Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1621/12
Data wyroku: 2013-09-05 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jaromir Antoszewski
Słowa kluczowe: Służebność
Podstawa prawna: art. 305^1^ k.c.

Sygnatura akt I Ns 1621/12

POSTANOWIENIE
Jelenia Góra, dnia 05.09.2013 r.

Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący  SSR  Jaromir Antoszewski
Protokolant  Mariola Olechno

po rozpoznaniu w dniu 05.09.2013 r. w Jeleniej Górze na rozprawie sprawy
z wnioskuL. F.iM. F.
przy udziale(...) S.AwK.
-o ustanowienie służebności przesyłu

POSTANAWIA

I
oddalić wniosek;

II
kosztami postępowania obciążyć wnioskodawców i uczestnika zgodnie z ich udziałem w sprawie.

UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 03.11.2012r.L. F.iM. F., reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika, wystąpili przeciwko(...) S.A.wK.o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz każdoczesnego właściciela urządzenia przesyłowego – linii energetycznej średniego napięcia , zlokalizowanej na stanowiących ich własność nieruchomościach położonych wM.–działkach gruntu nr (...), dla których Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze prowadziksięgi wieczyste nr (...). Zażądali nadto zasądzenia na ich rzecz od uczestnika kwoty 18 304 zł jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie ww. służebności oraz wnosili o powołanie biegłych z zakresu geodezji, elektroenergetyki i szacowania nieruchomości .
W uzasadnieniu wskazali, iż przez opisane na wstępie działki przebiega linia energetyczna średniego napięcia należąca do uczestnika , koszty oraz brak interesu publicznego w likwidacji tej linii wymagają ustanowienia służebności przesyłu, a uczestnik nie wyraża gotowości zawarcia stosownej umowy o czym świadczy stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 15.03.2012r. Powołując się naart. 3052§2 kc.zaznaczyli , że na gruncieart. 143 kc.nieruchomość posiada granice w poziomie i w pionie ,a prawo własności ograniczają same linie, żądają ustanowienia służebności obejmującej powierzchnię ok. 352 m2, która pomnożona przez wartość m2działki pod zabudowę tj. 65 zł , po skorygowaniu o współczynnik 0,8 daje kwotę wynagrodzenia 18 304 zł. W odniesieniu do zarzutu zasiedzenia , które do 1990 r. mogło nastąpić wyłącznie na rzecz Skarbu Państwa , stwierdzili nie udowodnienie przez uczestnika nabycia takiego prawa od Skarbu Państwa . Przywołali wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09.12.2009r. , sygn. akt IV CSK 291/09 oraz brak dobrej wiary uczestnika jako posiadacza służebności po 1990r. Wyrazili przekonanie , iż uczestnik nie może doliczyć okresu posiadania przez Skarb Państwa przed przeniesieniem posiadania prawa odpowiadającego służebności przesyłu w trybieart. 176 kc.bo doliczenie jest możliwe tylko w okresie biegu terminu zasiedzenia , a ten ustałby w dniu nabycia służebności przesyłu przez Skarb Państwa. Uczestnik tymczasem nie przedstawił dokumentu o przeniesieniu prawa służebności przesyłu , więc nawet jeżeli służebność nabyta została przez Skarb Państwa to nie została przeniesiona na rzecz uczestnika.
W odpowiedzi na wniosek z dnia 18.04.2013r.(...) S.A.wK., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika , wniósł o oddalenie wniosku.
W uzasadnieniu wskazując na znajdujące się nadziałce nr (...)linię napowietrzną średniego napięcia, podniósł , iż linia średniego napięcia wybudowana została w 1964 r. , gdy działka ta stanowiła własność Skarbu Państwa , zaś linia niskiego napięcia niskiego napięcia przed 1945 r. Zarzucił nie wykazanie przyjętej powierzchni, stawki i współczynnika wynagrodzenia. Wskazał, iż celem służebności jest zagwarantowanie uczestnikowi możliwości realizowania jego zadań statutowych. Przywołał orzecznictwo , w tym uchwałę, Sądu Najwyższego z dnia 17.06.2005r. ad. zasad wynagrodzenia. Podniósł nadto zarzut zasiedzenia służebności. Zaznaczył , że jako następca prawny przedsiębiorstwa państwowego , w sposób widoczny, trwały i nieprzerwany od 1989r. tj. od ponad 20-u lat , w dobrej wierze korzysta z nieruchomości należącej obecnie do wnioskodawcy oraz spełnione zostały przesłanki do nabycia prawa nieodpłatnego korzystania z nieruchomości wnioskodawcy w związku z zasiedzeniem służebności na gruncieart. 292 kc.iart. 172 kc.Powołał się na zmianę stosunków własnościowych z dniem 01.02.1989r. jako wyznaczających upływ okresu zasiedzenia w 2009 roku.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

L. F.iM. F.są współwłaścicielami na zasadzie wspólności małżeńskiej nieruchomości położonych wM.-działek gruntu nr (...), dla których Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze prowadziksięgi wieczyste nr (...). Nadziałce nr (...)znajdują się napowietrzna linia średniego napięcia(...)z jednym słupem oraz linia kablowa niskiego napięcia. Działka ta do 1985r. była własnością Skarbu Państwa. Wtedy nabyli ją wnioskodawcy.
(dowód: wydruki z ksiąg wieczystych k. 8-16, 17-26, 27-36,
mapa k.37, 72,
wykaz urządzeń k. 71,
historia działki k. 74 ).

Linia średniego napięcia wybudowana została w 1964 r. , a linia niskiego napięcia przed 1945r.
(dowód: karty z księgi inwentarzowej k. 75,76
wydruki zdjęć k. 73,
zeznania świadkaM. B.k. 102).

Pismami z dnia 14.02.2012 r. i 30.03.2012r.L. F.iM. F.przez swoich pełnomocników wezwali(...) S.A.wK.Oddział wJ.m.in. do podpisania umowy regulującej korzystanie z ich nieruchomości oraz wypłaty z tytułu służebności przesyłu kwoty nie mniejszej niż 18 304 zł, przyjmując ją jako iloczyn powierzchni zajętej przez linię średniego napięcia wraz ze strefą ochronną – 352 m2, kwoty 65 zł za m2i 0,8 „współczynnika współkorzystania”.
W odpowiedzi pismem z dnia 04.05.2012 r.(...) S.A.wK.Oddział wJ.wskazał , że posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w zakresie linii średniego napięcia wybudowanej w 1964r. , gdy właścicielem nieruchomości był Skarb Państwa więc nie była wymagana zgoda na jej budowę , zaś linia niskiego napięcia wybudowania została w 1915r. . Ponadto wnioskodawcy nabyli nieruchomość z istniejącą infrastrukturą oraz nie wnosili do tej pory żadnych zastrzeżeń do tych urządzeń Poinformował , iż jako następca prawny przedsiębiorstwa państwowego nabył uprawnienie do korzystania z nieruchomości przez zasiedzenie służebności przesyłu. Odmówił uznania roszczeń odszkodowawczych i wynagrodzenia za służebność.
(dowód: pisma wnioskodawców k. 38 ,40,
pisma uczestnika k. 39, 41 ).

Urządzenia elektroenergetyczne położone na nieruchomościJ. O.do 1989r. wchodziły w skład przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą(...)wP.–Zakład (...). Następnie po utworzenia w 1989r. na podstawie Zarządzenia Ministra Przemysłu z dnia 16.01.1989r. do przedsiębiorstwa państwowego(...)Góra wJ., po skomercjalizowaniu i powstaniu spółki(...)S.A. w 1993r. ,do tej spółki, zaś od 2004r. po przejęciu przez(...)S.A. majątku spółek energetycznych zL.,O.,W.iW.w trybieart. 492 §1 pkt. 1 ksh. i powstaniu przedsiębiorstwa wielodziałowego pod nazwą(...) S.A., który zmienił następnie nazwę na(...) S.A., a obecnie po kolejnym połączeniu spółek , od 01.09.2011r. prowadzi działalność pod nazwą(...) S.A.wK.Oddział wJ., do tej ostatniej spółki.

Sąd zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie wnioskodawcy dochodzili ustanowienia na rzecz każdoczesnego właściciela linii energetycznej średniego napięcia służebności przesyłu na stanowiących obecnie ich własność nieruchomości położonej wM.–działkach gruntu nr (...). Spór pomiędzy stronami sprowadzał się do oceny prawnej przesłanek ustanowienia służebności , ewentualnie jej zakresu i wynagrodzenia z tego tytułu, zasiedzenia służebności.
Stosownie doart. 3051kc.nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa wart. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).
Wg.art. 3052§ 1 kc.jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa wart. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.
§ 2. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.
Art. 3054kc.stanowi : do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.
Zgodnie zaś zart. 285 § 1 kc.nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).
§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.
Niespornym w sprawie ale też wynikającym z mapek złożonych przez strony było , iż urządzenia elektroenergetyczne w postaci opisanych linii znajdowały się tylko nadziałce nr (...).
W ocenie sądu wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W niniejszej sprawie bowiem skutecznie podniesiony został przez uczestnika zarzut posiadania tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości wnioskodawców w zakresie linii średniego napięcia przez zasiedzenie służebności przesyłu ( także ad. linii niskiego napięcia , która zresztą nie była objęta wnioskiem) .
Kwestia dopuszczalności zasiedzenia służebności przesyłu w odniesieniu do urządzeń elektroenergetycznych była już wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa Sądu Najwyższego. Zgodnie z tym orzecznictwem posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe urządzeń energetycznych oraz cudzej nieruchomości, na której zostały posadowione, jest posiadaniem w rozumieniuart. 352 k.c.i może prowadzić do zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej służebności przesyłu (art. 292w zw. zart. 172 k.c.) ( vide : postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt V CSK 502/10LEX nr 1096048, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2012 r. sygn. akt IV CSK 183/11LEX nr 1130302). Zatem , czego uczestnik nie podważył , wnioskodawca mógł liczyć posiadanie swojego poprzednika prawnego niezależnie czy było to posiadanie przedsiębiorstwa państwowego czy też innego . Ewentualne przerwy dotyczące remontów czy modernizacji linii nie stanowiły o przerwaniu biegu posiadania albowiem posiadanie służebności nie musi być wykonywane w sposób ciągły lecz stosownie do potrzeb tak jak ma to miejsce w przypadku służebności przesyłu ( vide : wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt I ACa 1356/12LEX nr 1313323) i prowadzenie w tym kierunku postępowania dowodowego było zbędne. Następstwo prawne wnioskodawcy wynikające z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego a także powszechnie wiadome , nie było kwestionowane. Niewątpliwie na gruncie kart obiektu inwentarzowego średniego napięcia linia ta wybudowana została najpóźniej do grudnia 1964r. ( linia niskiego napięcia w 1915r.) .
Wg.art. 7 kc.Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary.
W ocenie sądu przedmiotowe domniemanie nie zostało obalone przez wnioskodawców , a zawnioskowane w tym zakresie we wniosku wnioski dowodowe jako nieprzydatne do wykazania złej wiary uczestnika sąd oddalił. Ponadto z historiidziałki nr (...)wiadomo, że do 1985r. była ona własnością Skarbu Państwa. Skoro przy tym wnioskodawcy nabywając w tej dacie nieruchomość wraz z istniejącą infrastrukturą nie zgłaszali z tego tytułu żadnych zastrzeżeń , uznać należało że korzystanie z linii energetycznej wybudowanej zgodnie z prawem przez przedsiębiorstwo państwowe na gruncie Skarbu Państwa, objęte było posiadaniem służebności w dobrej wierze po 1985r. Wnioskodawcy nie wykazali, aby nabycie obciążonej nieruchomości odbyło się przy ich sprzeciwie lub w okolicznościach z których by wynikało, że poprzednicy prawni uczestnika postępowania powinni mieć świadomość, że nie mają podstawy prawnej do korzystania w tym zakresie z nieruchomości.
Zgodnie zart. 292 k.c.służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio. Wg.art. 172 k.c.w zw. zart. 292 kc.posiadacz nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, któremu nie przysługuje prawo służebności nabywa służebność, jeżeli posiada nieruchomość w zakresie odpowiadającym treści służebności nieprzerwanie od lat dwudziestu, chyba że uzyskał posiadanie w zakresie odpowiadającym treści służebności w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności nabywa służebność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.Art. 176 § 1 kc.stanowi, że jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie służebności w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści. Wymienione przesłanki zostały spełnione. Stąd skutkowało to przyjęciem dwudziestoletniego okresu zasiedzenia , który liczony najwcześniej od dnia 01.01.1986 r. upłynął dniu 01.01.2006r. , kiedy przedmiotowe linie energetyczne znajdowały się w zasobach poprzednika prawnego uczestnika- (...) S.A.Nabył on więc służebność objętą wnioskiem , która to służebność przesyłu w konsekwencji należy do wnioskodawcy.
W świetle powyższych okoliczności ostatecznie bezprzedmiotowe wnioski wnioskodawców o opinie biegłych podlegały oddaleniu , podobnie jak sam wniosek o ustanowienie służebności jako bezzasadny .
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 §1 kpc.