Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1839/12
Data wyroku: 2013-10-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Wolska, Anna Szczepaniak-Cicha, Maria Padarewska-Hajn
Słowa kluczowe: Wysokość Świadczenia
Podstawa prawna: art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt: III AUa 1839/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 października 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Anna Szczepaniak-Cicha
Sędziowie: SSA Jolanta Wolska
SSA Maria Padarewska - Hajn (spr.)
Protokolant: sekr. sądowy Patrycja Stasiak

po rozpoznaniu w dniu 17 września 2013 r. w Łodzi
sprawyJ. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi wŁ.
o rozliczenie świadczenia za 2010 i 2011 rok,
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 22 października 2012 r., sygn. akt: VIII U 3356/12;

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 1839/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 6 sierpnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział I wŁ.rozliczył rentęJ. K.w związku z osiągniętym przychodem w roku 2010 i zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 3166,97 zł w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.
Decyzją z dnia 7 sierpnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział I wŁ.rozliczył rentęJ. K.w związku z osiągniętym przychodem w i roku 2011 i zobowiązał wnioskodawcę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 6015,54 zł w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.
W odwołaniach od w/w decyzjiJ. K.wniósł o ich zmianę, zarzucając błędne ustalenie, że przychód przez niego osiągnięty w 2010 r. wyniósł 30.260,37 zł, a w 2011 r. – 51.764,23 zł. Wskazał również, że w 2010 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wygenerował stratę w łącznej kwocie 423,13 zł, a w 2011 r. w łącznej kwocie 4.590,49 zł. Podał, że przychód z działalności gospodarczej w roku 2010 wyniósł 972,52 zł. Stąd nawet w przypadku zsumowania przychodu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej jak i z tytułu stosunku pracy w 2010r. powyższa kwota nie stanowi kwoty przychodu ustalonej przez ZUS. W 2011 r. ma miejsce podobna sytuacja. Odwołujący podniósł także, że nie został prawidłowo pouczony o okolicznościach powodujących zawieszenie prawa do świadczenia rentowego. Posiadał wyłącznie wiedzę, iż w takiej sytuacji uwzględnia się jedynie dochód z prowadzonej działalności gospodarczej.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Zaskarżonym wyrokiem z 22 października 2012r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołania.
Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zapadło w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia 25 października 1994r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznałJ. K.rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 czerwca 1994r. Organ rentowy przyznając świadczenie pouczył ubezpieczonego w tej decyzji oraz w każdej następnej, że jako osoba pobierająca rentę jest zobowiązany zawiadomić organ rentowy o osiąganiu przychodu i jego wysokości. W przypadku, gdy łączna kwota świadczenia i przychodu przekroczy miesięcznie dopuszczalną kwotę przychodu, renta będzie podlegała zmniejszeniu bądź zawieszeniu.
W dniu 18 lipca 2012 r.J. K.złożył oświadczenie, że osiągnął przychód z działalności gospodarczej, którą prowadził w okresie od 1 października 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Wskazał także, że w 2010 r. osiągał także inne przychody z tytułu umowy o pracę.
J. K.od 6 kwietnia 2005r. do nadal jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w(...) Sp. z o.o.wP.. Z tytułu zatrudnienia osiągnął przychód brutto w wysokości 24.597,57 zł w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r.
Odwołujący od 1 października 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. prowadził działalność gospodarczą i osiągnął z niej przychód w wysokości 5.662,80 zł.
W dniu 18 lipca 2012 r.J. K.złożył oświadczenie, że osiągnął przychód z działalności gospodarczej, którą prowadził w okresie od 1 stycznia 2011r. do 31 grudnia 2011r. Wskazał także, że w 2011r. osiągał także inne przychody z tytułu umowy o pracę.
Z tytułu zatrudnienia w(...) Sp. z o.o.wP.odwołujący osiągnął przychód brutto w wysokości 27.579,43 zł w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r.
J. K.od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. prowadził działalność gospodarczą i osiągnął z niej przychód w wysokości 24.184,80 zł.
Ubezpieczony od 1 lutego 2012 r. do 30 września 2012 r. zawiesił działalność gospodarczą.
Łączna kwota świadczenia rentowego wypłacona odwołującemu przez organ rentowy w 2010 r. wyniosła 8413,10 zł brutto. Natomiast łączna kwota przychodu uzyskanego przez odwołującego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę z(...) Sp. z o.o.oraz z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniosła łącznie w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. - 30.260,37 zł.
Roczna niższa dopuszczalna kwota graniczna stanowiąca 70% przeciętnego wynagrodzenia w 2010 r. wynosiła 27.093,40 zł.
Wyliczona kwota 30.260,37 zł przekroczyła dopuszczalną granicę przychodu o kwotę 3.166,97 zł.
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 sierpnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozliczył rentęJ. K.w związku z osiągniętym przychodem w roku 2010 i zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 3.166,97 zł w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Wskazano, że łączny przychód osiągnięty przez ubezpieczonego w w/w roku wyniósł 30.260,37 zł i przekroczył niższą kwotę graniczną ustaloną dla tego roku, tj. 27.093,40 zł łącznie o kwotę 3.166,97 zł.
Łączna kwota świadczenia rentowego wypłacona wnioskodawcy przez organ rentowy w 2011 r. wyniosła 8.694,38 zł brutto. Natomiast łączna kwota przychodu uzyskanego przez wnioskodawcę z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w(...) Sp. z o.o.oraz z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniosła łącznie w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. 51.764,23 zł. Roczna niższa dopuszczalna kwota graniczna stanowiąca 70% przeciętnego wynagrodzenia w 2011 r. wynosi 28.444,40 zł.
Wyliczona kwota 51.764,23 zł przekroczyła dopuszczalną granicę przychodu o kwotę 23.319,83 zł.
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 sierpnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozliczył rentęJ. K.w związku z osiągniętym przychodem w roku 2011 i zobowiązał wnioskodawcę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 6.015,54 zł w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Wskazano, że łączny przychód osiągnięty przez ubezpieczonego w/w roku wyniósł 51.764,23 zł i przekroczył niższą kwotę graniczną ustaloną dla tego roku, tj. kwotę 28.444,40 zł, łącznie o kwotę 23.319,83 zł. Osiągnięty przychód uzasadniał zmniejszenie łącznej kwoty świadczenia za w/w rok o kwotę maksymalnego zmniejszenia, tj. o 6015,54 zł, w tym: - od 1 stycznia 2011 r. do 28 lutego 2011 r. - o 488,67 zł x 2 miesiące, tj. o 977,34 zł; - od 1 marca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. - o 503,82 zł x 10 miesięcy, tj. o 338,20 zł.
W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ rentowy prawidłowo – zgodnie zart. 104 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychdokonał rozliczenia pobieranej przez odwołującego renty z tytułu niezdolności do pracy, a obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia – w myślart. 138 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwynika z faktu pobrania w spornym okresie świadczenia, do którego prawo winno ulec zawieszeniu z powodu przekroczenia kwoty granicznej przychodu w wysokości 27.093,40 zł – 2010r., i 28.444,40 zł – 2011r. Ponadto, organ rentowy prawidłowo pouczał odwołującego o konieczności zawiadomienia o okolicznościach, których wystąpienie powoduje brak prawa do świadczeń, w decyzji przyznającej mu prawo do renty oraz w następnych decyzjach, co sam przyznał w toku postępowania.
W apelacji od powyższego wyroku ubezpieczony zarzucił błędne ustalenie, że przychód osiągnięty przez odwołującego w 2010r. wyniósł 30.260,37 zł, a w 2011r. 51.764,23 zł oraz brak wykładni zgłoszenia działalności gospodarczej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i terminu ponownego rozliczenia świadczenia.
Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołań.
W uzasadnieniu apelacji skarżący podniósł, że prowadził działalność gospodarczą od 1 października 2010r. Podczas składania wniosku o wpis do Ewidencji Działalności Gospodarczej został poinformowany, że Urząd Miasta przesyła o tym fakcie informację do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Uzyskaną informację potwierdziło pismo z dnia 30 września 2010r., które otrzymał z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powyższe pismo pozwoliło mu twierdzić, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest poinformowany o prowadzeniu działalności gospodarczej.
Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 lutego 2011r. został poinformowany, że mój przychód w 2010 r. wyniósł łącznie 24.597,57 zł. Brak pouczenia na powyższej decyzji oraz użycie słowa „łącznie” utwierdziło go w przekonaniu, iż jego dochód nie przekroczył niższej kwoty granicznej przychodu i nie zmniejsza ani nie zawiesza świadczenia. Słowo „łącznie” zrozumiał jako przychód z tytułu umowy o pracę oraz prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z powyższym kontynuował prowadzenie działalności gospodarczej. Następnie decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 marca 2011 r. skarżący został poinformowany, że jego przychód w 2011r. wyniósł łącznie 27.579,43 zł i nie przekroczył niższej kwoty granicznej przychodu, co nie zmniejsza ani nie zawiesza świadczenia. Analogicznie do poprzedniej decyzji, przekonany był, iż jest to przychód z tytułu umowy o pracę i prowadzenia działalności gospodarczej. Przy tym zdziwił go fakt, że podany przychód nie obejmował rzeczywistego przychodu wykazywanego w zeznaniach podatkowych, ponieważ działalność gospodarcza w tym okresie przynosiła straty. Ponadto nie płacił składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż będąc zatrudnionym na umowę o pracę nie podlegał temu obowiązkowi.
Otrzymanie zaskarżonych decyzji o ponownym rozliczeniu renty zmusiło skarżącego do zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 30 września 2012r. Zdaniem apelującego, informując Zakład Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem Urzędu Miasta o rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej, dopełnił on wszelkich obowiązków. Jeśli więc jego przychód powinien obejmować 60% podstawy wymiaru składki, to powinien zostać o tym fakcie poinformowany decyzją z dnia 8 lutego 2011r. Spowodowałoby to natychmiastowe zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej i nie doprowadziłoby do wzrostu długu wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stwierdzenie Pełnomocnika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Sądzie Okręgowym w dniu 22 października 2012 r., że informację o prowadzeniu działalności gospodarczej posiadał tylko Wydział Ubezpieczeń Społecznych, a nie Organ Rentowy nie jest można uznać za wiążące. Brak przepływu informacji między systemami poszczególnych wydziałów nie powinno być krzywdzące dla obywatela, a tym bardziej osoby niepełnosprawnej. Takie działanie wygenerowało ogromny dla apelującego dług wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sytuacji, gdy przychód nie przekładał się na realny dochód.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią przepisuart. 104 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz. U. Nr 39, poz. 353 – tekst jednolity z późn. zm.), prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego.
Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności, a także działalność wykonywaną za granicą ( ust. 2 i 3 art. 104).
Na podstawie art. 104 ust. 1a ustawy emerytalnej dla emerytów i rencistów prowadzących pozarolniczą działalność za przychód, o którym mowa w ust. 1, przyjmuje się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych. W myśl natomiastart. 4 pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2009r. nr 205 poz.1585 j.t.) za przychód rozumie się przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu: zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanych bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy.
Na podstawie art. 104 ust. 8 ustawy emerytalnej w razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, nie wyżej jednak niż 130% tej kwoty, świadczenie ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia obowiązująca w dniu 31 grudnia 1998r. w wysokości 24 % kwoty bazowej obowiązującej przy ostatniej waloryzacji w 1998 r. - dla emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Kwoty przychodu, o których mowa w art. 104 ust. 7 - 8 ustawy corocznie określa Prezes ZUS w drodze komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" (art. 104 ust. 10 ustawy emerytalnej). Emeryt lub rencista jest natomiast zobowiązany zawiadomić organ rentowy o podjęciu działalności, o której mowa w art. 104 ust. 1 - 4, i o wysokości osiąganego z tego tytułu przychodu, a po upływie roku kalendarzowego - o wysokości tego przychodu uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym (art. 127 ust. 1 ustawy emerytalnej), a ponadto do końca lutego każdego roku - zawiadomienia o rocznej wysokości osiąganego z tego tytułu przychodu w ubiegłym roku kalendarzowym.
Z prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że ubezpieczony będący pracującym na podstawie umowy o pracę oraz jednocześnie prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą - rencistą, został prawidłowo pouczony o warunkach pobierania świadczeń rentowych w związku z osiąganiem przychodów. Ubezpieczony nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku poinformowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o osiąganych z tytułu zatrudnienia i działalności gospodarczej dochodach, a dochody osiągnięte przez niego w latach 2010 - 2011 przekroczyły kwoty graniczne przychodu.
Tym samym, ubezpieczony pobierał w spornym okresie rentę mimo braku podstaw do jej pełnej wypłaty i słusznie – na podstawie art. 138 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy z 13 października 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, została zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w okresie ostatnich 3 lat. Stosownie bowiem do treści art. 138 ust. 2 pkt 5 ustawy o FUS, kwoty nienależnie pobranych świadczeń w związku z osiągnięciem przychodów, o których mowa w art. 104 ust. 1, podlegają zwrotowi za okres nie dłuższy niż 1 rok kalendarzowy poprzedzający rok, w którym wydano decyzję o rozliczeniu świadczenia, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie powiadomiła organ rentowy o osiągnięciu przychodu, w pozostałych zaś przypadkach - za okres nie dłuższy niż 3 lata kalendarzowe poprzedzające rok wydania tej decyzji.
Odnosząc się natomiast do podniesionej w apelacji kwestii, jakoby Zakład Ubezpieczeń Społecznych był poinformowany o dochodach wnioskodawcy przez sam fakt przesłania do ZUS przez Urząd Miasta informacji o rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej, stwierdzić należy, że wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej nie można utożsamiać z wypełnieniem ciążącego na wnioskodawcy – renciście obowiązku złożenia osobistego oświadczenia o osiąganych w danym roku dochodach. Czym innym jest bowiem kwestia zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, a czym innym kwestia zawieszania świadczeń rentowych, tym bardziej, że zajmują się tym odrębne i niezależne od siebie wydziały ZUS.
Stosownie do treściart. 385 k.p.c.sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest ona bezzasadna. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na mocyart. 385 k.p.c.orzekł, jak w sentencji wyroku.