Sąd Rejonowy w Oleśnicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 499/11
Data wyroku: 2013-06-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Przychodzka
Podstawa prawna: art. 691 kc i in.

Sygnatura akt I C 499/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia, 18 czerwca 2013r.

Sąd Rejonowy w Oleśnicy, Wydział I Cywilny w składzie:
PrzewodniczącySSR Ewa Przychodzka
ProtokolantBeata Wolny
po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2013r. w Oleśnicy sprawy
przy udziale stron:
powódM. L. (1)
pozwanyGmina M.O.-Zakład (...)wO.
o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu

I
oddala powództwo;

II
odstępuje od obciążenia powódki kosztami procesu;

III
przyznaje od Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Oleśnicy)r. pr.J. K.kwotę 147,60zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Z./
- kal. 21 dni
18.06.2013r.

Sygn. akt I C 499/11

UZASADNIENIE
PowódkaM. L. (1)w pozwie skierowanym przeciwko MiastuO.–Zakład (...)wO.wniosła o przyznanie jej prawa głównego najemcy w mieszkaniu przyul. (...)wO..

W uzasadnieniu swojego stanowiska powódka wskazała, że w mieszkaniu przyul. (...)wO.jest zameldowana na pobyt stały od ponad20 lat. Głównymi najemcami tego mieszkania byli jej mążJ. L. (1)i jego bratL. L..J. L. (1)zmarł 01.10.2011 r., natomiastL. L.został wymeldowany ponad 17 lat temu. Gdy po śmierci męża powódka zwróciła się do DyrektoraZakładu (...)wO.o rozłożenie na raty zaległości w opłatach czynszowych, dowiedziała się, że zajmowane przez nią mieszkanie nie należy się jej i zostanie eksmitowana. Powódka nie zgadza sięz tym stanowiskiem wyjaśniając, że gdy jej mąż żył, to nadużywał alkoholu, wprowadził do mieszkania bezdomną kobietę alkoholiczkę –E. M.i urządzał libacje alkoholowe. Ponadto mąż iE. M.znęcali się nad powódką ze szczególnym okrucieństwem, bili ją po całym ciele i kopali, przez co trafiła do szpitala. Sprawy pobić zostały zgłaszane na policję. Z obawy o własne życie powódka wyprowadziła się z mieszkania na prawie 3 lata. W tym czasie mieszkała u koleżanek, u niepełnosprawnego kolegi, kilka razy spała na ławce.Przez jakiś czas wynajmowała mieszkanie, ale gdy przeszła na emeryturęnie byłą ją na to stać.

Strona pozwana, MiastoO.–Zakład (...)wO., wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 120,00 zł.

W uzasadnieniu swojego stanowiska strona pozwana przyznała, żejest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego wO.przyul. (...), wchodzącego w skład gminnego zasobu nieruchomości, który pozostawał w najmieJ. L. (1)iL. L.od 1987 roku. Gdy po śmierciJ. L. (1)jego żona wystąpiła z żądaniem wstąpieniaw stosunek najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego strona pozwana jej odmówiła, ze względu na brak spełnienia ustawowych przesłanek do wstąpieniaw stosunek najmu lokalu mieszkalnego po śmierci najemcy. W stosunek najmu lokalu mieszkalnego po śmierci najemcy wstępują z mocy prawa wyłącznie osoby taksatywnie wymienione wart. 691 § 1 kc, jeśli stale zamieszkiwałyz najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci (art. 691 § 2 kc).J. L. (1)w chwili śmierci zamieszkiwał sam w lokalu mieszkalnym przyul. (...)wO., powódka z nim nie zamieszkiwała. W związku z tym z chwiląśmierci najemcy wygasł stosunek najmu (współnajmu) łączący stronę pozwanązJ. L. (2). Żądanie powódki jest więc całkowicie bezzasadne. Strona pozwana wskazała ponadto, że stosunek najmu co do osobyL. L.nie wygasł, mimo wymeldowania go z pobytu stałego pod adresemO.,ul. (...).

W toku postępowania dowodowego ustalono n a s t ę p u j ą c y s t a n f a k t y c z n y :
W 1991r. powódka zawarła związek małżeńskiJ. L. (2).J. L. (1)zajmował wówczas, razem ze swoim bratemL. L.lokal mieszkalny położony wO.przyul. (...)(obecnieul. (...)) 10/4. Obaj wstąpili w stosunek najmu po ich zmarłym ojcu i w dniu 01.03.1987 r. zawarta została z nimi jako współnajemcami - przez poprzednika prawnegostrony pozwanej - umowa najmu przedmiotowego lokalu składającego sięz 2 pokoi o pow. 35,47 m2.
L. L.nie mieszka w tym lokalu i został wymeldowany 17 lat temu. Powódka na stałe jest zameldowana w w/w/ lokalu.
/dowód:
umowa najmu lokalu mieszkalnegoz dnia 01.03.1987 r. – k. 27;
zaświadczenie UM wO.z dnia 19.02. 1087 r. – k. 26;
poświadczenie zameldowania – k. 4, 5, 29;

J. L. (1)nadużywał alkoholu. W 2004 r. wprowadził do mieszkania bezdomną kobietę alkoholiczkę –E. M., z którą wspólnie urządzał libacje alkoholowe. Oboje byli podejrzani o to, że w dniu 21.02.2006 r. w tymże mieszkaniu wspólnie i w porozumieniu pobiliM. L. (1), powodując u niej obrażenia ciała w postaci urazu głowy, licznych krwiaków twarzy i całego ciała, stłuczenia klatki piersiowej, złamania palca lewej ręki. Dochodzenie w tejsprawie zostało umorzone i zatwierdzone przez Prokuraturę Rejonowąw Oleśnicy postanowieniem z dnia 28.04.2006 r. wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa.
/dowód:
postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie(...)z dnia 28.04.2006 r. – k. 7 – 8;
zeznaniaM. L.– k. 103 – 104;

W mieszkaniu przyul. (...)dochodziło do różnych awantur. Zdarzało się, że powódka nocowała u sąsiadkiE. Z..
W stosunku do mieszkańców lokalu położonego wO.przyul. (...)podejmowane były przez funkcjonariuszy policji z KPPw(...)interwencje, z czego dwie dotyczyły uszkodzenia ciałai wtargnięcia do cudzego mieszkania przezM. L. (1).
Powódka ma problemy zdrowotne związane z psychiką i spożywaniem alkoholu. Korzystała z mieszkania udostępnionego jej przez znajomych.
/dowód:
pismo z KPP wO.z dnia 12.05.2013 r. – k. 108 – 109;
karty informacyjne leczenia szpitalnego powódki – k. 96, 68
zeznaniaM. L.– k. 103 – 104;

Mąż powódkiJ. L. (1)złożył do(...)wO.w dniu 23.10.2007 r. oświadczenie, że jego żonaM. L. (1)wyprowadziła się z tego mieszkania jakieś pół roku wcześniej, a miejsce jej pobytu nie jest mu znane. Odtego czasu opłaty naliczane były przez(...)wO.za 1 osobę. Podobne oświadczenieJ. L. (1)złożył w dniu 03.02.2011 r.
/dowód:
oświadczeniaJ. L.z dnia 23.10.2007 r. – k. 34, z dnia 03.02.2011 r. – k. 35;
zawiadomienie o wysokości opłat – k. 36;
zeznania świadkaE. S.-Z.– k. 69 – 70;
zeznaniaI. K.– k. 104 – 105;

J. L. (1)zmarł w dniu 01.10.2011 r. Wcześniej, bo w połowie września 2011 r. w tym mieszkaniu zmarłaE. M..
/dowód:
odpis aktu zgonuJ. L.–k. 3 , 28;
zeznania świadkaE. S.-Z.– k. 69 – 70;
zeznaniaM. L.– k. 103 – 104;

Powódka po śmierci byłego męża, pismami z dnia 17.10.2011 r.i 27.10.2011 r. wystąpiła do DyrektoraZakładu (...)wO.o zawarcie z nią umowy najmu lokalu mieszkalnego położonegowO.przyul. (...). Podnosiła, że nie zamieszkiwała w tymlokalu od 2 lat i 8 miesięcy. Wcześniej mieszkając tam, wyjeżdżała za granicę.
Strona pozwana pismem z dnia 14.11.2011 r. odmówiła wyjaśniając,iż powódka w nim nie zamieszkiwała. W związku z tym z chwilą śmiercinajemcy wygasł stosunek najmu (współnajmu) zJ. L. (2). Odmowata poprzedzona była rozmowami administratora z mieszkańcami budynku przyul (...).
/dowód:
pisma powódki z dnia 17.10.2011 r. – k. 31, z dnia 27.10.2011 r. - k. 32 , wyjaśnienie z dnia 27.10.2011 r. -k. 33;
notatka służbowa(...)z dnia10.11.2011 r. – k. 37;
pismo(...)z dnia 14.11.2011 r. –k. 9, 38;

Powódka zamieszkuje w lokalu przyul. (...)wO.i nie reguluje należności związanych z mieszkaniem. Zadłużenie wg staniu na dzień 23.04.2013 r. wynosiło 5.810,46 zł i nie było spłacane przez powódkę
Wysokość czynszu za przedmiotowy lokal wynosi 167,00 zł/miesięcznie (bez mediów).
/dowód:
zaświadczenie – k. 60;
zeznaniaI. K.– k. 104 – 105;

Sąd zważył:

Zgodnie z treściąart. 691 § 1 kcw razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Dodatkowym warunkiem wstąpienia w stosunek najmu jest przewidziane w§ 2 art. 691 kcstałe zamieszkiwanie z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci.
Owo stałe zamieszkiwanie z najemcą było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który w swoim wyroku z dnia 15.01.1981 r. (III CRN 314/80, OSNC 1981, nr 6, poz. 119) uznał, że przesłanka stałego zamieszkiwania wymaga, aby dana osoba nie miała innego mieszkania, a lokal mieszkalny zajmowany przeztę osobę z najemcą stanowił centrum jej spraw życiowych. Dopuszczalne są przy tym przerwy w tym wspólnym zamieszkiwaniu (np. spowodowane dłuższym wyjazdem lub chorobą), a o tym, czy mimo takich przerw nadal mamy do czynienia ze wspólnym stałym zamieszkiwaniem, decyduje zamiar osób wspólnie zamieszkujących, a więc czynnik „ze sfery ich świadomości i woli” – por. wyrok SN z dnia 07.02.2002 r., I CKN 1023/99, LEX nr 53288. Stan stałego zamieszkiwania z najemcą ma trwać do chwili jego śmierci, nie ma za to znaczenia stan po jego śmierci, który nie wpływa na wstąpienie w najem – por. wyrok SN z dnia 28.10.1980 r., III CRN 230/80, M. Praw. 1994, nr 9, poz. 273.
Powódka sama pismach z października 2011 r. kierowanych do(...)wO.stwierdzała, iż w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje od prawie3 lat. Nawet bywanie w tym mieszkaniu czy też u sąsiadów nie są tożsamez posiadaniem tam centrum życiowego. Nie potwierdziły tego jednoznacznie zeznania jedynego świadkaE. Z.. Powódka w swoich zeznaniach wskazywała nadto, że znajoma udostępniła jej inne lokum.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż przepisyart. 691 § 1– 4 kcnie mają zastosowania w razie śmierci jednego ze współnajemców.M. L. (1)wyrażała w swoich pisemnych wyjaśnieniach kierowanych do(...)wO.obawy, iż w mieszkaniu tym może zamieszkać brat zmarłego mężaL. L.. Słusznie, bowiem samo wymeldowanie go z tego lokalu przyul. (...)wO.nie spowodowało automatycznego wygaśnięcia umowy najmu.
Rozważyć tez należało, czy w istocie żądanie powódki nie zostało oparte na treściart. 189 kcPowódka miała interes prawny wymagany treściąart. 189 kpcw żądaniu ustalenia, że wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego mieszkania, skoro powstała taka sytuacja prawna, w której doszło do wątpliwości, czy przysługuje jej przymiot najemcy. Jednakże przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania na czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz (art. 659w zw. zart. 680 kc). Poza sporem było, że powódka – co potwierdziła w swoich zeznaniach - ani za życia męża, ani po jegośmierci niewywiązywana się z tego obowiązku i nie regulowała należności czynszowych. Jak wynikało z wyjaśnień i przedłożonych dokumentów strony pozwanej, wysokość czynszu za przedmiotowy lokal wynosi 167,00 zł miesięcznie (bez mediów). Zaległość związane z płatnościami za ten lokal wg staniu na dzień 23.04.2013 r. wynosiło 5.810,46 zł i mimo deklaracji składanych przez powódkę choćby na rozprawie w kwietniu br., w ogóle nie było spłacane.
Na marginesie należy dodać, iż Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał,że sam fakt braku zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych zstępnego najemcynie może zaś stanowić dostatecznego uzasadnienia dla ograniczania uprawnień właściciela lokalu. Zasady współżycia społecznego przewidziane treściąart. 5 kcnie mogą być samoistną podstawą roszczenia.
W świetle powyższego brak było podstaw do uwzględnienia żądania powódki. Dlatego też orzeczono jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach oparto na treściart. 102 kpc, uwzględniając charakter sprawy i trudną sytuację życiową powódki. W przypadku kosztów zastępstwa pełnomocnika powódki z urzędu zostały one ustalone przy przyjęciu przez analogię stawek z§ 9 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościz dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490) + VAT.