Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 520/13
Data wyroku: 2013-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Mazurek, Mirosław Szwagierczak, Alicja Podczaska
Słowa kluczowe: Wysokość Emerytury
Podstawa prawna: art. 386 par. 1 kpc, art. 53 art. 21, art. 110 i art. 111 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm).

Sygn. akt

III AUa 520/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia18 września 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Mirosław Szwagierczak

Sędziowie:

SSA Irena Mazurek (spr.)
SSA Alicja Podczaska

Protokolant

st.sekr.sądowy Elżbieta Stachowicz

po rozpoznaniu w dniu18 września 2013 r.
na rozprawie
sprawy z wniosku

A. S.

przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o przeliczenie emerytury
na skutek apelacji pozwanego
od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia22 marca 2013 r.sygn. aktIV U 1667/11

zmienia pkt I zaskarżonego wyroku w ten sposób, że oddala odwołanie.

Sygn. akt III AUa 520/13

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 18 września 2013 r.

      Decyzją z dnia 26 października 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówiłA. S.przeliczenia emerytury przy uwzględnieniu wynagrodzeń za lata 1977 – 1981 z okresu zatrudnienia wnioskodawcy w(...)Spółdzielni(...)wŁ..

W podstawie prawnej decyzji powołane zostały ogólnie przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.), a w uzasadnieniu faktycznym przyjętego rozstrzygnięcia organ rentowy w lapidarny sposób stwierdził, że przeliczenie podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem wynagrodzenia za wyżej wskazany okres może nastąpić wyłącznie po przedłożeniu list płac zawierających wyszczególnione kwoty należnych do wypłaty wynagrodzeń.

      WnioskodawcaA. S.odwołał się do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie.W odwołaniu z dnia 18 listopada 2011 r. wnioskodawca wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zobowiązanie organu rentowego do ponownego ustalenia wysokości emerytury przy uwzględnieniu wynagrodzeń za lata 1977 – 1981 z okresu zatrudnienia w(...)Spółdzielni(...)wŁ., zarzucił, że wbrew stanowisku ZUS istnieją pełne ku temu podstawy, jako że choć nie posiada list płac to jednak uzyskane z archiwum dokumenty płacowe dozwalają na ustalenie wysokości pobranych wynagrodzeń za pracę.

W odpowiedzi na odwołanie z dnia 8 grudnia 201 r. pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wnosił o oddalenie żądania odwołania,podkreślając, że przedłożone przez wnioskodawcę karty zarobkowe ze spornego okresu zawierają wyłącznie odręczne wpisy oznaczone jako: „godz.”, „zarobek”, „urlop”, „wysługa”, przy drukowanych wpisach „winien”, „ma”, co w żaden sposób nie dozwala na ustalenie faktycznej podstawy wymiaru składek.

      Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołaniaA. S., wyrokiem z dnia 22 marca 2013 r. (sygn. akt IV U 1667/11):

- w pkt I zmienił zaskarżoną decyzję nakazując organowi rentowemu przeliczenie emerytury wnioskodawcy od dnia 18 kwietnia 2011 r., w ten sposób, aby w części socjalnej świadczenia uwzględnić kwotę bazową obowiązującą w dacie przyznania prawa do emerytury,
- w pkt II zaś, w pozostałej części odwołanie oddalił.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawcaA. S.ur. (...)w okresie od 28 listopada 1996 r. do 18 kwietnia 2011 r. pobierał świadczenie rentowe – rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Do ustalenia wysokości renty przyjęto WWPW 103,25% z siedmiu kolejnych lat kalendarzowych (1982-1988) na podstawie zaświadczenia Rp-7 pracodawcy wnioskodawcy(...)Spółdzielni(...)wŁ.. W okresie pobierania renty odwołujący nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu, czy ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. W dniu 17 marca 2011 r.A. S.wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury w związku ze zbliżającym się osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, wskazując ,iż do ustalenia podstawy wymiaru emerytury należy uwzględnić przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne lub na ubezpieczenie emerytalne i rentowe z dziesięciu kolejnych lat kalendarzowych 1986-1996. Równocześnie zalegające wówczas w aktach ZUS dokumenty płacowe (w tym wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej) nie dozwalały na wyliczenie WWPW emerytury z dwudziestu lat kalendarzowych z całego okresu ubezpieczenia wnioskodawcy. Decyzją z dnia 11 maja 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.przyznałA. S.prawo do emerytury począwszy od dnia 18 kwietnia 2011 r. przyjmując do ustalenia jej wysokości zwaloryzowaną podstawę wymiaru renty, jak też w części socjalnej świadczenia kwotę bazową w wysokości jaka ostatnio posłużyła do ustalenia wysokości renty tj. 883,15 zł. Po nabyciu prawa do emerytury wnioskodawca – nie pozostający nadal w ubezpieczeniu - kilkakrotnie występował bezskutecznie do ZUS o przeliczenie świadczenia, w tym ostatnio wnioskiem z dnia 3 października 2011 r., w którym powoływał się na przedłożoną, a uzyskaną z archiwum dokumentację płacową z lat 1977-1981 z okresu zatrudnienia w(...)Spółdzielni(...)wŁ., co skutkowało – zaskarżoną w niniejszym postępowaniu – kolejną odmowną decyzją ZUS. Opierając się następnie na przedstawionym przez organ rentowy na żądanie Sądu symulacyjnym wyliczeniu WWPW emerytury odwołującego z dwudziestu lat kalendarzowych z całego okresu jego ubezpieczenia uwzględniającego także wynagrodzenia ze spornego okresu 1977-1981, Sąd Okręgowy w Rzeszowie ustalił, że wskaźnik ten wyniósłby 75,38%, będąc tym samym niższym od poprzednio obliczonego. W świetle powyższych ustaleń Sąd I instancji – dokonując oceny prawnej sprawy- uznał, że jakkolwiek niezasadne jest żądanie wnioskodawcy przeliczenia emerytury w trybieart. 110czyart. 111 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.), ponieważ nie wystąpiły przewidziane ku temu określone w powołanych przepisach przesłanki (w tym w szczególności ten zart. 111 ust. 1odniesiony do konieczności wykazania wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wyższego od poprzednio obliczonego), to jednak oczekiwanie na zwiększoną wypłatę świadczenia jest o tyle uzasadnione, o ile organ rentowy w decyzji pierwszorazowej popełnił błąd w ustaleniu jego wysokości przyjmując w części socjalnej niewłaściwą ,bo nieobowiązującą w dacie przyznania emerytury kwotę bazową. W podstawie prawnej wyroku powołany zostałart. 477((

      14))§ 1 i § 2 kpc.

Wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 22 marca 2013 r. w części nakazującej przeliczenie emerytury wnioskodawcy (pkt I wyroku) zaskarżony został przez pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR..W apelacji z dnia 26 kwietnia 2013 r. (v. k. 37) pozwany organ rentowy zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego jak i procesowego wnosił o zamianę zaskarżonej części rozstrzygnięcia Sądu I instancji poprzez oddalenie także w tym zakresie odwołania wnioskodawcy. W krótkim uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący w szczególności zarzucał, że treść zaskarżonej decyzji, jak też zakres odwołania nie uprawniały Sądu Okręgowego do oceny prawidłowości pierwszorazowej decyzji emerytalnej (niezależnie od tego, iż ocena ta stanowiąca o rzekomym błędzie ZUS w świetle przepisów obowiązującego prawa jest oczywiście wadliwa), a z kolei mające tu jedynie swoje zastosowanieart. 110 i art. 111 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.), w świetle ustaleń faktycznych sprawy nie uprawniały Sądu I instancji do wydania zaskarżonego orzeczenia.

       Wnioskodawca(...)nie ustosunkował się do treści apelacji organu rentowego.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie rozpoznając apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.,zważył co następuje;
Apelacja jest w pełni zasadna , co skutkować musi wydaniem orzeczenia reformatoryjego.
Zaskarżona bowiem część wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 22 marca 2013r. - jak trafnie poodnosi skarżący- w sposób oczywisty narusza zarówno prawo procesowe jak i materialne.
Przede wszytym już na wstępie zgodzić się z pozwanym organem rentowym przyjdzie, iż Sąd I instancji w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy nie był uprawniony do oceny legalności decyzji ZUS z dnia 11 maja 2011 r. przyznającejA. S.prawo do emerytury i ustalającej wysokość tego świadczenia. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wyłącznie bowiem treść zaskarżonej decyzji i związane z nią żądanie odwołania wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczeniach sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (por. m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r. II UZ 52/99 OSNP 2000/15/601, czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2007 r. I UK 307/06 LEX nr 688845), co w odniesieniu do zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji ZUS z dnia 26 października 2011 r. i żądaniu odwołania ograniczającego się wyłącznie do przeliczenia emerytury przy uwzględnieniu nowo wykazywanych wynagrodzeń z lat 1977-1981 oznaczało, iż ocena prawna sprawy zawężona być musiał do badania wystąpienia przewidzianych wart. 110 i art. 111 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) przesłanek dozwalających na ponowne ustalenie wysokości pobieranego przez wnioskodawcę świadczenia. W tym stanie rzeczy zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu I instancji wydane więc zostało z naruszeniem zarównoart. 321 § 1 kpcjak iart. 477((

      14))§ 2 kpc.
Niezależnie od tego, gdyby nawet dopuścić możliwość oceny prawidłowości pierwszorazowej decyzji emerytalnej (przyjmując w tym względzie, że roszczenie wnioskodawcy dotyczyło ogólnie zwiększenia wysokości pobieranej emerytury, a podstawa prawna zaskarżonej decyzji była nie do końca adekwatna do istoty tak określonego roszczenia – tu przy wskazaniu na art. 114 ust. 1 ustawy emerytalno – rentowej – podobnie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2008 r. I UK 88/08 OSNP 2010/7-8/100), to przyjęte przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie w tym względzie rozstrzygnięcie w sposób oczywisty naruszaart. 53 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.), określający zasady ustalania wysokości emerytury. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem możliwość przyjęcia aktualnej w dacie wniosku emerytalnego kwoty bazowej do ustalenia tzw. „części socjalnej” świadczenia wynoszącej 24% tej kwoty bazowej – przy podstawie wymiaru emerytury będącej podstawą wymiary dotychczas pobieranego świadczenia rentowego (art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalno – rentowej), a więc tak jak w przypadku wnioskodawcy - ograniczona została wyłącznie do sytuacji gdy zainteresowany po nabyciu prawa do renty podlegał co najmniej przez 30 miesięcy ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (ust. 4 omawianego przepisu). To jednak nie miało miejsca w odniesieniu doA. S.. Z drugiej zaś strony możliwość uwzględnienia aktualniej w dacie wniosku emerytalnego kwoty bazowej w części socjalnej świadczenia mogłaby się wiązać z przyjęciem tak określonej kwoty, również w podstawie wymiaru emerytury, ale to oznaczałoby konieczność ustalenia tej podstawy na nowo w myśl art. 15 co przewiduje art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalno – rentowej. W przypadku jednak odwołującego również tak określona możliwość nie wystąpiła, a to już z tego zasadniczego względu, że we wniosku emerytalnym podał on konkretnie czasokres z którego podstawa wymiaru świadczenia miała być obliczona (lata 1986 -1996), a był to czasokres nie mieszczący się w pełni w dwudziestoleciu poprzedzającym rok w którym zgłoszono wniosek (tu lata 1990 -2010). Co więcej wnioskodawca nie wykazał także wówczas wynagrodzeń z dwudziestu lat kalendarzowych z całego okresu jego ubezpieczenia. To zaś determinowało – tak jak przyjął to organ rentowy - konieczność ustalenia podstawy wymiaru emerytury w wysokości zwaloryzowanej podstawy wymiaru renty (art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalno - rentowej).

Z tych wszystkich więc wyżej naprowadzonych względów i na podstawieart. 386 § 1 kpcnależało orzec jak w sentencji.

(...)

-(...)