Sąd Apelacyjnyw Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI ACa 644/13
Data wyroku: 2013-12-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Śniegocka, Maciej Kowalski, Małgorzata Kuracka
Słowa kluczowe: Świadczenia Pieniężne
Podstawa prawna: art. 386 § 1 kpc

Sygn. akt VI A Ca 644/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 grudnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący - Sędzia SA – Maciej Kowalski
Sędzia SA – Ewa Śniegocka (spr.)
Sędzia SA – Małgorzata Kuracka
Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Kędzierska

po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa Agencji(...)wW.
przeciwkoBankowi (...) S.A.wW.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt XXV C 1316/11
1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
a) w punkcie pierwszym powództwo oddala,
b) w punkcie drugim zasądza od Agencji(...)wW.na rzeczBanku (...) S.A.wW.kwotę 7.200 (siedem tysięcy dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów procesu,
2. zasądza od Agencji(...)wW.na rzeczBanku (...) S.A.wW.kwotę 26.586 (dwadzieścia sześć tysięcy pięćset dwadzieścia sześć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt VI A Ca 644/13

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna, co prowadziło do zmiany zaskarżonego orzeczenia.
Na wstępie zaznaczyć należy, że Sąd Apelacyjny podziela co do zasady wszystkie ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego i przyjmuje je za własne.
Nie ma w sprawie niniejszej żadnych wątpliwości co do legitymacji procesowej pozwanego Banku, który bez wątpienia jest następcą prawnym(...) Banku (...) SAwŁ..
Sąd Apelacyjny nie podziela wywodów Sądu Okręgowego odnośnie przedawnienia roszczeń powoda. Powództwo w tej sprawie zostało wniesione w dniu 8.11.2011r, a odzyskanie środków finansowych przez Bank nastąpiło w dniu 11.07.2008r, o czym pozwany Bank informował pismem z dnia 20 stycznia 2011r (k-120). Termin przedawnienia w tym przypadku wynosi 3 lata z uwagi na to, że są to świadczenia okresowe i związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (odsetki są niewątpliwie świadczeniami okresowymi, naliczane są od kwoty należności głównej, związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej. Od lipca 2008r do listopada 2011r upłynęły ponad 3 lata. Roszczenie powoda uległo więc przedawnieniu i nie może być dochodzone - kwestię tę podniósł słusznie pozwany już w odpowiedzi na pozew.
Niewątpliwie doumowy kredytowej (...)zawartej z małżonkamiJ.w dniu 13.09.1996r zastosowanie ma umowa zawarta 29.04.1996r pomiędzy Agencją(...)a(...) Bankiem (...) SAwŁ.o numerze(...), której przedmiotem były zasady, warunki i tryb przekazywania dopłat ze środków Agencji do oprocentowania kredytów inwestycyjnych udzielanych ze środków Banku na utworzenie gospodarstw rolnych przez osoby, które nie przekroczyły 40 roku życia zgodnie z § 11 ust 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996r. w sprawie szczegółowych kierunków działań powodowej Agencji oraz sposobów ich realizacji. Wynika to przede wszystkim z daty zawarcia tej umowy. Zgodnie z § 8 ust 4 pkt b) tej umowy dopłaty do oprocentowania kredytów podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w przypadku „zaprzestania prowadzenia gospodarstwa, obsługi kredytu lub...”. Nie ulega wątpliwości, żeR. J.iG. J.zaprzestali spłacania rat kredytu, czyli zaprzestali jego obsługi. Zaszły więc przesłanki do zwrotu dopłat do oprocentowania (dotychczas udzielonych) na rzecz Agencji. Zgodnie z § 14 umowy bank może postawić kredyt w stan natychmiastowej wymagalności w razie między innymi niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków umowy określonych w § 2, § 6, § 10 pkt 1, § 12 i § 16, natomiast zgodnie z §11 ust 8 pkt c) umowy „w razie stwierdzenia przez Bank lub Agencję, że kredyt został wykorzystany niezgodnie z celem określonym w umowie kredytowej, Bank wypowie umowę i wezwie kredytobiorcę do niezwłocznej spłaty kredytu oraz do zwrotu kwoty dopłat Agencji wraz z odsetkami ustawowymi, liczonymi od daty otrzymania dopłat. Jeżeli ...kredytobiorca nie dokona spłaty należności lub dokona jej w części, Bank podejmie działania windykacyjne. Środki odzyskane w drodze windykacji w pierwszej kolejności przeznaczone będą na pokrycie kosztów tej windykacji. Pozostała kwota podlega podziałowi proporcjonalnie do zaangażowanych środków stron umowy ...” Bank wypowiedział umowę kredytową, wezwał do zapłaty i po bezskutecznym oczekiwaniu na spłatę należności przystąpił do egzekucji zgodnie z ustanowionymi w umowie kredytowej zabezpieczeniami. Zdołał wyegzekwować 156.939,44 zł. Załącznik nr(...)do zarządzenia Nr(...)Prezesa Agencji(...)z dnia 4 marca 1997r określający zasady udzielania kredytów na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w rolnictwie, przetwórstwie rolno-spożywczym i usługach dla rolnictwa, określonych w § 1 ust 1, § 2 ust 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996r. w sprawie szczegółowych kierunków działań(...)oraz sposobów ich realizacji stanowił w pkt 9 ust III, że dopłaty do oprocentowania kredytu podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za okres od daty ich otrzymania, a dalsze dopłaty nie przysługują w przypadku m.in. zaprzestania obsługi kredytu, czyli tak samo, jak umowa o współpracy z 29.04.1996r o numerze(...)w § 8 ust 4 pkt b).
Do umowy kredytowej zawartej zR. J.iG. J.w dniu 20.11.1997r nr(...)zastosowanie ma umowa o współpracy zawarta w dniu 22.04.1997r pomiędzy Agencją(...)a(...) Bankiem (...) SAwŁ.o numerze(...), której przedmiotem były zasady, warunki i tryb przekazywania dopłat ze środków Agencji do oprocentowania kredytów inwestycyjnych udzielanych ze środków Banku na utworzenie gospodarstw rolnych przez osoby, które nie przekroczyły 40 roku życia zgodnie z § 11 ust 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996r. w sprawie szczegółowych kierunków działań powodowej Agencji oraz sposobów ich realizacji. Podobnie jak w poprzednim przypadku, wobec zaprzestania spłacania rat kredytu przez małżonkówJ.Bank wypowiedział umowę kredytową, wezwał kredytobiorców do zapłaty i po bezskutecznym oczekiwaniu na spłatę należności przystąpił do egzekucji zgodnie z ustanowionymi w umowie kredytowej zabezpieczeniami. Zdołał wyegzekwować 51.047 zł.
Łącznie Bank wyegzekwował od małżonkówJ.kwotę 207.996,44 zł. Z tej kwoty najpierw powinny być przeznaczone środki na pokrycie kosztów egzekucji, ale powód nie podał, jakie to kwoty. Powód nie wskazał także, jakie środki zostały zaangażowane w umowę kredytową z jego strony i w związku z tym, jakie kwoty należą mu się tytułem zwrotu dopłat. Tym samym powód nie wywiązał się z obowiązku udowodnienia swoich twierdzeń nałożonego nań przezart. 6 kc.
Z § 6 umowy podpisanej przez strony w dniu 21.11.2005r(...)(czyli już po udzieleniu kredytu małżonkomJ.) wynika, że Bank najpierw powinien wyegzekwować zwrot dopłat od kredytobiorcy i dopiero wtedy przekazać te kwoty na rachunek Agencji.
Z umów o współpracy wynika uprzednia powinność Banku windykowania należności, a dopiero następnie przekazania ich powodowej Agencji (po odtrąceniu kosztów egzekucyjnych, o czym mowa w § 11 pkt 8c umowy o współpracy z 29.04.1996r). Nie jest więc tak, że Bank ma obowiązek zwrotu dopłat na rzecz powodowej Agencji niezależnie od wyniku postępowania windykacyjnego prowadzonego przez Bank wobec kredytobiorców. Rację ma pozwany podnosząc w apelacji naruszenie przez Sąd Okręgowy zasady równowagi stron poprzez uprzywilejowanie powódki wskutek przypisania wyłącznie pozwanemu ryzyka ekonomicznego związanego z zaprzestaniem spłacania rat kredytu przez kredytobiorców i obciążenie go obowiązkiem zwrotu ze środków własnych całości dopłat do oprocentowania kredytu preferencyjnego. Zachwianie równowagi stron stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego i jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem przysługującego powódce prawa (art. 5 kc).
Ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego prowadzą do wniosku o niezasadności roszczeń powoda i nie wynika z nich jasno przyczyna uwzględnienia powództwa.
Umowy o współpracy zawierane pomiędzy powodową Agencją a poprzednikiem prawnym pozwanego były niewłaściwie zredagowane i nie zawierały wszystkich możliwych do przewidzenia przypadków, jednak wynika z nich jasno, że intencją stron było ustalenie, iż Bank ma obowiązek podjąć egzekucję należności i wyegzekwowane kwoty przekazać na rzecz powodowej Agencji. Takie brzmienie zapisów umowy jest oczywiste w przypadku umowy z 2005r, trudno przyjmować, że w przypadku umów wcześniejszych było inaczej - umowom tym przyświecała ta sama intencja, tylko dosłowna treść tych umów pozostawia wątpliwości, które zostają usunięte w drodze stosownej interpretacji zgodnej z duchem tych umów.
Słusznie podnosi pozwany w apelacji, że Sąd Okręgowy orzekł ponad żądanie powoda naruszając tym samymart. 321 kpc. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 15.05.2013r, III CSK 268/12 „Przewidziane wart. 321 k.p.c.związanie sądu żądaniem, poza wyjątkiem zawartym wart. 4771k.p.c., ma w procesie charakter bezwzględny i oznacza przywrócenie należytej rangi zasadzie dyspozycyjności.” Orzeczenie ponad żądanie powoda polega na zasądzeniu odsetek od dnia 28 listopada 2011r od całej kwoty (zawierającej należność główną i odsetki karne), podczas, gdy powód żądał jedynie zasądzenia odsetek ustawowych od dnia wniesienia pozwu (którenota benemiało miejsce w dniu 8.11.2011r, zaś w dniu 28.11.2011r dokonano doręczenia pozwu) od należności głównej wynoszącej 134.131,89 zł. W ten sposób Sąd Okręgowy dokonał podwyższenia sumy przedmiotu sporu, która wyniosła 423.706,35 zł, zmuszając pozwanego do opłacenia apelacji od tej właśnie kwoty.
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji na podstawieart. 386 § 1 kpc, postanawiając o kosztach postępowania apelacyjnego na mocyart. 98 kpc.