Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu
VI Wydział Karny
Sygnatura akt: VI W 845/13
Data wyroku: 2013-05-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Korzeniewski
Teza: skazujący

Sygnatura akt VI W 845/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 09-05-2013 r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia VI Wydział Karny
w składzie:
PrzewodniczącySSR Krzysztof Korzeniewski
Protokolant:  Aleksandra Duczemińska
po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2013 r.
sprawy przeciwkoM. S. (1)synaB.iM.z domuŁ.
urodzonego (...)wW.
obwinionego o to, że
do dnia 15.06.2012r do godz, 20:30 weW.naul. (...)w Siedzibie Straży Miejskiej będąc właścicielem pojazdu markiC.onr rej (...)nie wskazał na żądanie uprawnionego organu komu powierzył pojazd, którego kierujący w dniu 10.05.2012r o godz. 11:57 weW.naul. (...)przekroczył dozwoloną prędkość o 21 km/h.
tj. o czyn z art. 96 § 3 kw

******************

I
uznaje obwinionegoM. S. (1)za winnego czynu opisanego w części wstępnej wyroku, stanowiącego wykroczenie z art. 96 § 3 kw i za to na podstawie art. 96 § 3 kw wymierza mu karę grzywny w wysokości 200 zł (dwieście złotych);

II
na podstawieart. 118 § 1 kpwiart. 616 § 2 kpkw zw. zart. 119 kpwobciąża obwinionego kosztami postępowania w wysokości 100 zł oraz wymierza mu opłatę w kwocie 30 zł.

UZASADNIENIE
W dniu 10 maja 2012 r. o godz. 11.57 weW.naul. (...)przy użyciu urządzenia kontrolno pomiarowego został sfotografowany samochód markiC.nr rej. (...)poruszający się z prędkością 61 km/h w miejscu gdzie obowiązywało ograniczenie tej prędkości do 40 km/h. Samochód ten należał doM. S. (1). W tym dniu samochód był używany przez jego domowników za jego zgodą.
dowód: zdjęcie z opisem k. 4;
wyjaśnieniaS.k. 92 - 93;

W dniu 1 czerwca 2012 r. Straż Miejska weW.wystosowała wezwanie doM. S. (1). Został on zobowiązany do stawienia się w siedzibie Straży Miejskiej weW.przyul. (...)w terminie 7 dni celem wskazania, kto kierował w samochodem markiC.nr rej. (...)w dniu 10 maja 2012 r. o godz. 11.57 weW.naul. (...). Poinformowano go przy tym, iż stosowną informację może złożyć w formie pisemnej.
dowód: wezwanie k. 7;
notatka urzędowa k. 3;

M. S. (1)wezwanie Straży Miejskiej odebrał w dniu 8 czerwca 2012 r.
dowód: pokwitowanie odbioru k. 8;
notatka urzędowa k. 3;
wyjaśnieniaM. S. (1)k. 92 -93;

M. S. (1)w czasie gdy otrzymał wezwanie Straży Miejskiej nie posiadał wiedzy, kto kierował w samochodem markiC.nr rej. (...)w dniu 10 maja 2012 r. o godz. 11.57 weW.naul. (...). Wiedzę taką uzyskał dopiero po złożeniu sprzeciwu od wyroku nakazowego w niniejszym postępowaniu. Osobą to była osoba mu bliska, której personaliów w toku rozprawy nie ujawnił. Zarazem nie był mu znany przepisart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym.
dowód: wyjaśnieniaM. S. (1)k. 92 -93;
notatka urzędowa k. 3;

M. S. (1)nie był karany za popełnienie wykroczeń przeciwko porządkowi i bezpieczeństwu w komunikacji. Utrzymuje się z dochodu w kwocie około 2500 zł miesięcznie.
dowód: wyjaśnieniaM. S. (1)k. 92 -93;

M. S. (1)nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Zarazem wyjaśnił zgodnie z ustaleniami.
vide: wyjaśnieniaM. S. (1)k. 92 -93;

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na zdjęciu z opisem, notatce urzędowej, wezwaniu, pokwitowaniu i wyjaśnieniachM. S. (1).

Dowody te w sposób zbieżny wskazują, iż w dniu 10 maja 2012 r. o godz. 11.57 weW.naul. (...)samochód markiC.nr rej. (...)poruszał się z prędkością 61 km/h w miejscu gdzie obowiązywało ograniczenie tej prędkości do 40 km/h zaśM. S. (1)wezwany do wskazania, kto kierował w tym dniu przedmiotowym samochodem bezpośrednio bądź pisemnie nie wskazał tej osoby. Nie miał on przy tym wiedzy kto tym samochodem kierował. Zarazem samochód ten nie był użyty w tym dniu wbrew jego woli i wiedzy. Z tych też powodów dowodom tym dano wiarę.

Sąd zważył.

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) wart. 78 ust. 4nakłada na właściciela pojazdu obowiązek wskazania na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. W myślart. 129b ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymstrażnicy miejscy są upoważnieni do żądania od właściciela lub posiadacza pojazdu wskazania, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie.
Dla oddekodowania normy zawartej w art. 96 § 3 kw najistotniejszym jest odniesienie się do strony podmiotowej opisywanego w tym przepisie wybryku.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na przepis części ogólnejkodeksu wykroczeń, a w szczególności naart. 5kw, zgodnie z którym, inaczej niż na grunciekodeksu karnego, ustawodawca uznał, że wykroczenie można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie, chyba że ustawa przewiduje odpowiedzialność tylko za wykroczenie umyślne. Ustawodawca może określić stronę podmiotową wprost, jako to czyni przykładowo w art. 124 § 1 kw. Może jednak nie wyrażać jej expressis verbis. Jednakże umyślność będzie wynikać z istoty samego wykroczenia np. art. 119 § 1 kw albo art. 51 § 1 kw. W nauce prawa bezspornie wywiedziono, iż zarówno kradzież jak i przywłaszczenie są działaniami kierunkowymi a zatem umyślnymi (por. M. Bojarski, W. Radecki: Kodeks wykroczeń. Komentarz, Warszawa 2005, s. 101-102). Dlatego ustawodawca nie musiał odnośne normy wzbogacać o termin „umyślnie”. Również w działaniach opisanych w art. 51 kw mieści się umyślność na co wskazuje dorobek doktryny i judykatury (por. M. Bojarski, W. Radecki: op. cit. s. 335 – 336; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1992 r., sygn. III KRN 189/92, niepubl.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2002 r., III KKN 327/02, niepubl.).
Norma zawarta wart. 96 § 3kw nie zawiera sformułowania „umyślnie”. Zatem wykładnia językowa okazuje się tu bezużyteczna. Sięgnąć należy zatem do pozostałych reguł pracy z tekstem poprawnym a w szczególności do wykładni historycznej. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na przyczyny wprowadzenia dokodeksu wykroczeńtego przepisu. W tym zakresie posłużyć może uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej z dnia 29 października 2010 r. o zmianieustawy – Prawo o ruchu drogowymoraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 225, poz. 1466). Projektodawca wskazał tam, że celem było jednolite uregulowanie tego wykroczenia na grunciekodeksu wykroczeń(zob. uzasadnienie projektu ustawy nowelizacyjnej z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw – Druk Sejmowy nr 3179 z dnia 8 czerwca 2010 r., pobrane ze stronywww.sejm.gov.pl.). Słusznie bowiem zauważono, że dotychczas istniała różnica poglądów co do tego, czy naruszenie obowiązku zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) należy kwalifikować zart. 97kw, czy art. 65 § 2 kw (por. R.A. Stefański: Komentarz do art. 96 Kodeksu wykroczeń, LEX 2011). Zaznaczyć przy tym należy, że ustawodawca nie spenalizował zachowania, które dotychczas było niekaralne, jako że przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej, to jest przed 31 grudnia 2010 r. to samo zachowanie było penalizowane na podstawieart. 97kw zw. zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym, względnie art. 65 § 2 kw w zw. zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Faktycznie jeszcze przed wejściem z życie ustawy nowelizacyjnej nie zastosowanie się do obowiązku wskazanego wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) generalnie było ujmowane jako wybryk zart. 97kw. Zatem z uwagi na treśćart. 5kw mogło być popełnione zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie, jako że ustawodawca wart. 97kw nie określił jednoznacznie, że zachodzi tu jedynie umyślność zaś blankietowy charakter tego przepisu nie pozwalał na zastosowanie reguł omawianych powyżej w oparciu oart. 119 § 1kw czy 51§ 1kw. Wątpliwym w tym przedmiocie wydaje się stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. I KZP 8/10 (OSNKW 2010/9/76). W judykacie tym Sąd Najwyższy, wychodząc ze stwierdzenia o tym, że wykroczenie zart. 97kw można popełnić zarówno umyślnie, jaki nieumyślnie, doszedł do wniosku, że w przypadku wykroczenia zart. 97kw w zw. zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) wchodzi w rachubę tylko umyślność. Sąd Najwyższy taki wniosek wysnuł jedynie na podstawie treściart. 78 ust. 4 in fine ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Stąd przyjęto, że osoba narusza przepis, gdy nie podaje danych osoby, której pojazd powierzyła, a pojazd został użyty zgodnie z wolą sprawcy i jego wiedzą przez osobę mu znaną, a wiec gdy wie, kto kierował lub używał tego pojazdu w oznaczonym czasie. Z tego zaś Sąd Najwyższy wnioskuje, że niewypełnienie obowiązku jest zachowaniem tylko umyślnym, co wynika z naturyart. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Pogląd ten wzbudza wątpliwości. Ekskulpacja z powodu użycia pojazdu przez osobę nieznaną wbrew woli i wiedzy właściciela lub posiadacza w sposób niemożliwy do zapobieżenia jest czymś innym od użycia tego pojazdu również przez osobę nieuprawnioną wbrew woli i wiedzy osoby uprawnionej ale czemu osoba uprawniona mogła zapobiec. Kolejnym takim przypadkiem może być użycie takiego pojazdu przez nieznaną osobę jednakże zgodnie z wolą i wiedzą osoby uprawnionej. Analizując treśćart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymrozwiązania takie można mnożyć. Uważna analiza omawianego przepisu przekonywuje, że nie ma możliwości ekskulpacji gdy nie zostały łącznie spełnione wszystkie warunki opisane wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymin fine. Sąd Najwyższy w omawianym judykacie przyjmuje, że osoba użytkującą pojazd była znana osobie uprawnionej nie odnosząc się do odmiennej, zarysowanej powyżej możliwości. Stąd a contario sam w sobie brak wiedzy osoby uprawnionej w przedmiocie personaliów osoby posługującej się jej pojazdem nie zwalnia osoby tej z powinności wynikającej zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. To zaś przemawia przeciw poglądowi wyrażonemu przez Sąd Najwyższy w omawianym orzeczeniu.
W dniu 31 grudnia 2010 r. stan prawny zmienił się o tyle, że ustawodawca przeniósł wykroczenie zart. 97kw w odniesieniu doart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymdorozdziału 11 kodeksu wykroczeń, dodając to wykroczenie w§ 3 art. 96kw. Jednocześnie pozostawił wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymdotychczasowy przepis, który statuuje obowiązek prawny, o którym mowa wart. 96 § 3kw. Pamiętać bowiem należy, że sprawca tego wykroczenia popełnia je poprzez zaniechanie, pełni zatem rolę gwaranta i warunkiem jego odpowiedzialności jest istnienie prawnego, szczególnego obowiązku, którego wykonania zaniechał. Taki właśnie prawny obowiązek statuujeart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym.
Z treściart. 96 § 3kw nie wynika w żadnym jego miejscu, by ustawodawca ograniczał jego popełnienie tylko do umyślności. Jak wskazano powyżej nie można takiego wniosku wyciągnąć także z analizy treści obowiązku, o którym mowa wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Wystarczy to stworzenie możliwości do aprobowanego, niekontrolowanego wykorzystania pojazdu przez osoby nieznane osobie uprawnionej. Zatem osoba uprawniona nie musi znać osób korzystających z jej pojazdu. Udostępnieniem w sposób niekontrolowany tego pojazdu nie musi działać w sposób nakierunkowany na niezrealizowanie obowiązku wynikającego zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymczy nawet się godzić z możnością niezrealizowania tego obowiązku. Wystarczy niezachowanie należytej ostrożności by takich sytuacji uniknąć. To zaś stanowi o nieumyślności.
Za przyjęciem stanowiska, iż wykroczenie z art. 96 § 3 kw można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie przemawia także wykładnia racjonalna tego przepisu. Ma on na celu między innymi zapewnienie szybkiego i sprawnego toku postępowania w sprawach o wypadki i kolizje drogowe, w których kierujący zbiegli z miejsca zdarzenia (por. W. Kotowski: Ustawa prawo o ruchu drogowym. Komentarz praktyczny, Warszawa 2002, s. 539). Nie ma zatem uzasadnienia, by wykroczenie to nie mogło również być popełniane nieumyślnie, oczekuje się w nim bowiem jedynie tego, by właściciel lub posiadacz pojazdu orientował się co do tego, kto i kiedy porusza się jego samochodem, a przez to, by w sposób właściwy zabezpieczał pojazd (por. R. A. Stefański: Prawo o ruchu drogowym, Warszawa 2005, s. 508).
R.A. S.przyjął wprost, że wykroczenie z art. 96 § 3 kw można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie, nie zauważając na gruncie aktualnego stanu prawnego w tym zakresie żadnych odstępstw od zasady ogólnej wyrażone w art. 5 kw (por. R.A. Stefański: Komentarz do art. 96 kodeksu wykroczeń, LEX 2011).
Dlatego w obecnym stanie prawnym niewskazanie przez właściciela lub posiadacza pojazdu, komu powierzył ten pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie z powodu braku odnośnej wiedzy, co do tej osoby stanowi wybryk zart. 96 § 3kw, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec jak stanowiart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Ustawodawca bowiem kreując obowiązek, o którym mowa wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymnałożył na osoby, będące adresatami tego przepisu powinność podjęcia działań zapewniających możliwość realizacji tego obowiązku. Zdarzenie polegające na umyślnym bądź nieumyślnym nie wywiązaniu się z tych powinności, które należy uznać za reguły ostrożności, jako nieujęte wart. 78 ust. 4 in fine ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymnie zwalnia właściciela lub posiadacza pojazdu z konsekwencji niemożności wywiązania się ze swych obowiązków.

O ile można mówić o sporności w nauce prawa tematyki związanej z nieumyślności wybryku zart. 96 § 3kw, o czy było powyżej to brak jest takowej sporności w przedmiocie zgodności zKonstytucjąodnośnych przepisów.
Sądowi znanym jest wniosek Prokuratora Generalnego z dnia 12 lutego 2013 r. wniesiony w sprawie PG VIII TKw 61/12 do Trybunału Konstytucyjnego jak i odniesiona w tym wniosku argumentacja. Sąd nie podziela wniosku dotyczącego niekonstytucyjności art. 97 kw jako przepisu całkowicie ogólnikowego. W ocenie Sądu zdecydowanie bardziej ogólnikowy charakter ma przepis art. 54 kw. Ten zaś przepis był już przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2003r., sygn. P 10/02, OTK-A 2003/6/62, Dz. U. z 2003 r. Nr 134/1265), który nie stwierdził jego niezgodności z ustawą zasadniczą. Nadto należy podnieść, iż Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w przedmiocie wykładni art. 97 kw w odniesieniu doart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2011 r., sygn. V KK 137/11, LEX nr 1044070; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. I KZP 8/10, OSNKW 2010/9/76; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. I KZP 26/04, OSNKW 2004/11-12/102) także nie dostrzegając niekonstytucyjności tych przepisów. Dotyczy to również niemożliwości zastosowania w niniejszym postępowaniu przepisuart. 183 § 1 kpk(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. I KZP 26/04, OSNKW 2004/11-12/102).

Stwierdzono nadto, iż w niniejszej sprawie zachodzi brak podstaw do analizy zaistnienia braku karygodności czynu przypisanegoM. S. (1). Bowiem w momencie jego popełnienia nie miał on wiadomości, iż jego samochodem poruszała się osoba mu bliska. Zatem nie sposób podjąć rozważań, iż celem zaniechania było uchronienie tej osoby przed konsekwencjami płynącymi z przekroczenia wymaganej prędkości w trakcie prowadzenia samochodu.

Z tych też względów nie zastosowanie się przezM. S. (2)do wezwania Straży Miejskiej w przedmiocie wskazanie osoby, która kierowała w dniu 10 maja 2012 r. o godz. 11.57 weW.naul. (...)samochodem markiC.nr rej. (...), który nie został użyty wbrew jego woli, mimo braku wiedzy co do takiej osoby, stanowi wybryk zart. 96 § 3kw. Nieznajomość obowiązujących przepisówustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) tym bardziej podkreśla naganność jego zachowania.

Wymierzając karę Sąd miał na uwadze jej społeczne oddziaływanie oraz aspekt wychowawczy względem obwinionego a także jego sytuację majątkową.
Jako okoliczność łagodzącą uwzględniono prowadzenie przez obwinionego nienagannego trybu życia.
Okoliczności obciążających nie dostrzeżono.

O kosztach orzeczono nie widząc podstaw do zwolnienia obwinionego od tych należności.