Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 167/13
Data wyroku: 2013-09-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Halina Czaban, Piotr Sławomir Niedzielak, Andrzej Czapka

Sygn. akt II AKa 167/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 września 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku w II Wydziale Karnym w składzie

Przewodniczący

SSA Halina Czaban

Sędziowie

SSA Piotr Sławomir Niedzielak (spr.)
SSA Andrzej Czapka

Protokolant

Anna Tkaczyk

przy udziale Danuty Dąbrowskiej - Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Białymstoku, upoważnionej przez Prokuratora Apelacyjnej w Białymstoku do udziału w sprawie

po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 r.
sprawyL. F.
o odszkodowanie
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach
z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II Ko 27/13

I
zmienia wyrok w zaskarżonej części w ten sposób, że uchyla rozstrzygnięcie o zasądzeniu na rzecz wnioskodawcy odsetek;

II
kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
L. F.w dniu 8 lutego 2013 r. wystąpił z wnioskiem o zasądzenie, na podstawieart. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz. 149 z późn. zm.) odszkodowania w kwocie 5.000,- zł oraz zadośćuczynienia w kwocie 25.000,- zł za doznaną szkodę i wynikłą krzywdę z tytułu wykonania wobec niego decyzji o internowaniu. Na rozprawie, w dniu 11 czerwca 2013 r., wnioskodawca zmodyfikował wniosek w ten sposób, że wniósł o zasądzenie kwoty 40.000, - zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwoty 5.000,- złotych tytułem odszkodowania.
Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2013 r. II Ko 27/13 Sąd Okręgowy w Suwałkach zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcyL. F.kwotę 5.000,- (pięć tysięcy) złotych tytułem odszkodowania oraz kwotę 30.000,- (trzydzieści tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy wynikłe z wykonania decyzji o internowaniu nr 53/81 z dnia 13 grudnia 1981 r. Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej wB., z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie wniosek oddalił. Kosztami postępowania w sprawie obciążył Skarb Państwa.
Apelację od tego wyroku złożył prokurator.
Zaskarżył wyrok w części dotyczącej zasądzenia ustawowych odsetek – na niekorzyść wnioskodawcyL. F.. Zarzucił wyrokowi, powołując się na przepisyart. 438 pkt 2 kpkiart. 427 § 2 kpkw zw. zart. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz.149 z późn. zm.): obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. przepisuart. 321 § 1 kpcw zw. zart. 558 kpkw zw. zart. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz.U. Nr 34, poz.149 z późn. zm.), polegającą na zasądzeniu ponad żądanie ustawowych odsetek od zasądzonej na rzecz wnioskodawcy kwoty 5.000, - zł tytułem odszkodowania oraz kwoty 30.000,- zł tytułem zadośćuczynienia, w sytuacji gdy wniosek nie zawierał żądania świadczenia ubocznego w postaci odsetek.
W konkluzji, na podstawieart. 427 § 1 kpkiart. 437 § 1 i 2 kpkw zw. zart. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz.U. Nr 34, poz.149 z późn. zm.), wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. I poprzez uchylenie rozstrzygnięcia w przedmiocie zasadzenia na rzecz wnioskodawcy ustawowych odsetek.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja prokuratora jest zasadna i jako taka zasługuje na uwzględnienie.
Zgodzić się należy ze skarżącym, że Sąd I instancji wyrokując dopuścił się obrazy przepisówart. 321 § 1 kpcw zw. zart. 558 kpkw zw. zart. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz.149 z późn. zm.), poprzez zasądzenie ponad żądanie ustawowych odsetek od zasądzonej na rzecz wnioskodawcy kwoty 5.000,- zł tytułem odszkodowania oraz kwoty 30.000,- zł tytułem zadośćuczynienia, w sytuacji gdy wniosek nie zawierał żądania świadczenia ubocznego w postaci odsetek.
W myśl zart. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz.149 z późn. zm.) w postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie mają odpowiednie zastosowanie przepisyrozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego, z wyjątkiemart. 555.
Jednocześnie przepisart. 558 kpkw/w rozdziału stanowi, że w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, w kwestiach nie uregulowanych wKodeksie postępowania karnego, stosuje się przepisyKodeksu postępowania cywilnego.
PrzepisyKodeksu postępowania karnegonie regulują zasad dochodzenia odsetek (świadczenia ubocznego).
W tej sytuacji, zgodnie z przepisemart. 558 kpk, w kwestii zasad dochodzenia odsetek mają zastosowanie przepisyKodeksu postępowania cywilnego, w tym przepisart. 321 § 1 kpc, który określa granice wyrokowania i stanowi, że sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem ani zasądzać ponad żądanie.
Natomiast przepisart. 321 § 2 kpc, który dawał podstawę do orzekania ponad żądanie w sprawach o roszczenia alimentacyjne i o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, nakładając na sąd obowiązek orzekania o roszczeniach wynikających z faktów przytoczonych przez powoda także wówczas gdy roszczenie nie było objęte żądaniem lub gdy było w nim zgłoszone w rozmiarze mniejszym niż usprawiedliwiony wynikiem postępowania - został uchylony przezustawę z dnia 2 lipca 2004 r. o Zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. z 2004r. Nr 172, poz. 1804) z mocą obowiązującą od dnia 5 lutego 2005 r.
W aktualnym stanie prawnym nie ma zatem podstaw do orzekania z urzędu o odsetkach za zwłokę zarówno w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, jak również w sprawach rozpoznawanych w oparciu o przepisyustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz. 149).
Jednocześnie zauważyć należy, iż – w opisanych okolicznościach – zdezaktualizowało się w tej materii stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 28 października 1993 r. sygn. I KZP 24/93, OSNKW z 1993 r., z. 11-12, poz. 69, gdzie wskazywano przy odwołaniu się do treściart. 321 § 2 k.p.k.na istnienie po stronie sądu obowiązku zasądzenia odsetek za opóźnienie również wtedy, gdy wnioskodawca nie zgłosił takiego żądania.
W tym stanie rzeczy, Sąd I instancji niezasadnie zasądził na rzecz wnioskodawcy odsetki ustawowe od kwoty przyznanego wnioskodawcy zadośćuczynienia, wyrokując tym samym co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem.
Uznając zatem, iż rozstrzygnięcie Sądu I instancji w zakresie zasądzenia odsetek z urzędu wykraczało poza ramy wyznaczone obowiązującą litera prawa, Sąd Apelacyjny dokonał korekty wyroku w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z dyspozycjąart. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34 poz. 149 z póżn. zm.)
PN/ms/mw