Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 367/12
Data wyroku: 2012-11-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożena Brewczyńska, Piotr Mirek, Aleksander Sikora
Słowa kluczowe: Kumulatywna Kwalifikacja Przestępstwa
Podstawa prawna: art. 280§1 kk, art. 280§2 kk, art. 283 kk

Sygn. akt: II AKa 367/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 listopada 2012 roku

Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Bożena Brewczyńska (spr.)

Sędziowie

SSA Piotr Mirek
SSA Aleksander Sikora

Protokolant

Oktawian Mikołajczyk

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Dariusza Wiory
po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 roku sprawy

1
P. M. (1)s.B.iM.

ur. (...)wB.
oskarżonego zart. 280 § 1 k.k.,art. 280 § 2 k.k.;

2
P. R.s.W.iJ.

ur. (...)wS.
oskarżonego zart. 284 § 2 k.k.,art. 280 § 2 k.k.,art. 280 § 1 k.k.;

3
P. Ż.s.M.iT.

ur. (...)wS.
oskarżonego zart. 284 § 2 k.k.,art. 280 § 2 k.k.,art. 280 § 1 k.k.;

na skutek apelacji prokuratora i obrońcy oskarżonegoP. M. (1)
od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku - Białej
z dnia 16 maja 2012 roku, sygn. akt. III K 20/12

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób:

- w pkt 6 przyjmuje, że zachowanie oskarżonegoP. R.wyczerpało znamiona zbrodni zart. 280 § 2 kki za ten czyn na podstawieart. 280 § 2 kkprzy zast.art. 60 § 1 kkw zw. zart. 60 § 6 pkt 2 kkorazart. 33 § 2 kkwymierza mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności oraz 300 (trzystu) stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięciu) złotych;
- wpkt 7w ten sposób, iż na podst.art. 85, 86 § 1 i 2 kkoskarżonemuP. R.wymierza karę łączną 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności oraz karę łączną grzywnyw wysokości 392 (trzystu dziewięćdziesięciu dwóch) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięciu) złotych i na podst.art. 69 § 1 kk,art. 70 § 2 kkorazart. 73 § 2 kkwykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza tytułem próby na okres lat 5 (pięciu) w tym czasie oddając oskarżonego pod dozór kuratora,a na podst.art. 63 § 1 kkna poczet orzeczonej łącznej kary grzywny zalicza oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 3 listopada 2011 roku do dnia 16 maja 2012 roku, uznając tym samym karę grzywny za wykonaną w całości;
- wpkt 13ustala, że podstawę orzeczenia kary łącznej stanowi przepisart. 85 kkw zw. zart. 86 § 1 i 2 kk;
- wpkt 14uzupełnia podstawę prawną warunkowego zawieszenia wykonania kary o przepisart. 70 § 2 kk;
- wpkt 17na mocyart. 46 § 1 kkorzeka wobec oskarżonegoP. M. (1)środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonegoD. R.kwoty 140 (stu czterdziestu) złotych;
- wpkt 18na mocyart. 72 § 2 kkzobowiązuje oskarżonegoP. R.do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonegoD. R.kwoty 140 (stu czterdziestu) złotych, a na rzecz pokrzywdzonegoD. W.kwoty 150 (stu pięćdziesięciu) złotych w terminie 3 (trzech) miesięcy od uprawomocnienia się wyroku;
- wpkt 19na mocyart. 72 § 2 kkzobowiązuje oskarżonegoP. Ż.do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonegoD. W.kwoty 150 (stu pięćdziesięciu) złotych w terminie 3 (trzech) miesięcy od uprawomocnienia się wyroku;

2
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej) na rzecz adwokataJ. S.– Kancelaria Adwokacka wB., kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconych kosztów obronyz urzędu udzielonej oskarżonemuP. Ż.w postępowaniu odwoławczym;

4
zwalnia oskarżonychP. M. (1),P. R.iP. Ż.od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.

Sygn. akt II AKa 367/12

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Bielsku – Białej wyrokiem z dnia 16 maja 2012r uznał oskarżonegoP. M. (1)za winnego tego, że działając w warunkach ciągu przestępstw dopuścił się dwóch rozbojów zart. 280 § 1 kkw ten sposób, że:

-

w dniu 29 września 2011r wB.groził natychmiastowym użyciem przemocy wobecG. N., posługując się bliżej nieokreślonym przedmiotem, który przyłożył mu do szyi i zabrał w celu przywłaszczenia telefon komórkowy markiS.(...)o wartości 230 zł, a następnie uderzył go kilka razy ręką w głowę i kopnął

-

w dniu 27 sierpnia 2011r wB., działając wspólnie i w porozumieniu zP. Ż., grożąc natychmiastowym użyciem przemocy wobecK. R., przy użyciu pałki metalowej teleskopowej, dokonał na jego szkodę kradzieży telefonu komórkowegomarki S. (...)o wartości ok. 1100 zł.

i za to na podstawieart. 280 § 1 kkw zw. zart. 91 § 1 kkwymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Ponadto uznał oskarżonegoP. M. (1)winnym tego, że w dniu 1 października 2011r wB.działając wspólnie i w porozumieniu zP. R., groził natychmiastowym użyciem przemocy wobecP. M. (2)iD. R., posługując się nożem, zabrał w celu przywłaszczeniaP. M. (2)telefon komórkowymarki L. (...)o wartości 460 zł oraz pieniądze w kwocie 50 zł, natomiastD. R.telefon komórkowymarki L. (...)o wartości 200zł wraz z kartą pamięci 8 GB o wartości 80 zł – czym wyczerpał znamiona wypadku mniejszej wagi zart. 283 kkw związku zart. 280 § 2 kki za to na podstawieart. 283 kkwymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Po połączeniu obu wymierzonych oskarżonemu kar, orzekł karę łączną w rozmiarze 3 lat pozbawienia wolności i na jej poczet zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 2 listopada 2011r do dnia 16 maja 2011r. W oparciu o przepisart. 415 §4 kpkzasądził od oskarżonegoP. M. (1)na rzeczW. R.odszkodowanie w wysokości 140 zł, a na rzeczR. M.odszkodowanie w kwocie 50 zł. Orzekł też w myślart. 45 § 1 kkod oskarżonego przepadek równowartości korzyści uzyskanej z przestępstwa w kwocie 140 zł.

Z kolei oskarżonegoP. R.uznał za winnego tego, że:

-

w dniu 4 września 2011r wB.działając wspólnie i w porozumieniu zP. Ż., przywłaszczyli powierzony im przezM. F.telefon komórkowymarki S. (...)o wartości 800 zł oraz powierzony im przezD. W.telefon komórkowymarki S. (...)0 wartości 300 zł, i za to na mocyart. 284 § 2 kkwymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz na mocyart. 33 § 2 kkgrzywnę w wysokości 100 stawek dziennych po 10 zł każda

-

w dniu 1 października 2011r wB.działając wspólnie i w porozumieniu zP. M. (1), który posługiwał się nożem, groził natychmiastowym użyciem przemocy wobecP. M. (2)iD. R., zabrał w celu przywłaszczeniaP. M. (2)telefon komórkowymarki L. (...)o wartości 460 zł oraz pieniądze w kwocie 50 zł, natomiastD. R.telefon komórkowymarki L. (...)o wartości 200zł wraz z kartą pamięci 8 GB o wartości 80 zł – czym wyczerpał znamiona wypadku mniejszej wagi zart. 283 kkw związku zart. 280 § 2 kki za to na podstawieart. 283 kkskazał go na karę 1 roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności a na mocyart. 33 § 2 kkorzekł grzywnę w wysokości 300 stawek dziennych po 10 zł każda.

Na mocyart. 86 kkorzekł o połączeniu wymierzonych kar pozbawienia wolności i grzywien, wymierzając jako karę łączną karę 2 lat pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 392 stawek dziennych po 10 zł każda. Z kolei na mocyart. 69 § 1 i 2 kkorazart. 73 § 2 kkwykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił tytułem próby na okres lat 5, oddając w tym czasie oskarżonego pod dozór kuratora. W myślart. 72 § 1 pkt 4 kkzobowiązał oskarżonego do kontynuowania nauki, a w myślart. 72 § 2 kkzobowiązał go do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonejW. R.kwoty 140 zł, a na rzecz pokrzywdzonegoE. W.kwoty 150 zł tytułem naprawienia szkody w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku. Ponadto na podstawieart. 45 § 1 kkorzekł od tego oskarżonego przepadek równowartości uzyskanej z przestępstwa korzyści w kwocie 150 zł.
W oparciu o przepisart. 63 § 1 kkna poczet orzeczonej łącznej kary grzywny zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 3 listopada 2011r do dnia 16 maja 2012r. uznając tym samym karę grzywny za wykonaną w całości.

Tym samym wyrokiem uznał za winnego także oskarżonegoP. Ż., któremu przypisał popełnienie:

-

w dniu 4 września 2011r wB.czynu zart. 284 § 2 kkpolegającego na tym, że działając wspólnie i w porozumieniu zP. R.przywłaszczył powierzony przezM. F.telefon komórkowymarki S. (...)o wartości 800 zł oraz powierzony im przezD. W.telefon komórkowymarki S. (...)wartości 300 zł i za to na mocyart. 284 § 2 kkwymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz na mocyart. 33 § 2 kkgrzywnę w wysokości 100 stawek dziennych po 10 zł każda

-

w dniu 27 sierpnia 2011 wB.czynu zart. 280 § 1 kkpolegającego na tym, że działając wspólnie i w porozumieniu zP. M. (1)grożąc natychmiastowym użyciem przemocy wobecK. R., przy użyciu pałki metalowej teleskopowej, dokonał na jego szkodę kradzieży telefonu komórkowegomarki S. (...)o wartości ok. 1100 zł i za to na podstawie w/ w przepisu orazart. 33 § 2 kkwymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 200 stawek dziennych po 10 zł każda.

W myślart. 86 kkorzekł karę łączną 2 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 270 stawek dziennych po 10 zł każda. Na mocyart. 69 § 1 i 2 kkorazart. 73 § 2 kkwykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił tytułem próby na okres lat 5, oddając w tym czasie oskarżonego pod dozór kuratora. Z kolei na mocyart. 72 § 2 kkzobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzeczE. W.kwoty 150 zł w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku. W myślart. 45 kkw stosunku do tego oskarżonego orzekł też środek karny przepadku równowartości korzyści uzyskanej z przestępstwa w kwocie 50 zł.

Wszystkich trzech oskarżonych zwolnił od ponoszenia kosztów sądowych, natomiast zasadził od Skarbu Państwa na rzecz obrońców z urzędu oskarżonychP. M. (1)iP. Ż.zwrot kosztów obrony udzielonej wymienionym.

Apelacje od tego wyroku wnieśli prokurator i obrońca oskarżonegoP. M. (1).

Prokuratorzaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonychP. R.iP. Ż..
Wyrokowi zarzucił obrazę prawa procesowego, a toart. 399 § 1 kpkmogącą mieć wpływ na treść orzeczenia polegającą na tym, że sąd wbrew obowiązkowi wynikającemu zart. 399 § 1 kpknie uprzedził stron obecnych na rozprawie o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej zarzucanego w akcie oskarżeniaP. M. (1)iP. R.czynu o znamionach zbrodni zart. 280 § 2 kk, a następnie przyjął, że zarzucany czyn stanowi wypadek mniejszej wagi w rozumieniuart. 283 kk, czym naruszył prawo stron do inicjatywy dowodowej w kontekście przyjętej kwalifikacji oraz zajęcie stanowiska prawnego w tym zakresie w mowie końcowej stron. Ponadto zarzucił obrazę prawa materialnego –art. 283 kkstanowiącego podstawę prawną uznania winy i wymierzenia kary, poprzez błędne przyjęcie w kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego oskarżonymP. M. (1)iP. R., że za wypadek mniejszej wagi należy uznać zarzucany im czyn zart. 280 § 2 kk, którego dopuścili się działając wspólnie i w porozumieniu.
Z kolei w stosunku do oskarżonychP. R.iP. Ż.wyrokowi zarzucił również błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, polegający na niesłusznym uznaniu, że istnieją okoliczności uzasadniające zastosowanie instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary wobec oskarżonychP. R.iP. Ż., podczas gdy całościowa i wnikliwa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, jednoznacznie przemawiają za wymierzeniem im kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.
W konkluzji tak postawionych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Opisany wyrok został zaskarżony w części dotyczącej orzeczenia o karze, także i przezobrońcęoskarżonegoP. M. (1).
Obrońca wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności przepisówart. 54 § 1 kkiart. 60 § 1 kkpoprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy młodociany sprawca dopuścił się zarzucanych mu czynów w krótkim czasie po ukończeniu 17 lat, na skutek uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego cierpi na zaburzenia emocjonalne, nie był dotychczas karany i zamierza podjąć naukę w szkole średniej, a popełnione przez niego przestępstwa nie miały drastycznego charakteru i dotyczyły mienia niewielkiej wartości, zaś w trakcie postępowania karnego oskarżony konsekwentnie przyznawał się do ich popełnienia i wyrażał skruchę. Nadto wyrokowi zarzucił rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności w stosunku do stopnia szkodliwości społecznej przypisanych czynów, w sytuacji kiedy sposób popełnienia przestępstwa, zachowanie się sprawcy w toku postępowania karnego, a nadto jego właściwości osobiste uzasadniały wymierzenie kary w znacznie niższej wysokości i z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Stawiając powyższe zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zastosowanie względem oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia kary i wymierzenie mu kar jednostkowych oraz kary łącznej w znacznie niższych granicach niż sąd I instancji, ewentualnie z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Kontrola odwoławcza orzeczenia wydanego przez sąd I instancji doprowadziła do ujawnienia szeregu nieprawidłowości zarówno w toku postępowania, jak i w treści wydanego rozstrzygnięcia. Z uwagi jednak na zakres zaskarżenia, jego kierunek i treść zarzutów odwoławczych w chwili obecnej nie wszystkie błędy zawarte w wyroku sądu I instancji mogły zostać wyeliminowane.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga fakt iż wadliwe zaskarżenie wyroku przez prokuratora, które skutkowało pozostawieniem apelacji w stosunku do oskarżonegoP. M. (1)bez rozpoznania, powoduje, że nie jest możliwe wyeliminowanie rażącego błędu w zakresie oceny prawnej czynu przypisanego oskarżonemuP. M. (1)w pkt. 2 wyroku. Brak apelacji na niekorzyść tego oskarżonego uniemożliwia sądowi odwoławczemu poprawienie na jego niekorzyść przyjętej przez sąd I instancji kwalifikacji prawnej czynu, a brzmienieart. 455 kpkwyklucza w tym wypadku także i możliwość dokonania korekty orzeczenia z urzędu.
Konsekwencją występujących ograniczeń prawnych stało się to, że ten sam czyn popełniony przez dwóch oskarżonych –P. M. (1)iP. R., ostatecznie w stosunku do pierwszego z wymienionych pozostanie uznanym za czyn zart. 280 2 kkw zw. zart. 283 kk, a w stosunku do drugiego kwalifikacja prawna czynu zostanie poprawnie ograniczona do kwalifikacji zart. 280 § 2 kk.
Sąd I instancji dokonując bowiem oceny prawnej czynu popełnionego przez obu oskarżonych na szkodęP. M. (2)iD. R.dopuścił się rażącego naruszenia prawa materialnego uznając iż popełniony czyn można zakwalifikować jako czyn zart. 280 § 2 kkw zw. zart. 283 kk..
Przepisart. 283 kkjednoznacznie i wyczerpująco wymienia typy uprzywilejowane niektórych przestępstw przeciwko mieniu zrozdziału XXXV Kodeksu Karnegoi tym samym zastosowany może być wyłącznie do oceny prawnej zachowań będących kradzieżą z włamaniem -art. 279 § 1 kk, rozbojem zart. 280 § 1 kklub kradzieżą rozbójniczą -art. 281 kk, czy też wymuszeniem rozbójniczym zart. 282 kk.. Natomiast w żadnym innym wypadku, a więc także dla oceny czynu zart. 280 § 2 kk, nie może on zostać stosowany jako nieprzewidziany przez ustawodawcę.
Podkreślenia wymaga też fakt, że mimo, że ustawodawca przewidując typy uprzywilejowane niektórych przestępstw posłużył się również i inną techniką legislacyjną definiując w odniesieniu do niektórych przestępstw, wypadek mniejszej wagi w odrębnym paragrafie zamieszczonym w przepisie określającym dany typ przestępstwa np. kradzież zart. 278 § 3 kk, przywłaszczenie zart. 284 § 3i inne, to w wypadku czynu zart. 280 § 2 kktakże i w takiej postaci nie przewidział wypadku mniejszej wagi dla oceny zachowania sprawcy. Stąd też dokonana przez sąd I instancji ocena prawna zachowania oskarżonych, jako nie mająca podstawy w obowiązujących przepisach jest tym samym oceną niedopuszczalną.
Omówione zaś uprzednio ograniczenia natury procesowej, umożliwiają dokonanie korekty oceny prawnej zdarzenia z dnia 1 października 2011r, jednak jedynie w stosunku do oskarżonegoP. R..
Analizując natomiast motywy pisemne orzeczenia sądu I instancji stwierdzić trzeba, że powołane przez sąd okoliczności takie jak : okoliczności czynu, rozmiar wyrządzonej szkody czy minimalny stopień agresji, to okoliczności determinujące ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu i tym samym wpływające w myślart. 53 kkna wymiar kary. Okoliczności te należą zatem do przesłanek dających asumpt do ewentualnego rozważenia istnienia podstaw zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary. Żadną miarą nie jest natomiast dopuszczalne, jak uczynił to sąd I instancji / strona 26 uzasadnienia wyroku/ „dopasowywanie” przyjętej kwalifikacji do potrzeb zamierzonego w ocenie sądu sprawiedliwego wymiaru kary. Czym innym jest bowiem ocena prawna czynu, a więc jego kwalifikacja, a czym innym wymiar kary zgodny z regułami sprawiedliwej i trafnej represji . Rażąco wadliwe jest zatem uznanie czynu za wypadek mniejszej wagi dlatego, jak argumentuje to sąd I instancji, że „przyjęcie kwalifikacji zart. 280 § 2 kknie dawałoby możliwości warunkowego zawieszenia kary”. Uznając iż kara orzekana w granicach ustawowego zagrożenia przewidzianego dla danego typu czynu jest karą niewspółmiernie surową, zgodnie z obowiązującymi przepisami, sąd ma do dyspozycji szereg szczególnych instrumentów prawnych jej łagodzenia w tym np. możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary zart. 60 § 1czy§ 2 kk.
Rażąco błędny jest też pogląd sądu meriti, jakoby ocena prawna tego czy czyn stanowi zbrodnię czy występek, zależna była od sądowej oceny stopnia społecznej szkodliwości charakteryzującej dany czyn. Pojęcie zbrodni zostało jednoznacznie zdefiniowane przez ustawodawcę w przepisieart. 7 § 2 kki to właśnie ustawodawca, poprzez wprowadzenie określonych sankcji, dokonał podziału czynów na zbrodnie i występki w zależności od ich społecznej szkodliwości, nie pozostawiając w tym zakresie sądom marginesu swobody dokonywania ocen.
W świetle powyższego koniecznym stało się dokonanie zmiany zaskarżonego wyroku w stosunku do oskarżonegoP. R..
Kierując się przedstawionymi względami, a nadto mając na uwadze także okoliczności przestępstwa, rolę tego oskarżonego w zdarzeniu i fakt iżP. R.jest sprawcą młodocianym, orzekając wobec niego karę, należało kierując się dyrektywami zart. 54 § 1 kk, zastosować w myślart. 60 § 1 kknadzwyczajne jej złagodzenie. Bez wątpienia bowiem kara orzeczona w granicach ustawowego zagrożenia byłaby karą niewspółmiernie surową. Taka ocena wymiaru kary legła u podstaw zmiany zaskarżonego wyroku i orzeczenia w myślart. 60 § 6 pkt. 2 kkw stosunku doP. R.kary 2 lat pozbawienia wolności, jako spełniającej cele represyjne i wychowawcze.
Zmiana rozstrzygnięcia zawartego w pkt. 6 zaskarżonego wyroku skutkowała jednocześnie orzeczeniem nowej kary łącznej / pkt 7 /, ponownym orzeczeniem o warunkowym zawieszeniu jej wykonania / pkt 8 /, a także zaliczeniem okresu rzeczywistego pozbawienia wolności na poczet kary grzywny / pkt 10 /.
Analizując z kolei drugi z zarzutów podniesionych w apelacji prokuratora, a to zarzut naruszeniem prawa procesowego -art. 399 kpk, zarzut ten należało uznać za trafny w stopniu oczywistym. Analiza akt nin. postępowania wskazuje, że istotnie sąd orzekający nie uprzedził stron o możliwości dokonania zmiany kwalifikacji prawnej czynu, zaś uchybienie to skutkowało następnie wydaniem błędnego orzeczenia.
Odnosząc się natomiast do podniesionego przez prokuratora zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na niesłusznym uznaniu, że istnieją okoliczności uzasadniające zastosowanie instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary wobec oskarżonychP. R.iP. Ż.stwierdzić należy, że w tym zakresie apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Oceniając zachowanie oskarżonegoP. R.sąd I instancji trafnie uznał, że jego rola w przestępstwie popełnionym na szkodęP. M. (2)iD. R.była zdecydowanie mniejsza niż rola oskarżonegoP. M. (1), oskarżony ten w czasie zdarzenia pozostał biernym, nie odniósł też z tego przestępstwa bezpośrednio wymiernych korzyści, skoro oba skradzione telefony zabrał współoskarżonyP. M. (1). Ponadto zauważyć też należy, że pomimo iż zarówno oskarżonyP. R.jak iP. Ż.są ludźmi bardzo młodymi, to są już osobami zdemoralizowanymi. Z drugiej jednak strony ich stopień demoralizacji nie jest jeszcze tak wysoki by jedynie kara bezwzględnego pozbawienia wolności była jedyną możliwą drogą do przeprowadzenia procesu wychowawczego. Fakt iż przez okres tymczasowego aresztowania pozbawieni byli wolności, a teraz uzyskali szansę zmiany zachowania pod dozorem kuratora, winien być odczytany przez nich jako szansa powrotu do życia zgodnego z prawem. Słusznie zatem sąd I instancji zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności zobowiązał obu oskarżonych do kontynuowania nauki i wykonania obowiązku naprawienia szkody. Środki te w powiązaniu z dozorem kuratora, któremu poddano oskarżonych, winny być dla nich źródłem refleksji nad wcześniejszymi zachowaniami.
Z tych względów nie uwzględniono tej części apelacji prokuratora.
Nie zasługiwała też na uwzględnienie kwestionująca wymiar kary, apelacja obrońcy oskarżonegoP. M. (1).
P. M. (1)dopuścił się w przeciągu 3 miesięcy aż trzech przestępstw rozboju, w tym w jednym wypadku było to przestępstwo kwalifikowane zart. 280 § 2 kk. Podejmowane natomiast wcześniej przez rodzinę, jaki właściwe placówki, próby korekty jego zachowania i wdrożenia go do poszanowania porządku prawnego, zostały przez niego całkowicie zlekceważone. Podkreślić trzeba, że w stosunku do tego oskarżonego podejmowano bardzo liczne starania wychowawcze, a mimo te proces jego demoralizacji ulegał coraz większemu pogłębieniu. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia założenia, że bez orzeczenia kary bezwzględnego pozbawienia wolności, istotnie oskarżony ten rozważy i zmieni swoje postępowanie. Podnoszony przez obrońcę argument związany z ujawnionymi zaburzeniami osobowości oskarżonego, nie jest też okolicznością dostateczną dla zastosowania kary wolnościowej, skoro jak wynika z opinii biegłych, oskarżony zna normy prawne, rozumie je i może je przyswoić jako własne. Z kolei twierdzenie obrońcy odwołujące się do przyznania się oskarżonego do wszystkich zarzuconych mu czynów nie pozostaje w zgodności z treścią akt sprawy.
W świetle powyższego uznać trzeba, że wymiar kary zastosowany przez sąd I instancji w stosunku do tego oskarżonego jest w pełni prawidłowy i trafny.
Z urzędu wskazać natomiast należy na bardzo liczne, ujawnione przez sąd odwoławczy, uchybienia sądu I instancji zawarte w treści wydanego wyroku. Nagromadzenie tychże uchybień świadczyć może o znacznym stopniu niestaranności w fazie sporządzania orzeczenia.
I tak w pkt. 7 i 13 wyroku wadliwie jako podstawę wymiaru kary łącznej podano przepisart. 86 kk, podczas gdy podstawą tego rozstrzygnięcia jest przepisart. 85 kk, z kolei w podstawie orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pominięto przepisart. 70 § 2 kkmimo, że to właśnie ten przepis jest podstawą prawną określenia okresu próby w stosunku do sprawcy młodocianego.
Ponadto rozstrzygnięcie zawarte wpkt. 17całkowicie wadliwie odwołuje się do podstawy prawnej zart. 415 § 4 kpk. Gdyby bowiem istotnie obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem oparty był o w/w przepis, to rozstrzygniecie to winno wiązać się jednocześnie z orzeczeniem o odsetkach i obciążeniem oskarżonego wpisem sądowym, a nadto z uwagi na treśćart. 441 kcobowiązek ten musiałby obciążać sprawców przestępstwa solidarnie. Z tego tez względu podstawą nałożenia na oskarżonegoP. M. (1)obowiązku naprawienia szkody winien być przepisart. 46 kk. Tego rodzaju bowiem środek karny, jako środek o charakterze penalno – rekompensacyjnym ma w postępowaniu karnym pierwszeństwo, zaś w aktualnie obowiązującym stanie prawnym może być orzekany nawet bez wniosku pokrzywdzonego.
Mając powyższe na względzie dokonano zmiany podstawy prawnej orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej małoletniemuD. R.. Brak było natomiast podstaw do orzekania takiego obowiązku także i na rzecz pokrzywdzonegoP. M. (2), skoro reprezentująca go matkaR. M., jednoznacznie oświadczyła, że nie domaga się żadnych kwot pieniędzy.
Kolejnym błędem popełnionym przez sąd orzekający było orzeczenie obowiązków odszkodowawczych nie na rzecz pokrzywdzonych, a osób ich reprezentujących i wykonujących ich prawa.
W myślart. 49 kpkpokrzywdzonym jest osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone przez przestępstwo, zaś w myślart. 51 § 2 kpkjeżeli pokrzywdzony jest małoletni, prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy.
W rozpoznawanej sprawie pokrzywdzonymi – osobami, których dobra prawne bezpośrednio zostały naruszone byli : małoletniD. R.,D. W.,P. M. (2), a zatem to na ich rzecz winien zostać orzeczony obowiązek naprawienia szkody, nie zaś na rzecz rodziców jako, że ci jedynie wykonywali prawa pokrzywdzonych.
Powyższe uchybienie sądu I instancji skutkowało zmianą wyroku także w pkt. 17, 18 i 19. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.
Z uwagi na udział w postępowaniu obrońcy z urzędu zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy zwrot kosztów obrony w postępowaniu odwoławczym. Sytuacja materialna oskarżonych uzasadnia zwolnienie ich od ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego i obciążenie mini Skarbu Państwa.