Sąd Okręgowy w Legnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 714/12
Data wyroku: 2013-02-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jolanta Pratkowiecka, Sabina Ziser, Robert Figurski

Sygn. akt II Ca 714/12

POSTANOWIENIE
Dnia 14 lutego 2013 roku

Sąd Okręgowy w Legnicy II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Jolanta Pratkowiecka (spraw.)

Sędziowie:

SO Robert Figurski
SO Sabina Ziser

Protokolant:

sekr. sądowy Małgorzata Zielińska

po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 roku w Legnicy
na rozprawie sprawy
z wnioskuH. H.
przy udziale uczestników postępowaniaM. K.,A. M.iR. K.
o stwierdzenie nabycia spadku poA. K. (1)
na skutek apelacji uczestnika postępowaniaR. K.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Lubinie
z dnia 21 września 2012 roku
sygn. akt I Ns 747/12

p o s t a n a w i a :

uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Lubinie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt II Ca 714/12

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Lubinie postanowieniem z dnia 21 września 2012r. stwierdził, że spadek poA. K. (2), zmarłym 24 lutego 2012r. wL., ostatnio stale zamieszkałym wP., na podstawie testamentu z dnia 17 maja 2011r. nabyła w całościH. H., córkaW.iE.oraz orzekł, że uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
Sąd I instancji ustalił, że spadkodawcaA. K. (1)w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim zM. K.. Spadkodawca pozostawił dwoje dzieci:A. M.iR. K..
Spadkodawca pozostawił ważny, własnoręczny testament sporządzony w dniu 17 maja 2011r., w którym do całości spadku powołał wnioskodawczynięH. H.. Jednocześnie ustanowił ją wykonawcą swojej ostatniej woli i zobowiązał do „przekazania” na rzecz uczestników postępowaniaM. K.,A. M.iR. K.majątku położonego wP., tj. udziału w mieszkaniu przyulicy (...)oraz ruchomości w nim znajdujących się.
Sąd Rejonowy uznał, że pozostawiony przez spadkodawcę testament jest ważny, zawiera on wymagane prawem elementy oraz wyraźną wolę spadkodawcy. Natomiast jeżeli chodzi o zobowiązanie spadkodawcy do „przekazania” na rzecz uczestników postępowania określonych składników spadku, to – zdaniem tego Sądu - ma ono charakter polecenia w rozumieniu 982k.c., a wzmianki o takim poleceniu nie zamieszcza się w sentencji orzeczenia.
Powyższe postanowienie zaskarżył uczestnik postępowaniaR. K., który zarzucił:

1
naruszenie prawa materialnego, tj.art. 961 k.c.poprzez jego niezastosowanie orazart. 982 k.c.poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy spadkodawca uczynił w testamencie zapisy wyczerpujące prawie cały spadek,

2
naruszenie prawa procesowego, tj.:

-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i pominięcie, że spadkodawca dokonując rozporządzenia testamentowego na rzecz wnioskodawczyni oraz uczestników postępowania, rozporządził całym swoim majątkiem,
-art. 232 k.p.c.i227 k.p.c.poprzez niewyjaśnianie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i wydanie orzeczenia bez rozważenia twierdzeń uczestników postępowania,
-art. 677 k.p.c.poprzez niewskazanie w postanowieniu wszystkich spadkobierców, w tym żonyM. K.oraz dzieci:A. M., zd.K.iR. K..
Uczestnik postępowaniaR. K.domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez „uwzględnienie, że spadkobiercami powołanymi do całego spadku są:M. K.,R. K.iA. M., którzy dziedziczą w częściach równych”, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zasadny jest wniosek apelacji o uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Zgodnie zart. 670 k.p.c.zdanie pierwsze, sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. Oznacza to, że przy ustalaniu kręgu spadkobierców sąd spadku nie jest związany żadnymi wnioskami uczestników ani ich oświadczeniami.
Sąd I instancji nie dokonał takiego badania, pomimo że treść testamentu w tym zakresie budzi szereg wątpliwości. Wprawdzie spadkodawca oświadczył w testamencie, żeH. H.„ma prawo do dziedziczenia całego mojego majątku, jaki posiadam w chwili śmierci”, ale już w kolejnych słowach precyzuje „chodzi mi o to, co mam w obecnym mieszkaniu, łącznie z samochodem i wyposażeniem”. Następnie spadkodawca zobowiązujeH. H.do przekazania na rzecz jego żonyM. K., córkiA. M.i synaR. K.„wszystkiego (całego) mojego majątku położonego (znajdującego się wP.), gównie w postaci: udziału w mieszkaniu usytuowanym wP.naul (...)i ruchomości w tym mieszkaniu się znajdujących”. Jednak w kolejnym zdaniu precyzuje owo postanowienie: „Mieszkanie przechodzi na wyłączną własność mojej żonyM. K., a po jej śmierci, zgodnie z obowiązującym prawem, na własność moich dzieci (zgodnie z poczynionymi przezM. K.ustaleniami, jeśli je podejmie)”.
Przytoczone wyżej najważniejsze postanowienia testamentuA. K. (1)rodzą szereg wątpliwości co do kręgu osób uprawnionych do spadkobrania oraz charakteru poczynionych przez spadkodawcę rozporządzeń, w szczególności, czyH. H.w istocie jest spadkobiercą ustawowym, czy też zapisobiercą, czy postanowienia testamentu dotyczące udziału w mieszkaniu położonym wP.przyulicy (...)i ruchomościach w nim się znajdujących są poleceniem zart. 982 k.c., czy też zapisem, o którym stanowiart. 968 k.c., a jeśli zapisem – to czy udział w mieszkaniu ma przypaść żonie spadkodawcyM. K., czy również dzieciom spadkodawcy:A. M.iR. K.. Jeśli natomiast uznać, że spadkodawca rozrządził przedmiotami majątkowymi, które wyczerpują prawie cały spadek, konieczne będzie zastosowanie w sprawieart. 961 k.c.
Równocześnie należy zauważyć, że w treści testamentu spadkodawca powoływał się na adwokataJ. B.; „który zna wiele szczegółów dotyczących tego dokumentu”, gdyż, jak dalej pisze spadkodawca, dużo z nim rozmawiał na temat swojej ostatniej woli i w razie jakichkolwiek wątpliwości co do treści testamentu, należy zwrócić się do niego o ich wyjaśnienie.
Sąd I instancji nie rozważał żadnej z wyżej wskazanych wątpliwości, błędnie konkludując o „wyraźnej woli spadkodawcy”. Takie założenie z przedstawionych wyżej względów było przedwczesne i stanowiło o nierozpoznaniu istoty sprawy w rozumieniuart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Konsekwencją nierozpoznania przez Sąd Rejonowy istoty sprawy było uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji winien dążyć do wyjaśnienia przedstawionych wyżej wątpliwości poprzez co najmniej ponowne przesłuchanie wnioskodawczyniH. H.i uczestników postępowania, przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkaJ. B.i analizę treści tak testamentu pisemnego spadkodawcy, jak i jego notatek sporządzonych w dniu 17 maja 2011r. Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie adwokatJ. B.jest pełnomocnikiem wnioskodawczyniH. H., niemniej przepisart. 259 k.c.nie wyłącza go z grona osób, które mogą być świadkami. W postępowaniu cywilnym nie ma przepisu, który by wprowadzał zakaz przesłuchiwania pełnomocnika procesowego jako świadka, niemniej adwokat powołany na świadka powinien rozważyć wypowiedzenie pełnomocnictwa.
Dopiero przeprowadzenie powyższych dowodów i ich wszechstronna ocena pozwoli na ustalenie faktycznej woli spadkodawcy.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.orzekł, jak w sentencji