UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 317/21

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 7 września 2021 r., sygn. akt III K 356/18

Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

Granice zaskarżenia

Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☒

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodamiprzeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Ustalenie faktów

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

A. R.

Niewiarygodność zeznańA. Ł. (1)- stwierdzona przez SO w Szczecinie orzekający w innej sprawie przeciwkoA. R.– o sygn. akt III K 285/13

wyrok SO w Szczecinie wydany w sprawie III K 285/13

2277- 2328

2.1.2.2.

Ocena dowodów

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.1.1.1

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

2.1.1.1

Uzasadnienie wyroku wydanego w innej sprawie i przedstawiona w nim ocena dowodów, w tym przypadku zeznańA. Ł. (1), nie może stanowić podstawy oceny wiarygodności tego świadka w niniejszej sprawie. Każdy sąd wydający w konkretnej sprawie orzeczenie, dokonuje własnej oceny każdego dowodu, dlatego stanowisko wyrażone przez Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie III K 285/13 nie stanowiło elementu znaczącego dla ocen dokonywanych na gruncie niniejszej sprawy. Sugestie obrońcy oskarżonegoA. R.w powyższym zakresie są pozbawione uzasadnionych podstaw i nie mogły mieć w niniejszej sprawie istotnego znaczenia. Niezależnie od tego, skarżący pomija okoliczność, iż w sprawie III K 285/13 Sąd Okręgowy, chociaż stwierdził, że co do zasady nie dał wiary m.in. świadkowiA. Ł. (1), to zarazem wskazał w uzasadnieniu wyroku, że niewiarygodnośćA. Ł. (1)odniósł do wyrażanych przez tego świadka ocen i przypuszczeń, natomiast jego zeznania były dla tamtego sądu wiarygodne, gdy opisywane były w nich fakty, które można było zweryfikować w oparciu o pozostały materiał dowodowy, przy jednoczesnym stosowaniu zasad logicznego rozumowania. Poza tym, nie można też tracić z horyzontu także tego, że wspomniane wyżej ocenyA. Ł. (1)dotyczyły zupełnie innych faktów i zdarzeń, aniżeli stanowiące przedmiot ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Wreszcie też należy zauważyć, że nawet gdyby przyjąć założenie, żeA. Ł. (1)złożył nieprawdziwe zeznania w sprawie III K 285/13, to i tak powyższa okoliczność, nie uzasadniałaby twierdzenia, że jest on osobą z gruntu kłamliwą i zawsze posługuje się kłamstwem, a tym samym, że w każdej sprawie karnej (i nie tylko) składa wyłącznie fałszywe zeznania, a skoro tak - to również w ten sposób należało ocenić jego zeznania w niniejszej sprawie. Konsekwencją logiczną uznania za zasadną sugestii obrońcyA. R., wywiedzionej z treści uzasadnienia wyroku SO w Szczecinie w sprawie III K 285/13 na użytek niniejszej sprawy, byłaby właśnie wskazana wyżej konkluzja, co jednak jako rozumowanie ignorujące zasady logicznego rozumowania, nie mogło zasługiwać na aprobatę.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Zawierając zarzuty apelacji w punktach od "2.1" do "4" (z licznymi podpunktami) obrońca oskarżonegoA. R.zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:
w pkt 2.1-obrazę przepisów postępowania-art. 414 k.p.k.w zw. zart. 17 ust. 1 pkt 7 k.p.k.- stanowiącąbezwzględną przyczynę odwoławcząwskazaną wart. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., poprzez wydanie wobec oskarżonego wyroku skazującego mimo, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone poprzez wydanie postanowienia o umorzeniu śledztwa, a uzupełniająco:
w ppkt 2.2.1- obrazę § 253 ust. 1 rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. - Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury, mająca wpływ na treść orzeczenia polegającego na podjęciu na nowo umorzonego dochodzenia, mimo braku przesłanek ku temu przemawiających, bowiem nie wykazano okoliczności wskazujących, że umorzenie postępowania było niezasadne;
wppkt 2.2.2- obrazęart. 313 § 1 k.p.k.w zw. zart. 71 § 1 k.p.k.w zw. zart. 7 k.p.k., mającą wpływ na treść orzeczenia, poprzez zaniechanie wydania wobecA. R.postanowienia o przedstawieniu zarzutów i przesłuchanie go w uprzednio prowadzonym postępowaniu w charakterze świadka w sytuacji, gdy umorzone uprzednio postępowanie karne było skierowane w stosunku do oskarżonego, podejmowano czynności typowe dla fazyin personam,co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia jego prawa do obrony;
wppkt 2.2.3- obrazęart. 327 § 1 k.p.k.mającą wpływ na treść orzeczenia poprzez podjęcie na nowo postępowania karnego wobec tej samej osoby, wobec braku spełnienia przesłanki umożliwiającej wydanie takiej decyzji procesowej, co w konsekwencji doprowadziło do wystąpienia w obrocie prawnym orzeczenia niezgodnego z przepisami prawa;ewentualnie,w przypadku odmiennej niż prezentowana przez skarżącego, oceny zarzutów opisanych powyżej:
w ppkt 2.3- obrazęart. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.w zw. zart. 424 § 1 k.p.k.orazart. 410 k.p.k.poprzez dowolną i powierzchowna, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego oraz poprzez brak w skarżonym wyroku należytej prezentacji oceny materiału dowodowego wyrażającą się:
ppkt 2.3.1
- pominięciem dowodów świadczących o braku winy oskarżonegoA. R., w szczególności: - - zeznań świadkówM. K.,J. P.,G. D.,H. M.,P. K.,A. K.,P. L.,J. B.,Z. R. (1),W. K.,A. G.,
- zeznańA. Ł. (1)w części dotyczącej podstępnego wejścia przezA. R.w posiadanie weksla, w części dotyczącej prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego przed Sądem Okręgowym w Szczecinie, sygn. akt III K 411/19, w części dotyczącej okoliczności współpracy zA. R.iH. M., w części dotyczącej stosowanej praktyki postępowania przy wystawianiu weksli, co do zasady,
- dokumentów z akt postępowania I Nc 3/06 (k. 2017-2021) oraz dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej oskarżonegoA. R.(k. 1731 - 1922),
- dokumentów z akt postępowania III K 411/19 prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Szczecinie przeciwkoA. Ł. (1)(k. 2025 i następne);
w ppkt 2.3.2- uchybienie zasadom logicznego rozumowania i zasadom doświadczenia życiowego przy:
- ocenie zeznańA. Ł. (1),H. M.,Z. B.,N. O.,P. L.oraz wyjaśnieńA. R.,
- odkodowywaniu treści umowy przedwstępnej zawartej w dniu 12 grudnia 2007 r.;
w ppkt 2.3.3- przyznaniem - wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego:
- zeznaniomA. Ł. (1)waloru wiarygodności, podczas gdy kompleksowa ocena tych zeznań dokonana w oparciu o wszystkie dostępne dowodowy prowadzi do wniosku, że świadek ten absolutnie nie jest wiarygodny,
- treści umowy przedwstępnej zawartej w dniu 12 grudnia 2007 r. innego znaczenia niż faktyczna, co w rezultacie doprowadziło do błędnego ustalenia, iż oskarżonyA. R.dopuścił się popełnienia zarzucanego mu przestępstwa;
w dalszej kolejności - wobec ewentualnie odmiennego poglądu Sądu Odwoławczego, co do zarzutu określonego w punktach powyżej:
w ppkt 2.4- zarzucił naruszenieart. 5 § 2 k.p.k.poprzez niezastosowanie zasadyin dubio pro reow sytuacji, gdy istniejące po stronie Sądu pierwszej instancji wątpliwości co do okoliczności wejścia w posiadanie spornego weksla oraz co do okoliczności istnienia porozumienia wekslowego, nie mogą zostać usunięte za pomocą swobodnej oceny dowodów, zaś Sąd pierwszej instancji próby takiej nawet nie podjął, co w rezultacie doprowadziło do błędnego ustalenia, że z przywołanych przez Sąd pierwszej instancji dowodów wynika, że sporny weksel został wypełniony wbrew woli wystawcy;
w pkt 3zarzucił mający wpływ na treść wyrokubłąd w ustaleniach faktycznychprzyjętych za jego podstawę poprzez:
pkt 3.1- pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności wynikających z przeprowadzonych dowodów, w tym przede wszystkim tego, że:
- brak jest dowodów na przestępcze wejście przezA. R.w posiadanie spornego weksla oraz brak jest dowodów pozwalających na ustalenie, w jaki sposób oskarżony wszedł w jego posiadanie,
- sporny weksel został prawidłowo wystawiony, podpisany osobiście przezA. Ł. (1)oraz ostemplowany pieczęcią(...) sp. z o.o.;
pkt 3.2- ustalenia faktów, które nie wynikają z pozyskanych dowodów, to jest błędne ustalenie, że:
-nie zawarto porozumienia wekslowego pomiędzyA. Ł. (1)aA. R.i nie łączył ich żaden stosunek zobowiązaniowy,
-weksel wypełniono wbrew woli wystawcy,
-A. R.nie zapłacił zaliczek na poczet ceny zakupu udziałów w nieruchomości,
co w rezultacie doprowadziło do błędnego uznania, że oskarżonyA. R.popełnił zarzucane mu przestępstwo;
w pkt 4- skarżący zarzucił wyrokowirażącą niewspółmierność orzeczonej karyw stosunku do stopnia społecznej szkodliwości czynu zabronionego, jakiego dokonał oskarżony w relacji do celów jakie kara ta winna spełnić w zakresie prewencji indywidualnej oraz odziaływania społecznego.

☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Nie ulega wątpliwości, że spośród zarzutów podniesionych w apelacji w pierwszej kolejności należało poddać ocenie, sformułowany również przez skarżącego jako pierwszoplanowy,zarzut obrazy prawa procesowego w postaci naruszenia przepisówart. 414 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.(pkt 2.1- 2.2.3) generującego- zdaniem autora apelacji -bezwzględną przyczynę odwoławczą wskazaną wart. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.Waga tego zarzutu jest zatem istotna o tyle, że stwierdzenie jego zasadności, powodowałoby bezprzedmiotowość analizy i badania wszystkich pozostałych zarzutów podniesionych w środku odwoławczym.
Pogląd skarżącego, jakoby w realiach tej sprawy zaktualizowała się wskazana wyżej bezwzględna przyczyna odwoławcza okazał się jednak chybiony. Nie podlega dyskusji kwestia tego rodzaju, że w sprawie dotyczącej m.in. czynu mającego polegać na wypełnieniu blankietu opatrzonego podpisemA. Ł. (1)niezgodnie z wolą podpisanego i na jego szkodę (reprezentowanego przez niego podmiotu- (...) sp. z o.o.) poprzez uczynienie ze wskazanego wyżej podpisu, elementu weksla własnego z dnia 12 grudnia 2007 r. na kwotę 15.356.628 zł, a następnie użycia w obrocie prawnym tak sporządzonego dokumentu, tj. występku zart. 270 § 2 k.k., prowadzone było w Prokuraturze Okręgowej w Szczecinie śledztwo pod sygnaturą akt VI Ds 59/11 - z zawiadomieniaA. Ł. (1), obejmujące nadto czyny zart. 272 k.k.,art. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 296 § 1, 2, 3 k.k.i zart. 190 § 1 k.k., których z kolei dotyczyło zawiadomienie o przestępstwie złożone przezT. D.. Śledztwo powyższe zostało umorzone postanowieniem prokuratora z dnia 05.10.2012 r., przy czym w zakresie czynu zart. 270 § 2 k.k.- na podstawieart. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., to jest wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu. Po rozpoznaniu zażaleniaA. Ł. (1)na wskazane wyżej postanowienie, Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie postanowieniem z dnia 09.05.2014 r., sygn. akt IV Kp 483/13, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podzielając w szczególności stanowisko prokuratora co do tego, że w realiach dowodowych umorzonego postępowania, nie ma dostatecznie przekonujących dowodów, aby przyjąć którąś z dwóch sprzecznych wersji, w szczególności taką, zgodnie z którą toA. R.wypełnił wekselin blancobez zgody i woli jego wystawcy, tj.A. Ł. (1)działającego jako Prezes Zarządu(...) sp. z o.o.
Wskazana wyżej podstawa umorzenia śledztwa, akcentująca przeświadczenie prokuratora o braku uzasadnionych podstaw do przedstawienia wówczasA. R.zarzutu popełnienia czynu zart. 270 § 2 k.k., poparta stanowiskiem Sądu Rejonowego orzekającego w sprawie jako sąd odwoławczy, wskazuje na to, że umorzenie postępowania stanowiło efekt dokonanych na tamtym etapie ocen i opartego na nich przekonania o braku podstaw do przyjęcia wersji zdarzenia prezentowanej przezA. Ł. (1), jako jedynie możliwej. Tego rodzaju okoliczności jednoznacznie świadczą też o tym, że umorzenie postępowania przygotowawczego nastąpiło w faziein remi zarazem w takich uwarunkowaniach, w których wbrew sugestiom skarżącego, nie sposób doszukiwać się naruszenia przepisuart. 313 § 1 k.p.k.Wykonanie czynności procesowych przesłuchania świadków, w tym przesłuchanie w takim charakterzeA. R., a ponadto dokonanie przeszukań i zatrzymania rzeczy, wcale nie determinowało konieczności uprzedniego wydania co do wymienionego, postanowienia o przedstawieniu zarzutów, w szczególności zarzutu popełnienia czynu zart. 270 § 2 k.k.Zauważyć należy, że ani wspomniane przesłuchania (nie ma przepisu zezwalającego na przesłuchania świadków wyłącznie w faziein personam), ani też takie czynności, jak przeszukania oraz zatrzymanie określonych rzeczy, nie należą do kategorii czynności, których dokonanie staje się dopuszczalne dopiero wtedy, gdy śledztwo wkroczyło w fazęin personam.W kontekście tych ostatnich czynności, o braku takiego wymogu jednoznacznie przekonuje brzmienie przepisówart. 219 - 224 k.p.k., w których podkreśla się, że m.in. "w celu znalezienia rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie lub podlegających zajęciu w postępowaniu karnym, można dokonać przeszukania pomieszczeń i innych miejsc, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że (....) wymienione rzeczy tam się znajdują"(art. 219 § 1 k.p.k.). Chodzi więc jedynie o istnienie uzasadnionych podstaw do przewidywania, że poszukiwane rzeczy znajdują się w określonym miejscu, lub są w posiadaniu określonej osoby, a nie o to, aby podjęcie tego rodzaju działań było dopuszczalne jedynie w stosunku do podejrzanego lub też obwarowane koniecznością przejścia śledztwa w fazęin personam.Czynności, które eksponuje w swojej argumentacji skarżący, były ukierunkowane właśnie na odnalezienie weksla mającego stanowić przedmiot przestępczych działań, a przeszkody ku temu nie stanowiły ograniczenia prawne, które zdaje się sugerować skarżący. Wykonanie tego rodzaju działań, nie było też uwarunkowane wcześniejszym wydaniem w stosunku doA. R.postanowienia o przedstawieniu zarzutów.
Dalsze fakty zaistniałe po złożeniu przezA. Ł. (1)ponownego zawiadomienia o popełnieniu tego samego przestępstwa dotyczącego weksla, nie podważają zasadności twierdzenia, że w tym przypadku śledztwo było umorzone w faziein remoraz w warunkach braku naruszenia przepisuart. 313 § 1 k.p.k.Nie nastąpiło w tym przypadku sugerowane przez autora apelacji "utajone przejście z fazyin remw fazęin personam.Zresztą, sygnalizowana w przywołanych wyżej stanowiskach - prokuratora (umarzającego śledztwo) oraz sądu rejonowego (utrzymującego w mocy postanowienie prokuratora w tym przedmiocie) - niemożność jednoznacznego rozstrzygnięcia na tamtym etapie, sprzecznych wzajemnie wersji, przeczy również trafności koncepcji eksponowanej w tym zakresie przez obrońcę oskarżonego. Apelujący, najwyraźniej wyłącznie na użytek wniesionego obecnie środka odwoławczego, posługuje się argumentem sprowadzającym się do akcentowania istnienia w tamtym czasie, podstaw do przedstawieniaA. R.zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 270 § 2 k.k.Jako nadmiernie swobodny i nazbyt odległy od treściart. 71 § 1 k.p.k.(także - 327§ 1 k.p.k.) jawi się przywołany na str. 6 apelacji pogląd, w myśl którego o przejściu postępowania przygotowawczego z etapu przedmiotowego na etap podmiotowy, decydować powinny przede wszystkim okoliczności sprawy, a nie formalna decyzja organu prowadzącego postępowanie (takie poglądy są też przez niektórych autorów wyrażane w piśmiennictwie). Jakkolwiek w orzecznictwie zaistniały przypadki, w zakresie których analogiczna myśl legła u podstaw wydanych orzeczeń, to jednak zdecydowanego podkreślenia wymaga fakt, że nastąpiło to w ściśle określonych uwarunkowaniach konkretnych spraw, które bez wątpienia są odległe od realiów niniejszej sprawy oraz sytuacjiA. R.w tym postepowaniu. Na gruncie tej sprawy, jawi się bowiem zasadne twierdzenie, że postępowanie umorzono w faziein rem,bez równoczesnego naruszenia przepisuart. 313 k.p.k.Powoduje to zarazem słuszność konkluzji, iż w tym przypadku, kontynuowaniu postępowania przygotowawczego przez prokuratora (po jego podjęciu na nowo), nie stała na przeszkodzie okoliczność identyfikowana przez obrońcę oskarżonego, jako przesłankares iudicata,determinująca potrzebę postąpienia zgodnego z uregulowaniem zawartym wart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.
W orzecznictwie, jak też w literaturze przedmiotu, rysują się w obrębie tego zagadnienia dwa nurty myślowe - jeden opowiadający się za poglądem, że nawet umorzenie postępowania przygotowawczego w fazie

    in rem,może tworzyć stan rzeczy osądzonej. Ma to miejsce mianowicie wtedy, gdy przed wydaniem postanowienia o umorzeniu śledztwa (dochodzenia) nie przedstawiono określonej osobie zarzutów, ani nie przesłuchano w charakterze podejrzanego, co jednak dokonało się wbrew treściart. 313 k.p.k., ale zarazem gdy stwierdzono jednocześnie popełnienie czynu o znamionach określonych w ustawie karnej, tyle że nacechowanego znikomym stopniem szkodliwości społecznej, a więc wtedy, gdy podstawę umorzenia postępowania przygotowawczego stanowi przepisart. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.(por. post. SN z 15.02. 2012 r., II KK 201/11, LEX nr 1167612, post. SN z 08.01.2008 r., V KK 416/07, LEX nr 346725). Przywołana na str. 7 apelacji teza ze wskazaniem, iż pochodzi ona z glosy W. Grzeszczyka do wskazanego powyżej postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2008 r. V KK 416/07 (Prok. i Pr. 2008/10/166-171), stanowi faktycznie cytat z uzasadnienia glosowanego postanowienia, który w oderwaniu od szerszego kontekstu rozważań nie oddaje istoty stanowiska autora glosy, (częściowo krytycznego wobec w.w. post. SN), który wprawdzie co do zasady uznał trafność poglądu Sądu Najwyższego, ale jednocześnie zastrzegł, że pogląd ten jest trafny w realiach konkretnej sprawy, na gruncie której został wypowiedziany, natomiast jako teza generalna może nasuwać wątpliwości. Wyraził jednocześnie zapatrywanie o charakterze generalnym odmienne od prezentowanego w glosowanym postanowieniu, twierdząc, że w ogólności nie ma podstaw do przyjęcia, iż warunkiem umorzenia postępowania przygotowawczego na podstawieart. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.jest uprzednie przedstawienie zarzutów podejrzanemu oraz że nie w każdej sprawie, podstawą oceny szkodliwości społecznej czynu muszą być wszystkie bez wyjątku okoliczności wskazane wart. 115 § 2 k.k.jako wyznaczniki takiej oceny. Odwołanie się zatem do przywołanej w uzasadnieniu apelacji glosy W. Grzeszczyka, nie stanowiło przekonującego argumentu na rzecz twierdzenia, iż w stosunku doA. R.należałoby przyjąć, iż umorzenie śledztwa w fazie

    in remnie było prawidłowe, a tym samym - że wobec ziszczenia się przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, niedopuszczalne było podjęcie na nowo umorzonego śledztwa.
Autor apelacji skoncentrował się w swojej argumentacji na poglądach sformułowanych w takich realiach, w których umorzenie postępowania przygotowawczego w faziein remnastąpiło ze względu na znikomą szkodliwość społeczną czynu i gdzie w dodatku kwestia identyfikacji sprawcy nie należała do kontrowersyjnych. Tego rodzaju uwarunkowań, nie można jednak postrzegać jako analogicznych do istniejących w niniejszej sprawie. W tym bowiem przypadku, prokurator i sąd rejonowy, powoływały się na istnienie wątpliwości co do sprawcy czynu zart. 270 § 2 k.k., a które - według ich ówczesnych ocen - nie pozwalały przedstawićA. R.zarzutu popełnienia wskazanego wyżej przestępstwa. Płynących z tego konsekwencji nie zmienia zacytowany przez apelującego zapis z uzasadnienia postanowienia o umorzeniu śledztwa, wskazujący na to, że weksel (po jego wypełnieniu) "został następnie użyty w obrocie prawnym przezA. R.". Należy przede wszystkim mieć na uwadze fakt, iż opis tego czynu zawarty w postanowieniu prokuratora o umorzeniu śledztwa, nie łączy żadnego z zawartych w nim elementów zA. R.. Przywołana powyżej przez skarżącego wzmianka o użyciu przez oskarżonego przedmiotowego weksla (zawarta w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu śledztwa), nie podważa zatem zasadności twierdzenia, iż umorzenie tego śledztwa nastąpiło w faziein rem.
Oprócz poglądów, na które w apelacji wskazał obrońca oskarżonego, a które zostały sformułowane na bazie ściśle określonych, konkretnych okoliczności spraw, w orzecznictwie prezentowane jest również stanowisko akcentujące inne aspekty problemu, jaki stanowi przeszkoda procesowares iuidicata. Prezentowany jest w szczególności pogląd, że z wystąpieniem ujemnej przesłanki procesowej określonej wart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.możemy mieć do czynienia wtedy, gdy przed umorzeniem postępowania występowała w nim osoba podejrzanego w rozumieniuart. 71 § 1 k.p.k, a więc gdy określonej osobie przedstawiono zarzut, albo wprawdzie nie wydano wobec niej postanowienia w tym przedmiocie, lecz przedstawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego (por. wyrok SN z 02.03.2011 r., IV KK 399/10, LEX nr 795216, wyrok SN z 09.10. 2008 r., V KK 252/08. LEX nr 531352, post. SN z 05.05.2022 r., I KK 20/22, LEX nr 3434112). Jeśli wystąpił taki stan rzeczy, to przeciwko tej samej osobie i o ten sam czyn nie może być prowadzone inne postępowanie, chyba że dokona się odzyskanie przez prokuratora prawa do skargi publicznej. Następuje to w drodze zrealizowania warunków określonych wart. 327 § 2 k.p.k., a więc gdy ujawnią się nowe, nieznane uprzednio fakty lub dowody i w związku z tym, prokurator nadrzędny nad tym, który umorzył postępowanie (lub zatwierdził) wyda postanowienie o wznowieniu postępowania przeciwko tej samej osobie, co do której zostało ono wcześniej umorzone. Taka sytuacja nie zachodzi natomiast w przypadku umorzenia postępowania przygotowawczego w faziein rem(także wtedy,gdy postępowanie ma się dalej toczyć, ale przeciwko innej osobie niż uprzednio), kiedy to wystarczające jest wydanie postanowienia o podjęciu na nowo umorzonego postępowania, przy czym postanowienie takie może wydać każdy prokurator, w każdym czasie - aż do przedawnienia karalności czynu, a warunkiem ku temu nie jest ujawnienie się nieznanych uprzednio faktów lub dowodów. Nawet tylko zmiana oceny faktycznej lub prawnej określonej sprawy, może stanowić przyczynę podjęcia na nowo postepowania przygotowawczego umorzonego w faziein rem(vide: D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom I, LEX/el. 2023, D. Strzelecki, Konsumpcja skargi publicznej, Prok. i Pr. 2016/2/34-51).
Analiza całego przebiegu postępowania - od czasu wszczęcia śledztwa (postanowienie z 07.10.2011 r. - k. 138) w sprawie czynów, których dotyczyły zawiadomienie o przestępstwach złożone przezA. Ł. (1)(w zakresie dotyczącymA. R.-art. 270 § 2 k.k.), a takżeT. D.(dotyczyłoH. M.iR. G.), poprzez umorzenie tego śledztwa (postanowienie z 05.10.2012r. - k. 715-720), kolejne zawiadomienie o przestępstwie złożone przezA. Ł. (1)(k. 1060-1061) aż po podjęcie na nowo śledztwa w zakresie czynu zart. 270 § 2 k.k.postanowieniem prokuratora z dnia 22.10.2018 r., VI Ds 59/11 - k. 1091) - prowadzi w sposób jednoznaczny do konkluzji, że w realiach tej sprawy nie zmaterializowała się co doA. R.ujemna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej zart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.(czy ściślej to ujmując - przesłanka braku skargi uprawnionego oskarżyciela -art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.lub inna przyczyna wyłączająca ściganie -art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k.), albowiem umorzenie śledztwa nastąpiło w faziein remi było oparte na stwierdzeniu braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu. Wobec wątpliwości, które na tamtym etapie postępowania akcentowane były, zarówno przez prokuratora, jak i sąd rejonowy, nie sposób uznać, że nieprzedstawienie wówczas zarzutuA. R.stanowiło wyraz rażącego naruszenia przepisuart. 313 k.p.k.Fakt, żeA. R.został przesłuchany w charakterze świadka (także inne osoby), że dokonano przeszukań i zatrzymania określonych rzeczy, że z całokształtu ustalonych już wtedy okoliczności, można było wnioskować, iż jest on osobą podejrzewaną, jak i wreszcie stwierdzenie w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu śledztwa, że toA. R.użył w obrocie prawnym weksla określanego jako wypełniony niezgodnie z wolą wystawcy - nie stanowią podstawy do uznania, że podjęcie na nowo umorzonego śledztwa w trybieart. 327 § 2 k.p.k.nie było w tym przypadku dopuszczalne i że - jak twierdzi apelujący - nastąpiło z naruszeniem przepisów procesowych wskazanych w punktach 2.1 do 2.2.3. zarzutów środka odwoławczego. Skarżący błędnie też powołał się na naruszenie przepisu - § 253 ust. 1 Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, bowiem pomijając rangę tego aktu, należy zauważyć, iż wskazany wyżej przepis nie przewiduje wymogu wskazania "nowych okoliczności" (taki jest wymóg dotyczy wznowienia postępowania -art. 327 § 2 k.p.k.), natomiast akcentuje przede wszystkim potrzebę wydania postanowienia o podjęciu na nowo umorzonego śledztwa lub dochodzenia, niezwłocznie po ujawnieniu się okoliczności świadczących o niezasadności umorzenia. Jak już powyżej wskazano - przyczyną podjęcia na nowo umorzonego postępowania przygotowawczego, może być nawet inna ocena faktyczna lub prawna okoliczności sprawy, co oznacza, że apelujący formułuje w tym zakresie wymogi, które nie są przewidziane przepisami prawa karnego procesowego, jako warunki skutecznego i prawidłowego podjęcia na nowo umorzonego śledztwa. Nietrafność zarzutów i argumentacji apelacji w zakresie wskazania na istnienie w stosunku doA. R.ujemnej przesłanki procesowejres iudicata(pomijając nieścisłość takiej identyfikacji tej przesłanki), przesądza o bezzasadności zarzutu istnienia w tym przypadku bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej wart. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.

W całości bezzasadny okazał się równieżzarzut zpkt. 2.3- 2.3.3, dotyczący obrazy prawa procesowego - przepisówart. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.w zw. zart. 424 § 1 k.p.k.orazart. 410 k.p.k., jak również zarzut naruszeniaart. 5 § 2 k.p.k.(pkt 2.4) oraz sformułowany wpkt 3zarzut błędu w ustaleniach faktycznych.
Kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku wykazała, że Sąd Okręgowy dysponował w tej sprawie kompletnym materiałem dowodowym, wystarczającym do poczynienia prawdziwych ustaleń faktycznych oraz dokonania należytej oceny sprawstwa i winy oskarżonegoA. R.w zakresie przestępstwa zarzuconego mu aktem oskarżenia.
Wbrew zastrzeżeniom autora apelacji, Sąd pierwszej instancji nie uchybił przepisom prawa procesowego wskazanym w zarzutach środka odwoławczego, jak również nie naruszył zasad logicznego rozumowania, ani też nie zignorował wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, które stanowią ustawowe instrumenty sądowych ocen. Przyjęta przez Sąd Okręgowy podstawa dowodowa zaskarżonego wyroku została ukształtowana prawidłowo, stanowi bowiem rezultat uznania części dowodów za wiarygodne, części z nich za pozbawione takiego waloru, a pewnej ich części - za nieznaczące dla prawidłowej rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy. Jedynie w niewielkim stopniu celowe jest uzupełnienie argumentacji Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że prawidłowe rozumienie przepisuart. 410 k.p.k.nie oznacza, ani tego, że sądmeritiwinien wziąć pod uwagę każdą bez wyjątku okoliczność wynikającą z przeprowadzonych dowodów - bez względu na jej znaczenie, ani też tego, że każdy z dowodów musi stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Przepis ten, wskazując, iż podstawę wyroku mogą stanowić jedynie materiały ujawnione w toku rozprawy, służy nade wszystko realizowaniu zasady bezpośredniości. Zarówno z powyższego unormowania, jak również z przepisuart. 424 k.p.k., nie wynika także obowiązek odwoływania się w pisemnych motywach wyroku do całego zasobu zgromadzonych dowodów. Respektując bowiem wymogi związane z realizowaniem zasady swobodnej oceny dowodów, mając w polu widzenia wszystkie przeprowadzone dowody, a w określonych sytuacjach, dostrzegając brak zgodności pomiędzy nimi - sąd opiera się zasadniczo na tych dowodach, które ocenił jako wiarygodne i to one stanowią podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. W takich zaś realiach, sąd wskazuje zarazem jakim dowodom i dlaczego, przymiotu wiarygodności odmówił (por. D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom I. LEX/el. 2023; wyrok SA w Gdańsku z 15.10.2021r., II AKa 260/21, LEX nr 3454287; wyrok SA w Warszawie z 08.02.2023 r., II AKa 393/22, LEX nr 3523110). Nie sposób zgodzić się obrońcą oskarżonego, iż na gruncie niniejszej sprawy, warunki powyższe nie zostały spełnione. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala zorientować się, jak w tym przypadku przebiegał proces kształtowania podstawy dowodowej wyroku, w tym poznać powody uznania części dowodów za wiarygodne, części - za pozbawione takiego waloru, a uznania niektórych z dowodów na nieznaczące dla dokonania osądu sprawy.
Wbrew temu, co podniósł w apelacji obrońca oskarżonego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zeznaniaA. Ł. (1), zarówno w zakresie wskazującym na niedokonanie przezA. R.na rzecz(...) sp. z o.o.wS.zaliczkowej wpłaty - w sumie kwoty 12.000.000 zł, na poczet ceny przypadającej na niego części udziałów w prawie użytkowania wieczystegodziałki nr (...)przyul. (...)iul. (...)oraz prawie własności budynku posadowionego na tej działce, jak również w zakresie, w jakim konsekwentnie kwestionował on wystawienie wekslain blancona rzeczA. R.w związku z zawartą w dniu 12 grudnia 2007 r. między(...) sp. z o.o.aA. R.iP. G., przedwstępną jednostronnie zobowiązującą warunkową umową sprzedaży prawa użytkowania wieczystegodziałki nr (...)wS.przyul. (...)iul. (...)oraz własności budynku zlokalizowanego na tej działce (dalej: umowa przedwstępna).
Nie jest prawdą, jak twierdzi apelujący, iż bezsporny w tej sprawie jest fakt, żeA. Ł. (1)wystawił przedmiotowy weksel na rzeczA. R.w okolicznościach wskazanych przez oskarżonego, natomiast bezsporny jest fakt, że na wekslu tym, wystawionym jako wekselin blanco, naniesiony jest własnoręczny podpis autorstwaA. Ł. (1)oraz że widnieje na nim odcisk pieczęci firmowejspółki (...) sp. z o.o.Taki stan rzeczy pozwala wnioskować, że w.w. wystawił powyższy weksel, co jednak nie oznacza, że uczynił to w okolicznościach wskazanych przez oskarżonego. Wbrew temu, co sugerował w swoich wyjaśnieniachA. R.i co z równą gorliwością akcentuje w apelacji jego obrońca, pozbawione uzasadnionych podstaw jest wnioskowanie, że skoroA. Ł. (1)"kategorycznie i wielokrotnie" twierdził, iż przedmiotowego weksla nie wystawił, to znaczy, że złożył fałszywe zeznania w zakresie wskazanych wyżej okoliczności. Twierdzenia przecząceA. Ł. (1)w sposób jednoznaczny negują bowiem wystawienie tego weksla na rzeczA. R.w związku z umową przedwstępną, a konkretnie - w związku z mającymi dokonywać się zaliczkowymi wpłatami kwot pieniężnych na poczet ceny nieruchomości. Tego rodzaju elementy, jak złożenie podpisu na wekslu, opieczętowanie go oryginalną pieczęcią(...) sp. z o.o.i nawet dokonanie tych czynności na formularzu wekslowym, nie stanowi wystarczającej podstawy do formułowania wniosku, że weksel o takich cechach nie mógł powstać w innych okolicznościach, jak tylko wskazane przez oskarżonego. Zauważyć należy, że kiedy w trakcie czynności przesłuchania w charakterze świadkaA. Ł. (1)w dniu 12 września 2011 r. okazano mu weksel na kwotę 15.356.628,00 zł, wówczas świadek stwierdził, że na okazanym dokumencie widnieje jego podpis, jakkolwiek nie był tego całkowicie pewny. Analogicznie zresztą odnosił się do tej kwestii w postępowaniu cywilnym. Gdy zważy się na to, iż jednocześnie świadek twierdził, że nie było takiej sytuacji, aby w związku z umową przedwstępną wystawił na rzecz oskarżonego wekselin blanco,to obecność na okazanym wekslu podpisu, który zasadniczo identyfikował na podstawie wyglądu jako jego własny, mogła faktycznie nasuwać pewien margines wątpliwości w tym zakresie. Tak więc, przedstawiony na tle tego rodzaju okoliczności sposób rozumowania apelującego, jako nielogiczny, nie mógł być uznany za godny uwzględnienia. Jest on bez wątpienia błędny, analogicznie jak chybiona jawi się sugestia autora apelacji, iż zeznaniaA. Ł. (1)stanowią jedyną podstawę dowodową skazaniaA. R.. Należy zauważyć, że w istocie rzeczy , fakty znaczące w tej materii potwierdzają również wypowiedzi samego oskarżonego w trakcie rozmów zarejestrowanych przezH. M.na(...)i dostarczonych prokuratorowi, w tym zwłaszcza fragment, na który wskazał Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Taki charakter mają również materiały zgromadzone w postępowaniach cywilnych, jak też logika faktów, co odzwiercieda cały szereg okoliczności stanowiących poszlaki, które powiązane ze sobą tworzą spójną, logiczną całość i zarazem korespondują z zeznaniamiA. Ł. (1). Jak powyżej wskazano, kwestie stanowiące przedmiot ustaleń w niniejszej sprawie były także badane i poddawane ocenom przez sądy cywilne w kilku różnych postępowaniach i w różnych instancjach, a co następowało w związku z działaniami podjętymi przez oskarżonego. Oczywiste jest, iż miało to o tyle innych charakter, że dokonywało się w płaszczyźnie uregulowań cywilnoprawnych. W każdym razie wszystkie zainicjowane postępowania cywilne, łącznie z zabezpieczającym (na potrzeby egzekucyjnego), oparte były na powoływaniu się przez oskarżonego na okoliczność, iż przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy wekslowej - kwoty 15.356.628 zł, zaznaczyć należy – z weksla, którego dotyczy przestępstwo przypisane oskarżonemu w niniejszej sprawie. W związku z określną specyfiką niektórych postępowań cywilnych (zwłaszcza nakazowego, zabezpieczającego), orzeczenia sądowe są wydawane niezwłocznie, a wiec na podstawie dokumentów i oświadczeń (bez badania istoty sprawy), dlatego też oskarżonemu udało się skutecznie wyłudzić nakaz zapłaty z dnia 17 lutego 2012 r., I Nc 27/12 (wydany na podstawie weksla), postanowienie o połączeniu jego wniosku o orzeczenie upadłości(...) sp. z o.o.do postępowania upadłościowego zainicjowanego przez inne osoby (XII GU 88/11) i w ramach tego postępowania - postanowienie o zabezpieczeniu majątku w.w. podmiotu gospodarczego przez ustanowienie zarządu przymusowego nad jego majątkiem (na potrzeby postępowania upadłościowego), postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia w sprawie I Co 364/11 oraz postanowienie o wszczęciu postępowania zabezpieczającego przez komornika, co nastąpiło przy posłużeniu się wyłudzonym nakazem zapłaty I Nc 27/12. Orzeczenia powyższe, niezależnie od tego, że ostatecznie nakaz zapłaty I Nc 37/12 został wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 29.05.2013 r., I C 489/12 uchylony, a powództwo o zapłatę kwoty 15.356.628 zł w całości oddalone - funkcjonowały przez pewien czas w obrocie prawnym, wywołując wynikające z ich istoty skutki prawne dlaspółki (...) sp. z o.o.Zaznaczyć należy, iż wskazany wyżej wyrok Sądu Okręgowego oddalający w całości powództwo oskarżonego, uprawomocnił się w dniu 13 marca 2014 r., wtedy bowiem został utrzymany w mocy przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie, który wyrokiem wydanym w sprawie I ACa 864/13 oddalił apelację powoda –A. R.od w.w. wyroku Sądu Okręgowego (Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powoda -A. R.od w.w. wyroku SA w Szczecinie - II CSK 446/17). Sąd Okręgowy w postępowaniu karnym prowadzonym w niniejszej sprawie, zgromadził niezbędny materiał dowodowy, dokonał własnych ocen i ustaleń na bazie zabezpieczonych dowodów, ale nie sposób tracić z pola widzenia zbieżności finalnych wniosków dotyczących wiarygodności i zasadności twierdzeń prezentowanych przezA. Ł. (1)orazA. R.przez sądy cywilne i sąd karny. Podsumowując ten wątek rozważań, zaznaczyć należy, że jakkolwiek zeznaniaA. Ł. (1)stanowią w niniejszej sprawie najważniejszy dowód, to zarazem nie tylko one stanowią podstawę dowodową uznania sprawstwa i winyA. R..
Sugestie apelującego dotyczące niewiarygodności twierdzeńA. Ł. (1)okazały się nieprzekonujące. Zauważyć należy, iż od początku tego postępowania,A. Ł. (1)zasadniczo nie wykluczał swojego autorstwa w zakresie podpisu na wekslu (pewne wątpliwości zgłaszał jedynie na początku śledztwa), ale zarazem stanowczo i konsekwentnie kwestionował wystawienie takiego weksla na rzeczA. R.w okolicznościach podanych przez oskarżonego. Zaistnienie bądź nie, takiej sytuacji, jest zagadnieniem odrębnym od kwestii pochodzenia samego podpisu na wekslu. Podpis bowiem, jak i odcisk pieczęci firmowej, mogły być naniesione na weksel w różnych okolicznościach - innych niż eksponowane przezA. R., których w tym postępowaniu jednoznacznie nie ustalono. Chybiony i pozbawiony logiki jest jednak tok rozumowania, w świetle którego apelujący, z faktu obecności na wekslu podpisuA. Ł. (1)i odcisku pieczęci(...) sp. z o.o., wysnuwa wniosek, że weksel musiał być wystawiony na rzecz oskarżonego oraz w opisanej przez niego sytuacji. O zasadności powyższego toku myślowego nie przekonuje również fakt, żeA. R.dysponował wekslem wyposażonym we wskazane wyżej elementy. Równie wadliwe jest oparte na wskazanych wyżej przesłankach wnioskowanie, że zeznaniaA. Ł. (1)są fałszywe, a zarazem, że wyjaśnienia oskarżonego w pełni wiarygodne.
Całkowicie nieuprawnione i oderwane od realiów dowodowych sprawy jest twierdzenie apelującego, jakoby sądmeritinie dysponował w tej sprawie uprawnieniem do badania intencji, jakimi kierował się oskarżony, generując postępowania cywilne. Poziom wymowy polemicznej zarówno tego argumentu, jak i jego kontynuacji, wyrażonej nader swoistą "figurą" myślową cyt.: "Jeśli Sąd Okręgowy nie ustalił okoliczności wystawienia weksla, to znaczy, że w tej sprawie nie ustalił nic istotnego", jest w takim stopniu odległy od rzeczowej, profesjonalnej krytyki, że czyni wręcz zbędną, głębszą analizę takiej jakości argumentu. Niezależnie od bezpodstawności powyższych twierdzeń, zauważyć trzeba, iż nieustalenie sposobu wejścia oskarżonego w posiadanie weksla, wbrew temu, do czego zdaje się być przekonany autor apelacji, nie eliminowało możliwości poczynienia ustaleń, które w sposób jednoznaczny wykluczają wersję prezentowaną przez oskarżonego, a która jest nie tylko nielogiczna, pozbawiona należytego wsparcia dowodowego, ale też dalece niespójna wewnętrznie. Sąd pierwszej instancji trafnie zwrócił uwagę na to, że oskarżony przedstawiał zmiennie okoliczności i czas wystawienia weksla. Początkowo twierdził, żeA. Ł. (1)dokonał wystawienia weksla po zawarciu umowy przedwstępnej, ale nie pamiętał po upływie jakiego czasu, nadto - że już przed jej zawarciem dokonywał na rzecz(...) sp. z o.o.- do rąkA. Ł. (1), wpłat tytułem zaliczki na poczet mającej go dotyczyć części ceny nieruchomości (kilkaset tysięcy złotych) oraz że początkowoA. Ł. (1)wystawiał weksle na każdą kwotę odrębnie, natomiast po pewnym czasie wspólnie ustalili, że zostaną one zastąpione jednym wekslem in blanco, który w przyszłości wystawiA. Ł. (1). W wyjaśnieniach oskarżonego z dnia 27.05.2019 r. zawarte jest z kolei stwierdzenie, żeA. Ł. (1)wręczył mu weksel in blanco jeszcze przed dniem zawarcia umowy przedwstępnej. Natomiast w wyjaśnieniach złożonych na rozprawie w dniu 09.09.2019 r. oskarżony stwierdził, że skoro na wekslu jest data "12.12.2007 r.", to znaczy, że w tej dacie otrzymał powyższy weksel.
Sąd Okręgowy dostrzegł wskazane wyżej rozbieżności, a ponadto całkowicie trafnie wyspecyfikował okoliczności, ze względu na które jako pozbawione dowodowego wsparcia i również sprzeczne z logiką oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, ocenił prawdopodobieństwo dokonania przez oskarżonego na rzecz(...) sp. z o.o.wpłaty zaliczki w łącznej kwocie 12 mln zł (oskarżony twierdził, że na przestrzeni lat 2007 - 2010 dokonał mniej więcej 6-7 wpłat). Podzielając zasadność spostrzeżeń odzwierciedlonych w tym zakresie na str. 19-22 (w pkt 1- 8) uzasadnienia zaskarżonego wyroku, jedynie uzupełniająco należy zauważyć, że nawet jeśli wśród wskazanych przez Sąd pierwszej instancji okoliczności można byłoby oceniać, jako niekonieczną dla całościowej oceny zachowania oskarżonego, kwestię jego kontaktów zE. G.w sprawie zamierzeń związanych z umową przyrzeczoną (pkt 8), to już bez wątpienia nie trafia w żadnym stopniu do przekonania prawdopodobieństwo tak dalece niefrasobliwego, wręcz rażąco naiwnego, postępowaniaA. R., które miałoby przejawić się wpłatą przez niego na rzecz(...) sp. z o.o.- ale bezpośrednio do rąkA. Ł. (1), bez jakichkolwiek pokwitowań, w sumie kwoty 12 mln zł. Jawi się to irracjonalne zwłaszcza, gdy uwzględni się okoliczność, że w ocenie oskarżonego,A. Ł. (1)miał znaczną część tej kwoty przeznaczyć na swoje prywatne potrzeby (oskarżony raz twierdził, że domyślał się tego, innym razem, żeA. Ł. (1)wprost mu o tym powiedział), a poza tym, oskarżony postrzegałA. Ł. (1)jako osobę nieodpowiedzialną, uzależnioną od hazardu i niesłowną (k. 1718-1719, 1928v.). Skoro pomimo wskazanych wyżej okoliczności,A. R.wykazałby się tak daleko idącą amatorszczyzną biznesową, że milionowe kwoty przekazywałby bez pokwitowania osobie postrzeganej jako "hazardzista", dokonując tego w ramach niebagatelnego przedsięwzięcia ekonomicznego, to twierdzenie oskarżonego, iż postępował w ten sposób jedynie dlatego, że takie miał życzenieA. Ł. (1), jako nacechowane wysokim stopniem naiwności i nieracjonalności, Sąd Okręgowy w pełni zasadnie uznał za niewiarygodne. Zaznaczyć przy tym należy, iż zachowanie oskarżonego stanowiłoby nadto działanie wbrew prawnym wymogom, tj. limitom dotyczącym transakcji gotówkowych, a także wbrew warunkom umowy przedwstępnej, które w dodatku miałyby być w taki sposób realizowane, pomimo braku konieczności w tym względzie, co nie wpisywałoby się w poczynania, nawet przeciętnie zorientowanego w otaczającej rzeczywistości nowicjusza biznesowego, którym oskarżony bez wątpienia nie był.
Sąd pierwszej instancji zasadnie zwrócił uwagę również na dalece niespójne twierdzenia oskarżonego dotyczące składników kwoty wekslowej, podkreślając nie tylko okoliczność, że suma 12 mln zł, jako deklarowana wysokość uiszczonej zaliczkowo ceny, przewyższała faktyczną wysokość kwoty, jaka z tytułu umowy przyrzeczonej miałaby obciążaćA. R., ale ponadto fakt, że wpisana przez oskarżonego kwota 15.356.628 zł znacząco przewyższa 12 mln zł. Oskarżony raz twierdził, że kwota wekslowa stanowi sumę kwot uiszczonych zaliczkowo na poczet ceny nieruchomości (jego części), innym razem - że stanowi ona sumę zaliczek, odsetek oraz kosztów sądowych, a ponadto - przedstawił również wersję, że obejmuje ona także pożyczkę (lub pożyczki) udzieloną przez niegoA. Ł. (1)na około 2 lata przed 2007 r. (w sumie około 0,5 mln zł), na którą miał odrębny weksel, lecz na prośbęA. Ł. (1)pożyczone kwoty miały być zaliczone cyt.: "do tego weksla in blanco, który mi wystawi (A. Ł. (1)) jako zabezpieczenie zaliczek na zakup udziałów (k. 1718-1719). Z tego stwierdzenia wynika zresztą jeszcze inna okoliczność podważająca wersję oskarżonego, taka mianowicie, że już na długo przed datą 12.12.2007 r. wiedział on, iż umowa przedwstępna zostanie kiedyś zawarta, a on będzie zaliczkowo dokonywał wpłat z tytułu tej umowy, wręczając gotówkę bezpośrednioA. Ł. (1). Na rozprawie w dniu 18.11.2019 r. (k. 1928v.) oskarżony wyjaśnił nadto, że w kwocie wekslowej uwzględnił "wszystkie kwoty", również 200 tys. dolarów, które - według oskarżonego - zatrzymał dla siebieA. Ł. (1)z pożyczki udzielonej przezH. M.. Nadmienił wówczas, że z tego właśnie wynika nadwyżka nad ceną jaka miała być zapłacona. Szczególnie znamienne jest wreszcie stwierdzenie oskarżonego, iż miał umówić się zA. Ł. (1), że cyt.: "on zabezpiecza wekslem spółki wszystkie pieniądze, które ode mnie otrzymuje, również te, które otrzymuje jako osoba fizyczna". W kontekście tych wszystkich wersji, całkowicie niedorzecznie brzmi twierdzenie oskarżonego w wyjaśnieniach na k. 1701v. - 1704, z którego wynika, iż będąc

    de factozobowiązanym z umowy do zapłaty około 11,5 mln zł, wpłacił do rąkA. Ł. (1)kwotę 12 mln zł "z rozpędu". Sąd Okręgowy trafnie wskazał również na wypowiedź oskarżonego, jaka padła w toku wspomnianej już powyżej jego rozmowy w dniu 12 sierpnia 2011 r. zH. M., który zarejestrował jej przebieg(...), a w którejA. R.stwierdził, że wprawdzie nie wyłożył na projekt pieniędzy, ale w nim uczestniczył. Rozmowa powyższa dotyczyła planowanego zakupu nieruchomości i budynku "(...)u" przyul. (...)iul. (...)oraz działańA. Ł. (1), które ten plan unicestwiły. Zasadnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę także na wewnętrzną sprzeczność twierdzeńA. R.dotyczących sposobu naliczenia przez niego odsetek uwzględnionych w sumie wekslowej. Z jednej strony wskazał on bowiem, że przyjął uśrednioną wysokość odsetek na poziomie 15 % w skali rocznej, w późniejszych wyjaśnieniach – że było to wynikiem ustaleń poczynionych już wcześniej zA. Ł. (1)(przy wcześniejszych wekslach), zaznaczając zarazem, że z dokonanych przez niego wyliczeń wynika, iż w tym przypadku przyjął znacznie niższe odsetki - na poziomie 6 -7 %, co jak zaznaczył - uczynił "z ostrożności", aby nie narazić się na zarzut, że przyjął odsetki zbyt wysokie. Niezależnie od niespójności powyższych twierdzeń, również i w tym zakresie rażą one naiwnością. Taki charakter wyjaśnień oskarżonego w zakresie analizowanej powyżej kwestii, całkowicie zasadnie skłonił zatem Sąd pierwszej instancji do uznania, iż prezentowane w nich twierdzenia nie są wiarygodne.
Konsekwencją wyeliminowania przez Sąd pierwszej instancji - zasadnie - okoliczności, jakoby oskarżony podstępnie wszedł w posiadanie weksla wystawionego przezA. Ł. (1), nie jest sygnalizowana w apelacji konieczność uznania za wiarygodne twierdzeńA. R.i w rezultacie uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. Brak podstaw do przypisania oskarżonemu podstępności (inaczej: posłużenia się sprytnym działaniem mającym na celu oszukanie kogoś - wg Słownika Języka polskiego, PWN) w zakresie wejścia w posiadanie weksla in blanco, oznacza jedynie tyle, że Sąd Okręgowy nie dostrzegł okoliczności świadczących jednoznacznie o tym, iż uzyskał on przedmiotowy weksel posługując się wybiegiem, czy fortelem, lecz wszedł w jego posiadanie w inny sposób, przy czym brak podstępności nie oznacza, że oskarżony uczynił to w sposób odpowiadający prawu. Jak wskazują okoliczności ustalone w niniejszej sprawie, uzyskanie przedmiotowego weksla nie dokonało się w okolicznościach opisanych przez oskarżonego, a to był zasadniczo jedyny sposób wejścia w posiadanie weksla umożliwiający jego wykorzystanie. Bez względu na to, czy jest to weksel wystawiony przezA. Ł. (1)na rzeczA. R.(uzyskany odA. Ł. (1), ale z innego tytułu), np. w związku z udzielanymi mu wcześniej przez oskarżonego pożyczkami, czy jest wekslem wystawionym na rzeczH. M.(czego wprawdzie nie potwierdza jednoznacznie, ale też nie wyklucza treść e-maila odH. M.doD. S.z dnia 01.08.2011 r.), czy też wreszcie wekslem wystawionym na rzecz jeszcze innej osoby - pewne jest, że nie został on wystawiony na rzeczA. R.w związku zawarciem w dniu 12.12.2007 r. przedwstępnej umowy sprzedaży. Dla ocen czynionych w niniejszej sprawie nie ma znaczenia pierwszoplanowego - ani też determinującego - jak twierdzi apelujący, okoliczność, w jaki sposób oskarżony wszedł w posiadanie tego weksla, a to wobec pewnego ustalenia, że nie nastąpiło to w okolicznościach wynikających z wersji oskarżonego. Obojętne jest bowiem czy uzyskał go, od wystawcy, ale z zamiarem wykorzystania na potrzeby innego stosunku zobowiązaniowego, czy też na prośbę oskarżonego przekazała mu weksel do wykorzystania inna osoba (czy w jakikolwiek inny), bowiem każdy z tych przypadków stanowi nabycie weksla w złej wierze w rozumieniuart. 10 ustawy z dnia 28.04.1936 r. Prawo wekslowe(Dz.U.2022.282.t.j. z 2022.02.07). Ponad wszelką wątpliwość dopuszczalne jest powołanie się na okoliczność, że oskarżony wypełnił weksel niezgodnie z wolą wystawcy. W tej kwestii również zawodna okazuje się logika, jaką posłużył się w argumentacji środka odwoławczego apelujący, twierdząc, że skoro Sąd pierwszej instancji przyjął, iż oskarżony wypełnił weksel niezgodnie z wolą wystawcy, to znaczy, żeA. Ł. (1)ten weksel jednak wystawił (w domyśle: w okolicznościach opisanych przez oskarżonego), tyle że sposób wypełnienia nie odpowiada woli wystawcy (w zakresie wysokości zabezpieczonej kwoty), prezentując nadto osobliwy pogląd, że weksle co do zasady wypełniane są niezgodnie z wolą wystawców, bowiem żaden wystawca nie jest zainteresowany tym, aby weksel został wypełniony i użyty w obrocie prawnym. Taka jakość argumentacji, niewpisująca się w kategorię profesjonalnej polemiki, dyktuje potrzebę wskazania jedynie na to, że jeśli wypełnienie weksla, w pewnym zakresie nierespektujące uzgodnień dokonanych uprzednio z wystawcą (w normalnych relacjach gospodarczych, odzwierciedloną ustaleniami deklaracji wekslowej), stanowić może wypełnienie weksla niezgodnie z wolą wystawcy, to tym bardziej wypełnienie weksla w całości wbrew woli wystawcy - przy braku adekwatnego stosunku zobowiązaniowego - nie może być uznane za niewadliwe i prawnie dopuszczalne. Kwestia braku deklaracji wekslowej stanowi także dodatkową okoliczność, wskazującą na nieprawdziwość wersji oskarżonego. Za celowością sporządzenia takiej deklaracji w okolicznościach wystawiania weksla przedstawionych przezA. R., przemawiałby przede wszystkim jego interes, skoro przedmiotowy weksel miał zabezpieczać tyle różnych składników jego wierzytelności wobecA. Ł. (1). Nie jest też prawdą, że praktyka sporządzania deklaracji wekslowych nie była stosowana w transakcjach z udziałem oskarżonego i m.in.A. Ł. (1), czy pozostałych osób występujących w stanie faktycznym tej sprawy, bowiem zawartość akt przeczy prawdziwości tej tezy (k. 437-439).
Zaznaczyć trzeba, że odwoływanie się do materiałów innych postępowań karnych, zwłaszcza dotyczących innych przestępstw i innych osób, może mieć w określonych sytuacjach pewne znaczenie, w szczególności wtedy, gdy w zakresie tożsamych faktów i problemów na gruncie różnych postępowań, pojawiają się biegunowo różne depozycje. Specyfika funkcjonowania w sferze biznesu zarówno oskarżonego, jak i kręgu osób z nim powiązanych, wskazuje na to, że relacje łączące te osoby, zasady na jakich oparta była współpraca między nimi, mijały się czasem z rzetelnością i lojalnością, których podstawę winny stanowić czytelne zasady oraz jednoznaczne uwarunkowania prawne. Z materiałów postępowania w sprawie III K 411/19 prowadzonego przeciwkoA. Ł. (1), załączonych w części do akt niniejszej sprawy, nie wynikają okoliczności, które w sposób zasadniczy podważałyby ustalenia wynikające z materiału dowodowego niniejszej sprawy. W ujęciu ogólnym, zarównoA. R., jak iA. Ł. (1)prezentowali podobne zapatrywania na sposób prowadzenia interesów (oskarżony również był przez niektóre osoby postrzegany jako osoba biznesowo nierzetelna - vide: zeznania świadkaZ. R. (2)- k. 1503-1504), dlatego też, dla ocen czynionych w zakresie ściśle określonego wątku ich współpracy - w tym takiego jej zakresu, jaki odzwierciedlają realia niniejszej sprawy - znaczące są przede wszystkim dowody odnoszące się wprost do tych kwestii, natomiast analiza szerokiego zakresu okoliczności określających ich wzajemne relacje i powstające na tym tle problemy, nie okazuje się konieczna. Analogicznie należy też postrzegać kwestię sugerowanego apelacją sposobu postępowaniaA. Ł. (1), identyfikowanego przez autora środka odwoławczego, jako wręcz jegomodus operandi,który miałby polegać na tym, że w wielu podobnych sytuacjach,A. Ł. (1)kwestionował autorstwo swojego podpisu na wekslu. Taka jednak okolicznosć, że w kilku innych sytuacjach zachował się on w taki właśnie sposób (kwestionował wystawienie weksla) nie oznacza, że przyjął w całości kłamliwą postawę również w tym postępowaniu i że okoliczności innych spraw są wystarczającą podstawą do podważenia trafności autonomicznych ustaleń faktycznych sądumeritiw niniejszej sprawie.
Akcentowanie w apelacji problemu sytuacji majątkowejA. R.w sposób jaki określają ją dowody złożone w sprawie cywilnej o sygn. akt I Nc 3/06, nie okazało się również zabiegiem skutecznym. Zauważyć bowiem należy, że generalnie jest tak, iż bez względu na to czy sytuacja majątkowa sprawcy jest skrajnie zła, czy też niewątpliwie stabilna i bardzo dobra - to taki stan rzeczy pozostaje bez większego wpływu na możliwość popełnienia (lub nie) przestępstwa. Zauważyć przy tym należy, że faktami określającymi kondycję majątkową oskarżony posługiwał się w różny sposób, w zależności od tego jaki cel w konkretnym postępowaniu chciał osiągnąć. Wtedy bowiem, gdy chciał uzyskać zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, np. wpisu od pozwu - wykazywał, że jego sytuacja materialna jest kiepska i nie jest w stanie ponieść takich kosztów (vide: wniosek o zwolnienie od wpisu od pozwu - k. 746 - 801, wniosek o zwolnienie od kosztów związanych z apelacją - k. 1007-1017). Tak wiec, nawet jeśli przyjmie się, że w przedziale czasu podlegającym ocenie w tej sprawie, oskarżony dysponował dużym majątkiem, miał zachowaną płynność finansową i określony zasób środków pieniężnych, to tego rodzaju fakty, nie eliminują samoistnie możliwości popełnienia przestępstwa, o czym zaś dostatecznie przekonują wskazania wiedzy, jak również wskazania doświadczenia życiowego.
Niezależnie od tego, na ile bliskie prawdy są twierdzeniaA. Ł. (1), sugerujące możliwość wykorzystania przez oskarżonego faktu pozostawiania przez w.w. wfirmach (...) sp. z o.o.i(...), czystych (niewypełnionych) kartek z jego podpisami in blanco, zauważyć należy, iż tego rodzaju twierdzenia świadka zostały finalnie potwierdzone także przezM. K.iJ. P.. Przyznały one, że w czasie pierwszych zeznań zaprzeczyły temu z obawy, że to może komuś zaszkodzić oraz z braku orientacji, czy taka praktyka jest zgodna z prawem.R. M.iH. M.natomiast, zeznawali konsekwentnie, że tego rodzaju praktyka była stosowana także przez nich, przy czymH. M.zdawał się dostrzegać potrzebę tego jedynie w swojej sytuacji, zważywszy na to, że w Polsce bywał jedynie kilka razy w roku. Taka wymowa zeznań wskazanych wyżej świadków, potwierdza prawdziwość twierdzeńA. Ł. (1)w powyższym zakresie, co jednak nie zmienia faktu, że Sąd pierwszej instancji nie czynił na tej bazie dalej idących ustaleń.
A. Ł. (1)powołał się w swoich zeznaniach na okoliczności, które miały wskazywać na to, iżA. R.w kontaktach z innymi osobami powoływał się na dysponowanie wekslami wystawionymi przezA. Ł. (1), że zapowiadał wykorzystanie ich przeciwkoA. Ł. (1)itp. Okoliczność, że świadkowieJ. B.,A. K.,P. K.,Z. R. (2),W. K.czyA. G.nie potwierdzili takich faktów, nie oznacza definitywnie, że nie miały one miejsca, bowiem po upływie wielu lat świadkowie mogli takich sytuacji nie pamiętać, podobnie teżA. Ł. (1)mógł mylić osoby, od których słyszał takiej treści informacje. Zauważyć przy tym należy, iż miały to być wiadomości przekazywane przez różne osoby między sobą, zasłyszane przez świadków od innych osób, co powoduje, że ich waga dla żadnej z nich, w sposób oczywisty i naturalny, nie była na tyle znacząca, aby na szereg lat zapisały się w ich pamięci. Nie można tracić z pola widzenia faktu, że przesłuchania w.w. świadków nastąpiły dopiero po upływie około 7 lat od sytuacji, których zeznania ich dotyczyły. Sąd pierwszej instancji zasadnie zresztą uznał zeznania wymienionych świadków w powyższym zakresie, jako nieznaczące dla ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Stwierdzić przy tym należy, że co do zasady - z przyczyn, na które powyżej wskazano - nie dyskredytują one również twierdzeńA. Ł. (1), a zwłaszcza jego wiarygodności w zakresie istotnych okoliczności niniejszej sprawy.
ZeznaniaH. M.Sąd Okręgowy zasadnie uznał za wiarygodne, opisują one bowiem wszelkie okoliczności współpracy w(...) spółek (...)(włącznie z historią kontaktów, zwłaszcza zA. Ł.), wzajemnych relacji oraz różnych na tym tle sytuacji, w sposób zasadniczo zgodny z tym, co wynika z innych dowodów, przy czym jeśli chodzi o wiedzę tego świadka na temat przedmiotowego weksla, to nie była ona wybitnie przydatna w niniejszej prawie, bowiem w zeznaniach z dnia 04.06.2012 r. świadek stwierdził, że jeśli chodzi o weksel, którymA. R.wzywa(...) sp. z o.o.do zwrotu należności, to wie jedynie tyle, że taki weksel istnieje, natomiast nie wie dokładnie dlaczego został wystawiony (zaznaczył, że widział jedynie kopię tego weksla). W zeznaniach złożonych na rozprawie sądowej w dniu 18 listopada 2019 r. stwierdził z kolei, że nic nie wie na temat wystawienia weksla przezA. Ł. (1), jako Prezesa(...),A. R..
Żadnego przełomowego znaczenia nie miały w tym postępowaniu także zeznaniaP. L.. Z faktu, żeA. Ł. (1)wystawił wiele lat temu weksel w.w. świadkowi i że - jak wskazał świadek - unikał uregulowania wynikającej z niego należności, a nawet z okoliczności, że negował zasadność weksla, nie wynikają wprost żadne miarodajne wnioski do wykorzystania ich wprost na gruncie niniejszej sprawy. Każda tego rodzaju sytuacja wymaga indywidualnego zbadania i rozważenia rysujących się na jej tle okoliczności, dlatego z informacji przedstawionych przezP. L.nie wynikają żadne okoliczności do bezpośredniego wykorzystania ich w niniejszej sprawie (analogicznie, jak z materiałów sprawy III K 411/19 przeciwkoA. Ł. (1)).
ZeznaniaZ. B.Sąd Okręgowy ocenił również prawidłowo. Zasadnie wskazał, że z faktu, iż był on świadkiem pobierania przezA. R.określonych - znacznych kwot pieniężnych oraz że po powrocie z banku oczekiwał w biurze na oskarżonegoA. Ł. (1), nie można wysnuwać żadnych dalej idących wniosków. Zaznaczyć trzeba to wprost - nie można w oparciu o takie fakty spekulować, że skoro czasamiA. Ł. (1)we wskazanych wyżej sytuacjach bywał w biurze oskarżonego, to z pewnościąA. R.przekazywał mu pobrane kwoty pieniężne i że stanowiły one zaliczkowe wpłaty na poczet ceny nieruchomości, której dotyczyła umowa przyrzeczona. Tego rodzaju wnioskowanie jako całkowicie dowolne, spekulacyjne, żadną miarą nie byłoby możliwe do zaakceptowania.
Jeśli chodzi o zeznaniaN. O.i ich ocenę, to Sąd Okręgowy wprawdzie nie stwierdził, aby oceniał je jako niewiarygodne, ale zaznaczył, iż na ich podstawie nie czynił ustaleń faktycznych. Stwierdzić trzeba, iż dowód ten, niezależnie od okoliczności towarzyszących finałowi związku oskarżonego zN. O., zasadniczo nie jawi się jako całkowicie niewiarygodny, z racji tego, że część przedstawionych w nim faktów koresponduje z innymi dowodami. Mając jednak na uwadze okoliczności zaakcentowane przez Sąd Okręgowy na str. 24 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zgodzić się należy z czytelnym, aczkolwiek niewysłowionym wprost spostrzeżeniem, takim mianowicie, że do poczynienia takich ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, jakich dokonał Sąd pierwszej instancji, nie były bezwzględnie konieczne zeznaniaN. O., obarczone też mankamentem, na który wskazał Sąd Okręgowy.
Zeznania świadkaG. D.miały w niniejszej sprawiede factojeszcze bardziej marginalne znacznie, aniżeli wszystkich wskazanych powyżej osób, bowiem ograniczyły się do przedstawienia bardzo ogólnikowych informacji na tematspółki (...)i pełnienia w niej obowiązków na różnych stanowiskach przez w.w. świadka (dyrektora d/s finansowych a następnie - prezesa). Analogicznie, jak inne osoby, on również, dopiero podczas kolejnego przesłuchania przyznał, że w firmie funkcjonowała praktyka pozostawiania pustych kartek podpisywanych in blanco przezA. Ł. (1), czego natomiast on sam nie praktykował.

A. G.nie dysponował wiedzą na temat weksla oraz jakichkolwiek roszczeńA. R.wobec(...) sp. z o.o., co jednoznacznie stwierdził w zeznaniach złożonych na rozprawie w dniu 11.01.2021 r. Wprawdzie w toku przesłuchania w sprawie III K 411/19 (w dniu 24.02.2021 r.) przedstawił w tym zakresie zeznania innej treści, wskazując, że(...)lubA. Ł. (1)mieli wobecA. R.dług w wysokości około 14 mln zł, jednakże ta wersja w realiach niniejszej sprawy nie mogła być oceniona jako godna wiary. Rozbieżność zeznań w powyższym zakresie świadek wytłumaczył, powołując się na to, że podczas tego wcześniejszego przesłuchania (w niniejszej sprawie) zapomniał powiedzieć o wskazanych wyżej okolicznościach, a przyczyną jego kłopotów z pamięcią było przebyte w październiku 2020 r. zakażenie COVID-19. Oczywista wręcz jest niewiarygodność tych późniejszych zeznań w.w. świadka, tym bardziej, że podczas przesłuchania w dniu 11 stycznia 2021 r. nie sygnalizował żadnych problemów zdrowotnych rzutujących na sprawność funkcji pamięci.
Wskazanie przez obrońcę oskarżonego w apelacji na fakt pominięcia przez Sąd Okręgowy dowodów wskazujących na brak winy oskarżonegoA. R., takich jak zeznaniaH. M.,J. P.,G. D.,P. K.,A. K.,P. L.,J. B.,Z. R. (1),W. K.iA. G., jest zatem również argumentem, który nie mógł spotkać się z akceptacją, bowiem zeznania wskazanych wyżej świadków, takiej wymowy, jak sugerowana przez autora apelacji, bez wątpienia nie mają, chociażby z racji marginalności faktów, jakich dotyczą.
Jeśli chodzi o umowę z dnia 12 grudnia 2007 r., zwaną tu skrótowo "umową przedwstępną", to apelujący bezzasadnie zarzucił Sądowi Okręgowemu niewłaściwe interpretowanie jej postanowień. W świetle przepisuart. 390 § 3 k.c.istotnie tak jest, że roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta, czego sąd pierwszej instancji nie negował. Niezależnie jednak od tego słusznie poddał w wątpliwość racjonalność postąpienia, które miałoby polegać na tym, że pomimo uiszczenia kolejnymi zaliczkami pełnej ceny nabycia części nieruchomości, oskarżony nie wezwałby(...) sp. z o.o.w terminie 36 miesięcy do zawarcia umowy przyrzeczonej. Był wprawdzie uprawniony wystąpić z takim roszczeniem jeszcze w przeciągu roku od daty 12.12.2010 r., a więc do dnia 12.12. 2011 r., ale znamienne, że uczynił to dopiero wówczas, gdy dysponował już wiedzą, że działka wraz z budynkiem zostały wniesione aportem do(...) S. A.wO., co trafnie podkreślił Sąd Okręgowy w swojej argumentacji na str. 22-23 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Nie polegają na prawdzie twierdzenia oskarżonego, zaprezentowane w jednym z postępowań cywilnych, że wcześniej kilkakrotnie wzywał(...) sp. z o.o.do zawarcia umowy przyrzeczonej. Zresztą, z zeznań zarównoA. Ł. (1), jak iE. G.zgodnie wynika, że całość planowanego przedsięwzięcia, związanego z umową przyrzeczoną straciła na znaczeniu ze względu na zmianę koniunktury na rynku nieruchomości. Kwestia realnego istnienia poważnie zainteresowanych potencjalnych nabywców nieruchomości(...)u, oceniana nie z perspektywy obiektywnej, lecz przez pryzmat działań w tym względzie oskarżonego, przedstawia się nad wyraz mgliście, bo ile można traktować jako rozsądną wizję zainteresowania ze strony funkcjonującego wówczas(...) Banku S.A., to całkowicie inaczej przedstawia się taka perspektywa z potencjalnym nabywcą w osobieA. G.(w czasie postępowania w niniejszej sprawie tymczasowo aresztowanego).
Kwestia dowolnej zmiany postanowień zawartej umowy, nie przedstawia się w taki sposób, jak prezentuje to apelujący, twierdząc, że strony dysponowały w tym zakresie nieograniczoną wręcz swobodą i możliwością dowolnego modyfikowania jej warunków. Zauważyć należy, iż we wskazanej wyżej umowie przedwstępnej (z 12.12.2007r.) problem ten został przez strony jednoznacznie ustalony. Postanowiono mianowicie w § 5 pkt 4 umowy, że kupujący mają prawo zrzeczenia się żądania spełnienia jednego lub wszystkich opisanych w umowie warunków i żądania zawarcia umowy przyrzeczonej, mimo niespełnienia tych warunków. W takim jednak wypadku, zobowiązani byli zawiadomić na piśmie, na adresy wskazane w tej umowie, drugą stronę o odstąpieniu przez kupujących od żądania spełnienia wszystkich lub części warunków co najmniej na 7 dni przed upływem terminu do zawarcia umowy przyrzeczonej sprzedaży. Takie działania ze stronyA. R.nie miały miejsca, co tym bardziej wskazuje na niewiarygodność jego twierdzeń w kwestii zaliczkowej płatności ceny nieruchomości, a tym samym powstania stosunku zobowiązaniowego, tworzącego podstawę do zabezpieczenia jego interesów finansowych poprzez wystawienie na jego rzecz przezA. Ł. (1)w imieniuspółki (...) sp. z o.o.weksla in blanco. Takie postępowanie oskarżonego, gdyby stanowiło wyraz respektowania umowy przedwstępnej i było podyktowane dążeniem do zawarcia umowy finalnej, zostałoby poprzedzone wykonaniem czynności wskazanych w § 5 pkt 4 umowy z dnia 12.12.2007 r.
Całość przedstawionych powyżej rozważań prowadzi do wniosku, że poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne są w całości prawidłowe i jako takie zasługiwały na aprobatę.
Na tle okoliczności niniejszej prawy i problemów wymagających rozstrzygnięcia w celu wydania prawidłowego orzeczenia, nie ujawniły się takiej miary wątpliwości, których rozwikłanie nie byłoby możliwe przy wykorzystaniu instrumentów sądowej oceny dowodów. Nie wystąpiły w szczególności wątpliwości, które po stronie sądu orzekającego spowodowałyby konieczność sięgnięcia do rozwiązania wyrażonego zasadąin dubio pro reo(art. 5 § 2 k.p.k.). Ponownie zaznaczyć trzeba, iż w sytuacji, gdy w toku postępowania przeprowadzonego w tej sprawie, zostało ponad wszelką wątpliwość ustalone, żeA. R.nie dokonał na rzecz(...) sp. z o.o.wpłaty kwoty 12 mln zł, mającej stanowić zaliczkową płatność ceny nabycia 22 % nieruchomości wraz z budynkiem, której dotyczyła umowa przedwstępna, a nadto wobec niewątpliwego ustalenia, żeA. Ł. (1)nie wystawił w dniu 12.12.2007 r. weksla in blanco na rzeczA. R.celem zabezpieczenia w.w. płatności - to wbrew sugestiom apelującego, wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie było uwarunkowane koniecznością jednoznacznego ustalenia w sposób oskarżony wszedł w posiadanie weksla opatrzonego datą „12.12.2007 r. oraz podpisemA. Ł. (1)i pieczęcią(...)sp. zsp. z o.o. (...)poczynienia jednoznacznych ustaleń co do okoliczności uzyskania weksla przez oskarżonego, nie determinowała powzięcia przez Sądmeritiwątpliwości, które wymagałyby zinterpretowania zgodnie z zasadąin dubio pro reo.Sam fakt, że na istnienie tego rodzaju wątpliwości wskazał apelujący, nie dyktuje potrzeby zastosowania powyższej zasady, bowiem służyć ma ona nie rozstrzyganiu wątpliwości strony lecz wątpliwości sądu (por. post. SN z 08.09.2022 r., II KK 196/22, LEX nr 3417448, post. SN z 14.12.2022 r., IV KK 497/22, LEX nr 3458431). Także w zakresie innych okoliczności, nie wystąpiła potrzeba zastosowaniaart. 5 § 2 k.p.k.
Trafność ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie przez Sąd Okręgowy, potwierdza także wynik postępowań cywilnych zainicjowanych przez oskarżonego na podstawie przedmiotowego weksla. Ustalenia możliwe do poczynienia na tym tle, jak i całościowa ocena sprawstwa i winy oskarżonego, jako prawidłowe, zasługiwały w pełnym zakresie na aprobatę, przesądzając zarazem o nietrafności wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji, za wyjątkiem zarzutu dotyczącego niewspółmierności orzeczonej kary pozbawienia wolności.
Jedynie zarzut apelacji wskazujący na rażącą niewspółmierność kary orzeczonej wobecA. R., zasługiwał po części na uwzględnienie. Niezależnie od tego, że determinacja oskarżonego w poczynaniach opartych na przestępczym posłużeniu się wekslem wypełnionym niezgodnie z wolą wystawcy, była znaczna, nie można tracić z pola widzenia faktu, że ostatecznie wszystkie jego działania zakończyły się fiaskiem. Nie było to wprawdzie jego zasługą, ale nie zmienia to faktu, że jego dążenia do zalegalizowania tytułu prawnego umożliwiającego egzekwowanie od(...) sp. z o.o.nienależnej, znacznej sumy pieniężnej - 15.356.628 zł, zakończyło się dla niego niepowodzeniem. Nie doszło zatem do powstania szkody w takim wymiarze. Zważywszy na tę okoliczność, jak również na fakt, że oskarżony, pomimo zaawansowanego wieku, legitymuje się na ten czas niekaralnością sądową, Sąd Apelacyjny uznał, iż zasadne jest obniżenie orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolności do wymiaru 2 lat. Sąd wyraża przekonanie, że w okolicznościach tej sprawy, przy uwzględnieniu swobodnego podejścia do zasad uczciwości i lojalności także przez biznesowych współpracowników oskarżonego, kara w takim wymiarze, spełni należycie cele wychowawcze w stosunku do oskarżonego, a jednocześnie we właściwy sposób wpłynie na kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa. Na taki jej kształt, nie pozostało bez wpływu również i to, że od popełnienia przestępstwa przypisanego oskarżonemu upłynęło ponad 10 lat. Mając na uwadze okoliczności charakteryzujące sylwetkę oskarżonego, ze szczególnym uwzględnieniem dotychczasowej niekaralności, sąd odwoławczy uznał, że istnieją warunki do przyjęcia w stosunku do niego pozytywnej prognozy kryminologicznej. Ustalony na czas 3 lat okres próby będzie w sytuacji oskarżonego, wystarczający do zweryfikowania trafności przyjętej wobec pozytywnej prognozy.

Wniosek

Obrońca oskarżonego wniósł w apelacji o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienieA. R.od popełnienia zarzucanego mu czynu, względnie uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie - zmianę zaskarżonego wyroku poprzez obniżenie wymierzonej mu kary pozbawienia wolności do jednego roku oraz orzeczenie o warunkowym zawieszeniu jej wykonania na okres próby trzech lat.

☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wniosek obrońcy oskarżonego o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienieA. R.od popełnienia zarzucanego mu czynu, nie zasługiwał w sposób oczywisty na uwzględnienie. Zarzuty podniesione w apelacji, ukierunkowane na uzyskanie takiej zmiany wyroku, okazały się w całości bezzasadne, co zostało szczegółowo umotywowane w części 3.1 niniejszego uzasadnienia.
Nie zasługiwał na uwzględnienie również wniosek o wydanie wyroku kasatoryjnego, albowiem nie zaistniały ku temu żadne uzasadnione przesłanki, a w szczególności nie zmaterializowała się bezwzględna przyczyna odwoławcza sygnalizowana przez autora apelacji, przewidziana wart. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., jak również nie wystąpiła potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który determinowałby konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości.
Na częściowe uwzględnienie zasługiwał wniosek apelacji dotyczący rozstrzygnięcia o karze pozbawienia wolności. Sąd odwoławczy, uwzględniając stopień szkodliwości społecznej czynu przypisanego oskarżonemu, stopień jego winy, okoliczności popełnienia przestępstwa, fakt, że z racji zakończenia się działań przestępczych w fazie usiłowania, nie nastąpiło powstanie efektywnej szkody - uznał, że istnieją podstawy do obniżenia orzeczonej kary pozbawienia wolności i że ukształtowanie jej w wymiarze 2 lat pozwoli spełnić cele wychowawczo-prewencyjne wobec sprawcy, jak również wywrzeć należyty wpływ na kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa. Sąd odwoławczy podzielił także zapatrywania apelującego co do możliwości przyjęcia w stosunku doA. R.pozytywnej prognozy kryminologiczno-społecznej, co skutkowało warunkowym zawieszeniem wykonania kary 2 lat pozbawienia wolności na okres próby 3 lat. Zaznaczyć trzeba, że ze względu na czas popełnienia przestępstwa, zasadne było w tym przypadku zastosowanie przepisuart. 4 § 1 k.k.i w rezultacie oparcie się na przepisachKodeksu karnegow ich postaci obowiązującej do dnia 30 czerwca 2015 r.

3.2.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Wniosek

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w części dotyczącej przypisaniaA. R.sprawstwa i winy w zakresie przypisanego mu czynu, ponadto - rozstrzygnięcie dotyczące kary grzywny, przepadku weksla oraz kosztów sądowych w części obejmującej wydatki postępowania pierwszoinstancyjnego.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Zarzuty apelacji obrońcy oskarżonego w zdecydowanej większości okazały się bezzasadne, dlatego zasadnicza część zaskarżonego wyroku została utrzymana w mocy.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok poprzez uzupełnienie opisu czynu przypisanego oskarżonemu i dodanie do jego treści w stosownym miejscu zapisu w brzmieniu: "usiłując w ten sposób doprowadzić(...) sp. z o.o.wS.do niekorzystnego rozporządzenia środkami pieniężnymi w kwocie 15.356.628 zł".

Zwięźle o powodach zmiany

Treści powyższej brakowało w opisie czynu, pomimo poczynienia w sprawie ustaleń odpowiadających powyższemu stwierdzeniu.

5.2.2.

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd Apelacyjny obniżył karę pozbawienia wolności orzeczoną wobecA. R.do dwóch lat i wykonanie tej kary warunkowo zawiesił na okres próby 3 lat.

Zwięźle o powodach zmiany

Sąd odwoławczy uznał, że ustalone w sprawie okoliczności, zarówno dotyczące czynu, jak i osoby sprawcy, uzasadniały orzeczenie kary pozbawienia wolności w niższym wymiarze, a z uwagi na jego dotychczasową niekaralność, przy uwzględnieniu wieku oskarżonego - warunkowe zawieszenie wykonania tej kary okres 3 lat próby (szczegółowe uzasadnienie tej kwestii - część 3.1 niniejszego uzasadnienia).

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III

Na podstawieart. 636 § 1 k.p.k.w zw. zart. 635 k.p.k.iart. 627 k.p.k.orazart. 8, art. 10 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych(Dz.U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn.zm.) Sąd odwoławczy zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki poniesione w postępowaniu odwoławczym i wymierzył mu za obie instancje opłatę w kwocie 12.300 złotych.

PODPIS

SSA Małgorzata Jankowska SSA Dorota Mazurek SSA Maciej Żelazowski

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonegoA. R.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 7 września 2021 r., sygn. akt III K 356/18

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☒

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana