Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1038/12
Data wyroku: 2013-01-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Mazurek, Roman Skrzypek, Janina Czyż
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 316 par. 1 kpc w związku z art. 391 par. 1 kpc, uchylenie art. 103 a usatwy emerytalno - rentowej

Sygn. akt

III AUa 1038/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 stycznia 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Roman Skrzypek

Sędziowie:

SSA Janina Czyż
SSA Irena Mazurek (spr.)

Protokolant

st.sekr.sądowy Elżbieta Stachowicz

po rozpoznaniu w dniu24 stycznia 2013 r.
na rozprawie
sprawyz wnioskuK. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o podjęcie wypłaty emerytury
na skutek apelacji wnioskodawczyni
od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia24 sierpnia 2012 r.sygn. aktIV U 1622/11
I. zmienia zaskarżony wyrok, jak również poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.z dnia 3 października 2011 roku w ten sposób, że zobowiązuje organ rentowy do podjęcia wypłaty emerytury na rzecz wnioskodawczyniK. K.od dnia 1 października 2011 roku,
II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.na rzecz wnioskodawczyniK. K.kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego,
III. żądanie wnioskodawczyni wypłaty odsetek przekazuje do rozpoznania pozwanemu organowi rentowemu.

Sygn. akt III AUa 1038/12

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 24 stycznia 2013 r.

Decyzją z 3 października 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wstrzymał wypłatę emeryturyK. K., powołując w podstawie prawnej przyjętego rozstrzygnięciaart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw( Dz. U. Nr 257, poz. 1726) ,oraz ogólnie przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.).W krótkim uzasadnieniu decyzji organ rentowy naprowadzał ,że powyższe jest konsekwencją zawieszenia prawa do pobieranego przez wnioskodawczynię świadczenia, wynikającego z faktu kontynuowania przez nią pracy u pracodawcy, u którego była zatrudniona przed dniem nabycia prawa do emerytury.

WnioskodawczyniK. K.odwołała się od decyzji ZUS do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie.
W odwołaniu z dnia 4 listopada 2011 r. wnioskodawczyni wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zobowiązanie organu rentowego do podjęcia wypłaty emerytury od dnia jej wstrzymania wraz z odsetkami za zwłokę , przy zasądzeniu stosownych kosztów procesu, zarzucała, że rozstrzygniecie ZUS jest dla niej krzywdzące i oparte na niekonstytucyjnych działaniach ustawodawcy, który z naruszeniem zasady równości wobec prawa oraz ochrony praw nabytych pozbawił ją prawa do emerytury, w sytuacji gdy w dacie uzyskania uprawnień do tego świadczenia nie istniał wymóg rozwiązania stosunku pracy. Tu jednocześnie odwołująca podawała, że pracę zawodową podjęła w dniu 14 października 1972 r. i kontynuuje ją do dnia dzisiejszego (przy czym u aktualnego pracodawcy tj.(...) Spółdzielni MieszkaniowejwR.od dnia 1 czerwca 1995 r.), zaś prawo do emerytur nabyła z dniem 1 marca 2009 r.

W odpowiedzi na odwołanie z dnia 30 listopada 2011 r. ,pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wnosił o oddalenie żądania wnioskodawczyniz braku dostatecznych podstaw faktycznych i prawnych, akcentując, iż jego postąpienie było niczym innym jak tylko realizacją nowych uregulowań prawnych związanych z zawieszeniem prawa do emerytury. Jednocześnie pozwany ZUS nie kwestionował naprowadzanych przez odwołującą okoliczności faktycznych związanych z przebiegiem jej ubezpieczenia ,czy datą nabycia prawa do świadczenia emerytalnego.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie ,po rozpoznaniu odwołaniaK. K.,wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2012 r. (sygn. akt IV U 1622/11) oddalił odwołanie.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, iż wnioskodawczyniK. K.ur. (...)złożyła w dniu 13 marca 2009 r. w organie rentowym wniosek o emeryturę, wykazując przy tym, iż pozostaje w zatrudnieniu począwszy od dnia 1 czerwca 1995 r. w(...) Spółdzielni MieszkaniowejwR.na stanowisku samodzielnej księgowej. Decyzją z dnia 11 maja 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.przyznał wnioskodawczyni prawo do dochodzonego świadczenia , począwszy od dnia 1 marca 2009 r. Z tą też datą doszło do podjęcia wypłaty emerytury, która -pomimo kontunuowania przez odwołującą zatrudnienia u wyżej wymienionego pracodawcy była wypłacana nieprzerwanie aż do dnia 30 września 2011 r., kiedy to na mocy - zaskarżonej w niniejszym postępowaniu – decyzji z dnia 3 października2011 r. doszło do zawieszenia wypłaty świadczenia, przy uprzednim ustaleniu, iżK. K.nadal pozostaje w zatrudnieniu w Spółdzielni Mieszkaniowej wR.. W świetle powyższych – bezspornych okoliczności faktycznych – Sąd Okręgowy w Rzeszowie dokonując oceny sprawy, bez odniesienia się do stawianych przez wnioskodawczynię zarzutów niekonstytucyjności działań legislacyjnych ustawodawcy uznał, że zaskarżona decyzja ZUS jest w pełni legalna, jako że znajduje swoje umocowanie w przywołanych w jej podstawie prawnej przepisach tj. konkretnie wart. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) – w brzmieniu dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw( Dz. U. Nr 257, poz. 1726) , w związku zart. 28tej ostatniej regulacji prawnej. W podstawie prawnej wyroku powołany został takżeart. 47714§ 1 kpc.
Wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznychw Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2012 r. , zaskarżony został przez wnioskodawczynięK. K..
W apelacji z dnia 6 września 2012 r. (v. k. 30) wnioskodawczyni domagając się zmiany zaskarżonego wyroku ,poprzez uwzględnienie w całości żądania odwołania,z jednoczesnym zasądzeniem na jej rzecz od pozwanego organu rentowego kosztów postepowania odwoławczego, raz jeszcze zarzuciła, iż przyjęte przez ustawodawcę – a zastosowane przez ZUS przy wydaniu zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji także przez Sąd I instancji – uregulowania prawne uzależniające wypłatę emerytury od rozwiązania stosunku pracy, naruszają zasady demokratycznego państwa prawa, w tym w szczególności zasadę ochrony zaufania obywatela do państwai stanowionego przez nie prawa.

Pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpoznając apelację wnioskodawczyniK. K.zważył co następuje;

Apelacja w swej zasadniczej części okazała się być w pełni uzasadniona, co skutkuje wydaniem w tym zakresie przez tut. Sąd orzeczenia reformatoryjnego.
Powyższe jest zaś skutkiem realizacji przewidzianej wart. 316 § 1 kpczasady aktualności orzeczenia, mającej swe pełne zastosowanie także w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012 r. II UK 235/1 LEX nr 1216853) i to również na etapie postępowania odwoławczego (tu poprzezart. 391 § 1 kpc– tak też w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r. II PK 173/11 LEX nr 1211151), które w obowiązującym modelu apelacji pełnej zakłada prawo sądu II instancji do ponownego i w zasadzie niczym nieograniczonego badania sprawy. Powyższe uwagi są zaś o tyle istotne ,że w przedmiotowej sprawie, już po wniesieniu apelacji, w dniu 13 listopada 2012 r. zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 2/12, w którym orzeczono o niezgodnościart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw( Dz. U. Nr 257, poz. 1726) w związku zart. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r., w zakresie w jakim znajduje zastosowanie do osób które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, z wyrażoną wart. 2 Konstytucji RPzasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Powyższy wyrok opublikowany został w Dzienniku Ustaw z dnia 22 listopada 2012 r. pod poz. 1285. Z tą więc datą doszło do deregowania z porządku prawnego uznanych przez Trybunał za niekonstytucyjne w/w przepisów, co oznaczało, że utraciły one zdolność do wymuszania określonego zachowania zarówno przez ich adresatów jak również przez organy stosujące prawo. Mówiąc wprost Sąd Apelacyjny dokonując oceny prawnej sprawy na etapie postępowania odwoławczego, zmuszony był w tej sytuacji do odmowy zastosowania uznanych za niezgodne zKonstytucjąpowołanych wyżej przepisów, a te legły u podstaw zarówno zaskarżonej decyzji ZUS jak i wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie. W tym miejscu należy także podkreślić, że choć wart. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RPwyrażona została zasada prospektywnych skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, to jednak z uwagi na autorytatywne (wiążące) stwierdzenie Trybunału ,że dany przepis pozostaje w sprzeczności z aktem prawnym wyższego rzędu – nie powinien być on przez organy stosujące prawo uwzględniany przy rozpatrywaniu konkretnych przypadków (ad casum), nawet więc w odniesieniu do roszczeń przypadających w okresie poprzedzającym ogłoszenie wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw. O tak rozumianych dla orzecznictwa sądowego konsekwencjach orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego mówią liczne orzeczenia Sądu Najwyższego, począwszy od wyroku z dnia 10 listopada 1999r. I CKM 204/98 OSN 2000/5/94 (w którym przyjęto wręcz jedynie deklaratoryjny charakter tych orzeczeń) ,poprzez postanowienie z dnia 7 grudnia 2000 r. III ZP 27/00 OSNP 2001/10/333, uchwałę z dnia 23 stycznia 2001 r. III ZP 30/00 OSNP 2001/23/685, czy w końcu wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2007 r. II PK 96/06 OSNP 2008/5-6/61 (w tym wypadku przy stwierdzeniu, że nawet odroczenie wejścia w życie orzeczenia Trybunału stwierdzającego sprzeczność przepisu ustawy zKonstytucją, nie stanowi przeszkody do uznania przez sąd, że przepis ten był sprzeczny zKonstytucjąod jego uchwalenia).W konsekwencji powyższego należało więc uznać rację odwołującej co do braku podstaw zawieszenia wypłaty jej świadczenia i to już od samego początku tj. od dnia 1 października 2011 r., co aktualnie obliguje ZUS do podjęcia wypłaty emerytury ze stosownym wyrównaniem świadczenia, o czym orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku na podstawieart. 386 § 1 kpc. (tak też w licznych orzeczeniach Sądów Apelacyjnych , jakie zapadły dotąd na gruncie analogicznych w stanach faktycznych i prawnych spraw, czego przykładem mogą być opublikowane na portalu orzeczeń sądowych wyroki: Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27 listopada 2012r. III AUa 519/12 , Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 listopada 2012r. III AUa 495/12, czy Sądu Apelacyjnego w Katowicach – ten nawet sprzed publikacji wyroku TK z dnia 13 listopada 2012r. , bo z dnia 14 listopada 2012r .III AUa 494/12 i wiele innych) .
Przesądzenie tym sposobem o zasadności roszczenia głównego odwołującej stanowiło podstawę do obciążenia pozwanego ZUS poniesionymi przez nią kosztami procesu na podstawieart. 98 §1 kpc, o czym tut. Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku, przy ustaleniu tych kosztów na kwotę 30 złotych ,odpowiadającą wysokości uiszczonej przez wnioskodawczynię opłaty sądowej od apelacji.
Odnosząc się z kolei do zgłoszonego przezK. K.roszczenia ubocznego (żądania wypłaty odsetek), Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że będąc związany w zakresie rozpoznania i orzeczenia treścią zaskarżonej decyzji (por. postanowienie Sądu Najwyższego dnia 13 maja 199r. II UZ 52/99 OSNP 2000/15/601) – przy braku więc w tym przedmiocie uprzedniego rozstrzygnięcia organu rentowego – nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania tak określonego roszczenia odwołującej . Z drugiej zaś strony zaskarżona decyzja ZUS jako nie zaliczająca się do tych przewidzianych w dyspozycji art. 118 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej - rentowej (zawieszająca bowiem jedynie wypłatę emerytury ,a więc nie pozbawiająca prawa do tego świadczenia, ani tym bardziej nie odnosząca się do jego wysokości) zwalniała także tut. Sąd z określonego w ust.1a w/w przepisu obowiązku rozstrzygnięcia o przesłankach omawianego roszczenia. W tak więc zaistniałej sytuacji procesowej ,Sąd II instancji ostatecznie uznał, że istnieją pełne podstawy do przekazania żądaniaK. K.wypłaty odsetek, do rozpoznania organowi rentowemu (jako nowego żądania) w trybieart. 47710§ 2 kpcw związkuzart. 391 § 1 kpc,o czym z kolei orzeczono jak w pkt III sentencji wyroku.