Sąd Apelacyjnyw Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI ACa 44/13
Data wyroku: 2013-12-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia SA– Małgorzata Manowska, SA– Agata Wolkenberg, Marzena Miąskiewicz
Słowa kluczowe: Umowa
Podstawa prawna: art. 720 k.c.

Sygn. akt VI ACa 44/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 grudnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący - Sędzia SA– Małgorzata Manowska
Sędzia SA– Agata Wolkenberg (spr.)
Sędzia SA – Marzena Miąskiewicz
Protokolant: – st. sekr. sąd. Ewelina Murawska

po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa Wojewódzkiego Funduszu(...)wW.
przeciwko GminieP.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 5 października 2012 r.
sygn. akt XXV C 746/12
I oddala apelację,
II zasądza od GminyP.na rzecz Wojewódzkiego Funduszu(...)wW.kwotę 3600 zł  (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt VI ACa 44/13

UZASADNIENIE
Powód Wojewódzki Fundusz(...)wW.wnosił ostatecznie o zasądzenie od pozwanej GminyP.kwoty 168.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i kosztami procesu.
Pozwana Gmina wnosiła o oddalenie powództwa.
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 5.10.2012r. uwzględnił powództwo i rozstrzygnął o kosztach procesu. W zakresie dalej idącego żądania odsetek ustawowych umorzył postępowanie na skutek cofnięcia pozwu w tej części.
Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 25.05.2010r. pozwana Gmina zawarła z Samorządem Województwa(...)umowę o przyznanie pomocy w ramach działania „Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej” objętego(...)na lata 2007-2013, na mocy której, Gminie przyznano pomoc w wysokości 1.524.903 zł na realizację operacji rozbudowy kanalizacji sanitarnej wP.we wsiachG.-G.. Zgodnie z § 4 umowy, pomoc finansowa udzielona pozwanej, nie mogła przekroczyć 75% poniesionych kosztów kwalifikowanych operacji. Na podstawie § 3 umowy beneficjent zobowiązał się do spełnienia warunków określonych w programie, ustawie i rozporządzeniu oraz do realizacji operacji zgodnie z postanowieniami umowy, w szczególności w punkcie 3 wskazano, że beneficjent nie będzie finansował operacji z udziałem innych środków publicznych przyznanych w związku z realizacją operacji, z wyłączeniem przypadków współfinansowania ze środków ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz ze środków własnych jednostek samorządu terytorialnego.
W dniu 8.07.2010r. pozwana zawarła umowę pożyczki zBankiem (...)z przeznaczeniem na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowanych operacji w wysokości 914.652 zł na realizację rozbudowy kanalizacji sanitarnej wP.we wsiachG.-G.W.. W § 2 tej umowy wskazano, że Bank otwiera dla pozwanej rachunek pożyczki i rachunek środków własnych, na którym będą gromadzone środki własne pozwanej na pokrycie zobowiązań wynikających z umowy.
W dniu 22.09.2010r. pozwana zawarła z powodem umowę pożyczki na dofinansowanie realizacji zadania rozbudowy kanalizacji sanitarnej wP.we wsiachG.-G.W.poprzez udzielenie pożyczki w kwocie 224.000 zł , przy czym kwota pożyczki nie mogła przekroczyć 19 % całkowitego kosztu netto zadania, który określono na kwotę netto 1.234.171,61 zł. Przebieg realizacji zadania określał harmonogram rzeczowo- finansowy, stanowiący integralną część umowy. W § 3 tej umowy strony ustaliły, że wypłata transz pożyczki nastąpi po:
- udokumentowaniu zaangażowania środków własnych w wysokości co najmniej 10 % kosztu całkowitego zadania, przez co strony rozumiały wydatkowanie środków własnych (§3 ust 3 pkt 1);
- przedstawieniu zatwierdzonych do zapłaty faktur, rachunków i innych dokumentów finansowych uzgodnionych wcześniej z powodem z kserokopiami potwierdzonymi za zgodność i protokołem częściowego odbioru wykonanych prac i ich opisem uwzględniającym zgodność ich realizacji z harmonogram rzeczowo- finansowym. Strony wskazały, że dokumenty winny być opisane i zawierać oświadczenie skarbnika , że nie były i nie będą nimi rozliczone środki z innych źródeł dofinansowania realizacji zadania objętego umową (§3 ust 3 pkt 3 umowy).
Pozwana Gmina przedstawiła zgodnie z postanowieniami umowyfaktury VAT nr (...)na kwotę 224.000 zł oraz(...)na kwotę 49.280 zł. Zostały one opatrzone adnotacją powoda „faktura do wykorzystania ze środków(...)w kwocie 183.606.56 zł” oraz druga odpowiednio do rozliczenia z powodem kwoty 40.393,40 zł. W dniu 25.10.2010r., na konto pozwanej wpłynęła kwota pożyczki, którą w dniu 27.10.2010r. Gmina przelała na konto rachunku własnego w(...), była to kwota 235.000 zł. Zgodnie z rozliczeniem z 1.03.2011r., przedstawionym przez pozwaną, kwota uzyskana na podstawie umowy z powodem została przeznaczona na pokrycie kosztów, na które wystawione zostałyfaktury nr (...)w wysokości 25 % netto ich wartości. Kwotą otrzymaną od powoda pozwana opłaciła wszystkie faktury w wysokości 25 % a nie tylkofaktury nr (...)ponieważ uznała, że zaciągnęła pożyczkę jako wkład własny.
Bank (...)dokonywał płatności za przedstawione faktury VAT w formie dwóch przelewów: z rachunku pożyczki (75% wartości) oraz z rachunku środków własnych (25 %). Powód uzyskał informację, żefaktury nr (...), które były podstawą wypłacenia środków, były przedstawiane równieżBankowi (...)przy końcowym rozliczeniu w dniu 17.01.2011r. i zawierały pieczęcie tego Banku.
W piśmie z dnia 11.10.2011r., doręczonym pozwanej w dniu 14.10.2011r., powód złożył oświadczenie o wypowiedzeniu umowy na podstawie § 6 ust.1 pkt 2, ust 2 i §11 ust 1 pkt 1 i 2 oraz ust 2 umowy.
Jak ustalił Sąd I instancji, z § 6 ust 1 pkt 2 łączącej strony umowy wynika możliwość wypowiedzenia umowy w razie wykorzystania pożyczki lub jej raty niezgodnie z przeznaczeniem wynikającym z harmonogramu rzeczowo-finansowego, zaś w §11 ust 1 pkt 1 i 2 pożyczkobiorca zobowiązał się do informowania o wszelkich uzyskanych kredytach w bankach lub pożyczkach w instytucjach finansowych, w tym o ich wysokości, terminach spłat oraz formach zabezpieczenia, przeznaczonych na realizację zadania oraz o wszelkich okolicznościach mających lub mogących mieć wpływ na wywiązanie się przez pożyczkobiorcę z umowy. W ust 2 §6 i §11 z kolei przewidziano, że w w/w sytuacjach pożyczkobiorca ma zwrócić niespłaconą kwotę pożyczki wraz z odsetkami za zwłokę w terminie 14 dni od otrzymania wypowiedzenia. W uzasadnieniu wypowiedzenia powód wskazał, że pozwana nie przeznaczyła całości środków od powoda na pokrycie kosztów prac wskazanych w harmonogramie rzeczowo- finansowym, bowiemfaktury nr (...)w ogólnej kwocie 224.000 zł netto, stanowiące podstawę wypłaty środków z pożyczki udzielonej przez powoda zostały przez pozwaną przedstawione równieżBankowi (...)w celu uzyskania pożyczki na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowanych ze środków UE, zawierają pieczęcie Banku oraz zostały przedstawione również Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa(...)w celu refundacji ze środków(...). Tym samym doszło do dwukrotnego sfinansowania ze środków publicznych tych samych kosztów zadania realizowanego przez Gminę.
W rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy wskazał, że specyficzna formuła utworzenia i działania Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oznacza, że środki przeznaczone przez ten podmiot innym podmiotom w ramach dotacji czy pożyczek, jako środki publiczne winny być wydatkowane na ściśle określony w umowie cel. Skoro zatem w umowie wypłata transz pożyczki była uwarunkowana przedstawieniem zatwierdzonych do zapłaty faktur, rachunków oraz protokołem częściowego odbioru wykonanych prac i ich opisem uwzględniającym zgodność ich realizacji z harmonogramem rzeczowo- finansowym oraz zawierać oświadczenie, że nie były i nie będą nimi rozliczane środki z innych źródeł dofinansowania, to naruszenie tego obowiązku, po wypłacie transzy pożyczki, rodziło skutek w postaci możliwości wypowiedzenia umowy. Środki uzyskane z umowy pożyczki, pozwana Gmina przeznaczyła nie na sfinansowanie przedłożonych faktur, ale potraktowała je jako udział własny w celu uzyskaniu pożyczki wBanku (...)aby otrzymać pożyczkę na uzyskanie dodatkowych środków na wyprzedzające finansowanie (prefinansowanie) dotacji ze środków Unii Europejskiej. Oznacza to w ocenie Sądu I instancji, że środki przekazane pozwanej na zapłatę konkretnych prac ujętych w harmonogramie rzeczowo-finansowym zostały przeznaczone częściowo na inny cel. W tej sytuacji wypowiedzenie umowy dokonane przez powoda należy uznać za uzasadnione. Zgodnie z § 6 ust 1 pkt 2 umowy, może być ona wypowiedziana, a niespłacona kwota postawiona wraz z należnymi odsetkami w stan natychmiastowej wymagalności, w razie niewywiązania się przez pożyczkobiorcę z warunków umowy, tj. wykorzystania pożyczki lub jej raty niezgodnie z przeznaczeniem wynikającym z harmonogramu rzeczowo- finansowego, a tak stało się w sprawie niniejszej. Skoro wystarczającą przesłanką wypowiedzenia umowy okazała się powyższa okoliczność, bez znaczenia pozostawała, w ocenie Sądu I instancji, kolejna podstawa wypowiedzenia wskazywana przez powoda, a mianowicie naruszenie § 11 ust 1 pkt 1 i 2 umowy poprzez niepoinformowanie powoda o pożyczce z(...).

Powyższy wyrok apelacją zaskarżyła pozwana Gmina, zarzucając naruszenie:
-art. 233§ 1 kpcorazart. 227 kpcpoprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego a w konsekwencji poczynienie ustaleń sprzecznych z tym materiałem wyrażających się w przyjęciu, że pozwana nie wywiązała się z warunków umowy pożyczki, co uzasadniało jej wypowiedzenie;
-art. 328 § 2 kpcpoprzez brak wskazania w treści uzasadnienia z jakiej przyczyny Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom świadkaJ. B..
Wskazując te zarzuty skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje.

Powód wnosił o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew jej zarzutom Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i właściwie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie wykraczając poza granice wskazane wart. 233§ 1 kpc. Sąd Apelacyjny ustalenia te przejmuje jako własne.
Wypowiadając umowę pożyczki, powód wskazał w uzasadnieniu swojego oświadczenia w tym zakresie na naruszenie postanowień umowy, m.in. § 3 ust 3 pkt 2 poprzez rozliczenie tymi samymi dokumentami środków z innych źródeł dofinansowania realizacji zadania objętego umową. Wniosek taki powód wywiódł na podstawie wybranych przez pozwaną Gminę i przedstawionych do rozliczenia umowy dwóchfaktur nr (...). Wynikało z nich, że należność za wykonane usługi objęte tymi fakturami na łączną kwotę 224.000 zł, rozliczone zostały przezBank (...)w stosunku 75 % z pożyczki udzielonej przez ten Bank i 25 % ze źródeł własnych pozwanej Gminy. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest kwota odpowiadająca 75 % tych należności z obu faktur, która jak wynika z adnotacjiBanku (...), znajdujących się na tych dokumentach oraz z pism tego Banku z 9.08.2011r.(k.78) i z 16.08.2011r. (k.79) zostały rozliczone przezBank (...)w ramach pożyczki udzielonej powodowi w celu uzyskania pożyczki na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowanych ze środków Unii Europejskiej. Nie jest natomiast w tej sprawie kwestionowane rozliczenie kwoty wskazanej i zaliczonej na poczet środków własnych pozwanej Gminy. Powód domaga się więc zwrotu kwoty 168.000 zł odpowiadającej 75 % wartości obu faktur, rozliczonej również wBanku (...)ze środków pożyczki uzyskanej przez pozwaną Gminę na podstawie umowy z lipca 2010 r., zawartej z tym Bankiem. Twierdzenie pozwanej, że w rzeczywistości cała kwota 224.000zł udzielonej przez powoda pożyczki została faktycznie przeznaczona na udział własny pozwanej w realizacji zadania inwestycyjnego i na rozliczenie umowy z(...)w tym tylko zakresie, nie mogą podważyć prawidłowej oceny Sądu I instancji, skoro w umowie stron, wypłata pożyczki była uwarunkowana przedstawieniem zatwierdzonych do zapłaty faktur zawierających oświadczenie, że nie były i nie będą nimi rozliczane środki z innych źródeł finansowania. Naruszenie tego obowiązku rodziło skutek w postaci możliwości wypowiedzenia umowy. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, bezsporne jest, że dwiema fakturami przedstawionymi przez pozwaną Gminę do rozliczenia umowy z powodem (nr(...)i nr(...)), dokumentującymi koszty poniesione na realizację zadania rozbudowy kanalizacji sanitarnej w gminieP., zostały również rozliczone środki z innego źródła finansowania a mianowicie z pożyczki uzyskanej przez powoda wBanku (...)w celu uzyskania pożyczki na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowanych ze środków Unii Europejskiej. Wynika to jednoznacznie z treści pismaBanku (...)z 9.08.2011r. (k. 78) i jego stanowiska zawartego w kolejnym piśmie z 16.08.2011r. (k. 79). Zgodnie z harmonogramem rzeczowo finansowym, kwota pożyczki z(...)powinna być rozliczona na podstawie konkretnych faktur, przedstawionych przez pożyczkobiorcę. W sprawie niniejszej tymczasem, faktury przedstawione przez Gminę wykorzystano do rozliczenia dwóch źródeł finansowania – pożyczki zBanku (...)i pożyczki z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska. Oznacza to, że naruszone zostały postanowienia umowy łączącej strony i jej wypowiedzenie z przyczyn wskazanych przez powoda było uzasadnione zaś zarzuty apelacji kwestionujące te ustalenia okazały się chybione.
Nie jest uzasadniony również zarzut naruszeniaart. 328 § 2 kpc. Wbrew twierdzeniom apelacji, Sąd Okręgowy dokonał ustaleń w sprawie, m.in. na podstawie zeznań świadkaJ. B., czemu dał wyraz wprost w treści uzasadnienia (k. 171). Sąd I instancji przyjął jednocześnie, że uzyskane od powoda środki, Gmina przeznaczyła jako wkład własny w celu uzyskania pożyczki wBanku (...)czym naruszyła właśnie postanowienia łączącej ją z powodem umowy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną, na podstawieart. 385 kpc. O kosztach postępowania apelacyjnego postanowiono stosownie do wyniku procesu na podstawieart. 98 §1 i 3 kpcw zw. zart. 99 kpci§ 6 pkt 6)w zw. z §12 ust 1 pkt 2) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych... (Dz. U z 2013r. poz. 490).