Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 243/13
Data wyroku: 2013-05-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Gąsior, Andrzej Szawel, Agnieszka Szulc-Wroniszewska
Słowa kluczowe: Społeczna Szkodliwość Czynu, Nawiązka, Ochrona Zwierząt
Podstawa prawna: art. 288§1 kk, art. 35 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zwierząt

Sygn. akt IV Ka 243/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 maja 2013 roku.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSA Andrzej Szawel
Sędziowie SO Krzysztof Gąsior (spr.)
SR del. Agnieszka Szulc - Wroniszewska

Protokolant Karol Depczyński

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim Violetty Włodarczyk
po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 roku
sprawyK. K.
oskarżonego zart. 288 § 1 kk,art. 35 ust. 1w zb. z art. zart. 35 ust. 2 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
z powodu apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim
z dnia 6 marca 2013 roku     sygn. akt II K 373/12

na podstawieart.437§1 kpk,art.438 pkt 1 kpk,art. 624§1 kpk,art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz. U. Nr 49 poz. 223 z 1983 roku z późniejszymi zmianami):

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że orzeczoną wobec oskarżonegoK. K.w pkt 4 wyroku nawiązkę podwyższa do kwoty 500 (pięćset) złotych;

2
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataJ. Z.– Kancelaria Adwokacka wT.kwotę 516,60 (pięćset szesnaście 60/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

4
zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

Sygn. akt. IV Ka 243/13

UZASADNIENIE
K. K.został oskarżony o to, że:
I . w dniu 14 marca 2012 r. w m.(...), gm.R., woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu z nieletnimP. G.i nieletnimD. B., dokonał umyślnego zniszczenia mienia w postaci wyrwania dwóch sztachet i dwóch przęseł ogrodzenia posesji powodując tym straty w wysokości 260 zł. na szkodęD. M.,
- tj. o czyn zart. 288 § 1  k.k.
II. w tym samym czasie i miejscu jak wyżej, działając ze szczególnym okrucieństwem dokonał umyślnego zabicia psa bez rasowego w ten sposób, że kopał go i uderzał wyrwaną z płotu sztachetą zakończoną wkrętami metalowymi w różne części tułowia działając tym na szkodęD. M.,
- tj. o czyn zart. 35 ust. 1w zb. zart. 35 ust. 2 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierzątw zw. zart. 11 § 2 k.k.
Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim, wyrokiem z dnia 6 marca 2013 roku, w sprawie II K 373/12:
1) oskarżonegoK. K.w miejsce zarzucanego mu w pkt I czynu uznał za winnego tego że: w dniu14marca2012r. wG., gm.R., woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu z nieletnimP. G.inieletnimD. B., dokonał umyślnego zniszczenia mienia w postaci wyrwania dwóch sztachet i dwóch przęseł ogrodzenia posesji, powodując tym straty w wysokości127,20zł. na szkodęD. M., tj. wykroczenia wyczerpującego art.124 § 1k.w. i za to na podstawie art. 124 § 1 k.w. wymierzył mu karę1miesiąca ograniczenia wolności, w postaci wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na celespołeczne wwymiarze30w stosunku miesięcznym.
2) Na podstawie art.124 § 4k.w. orzekł wobecK. K.obowiązek zapłaty równowartości wyrządzonej szkody w kwocie127,20 złotychna rzeczD. M..
3) OskarżonegoK. K.w miejsce zarzucanego mu w pkt II czynu uznał za winnego tego że: w dniu14marca2012roku wG.,  gm.R., woj.(...), dokonał umyślnego zabicia psa bezrasowego w ten sposób, że kopał goiuderzał wyrwaną z płotu sztachetą, zakończoną wkrętami metalowymi, w różne części tułowia, działając tym na szkodęD. M., tj. czynu zart.35ust.1ustawy z dnia21 sierpnia 1997roku o ochronie zwierząt( Dz. U. z2003r., Nr106,poz.1002 z późn. zm.) i za to na podstawie art.35ust.1 tejżeustawy skazał go na karę10miesięcy ograniczenia wolności w postaci wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne wymiarze30godzin w stosunku miesięcznym.
4) Na podstawieart. 35 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierzątorzekł od oskarżonegoK. K.nawiązkę w wysokości 50 złotych na cel związany z ochroną zwierząt na rzeczTowarzystwa (...)w Polsce,ul. (...),(...)-(...) W..
5) Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokataJ. Z.z Kancelarii Adwokackiej wT.kwotę 531,36 złotych (wraz z 23 % podatkiem VAT), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu sądowym.
6) Zwolnił oskarżonego od opłaty i kosztów sądowych, które przejął na rzecz Skarbu Państwa.
Od powyższego wyroku apelacje wnieśli obrońca oskarżonego oraz prokurator.
Apelacja obrońcyskarżąc powyższy wyrok w pkt 1, zarzuciła mu naruszenieart. 6 § 1- 4 k.p.s.w. w zw. zart. 124 § 3k.w., poprzez nieodebranie, przy ewentualnej zmianie kwalifikacji czynu z przestępstwa na wykroczenie, od pokrzywdzonej, czy podtrzymuje wniosek o ściganieK. K.. Niezależnie od tego skarżący zarzucił w tej części naruszenieart. 438 pkt 4 k.p.k.w zw. zart. 109 k.p.s.w., poprzez orzeczenie kary ograniczenia wolności, podczas gdy adekwatna karą byłaby na podstawieart. 36§1k.w. nagana lub na podstawieart. 39§1k.w. – odstąpienie od wymierzenia kary.
Ponadto apelacją tą zaskarżono także pkt 3 powyższego wyroku, zarzucając mu w tej części naruszenieart. 438 pkt 4 k.p.k., poprzez orzeczenie kary ograniczenia wolności i nieskorzystanie z środka probacji w postaci warunkowego umorzenia postępowania karnego.
W konkluzji apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (z uwagi na pierwszy zarzut apelacji), względnie jego zmianę w pkt 1, poprzez udzielenie obwinionemu nagany, zaś w pkt 3 warunkowe umorzenie postępowania karnego.
Prokuratorzaskarżył z kolei powyższy wyrok w zakresie czynu opisanego w pktIIw treści wyroku, co do winy, na niekorzyść oskarżonego, zarzucając mu:
- na zasadzieart. 438 pkt 1 k.p.k.obrazę przepisów prawa materialnegoart. 35 pkt. 5 ustawy o ochronie zwierząt, polegającą na jego niewłaściwym zastosowaniu i orzeczeniu na jego podstawie nawiązki na rzeczTowarzystwa (...)w Polsce w wysokości 50 zł., podczas gdy najniższa możliwa wysokość nawiązki, jak została przewidziana w treści tego przepisu to 500 zł.;
- na podstawieart. 438 pkt 3 k.p.k.błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, a mający wpływ na jego treść, polegający błędnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęciu iż działanieK. K.nie wypełniło znamienia „szczególnego okrucieństwa”, co skutkowało pominięciem go w opisie czynu, dokonanym przez Sąd w zaskarżonym wyroku, podczas, gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje na to, iż oskarżony działał ze szczególnym okrucieństwem.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

SĄD  Okręgowy  ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE:

Apelacja prokuratora jest częściowo zasadna.
Nie ma jednak racji prokurator podnosząc we wniesionym środku odwoławczym, iż w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy błędnie nie uznał, iż oskarżony działał ze ,,szczególnym okrucieństwem”, a w konsekwencji, wadliwe zakwalifikował czyn oskarżonego zart. 35 pkt 1 ustawy o ochronie zwierząt, zamiast z art. 35 ust. 2 tejże ustawy.
Sąd odwoławczy w pełni podziela tu rozważania zaprezentowane przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Rzeczywiście, jeżeli skonfrontować zachowanie oskarżonego z treściąart. 4 pkt 12 ustawy o ochronie zwierząt, to nie można uznać, aby w realiach niniejszej sprawy, działania sprawcy charakteryzowały się jakąś specjalną drastycznością, a zwłaszcza by działał on ,,w sposób wyszukany lub powolny, obliczony z premedytacją na zwiększenie rozmiaru cierpień i czasu ich trwania”. Trafnie Sąd Rejonowy uznał, że nasilenie zadawanych zwierzęciu cierpień oraz postawa sprawcy (nakierowana na odebranie psu życia, a nie np. na jego torturowanie), nie osiągnęły poziomu szczególnego okrucieństwa. Okoliczność, że zgładzony pies był stosunkowo małym zwierzęciem nie może mieć tu decydującego znaczenia, a wręcz można założyć, że ,,dysproporcja sił” i niebezpieczne narzędzie użyte przez oskarżonego spowodowało, że zgon zwierzęcia nie nastąpił powolnie. Są zatem przesłanki do stwierdzenia, że oskarżony zabijając psa działał wprawdzie z ,,okrucieństwem”, ale jednak nie ze ,,szczególnym okrucieństwem”.
Dlatego też oskarżony – jak trafnie przyjął Sąd I instancji – swoim zachowaniem wyczerpał znamiona występku zart. 35 pkt 1 ustawy o ochronie zwierząt, nie zaś jego typu kwalifikowanego z art. 35 ust. 2 tejże ustawy.
Słusznie natomiast skarżący podniósł, iż Sąd meriti popełnił błąd, polegający na wymierzeniu oskarżonemu zbyt niskiej nawiązki. Bowiem ponad wszelką wątpliwość,art. 35 ust. 5 ustawy o ochronie zwierzątstanowi obecnie (i tak samo stanowił w dacie czynu), że w razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1, 1a lub 2, sąd może orzec nawiązkę w wysokości od 500 do 100.000 złotych na cel związany z ochroną zwierząt. Tak więc, minimalna wysokość nawiązki, jaką może orzec w tym przypadku sąd, to 500 złotych. Skoro zatem Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu nawiązkę w kwocie 50 złotych, rozstrzygnięcie to kwalifikowało się oczywiście do zmiany, poprzez podwyższenie tegoż świadczenia (bez zmiany określonego w wyroku Sądu I instancji beneficjenta) – do minimalnej wymaganej kwoty 500 złotych.
Całkowicie bezzasadna okazała się apelacja wniesiona przez obrońcę oskarżonego.
Chybionym są w szczególności twierdzenia skarżącego, jakoby Sąd Rejonowy, wobec uznania, iż czyn zarzucany w pkt I aktu oskarżenia stanowi wykroczenie zart. 124 § 1k.w., miał obowiązek odebrać od pokrzywdzonej oświadczenie, czy ,,podtrzymuje wniosek o ściganie”. Trzeba bowiem w pierwszej kolejności uświadomić sobie, że zarówno zarzucane w akcie oskarżenia przestępstwo zart. 288 § 1 k.k., jak i ostatecznie przyjęte przez Sąd Rejonowy wykroczenie zart. 124 § 1k.w., są czynami ściganymi na wniosek. Jak stanowiart. 12 § 1 i 3 k.p.k.wniosek o ściganie jest warunkiem wszczęcia postępowania i może być cofnięty przez pokrzywdzonego, do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego. Niemal identycznie jest to uregulowane w postępowaniu wykroczeniowym, a konkretnie wart. 6 § 1 i 3 k.p.s.w., przy czym używa się tu nieco innej nomenklatury (nie wniosek, tylko żądanie).
W przedmiotowej sprawie pokrzywdzona złożyła w dniu 15.03.2012 roku stosowny wniosek o ściganie i została także pouczona o treściart. 12 k.p.k.(a więc również o możliwości cofnięcia wniosku, do czasu otwarcia przewodu sądowego), co pokwitowała własnym podpisem (k. 3v). Pomimo to,D. M.z możliwości cofnięcia wniosku o ściganie, we wskazanym w przepisie ustawy czasie, nie skorzystała.
Brak jest natomiast możliwości uznania, aby ów termin prekluzyjny (a więc nieprzywracalny) dla złożenia oświadczenia woli o cofnięciu wniosku o ściganie, przywrócić i to tylko z uwagi na zmianę prawnokarnej ocenytego samego czynu, jakiego dopuścił się oskarżony. Podstawy ku temu, by w zaistniałej sytuacji procesowej, ,,cofnąć” sprawę do etapu sprzed otwarcia przewodu sądowego (po to, by pokrzywdzona mogła ewentualnie cofnąć żądanie ścigania), trudno także dopatrzeć się w treściart. 400 § 1 k.p.k.. Wręcz przeciwnie, przepis ten stanowi, że w razie ujawnienia się, iż czyn oskarżonego stanowi nie przestępstwo, lecz wykroczenie, sąd rozpoznaje je w tym samym składzie, stosującw dalszym jej tokuprzepisyk.p.s.w.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, zawartym w uzasadnieniu apelacji, Sąd Rejonowy nie dokonał, ani wybiórczej, ani dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Stwierdzić natomiast należy, iż Sąd I instancji wnikliwie i starannie rozważył wszystkie dowody, przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, a w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, trafnie wykazał, dlaczego dokonał takiej, a nie innej oceny dowodów i dlaczego okoliczności ujawnione w sprawie nakazywały wymierzenie oskarżonemu kary ograniczenia wolności. Ponieważ ocena zgromadzonych w sprawie dowodów została dokonana przez Sąd I instancji wszechstronnie, we wzajemnym ich kontekście z innymi dowodami, zgodnie z wiedzą i doświadczeniem życiowym, w pełni korzysta – z ochronyart. 7 k.p.k.W szczególności brak jest w aktach sprawy jakichkolwiek przekonywujących dowodów, jakoby zdarzenie miało inny przebieg, niż ustalił to Sąd Rejonowy, a zwłaszcza, że oskarżony ,,wziął całą winę na siebie […] chroniąc pozostałych swych kolegów”.
Nie zasługuje także na uwzględnienie także podniesiony przez obrońcę zarzut wymierzenia oskarżonemu rażąco surowej kary za czyn I i odstąpienie od warunkowego umorzenia postępowania karnego w ramach zarzutu z pkt II aktu oskarżenia.
Pamiętać trzeba przede wszystkim, że sąd może warunkowo umorzyć postępowanie, tylko wówczas, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynunie są znaczne(art. 66 § 1 k.k.). Sam ustawodawca wyjaśnił przy tym, jakie kryteria należy mieć na względzie przy ocenie społecznej szkodliwości czynu, wprowadzając przepisart. 115 § 2 k.k.Przepis ten stanowi, że przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostroż­ności i stopień ich naruszenia.
Jak z powyższego widać, przy dokonywaniu tejże oceny należy brać pod uwagę wyłącznie okoliczności dotyczące samego czynu, a nie zaś np. osoby sprawcy. Oceniając popełniony przez oskarżonego czyn przez pryzmatart. 115 § 2 k.k.stwierdzić zatem trzeba, iż Sąd meriti prawidłowo uznał, że jego społeczna szkodliwość jest z całą pewnością większa, aniżeli nieznaczna. Jak bowiem inaczej ocenić brutalne, wręcz okrutne (choć nie szczególnie okrutne) działanie oskarżonego, podjęte praktycznie bez żadnego powodu, które to zakończyło się śmiercią zwierzęcia ?
Natomiast skarżący jest w błędzie twierdząc, że przy dokonywaniu oceny stopnia społecznej szkodliwości czynów należało wziąć pod uwagę młody wiek, wcześniejszą niekaralność oskarżonego, jego ,,w pewnym sensie nieporadność”, okazaną skruchę i żal, czy też przeproszenie pokrzywdzonej. Są to bowiem wszystko okoliczności leżącepoza czynem, nie wchodzące w zakres kryteriów określonych wart. 115 § 2 k.k.
Okoliczności przytaczane w apelacji obrońcy oskarżonego mogły natomiast być brane pod uwagę przy ocenie stopnia winy oraz przy wyborze rodzaju i wymiarze kary. Jak zresztą wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku zostały one w tym właśnie kontekście wzięte pod uwagę przez Sąd I instancji. Między innymi dlatego właśnie oskarżonemu wymierzono stosunkowo łagodną karę ograniczenia wolności.
Jak już jednak wyżej wskazano nie ma możliwości przyjęcia, że stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez oskarżonego czynu zart. 35 ust. 1 ustawy o ochronie zwierzątnie był znaczny, co powoduje, że zastosowanie wobec niego środka probacyjnego w postaci warunkowego umorzenia postępowania karnego nie jest możliwe.
Podobnie nie można w żaden sposób zgodzić się z twierdzeniami obrony, iż wobec oskarżonego należało poprzestać, co najwyżej, na karze nagany, lub w ogóle odstąpić od wymierzenia kary za czyn z pkt I aktu oskarżenia. Tego rodzaju rozstrzygnięcie, które praktycznie spowodowałoby uniknięcie przez oskarżonego jakichkolwiek konsekwencji swojego zachowania, byłoby bowiem nie do pogodzenia z celami, jakie kara ma osiągnąć, a zwłaszcza celem wychowawczym.
Dlatego też w pełni zgodzić się należy z Sądem meriti, iż wymierzone oskarżonemu w przedmiotowej sprawie kary ograniczenia wolności, stanowią trafną reakcję karną, współmierną zarówno do stopnia winy oskarżonego, jak i do stopnia społecznej szkodliwości popełnionych czynów. Spełnią one właściwy cel zapobiegawczy oraz wychowawczy, jak również cele kary w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż Sąd odwoławczy nie podzielił zarzutów skarżących, dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego oraz błędów w ustaleniach faktycznych, które stanowiły podstawę zapadłego orzeczenia, a także w zakresie zastosowanej wobec oskarżonego sankcji prawno – karnej.
Sąd Okręgowy dokonał jedynie jednej, omówionej wyżej, zmiany w rozstrzygnięciu Sądu I instancji, natomiast w zasadniczej części, wyrok Sądu Rejonowego – jako słuszny i odpowiadający prawu – należało utrzymać w mocy.
Wynagrodzenie dla obrońcy z urzędu, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym, Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o treść§ 14 ust. 2 pkt 4 i § 2 ust 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. Nr 163, poz. 1348).
Biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną oskarżonego, Sąd Okręgowy –na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.orazart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz.U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 z późniejszymi zmianami) – zwolnił go w całości od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, którymi obciążył Skarb Państwa.