Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 1/13
Data wyroku: 2013-02-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Klara Łukaszewska, Tomasz Skowron, Edyta Gajgał
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Bezpieczeństwu W Komunikacji
Podstawa prawna: art. 177§1 kk

Sygn. akt VI Ka 1/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 lutego 2013 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący – Sędzia SO Edyta Gajgał (spr.)
Sędziowie SO Klara Łukaszewska
SO Tomasz Skowron
Protokolant Anna Potaczek

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Piotra Fortuny
po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2013 r.
sprawyS. K.
oskarżonego zart. 177 § 1 kk
z powodu apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze
z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt IIK 996/11

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinniaS. K.od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. zart. 177 § 1 kk,

II
kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa,

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzeczS. K.2100 złotych tytułem poniesionych kosztów ustanowienia obrońcy w sprawie.

UZASADNIENIE
W. S.oskarżony został o to, że:

1
w dniu 01.02.2011 roku wJ., woj.(...), na parkingu przydrodze krajowej nr (...), kierując samochodem osobowym markiS. (...)onr rej. (...), naruszył nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób, że poruszając się po parkingu i zbliżając się do skrzyżowania placu parkingowego z drogą leśną nie zachował należytej ostrożności, poprzez nienależytą obserwację sytuacji panującej na drodze, w obrębie skrzyżowania placu parkingowego z drogą leśną i nie zmniejszył prędkości pojazdu do bezpiecznej, w wyniku czego przyczynił się do powstania sytuacji wypadkowej i zderzył się z wjeżdżającym na parking skuterem śnieżnym markiY.(...)bez numeru rejestracyjnego kierowanym przezS. K., wskutek czego pasażerka skuteraM. M.doznała obrażeń ciała w postaci stłuczenia głowy oraz złamania kości podudzia prawego, które naruszyły czynności narządów jej ciała na czas powyżej 7 dni,

to jest o czyn zart. 177 § 1 kk

S. K.oskarżony został o to, że:

2
w dniu 01.02.2011 roku wJ., woj.(...), na parkingu przydrodze krajowej (...), kierując skuterem śnieżnym markiY.(...)bez numeru rejestracyjnego, naruszył nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób, że wjeżdżającym z drogi leśnej na parking nie zachował należytej ostrożności, poprzez nie należytą obserwację sytuacji panującej na drodze, w obrębie skrzyżowania placu parkingowego z drogą leśną i nie zmniejszył prędkości pojazdu do bezpiecznej, w wyniku czego przyczynił się do powstania sytuacji wypadkowej i zderzył się z jadącym po placu parkingowym samochodem osobowym markiS. (...)onr rej. (...)kierowanym przezW. S., wskutek czego pasażerka skuteraM. M.doznała obrażeń ciała w postaci stłuczenia głowy oraz złamania kości podudzia prawego, które naruszyły czynności narządów jej ciała na czas powyżej 7 dni,

to jest o czyn zart. 177 § 1 kk

Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 5 października 2012 r. w sprawie II K 996/11:

I
ustalił, że oskarżonyS. K.dopuścił się popełnienia czynu opisanego w pkt 2 części wstępnej wyroku, czym wyczerpał znamiona czynu zabronionego opisanego wart.177§1kk, ustalając jednocześnie, iż wina i społeczna szkodliwość czynu oskarżonego nie są znaczne i na podstawieart.66§1kkorazart.67§1kkpostępowanie karne wobec oskarżonego warunkowo umorzył na okres 1 roku próby,

II
ustalił, że oskarżonyW. S.dopuścił się popełnienia czynu opisanego w pkt 1 części wstępnej wyroku, czym wyczerpał znamiona czynu zabronionego opisanego wart.177§1kk, ustalając jednocześnie, iż wina i społeczna szkodliwość czynu oskarżonego nie są znaczne i na podstawieart.66§1kkorazart.67§1kkpostępowanie karne wobec oskarżonego warunkowo umorzył na okres 1 roku próby,

III
na podstawieart. 627kpkw zw. zart.633kpkw zw. zart.7 ustawy o opłatach w sprawach karnychzasądził od oskarżonychS. K.iW. S.na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe po ½ części, w tym opłaty w kwocie po 60 złotych.

Wyrok ten zaskarżyła w całości obrońca oskarżonegoS. K.zarzucając:

I
naruszenie przepisu prawa materialnegoart.16 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowymmające wpływ na treść orzeczenia polegające na jego niezastosowaniu, a przez to ustalenie, iż współwinnym zdarzenia drogowego z dnia 02.01.2011r. jestS. K., gdy tymczasem jedynym winnym w sprawie winien być oskarżonyS., który to poruszał się w dół placu parkingowego przy prawej krawędzi i dojeżdżając do połączenia z dojazdem do przejazdu kolejowego nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu pojazdowi kierowanemu przez oskarżonegoS. K., poruszając się jednocześnie z prędkością około 35 km/h po śliskim i ubitym śniegu na placu parkingowym przy polanie(...),

II
naruszenie przepisu prawa procesowegoart.2§2kpkw zw. zart.4kpkw zw. zart.5kpkw zw. zart.92kpkw zw. zart.168kpkw zw. zart.410kpkmające wpływ na treść zaskarżonego wyroku poprzez wybiórcze stosowanie w przedmiotowej sprawie przepisówustawy z dnia 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym, gdy tymczasem Sąd winien był stosować według stanowiska orzecznictwa i doktryny podczas gdy dochodzi do zdarzenia drogowego na drodze niepublicznej przepisy tej ustawy, jednak w zakresie dotyczącym przepisów o zachowaniu bezpieczeństwa w ruchu, a w szczególności zasady ustąpienia pierwszeństwa przejazdu dla pojazdu poruszającego się z prawej strony, której to Sąd nie zastosował w przedmiotowej sprawie, a nadto Sąd I instancji pominął całkowicie fakt prędkości określonej przez biegłego z jaką poruszał się po placu parkingowym kierowcaS.(około 35 km/h) oraz warunków panujących w obszarze dojazdu do placu parkingowego i na nim, a więc ubitą ośnieżoną i śliską nawierzchnię oraz ciągnące się wzdłuż dojazdu, którym poruszał się skuter po obu stronach zaspy śnieżne sięgające 2 – 3 metrów wysokości i fakt braku oświetlenia placu parkingowego. Dodatkowo Sąd I instancji nie zastosowałart.5§2kpkpomimo istniejącej i niemogącej zostać wyjaśnioną wątpliwości w zakresie określenia prędkości skutera i przyjął całkowicie bezpodstawnie, iż oskarżonyK.naruszył normyprawa o ruchu drogowympoprzez nie zmniejszenie prędkości skutera do bezpiecznej w momencie wjeżdżania na plac parkingowy z dojazdu z przejazdu kolejowego,

III
błąd w ustaleniach faktycznych Sądu mający wpływ na treść wyroku poprzez ustalenie, że:

­

do zdarzenia drogowego doszło na skrzyżowaniu, gdy tymczasem do zdarzenia doszło na drodze niepublicznej gdzie nie występuje pojęcie skrzyżowania,

oskarżonyK.poruszał się drogą leśną, gdy tymczasem nie jest to droga leśna jedynie dojazd do terenów leśnych, co stoi w sprzeczności w uznaniu, iż oskarżony z drogi leśnej wjechał na plac, którym to poruszał się między innymi oskarżonyS.,

oskarżonyK.wyjeżdżając z drogi leśnej na parking nie zachował należytej ostrożności poprzez nienależytą obserwację sytuacji panującej na drodze w obrębie skrzyżowania placu parkingowego z drogą leśną i nie zmniejszył prędkości pojazdu do bezpiecznej,

pomiędzy opinią wydaną przez biegłegoP.a pozostałymi wiarygodnymi dowodami w sprawie nie zachodzą sprzeczności, gdy tymczasem, sama opinia biegłego jest wewnętrznie sprzeczna, bowiem biegły wydał w sprawie dwie opinie pisemne oraz jedną ustną uzupełniającą i z treści tych opinii wynika, iż biegły nie jest w stanie określić prędkości z jaką poruszał się oskarżonyK.prowadzący skuter śnieżny a z treści pisemnych opinii wynika, iż na miejscu zdarzenia zauważył ślady płozy skutera, co może świadczyć o próbie hamowania, by później stwierdzić, że oskarżonyK.nie podejmował manewru hamowania i nadto ustalić, iż oskarżonyK.naruszył normyprawa o ruchu drogowymbowiem nie obserwował w sposób należyty sytuacji panującej na drodze i nie zmniejszył prędkości pojazdu do bezpiecznej,

IV
naruszenie przepisów prawa procesowego,art. 9§1kpkart.2§ 2kpkw zw. zart.92kpkw zw. zart.167kpkw zw. zart.410kpkmające wpływ na treść wyroku, polegające na jego ferowaniu w oparciu o niepełny materiał dowodowy, bowiem w oparciu o nielogiczną i niekompletną i wewnętrznie sprzeczną opinię biegłegoP.z treści której to wynika, iż biegły nie jest w stanie określić prędkości z jaką poruszał się oskarżonyK.prowadzący skuter śnieżny oraz ustalił że na miejscu zdarzenia zauważył ślady płozy skutera, co może świadczyć o próbie hamowania, by później stwierdzić, że oskarżonyK.nie podejmował manewru hamowania i nadto ustalić, iż oskarżonyK.naruszyły normyprawa o ruchu drogowymbowiem nie obserwował w sposób należyty sytuacji panującej na drodze i nie zmniejszył prędkości pojazdu do bezpiecznej pomimo wyraźnego stanowiska wyrażonego w sprawie w pierwszej pisemnej opinii, iż sprawcą zderzenia pojazdów jest oskarżonyS.bowiem nie ustąpił pierwszeństwa pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej strony.

Stawiając powyższe zarzuty obrońca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoS. K.od popełnienia zarzucanego mu aktem oskarżenia przestępstwa, ewentualnie przy uwzględnieniu zarzutów z punktów 2 – 4 o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze.
W sytuacji uniewinnienia oskarżonegoS. K.obrońca wniosła o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1.500 zł za I instancję oraz 600 zł za II instancję.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie z podniesionych w niej zarzutów mogły być uznane za uzasadnione. Zasadnie skarżąca zakwestionowała ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd Rejonowy przyjął przyczynienie sięS. K.do powstania sytuacji wypadkowej w następstwie naruszenia przez niego zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Ustalenia te są bowiem wynikiem oceny dowodów dowolnej, nieuwzględniającej wszystkich okoliczności ujawnionych w toku postepowania, przeprowadzonej z naruszeniem przepisuart.7kpk. I to właśnie stwierdzenie obrazy przepisów postępowania, mającej wpływ na treść wyroku oraz błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę podjętego rozstrzygnięcia legło u podstaw podjętej przez Sąd Okręgowy decyzji procesowej o rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego mimo cofnięcia środka odwoławczego przez oskarżonego na rozprawie odwoławczej. Poważne i zasadnicze błędy i uchybienia, jakich w tej mierze dopuścił się sąd orzekający implikowały uznaniem, że zachodzą przesłanki zart.440kpk, a więc, że utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, co w konsekwencji nie pozwalało na pozostawienie cofniętego środka odwoławczego bez rozpoznania.
Punktem wyjścia rozważań w tej sprawie w zakresie dotyczącym odpowiedzialności oskarżonegoS. K.winna być właściwa ocena postępowania współoskarżonegoW. S., jako że to on swoim zachowaniem spowodował stan zagrożenia i sytuację wypadkową, co jednoznacznie wynika z opinii biegłego z zakresu kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowychA. P., z którym to wnioskiem należy się w pełni zgodzić. Tymczasem, ocena jakiej w tej mierze dokonał Sąd Rejonowy budzić musi poważne zastrzeżenia, a co za tym idzie nie może być uznana za właściwą. Jest ona bowiem wynikiem bezkrytycznego przyjęcia za wiarygodne i zasługujące na uwzględnienie wyjaśnień współoskarżonegoW. S.oraz zeznań świadkówM. O.,W. N.iM. M.(1). Stwierdzenie to odnieść należy do tych fragmentów procesowych wypowiedzi wymienionych, które dotyczą wskazania przez nich celu spotkania na parkingu wJ.oraz powodów, dla których oskarżonyS.ruszył swoim pojazdem i jechał wzdłuż parkingu, w sytuacji gdy okoliczności z tym związane mają kluczowe znaczenie w sprawie. Implikują one bowiem dalsze ustalenia co do sposobu poruszania się prowadzonego przezW. S.pojazdu w aspekcie także prędkości, jaką rozwinął oskarżony, co przekłada się wprost na ocenę postępowaniaS. K.w kontekście ciążących na nim jako uczestniku ruchu drogowego i zaistniałej sytuacji kolizyjnej powinności. Sąd Rejonowy zaaprobował bez zastrzeżeń prezentowaną przez współoskarżonego i świadków tezę o koleżeńskim charakterze spotkania po to tylko by porozmawiać, jak też przyjął, bez wdawania się w pogłębioną ocenę, wersję oskarżonegoS., że przejeżdżał wzdłuż parkingu po to, by na jego końcu, w ustronnym miejscu załatwić potrzebę fizjologiczną. Mimo że w toku postępowania pojawiła się sugestia o zgoła innym celu spotkania i możliwości urządzenia przez wymienionych mężczyzn swoistych zawodów, czy rywalizacji sportowymi samochodami po niemal pustym w tym czasie parkingu, sąd pierwszej instancji nie analizował pod tym kątem zachowania oskarżonegoW. S.. Nie odniósł się do wyjaśnieńS. K., w których wskazał na istotne okoliczności uzasadniające taką właśnie wersję wydarzeń. Zaniechanie to ma istotne znaczenie, bowiem jego prostą konsekwencją jest niepełna podstawa faktyczna rozstrzygnięcia w odniesieniu doS. K., co słusznie podniosła w apelacji skarżąca.
Ocena wyjaśnień oskarżonegoW. S.oraz zeznań świadkówM. O.,W. N.iM. M.(1)nie mogła zostać dokonana w oderwaniu od zasad prawidłowego rozumowania i wskazań doświadczenia życiowego, Te zaś nakazują podać w wątpliwość twierdzenie, że trzech młodych mężczyzn spotyka się w odosobnionym miejscu w późnych godzinach wieczornych, zimą, przy bardzo niskiej temperaturze (minus dwadzieścia stopni) przyjeżdżając na niemal pusty parking trzema sportowymi samochodamiS. (...)po to tylko by porozmawiać. Z tych samych względów – odwołując się do zasad prawidłowego rozumowania i zasad doświadczenia życiowego - zakwestionować należy także te twierdzeniaW. S., w których podawał po co udawał się na drugi koniec parkingu, zwłaszcza jeśli uwzględnić, że nieopodal znajdował się budynekrestauracji (...).
Z opinii biegłegoA. P.wynika, że pojazd kierowany przezW. S.w momencie zderzenia ze skuterem osiągnął dużą jak na warunki poruszania się po parkingu prędkość 35km/h. I to ustalenie biegłego pozwala skutecznie zakwestionować tezę prezentowaną przez oskarżonegoS.o przejeżdżaniu przez parking wyłącznie po to by znaleźć się w ustronnym miejscu.
Z zeznańM. O.,W. N.iM. M.(1)wynika ponadto, że w czasie gdy doszło do zdarzenia także ich samochody pozostawały w ruchu. W złożonych wyjaśnieniachS. K.określił, że widział dwa pojazdy jadące niemal równolegle, obok siebie, w jednej linii, jak to określił, z podobną prędkością. Potwierdziła to w części w swoich zeznaniach pasażerka skuteraM. M.. Jeśli uwzględnić przy tym, że jeden z wjazdów na parking od strony drogi krajowej był w tym czasie zastawiony barierkami, na co wskazałS. K., nie sposób mieć wątpliwości, że do zdarzenia doszło w czasie gdy grupa kolegów urządziła na parkingu swoistą rywalizację w jeździe sportowymi samochodami.
Takie ustalenie, jawi się jako w pełni uprawnione przy uwzględnieniu powołanych wyżej dowodów i okoliczności z nich wynikających, ocenianych we wzajemnym ścisłym ich powiązaniu ze sobą. Oczywistym jest przy tym, że nie pozostaje ono bez wpływu na ocenę zachowaniaS. K.. Sąd Rejonowy przyjął, że oskarżony naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez niezachowanie należytej ostrożności przejawiające się nienależytą obserwacją sytuacji na drodze i niezmniejszeniem prędkości skutera do bezpiecznej. Jeśli nawet nie kwestionować ustalenia o nie dość uważnej obserwacji sytuacji na drodze przez kierującego skuterem, to zauważyć należy, że stwierdzenie tego faktu nie jest jeszcze wystarczające do przyjęcia jego odpowiedzialności za zaistniały skutek. Odpowiedzi bowiem w takiej sytuacji wymagało pytanie, czy przy alternatywnym zachowaniu oskarżonego, zgodnym z zasadami ruchu drogowego, które znajdują zastosowanie w tej sprawie zgodnie z treściąart.1 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, również doszłoby do wypadku, czy prawdopodobieństwo jego zaistnienia byłoby równie duże. Analiza okoliczności zdarzenia uprawnia do stwierdzenia, że nawet przy bardziej uważnej obserwacji drogi oskarżony nie mógł przewidywać, iż na parkingu, do którego dojeżdżał kierowcy trzech samochodówS. (...)urządzili sobie swoiste zawody – wyścigi, na co wskazuje prędkość, jaką rozwinął oskarżony - na oblodzonej i pokrytej ubitym śniegiem nawierzchni, jadąc obok siebie z dużą, jak na miejsce, po którym się poruszali, prędkością. Nie można mu przecież zarzucić, że winien był spodziewać się zachowania tak nietypowego i odbiegającego od normy. Zasada ograniczonego zaufania nie znajduje tu zastosowania. Oskarżony mógł przewidywać, że na parkingu odbywa się ruch pojazdów, jednak determinowany przeznaczeniem tego miejsca, a więc związany z wjazdem na parking, bądź wyjazdem z niego – co przekłada się na znacznie mniejsze prędkości poruszających się po parkingu pojazdów, aniżeli ta, jaką miał w chwili zderzenia samochód kierowany przezW. S., jak też inny sposób jazdy. Co istotne przy tym, powinnościąS. K.było ustąpienie pierwszeństwa przejazdu pojazdom nadjeżdżającym z jego prawej strony. Tymczasem,W. S.poruszał się z lewej jego strony i to on miał obowiązek ustąpić kierowcy skutera śnieżnego pierwszeństwa przejazdu, zgodnie zart.16w zw. zart.1 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym. Z opinii biegłego jednoznacznie wynika, że to samochód uderzył w skuter, jak też, że do uderzenia doszło w momencie, gdy ten ostatni pojazd znajdował się już na parkingu. Przy dużej prędkości samochodu prowadzonego przez oskarżonego w sytuacji przy tym gdy obok niego jechał drugi taki sam pojazd w ramach prowadzonej wówczas rywalizacji, kierujący skuterem śnieżnym nie miał możliwości uniknięcia zderzenia. Twierdzenie, że powinnościąS. K.było zatrzymanie pojazdu przed wjazdem na parking nie znajduje racjonalnego uzasadnienia w okolicznościach tego konkretnego zajścia, przy uwzględnieniu tak znacząco nieprawidłowego zachowaniaW. S., którego oskarżonyK.nie mógł się spodziewać. Nie bez znaczenia dla oceny w tym zakresie pozostaje ponadto i ta okoliczność, że wymagań takich, a mianowicie zatrzymania pojazdu przed wjazdem na parking od strony przejazdu kolejowego, nie postawiono oskarżonemuW. S., choć przecież to właśnie on mógł i powinien się spodziewać ruchu pojazdów z tego kierunku.
Nie sposób także zgodzić się z ustaleniem przez Sąd Rejonowy, żeS. K.naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym rozwijając skuterem śnieżnym prędkość nadmierną w okolicznościach zdarzenia, że wjeżdżając na parking winien był ją istotnie zmniejszyć. Zauważyć należy, że określenie prędkości skutera pozostaje przybliżone wyłącznie, a przy tym opiera się na wyjaśnieniach samego oskarżonego. Biegły na rozprawie wprost stwierdził, że na podstawie zgromadzonych materiałów nie jest możliwe ustalenie prędkości skutera. Czyniąc oskarżonemu zarzut, że nie zmniejszył prędkości do bezpiecznej, biegły odnosił to wyraźnie do możliwości zatrzymania skutera w razie wystąpienia sytuacji zagrożenia. Jak stwierdził na rozprawie, „oskarżony powinien jechać z taką prędkością, że z chwilą gdy zauważył poruszający się samochód po parkingu, który nie ustąpił mu pierwszeństwa, zgodnie z zasadą ograniczonego zaufania, powinien zatrzymać skuter”. Rzecz jednak w tym, że biegły nie uwzględnił w opinii tego, żeS. K.nie miał możliwości, by przewidzieć, że na torze jego jazdy znajdzie się samochód rozwijający tak dużą prędkość, ścigający się z innym pojazdem. Zachowanie to było na tyle nietypowe i niedające się przewidzieć, że zasada ograniczonego zaufania, do której odwołał się biegły nie może mieć w tej sytuacji zastosowania. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że w opinii biegły zawarł wyraźne stwierdzenie, iż ocenę osobowych źródeł dowodowych pozostawia zgodnie z kompetencjami sądowi orzekającemu. Mając to na uwadze nie sposób podzielić wyrażonego przez biegłego zapatrywania, przyjętego bez pogłębionej refleksji przez Sąd Rejonowy, że oskarżony prowadził skuter z prędkością, która nie może być uznana za bezpieczną w okolicznościach zdarzenia, a w konsekwencji, że ciążyła na nim powinność zmniejszenia tej prędkości przed wjazdem na parking do zatrzymania skutera włącznie, a zaniechanie w tym zakresie pozostaje w związku z wypadkiem, jako element przyczynienia się do jego powstania.
Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialnościS. K.za zarzucony mu czyn, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku przez jego uniewinnienie.
O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart.632kpk.