Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 859/13
Data wyroku: 2014-01-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Irena Goik, Marek Żurecki
Słowa kluczowe: Świadczenia Pieniężne
Podstawa prawna: art. 136 ust. 1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach

Sygn. akt III AUa 859/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 stycznia 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Żurecki (spr.)

Sędziowie

SSA Jolanta Pietrzak
SSA Irena Goik

Protokolant

Aneta Szafruga

po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaT. W.(T. W.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o wypłatę niezrealizowanej renty
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Częstochowie
z dnia 11 lutego 2013r. sygn. akt IV U 1249/12

1
zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie,

2
odstępuje od obciążeniaT. W.kosztami postępowania apelacyjnego.

/-/ SSA J. Pietrzak /-/ SSA M. Żurecki /-/ SSA I. Goik

Sędzia    Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 859/13

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.decyzją z dnia 17 maja 2012 roku odmówiłT. W.- siostrze zmarłego w dniu(...)J. W.wypłaty kwoty 797,94 zł netto tytułem niezrealizowanej renty brata za maj 2012 roku, na podstawie art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS, albowiem zmarły nie pozostawał na utrzymaniu wnioskodawczyni.
Organ rentowy wskazał na porównywalne wysokości świadczenia zmarłegoi wnioskodawczyni.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie wyrokiemz dnia 11 lutego 2013 roku zmienił zaskarżoną decyzję i nakazał wypłatę skarżącej renty należnejJ. W.za maj 2012 roku.
Na podstawie zeznań skarżącejT. W., jej córkiB. M., synowejG. W.Sąd ustalił, że zmarłyJ. W.zamieszkiwał wspólniez odwołującą i jej mężem prowadząc wspólne gospodarstwo domowe.
Z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności zmarłego skarżąca sprawowała nad nim osobiście opiekę, koszty utrzymania domu ponosili wspólnie z tym, że większą ich część ponosiła skarżąca opłacając należności za prąd, gaz i wodę, wynoszące ok. 500 zł miesięcznie.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zmarłyJ. W., z uwagi na niską wysokość jego świadczeń (1.337,76 zł brutto) oraz ponoszone wydatki na utrzymanie, nie był w stanie samodzielnie się utrzymywać, stąd żądanie wypłaty niezrealizowanej renty było usprawiedliwione treścią art. 136 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Apelację od wyroku wniósł organ rentowy.
Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości organ rentowy zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. dokonanie ustaleń sprzecznychz zebranym w sprawie materiałem dowodowym, tj. ustalenie, że zmarłyJ. W.pozostawał na utrzymaniu swojej siostryT. W., a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z FUS i przyznanie ubezpieczonej prawa do świadczeń niezrealizowanych po zmarłym bracie, w sytuacji braku podstaw do takiego orzeczenia.
W oparciu o podniesione zarzuty apelujący wniósł o zmianę wyroku i oddalenie odwołania ubezpieczonej oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu apelacji organ rentowy podniósł, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy zmarły pozostawał w chwili śmierci na utrzymaniu skarżącej.
Bezspornym jest, że ubezpieczony pobierał swoje świadczenie rentowe w wysokości 1.337,78 zł brutto, a świadczenie skarżącej (jak wyjaśniła na rozprawie w dniu 5 listopada 2012 roku) wynosiło około 700 - 800 zł.
Dlatego w ocenie organu rentowego trudno uznać, że ubezpieczony pozostawał na utrzymaniu swojej siostry, a raczej należy przyjąć, że zmarły prowadził z siostrą wspólne gospodarstwo domowe, a koszty utrzymania mieszkania ponosili wspólnie zmarły oraz odwołująca.
Ponadto, jako niewiarygodne ocenił apelujący zeznania ubezpieczonej oraz jej bliskich jakoby zmarły w ogóle nie dokładał się do wydatków domowych i nie był w stanie się utrzymać, bowiem zeznania te zostały złożone przez osoby zainteresowane pozytywnym dla ubezpieczonej rozstrzygnięciem.

Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację.
Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentachz FUS w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom,z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.
Z treści powołanego przepisu wynika, że dotyczy on zasadniczo tych zmarłych emerytów i rencistów, którzy jeszcze nie pobierali świadczeń, lecz przed śmiercią wystąpiliz wnioskiem o emeryturę lub rentę.
Wskazuje na to zapis ust. 1in fine, o pozostawaniu uprawnionego na utrzymaniu członka rodziny oraz regulacja ust. 2 o dalszym prowadzeniu postępowania nieukończonego wskutek śmierci zainteresowanego.
W związku z tym przez użyte w przepisie art. 136 ust. 1in finepojęcie pozostawania przez zmarłego na utrzymaniu członka rodziny należy rozumieć sytuację, kiedy zmarły wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia i w ogóle go nie otrzymał lub sytuację, gdy otrzymane świadczenie zostało przyznane w najniższej wysokości, zaś koszt zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb zmarłego był znacznie wyższy niż kwota uzyskanego świadczenia.
Ponadto, należy wskazać, że świadczenie pomocy, a nawet opieki nie wchodziw zakres pojęcia „pozostawania na utrzymaniu”, które ma ściśle materialne znaczenie, a jego miarą jest zapewnienie środków pieniężnych koniecznych do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb osoby pozostającej na utrzymaniu.
Odnosząc powyższe do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wbrew zapatrywaniu Sądu I instancji, należało uznać, że nie została spełniona powołana wyżej przesłanka z art. 136 ust. 1 w postaci wystąpienia o świadczenie i nieotrzymania go przed śmiercią i pozostawania w tym okresie na utrzymaniu odwołującej, albowiem zmarły posiadał własne świadczenie o wysokości porównywalnej ze świadczeniem uzyskiwanym przez skarżącą.
Nie sposób zatem przyjąć, że zmarłyJ. W., wobec otrzymywanego świadczenia pozostawał na utrzymaniu odwołującej. Wprawdzie przyznać należy,że uzyskiwane przez zmarłego świadczenie nie było wysokie biorąc pod uwagę jego niepełnosprawność, jednak w ocenie Sądu Apelacyjnego przynajmniej część uzyskiwanego przez niego świadczenia była wydatkowana na jego utrzymanie w ramach wspólnego gospodarstwa domowego.
Skarżąca nie wykazała w toku postępowania dowodowego, że koszt zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb zmarłego był znacznie wyższy niż kwota należnego mu świadczenia, przy czym zmarły nie otrzymywał świadczenia w najniższej przewidzianej ustawą wysokości. Należy również zauważyć, że przepis z art.136 ust.1 ustawy odczytywany ściśle nakazuje wypłatę niezrealizowanych świadczeń należnych do dnia śmierci uprawnionego, która w przypadku brata wnioskodawczyni nastąpiła 5 maja.
Wobec powyższego Sąd Apelacyjny uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskodawczyni żądanego świadczenia i na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie.
Odstępując od obciążenia odwołującej kosztami zastępstwa procesowego Sąd Apelacyjny orzekł na mocyart. 102 k.p.c.z uwagi na jej trudną sytuację materialną.

/-/ SSA J. Pietrzak /-/ SSA M. Żurecki /-/ SSA I. Goik

Sędzia Przewodniczący Sędzia

JM