Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 449/13
Data wyroku: 2013-08-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Mazurek, Urszula Kocyłowska, Bogumiła Burda
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 385 kpc.

Sygn. akt

III AUa 449/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia14 sierpnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Irena Mazurek (spr.)

Sędziowie:

SSA Bogumiła Burda
SSA Urszula Kocyłowska

Protokolant

sekr. sądowy Anna Kuźniar

po rozpoznaniu w dniu14 sierpnia 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuS. G.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o prawo do emerytury - ze skargi o wznowienie postępowania
na skutek apelacji wniesionej przez stronę pozwaną

od wyrokuSądu Okręgowego w Tarnobrzegu
z dnia12 marca 2013 r.sygn. aktIII U 98/13

I
oddala apelację ,

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.na rzecz wnioskodawcyS. G.kwotę 221,94 zł słownie (dwieście dwadzieścia jeden złotych 94/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego .

Sygn. akt III AUa 449/13

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 14 sierpnia 2013r.

Skargą z dnia 17 stycznia 2013r. – wniesioną do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu –wnioskodawcaS. G., powołując się na przewidzianą wart. 4011kpcpodstawę wznowienia, przy jej odniesieniu do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt K 2/12 ( Dz. U. poz. 1285) ,domagał się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Tarnobrzeguz dnia 14 grudnia 2011r. sygn. akt III U 1170/11 , a w efekcie jego zmiany, jak też poprzedzającej go decyzji ZUS z dnia 3 października 2011r. poprzez zobowiązanie organu rentowego do podjęcia wypłaty wstrzymanej emerytury , począwszy od dnia 1 października 2011r. . W dalszym toku postępowania- na rozprawie w dniu 12 marca 2013r. - skarżący ograniczył żądanie skargi do wypłaty świadczenia za okres zamknięty od 1 października 2011r. do 30 listopada 2012r., a to wobec podjęcia wypłaty emerytury przez sam organ rentowy z dniem 1 grudnia 2012r. , na mocy decyzji z dnia 11 lutego 2013r.,zgłaszając dodatkowe roszczenie uboczne ( wypłaty odsetek). W krótkim uzasadnieniu skargi wnioskodawca naprowadzał, iż przepis na którym oparte zostały zarówno decyzja ZUS z dnia 3 października 2011r. jak i objęte skargą rozstrzygnięcie sądowe , wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. sygn. akt K 2/12 usunięty został z porządku prawnego wobec swej niekonstytucyjności , co uzasadnia wznowienie postępowania i ponowny osąd sprawy z pominięciem tego przepisu , skutkując uwzględnieniem w całości jego żądania podjęcia wypłaty emerytury już od dnia jej wstrzymania .

W odpowiedzi na skargę z dnia 15 lutego 2013r. pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wniósł o jej oddalenie .Nie kwestionując, iż skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia jak też , że wniesiona została z zachowaniem przewidzianego wart. 407 § 2kpcterminu oraz ,że skarżący podlega zakresowemu rozstrzygnięciu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. sygn. akt K 2/12 ( nabył prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2010r.) pozwany organ rentowy jedynie podnosił ,że powołany wyżej wyrok Trybunału może działać wyłącznie na przyszłość ,stąd decyzjaz dnia 11 lutego 2013r. podejmująca wypłatę emerytury skarżącego od dnia 1 grudnia 2012r.tj. od miesiąca w którym zgłosił on żądanie wypłaty świadczenia. Do zgłoszonego w toku postępowania przez skarżącego roszczenia wypłaty odsetek, pozwany ZUS nie ustosunkował się .

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu , rozpoznając skargęS. G.,wznowił postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 14 grudnia 2011. sygn. akt III U 1170/11 , po czym –wyrokiem z dnia 12 marca 2013r. ( sygn. akt III U 98/13 );
w pkt. I- zmienił objęty skargą wyrok oraz poprzedzającą go decyzję ZUSz dnia 3 października 2011r. ,zobowiązując organ rentowy do wypłaty emerytury wnioskodawcy za okres od 1 października 2011r. do 30 listopada 2012r.,z jednoczesnym oddaleniem dalej idącej skargi( tj. w części dotyczącej żądania wypłaty odsetek) ,
- w pkt. II- zaś, umorzył postępowanie w części dotyczącej wypłaty emerytury od dnia 1 grudnia 2012r.
Na podstawie zgromadzonego w spawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, iż decyzją z dnia 10 marca 2010r. organ rentowy przyznałS. G.prawo do emerytury począwszy od dnia 1 marca 2010r. Zarówno w dniu wystąpienia do organu rentowego z wnioskiem emerytalnym, jak też w dniu wydania przez organ rentowy decyzji emerytalnej, wnioskodawca pozostawał w stosunku pracyz(...)Zarządem Dróg(...)wR.. Decyzją z dnia 3 października 2011 r. organ rentowy ,powołując ogólnie przepisy ustawy emerytalno – rentowej, orazart.28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r.o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 257 poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291 poz. 1707),  wstrzymał wnioskodawcy wypłatę świadczenia począwszy od dnia1 października 2011 r. , wskazując na fakt kontynuowania przez niego zatrudnieniau pracodawcy , u którego był zatrudniony przed nabyciem prawa do emerytury. Pełną zaś legalność powyższego rozstrzygnięcia potwierdził Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu , prawomocnym wyrokiem z dnia 14 grudnia 2011r. sygn. akt III U 1170/11, oddalając odwołanie wnioskodawcy od w/w decyzji ZUS. Tymczasem w dniu 13 listopada 2012r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt K 2/12 ( wyrok opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 22 listopada 2012r. poz. 1285) uznał, żeart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaww zw. zart. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 153,poz. 1227 ze zm.), dodanym przezart. 6 pkt. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r.w zakresie w jakim znajduje zastosowanie do osób które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez niego prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji RP. Przyjętym zaś przez sam Trybunał skutkiem tego orzeczenia była utrata mocy obowiązującej art. 28 ustawy zmieniającej z dnia 16 grudnia 2010 r. w zakresie w jakim przewidywała stosowanie art. 103a ustawy emerytalno – rentowej do osób które nabyły prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. Pozwany organ rentowy , w uwzględnieniu powyższego orzeczenia, decyzją z dnia 11 lutego 2013r. podjął wypłatę emerytury skarżącegoS. G.od dnia 1 grudnia 2012r. W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu w pierwszym rzędzie uznał ,że skargaS. G.

jako oparta na ustawowej podstawie wznowienia , przy zachowaniu terminu do jej wniesienia uzasadnia ponowny osąd sprawy , stąd formalne wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Tarnobrzeguz dnia 14 grudnia 2011r. . Dokonując następnie ponownej oceny prawnej tej sprawy – z pominięciem już zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny w w/w wyroku z dnia 13 listopada 2012r. przepisu ( przy powieleniu argumentacji Trybunału jaka legła u podstaw tego rozstrzygnięcia) ,Sąd Okręgowy uznał, że zawieszenie wypłaty emerytury wnioskodawcy od 1 października 2011 r. było bezpodstawne , jako ,że „odpadł” warunek realizacji nabytego przez niego prawa w postaci konieczności rozwiązania stosunku pracy. Uznając tym samym merytoryczną zasadność wniesionej skargi , Sąd I instancji w oparciu oart.412 § 2 kpczmienił objęty nią wyrok z dnia 14 grudnia 2011r. jak też poprzedzającą go decyzję ZUS z dnia 3 października 2011r. przy potwierdzeniu uprawnieniaS. G.do realizacji prawa do emerytury ( jej wypłaty) już od dnia 1 października 2011r. do dnia 30 listopada 2012r. Podjęcie wypłaty świadczenia po w/w dacie przez sam organ rentowy – w toku postępowania wywołanego przedmiotową skargą – uzasadniało z kolei przyjęte przez Sąd I instancji orzeczenie o umorzeniu w tym zakresie postępowania na podstawieart. 355 §1kpc. Podkreślając jednocześnie ,że w zaistniałej sytuacji prawnej obowiązywania zdyskredytowanego co do swej konstytucyjności przepisu aż do dnia utraty jego mocy , a tym samym zdolności wymuszania w całym tym okresie określonego zachowania jego adresatów- w tym pozwanego organu rentowego- Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu nie znalazł podstaw do przypisania ZUS odpowiedzialności za opóźnienie w podjęciu wypłaty emerytury , co stanowić też miało o bezzasadności skargi w części dotyczącej roszczenia ubocznego ( żądania wypłaty odsetek),tu przy wskazaniu na treśćart. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych( tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) .

Wyrok Sądu Okręgowego Sadu Pracy i Ubezpieczeń Społecznychw Tarnobrzegu z dnia 12 marca 2013r. – w części uwzględniającej żądanie skargi- zaskarżony został przez pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.. W apelacji z dnia 12 kwietnia 2013r. ( v. k- 30-31) organ rentowy, wnosząc o zmianę zaskarżonej części orzeczenia Sądu I instancji poprzez oddalenie także w tym zakresie żądania skarżącegoS. G., zarzucił naruszenieart. 190 Konstytucjiprzez przyjęcie, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt K 2/12, ogłoszone 22 listopada 2012 r. odnosi skutek prawny z mocą wsteczną i uzasadnia podjęcie wypłaty świadczenia za okres sprzed jego ogłoszenia, pomimo, że powołany wyrok Trybunału takiego stwierdzenia nie zawiera. Tym samym apelujący zarzucił również naruszenie art. 103a ustawy emerytalno – rentowej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzjiz dnia 3 października 2011 r. jak i w dacie wyrokowania przez Sąd Okręgowy w postępowaniu weryfikującym tę decyzję, przez odmowę zastosowania tego przepisu, a w związku z tym naruszenieart. 316 §1 kpcprzez orzekanie o zasadności roszczenia według stanu prawnego istniejącego w dacie aktualnego wyrokowania.W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego – tak jak w odpowiedzi na skargę- organ rentowy naprowadzał, że utrata mocy obowiązującej art. 103a ustawy emerytalno - rentowej nastąpiła dopiero z chwilą wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a nie wcześniej. Sąd zaś badając legalność decyzji organu rentowego powinien orzekać według stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.

       WnioskodawcaS. G.wniósł o oddalenie apelacji organu rentowego na koszt skarżącego( v. k- 38-39 pisemna odpowiedź na apelację,a także e –protokół 00:07:20 –oświadczenie pełnomocnika w/w złożone na rozprawie apelacyjnej) .

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie , rozpoznając apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.zważył , co następuje ;

Apelacja jest nieuzasadniona i jako taka podlega oddaleniu.
Zaskarżony bowiem wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu (w części kwestionowanej przez skarżącego), jest w ocenie tut. Sądu – wbrew zarzutom apelacji - wyrokiem trafnym i odpowiadającym prawu.
Przede wszystkim już na wstępie podkreślić należy ,że stawiając zarzut naruszeniaart.316 §1kpcskarżący zdaje się równocześnie nie dostrzegać ,iż przedmiotowa sprawa jest wynikiem złożonej przezS. G.skargi o wznowienie postępowania . Tym samym wobec nie kwestionowania przez ZUS , iż skarga ta opiera się na ustawowej podstawie jak też ,że zaistniały dalsze formalno-prawne przesłanki do jej merytorycznego rozpoznania , oraz ,że- co istotne- skarżący należy do kręgu osób objętych dobrodziejstwem zakresowego rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt K 2/12 , dziwić musi stanowisko apelującego co do braku podstaw uznania merytorycznej zasadności skargi , jako pozostające w jaskrawej sprzeczności tak zart. 401((

      1))kpc,art. 412 § 2kpcjaki przede wszystkim art.190 ust.4 ustawy zasadniczej. Stwierdzenie bowiem przez Trybunał Konstytucyjny niezgodnościart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r.o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw( Dz. U. Nr 257, poz. 1726) w związku zart.103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 153,poz. 1227 ze zm.) dodanym przezart.6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r.w zakresie w jakim znajduje zastosowanie do osób ,które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011r. , bez konieczności rozwiązania stosunku pracy , z wyrażoną wart.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejzasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa ( bliżej na ten temat w uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego), spowodowało derogowanie z porządku prawnego zdyskredytowanych co do swej konstytucyjności wyżej powołanych przepisów. Powyższe więc oznaczało, że z chwilą opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw przepisy te utraciły zdolność do wymuszania określonego zachowania zarówno przez ich adresatów jak również przez organy stosujące prawo , dając jednocześnie wnioskodawcy ,przewidziane wprost w wyżej powołanych :art.190 ust 4 ustawy zasadniczej tu w zw. zart. 401((

      1))kpckonstytucyjne uprawnienie do wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem wydanym na podstawie tych niekonstytucyjnych przepisów . Gdyby więc podzielić stanowisko pozwanego organu rentowego o tym, że aż do momentu ogłoszenia orzeczenia Trybunału ,akt uznany za niekonstytucyjny ma pełną moc obowiązującą i powinien być bez żadnych zastrzeżeń stosowany przez sądy do stanów faktycznych powstałych przed ogłoszeniem tego orzeczenia , to w istocie przekreślałoby to sens instytucji wznowienia postępowania, którego celem jest przecież restytucyjne wydanie orzeczenia zgodnego z prawem ,w zgodzie już z wartościami i zasadami konstytucyjnymi . O tak rozumianych skutkach orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego stanowią między innymi wyroki samego Trybunału z dnia 2 marca 2004r. SK 53/03, OTK 2004/3/16, czy 9 czerwca 2003r. SK 5/03 OTK 2003/6A/50, w których podkreślone zostało ,że prawo do wznowienia postępowania w wypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności prawnej podstawy prawomocnego orzeczenia sądowego ,jest jednym z aspektów konstytucyjnego prawa do sądu , przy czym realizacja tej reguły na gruncie przepisów postępowania cywilnego ( w/wart.401((

      1))kpc) prowadzi do tego ,że sąd – stwierdzając ,że orzeczenie zostało wydane w oparciu o obowiązujący akt prawny – ma jednocześnie przesłankę do innego rozstrzygnięcia sprawy( choć akt ten obowiązywał, to jednak nie powinien być zastosowany w sprawie , co okazało się dopiero po wydaniu orzeczenia przez Trybunał – bliżej o wieloaspektowości następstw stwierdzenia niekonstytucyjności , w artykule pod tym samym tytułem autorstwa Katarzyny Gonery i Ewy Łętowskiej - Państwo i Prawo nr 5 z 2008r.) . Odnosząc więc te wszystkie uwagi na grunt przedmiotowej sprawy , stwierdzić z całą mocą należy ,że przy dokonaniu ponownej oceny prawnej występującego w niej przedmiotu sporu – z wyłączeniem już uznanych za niekonstytucyjne , a wyżej powołanych przepisów -roszczenie wnioskodawcyS. G.podjęcia wypłaty świadczenia i to już z dniem 1 października 2011r. okazało się być w pełni zasadne, jako ,że niekonstytucyjny okazał warunek rozwiązania stosunku pracy do kontynuowania wypłaty emerytury odwołującego . Z tego to więc zasadniczego względui na postawie wyżej powołanego teżart. 412 §2 kpcSąd I instancji miał pełne podstawy do przyjęcia zaskarżonego orzeczenia. Na koniec , jedynie marginalnie Sąd Apelacyjny chciałby zauważyć ,że nawet w odniesieniu do spraw będących w toku , powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego rodzić musi podobne skutki , przy uwzględnieniu zasady aktualności orzekania (art.316 §1kpc) – o czym wielokrotnie naprowadzał tut. Sąd przy okazji rozpoznawania tego rodzaju spraw ( i tu dla przykładu przywołać można wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 17 kwietnia 2013r.sygn. akt III AUa 80/13). Nie powielając więc już użytej na użytek tego rodzaju postępowań argumentacji, dodatkowo jedynie podać przyjdzie ,że tożsame stanowisko w analogicznej sprawie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 kwietnia 2013r.II UK 299/12 ( przedmiotowy wyrok i jego uzasadnienie na stronie internetowej Sądu Najwyższego) .
Mając więc powyższe na uwadze- z braku dostatecznych podstaw faktycznych i prawnych – na podstawieart.385 kpcorzeczono o oddaleniu apelacji organu rentowego. Ten zaś wynik postępowania odwoławczego uzasadniał z kolei obciążenie skarżącego ZUS poniesionymi przez wnioskodawcę na tym etapie postępowania kosztami procesu w kwocie 221, 94 zł objętej przedłożonym spisem kosztów ,na podstawieart. 98 § 1 kpc.

(...):

(...)
(...)
(...)