Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 773/12
Data wyroku: 2012-11-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marta Pańczyk-Kujawska, Roman Skrzypek, Urszula Kocyłowska
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: art.art.378 par.1 i 477 11 par 1 kpc

Sygn. akt III AUa 773/12

POSTANOWIENIE
Dnia  8 listopada 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSA Urszula Kocyłowska

Sędziowie:

SSA Marta Pańczyk-Kujawska (spr.)
SSA Roman Skrzypek

Protokolant

          Elżbieta Stachowicz

po rozpoznaniu w dniu8 listopada 2012 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuD. P.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.
o ustalenie obowiązku ubezpieczenia
na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcęD. P.
od wyrokuSądu Okręgowego w Krośnie
z dnia25 maja 2012 r.sygn. aktIV U 471/11
p o s t a n a w i a:

u c h y l i ć zaskarżony wyrok, znosząc w całości postępowanie poprzedzające jego wydanie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział I wW.decyzją z 31 stycznia 2011 r. stwierdził, że wnioskodawcaD. P.nie podlega ubezpieczeniom społecznym pracowników z tytułu zatrudnienia w(...) sp. z o.o.w upadłości od dnia 17 grudnia 2007 r. W podstawie prawnej decyzji Zakład wskazałart. 38 ust. 1, art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zmianami).
Decyzję tą odwołaniem zaskarżyłD. P.wnosząc o jej zmianę i objęcie go ubezpieczeniem społecznym od dnia 17 grudnia 2007 r. W uzasadnieniu podniósł, że pełnił funkcję Prezesa Zarządu(...) sp. z o.o.na podstawie umowy o pracę od 17 grudnia 2007 r. do 4 lipca 2008 r. Wskazał, że został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych 30 kwietnia 2008 r., a całość dokumentacji dotyczącej jego zatrudnienia pozostawił w siedzibie Spółki.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podnosząc, że zgłoszenie wnioskodawcy do ubezpieczeń społecznych zostało dokonane już po ogłoszeniu upadłości(...) sp. z o.o., a więc czynność ta była nieważna.
Wyrokiem wydanym 25 maja 2012 r. Sąd I instancji oddalił odwołanie.
U podstaw takiego rozstrzygnięcia legło ustalenie, że w dniu 17 grudnia 2007 r.D. P.uchwałą zgromadzenia wspólników(...) sp. z o.o.został powołany na stanowisko prezesa Spółki, nie ustanowiono jednakże upoważnienia dla osoby, która mogłaby z nim zawrzeć umowę o pracę, jak również nie podjęło uchwały w tym zakresie. Pomimo tego w tym samym dniu z wnioskodawcą została zawarta umowa o pracę. Dalej Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 7 lipca 2008 r. Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu ogłosił upadłość w/w Spółki obejmującą likwidację majątku dłużnika oraz wyznaczył syndyka masy upadłości. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd uznał, że umowa zawarta pomiędzyD. P., a(...) sp. z o.o.była nieważna, bowiem nie zostały spełnione warunki zart. 210 § 1 ksh. Sąd dodał także, że zgłoszenia wnioskodawcy do ubezpieczeń społecznych dokonała osoba nieuprawniona do reprezentowania Spółki. W podstawie prawnej Sąd powołał takżeart. 47714§ 1 kpc.
Wyrok powyższy apelacją do Sądu II instancji zaskarżył w imieniuD. P.jego pełnomocnik który zarzucił, iż jego wydanie nastąpiło z obrazą przepisów prawa materialnego, tu przy wskazaniu na art. 8 ust. 1 w zw. zart. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,art. 201 kshw zw. zart. 300 kpw zw. zart. 58 § 1 kc, a takżeart. 11 kpw zw. zart. 29 § 2 kpiart. 60 kc.Zarzucił nadto, że doszło do naruszenia przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.art. 328 § 2 kpcw zw. zart. 233 § 1 kpc,art. 233 kpcw zw. zart. 227 kpcorazart. 232 kpcw zw. zart. 3 kpciart. 227 kpcw zw. zart. 6 kc.Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez ustalenie, że ubezpieczony był pracownikiem zatrudnionym w Spółce od 17 grudnia 2007 r. i z tego tytułu podlega pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Dodatkowo wniósł o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków oraz oświadczeniaK. K.na okoliczność zawarcia z wnioskodawcą umowy o pracę w sposób czyniący zadość wymogom zart. 210 ksh, po podjęciu stosownej uchwały przez zgromadzenie wspólników.

Sąd II instancji zważył co następuje:

Sąd Apelacyjny dokonując wstępnej kontroli zaskarżonego orzeczenia stwierdza, iż postępowanie poprzedzające jego wydanie jest dotknięte nieważnością, co skutkować musi jego uchyleniem i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, z jednoczesnym zniesieniem postępowania jakie toczyło się przed tym Sądem.
W okolicznościach sprawy bowiem wystąpiły przesłanki, jakie Sąd II instancji, w związku z treściąart. 378 § 1 kpcma na uwadze z urzędu.
Z zapisu w nim zawartego wynika, że Sąd II instancji rozpoznaje sprawy w granicach apelacji, w granicach zaskarżenia bierze jednak, z urzędu, pod uwagę nieważność postępowania. Stwierdzenie tego uchybienia wywołuje skutek, niezależnie od zakresu wniosków apelacji, w postaci obligatoryjnego uchylenia orzeczenia w całości lub w części. Przyczyny nieważności postępowania, wymienione są wKodeksie postępowania cywilnegotaksatywnie i są to tego rodzaju uchybienia procesowe, które różnią się od innych tym, że zawsze powodują nieważność postępowania i to bez względu na wynik sprawy w konkretnej sytuacji. Przepisart. 379 pkt. 5 kpcstanowi, że nieważność postępowania zachodzi jeśli strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Tut. Sąd orzekający, dokonując wstępnej kontroli zaskarżonego wyroku ustalił, że Sąd I instancji dopuścił się uchybienia o jakim mowa w wyżej przywołanym przepisie. Sprawa bowiem, której istotą jest przesądzenie, czy wnioskodawcy można przypisać status pracownika i w konsekwencji stwierdzić jego podleganie pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu, w sytuacji kiedy jest on prezesem spólki z o.o., dotyczy nie tylko praw i obowiązków jego samego, lecz także tej spółki gdyż to, w sytuacji pozytywnego przesądzenia powyższych okoliczności, po jej stronie powstanie obowiązek do opłacania składek, względnie w sytuacji odmiennych ustaleń, jego brak, co oznacza, zdaniem tut. Sądu, że Spółka(...)winna być stroną w niniejszym postępowaniu w rozumieniuart. 47711§1 kpc. Okoliczność, iż ta Spółka obecnie znajduje się w upadłości nie zmienia powyższej oceny, bowiem ewentualna wierzytelność jako powstała przed ogłoszeniem upadłości wchodziłaby w skład masy upadłości. Tym samym syndyk masy upadłości nie powinien być w sprawie słuchany jako świadek, skoro Sąd I instancji miał obowiązek wezwania(...) sp. z o.o.z siedzibą wW.w upadłości do udziału w sprawie z urzędu (art. 47711§ 2 zd. 2 kpc). Sąd ten uchybił temu obowiązkowi, poprzez nie wezwanie zainteresowanego do udziału w sprawie, pozbawiając go tym samym możności obrony swych praw, co skutkować musiało stwierdzeniem nieważności postępowania ( patrz: uchwała SN z dnia 29 lipca 1998 r. III ZP 20/98, OSNP 23/98 poz. 690).
Z tych przyczyn, zaskarżony wyrok musiał ulec uchyleniu, w celu ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji, po uprzednim wezwaniu do udziału w sprawie adresata zaskarżonej decyzji.
Rzeczą zatem Sądu I instancji w ponownym postępowaniu będzie w pierwszej kolejności dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanego(...) sp. z o.o.z siedzibą wW.w upadłości (jak bowiem wynika z aktualnego odpisu z KRS postępowanie upadłościowe nie zostało do chwili obecnej zakończone). Następnie Sąd winien ponowić całe przeprowadzone dotychczas postępowanie dowodowe. Sąd powinien podjąć próbę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania wnioskodawcy w charakterze strony oraz rozważyć celowość przeprowadzenia dowodu z akt śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Tarnobrzegu o sygn. akt VI Ds. 14/08 i ewentualnego dopuszczenia dowodu z zalegającej w nich dokumentacji kadrowo – płacowej Spółki, która mogłaby przyczynić się do wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy. Rozstrzygając o konieczności przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego Sąd winien mieć na względzie wnioski dowodowe zawarte w apelacji i okoliczności na które zostały zgłoszone, zaś oceniając ich wiarygodność Sąd będzie mieć na względzie etap postępowania na którym zostały zgłoszone jak i stanowisko wnioskodawcy w sprawie w toku całego postępowania. Dokonując oceny prawnej sprawy Sad powinien uwzględniać okoliczność, że celem regulacji zawartej wart. 210 § 1 kshjest ochrona interesów spółki i jej wierzycieli przed niekorzystnym rozporządzeniem majątkiem spółki w drodze umów pomiędzy spółką a członkami jej zarządu.
Przeprowadzenie postępowaniu w sposób wyżej określony, następnie ocena jego wyników i na jej podstawie wyciągnięte wnioski będą mogły stanowić z kolei podstawę do dokonania ustaleń, w pierwszej kolejności dotyczących zagadnienia ważności zawartej z wnioskodawcą umowy o pracę i dalej przesadzających o obowiązku jego podlegania ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu, a w konsekwencji prawidłowego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a wydany wyrok, w takiej sytuacji będzie mógł być poddany kontroli Sądu II instancji , w razie złożenia apelacji przez którąkolwiek ze stron.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w wyroku, stosownie doart. 386 §2w zw. zart. 379 pkt.5 kpc.