Sąd Apelacyjny w Krakowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1672/12
Data wyroku: 2013-01-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Szaroma, Ewa Drzymała, Marta Fidzińska-Juszczak
Słowa kluczowe: Świadczenia Pieniężne
Podstawa prawna: art.135 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 1672/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 stycznia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Marta Fidzińska - Juszczak (spr.)

Sędziowie:

SSA Maria Szaroma
SSA Ewa Drzymała

Protokolant:

st. sekr. sądowy Ewa Dubis

po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2013 r. w Krakowie
sprawy z wnioskuR. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wK.
o niezrealizowane świadczenie
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wK.
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału VII Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt VII U 740/12

z m i e n i a zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.

Sygnatura akt: III AUa 1672/12

UZASADNIENIE

Wyroku z dnia 24 stycznia 2013 r.

Wyrokiem z dnia 16 października 2012 r. Sąd Okręgowy w Krakowie VII Wydział Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu odwołaniaR. K.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wK.z dnia 12 marca 2012 r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałR. K.rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy za okres od 1 października 2006 r. do dnia 31 października 2008 r. wraz z należnymi odsetkami tytułem niezrealizowanych świadczeń zmarłegoJ. W..
Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący, niesporny stan faktyczny sprawy.J. W.zmarły 1 sierpnia 2011 r. nabył prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przyznanej od dnia 1 października 2001 r. na stałe. Świadczenie to było mu wypłacane do 30 września 2006 r., na wskazany adres do doręczeń:K.,ul. (...). W roku 2006J. W.nie odbierał korespondencji kierowanej do niego przez ZUS, a zgodnie z relacją poczty: „adresat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem” przysługujące mu świadczenie rentowe było nadal odbierane. Z dniem 1 października 2006 r. ZUS wstrzymał wypłatę renty, jednakże nie wydał w tym przedmiocie decyzji. Pismem z dnia 13 lutego 2007 r.J. W.wskazując dotychczasowy adres zgłosił w ZUS, że od października 2006 r. nie otrzymuje renty. Dalsze pisma kierował do ZUS: 22 lutego 2007 r., 2 kwietnia 2007 r. i 24 kwietnia 2007 r. Decyzją z dnia 16 stycznia 2012 r. ZUS przyznałR. K.niezrealizowane świadczenie po zmarłym ojcuJ. W.(za okres od 1 listopada 2008 r. do 31 sierpnia 2011 r., tj. na okres 3 lat wstecz, od miesiąca złożenia wniosku.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji rozważył, że odwołanie jest uzasadnione. Stwierdził Sąd, że sporna w sprawie jest kwestia prawaR. K.do niezrealizowanych świadczeń zmarłego ojca, a to renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 października 2006 r. do 30 września 2008 r. Zacytował Sąd treśćart. 134 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz art. 135 tej ustawy, po czym stwierdził, że z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, iż w ustalonym stanie faktycznym – biorąc pod uwagę, że organ rentowy powołuje w zaskarżonej decyzjiart. 134 ust. 1 pkt 5 i art. 135 ust. 2– obowiązkiem ZUS było wydanie formalnej decyzji w przedmiocie wstrzymania wypłaty rentyJ. W.. Zaniechanie Zakładu w tym zakresie uniemożliwiło przeprowadzenie prawidłowo postępowania wyjaśniającego i poddanie stanowiska ZUS kontroli instancyjnej. Ponadto – co podniósł Sąd – uszło uwadze ZUS, żeJ. W.już w 2007 r. złożył pisemny wniosek o wypłatę renty oraz to, że w dacie jej wstrzymania aż do dnia 1 sierpnia 2011 r. żył. Datę śmierci potwierdza przedłożony organowi rentowemu w dniu 22 grudnia 2011 r. akt zgonu. Dodał też Sąd pierwszej instancji, że świadczenie rentowe było przyznaneJ. W.na stałe. Mając powyższe względy na uwadze Sąd uwzględnił w całości odwołanie, w którym wnioskodawczyni wnosiła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej niezrealizowanego świadczenia za cały okres (od 1 października 2006 r. do 31 października 2008 r.) – i na zasadzieart. 47714§2 kpcorzekł jak w sentencji wyroku.
Powyższy wyrok zaskarżył w całości apelacją organ rentowy. Wniósł o zmianę wyroku i oddalenie odwołania wobec naruszeniaart. 135 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(cyt. wyż.) orazart. 233 §1 kpcpoprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem apelującego zaskarżony wyrok nie jest trafny, ponieważ zgodnie zart. 135 ust. 2wym. wyż. ustawy wstrzymaną na zasadzie art. 134 ust. 1 pkt 5 wypłatę świadczenia z powodu niemożności jego doręczenia z przyczyn niezależnych od organu rentowego podejmuje się od miesiąca, w którym nastąpiło wstrzymanie świadczenia, jednak za okres nie dłuższy niż 3 lata, poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty (w tym przypadku niezrealizowanego świadczenia). Podniósł apelujący, że skoro odwołująca przedmiotowy wniosek złożyła w dniu 18 listopada 2011 r., w wyniku podjętego przez organ rentowy postępowania wyjaśniającego zakończonego w dniu 30 grudnia 2011 r. przyznano odwołującej prawo do niezrealizowanych świadczeń za okres od 1 listopada 2008 r. do 31 sierpnia 2011 r., tj. za okres 3 lat wstecz, co jest zgodne z art. 135 ust. 2 ustawy. Końcowo argumentował apelujący, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie podał konkretnej podstawy prawnej, która pozwalałaby na wypłatę wnioskodawczyni świadczenia po zmarłym ojcu za okres przekraczający 3 lata poprzedzające złożenie przez nią wniosku o niezrealizowane świadczenie, tj. od czasu wstrzymania świadczenia, czyli od 1 października 2006 r. Z uwagi na powyższe ZUS Oddział wK.wniósł jak na wstępie apelacji.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Apelacja jest uzasadniona.
Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy w istocie były bezsporne, jeśli wziąć pod uwagę, że organ rentowy dokonując z dniem 1 października 2006 r. wstrzymania wypłaty należnej ojcu wnioskodawczyniJ. W.– renty z tytułu niezdolności do pracy, na mocy art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy, nie wydał w tym przedmiocie stosownej decyzji (okoliczność przyznana vide pismo ZUS z dnia 18 stycznia 2012 r. k. 349 a.s.). Takie działanie było sprzeczne z treściąart.134 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(cyt. wyż.). Co prawda przepis ten określa przypadki, w których decyzji o wstrzymaniu świadczeń nie wydaje się, ale niniejszy do niech nie należy. Zaistniałą sytuację należy więc ocenić jako błąd organu rentowego. Wnioskodawczyni w dniu 18 listopada 2011 r. zgłosiła w ZUS wniosek o wypłatę jej renty zmarłego ojca i organ rentowy działając na podstawie art. 136 ustawy wypłacił jej decyzją z dnia 16 stycznia 2012 r. świadczenie za okres od 1 listopada 2008 r. do 31 sierpnia 2011 r., tj. za okres 3 lat wstecz od miesiąca zgłoszenia wniosku o niezrealizowane świadczenie (k. 343 a.r.). Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowiło rozstrzygnięcie, czy córka zmarłego w dniu 1 sierpnia 2011 r.J. W.ma – w konkretnym stanie faktycznym – prawo do wypłaty należnej mu renty tytułem niezrealizowanego świadczenia, także za okres od 1 października 2008 r. do 31 października 2008 r., czego ZUS jej odmówił. Trafnie zarzuca apelujący organ rentowy, że Sąd pierwszej instancji dokonując wyrokiem zmiany decyzji i przyznając świadczenie za sporny okres nie podał konkretnej podstawy prawnej pozwalającej na wypłatę za okres przekraczający 3 lata poprzedzające złożenie wniosku, tj. od czasu wstrzymania wypłaty z dniem 1 października 2006 r. W ocenie Sądu Apelacyjnego podstawy takiej nie stanowi cytowana przez Sąd treść art. 135 ustawy. Zasadniczo wypłatę wstrzymanych emerytur i rent wznawia się od miesiąca ustania przyczyny powodującej wstrzymanie świadczenia, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano decyzję o wznowienie (zasada określona w art. 135 ust. 1). Ustęp 2 i 3 art. 135 przewiduje jednak dwa odstępstwa od tej ogólnej reguły tj. w razie niemożności doręczenia świadczenia z przyczyn niezależnych od organu rentowego (ust. 2) oraz w przypadku błędu organu rentowego (ust. 3) wypłatę emerytury wznawia się od miesiąca, w którym je wstrzymano, jednak za okres nie dłuższy niż 3 lata, poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie lub wydano decyzję o jej wznowieniu. Te terminy nie są terminami przedawnienia, lecz ustawowymi ograniczeniami wypłaty świadczeń wstecz. Należy uznać, iż organ rentowy faktycznie wstrzymując wypłatę renty 1 października 2006 r. dokonał tego nieformalnie, a wręcz dopuścił się błędu nie wydając w tym zakresie decyzji i zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że zaniechanie to uniemożliwiło przeprowadzenie prawidłowo postępowania wyjaśniającego i poddanie stanowiska ZUS – już wówczas – kontroli instancyjnej. Jednakowoż w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że wypłata wstrzymanego świadczenia z powodu błędu organu rentowego nie może przekroczyć ustawowych 3 lat, liczonych wstecz od miesiąca zgłoszenia wniosku o wznowienie wypłaty lub wydania w tej materii decyzji z urzędu (zob. pkt 2 uzasadnienia SN do wyroku z dnia 9 grudnia 1997 r. II UKN 372/97, OSNAPiUS 1998, nr 19, poz. 582 oraz wyrok SA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 1997 r., III AUa 228/97, OSA 1998, z. 7-8, poz. 30).
Z tych względów Sąd Apelacyjny nie zaakceptował poglądu, iż wnioskodawczyni ma prawo do wypłaty także kwot z tytułu wstrzymanej zmarłemu ojcu renty od 1 października 2006 r. do 31 października 2008 r. i uznając za usprawiedliwione podstawy i wnioski apelacji – na zasadzieart. 386 §1 kpcorzekł jak w sentencji.

MZ