Sygn. akt  II A Ka 375/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 października 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący  SSA Marzanna A. Piekarska-Drążek
Sędziowie SSA Ewa Gregajtys
SSO (del.) Izabela Szumniak (spr.)
Protokolant st. sekr. sąd. Anna Grajber
przy udziale Prokuratora Roberta Sobczaka
po rozpoznaniu w dniu 16 października 2018 r.
sprawy:
oskarżonegoT. L.,urodzonego (...)wW., synaD.iE. z domu C.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt XII K 175/13
wyrok w zaskarżonej części wobec oskarżonegoT. L.uchyla i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie.

UZASADNIENIE

Prokurator w punkcie XIV aktu oskarżenia oskarżyłT. L.o to, że:

w nieustalonym czasie od dnia 11.10.2006 r. do dnia 26.04. 2007 r. wW.pełniąc funkcję Ministra(...), działając w celu osiągnięcia przezZ. K. (1)korzyści majątkowej i osobistej, wykorzystując uzależnienie służbowe, powołanego przez siebieK. S.– pełniącego funkcję publiczną dyrektora naczelnego(...)wW.polecił mu przekroczenie uprawnień poprzez zatrudnienie w(...)wW.na stanowisku kierowniczym, z wynagrodzeniem około 3500 zł. nettoZ. K. (1), co w konsekwencji skutkowało podpisaniem w dniu 26.04.2007 r. umowy o pracę pomiędzy(...)wW.aZ. K. (1)i powołaniem go na stanowisko głównego specjalisty w dziale obsługiS.(...)

tj. o czyn zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 232 § 2 k.k.
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt XII K 175/13oskarżonegoT. L.od popełnienia wyżej opisanego czynu, w punkcie VI sentencji wyroku uniewinnił.
Apelację od wyroku, w części określonej w pkt. VI, na niekorzyść oskarżonegoT. L.w zakresie orzeczenia o winie wywiódł prokurator.
Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść tego orzeczenia, polegający na niezasadnym obdarzeniu walorem wiarygodności wyjaśnień oskarżonegoT. L., oraz sprzecznym z pozostałymi dowodami przyjęciu tezy, iżT. L.swoim działaniem nie przekroczył udzielonych mu uprawnień i nie działał na szkodę interesu publicznego, a jego działania zmierzały do stworzenia niezbędnego stanowiska pracy w sektorze publicznym i obsadzeniu na tym stanowiskuZ. K. (1), który pomimo braku kwalifikacji świadczył pracę i wykonywał obowiązki w sposób należyty i przyczyniający się do prawidłowego funkcjonowaniaS.(...), za co pobierał ze środków publicznych adekwatne do tego wynagrodzenie.
Prokurator na podstawieart. 427 § 1 i 2 k.p.k.iart. 437 § 1 k.p.k.wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, w części dotyczącejT. L., oskarżonego o czyn opisany w pkt. XIV aktu oskarżenia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji celem rozważenia zmiany kwalifikacji prawnej czynu zarzucanegoT. L.na czyn zart. 231 § 1 lub 2 k.k.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja prokuratora zasługiwała na uwzględnienie, wobec czego konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku.
Jak wynika z treści pisemnego uzasadnienia Sąd I Instancji uniewinniającT. L.od popełnienia zarzucanego mu czynu z pkt. XIV aktu oskarżenia, nie ustalił w tym zakresie żadnego stanu faktycznego. Nie sposób zatem wywnioskować czy zdaniem Sądu Okręgowego sytuacja wskazana w zarzucie w ogóle zaistniała, a jeśli tak to jaki był jej przebieg.
Sąd nie sprostał przy tym obowiązkowi określonemu wart. 7 k.p.k.Zdaniem Sądu Apelacyjnego prokurator w swojej apelacji wykazał, że oceniając dowody sądmeritinaruszył zasady logicznego rozumowania, w szczególności w zakresie zeznań złożonych przez świadkówK. S.iT. T.. Jednocześnie, bezkrytycznie dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego, które stoją w jawnej i rażącej sprzeczności z zeznaniami tych świadków. Nie nadał również sąd odpowiedniej wagi okoliczności, iż podstawowym wymogiem dla osoby zatrudnionej w(...)na stanowisku głównego specjalisty było wyższe wykształcenie i 6-letni staż pracy. Tymczasem jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji, i nie było to kwestionowane przez strony,Z. K. (1)w chwili zatrudnienia na nowoutworzonym stanowisku, posiadał wykształcenie średnie, bez matury.
ŚwiadekK. S.konsekwentnie, na różnych etapach, w różnych postępowaniach, występując zarówno w charakterze podejrzanego, oskarżonego jak i świadka opisywał szczegółowo swoje spotkanie zT. L.i okoliczności w jakich polecono mu zatrudnićZ. K. (1), w tym w zakresie stanowiska jakie miał pełnić jak i wynagrodzenia, które miał otrzymywać. Już w toku postępowania przygotowawczego, składając obszerne wyjaśnienia (protokół przesłuchania podejrzanego k. 297, tom II) dotyczące między innymiT. L.K. S.podał: „

T. L.powiedział mi, aby zatrudnić kolejnego jego kierowcę –Z. K. (2)alboK., aby go zatrudnić na stanowisku kierowniczym. On został głównym specjalistą na(...). On miał zarabiać kwotę 3,5 tyś. zł. na rękę. Miało to miejsce od kwietnia albo od maja 2007 r. Moje przypuszczenia są takie, iż chodziło tu o kierowcę, który negatywnie wypowiadał się na tematL.w artykułach w(...). Jego zatrudnienie pozwoliłoby zamknąć mu usta. JednocześnieL.pozbył się go z Ministerstwa.” Również przesłuchiwany w charakterze świadka przed sądem, który rozpoznawał sprawę po raz pierwszy (protokół rozprawy głównej z dnia 07.10.2009 r. k. 3846, tom XX)K. S.zeznał: „

    OdnośnieT. L., to chcę powiedzieć, że były takie sytuacje w czasie mojej pracy jako dyrektora naczelnego(...), w których panT. L.jakby kazał mi zatrudnić określone osoby w(...), w przypadku, gdy ani ekonomia, ani potrzeba nie powodowały konieczności zatrudnienia tych osób. Tak działo się na wiosnę 2007 roku. To był bodajże kwiecień lub maj, kiedy otrzymałem polecenie zatrudnienia jednego z kierowców z Ministerstwa(...), panaZ. K. (2)alboK., na stanowisku kierowniczym. Wyraźne polecenie dotyczyło stanowiska kierowniczego, a głównie wysokości wynagrodzenia, które ten pan powinien otrzymywać, a mianowicie było to 3,5 tysiąca złotych netto dla tego pana. Mimo braku potrzeby posiadania takiego pracownika, który nota bene nie posiadał odpowiednich kwalifikacji został zatrudniony naS.
(...)na stanowisku głównego specjalisty. Było to o tyle dziwne i niepotrzebne, ponieważS.(...), w związku z Euro 2012 był w przededniu całkowitego zamknięcia (…)”. Składając zeznania przed sądem ponownie rozpoznającym sprawę o sygnaturze XII K 175/13, świadekK. S.potwierdził wszystkie swoje wcześniejsze depozycje składane w odniesieniu do czynu zarzuconegoT. L.w punkcie XIV aktu oskarżenia. Tymczasem sąd

    meriti,oceniając zeznania bezpośredniego świadka i uczestnika tego zdarzenia napisał jedynie, iż „potraktował je z dystansem” oraz wskazał na spójność depozycjiT. L.iK. S.w zakresie jedynie rekomendowaniaZ. K. (1)na stanowisko, której to spójności Sąd Apelacyjny nie dostrzega.
Zeznania świadkaK. S.w całej rozciągłości korespondują z zeznaniamiT. T.złożonymi w postępowaniu przygotowawczym w dniu 15 stycznia 2008 r. (k. 1418 – 1419, tom VIII). Świadek podał między innymi: „(…) Ja zostałem wezwany do dyrektoraS.wiosną 2007 roku, który poinformował mnie, że będę miał zastępcę. (…) Ja powiedziałemS., że mnie zastępca nie jest potrzebny (…).S.powiedział mi, że tak ma być i nie wdawał się w tłumaczenie dlaczego. Dało się wyczuć, że człowiek ten przychodzi z czyjegoś polecenia. Nazywał sięZ. K. (1)(…).DyrektorS.powiedział do mnie >>niech mu pan znajdzie coś do roboty<< i z tego powodu oddałem mu część obowiązków. Na dzień dzisiejszy właściwie nie ma pracy dla panaK.i nic by się nie stało gdyby tego czwartego etatu głównego specjalisty nie było, i jego również.K.mówił mi w rozmowie, że nie ma wyższego wykształcenia a jedynie średnie (…). Dopiero od miesiąca czasu panK.jest na liście pracowników dla których ja wnioskuję premię. Pracę tego człowieka oceniam poniżej przeciętnej i często się zdarza, że po kilka razy muszę mu powtarzać co ma zrobić i niejednokrotnie w końcu sam to muszę zrobić.” Jakkolwiek rzeczywiście świadekT. T., składając zeznania przed sądem łagodził wydźwięk swoich niekorzystnych dla oskarżonego depozycji z postępowania przygotowawczego, to jednak sąd pierwszej instancji nie przedstawił racjonalnego wytłumaczenia dlaczego dał wiarę, późniejszej, złagodzonej wersji zeznań, a odmówił wiarygodności zeznaniom z postępowania przygotowawczego, które korespondowały i uzupełniały przebieg wydarzeń opisany przez świadkaK. S., oraz przez świadkówT. M.iA. W.. Zasada swobodnej oceny dowodów nie wyklucza przy tym przyznania wiarygodności jedynie części depozycji danego źródła dowodowego, pod warunkiem jednak, że wyprowadzone wnioskowanie będzie logiczne, prawidłowo skonfrontowane z innymi dowodami, oparte na wiedzy i wskazaniach doświadczenia życiowego i w rezultacie zamykające pole dla ocen alternatywnych.
Również świadekA. W.w swoich zeznaniach z dnia 8 grudnia 2008 r. (k. 1320 – 1322, tom VII) podała między innymi: „Z. K. (2)miał średnie wykształcenie i w roku 2006 w styczniu ukończył liceum ogólnokształcące dla dorosłych (…). PanK.nie spełniał wymagań do tego, aby go zatrudnić na stanowisku głównego specjalisty, z powodu jego wykształcenia, a raczej braku wykształcenia wyższego (…)”. W dniu 11 stycznia 2008 r. (k.1420 – 1421) świadek podała natomiast „(…) Etat na którym został zatrudniony panK.został specjalnie utworzony dla niego, a zrobił to dyrektor Naczelny czyliK. S.lubT. M.(…). Przed dniem zatrudnienia panaK.na(...)były tylko trzy etaty głównego specjalisty i nie było takiej potrzeby aby tworzyć czwarty etat. (…) Ponadto panK.od razu został zatrudniony na czas nieokreślony, co jest sprzeczne zkodeksem pracy, który mówi, że pracownik powinien być zatrudniony na okres próbny, tym bardziej, że panK.z kierowcy został od razu głównym specjalistą.”
Opisane wyżej zeznania świadków korespondują przy tym również z zeznaniamiT. M., które w ogóle nie zostały przez Sąd I Instancji poddane ocenie oraz zeznaniamiZ. K. (1)
Nie ma przy tym znaczenia, a czemu nadaje dużą wagę sądmeriti, czyZ. K. (1)sprawdził się na stanowisku, które objął i czy długo na nim pracował. Znaczenie natomiast, nadać należy okolicznościom, czy doszło i w jaki sposób do przekroczenia przezT. L.uprawnień, jaki interes na tym ucierpiał i czy celem działania sprawcy było osiągnięcie korzyści majątkowej lub osobistej przez inną osobę. Ma to bowiem również znaczenie dla przyjęcia właściwej kwalifikacji prawnej czynu tj.§ 1albo 2art. 231 k.k.Jednocześnie fakt, że z uwagi na brak zdolności popełnienia przestępstwa indywidualnego zart. 231 k.k.przezK. S.został on uniewinniony, nie może mieć wpływu na kwestię odpowiedzialności karnejT. L., obliguje natomiast sąd do dokonania korekty opisu czynu i kwalifikacji prawnej.
W świetle zatem całokształtu materiału dowodowego ocenionego przez Sąd Odwoławczy, uniewinnienie oskarżonego przez Sąd pierwszej instancji było niezasadne, a ze względu na zakaz określony w art. 454 § 1k.p.k., zabraniający skazania oskarżonego, który został uniewinniony w I instancji, Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy ponownie rozpoznając sprawę, po przeprowadzeniu przewodu sądowego, winien poddać wnikliwej i wszechstronnej analizie całokształt dowodów zebranych w sprawie, a następnie dokonać oceny materiału dowodowego zgodnie z zasadami logicznego myślenia i regułami doświadczenia życiowego.