Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 100/13
Data wyroku: 2013-04-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Witold Franckiewicz, Wiesław Pędziwiatr, Barbara Krameris
Słowa kluczowe: Przestępstwa Przeciwko Wolności
Podstawa prawna: art. 189 § 1 kk i art. 158 § 1 kk

Sygn. akt II AKa 100/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 kwietnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący:

SSA Barbara Krameris

Sędziowie:

SSA Witold Franckiewicz (spr.)
SSA Wiesław Pędziwiatr

Protokolant:

Anna Turek

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Marka Ratajczyka
po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r.
sprawyW. M.
oskarżonego zart. 189 § 3 k.k.iart. 158 § 1 k.k., zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.,art. 245 k.k.
z powodu apelacji wniesionej przez oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy
z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt III K 124/12

I
zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonychW. M.oraz na podstawieart. 435 kpkrównież wobecM. C.w ten sposób, że: z opisu przypisanego oskarżonym czynu w pkt I części dyspozytywnej wyroku, opisanego w pkt I części wstępnej eliminuje sformułowanie „połączonego ze szczególnym udręczeniem” oraz nie przyjmuje, że oskarżeni zmuszali pokrzywdzonego do wyskoczenia z mieszkania przez balkon, eliminując sformułowanie „niebezpiecznego”, przyjmując, że czyn ten stanowi przestępstwo zart. 189 § 1 k.k.iart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za tak zakwalifikowany czyn, na podstawieart. 189 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.wymierza oskarżonym:

-W. M.karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności,
-P. C.karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, stwierdzając, że orzeczona w pkt III części dyspozytywnej wyroku kara łączna pozbawienia wolności wobec oskarżonegoW. M.– utraciła moc,
II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoW. M.utrzymuje w mocy,
III. na podstawieart. 85 i art. 86 § 1 k.k.wymierza oskarżonemuW. M.karę łączną 4 (czterech) lat i 6 ( sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet – na podstawieart. 63 § 1 k.k.okres rzeczywistego pozbawienia wolności oskarżonego w sprawie od dnia 2 sierpnia 2012 roku do dnia 22 października 2012roku,
IV. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. R.600 zł tytułem kosztów nie opłaconej obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym oskarżonegoW. M.oraz 138 podatku VAT,
V. zwalnia oskarżonegoW. M.od ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego, zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Legnicy wyrokiem z dnia 28 grudnia 2012 roku – sygn. akt: III K 124/12 orzekł:

1
oskarżonychW. M.iM. C.uznał za winnych popełnienia czynu polegającego na tym, że :

w dniu 31 lipca 2012 r. wL.działając wspólnie i w porozumieniu, zmusili do określonego zachowania i pozbawiliJ. F.wolności, połączonego ze szczególnym udręczeniem, w ten sposób, że po uprzednim zaproszeniu w/w pokrzywdzonego do mieszkania przyul. (...), zamknęli drzwi wejściowe na klucz, a następnie zmuszaliJ. F.do określonych zachowań nakazując mu zejść z wersalki, usiąść na podłodze oraz wyskoczyć przez balkon, i jednocześnieW. M.używając niebezpiecznego narzędzia w postaci wałka, zaśM. C.pięściami i kopiąc, pobili w/w pokrzywdzonego powodując uJ. F.obrażenia ciała w postaci ran tłuczonych głowy oraz stłuczenia przedramienia i podudzia prawego, które to obrażenia naruszyły czynności narządów ciała w/w na okres poniżej dni 7,
-przy czymW. M.czyn ten popełnił będąc uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubinie z dnia 14 października 2009 r., o sygn. akt: II K 279/09 za czyn zart. 156 § 1 pkt 2 k.k.w zw. zart. 31 § 2 k.k., na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył od dnia 2 sierpnia 2009 r. do 14 października 2009 r. i od 28 października 2009 r. do 14 lutego 2011 r.;
-zaśM. C.czyn ten popełnił będąc uprzednio skazany wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Lubinie z dnia 25 lutego 2011 r., o sygn. akt: II K 5/11, między innymi za czyn zart. 280 § 1 k.k.i inne, na karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, którą odbył od dnia 23 listopada 2006 r. do 25 listopada 2006 r., od dnia 7 września 2010 r. do dnia 27 stycznia 2011 r., od dnia 2 marca 2011 r. do dnia 3 października 2011 r. i od dnia 8 października 2011 r. do dnia 11 czerwca 2012 r., kiedy został warunkowo zwolniony;
tj. przestępstwa:
- zart. 189 § 3 k.k.iart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 11 §2 k.k.wobecW. M.,
- zart. 189 § 3 k.k.iart. 158 §1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.wobecM. C.,
i za to na podstawieart. 189 § 3 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.wymierzył kary:
-W. M.4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,
-P. C.3 lata pozbawienia wolności.
2. oskarżonegoW. M.uznał za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że:
w dniu 31 lipca 2012 r., wL., działając w celu wywarcia wpływu na odmowę złożenia przezJ. F.zeznań w charakterze świadka na okoliczność przestępstwa dokonanego na jego szkodę, użył wobecJ. F.groźby bezprawnej, która wzbudziła w w/w uzasadnioną obawę jej spełnienia;
tj. przestępstwa zart. 245 k.k.
i za to na podstawieart. 245 k.k.wymierzył oskarżonemuW. M.karę roku pozbawienia wolności.
3. na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.wymierzył oskarżonemuW. M.karę łączną 5 lat pozbawienia wolności.
4. na podstawieart. 63 § 1 k.k.zaliczył oskarżonym na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności okresy ich tymczasowego aresztowania w sprawie:
-W. M.od dnia 2 sierpnia 2012 roku do dnia 22 października 2012 roku,
-M. C.od dnia 30 sierpnia 2012 roku do dnia 28 grudnia 2012 roku.
5. na podstawieart. 44 §2 k.k.orzekł przepadek oraz na podstawieart. 230 § 2 k.p.k.zarządził zwrot dowodów rzeczowych wymienionych w punkcie VI części dyspozytywnej wyroku.
6. zasądził do Skarbu Państwa na rzecz obrońców z urzędu oskarżonych po 1.254,60 zł tytułem nieopłaconej obrony.
7. na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżonych od ponoszenia kosztów sądowych.

Apelację od powyższego wyroku wniósł wyłącznie obrońca z urzęduoskarżonegoW. M.,zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:
obrazę przepisów postępowania, a przede wszystkimart. 7 k.p.k.,art. 410 k.p.k.,art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w zakresie ustaleń dotyczących okoliczności pozbawienia pokrzywdzonego wolności oraz działania oskarżonegoW. M.ze szczególnym udręczeniem pokrzywdzonego, nie uwzględniając całego materiału dowodowego oraz brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn, dla których sąd przyjmuje określone ustalenia jako podstawę do kwalifikacji prawnej czynu oskarżonegoW. M.zart. 189 § 3 k.k.,
w n o s z ą c:
1) o zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie oskarżonegoW. M.za winnego popełnienia czynu zart. 158 § 1 k.k.i wymierzenie na podstawie wyżej wymienionego przepisu odpowiednio złagodzonej kary;
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie III i wymierzenie oskarżonemu kary łącznej za czyny opisane w punkcie I i II części skazującej wyroku wydatnie złagodzonej.

Prokurator Prokuratury Apelacyjnej na rozprawie odwoławczej wniósł o nieuwzględnienie apelacji obrońcy oskarżonegoW. M.i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

apelacja obrońcy oskarżonegoW. M.jest zasadna i zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Apelujący nie kwestionował ustaleń Sądu w zakresie przebiegu zdarzenia z dnia 31 lipca 2012 roku wL., podczas którego oskarżeniW. M.iM. C., działając wspólnie i w porozumieniu, pobili pokrzywdzonegoJ. F., w wyniku czego doznał on obrażeń naruszających czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni. Tym samym, obrońca nie kwestionował faktu, iż czyn oskarżonegoW. M.wyczerpał ustawowe znamiona przestępstwa zart. 158 § 1 k.k.
Istota apelacji sprowadzała się do wykazania błędnej oceny dowodów dokonanej przez Sąd Okręgowy, a w konsekwencji ustalenia, że oskarżeni pozbawili wolności pokrzywdzonegoJ. F., połączonego ze szczególnym udręczeniem, a tym samym obrońca zakwestionował zakwalifikowanie czynu oskarżonych zart. 189 § 1 i § 3 k.k.
Apelacja w tym zakresie zasługiwała na częściowe uwzględnienie.
Sąd Apelacyjny uznał bowiem, że w świetle prawidłowych ustaleń Sądu I instancji, pokrzywdzonyJ. F.został pozbawiony wolności przez oskarżonych, w sytuacji gdy wszedł do mieszkania wraz z oskarżonymP. C., w którym już przebywał oskarżonyW. M.. Po wejściu do mieszkania, drzwi zostały zamknięte na klucz, i bez znaczenia pozostaje to, czy klucz tkwił w zamku, pomimo zamknięcia drzwi od wewnątrz, gdyż pokrzywdzony nie miał możliwości opuszczenia mieszkania wobec przeważającej ilości napastników i ich przewyższającej siły fizycznej. Pokrzywdzony wyraźnie manifestował zamiar opuszczenia mieszkania po pobiciu go, co spotkało się z reakcją oskarżonych, że może to zrobić ale tylko wychodząc przez balkon i skacząc z I piętra. Wcześniej, zarówno przed pobiciem, jak również podczas bicia go, pokrzywdzony nie mógł opuścić mieszkania, realizując swój zamiar wyjścia z tego lokalu.
Tym samym, zachowanie oskarżonych wyczerpywało ustawowe znamiona przestępstwa zart. 189 § 1 k.k.W ocenie Sądu Apelacyjnego pozbawienie wolności pokrzywdzonego nie było połączone ze szczególnym udręczeniem pokrzywdzonego, w rozumieniu przepisuart. 189 § 3 k.k.W doktrynie przyjmuje się, że „szczególnym udręczeniem”są tego rodzaju dolegliwości doznawane przez osobę pozbawioną wolności, które nie mieszczą się w zakresie uciążliwości wynikających z samego faktu pozbawienia wolności (Prok. i Pr. – wkł, 2008/7-8/40, KZS 2008/708/79, Lex 577363).
Przyjmuje się, że działanie sprawcy przestępstwa zart. 189 § 3 k.k., a więc kwalifikowanej postaci pozbawienia wolności, stanowią formę szczególnego udręczenia osoby pozbawionej wolności, gdy w drastyczny sposób przekraczają granice niezbędne dla realizacji celu jakim jest owo pozbawienie wolności. (por. postanowienie SN z 9.II.2011 r., V KK 288/10, Lex 736032). Do takich form zalicza się przykładowo skrępowanie rąk i nóg za pomocą taśmy samoprzylepnej, nakładanie worków foliowych na głowę, podduszanie, grożenie oblaniem kwasem i zastrzeleniem, itp.
W rozpoznawanej sprawie, tego typu zachowanie oskarżonych nie zaistniało. Użycie przez nich siły fizycznej poprzez bicie pokrzywdzonego rękoma, wałkiem drewnianym i kopanie, stanowiło elementy przestępstwa zart. 158 § 1 k.k.Nie stanowiło postaci „szczególnego udręczenia”,gdyż nie wiązało się z pozbawieniem wolności pokrzywdzonego.
Sąd Apelacyjny wyeliminował z opisu przypisanego oskarżonemu czynu zawarte tamże sformułowania:

a
„połączonego ze szczególnym udręczeniem”,z przyczyn wyżej przedstawionych,

b
„niebezpiecznego” –w odniesieniu do użytego przedmiotu w postaci drewnianego wałka,

c
Dotyczące zmuszania pokrzywdzonego do wyskoczenia przez balkon – gdyż w rzeczywistości oskarżeni stwierdzili, że w ten sposób pokrzywdzony może opuścić mieszkanie, co nie było tożsame z jego zmuszeniem do opuszczenia mieszkania wyskakując przez balkon, z czego pokrzywdzony zrezygnował obawiając się doznania obrażeń ciała.

Wobec powyższego, Sąd Apelacyjny zmienił kwalifikację czynu oskarżonych zart. 189 § 3 k.k., przyjmując że wyczerpali ustawowe znamiona przestępstwa zart. 189 § 1 k.k.iart. 158 § 1 k.k.
Powyższa zmiana zaskarżonego wyroku wobec oskarżonegoW. M., powodowała – w trybieart. 435 k.p.k.– również zmianę wyroku wobec oskarżonegoM. C., pomimo jego niezaskarżenia.
W konsekwencji powyższej zmiany zaskarżenia wyroku na korzyść oskarżonych, Sąd Apelacyjny uznał, że wymierzone oskarżonym kary pozbawienia wolności winny podlegać złagodzeniu (za czyn przypisany w pkt I części dyspozytywnej), a w dalszej kolejności złagodzeniu podlegała kara łączna pozbawienia wolności orzeczona wobec oskarżonegoW. M.. Przypisany bowiem oskarżonym czyn nie stanowi zbrodni zart. 189 § 3 k.k.lecz występek zart. 189 § 1 k.k., zagrożony łagodniejszą karą pozbawienia wolności w sankcji ustawowej.
W pozostałym zakresie Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego co do wskazanych w uzasadnieniu wyroku okoliczności obciążających oskarżonych, różnicując wymiar kary z uwagi na ich role w popełnionym przestępstwie, nie znajdując podstaw do dalszego łagodzenia wymierzonych kar pozbawienia wolności.
Z tych względów apelacja obrońcy oskarżonegoW. M.podlegała częściowemu uwzględnieniu.
Na podstawieart. 29 ust. 1 ustawy – prawo o adwokaturze– Sąd orzekł o kosztach nieopłaconej obrony z urzędu oskarżonegoW. M..
Z uwagi na sytuację materialną Sąd zwolnił oskarżonego od kosztów postępowania odwoławczego.