Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 79/13
Data wyroku: 2013-03-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Zalewska-Statuch, Iwona Podwójniak, Barbara Bojakowska

Sygn. akt I Ca 79/13

POSTANOWIENIE
Dnia 13 marca 2013 r.

Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska
Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch
SSO Iwona Podwójniak
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2013 r. w Sieradzu
na posiedzeniu niejawnym
z wnioskuS. P.
z udziałem Skarbu Państwa – Starosty(...)i(...) Ośrodka Doradztwa Rolniczegoz siedzibą wB.
o wpis ostrzeżenia
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Sieradzu
z dnia 31 października 2012 roku w sprawie dz. kw 5425/12

postanawia:

1
oddalić apelację;

2
zasądzić od wnioskodawcyS. P.na rzecz uczestnika(...) Ośrodka Doradztwa Rolniczegoz siedzibą wB.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I Ca 79/13

UZASADNIENIE
WnioskodawcaS. P.wniósł o wpisanie ostrzeżenia w dzialeIIIKw (...), że toczy się postępowanie z wniosku spadkobierców dawnego(...)w Urzędzie Wojewódzkim wŁ.i stwierdzenie, że częśćdziałki (...)nie podpadała pod przepisy reformy rolnej.
Do wniosku o wpis ostrzeżenia dołączył wniosek do Wojewody(...)o wydanie decyzji orzekającej, że nieruchomość wchodząca w skład majątkuK.posiadająca Rep.H. (...)- stanowiąca przed wojną własnośćS. P.w części obejmującej dworek i park a obecnie stanowiąca częśćdziałki (...)dla której prowadzona jest ta księga - nie podpadała pod art. 2 ust 1 pkt e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku.
Wnioskodawca podniósł, że wpisanie ostrzeżenia zabezpieczy jego interesw przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy przez Wojewodę w ten sposób, że nie dojdzie do obrotu nieruchomością, która skomplikowałaby jej sytuację prawną.

Postanowieniem z dnia 31 października 2012 roku Sąd Rejonowy w Sieradzu oddalił tak sformułowany wniosek jak nieznajdujący oparcia wart. 16 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, który to przepis nie przewiduje możliwości wpisania ostrzeżeniao toczącym się postępowaniu administracyjnym, ani w oparciu o art. 10 ust 2 w/w ustawy czyart. 62613§ 1 kpc, gdyż nie zachodzi niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a także nie nastąpiła zmiana właściciela.
Sąd wskazał, że podstawy wpisu ostrzeżenia nie zawierają również przepisyustawy kodeks postępowania administracyjnego.

Z rozstrzygnięciem Sądu nie zgodził się wnioskodawca zaskarżając postanowieniew całości i wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie żądania wpisu ostrzeżenia.
Wskazał, że wydanie przez Wojewodę postulowanej decyzji będzie skutkowało przyjęciem, że nieruchomość objętakw (...)nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa mocą przepisów dekretu o reformie rolnej, a tym samym tytuł własności do tej nieruchomości nie został nigdy przeniesiony na Skarb Państwa.
Podniósł, że decyzja będzie miała charakter deklaratoryjny więc jej skutki będą miały moc wsteczną i polegać będą na potwierdzonej - mocą decyzji - sytuacji prawnej nieruchomości polegającej na stwierdzeniu, że jej właścicielem nigdy nie był Skarb Państwa. A zatem skoro przedmiotem postępowania przed Wojewodą jest ustalenie sytuacji prawnej nieruchomości to wpis ostrzeżenia w oparciu oart. 62613§ 1 kpcjawi się jako wypełnienie ratio legis tego przepisu, który ma ostrzegać o prawdopodobnej niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Zauważył, że nie może przy tym Sąd oczekiwać, że niezgodność taka już powinna być stwierdzona wydaną decyzją, bo wtedy byłaby już podstawa do wystąpienia z wnioskiem o zmianę właściciela nieruchomości lub wytoczenia powództwa zart. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Natomiast w sytuacji, gdy niezgodność jest sytuacją hipotetyczną i prawdopodobną to wpisanie właśnie ostrzeżenia o takiej potencjalnej niezgodności wypełnia cele regulacjiart. 62613§ 1 kpc, zabezpieczając jednocześnie interes prawowitych właścicieli nieruchomości.
Wskazał, że w jego ocenie wnioskowany wpis ostrzeżenia dotyczy w istocie ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, co uzasadnia jego rozpoznanie i rozstrzygnięcie w oparciu o przesłanki ujęte wart. 62613§ 1 kpc

Uczestnik postępowania reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Rozpoznając apelację Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Wbrew poglądom apelującego zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przede wszystkim należy wskazać, iż zgodnie zart. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipoteceksięgi wieczyste prowadzone są w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, ponieważ zasadniczym celem i główną funkcją ksiąg wieczystych jest zagwarantowanie bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami.
Księga wieczysta ustala stan prawny nieruchomości i uzasadnia domniemanie prawdziwości, że ujawnione w niej prawo jest zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ustawy o księgach wieczystych).
Domniemania tego nie obala nawet wpis ostrzeżenia (art. 10 ustawy o księgach wieczystych) zabezpieczający roszczenie o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym wpisanym a rzeczywistym stanem prawnym. Ostrzeżenie takie wyłącza tylko działanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Domniemanie takie istnieje bowiem do czasu wykreślenia wpisanego prawa, natomiast nie wpis do księgi wieczystej, lecz przepisy prawa materialnego decydują o tym – czy i w jakim zakresie - zbywca może swoim jawnym z księgi wieczystej prawem rozporządzać.
Ponadto, jeśli chodzi o ujawnienie w księdze wieczystej ostrzeżenia, to ostrzeżeniemw rozumieniuustawy o księgach wieczystych i hipotecesą tylko dwa rodzaje wpisów: wpis, który ujawnia na podstawie tymczasowego zarządzenia sądu roszczenie o usuniecie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 19 ust. 2) i wpis dokonany przez sąd wieczystoksięgowy z urzędu, ujawniający dostrzeżoną przez sąd niezgodność stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym albo istnienie dwóch lub więcej ksiąg wieczystych prowadzonych dla tej samej nieruchomości, w których wpisany jest odmienny stan prawny, a także gdy sądy, organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego zawiadamiają sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której założona jest księga wieczysta. (art. 62613kpc).
Wówczas Sąd stosownie do treściart. 36 ust. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotecew razie otrzymania takiego zawiadomienia z urzędu dokonuje wpisu ostrzeżenia, że stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej stał się niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Zawiadomienie o wpisie ostrzeżenia zawiera wówczas pouczenie o obowiązku złożenia wniosku o ujawnienie prawa własności w terminie miesiąca od daty doręczenia zawiadomienia.

Z uwagi na powyższą funkcję postępowanie wieczystoksięgowe jest postępowaniem sformalizowanym, w którym zgodnie zart. 6268§ 1 i 2 kpcwpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu a sąd rozpoznając wniosek o wpis bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Ustawodawca wymaga także aby do takiego wniosku został dołączony dokument z którego wynika zmiana ujawnionego w księdze wieczystej prawa (art. 6262§ 3 kpc), a zatem bez przedłożenia stosownego dokumenty w treści księgi wieczystej nie może zostać dokonany żaden wpis, gdyż księga wieczysta pełni funkcję rejestru praw przysługujących do nieruchomości nią objętej.

Apelujący ograniczył się natomiast do zgłoszenia żądania wpisu ostrzeżeniaw oparciu oart. 62613§ 1 k.p.c., ale na obecnym etapie postępowania nie dysponuje on żadnym dokumentem z którego wynikałaby zmiana prawa własności, gdyż dopiero postuluje o weryfikację prawa wpisanego na rzecz Skarbu Państwa na drodze administracyjnej, a zatem jego żądanie dotyczące ujawnienia „hipotetycznej i prawdopodobnej niezgodności” wynika z błędnej wykładni przepisu prawa i nie może zostać uwzględnione przez Sąd w sposób czyniący zadość jego oczekiwaniom.
Z uwagi na treśćart. 6261kpcSąd II instancji rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym a wobec braku uzasadnionych podstaw na podstawieart. 385w związku zart. 13 § 2 kpcapelację oddalił.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 kpcw związku zart. 99 kpciart. 108 § 1 kpciart. 391 § 1 kpcoraz§ 2 ust. 1-2, § 7 pkt 5 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzęduprzez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 roku, Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w sposób wskazany wpunkcie drugimorzeczenia.