Sąd Okręgowy w Toruniu
IX Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ka 465/13
Data wyroku: 2013-10-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Aleksandra Nowicka, Marzena Polak, Rafał Sadowski
Słowa kluczowe: Oszustwo
Podstawa prawna: art. 286 § 1 kk i art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk

IX Ka 465/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 października 2013 r.

Sąd Okręgowy w Toruniu w Wydziale IX Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący – S.S.O. Marzena Polak

Sędziowie:  S.O. Rafał Sadowski

S.O. Aleksandra Nowicka (spr.)

Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Maćkiewicz

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Toruniu Marzenny Mikołajczak

po rozpoznaniu w dniu 29 października 2013r.
sprawy
A. J.oskarżonego zart. 286§1 kkiart. 297§1 kkw zw. zart. 11§2 kk

na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego

od wyroku Sądu Rejonowego w Chełmnie z dnia 21 maja 2013r.,sygn. akt II K 476/12

I
zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, uznając apelację za oczywiście bezzasadną;

II
zwalnia oskarżonego z obowiązku poniesienia kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym, a całością wydatków powstałymi w tym postępowaniu obciąża Skarb Państwa;

III
zasądza od Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Chełmnie) na rzecz adw.W. K.kwotę 516,60 (pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy) zł brutto tytułem zwrotu nieopłaconych kosztów obrony udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

IX Ka 465/13

UZASADNIENIE

A. J.
został oskarżony o to, ze w dniu 24 listopada 2009r. wC.działając w celu osiągniecia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia pieniędzmi w kwocie 90.000 zł(...)weW., za pomocą wprowadzenia w błąd co do zamiaru i możliwości wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania w ten sposób, ze w trakcie zawierania umowy pożyczki złożył pisemne, nierzetelne oświadczenia dotyczące własności mienia w postaci maszyn i urządzeń rolniczych stanowiących na mocy zawartej tego samego dnia umowy przewłaszczenia zabezpieczenia powstałej wierzytelności, w wyniku czego otrzymał w/w kwotę pożyczki, nie mając zamiaru ani możliwości jej spłacić

tj. o przestępstwo zart. 286§1 kkiart. 297§1 kkw zw. zart. 11§2 kk.

Sąd Rejonowy w Chełmnie wyrokiem wydanym w trybieart. 387 kpkw dniu 21 maja 2013r. przechylając się do wniosku oskarżonego uznał jego winę w zakresie zarzucanego jemu czynu i w myślart. 11§3 kkna mocyart. 286§1 kkwymierzył jemu karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres lat 5 tytułem próby, zobowiązał oskarżonego w trybieart. 46§1 kkdo naprawienia szkody poprzez zapłaty na rzecz pokrzywdzonego kwoty 90.000 zł; kosztami procesu został obciążony Skarb Państwa.

Apelację od powyższego orzeczenia złożył oskarżony domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, wywodząc, że Sąd meriti „niewystarczająco wnikliwie zapoznał się z dowodami w sprawie. Przedstawiłem dowody świadczące o ty, że nie popełniłem zarzucanego mi czynu, a których Sąd nie rozpatrzył”.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja oskarżonego, jako bezzasadna w stopniu oczywistym, nie zasługiwała na uwzględnienie.

Skarżący niezasadnie twierdził, że zaskarżony wyrok, jako wydany po dokonaniu jednostronnej oceny dowodów, nie może się ostać. Prawdą jest, że został on oparty na dowodach niekorzystnych dla oskarżonego. W realiach sprawy fakt ten nie uprawniał jednak do sformułowania zarzutu obrazyart. 4 kpkw zw. zart. 7 kpk. Rozstrzygnięcie poprzedzone zostało wszak rzetelną analizą całokształtu zgromadzonego materiału dowodu. Z pisemnych motywów orzeczenia wynika, że orzekając o winie oskarżonego sąd miał na uwadze wszystkie zebrane dowody, miarodajne dla odtworzenia sytuacji finansowej oskarżonego, okoliczności zaciągnięcia i spłaty zobowiązania z umowy pożyczki zawartej przez niego 24 listopada 2009 r. ze(...), w tym i dokumenty przedłożone na rozprawie przez oskarżonego, i uznał go za winnego dopuszczenia się oszustwa po dokonaniu analizy wszystkich wynikających z nich okoliczności.
Sam wniosek co do sprawstwa i winy oskarżonego również uznać należy za prawidłowy.
Zgromadzone dowody - pośród których znajdowały się również materiały przedłożone przez oskarżonego, który w toku postępowania miał nieskrępowaną możliwość przedstawiania dowodów przydatnych w jego mniemaniu dla dokonania ustaleń niezbędnych do prawidłowego orzeczenia o jego odpowiedzialności za popełnienie zarzucanego mu przestępstwa - wyjaśniały w zakresie wystarczającym do wydania rozstrzygnięcia wszystkie okoliczności sprawy istotne dla odtworzenia przebiegu wydarzeń i oceny zawinienia oskarżonego, umożliwiając uwzględnienie złożonego przez oskarżonego na rozprawie w trybieart. 387 kpkwniosku.
W ich świetle nie ulegało zaś wątpliwości, że sąd orzekający słusznie uznał za niewiarygodne nie tylko twierdzenia oskarżonego, że w związku z pożyczką zaciągniętą w(...)nie dopuścił się przestępstwa, ale i jego późniejsze oświadczenie, że choć nie jest bez winy, to nie do końca przyznaje się do popełnienia czynu opisanego w akcie oskarżenia.
Z zeznań świadków: jednoznacznie wynikało, że oskarżony już od 2005 roku był niewypłacalny. Toczące się wobec niego postępowania egzekucyjne kończyły się umorzeniem z uwagi na to, że nie posiadał on środków pozwalających na przymusowe wyegzekwowanie od niego spłaty swoich licznych zobowiązań. Do 2009 roku sytuacja w tym zakresie nie uległa zmianie. Ocenić należy, że w okresie, w jakim zaciągnął on u pokrzywdzonego pożyczkę w nie małej w jego położeniu kwocie 90 tys. zł, zobowiązując się do jej zwrotu w ciągu roku, jego kondycja finansowa była na tyle zła, że obiektywnie rzecz biorąc wykluczała możliwość dokonania przez niego spłaty.(...)zgodził się jej udzielić pod warunkiem przedstawienia przez oskarżonego aż trzech zabezpieczeń, z których jednym miała być umowa przewłaszczenia maszyn rolniczych o znacznej wartości. Oskarżony podpisał tę umowę, która – z czego doskonale musiał zdawać sobie sprawę – stanowiła dla pokrzywdzonego istotną przesłankę przy podejmowaniu decyzji o tym, czy można pożyczyć mu pieniądze, nierzetelnie przedstawiając w niej okoliczności kluczowe z punktu widzenia pokrzywdzonego - tj. istotne dla oceny ryzyka z jakim związane jest udzielenie pożyczki w wypadku, gdyby z takich, czy innych powodów oskarżony nie wywiązał się ze zobowiązania. W uzasadnieniu wyroku próżno szukać szerszych wywodów na ten temat, nie ulega jednak wątpliwości, że treść jego oświadczenia wywołała u pokrzywdzonego mylne wrażenie, że oskarżony dysponuje mieniem dającym mu gwarancję bezproblemowego zaspokojenia roszczenia o zwrot pożyczki.
Z oświadczenia tego wynikało, że jest on podmiotem, któremu na mocy prawa własności przysługują wyłączne uprawnienia do wartościowych maszyn rolniczych w postaci pługa, ciągnika i rozrzutnika. Tymczasem kategorycznie i bez żadnych zastrzeżeń stwierdzając dnia 24 listopada 2009 r., że „przewłaszczona rzeczy stanowią jego wyłączną własność, znajdują się w jego posiadaniu, nie są obciążone prawami osób trzecich, a rozporządzanie nimi przez przewłaszczającego nie podlega
    żadnym ograniczeniom ustawowym ani umownym” oskarżony doskonale zdawał sobie sprawę z tego, że dnia 17 kwietnia 2009 r. zawarłumowę pożyczki nr (...)z(...) SA, w § 8 pkt 2 której wyraźnie wskazano, że warunkiem wypłaty pieniędzy jest dokonanie przez niego przewłaszczenia na zabezpieczenie na rzecz tego podmiotu m.in. właśnie ciągnika rolniczego. Co do pozostałych maszyn (pługu i rozrzutnika) świadom był tego, że zawierając z(...)w dniu 6 lipca 2009r. umowę o przyznanie pomocy na ich zakup (aneks do umowy z dnia 16 września 2009r. k. 151), zobowiązał się w „trakcie realizacji operacji oraz przez okres 5 lat od dnia dokonania przez(...)płatności ostatecznej do nieprzenoszenia posiadania lub prawa własności nabytych dóbr” (§5 pkt 3) podpkt b). Ze znajdujących się faktur wynika, ze oskarżony od 25 sierpnia 2009r. był w posiadaniu tychże maszyn, za które uiścił należność odpowiednio 29 grudnia 2009r. i 29 listopada 2009r. k. 130). Informacja o tym, że ciążą na nim zobowiązanie umowne do przewłaszczenia ciągnika i niezbywania pozostałych maszyn bez wątpienia miała istotne znaczenie dla pokrzywdzonego. Nierzetelne są dokument lub oświadczenie pisemne, gdy zawierają informacje nieprawdziwe lub niepełne bądź ujęte w taki sposób, że może sugerować adresatowi stan rzeczy niezgodny z rzeczywistością (Górniok (w:) Górniok i in., t. 2, s. 443; Zawłocki (w:) Wąsek II, s. 1177; Kardas (w:) Zoll III, s. 613). Świadome przemilczenie tych informacji było nierzetelnością ze strony oskarżonego. Rekomendacja Komisji Kredytowej pokrzywdzonego proponowała zabezpieczenie pożyczki wekslem, poręczeniem strony i cesją z dopłat(...). Tymczasem decyzja Zarządu pokrzywdzonego wyraźnie wskazywała na konieczność zabezpieczenia pożyczki także poprzez przewłaszczenie zakupionych maszyn rolniczych (k.7). Oskarżony nie wskazał na żadne konkretne, będące w jego posiadaniu dowody, które przydatne byłyby dla odtworzenia okoliczności kluczowych dla orzeczenia o jego odpowiedzialności.
Na gruncie ustaleń poczynionych w oparciu o uznane za wiarygodne, niekorzystne dla oskarżonego dowody, sąd orzekający należycie ocenił jego zamiar, przypisując jemu popełnienie oszustwa, znamiennego działaniem w celu osiągnięcia korzyść majątkowej w wyniku wprowadzenia w błąd poprzez złożenie nierzetelnego oświadczenia co do sytuacji prawnej maszyn stanowiących zabezpieczenie pożyczki udzielonej przez pokrzywdzonego.
Odwołać się także można do stanowiska orzecznictwa. I tak Sądu Apelacyjnego w Łodzi w wyroku z dnia 2000-07-26 w sprawie II AKa 93/00 stwierdził, że „na zaistnienie przestępstwa oszustwa kredytowego wystarczy, że starający się o kredyt przedstawi choć jeden fałszywy lub stwierdzający nieprawdę dokument,choć jedno nierzetelne oświadczenie. Zatajone bądźzniekształcone informacje o sytuacji majątkowo-osobistejoskarżonych miały istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji kredytowej, stanowiąc jedną z istotnych przesłanek przyznania świadczenia, o którym mowa, a biorąc pod uwagę, że przestępstwo ma charakter formalny - nawet wystąpienie rzeczywistej szkody dla jego zaistnienia nie stanowi warunku odpowiedzialności karnej”.Zaś Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 1998-08-19 I I AKa 127/98 (KZS 1998/10/26) wskazywał, że„przedmiotem rozpoznania w sprawach o wyłudzenie kredytów zwykle nie jest całokształt działalności sprawców, ale poszczególne czyny stanowiące fragmenty tej działalności. Osoby rozpoczynające działalność gospodarczą zwykle nie zamierzają dokonywać przestępstw, lecz pragną zarobić na tej działalności zgodnie z prawem. Jeśli jednak wskutek niepowodzeń chcą zapobiec bankructwu czy je odsunąć i uzyskują kredyty, które przeznaczają na cele niezgodne z umówionymi albo pożyczki bez realnych planów oddania ich, to ów pierwotny zamiar (o ile nadal istnieje) sprowadza się do mrzonki, pozbawionej znaczenia przy konkretnych działaniach. Zbędne się staje zajmowanie się nim, bo istotne są znamiona tych konkretnych działań, a nie rojenia sprawców, marzenia o szczęśliwej odmianie losu. Ten właśnie zamiar znamienny ma być wykazany przez zgłaszającego twierdzenie, iż pobrane sumy zamierzał oddać. Dowodzenie tego obciąża więc sprawcę. Oskarżyciela nie obciąża wykazanie, że oskarżony takiego zamiaru nie miał. Okoliczności negatywnych nie dowodzi się, bo dowieść ich nie można”.
Zastrzeżeń, jako ukształtowane zgodnie z regułami określonymi wart. 53 kk, nie budzi orzeczenie o karze. Sąd meriti należycie ocenił stopień społecznej szkodliwości czynu oskarżonego, jego zawinienie, a także właściwie uwzględnił pozostałe okoliczności mające wpływ na wysokość kary.
Sąd odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonym orzeczeniu żadnych uchybień mogących stanowić bezwzględne przyczyny odwoławcze, będących podstawą do uchylenia wyroku z urzędu, dlatego należało utrzymać go w mocy.

Uwzględniając prawidłowe ustalenia Sadu meriti co do sytuacji majątkowej oskarżonego podstawieart. 636 kpkw zw. zart. 624§1 kpkoskarżony został zwolniony od obowiązku poniesienia kosztami procesu powstałymi w postępowaniu odwoławczym.