Sąd Okręgowy w Toruniu
VIII Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: VIII Ca 329/13
Data wyroku: 2013-09-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Rafał Krawczyk, Włodzimierz Jasiński, Małgorzata Kończal
Słowa kluczowe: Eksmisja
Podstawa prawna: art. 385 kpc

Sygn. akt VIII Ca 329/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 września 2013 r.

Sąd Okręgowy w Toruniu VIII Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Małgorzata Kończal (spr.)

Sędziowie:

SSO Rafał Krawczyk
SSO Włodzimierz Jasiński

Protokolant:

st. sekr. sąd. Izabela Bagińska

po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 r. w Toruniu
na rozprawie
sprawy z powództwa

(...)Spółka Akcyjna wW.

przeciwkoD. M.

      z udziałem po stronie powodowej interwenienta ubocznego Gminy MiastaT.

o opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego
na skutek apelacji pozwanejD. M.
od wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu
z dnia 11 kwietnia 2013 r.
sygn. akt I C 1236/12

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

Sygn. akt VIII Ca 329/13

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Toruniu wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2013 r. w sprawie z powództwa(...)S.A. wW.przeciwkoD. M.iK. M.o eksmisję:
- uchylił wyrok zaoczny z 5 listopada 2012 r. wydany przez Sąd Rejonowy w Toruniu w stosunku do pozwanegoK. M.w całości;
- oddalił powództwo w stosunku do pozwanegoK. M.;
- zasądził od powoda na rzecz pozwanegoK. M.kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu poniesionych przez pozwanegoK. M.;
-utrzymał w mocy wyrok zaoczny z dnia 5 listopada 2012 r. wydany przez Sąd Rejonowy w Toruniu w stosunku do pozwanejD. M.w całości.
Powód wniósł o nakazanie pozwanym, aby opróżnili i wydalilokal mieszkalny nr (...)położony wT.przyul. (...)oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 31 lipca 1945 r. poprzednik prawny spółki(...)S.A. z siedzibą wW.przydzieliłM. J.lokalmieszkalny oznaczony nr (...)położony wT.przyul. (...).
W lokalu tym wraz z głównym najemcą zamieszkała jego żonaA. J. (1)oraz dzieci:B. J.,D. J. (1)iA. J. (2).
W 1961 r.D. J.zawarła związek małżeński zG. M.. W(...) urodził sięim synK. M..
W latach 70-tych małżonkowieD. i. G. M.otrzymali spółdzielcze mieszkanie położone wT.przyul. (...)i tam zostali zameldowani. Wspólnie tam zamieszkali.

M. J.w oświadczeniach składanych wynajmującemu: 15 maja 1980 r. i 18 czerwca 1986 r. jako osób wspólnie z nim zamieszkujących w lokalu przyul. (...)wT.nie wskazywałD. M.,G. M.iK. M.. Podawał, iż wspólnie z nim zamieszkuje jedynie żonaA. J. (1), córkaB. J.i wnuczkaD. J.

        .

M. J.zmarł w1987 r. Po zmarłym w stosunek najmu wstąpiła jego żonaA. J. (1).
W czasie kiedy najemcą lokalu byłaA. J. (1)opłaty za wodę były naliczane za dwie osoby tj.A. J. (1)i jej córkęB. J..
Opłaty za mieszkanie regulowałaA. J. (1). W związku z trudną sytuacją finansową wniosła ona do Urzędu Miejskiego wT.o dofinansowanie do czynszu. Na podstawie decyzji z dnia 25 czerwca 1988 r. Urzędu Miejskiego wT.udzielono jej w okresie od 1 kwietnia 1988 r. do 31 grudnia 1988 r. pomocy finansowej na częściowe pokrycie czynszu w wysokości 40 % tj. 1.041 zł miesięcznie do opłaty czynszowej wynoszącej wówczas 2.603 zł.
W 1987 r.K. M.wyjechał doN.. W 1988 r. dołączył do niegoG. M., a po znalezieniu przez niego pracy w 1989 r. dołączyła do nichD. M..D. M.otrzymała obywatelstwo(...). Jej miejscem zamieszkania byłaK..
Po śmierciA. J. (1)w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego wT.przyul. (...)wstąpiła jej córkaB. J..
B. J.była osobą niepełnosprawną, nie wymagającą stałej pomocy osób trzecich. Doraźnej pomocy udzielała jejB. S.otrzymując za to zapłatę.B. J.była niezależna finansowo. Miała stałe źródło dochodów w postaci renty rodzinnej po ojcu.
W 1993 r.D. i. G. M.zrezygnowali ze spółdzielczego mieszkania położonego wT.przyul. (...), żeby nie płacić za nie czynszu. Zameldowali się w lokalu mieszkalnym położonym wT.przyul. (...)należącym do koleżankiD. M.. Natomiast podczas pobytów wP.zatrzymywali się w mieszkaniu najmowanym przezB. J..
B. J.w oświadczeniach składanych wynajmującemu z dnia: 18 kwietnia 1991 r., 28 listopada 1995 r. i 18 stycznia 1999 r. nie wskazywała żadnych osób wspólnie z nią zamieszkujących w lokalu przyul. (...)wT.. Opłaty za wodę były naliczane tylko za jedną osobę.

G. M.pracował wN.do marca 2003 r. Po tym okresieD. M.iG. M.zaczęli interesować się lokalem mieszkalnym położonym wT.przyul. (...).
W dniu 6 marca 2003 r.B. J.złożyła oświadczenie o zamiarze nabycia lokalu mieszkalnego i jako najemca wskazała do nabycia lokaluD. M..

W dniu 21 marca 2003 r.D. M., jej mążG. M.oraz synK. M.zostali zameldowani w lokalu mieszkalnym położonym wT.przyul. (...).
W dniu(...)zmarłaB. J., która w chwili śmierci zamieszkiwała samotnie.
Po śmierciB. J.w lokalu przyul. (...)wT.zamieszkałaD. M.iG. M..
Pismem z dnia 9 czerwca 2003 r. spółka(...)S.A. z siedzibą wW.wezwałaD. M.do opróżnienia i opuszczenia lokalu w terminie do dnia 23 czerwca 2003 r. pod rygorem wytoczenia powództwa o eksmisję.
W odpowiedzi na powyższeD. M.złożyła w dniu 28 czerwca 2003 r. wniosek o przyznanie jej lokalu mieszkalnego położonego wT.przyul. (...).

    Spółka(...)S.A. z siedzibą wW.nie znalazła podstaw do wstąpieniaD. M.w prawa najmu po zmarłej i wezwała do opróżnienia lokalu w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r. lub złożenia oświadczenia o zamiarze nabycia lokalu po cenie komercyjnej w terminie 7 dni pod rygorem skierowania do sądu sprawy o eksmisję.
W zakreślonym do tego terminie lokal nie został opróżniony i wydany ani nie zostało złożone oświadczenie o zamiarze wykupu lokalu po cenie komercyjnej.
W związku z powyższym spółka(...)S.A. z siedzibą wW.zaczęła naliczać odszkodowanie za korzystanie z lokalu bez tytułu prawnego. Przy ustalaniu należności za ciepłą i zimną wodę, kanalizację i wywóz śmieci uwzględniano 3 osoby.
W międzyczasieD. M.zwróciła się do(...)S.A. z siedzibą wW.o wykupienie lokalu po cenie preferencyjnej.
Ostatecznie pismem z dnia 24 marca 2010 r.spółka (...) S.A.z siedzibą wW.zaproponowała wykup zajmowanego lokalu z uwzględnieniem 25 % bonifikaty i jednocześnie wezwała do opróżnienia lokalu w przypadku nieskorzystania z możliwości wykupu lokalu w terminie 30 dni od dnia doręczenia pisma pod rygorem skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego.
Obecnie lokal mieszkalny przyul. (...)wT.zajmujeD. M..K. M.nie powrócił doP.. Mieszka wK.wraz z żoną, gdzie również pracuje.
D. M.ma 73 lata. Nie korzysta ze świadczeń z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wT., ani nie figuruje w ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy wT.. Źródło jej utrzymania stanowi emerytura po mężu w kwocie 600 euro.
Sąd Rejonowy wskazał, że bezspornym w przedmiotowej sprawie było, iż siostra pozwanej była najemczynią lokalu położonego wT.przyul. (...). Istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy pozwana stale zamieszkiwała z najemczynią do chwili jej śmierci, a co za tym idzie, czy wstąpiła w jej miejsce w stosunek najmu łączący zmarłą z powodem.
W ocenie Sądu Rejonowego, w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie, pozwani nie zamieszkiwali wspólnie z najemczynią lokalu do chwili jej śmierci. Pozwani zamieszkiwali najpierw w lokalu przyulicy (...), a następnie wyprowadzili się doK.. DoK.wyprowadziła się cała rodzinaM.. Pozwana wraz z mężem powróciła doP., kiedyG. M.przeszedł na emeryturę. Wówczas zameldowali się w lokalu przyulicy (...).
Z okoliczności sprawy wynika, że rodzinaM.wyjechała z kraju z zamiarem rozpoczęcia za granicą „nowego życia”. Na miejscu podjęła kroki, które wskazywały na zamiar osiedlenia się na terenieN.- najęła mieszkanie, członkowie otrzymali obywatelstwo(...).
Analogicznie Sąd I instancji uznał, że wstąpienie w stosunek najmu nie mogło nastąpić także na podstawie przepisów z 10 kwietnia 1974 r.prawo lokalowe. Pozwana nie zamieszkiwała bowiem w lokalu w chwili śmierciM. J.i nie spełniła przesłanki koniecznej do nabycia uprawnień do lokalu.
Biorąc pod uwagę przedstawione rozważania Sąd Rejonowy uchylił wyrok zaoczny wydany w dniu 5 listopada 2012 r. w całości stosunku doK. M.i powództwo na mocy przepisu art. 222 kca contrariooddalił. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że pozwany nie włada faktycznie lokalem, nie zamieszkuje w nim. Obecnie mieszka wK., a w lokalu przyulicy (...)nie znajdują się żadne jego rzeczy. Skoro więc pozwany w lokalu nie mieszka, nie włada nim faktycznie, żądanie jego eksmisji było bezprzedmiotowe i podlegało oddaleniu.
Odnośnie do pozwanejD. M., Sąd Rejonowy utrzymał wyrok zaoczny w mocy w całości. Żądanie eksmisji na mocy przepisuart. 222 kcbyło uzasadnione. Pozwana po śmierci siostryB. J.zajęła lokal nie posiadając do niego żadnego tytułu prawnego. W chwili śmierciB. J.nadal zamieszkiwała wN..
W zakresie prawa pozwanych do lokalu socjalnego, Sąd Rejonowy ustalił, iż nie są spełnione przesłanki, od których zależy przyznanie tego prawa w wyroku eksmisyjnym. Pozwana nie spełnia kryterium dochodowego ustalonego przez Radę MiastaT., gdyż uzyskiwane przez nich dochody w przeliczeniu na osobę przekraczają maksymalny dopuszczalny próg, a przy tym nie ma wątpliwości, co do tego, iż z całą pewnością może zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany. Pozwana nie jest również osobą obłożnie chorą i – stosownie do art. 14 ust. 4 pkt. 3 Ustawy o ochronie lokatorów, jak również nie spełnia innych kryteriów niezbędnych do przyznania lokalu socjalnego.
Biorąc pod uwagę otrzymywaną emeryturę w wysokości 600 euro i to, że pozwana nie ma nikogo na utrzymaniu, to jest ona w stanie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe poza obecnie zajmowanym lokalem.
O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy wynikającą zart. 98 kpc. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że odnośnie doD. M.pozostało w mocy rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte w wyroku zaocznym.
Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana, zaskarżając go w części – w zakresie punktu IV i wnosząc o zmianę wyroku w tym zakresie poprzez uchylenie wyroku zaocznego z dnia 5 listopada 2012 r. i oddalenie powództw w stosunku do pozwanejD. M., ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła również o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła:
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że w lokalu mieszkalnym pozwana nie zamieszkiwała w okresie śmierci rodziców i siostry oraz że jej miejscem zamieszkania byłaK., natomiastB. J.zamieszkiwała samotnie do chwili śmierci;
- naruszenieart. 233 kpcpoprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie zeznań poszczególnych świadków za wiarygodne tylko w części odpowiadającej wydanemu orzeczeniu, uznaniu za wiarygodne zeznań świadkaB. S., uznaniu dokumentów przedstawionych przez powódkę za kompletne, jasne i obrazujące dokładnie stan faktyczny,
- naruszenieart. 231 kpcpoprzez brak ustalenia właściwych faktów mających istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy, mimo że wniosek taki można było wyprowadzić z innych ustalonych okoliczności,
- naruszenie przepisówart. 328 §2 kpcpoprzez brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej w postaciart. 8, 9, 10 Prawa lokalowego z dnia 10 kwietnia 1974 r.,
- naruszenie prawa materialnegoart. 691 kcw brzmieniu – na dzień 4.05.2003 r. oraz na dzień 2.01.1987 r. i 29.10.1989 r. poprzez błędną jego wykładnię oraz niezastosowanie mimo istnienia przesłanek do jego zastosowania.
W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu apelacyjnym.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja podlegała oddaleniu jako bezzasadna.
Sąd Okręgowy za prawidłowe uznał ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy oraz rozstrzygnięcie na ich kanwie kwestii prawnych będących podstawą orzeczenia piewszoinstacyjnego.
Charakter zarzutów apelacyjnych powoduje, że celowym w pierwszej kolejności jest odniesienie się do podnoszonego przez skarżącą naruszenia prawa materialnego - przepisuart. 691 kcoraz przepisówPrawa lokalowego z dnia 10 kwietnia 1974 r.W ocenie Sądu Okręgowego w świetle okoliczności rozpoznawanego stanu faktycznego wskazywane przez pozwaną naruszenie prawa nie miało miejsca. W istocie bowiem w ogóle bez znaczenia pozostaje nawet wcześniejsze wstąpienie przez pozwaną w stosunek najmu przedmiotowego lokalu po swoim ojcuM. J.z mocy ustawy w sytuacji, gdy nie podlega wątpliwości, że pozwana utraciła następnie status najemcy tego lokalu. Okoliczności sprawy wskazują, że pozwana po tym, jak zawarła małżeństwo zG. M.opuściła lokal. Bezspornym jest, że małżonkowie w latach 70 – tych otrzymali mieszkanie spółdzielcze położone wT.przyul. (...), w którym też zostali zameldowani i zamieszkali. Również z oświadczeń złożonych przez ojca pozwanejM. J.wynajmującemu w roku 1980 i 1986 wynika, że ani pozwana, ani też jej mąż nie zamieszkiwali na czas złożenia oświadczeń w przedmiotowym lokalu mieszkalnym. Bezspornym jest następnie, że początkowo syn pozwanejK. M.w roku 1987, a następnie w roku 1988 mąż pozwanejG. M., wreszcie w roku 1989 także i pozwana wyjechali doN.. Tam też zamieszkali (wK.), podjęli pracę i uzyskali obywatelstwo(...). W natomiast roku 1993D. i. G. M.zrezygnowali z mieszkania przyul. (...). Nie ulega wątpliwości, że do czasu powrotu pozwanej z mężem zN.w roku 2003, ich centrum życiowym było miejsce zamieszkania za granicą.
Powyższe ustalenia wskazują zatem w sposób nie budzący wątpliwości, że pozwana utraciła status najemcy. Przenosząc bowiem swe centrum życiowe najpierw do mieszkania przyul. (...), a następnie doK.wN., pozwana uzewnętrzniła swą wolę, że nie jest dalej zainteresowana najmem przedmiotowego lokalu przyul. (...), co spowodowało, że stosunek najmu ustał. Statusu najemcy następnie pozwana nie mogła odzyskać przez czasowe przebywanie a nawet zamieszkiwanie w tym lokalu podczas pobytu wP.(po tym jak małżonkowieM.zrezygnowali z mieszkania przyul. (...)) i to po wyprowadzeniu się z niego przed co najmniej 20 laty. Niewystarczające jest też w świetle powołanych wyżej okoliczności stwierdzenie przez pozwaną, że zawsze uznawała lokal przyul. (...)za swój dom, była potrzebna rodzicom, a wN.nigdy nie zakupiła mieszkania.
Wobec powyższego, pozwana mogła jedynie wykazać wstąpienie w stosunek najmu po swej siostrzeB. J.. W tym zakresie za Sądem Rejonowym należało przyjąć jednak, że w stosunku do pozwanej nie zaistniały przesłanki zart. 691 kc.W szczególności nie można uznać wbrew twierdzeniu pozwanej, że „stale zamieszkiwała” z najemcą – swą siostrą do chwili jej śmierci. Nie znajduje tu zwłaszcza potwierdzenia najdalej idący zarzut - naruszeniaart. 233 kpc. Nie istnieją żadne powody, dla których ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w omawianym względzie należy uznać za niezgodną z zasadami doświadczenia życiowego i regułami logicznego rozumowania. Uznanie bowiem za wiarygodne zeznań świadkaB. S.znajduje wsparcie w zeznaniach samej pozwanej; istnieją wystarczające podstawy do przyjęcia, że pozwana nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu do śmierci najemcy w rozumieniuart. 691 kc.Natomiast kwestionowanie powyższego przez pozwaną stanowi wyłącznie polemikę z logicznymi wnioskami Sądu Rejonowego w tym względzie.
Podobnie za nietrafiony należy uznać zarzut błędu w ustalaniach faktycznych w następstwie ich dokonywania w oparciu o niedokładną dokumentację przedstawioną przez powódkę. Należy tu podkreślić, że rzekomo dotknięte wadliwością zapisy w kartach ewidencyjnych prowadzonych przez wynajmującego przedmiotowy lokal przyul. (...)w istocie miały służyć wykazaniu okoliczności bezspornych, bądź też nie mających faktycznie większego znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Konsekwencją uznania natomiast za niezasadne powyższych zarzutów naruszenia przepisów prawa, bezzasadnym pozostaje też zarzut naruszeniaart. 328 §2 kpc.
Mając na uwadze wszystkie powołane okoliczności Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawieart. 385 kpc, orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawieart. 98 §1 kpcw zw. zart. 108 §1 kpcoraz§9 pkt 1 i §12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).