podnoszonych w apelacji wywiedzionej od tego ostatniego wyroku przez obrońcę oskarżonego i skierowanej przeciwko orzeczeniuo winie, Sąd Apelacyjny dostrzegł jednak potrzebę uchylenia zaskarżonego wyroku. Wynikała on z nieuwzględnienia przez Sąd Okręgowy uprzedniego skazaniaS. M., wyrokiem Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 15 grudnia 2009 roku, sygn. aktII Ks 1/09, za przechowywanie wyrobów tytoniowych w postaci 6 491 kg tytoniu ciętego luzem i 350 paczek po 20 sztuk papierosów oznaczonych znakami towarowymi(...)(...)bez znaków akcyzy. Późniejsze uznanie tego zachowania za element usiłowania wytworzenia z zabezpieczonego tytoniu papierosów, doprowadziło do naruszenia zakazune bis in idem.
Wobec tego, że apelacja wywiedziona na korzyść oskarżonego i zaskarżająca jedynie częściowo wyrok Sądu pierwszej instancji zwrócona jest przeciwko orzeczeniuo karze stwierdzić należy, że Sąd Apelacyjny, rozpoznając niniejszą sprawę nie dostrzegł powodów, obligujących go do orzekania poza granicami środka odwoławczego.
Sąd Okręgowy prawidłowo przeprowadził przewód sądowy, nie dopuszczając uchybień, które musiałyby skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Zgromadzony materiał dowodowy poddał należytej analizie i ocenie, dając temu wyraz w pisemnych motywach wyroku. Przedstawiony w nich tok rozumowania jest zgodnyz zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dokonane ustalenia faktyczne, których skarżący zresztą nie kwestionuje są zatem trafne i zasługują na aprobatę.
Prawdą jest, że Sąd Okręgowy w uzasadnieniu skarżonego wyroku nie odnosi się do kwestii 350 paczek po 20 sztuk papierosów oznaczonych znakami towarowymi(...)(...)bez znaków akcyzy, zabezpieczonych razem z 6 491 kg tytoniu ciętego luzem. Nie wpływa to jednak na ocenę zakresu odpowiedzialności oskarżonego i nie powoduje konieczności wykraczania poza granice zaskarżenia.
Pomijając już to, że ilość papierosów, zabezpieczonych w postępowaniu zakończonym wyrokiem Sądu Rejonowego w Będzinie, w stosunku do ilości papierosów, będących przedmiotem przestępstwa przypisanego oskarżonemu zaskarżonym wyrokiem stanowi znikomy ułamek procenta, stwierdzić trzeba, że zestawienie opisu czynu z zawartymi w uzasadnieniu tego wyroku ustaleniami Sądu, w żadnym wypadku nie uzasadnia ingerowania w jego treść. Wystarczy zauważyć, że przypisana oskarżonemu ilość wyprodukowanych papierosów, oznaczonych podrobionymi znakami towarowymi „(...)(...)(58 542 020 sztuk) jest już mniejsza od sumy papierosów wyprodukowanychw kolejnych cyklach produkcyjnych i papierosów zabezpieczonych w magazynie wK.(58 546 820 sztuk).
Pomimo tego, uznać należy, że orzekając w niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji, w zakresie orzeczenia o karze, nie uwzględnił we właściwy sposób jej realiów, wynikających z uchylenia poprzedniego wyroku skazującego oskarżonego i przekazania jego sprawy do ponownego rozpoznania.
Jest rzeczą oczywistą, iż Sąd pierwszej instancji kierując się dyrektywami wymiaru kary, wymierza ją według swojego uznania. Ustawodawca, chroniąc swobodę orzekania, nie pozwala sądowi odwoławczemu na ingerencję w wymiar kary orzeczonej przez Sąd pierwszej instancji w każdym przypadku, gdy w jego ocenie orzeczona kara mogłaby być surowsza lub łagodniejsza. Ingerencja taka jest dopuszczalna tylko wówczas, jeżeli stwierdzona łagodność lub surowość razi swą niewspółmiernością.
Nie można jednak abstrahować przy tym od uwarunkowań, w których przyszło wymierzać oskarżonemu karę za przestępstwo przypisane mu pkt 2 skarżonego wyroku. Nie ulega wątpliwości, że skoro poprzedni wyrok został uchylony wyłącznie na korzyść oskarżonego, to przy braku szczególnych, sprzeciwiających się temu okoliczności, fakt istotnego zmniejszenia zakresu jego odpowiedzialności (blisko o 29% mniejsza liczba papierosów, które usiłowano wyprodukować) powinien znaleźć odzwierciedlenie w wymiarze kary. Trudno też wskazać racjonale powody, przemawiające za tym, aby w zaistniałej sytuacji wymierzona oskarżonemu kara musiałaby nadal pozostać na tym samym poziomie, co kara orzeczona wcześniej wobecA. O., współsprawcy, którego udział w popełnieniu przestępstwa odpowiadał roli spełnianej przezS. M..
Sąd Apelacyjny nie traci z pola widzenia tego, że zaskarżonym wyrokiem wymierzono oskarżonemu karę łączną pozbawienia wolności w niższym niż poprzednio rozmiarze. Nie równoważy to jednak braku złagodzenia kary jednostkowej. Orzekając łagodniejszą karę łączną, Sąd Okręgowy nie kierował się przecież okolicznościami limitującymi wymiar kary za pozostające w zbiegu przestępstwo, lecz przesłankami wymiaru kary łącznej, takimi, jak wskazywany w pisemnych motywach wyroku związek czasowy, między popełnionym przestępstwami. Pamiętać również należy o tym, że wymiar kary łącznej nie ma charakteru wiążącego w innych postępowaniach toczących się w tym przedmiocie. Jeżeli zatem zaszłaby w przyszłości potrzeba wydania wyroku łącznego obejmującego skazania za przestępstwa przypisaneS. M., to o granicach orzekanej kary łącznej decydowałaby wyłącznie wysokość kar jednostkowych.
Dlatego też Sąd Apelacyjny złagodził oskarżonemu wymierzoną oskarżonemuS. M.w pkt 2 wyroku, na podstawieart. 305 ust 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowejw zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.karę pozbawienia wolności do 2 lat i 2 miesięcy, a wymierzone na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 54 § 1 k.k.s.w zw. zart. 7 § 2 k.k.s.w zw. zart. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s.iart. 23 § 1 i 3 k.k.s.za przestępstwo skarbowe karę pozbawienia i grzywnę obniżył do 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz 250 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 1000 zł, uznając jednocześnie, iż na podstawieart. 8 § 2 k.k.s.podlegającą wykonaniu karą pozbawienia wolności jest kara orzeczona za przestępstwo skarbowe.
Orzeczone kary są adekwatne do winy oskarżonego i stopnia społecznej szkodliwości jego czynu, uwzględniają rodzaj i rozmiar ujemnych następstw czynu oraz motywację oskarżonego, a także jego właściwości i warunki osobiste.
Zmniejszając liczbę stawek dziennych grzywny, Sąd Apelacyjny, podzielając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonego wyroku nie znalazł podstaw do obniżania wysokości stawki dziennej. Tym bardziej, że na gruncie przepisówk.k.s., ustalonej przez Sąd pierwszej instancji wysokości stawki dziennej grzywny zdecydowanie bliżej do dolnej, niż do górnej granicy jej wymiaru.
Orzekając na nowo karę łączną pozbawienia wolności Sąd Apelacyjny w miejsce jednostkowych kar wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Mimo tego, że swoim zachowaniem oskarżony wyczerpał znamiona wielu przepisów zk.k.,k.k.s.i ustaw szczególnych, Sąd Apelacyjny stosując znaczną absorpcję kar jednostkowych miał na względzie bliski związek przedmiotowy przestępstw, za które wymierzono te kary. Działalność zorganizowanej grupy przestępczej, w której brał udział oskarżony w całości wyczerpywała się bowiem w realizacji drugiego z przypisanych oskarżonemu przestępstw.
Wymierzone kary jednostkowe oraz kara łączna pozbawienia wolności spełniają też stawiane przed nimi cele w zakresie społecznego i wychowawczego oddziaływania.
O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono po myśli przepisuart. 624 § 1 kpk.