Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1860/12
Data wyroku: 2013-02-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Krzeczowska-Lasoń, Grażyna Czyżak, Daria Stanek
Słowa kluczowe: Emerytura Pomostowa
Podstawa prawna: art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008 r., Nr. 237, poz. 1656 ze zm.)

Sygn. akt III AUa 1860/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 lutego 2013 r.

Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Daria Stanek

Sędziowie:

SSA Iwona Krzeczowska - Lasoń (spr.)
SSA Grażyna Czyżak

Protokolant:

Artur Lichota

po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. w Gdańsku
sprawyK. N.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.
o prawo do emerytury
na skutek apelacjiK. N.
od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu - IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt IV U 1798/11

1
oddala apelację,

2
zasądza od Sądu Okręgowego w Elblągu na rzecz Kancelarii Radcy Prawnego(...)P. G.wE.kwotę 147,60 (sto czterdzieści siedem, 60/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej ubezpieczonemu z urzędu w drugiej instancji.

Sygn. akt III AUa 1860/12

UZASADNIENIE
K. N.odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.z dnia 22 listopada 2011 r., którą odmówiono mu prawado emerytury pomostowej, albowiem nie legitymował się on 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach.
W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że decyzja jest krzywdząca, gdyż wykonywał prace w szczególnych warunkach w Jednostce Wojskowej Nr(...)wO.od dnia 20 kwietnia 1972 r. do 15 kwietnia 1987 r. jako operator pralni, kierowca elektromechanik i operator agregatu prądotwórczego.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o jego oddalenie. Organ rentowy powołując się na przepisyustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2008 r., Nr 237, poz. 1656) wskazał, że wnioskodawca nie spełnia wszystkich przesłanek do emerytury, gdyż nie wykazał 15 lat pracyw szczególnych warunkach.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Elblągu wyrokiemz dnia 18 września 2012 r. oddalił odwołanie oraz przyznał radcy prawnemuP. G.wynagrodzenie w kwocie 60 zł powiększone o stawkę podatkuod towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcyz urzędu i kwotę powyższą nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa (kasy Sądu Okręgowego w Elblągu).
Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu pierwszej instancji.
SkarżącyK. N.urodzony (...), w dniu24 października 2011 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałwE.z wnioskiem o ustalenie uprawnień do emerytury pomostowej.W uzasadnieniu wskazał, że wszelkie niezbędne dokumenty, w tym świadectwo pracy w szczególnych warunkach złożył wcześniej do ZUS. W dniu 23 listopada1993 r. wnioskodawca ubiegając się o rentę inwalidzką złożył do akt rentowych świadectwo pracy wystawione w dniu 15 kwietnia 1987 r. przez Jednostkę Wojskową Nr(...), potwierdzające zatrudnienie na stanowisku kierowcy elektromechanikaw okresie od 20 kwietnia 1972 r. do 15 kwietnia 1987 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Jednocześnie w tym samym dniu złożył świadectwo wykonywania pracyw szczególnych warunkach za ten sam okres, z którego wynikało, że w okresieod 20 kwietnia 1972 r. do 15 kwietnia 1987 r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace pralniczo - farbiarskie w pralniach chemicznych wymienionew wykazie A, dział XIV - prace różne, poz. 8, stanowiącym załącznik do zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 48 z dnia 12 września 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,na stanowiskach kierowca - elektromechanik, operator pralni chemicznej.
Na podstawie dokumentów złożonych przez wnioskodawcę pozwany ustalił, żeK. N.ukończył 60 lat, posiada 25 - letni okres składkowyi nieskładkowy oraz rozwiązał stosunek pracy. Pozwany uznał jednak,że wnioskodawca nie udokumentował 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Pozwany nie uwzględnił okresu zatrudnienia wynikającego ze świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkachza okres od 20 kwietnia 1972 r. do 15 kwietnia 1987 r. ponieważ występowała niezgodność pomiędzy nazwą stanowiska widniejącą w świadectwie pracy - operator pralni chemicznych, a nazwą figurującą pod wskazaną przez zakład pracy pozycjąw wykazie stanowiącym załącznik do zarządzenia nr 48 Ministra obrony Narodowejz dnia 12 września 1983 r. – „detaszer” - prace pralniczo-farbiarskie w pralniach chemicznych.
Decyzją z dnia 22 listopada 2011 r. pozwany odmówił wnioskodawcy prawado emerytury pomostowej wskazując w uzasadnieniu, że nie wykazał on 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Sąd Okręgowy odwołał się do treściart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r.o emeryturach pomostowych(Dz. U. Nr 237, poz. 1656 z 2008 r.) wskazując,że ubezpieczony nie wykazał jednej z przesłanek niezbędnych do przyznania emerytury pomostowej, gdyż wskazany przez niego okres zatrudnienia w Jednostce Wojskowej Nr(...)wO.to łącznie 14 lat, 11 miesięcy i 26 dni. Innych okresów prac w szczególnych warunkach wnioskodawca, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika nie wskazał. Jest to okres niewystarczający do przyznania prawa do emerytury pomostowej, niezależnie od tego czy pracę wykonywaną przez wnioskodawcę w tym okresie można zaliczyć do prac w szczególnych warunkach.
W związku z powyższym bezprzedmiotowe było badanie, czy pracata ma charakter pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, gdyż wnioskodawca nie był w stanie wskazać co najmniej 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, a tylko łączne spełnienie wszystkich przesłanek dawałoby mu prawo do emerytury pomostowej.
W związku z powyższym Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.oddalił odwołanie skarżącego jako niezasługujące na uwzględnienie.
Na zasadzie§ 2 ust. 3 i § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościz dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) orzeczonoo kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu przez radcę prawnego z urzędu.
Apelację od wyroku wywiódł ubezpieczony zarzucając naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanieart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz. U. Nr 237, poz. 1656) przez przyjęcie,że ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do emerytury.
W konsekwencji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie pierwszymi przyznanie wnioskodawcy prawa do emerytury oraz przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu apelacji skarżący wskazał, że Sąd Okręgowy ustalił,że wnioskodawca udowodnił jedynie okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w wymiarze 14 lat, 11 miesięcy i 26 dni, zamiast wymaganych 15 lat. Ubezpieczonemu brakuje do tego okresu pracy jedynie 4 dni,co stanowi bardzo niewielki okres czasu pracy, w stosunku do faktycznie przez niego przepracowanego okresu. Z tych względów odmowa przyznania prawa do emerytury wydaje się krzywdząca i niesprawiedliwa.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zawiera bowiem zarzutów skutkujących koniecznością zmiany bądź uchylenia zaskarżonego wyroku.
Spór w przedmiotowej sprawie koncentrował się na kwestii spełniania przezK. N.wynikających z treściart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r.o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) przesłanek ustalenia mu prawa do emerytury pomostowej, a w szczególności przesłanki posiadania okresu pracy w szczególnych warunkach wynoszącego co najmniej15 lat.
We wskazanym powyżej zakresie Sąd Okręgowy przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe, a w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisuart. 233 k.p.c., nie popełnił też uchybień w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, które mogłyby uzasadnić ingerencję w treść zaskarżonego orzeczenia. W konsekwencji, Sąd Odwoławczy oceniając jako kompletnei prawidłowe ustalenia faktyczne oraz rozważania prawne dokonane przez Sąd pierwszej instancji uznał je za własne, co oznacza, że zbędnym jest ich szczegółowe powtarzanie w uzasadnieniu wyroku Sądu Odwoławczego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98, OSNAPiUS z 1999 r.,z. 24, poz. 776).
Zgodnie z przepisemart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2008 r., Nr 237, poz. 1656 ze zm.) prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;
2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 latdla mężczyzn;
4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art.5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 latdla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art.32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;
6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lubo szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.
W niniejszej sprawie, jak to trafnie wskazał Sąd Okręgowy, kwestią sporną pozostaje jedynie legitymowanie się przez wnioskodawcę 15-letnim okresem pracyw warunkach szczególnych lub o szczególnych charakterze.
Sąd Okręgowy prawidłowo podniósł, że wskazany przez ubezpieczonego okres zatrudnienia w Jednostce Wojskowej Nr(...)wO.od 20 kwietnia1972 r. do 15 kwietnia 1987 r. to łącznie 14 lat, 11 miesięcy i 26 dni. Innych okresów pracy w szczególnych warunkach wnioskodawca nie wskazał. Skoro jest to okres niewystarczający do przyznania prawa do emerytury pomostowej,to bezprzedmiotowe pozostaje badanie, czy praca ta ma charakter pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Jedynie spełnienie kumulatywnie warunków wskazanych w art. 4 w/w ustawy uprawnia do przyznania prawodo emerytury pomostowej.
Apelujący nie kwestionuje, że posiada jedynie staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 14 dni, 11 miesięcy i 26 dni. Podnosi natomiast,że brakuje mu jedynie 4 dni i krzywdzącym jest, że nie może mu zostać przyznane świadczenie.
W ocenie Sądu Apelacyjnego stosując zasadę konstytucyjną zawartą wart.32 ust. 1 Konstytucji RP- wszyscy są wobec prawa równi, nie ma podstawdo traktowania sytuacji ubezpieczonego w sposób wyjątkowy i nie stosować wobec niego przepisów bezwzględnie obowiązujących.
Wbrew twierdzeniom apelującego nie można traktować odmowy przyznania świadczeń jako krzywdzącej i niesprawiedliwej.
Wskazać bowiem należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznychart. 5 k.c.(Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony) - nie ma zastosowania, zaś materialnoprawną podstawą świadczeń emerytalno-rentowych mogą być tylko przepisy prawa, a nie zasady współżycia społecznego (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: wyrok z 29 października 1997 r., II UKN 311/97, OSNP 1998, nr 15, poz. 465; wyrok z 26 maja 1999 r., II UKN 669/98, OSNP 2000, nr 15, poz. 597 - notka; wyrok z 12 stycznia 2000 r., II UKN 293/99, OSNP 2001, nr 9, poz. 321 - notka). Do złagodzenia rygorów prawa ubezpieczeń społecznych nie stosuje się aniart. 5 k.c., aniart. 8 k.p.Przepisy te mają charakter przepisów prawa publicznego. Rygoryzm prawa publicznego nie może zaś być łagodzony konstrukcją nadużycia prawa podmiotowego przewidzianą wart. 5 k.c.lubart. 8 k.p.(vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2008 r., I UK 294/07, LEX nr 465971).
Zatem dochodząc świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie można powoływać się na zasady współżycia społecznego.
W świetle powyższego uznać należało, że wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, albowiem bezzasadne okazały się zarzuty skarżącego.
Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na mocyart. 385 k.p.c.orzekł, jakw punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej ubezpieczonemuz urzędu w drugiej instancji Sąd Odwoławczy orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku zgodnie z treścią przepisuart. 98 § 1 k.p.c.i108 § 1 k.p.c.w zw. z§ 2 ust.3 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).