Sąd Okręgowy w Elblągu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1501/13
Data wyroku: 2013-09-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Koronowski
Słowa kluczowe: Praca W Szczególnych Warunkach
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 1501/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 września 2013r.

Sąd Okręgowy w Elblągu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSO Tomasz Koronowski
Protokolant: stażysta Anna Barcikowska

po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013r. w Elblągu na rozprawie

sprawy z odwołaniaJ. O.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.

z dnia 18 kwietnia 2013r. znak:(...)

o emeryturę

I
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyJ. O.prawo do emerytury od dnia 28 marca 2013r.;

II
stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Sygn. akt IV U 1501/13

UZASADNIENIE
SkarżącyJ. O.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.z dnia 18 kwietnia 2013r., znak(...), odmawiającej mu prawa do emerytury. Skarżący podniósł, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych przez wymagany okres 15 lat jako zbrojarz.
Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, wskazując m.in. naart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009r., Nr. 153 poz. 1227 ze zmianami, powoływanej dalej jako „ustawa emerytalna”) oraz na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zmianami). Nie kwestionowano, że wprawdzie wnioskodawca osiągnął w dniu(...). wiek 60 lat i legitymuje się wymaganym na dzień 1 stycznia 1999r. okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 25 lat, jednak nie udowodnił wymaganego na ten sam dzień stażu 15 lat pracy w warunkach szczególnych, gdyż z przedłożonych dokumentów nie wynika rodzaj i charakter pracy wfirmie (...)w latach dziewięćdziesiątych XXw. oraz wcześniej u innego pracodawcy w okresie od dnia 2 lipca 1971r. do dnia 29 marca 1972r. Wskazano przy tym, że na podstawie dokumentów dołączonych do odwołania pozwany uwzględnił dalsze okresy pracy w warunkach szczególnych których łączny wymiar wyniósł 12 lat, 4 m-ce i 26 dni, w porównaniu do okresu uznanego w decyzji, tj. 10 lat, 5 m-cy i 23 dni.
W toku postępowania pozwany dokonał ponownej analizy dokumentów złożonych przez wnioskodawcę, wskutek czego uznał za okres pracy w warunkach szczególnych także okres od dnia 1 lipca 1971r. do dnia 29 marca 1972r, wobec czego łączny niesporny staż pracy skarżącego w warunkach szczególnych wzrósł do 13 lat, 2 m-cy i 23 dni.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Skarżący urodził się w dniu(...)., zatem w dniu(...). ukończył 60 lat.
(bezsporne)
W okresie od dnia 2 września 1969r. do dnia 29 marca 1972r. skarżący był zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wG., początkowo jako uczeń, a od dnia 1 lipca 1971r. w pełnym wymiarze czasu pracy jako zbrojarz-betoniarz.
(bezsporne, ponadto świadectwo pracy w aktach ZUS)
W dniach od 28 kwietnia 1972r. do 31 marca 1985r. wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku zbrojarz-betoniarz w(...)Kombinacie Budowlanym wE.. W okresie tego zatrudnienia odbył służbę wojskową od dnia 17 lutego 1973r. do dnia 13 grudnia 1974r. (do pracy powrócił dnia 2 stycznia 1975r.) oraz był oddelegowany w okresie od dnia 9 września 1982r. do dnia 26 sierpnia 1983r. na budowę eksportową w(...), gdzie również pracował jako zbrojarz.
(bezsporne, ponadto świadectwo pracy, dokumenty z akt osobowych, karty zarobkowe i kopia książeczki wojskowej w aktach ZUS, umowa i świadectwo koperta k.4)
W okresie od dnia 1 maja 1985r. do dnia 31 marca 1990r. skarżący prowadził działalność gospodarczą i nie pozostawał wówczas w stosunku pracy.
(bezsporne, ponadto zaświadczenie w aktach ZUS)
W okresie od dnia 30 lipca 1991r. do dnia 3 kwietnia 1993r. oraz od dnia 26 kwietnia 1995r. do dnia 30 listopada 1995r. wnioskodawca pracował w pełnym wymiarze czasu pracy wPrzedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowym (...) Spółce z o.o.wG., przy tym jako zbrojarz co najmniej w dniach od 30 lipca do 31 sierpnia 1991r., od 24 marca do 30 czerwca 1992r. i od 26 kwietnia do 30 listopada 1995r.
(bezsporne, ponadto świadectwa pracy w aktach ZUS, umowy i aneks koperta k.4)
W dniach od 1 lipca 1993r. do 25 kwietnia 1995r. i od 3 stycznia 1996r. do 30 listopada 2001r. skarżący pracował w pełnym wymiarze czasu pracy jako zbrojarz wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z o.o.wE..
(dowód: świadectwa pracy w aktach ZUS, dokumenty z akt osobowych koperta k.4, zeznania świadkówB. K.iH. W.oraz zeznania wnioskodawcy z rozprawy w dniu 20 września 2013r.)
Wnioskodawca nie miał innych okresów ubezpieczenia do dnia 1 stycznia 1999r.
(bezsporne)

Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu odwołanie skarżącego zasługiwało na uwzględnienie.
W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić, że stan faktyczny sprawy, tj. okresy i charakter pracy wnioskodawcy, stał się w znacznej mierze bezsporny w toku postępowania, wobec czego postępowanie dowodowe ograniczono do badania w zasadzie tylko okresu pracy skarżącego wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z o.o.wE.. Przeprowadzone na tę okoliczność dowody z zeznań świadków i skarżącego potwierdziły wnioski wypływające z przedłożonych przez wnioskodawcę z odwołaniem dokumentów z akt osobowych z tego okresu, tj. że pracował on we wskazanej spółce w pełnym wymiarze czasu pracy jako zbrojarz. Powołane zeznania były stanowcze i spójne, a przy tym nie ujawniły się żadne okoliczności, które mogłyby wskazywać, że czy to dokumenty z akt osobowych, czy to zeznania mogą nie być wiarygodne.
Odnośnie podstawy prawnej żądania należy wyjaśnić, że z art. 184 ustawy emerytalnej wynika, iż ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, a więc w dniu 1 stycznia 1999r., osiągnęli po pierwsze okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz po drugie okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. w niniejszej sprawie wynoszący 25 lat. Przy tym emerytura taka przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie na dochody budżetu państwa środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu. Stosownie do powołanego w części wstępnej uzasadnienia §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Skarżący niewątpliwie spełnia kryterium wymaganego okresu 25 lat ubezpieczenia, skończył 60 lat i złożył wniosek o przekazanie na dochody budżetu państwa, za pośrednictwem ZUS, środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym.
Kwestią sporną była okoliczność wykonywania przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach w okresie wymaganych 15 lat, jako że okresy uznawane przez pozwanego za okresy pracy w takich właśnie warunkach, były łącznie krótsze niż 15 lat. Należy wobec tego wyjaśnić, że zgodnie z § 2 ust. 2 powoływanego wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. okresy pracy m.in. w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Świadectwo pracy z adnotacją o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, bądź bez niej, nie jest jednak bezwzględną przesłanką do zaliczenia danej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach. Świadectwo nie jest wiążące dla organu rentowego i może podlegać weryfikacji. Decydujące znaczenie ma zawsze fakt rzeczywistego wykonywania pracy w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dopiero w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie okresów pracy w warunkach szczególnych także w oparciu o inne dowody niż zaświadczenie z zakładu pracy, nawet jeśli pracownik nie posiada świadectwa w określonej w przepisie formie, albo jego treść budzi wątpliwości, które uzasadniały kwestionowanie tego zaświadczenia przez organ rentowy w fazie administracyjnej postępowania.
Skoro art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej odwołuje się do przepisów dotychczasowych, to trzeba też wyjaśnić, że obowiązujące w tym zakresie i przywoływane już kilkakrotnie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. wydane zostało w oparciu o delegację zart. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zmianami), w którym Radzie Ministrów powierzono w szczególności określenie rodzaju prac lub stanowisk pracy oraz warunków, na podstawie których osobom m.in. zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury w niższym wieku. Z art. 53 ust. 2 tej samej ustawy wynika, że za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników stale zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia – jest to zresztą regulacja tożsama z zawartą w obecnie obowiązującym art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej. W wykazie A, stanowiącym załącznik do wspomnianego rozporządzenia, w dziale V „W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych” wymienia się pod poz. 4 prace zbrojarskie i betoniarskie. Pomocniczo można odwołać się do przepisów resortowych, wydanych w oparciu o §1 ust. 2 tegoż rozporządzenia, w niniejszej sprawie do zarządzenia Nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy podległych Ministrowi Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach. W zarządzeniu tym w dziale V pod poz. 4 wymienia się stanowiska m.in. zbrojarza, zbrojarza prefabrykatów i betoniarza, a więc wykonywane przez wnioskodawcę w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wG., w(...)Kombinacie Budowlanym wE., na budowach eksportowych (poza okresem pracy jako murarz) i wreszcie wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z o.o.wE..
Skoro bezsporny okres pracy w warunkach szczególnych wynosił 13 lat, 2 m-ce i 23 dni, zaś okres pracy wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z o.o.wE.na stanowisku zbrojarza do dnia 1 stycznia 1999r. wynosił 4 lata i prawie 10 m-cy, to łączny okres pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych niewątpliwie wynosił więcej niż wymagane 15 lat. Już więc tylko na marginesie należy zauważyć, że nawet bez okresu pracy wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z o.o.wE.skarżący legitymowałby się wymaganym okresem tychże 15 lat, gdyż spełnił wymogi zaliczenia do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu zasadniczej służby wojskowej, co wynika zart. 108 ust. 1 i 3w związku zart. 106 ust. 1obowiązującej wówczasustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej(Dz.U. Nr 44 poz. 220 ze zmianami). Wnioskodawca podjął bowiem pracę w terminie nie dłuższym niż 30 dni po zakończeniu służby wojskowej w zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed powołaniem do tejże służby, w którym to zakładzie wykonywał przed powołaniem do służby wojskowej (jak zresztą i po niej) pracę w warunkach szczególnych.
Udowodnienie przez wnioskodawcę (należy podkreślić, że dopiero na etapie postępowania sądowego, gdyż przy pomocy m.in. dokumentów złożonych dopiero przy odwołaniu i złożonego jeszcze później świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wG.), że zachodzą wszystkie przesłanki przyznania mu wnioskowanej emerytury, skutkowało po pierwsze zmianą zaskarżonej decyzji na podstawieart. 477((
      14))§2 kpci przyznaniem prawa do tejże emerytury od dnia ukończenia 60. roku życia, tj. od dnia(...). oraz stwierdzeniem na podstawie art. 118 ust. 1a a contrario, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.