Sąd Okręgowy w Szczecinie
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 239/13
Data wyroku: 2013-04-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Marzec
Słowa kluczowe: Przestępstwa Przeciwko Życiu
Podstawa prawna: art. 437 § 2 kpk

Sygn. aktIV Ka 239/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 kwietnia 2013 r.

Sąd Okręgowy w Szczecinie w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący: SSO Beata Marzec
Protokolant: Kamila Michalak

przy udziale Prokuratora Prok. Okr. Ilony Talar
po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2013 r.
sprawyM. P.
oskarżonego zart. 157 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Goleniowie
z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt II K 569/12

uchyla zaskarżony wyrok i sprawęM. P.przekazuje Sądowi Rejonowemu w Goleniowie do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt IV Ka 239/13

UZASADNIENIE
M. P.został oskarżony o to, że:
w dniu 2 marca 2012 r. około godz. 20.10 wR., dokonał uszkodzenia ciałaR. R.w ten sposób, że uderzył go ręką w twarz, w wyniku czegoR. R.doznał obrażeń ciała w postaci złamania korony zęba(trójka górna prawa) wymagającego leczenia endodontycznego i odbudowy ścian zęba, co spowodowało naruszenie prawidłowych czynności narządów ciała na czas powyżej dni 7, tj. o czyn zart. 157 §1 kk.

Sąd Rejonowy w Goleniowie wyrokiem z dnia 27 listopada 2012 r. (sygn. aktII K 569/12) uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu, kosztami procesu obciążając Skarb Państwa.
Od tego wyroku apelację wywiódł prokurator, który powołując się naart. 438 pkt 3 kpkzarzucił mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniuprzez Sąd I instancji, iż całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,a zwłaszcza zeznania świadkówR. R.,S. R.iK. R.oraz opinia sądowo-lekarska nie pozwalają na przypisanie oskarżonemuM. P.zarzucanego mu czynu, podczas gdy dowodyi okoliczności przedmiotowej sprawy ocenione we wzajemnym ze sobą powiązaniu prowadzą do przeciwnego wniosku.
Apelujący prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja prokuratora osiągnęła zamierzony skutek w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Analiza treści jedynego sformułowanego w jej petitum zarzutu błęduw ustaleniach faktycznych, zwłaszcza w powiązaniu z uzasadnieniem środka odwoławczego wskazuje, że apelujący wyprowadza taki zarzut z wadliwej, naruszającej zasady prawidłowego rozumowania, wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego oceny zgromadzonego w toku postępowania jurysdykcyjnego materiału dowodowego.
Zatem de facto zarzuca także mającą wpływ na treść wyroku obrazę przepisu procedury karnej jakim jestart. 7 kpk. Takie odczytanie apelacji i odkodowanie wszystkich jej zarzutów, a następnie dokonana przez ich pryzmat kontrola odwoławcza akt sprawy prowadzą do wniosku, że zaaprobowanie pierwszoinstancyjnej oceny dowodóww kształcie przedstawionym pisemnymi motywami wyroku - nie jest możliwe.
A to powoduje, że i ustalenia faktyczne na niej oparte muszą wzbudzić zastrzeżenia.
Sąd pierwszej instancji dysponując wersją oskarżonego, wspieraną przez żonęI. P.jako naocznego świadka zdarzenia z jednej strony, a z drugiej strony wersją pokrzywdzonego, oparł się rekonstruując stan faktyczny na pierwszej z tych wersji, uznając ją za wiarygodną co do przebiegu inkryminowanego zdarzenia.
Z wersji tej, podawanej przezM. P.iI. P., wynikało, że jedyny kontakt fizyczny oskarżonego z pokrzywdzonym polegałna odepchnięciu przez oskarżonego ręki pokrzywdzonego, w której trzymał on latarkę świecąc nią w oczy oskarżonemu.
Konstatację sądu o niewiarygodności pokrzywdzonego, który przedstawiałinny przebieg wydarzeń, poprzedziła analiza wszystkich jego zeznań, eksponująca zachodzące w nich: „rozbieżności, niejasności i wewnętrzne sprzeczności”, przypominanie sobie i dodawanie kolejnych szczegółów, czyniących zdarzenie bardziej dramatycznym, czego nie da się wytłumaczyć, zdaniem sądu meriti, szokiempo zdarzeniu, albowiem pierwsze zeznania pokrzywdzony składał dobę po nim,już po wizycie u stomatologa.
Z takim stanowiskiem Sądu Rejonowego polemizuje w apelacji prokurator,a podniesionej przez niego krytycznej argumentacji nie można odmówić słuszności.
Pierwsza relacja pokrzywdzonego na temat zdarzenia połączona z zawiadomieniemo przestępstwie wskazywała na „uderzenie z lewej pięści w twarz, w wyniku czego został naruszony ząb”, na dowód czego przedłożył zaświadczenie z dnia 3.03.2012 r.od lekarza dentysty (k. 3v); pokrzywdzony opisywał też wówczas, że przedtem oskarżony trzymając w ręku butelkę z piwem, zamachnął się na niego, a on go odepchnął, wtedy znów się zamachnął, uderzając go w lewe przedramię.
Uszczegóławianie w toku kolejnych przesłuchań pokrzywdzonego tej pierwszej skrótowej relacji nie powinno być automatycznie utożsamiane z brakiem jego wiarygodności, gdyż mogło to być spowodowane różnymi technikami przesłuchania, koniecznością ustosunkowania się do zadawanych pytań, do treści wyjaśnień oskarżonego, konkretyzowaniem przebiegu dynamicznego zdarzenia,do którego doszło w porze nocnej (w marcu ok. godz. 20.00) w ferworze kłótni. Okoliczności te oraz odstępy czasowe między przesłuchaniami mogły przyczynić siędo nie w pełni chronologicznego i spójnego opisu kolejnych zachowań i odruchów własnych i oskarżonego.
Rację ma skarżący, że wiek i wzrost pokrzywdzonego jako młodszego i wyższegood oskarżonego, nie stał na przeszkodzie zachowaniu tego ostatniego polegającemuna zamierzaniu się (a więc jedynie usiłowaniu uderzenia) butelką w czubek głowy pokrzywdzonego. Jeśli z kolei chodzi o uwypuklone przez sąd meriti rozbieżnościw zeznaniach pokrzywdzonego, trudno uznać za istotne, podawanie przez niego najpierw, o uderzeniu z lewej pięści w twarz (k. 3v), następnie o uderzeniu z lewej ręki w zęba (k. 26v) oraz o uderzeniu lewą ręką, która wydawała się pokrzywdzonemu pełna, jakby również oskarżony coś w niej miał (k. 78v).
Użyta przezR. R.terminologia: ręka – pięść, twarz – ząb, wcale sięnie wyklucza, dotyczy tego samego obszaru (części) ciała i rodzaju uderzenia,przy czym nie można wymagać aby pokrzywdzony był aż tak bardzo za każdym razem precyzyjny w formułowaniu swoich myśli.
Nie sposób również czynić pokrzywdzonemu zarzutu, że niejasnym jest dlaczegodo dentysty trafił dopiero około południa, a na policję po godz. 20.00 dnia następnego.
Słusznie argumentuje w odpowiedzi na to prokurator, iż uszło uwadze sądu,że pokrzywdzony zamieszkuje w miejscowościR., a najbliższe gabinety stomatologiczne znajdują się w oddalonym o kilkanaście kilometrówG.,zaś do zdarzenia doszło w piątek o godz. 20.00, kiedy gabinety stomatologiczne są jużz reguły nieczynne, podobnie jak w sobotę, ale dzięki swoim staraniom pokrzywdzony został przyjęty w prywatnym gabinecie już dnia następnego w sobotę – wG.przez dentystęE. B., zaś zawiadomienie o przestępstwie złożył na Posterunku Policji wM.o godz. 20.00 po wizycie u dentysty, będąc już w posiadaniu zaświadczenia lekarza stomatologa.
Mając to na uwadze należy stwierdzić, że pokrzywdzony w możliwie jak najszybszym terminie skorzystał z pomocy medycznej i zawiadomił policję o zdarzeniu.
Odmowa mu więc waloru wiarygodności z tego powodu nie może być uznanaza uzasadnioną, gdyż trudno doszukać się w jego zachowaniu zwłoki czy celowych działań podejmowanych przeciwko oskarżonemu.
Nie wydaje się również słuszna i prawidłowa tak krytyczna ocena przez Sąd I instancji zeznań rodzicówR. R., którzy mieli, wg tego sądu, znać zdarzenie z opowiadania syna, każde -inaczej, w zakresie szczegółów jego relacjii zaobserwowanych skutków uderzenia (opuchlizna, ruszanie się zęba), w tej bowiem części Sąd I instancji uznał ich zeznania za wewnętrznie i zewnętrznie (między sobą) sprzeczne i wątpliwe.
Ostatecznie jednak sąd dał wiarę tym świadkom (str. 5 uzasadnienia), że pokrzywdzony po powrocie do domu opowiedział im, że został uderzony w twarz przez oskarżonegoi że matka mówiąc, że nic mu nie będzie, kazała się mu położyć spać. Odpowiadające ich zeznaniom w tej części ustalenia, sąd też czyni (vide: str. 1 uzasadnienia), powołując pod nimi zeznania matki pokrzywdzonegoK. R.(częściowoz k. 24-25), ale ojcaS. R.już nie.
Sąd nie przywiązuje wagi do tego, że pewne różnice w ich zeznaniach mogły być wynikiem wieku, upływu czasu między postępowaniem przygotowawczyma rozprawą, są to starsi ludzie, pokrzywdzony relacjonował im zajście w godzinach wieczornych, będąc zdenerwowany, mogli zwyczajnie, nie dostrzegając u niego widocznych poważnych obrażeń na twarzy, nie przywiązywać do nich specjalnej wagii zbagatelizować je, np. czy opuchlizna była widoczna od razu, czy na drugi dzień,czy ząb ruszał się i czy to widzieli czy nie (matka powiedziała, że nic mu nie będziei kazała iść spać).
Zgodnie z ich zeznaniami jednak wynika, że syn odczuwał dyskomfort w okolicy zębów, a rano stwierdził brak zęba i że wiązał to z uderzeniem przez oskarżonegow twarz.
Przyznając walor wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego i zeznaniom jego żony, jako „zgodnym” ze sobą i dodatkowo „znajdującym potwierdzenie w treści dokumentów przedłożonych do akt sprawy”, sąd pominął przy tak pochlebnej ocenie, tych dowodów, ich możliwości uzgodnienia wspólnej wersji zdarzenia, którego przebieg był przez nich przedstawiony w prosty nieskomplikowany sposób.
Analiza materiału dokumentarnego w postaci zaświadczenia lekarza stomatologa z dnia 03.03.2012 r. (k. 6) i opinii sądowo-lekarskiej biegłego chirurga wydanej na podstawie tego zaświadczenia (k. 10-11), również nie sprzeciwiała się przyjęciu wersji pokrzywdzonego, jak to przyjął Sąd Rejonowy.
Z pierwszego z wymienionych dokumentów wynika, że pacjentR. R.jako powód złamania korony zęba 13 (trójka górna prawa) podawał w wywiadzie doznanie urazu w dniu 02.03.2012 r., a specjalista chirurg na podstawie tego zaświadczenia nie wykluczył, że do wybicia zęba mogło dojść podczas uderzenia ręką. Przyjmując jego opinię w poczet materiału dowodowego sprawy, sąd merytoryczny ocenił ją pozytywnie. Nieuprawnione było wnioskowanie tego sądu, że użycieprzez biegłego słowa „zazwyczaj” w stwierdzeniu, że „do złamania zębów dochodzi zazwyczaj na skutek działania narzędzia twardego, tępokrawędzistego, którym podczas pobić jestzazwyczajręka, zwłaszcza zwinięta w pięść” – nie pozwala na ustalenie,iż uderzenie miało przebieg taki, jak mówi pokrzywdzony, tzn. że został uderzonyprzez oskarżonego w twarz, a tym bardziej, że uderzony został ręką.
Z opinii biegłego w przywołanym jej fragmencie wynika przecież wprost, że uderzenie ręką także niezwiniętą w pięść może spowodować złamanie zęba. Sąd nie ustaliłprzy tym, ku czemu pomocne mogły być zeznania w charakterze świadkaE. B.przeprowadzone z okazaniem jej dokumentu na k. 6 i zażądaniu od niej dokumentacji pacjentaR. R.– w jakim stanie była lub mogła być złamana korona zęba u pokrzywdzonego (z jej zaświadczenia z dnia 03.03.2012 r. wynika, że jeśli chodzio korzeń tego zęba, miał on zmiany około wierzchołkowe), gdyż od stanu zdrowia zęba zależało, jaka siła musiała zadziałać aby doszło do jego rozruszania, a następnie złamania podczas snu.
Uzupełniając postępowanie dowodowe przez przesłuchanieE. B., celowe jest także dopytanie jej, czy pacjentR. R.dokładniej opowiadał jejo okolicznościach urazu w dniu 02.03.2012 r., który odnotowała w wydanym mu zaświadczeniu na k. 6.
Przy ponownym przeprowadzeniu postępowania dowodowego i uzupełnieniu gow kierunku wskazywanym przez Sąd odwoławczy, Sąd Rejonowy na nowo przeanalizuje i oceni materiał dowodowy postępując zgodnie z dyrektywami zawartymi wart. 7 kpkiart. 410 kpk.
Nie przesądzając w żaden sposób ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, Sąd Okręgowy wydał na podstawieart. 437 §2 kpkorzeczenie o kasatoryjnym charakterze.

J.D.