Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 115/13
Data wyroku: 2013-10-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jacek Zajączkowski, Dorota Rzeźniowiecka, Lucyna Guderska
Słowa kluczowe: Świadczenia Przedemerytalne
Podstawa prawna: art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych

Sygn. akt: III AUa 115/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 października 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Lucyna Guderska
Sędziowie: SSA Jacek Zajączkowski (spr.)
del. SSO Dorota Rzeźniowiecka
Protokolant: sekr. sądowy Aleksandra Słota

po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013 r. w Łodzi
sprawyK. C.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddziałowi wŁ.
o świadczenie przedemerytalne,
na skutek apelacji wnioskodawczyni
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt: VIII U 3616/12;

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 115/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wŁ.odmówiłK. C.prawa do świadczenia przedemerytalnego, ponieważ ubezpieczona wymagany w art. 2 ust. 1 pkt 2 wiek 55 lat osiągnęła po rozwiązaniu stosunku pracy, tj. po dniu 31 października 2011r.
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczona wniosła o jej zmianę i przyznanie wnioskowanego świadczenia wskazując, że ze względu na upadłość przedsiębiorstwa został w stosunku do niej na podstawieart. 361§ 1 kpskrócony okres wypowiedzenia umowy o pracę z 3 miesięcy do 1 miesiąca tzn. z 31 grudnia 2011r. do 31 października 2011r. Dodała, żeart. 361§ 2 kpstanowi, że okres, za który przysługuje odszkodowanie wlicza się pracownikowi jako okres zatrudnienia. Oznacza to, że okres zatrudnienia powinien zakończyć się, zgodnie zapisami pkt 4 ppkt 6 świadectwa pracy, w dniu zakończenia przysługującego pracownikowi na mocy przepisów ogólnych okresu wypowiedzenia umowy o pracę tzn. w dniu 1 grudnia 2011 r. Ubezpieczona ukończyła 55 rok życia w dniu(...). zatem stosując do niej normęart. 361§ 2 kpwymagany wiek 55 lat osiągnęła w trakcie trwania skróconego okresu wypowiedzenia, który na podstawie w/w przepisu powinien być w całości wliczony jej do okresu zatrudnienia.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Zaskarżonym wyrokiem z 28 listopada 2012r. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.
Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zapadło w następującym stanie faktycznym:
K. C.ur. (...), w dniu 17 sierpnia 2012r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego.
Ubezpieczona pracowała w(...) S.A.w upadłości likwidacyjnej w okresie od 2 listopada 1998r. do 31 października 2011r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach operatora przetwarzania danych, specjalisty ds. systemów, specjalisty - administratora systemów informatycznych. Rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę z powodu upadłości przedsiębiorstwa -art. 30 § 1 pkt 2 kodeksu pracyw związku zart. 7 ustawy z 13 marca 2003r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników(Dz. U. z 2003r., Nr 90, poz. 844). Z ubezpieczoną rozwiązano stosunek pracy z zachowaniem skróconego okresu wypowiedzenia zgodnie zart. 361§ 1 kp, który wynosił 1 miesiąc i upłynął 31 października 2011r.
Pracodawca wypłacił ubezpieczonej zaległe wynagrodzenie, odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia oraz odprawę.
Od dnia 29 grudnia 2011r. wnioskodawczyni została zarejestrowana jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy wŁ.. Wnioskodawczyni nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych. Okres 6 miesięcy pobierania zasiłku dla bezrobotnych upłynął w dniu 7 lipca 2012 r.
Wnioskodawczyni udokumentowała w sposób bezsporny 30 lat, 9 miesięcy i 4 dni okresów składkowych oraz 1 rok, 4 miesiące i 17 dni okresów nie składkowych, łącznie 32 lata, 1 miesiąc i 21 dni.
W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, żeK. C.nie przysługuje prawo do świadczenia przedemerytalnego przewidzianego wart. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych( Dz. U. Nr 120, poz. 1252 z późn. zm. ), ponieważ była zatrudniona do 31 października 2011r., a 55 lat ukończyła w dniu(...)A zatem wymagany w w/w przepisach wiek ubezpieczona ukończyła już po ustaniu zatrudnienia. W stosunku do ubezpieczonej na podstawieart. 36((
    1))§ 1 k.p.pracodawca zastosował skrócony okres wypowiedzenia o 2 miesiące tj. od 1 listopada 2011r. do 31 grudnia 2011r., za który wnioskodawczyni otrzymała odszkodowanie. Jednakże w okresie, za który przyznano pracownikowi odszkodowanie (do końca pozostałej części okresu wypowiedzenia), pracownik nie nabywa żadnych uprawnień, których warunkiem jest istnienie stosunku pracy, np. nie nabywa prawa do urlopu wypoczynkowego. Zdaniem Sądu nie można zatem przyjąć, że ubezpieczona ukończywszy 55 lat w dniu(...)., już po związaniu stosunku pracy w dniu 31 października 2011r. spełniła przesłankę posiadania odpowiedniego wieku w myśl w/w przepisówustawy o świadczeniach przedemerytalnych. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania i w związku z powyższym Sąd Okręgowy na postawieart. 477((
    14))§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie.
W apelacji ubezpieczona zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając:
- niewłaściwą wykładnię przepisuart. 361§ 1 oraz § 2 Kodeksu Pracy,
- niezgodności z zasadami współżycia społecznego orazart. 2 Konstytucji RP,
Apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W ocenie apelującej, cytowane w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale składu siedmiu sędziów SN z dnia 9 lipca 1992 r. I PZP 20/92 (OSNCP 1993/1-2 poz. 2) oraz przywoływana glosa do uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 23 kwietnia 1990 r. III PZP 3/90, powołane w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, nie odnoszą się wprost do sprawy rozpoznawanej w niniejszym postępowaniu. Uchwała oraz glosa powołane w wyroku przez Sąd I instancji zostały wydane w innym stanie faktycznym i dotyczyły uprawnień urlopowych pracownika, z którym rozwiązano umowę o pracę za wypowiedzeniem, skracają: okres wypowiedzenia w trybie przepisuart. 361kp. Pracodawca wobec trudności ekonomicznych, rozwiązując umowę o pracę za wypowiedzeniem, skraca jednocześnie okres wypowiedzenia w trybie przepisuart. 361kpumowa o pracę ulega rozwiązaniu z upływem tego skróconego okresu, przy czym przesądzenie powyższego wprost nie decyduje o jego ewentualnych uprawnieniach emerytalnych, to zaś jest przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu.
Skrócenie okresu wypowiedzenia jest fakultatywne. O celowości (potrzebie) jego dokonania decyduje jednostronnie pracodawca. W granicach ustawowych, od woli pracodawcy zależy także czas o jaki nastąpi skrócenie okresu wypowiedzenia. Może więc zdarzyć się tak, że pracodawca niektórym pracownikom nie skróci okresu wypowiedzenia, innym skróci np. do dwóch miesięcy, a jeszcze innym np. do miesiąca. Termin ustania stosunku pracy będzie w każdym z tych przypadków inny. Już jednak przy ustalaniu uprawnień zależnych od długości okres pracy, datą wyznaczającą końcowy okres zatrudnienia będzie stosownie doart. 36((

    1))§ 2 k.p., dla wszystkich tych pracowników upływ ustawowego okresu wypowiedzenia (31 stycznia 2012 r.), w tym, do stażu pracy tej osoby należy doliczyć okres, za jaki wypłacone zostało odszkodowanie z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę. Względy społeczne przemawiają przeciwko różnicowaniu w takich przypadkach sytuacji pracowników w zakresie prawa do świadczeń zależnych od pozostawania w zatrudnieniu według kryterium skrócenia lub nieskrócenia okresu wypowiedzenia, jak również długości skróconego okresu wypowiedzenia. Należy zatem przyjąć, że jeżeli prawo do świadczeń uzależnione jest od wystąpienia zdarzenia w okresie zatrudnienia, pracownik, któremu skrócono okres wypowiedzenia na podstawieart. 36((

    1))k.p.nie traci prawa do tych świadczeń, gdy zdarzenie warunkujące jego powstanie nastąpiło w pozostałej po skróceniu części okresu wypowiedzenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 1 grudnia 1992 r. III AUa 561/92, OSAiSN 1993/5 poz. 19 str. 59; wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 25 kwietnia 1995 r. III AUa 124/95, OSA 1997/7-8 poz. 23 str. 82; wyrok Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 sierpnia 1998r. II UKN 179/98, OSNAPiUS 1999/16 poz. 527; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 grudnia 2005r. II SA/Bd 909/2005, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2006/2 str. 120).
Nadto apelująca podniosła, że zgodnie z dyspozycjąart. 2 Konstytucji RPprzyznawanie świadczeń przedemerytalnych powinno być rozpatrywane w zgodzie z zasadą sprawiedliwości społecznej. ZUS powinien zatem uznać pełen okres wypowiedzenia umowy o pracę przysługujący pracownikowi jako okres zatrudnienia.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji wnioskodawczyni jakkolwiek zauważa, że ubezpieczonej – wskutek niekorzystnego dla niej działania pracodawcy - zabrakło 7 dni, aby spełnić wszystkie niezbędne przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W stosunku do ubezpieczonej pracodawca zastosował na podstawieart. 361§1 k.p.skrócony okres wypowiedzenia o 2 miesiące, tj. od 1 listopada 2011r. do 31 grudnia 2011r. Skrócenie okresu wypowiedzenia, o którym mowa wart. 361§ 1 k.p., prowadzi do rozwiązania stosunku pracy z upływem tego skróconego, a nie ustawowego okresu wypowiedzenia. W świetle zaś treści przepisówkodeksu pracy, jak również ugruntowanego orzecznictwa w tym zakresie, nie ma podstaw do przyjęcia, abyart. 361k.p.stworzył nową możliwość rozwiązania stosunku pracy, w którym mimo upływu okresu wypowiedzenia, stosunek ten trwałby. Tym bardziej, że w okresie, za który przyznano pracownikowi odszkodowanie (do końca pozostałej części okresu wypowiedzenia), pracownik nie nabywa żadnych uprawnień, których warunkiem jest istnienie stosunku pracy. Nie można również przyjąć, że ubezpieczona, która ukończyła 55 lat w dniu(...)., a więc po związaniu stosunku pracy w dniu 31 października 2011r., spełniła przesłankę posiadania odpowiedniego wieku w myśl przepisówustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Zgodnie bowiem z treściąart. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r.świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252 ze zm.), prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisówustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(Dz. U. nr 99, poz. 1001), w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat - kobieta oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący dla kobiet co najmniej 30 lat.
Wskazać również należy, że przewidziane wustawie z dnia 30 kwietnia 2004r.świadczeniach przedemerytalnych, prawo do świadczenia przedemerytalnego stanowi przywilej i odstępstwo od zasad przyznawania emerytur, a zatem regulujące je przepisy należy wykładać w sposób ścisły i gwarantujący zachowanie celu uzasadniającego to odstępstwo. Skoro zatem przesłanki wskazane w poszczególnych punktachust. 1 art. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnychmuszą być spełnione łącznie, to brak spełnienia choćby jednej przesłanki skutkuje brakiem możliwości przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Odnośnie zaś podniesionego w apelacji zarzutu nieuwzględnienia przez Sąd Okręgowy w stosunku do sytuacji ubezpieczonej zasad współżycia społecznego, wskazać należy, że w prawie ubezpieczeń społecznych nie stosuje się klauzul generalnych zasad współżycia społecznego ( por. postanow. SN z 27.10.2009r., II UK 81/09, Lex nr 574541 ). Przepisy prawa z zakresu ubezpieczeń społecznych są przepisami bezwzględnie obowiązującymi i przy ich stosowaniu ani organ rentowy ani sąd nie mogą mieć na uwadze zasad współżycia społecznego; przepisy te muszą być bezwzględnie przestrzegane w stosunku do wszystkich nawet, jeśli jawią się one osobie zainteresowanej jako subiektywnie niesprawiedliwe.
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny na postawieart. 385 k.p.c.apelację oddalił.

Przewodniczący: Sędziowie: