Sąd Okręgowy w Słupsku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 832/13
Data wyroku: 2013-09-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Radosław Buko
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: Art. 477 za znaczkiem 14 § 2 kpc

Sygn. akt V U 832/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 września 2013 roku
Sąd Okręgowy w Słupsku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Radosław Buko
Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Pezena
po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 roku w Słupsku
odwołaniaH. B.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 15 kwietnia 2013 roku znak(...)
w sprawieH. B.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o emeryturę
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuH. B.prawo do emerytury na podstawieart.184w zw. zart.32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz.U. z 2009 roku numer 153 poz. 1227 ze zm.) od dnia(...)roku, nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego

UZASADNIENIE
UbezpieczonyH. B.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z dnia 15.04.2013 r., znak(...), odmawiającej prawa do emerytury.
Domagał się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do emerytury podnosząc, że pracował w warunkach szczególnych w okresie od 15.04.1971 r. do 30.11.1972 r. oraz od 20.01.1973 r. do 19.02.1974 r. w(...)wB., a także od 17.06.1974 r. do 13.06.1977 r. wZespole (...)(...).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kosztów procesu według norm przepisanych podnosząc, iż ubezpieczony wykazał na 01.01.1999r. wymagany staż ogółem, ale nie wykazał wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat – a jedynie 12 lat 5 miesięcy i 14 dni. Do okresu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu zatrudnienia od 15.04.1971 r. do 30.11.1972 r. oraz od 20.01.1973 r. do 19.02.1974 r. w(...), a także okresu od 17.06.1974 r. do 13.06.1977 r. wZespole (...)(...), gdyż ubezpieczony nie przedłożył świadectw pracy w warunkach szczególnych za te okresy.

Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyH. B.,urodzony (...), w dniu 12.03.2013 r. złożył wniosek o emeryturę. Nie jest członkiem OFE. Nie pozostaje w stosunku pracy. Wykazał według stanu na dzień 01.01.1999r. okres składkowy, nieskładkowy oraz uzupełniający – rola 25 lat, w tym 12 lat 5 miesięcy i 14 dni pracy w warunkach szczególnych. Zaskarżoną decyzją z dnia 15.04.2013 r. odmówiono mu prawa do emerytury z uwagi na nie wykazanie 15 letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
/dowód:  
akta emerytalne ZUS:
          wniosek k. 1 – 2, karta przebiegu zatrudnienia na dzień 01.01.1999 r. k.43, zaskarżona decyzja z dnia 15.04.2013 r. – k.42 – 42 v./
UbezpieczonyH. B.w okresie od 15.04.1971 r. do 30.11.1972 r. oraz od 20.01.1973 r. do 19.02.1974 r. zatrudniony był w(...). Przerwa w zatrudnieniu była spowodowana służbą wojskową/ Uprawnienia kat T do kierowania ciągnikiem ubezpieczony zdobył 27.04.1971 r. W spornym okresie po uzyskaniu uprawnień do kierowania ubezpieczony jeździł stale ciągnikiem(...). Kosił, orał, bronował, siał, woził wapno łąkowe oraz mąkę z(...)zL.. Pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie korzystał z urlopów bezpłatnych.
/dowód:akta sprawy: wyjaśnienia ubezpieczonego – k. 13 – 13 v. w zw. z k. 15 (00:03:01 – 00:16:26), zeznania świadkaZ. M.– k. 13 v. w zw. z k. 15 (00:19:18 – 00:27:42), zeznania świadkaL. T.– k. 13v – 14 w zw. z k. 15 (00:27:43 – 00:37:39), prawo jazdy – k. 12/
Praca ubezpieczonego w czasie spornego okresu zatrudnienia w(...)po uzyskaniu uprawnień kat T tj. od 28.04.1971 r. była pracą w warunkach szczególnych.  Okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych wynosi

       łącznie 15 lat 1 miesiąc i 17 dni,po doliczeniu okresu bezspornego uznanego przez organ rentowy w wymiarze 12 lat 5 miesięcy i 14 dni.
Ubezpieczony według stanu na dzień 01.01.1999 r. posiada wymagany 15 letni staż pracy w warunkach szczególnych.

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonegoH. B.zasługuje na uwzględnienie.
Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było ustalenie uprawnień ubezpieczonego do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, na podstawieart. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227) oraz przepisówRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 , poz. 43 ze zm.).
Zgodnie zart.184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32,33,39 i 40, jeżeli w dniu wejścia ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27

W myśl ust. 2 art. 184 - w brzmieniu obowiązującym do końca grudnia 2012r. - emerytura przysługuje ubezpieczonym, którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Obecnie od 01.01.2013 r. brak jest obowiązku rozwiązaniu stosunku pracy w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa wart. 27, to 25 lat w przypadku mężczyzny (art. 27 pkt 2). Wiek emerytalny wynika z§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 43 ze zm.), do którego odsyła art. 32 ust. 4 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dla mężczyzny jest to 60 lat. Wymagany okres zatrudnienia w warunkach szczególnych przewidziany w przepisach dotychczasowych, o którym mowa w art. 184 ust. 1, to okres 15 lat, o czym stanowi § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia.
Bezsporne w niniejszej sprawie było, że ubezpieczonyH. B.na dzień złożenia wniosku o emeryturę miał ukończone 60 lat – ukończył je w dniu(...)r., nie jest członkiem OFE. Posiada wymagany 25 letni staż pracy liczony na dzień wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 01.01.1999 roku.
Oznacza to, iż jedyną przesłanką jaką musiał ubezpieczony udowodnićw przedmiotowej sprawie była praca w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat według stanu na dzień 01.01.1999r.
Zgodnie§ 22 ust 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe( Dz. U. nr 237 poz.1312 ) środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności:
1) legitymacja ubezpieczeniowa;
2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.
Z kolei ust 2 tego przepisu stanowi, że jeżeliustawaprzewiduje możliwość udowodnienia zeznaniami świadków okresu składkowego, od którego zależy prawo lub wysokość świadczenia, dowód ten dopuszcza się pod warunkiem złożenia przez zainteresowanego oświadczenia w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, że nie może przedłożyć odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ten okres.
Jednak w spornych przypadkach, uwzględnienie okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach następuje po ustaleniu rzeczywistego zakresu obowiązków oraz wykonywania bezpośrednio i stale, w pełnym wymiarze czasu pracy tego zatrudnienia.
Zważyć przy tym należy, że w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno – rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom.
Wedługart. 473 § 1 kpcw postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przed sądem przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i z przesłuchania stron.
Ten wyjątek od ogólnych zasad, wynikających zart. 247 kpc, sprawia, że każdy istotny fakt (np. taki, którego ustalenie jest niezbędne do przyznania ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury), może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2007 r. I UK 111/07).
W ocenie Sądu jest oczywiste, iż brzmienie zajmowanego stanowiska, jakie widnieje w dokumentach prowadzonych i wystawionych przez pracodawcę nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie. Decyduje rodzaj wykonywanej pracy, co nadto wynika z powołanych wyżej przepisów prawa, w szczególności art. 32 ust. 2 który stanowi, iż dla celów ustalenia uprawnień do emerytury w obniżonym wiekuza pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Rodzaje prac ustala się na podstawie powołanego już wyżejrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, który w załączniku A wD.od I do XIV wymienia rodzaje prac, które są pracą w warunkach szczególnych.
Ponadto należy dodać, iż w myśl § 2 ust. 1  tegoż rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzejest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W załączniku A dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,uznano za pracę w szczególnych warunkach prace kierowców ciągników,kombajnów lub pojazdów gąsienicowych (Dział VIII pkt 3).
Jak już wyżej wskazano, o zaliczeniu pracy do okresu pracy w warunkach szczególnych, decyduje nie rodzaj zajmowanego przez ubezpieczonego stanowiska, a praca jaką faktycznie wykonywał. Powyższe zostało również potwierdzone w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego.
W ocenie Sądu praca ubezpieczonego w spornym okresie zatrudnienia w charakterze kierowcy ciągnika od dnia uzyskania uprawnień przez niego do kierowania ciągnikiem tj. uzyskania prawo jazdy kat. T (27.04.1971 r. ) jest pracą w warunkach szczególnych.
Fakt pracy został potwierdzony zgodnymi zeznaniami świadków:Z. M.orazL. T.. Świadkowi pracowali razem z ubezpieczony w spornym okresie zatrudnienia w(...)i znali specyfikę pracy ubezpieczonego.
Zeznania świadków w tym zakresie jako jasne, rzeczowe, logiczne i spójne Sąd uznał za wiarygodne. Sąd dał w pełni wiarę powyższym zeznaniom, gdyż są one spójne i zgodne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem.
Pracodawca nie wystawił ubezpieczonemu świadectwa pracy w warunkach szczególnych za sporny okres zatrudnienia.
Z tej przyczyny Sąd bardzo starannie analizował dane wynikające z zeznań świadków.
Brak świadectwa pracy sam w sobie nie świadczy, że ubezpieczony nie świadczył w spornym okresie pracy w warunkach szczególnych.
Sąd zważył, iż świadectwo pracy wydane przez pracodawcę nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniuart. 244 § 1 i 2 k.p.c., gdyż podmiot go wydający nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania w zakresie administracji państwowej, a tylko takie dokumenty stanowią dowód tego co zostało w nim urzędowo potwierdzone. Wydane przez pracodawcę świadectwo pracy w warunkach szczególnych jest dokumentem prywatnym w rozumieniuart. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej, co podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt III UK 31/2004 (OSNP 2005/1 poz.13).

Praca ubezpieczonego w czasie spornego okresu zatrudnienia w(...)po uzyskaniu uprawnień przez ubezpieczonego do kierowania ciągnikiem tj. od 28.04.1971 r. była pracą w warunkach szczególnych. Łączny okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych po doliczeniu okresu bezspornego uznanego przez organ rentowy w wymiarze 12 lat 5 miesięcy i 14 dni, wynosi

      15 lat 1 miesiąc i 17 dni.

Na marginesie jedynie wskazać należy, że kolejny sporny okres zatrudnienia ubezpieczonego wZespole (...)(...)nie musi być nawet przyjęty do pracy w warunkach szczególnych, bowiem ubezpieczony posiada niezbędny co najmniej 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawieart. 47714§ 2 kpczmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemuH. B.prawo do emerytury na podstawieart. 184w związku zart. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychod dnia(...)r. tj. od dnia złożenia wniosku, o czym orzeczono w pkt I wyroku.
W pkt II, Sąd Okręgowy nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieprzyznanie prawa do świadczenia.
Ustalenie, czy ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w spornym okresie wykonywał pracę w warunkach szczególnych, wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd. Z tych przyczyn nie można przypisać organowi rentowemu odpowiedzialności za nieprzyznanie świadczenia emerytalnego. Mając na uwadze dyspozycję art. 118 ust. 1 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS Sąd Okręgowy nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieprzyznanie prawa do świadczenia.