Sygn. akt: II AKa 573/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 marca 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Michał Marzec

Sędziowie

SSA Iwona Hyła (spr.)
SSO del. Adam Synakiewicz

Protokolant

Agnieszka Przewoźnik

przy udziale Prokuratora Prok. Rej. Częstochowa-Północ Mirosławy Kaczmarzyk
po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2018 r. sprawy

1
R. K.s.K.iZ.,ur. (...)wP.

oskarżonego zart. 258 §1 i 3 kk;art. 18 §1 kkw zw. zart. 13 §2 kkw zw. zart. 279 §1 kkiart. 65 §1 kki inne

2
P. O.s.E.iA.,ur. (...)wC.

skarżonego zart. 258 §1 kk;art. 13 §1 kkw zw. zart. 279 §1 kkprzy zast.art. 64 §2 kkiart. 65 §1 kki inne

3
P. S.s.W.iE.,ur. (...)wC.

oskarżonego zart. 13 §2 kkw zw. zart. 279 §1 kkprzy zast.art. 64 §1 kki inne
na skutek apelacji obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 11 lipca 2017 roku
sygn. akt II K 3/15

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 8 w odniesieniu doP. O.w ten sposób, że sformułowanie: „karę łączną” zastępuje określeniem: „jedną karę”;

2
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zwalnia oskarżonych od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.

SSA Iwona Hyła  SSA Michał Marzec SSO del. Adam Synakiewicz
Sygn. akt II AKa 573/17

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 11 lipca 2017 r. w sprawie o sygn. akt II K 3/15 uznał oskarżonychR. K.,P. O.iP. S.za winnych popełnienia następujących przestępstw i ciągów przestępstw:

1
oskarżonegoR. K.za winnego popełnienia ciągu przestępstw szczegółowo opisanych w punktach II, VI, VII, IX, XI, XII części wstępnej wyroku z tą zmianą, że wyeliminował z opisu czynów sformułowania „jako zorganizowana grupa przestępcza” oraz „wykorzystując uzależnienie osób w ramach hierarchiczności i podziału zadań w grupie” oraz że wartość szkody z punktu VI to kwota 2500 zł i przyjął, że czynu z punktu II dokonał wspólnie i w porozumieniu zA. B.,S. Z.iK. J. (1), czynu z punktu VI wspólnie i w porozumieniu zM. G.iP. O., czynów z punktów VII i VIII wspólnie i w porozumieniu zM. G.iP. O., zaś czynów z punktów IX i XI wspólnie i w porozumieniu zM. G.,P. O.,P. S.iA. S.i przyjął, że czyn opisany w punkcie II wyczerpuje znamiona przestępstwa zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 13 § 2 k.k.w zw. zart. 279 § 1 k.k., czyny opisane w punktach VI, VII, IX części wstępnej wyroku wyczerpują znamiona przestępstwa zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 279 § 1 k.k., czyn opisany w punkcie XI części wstępnej wyczerpuje znamiona przestępstwa zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 13 § 2 k.k.w zw. zart. 279 § 1 k.k., zaś czyn z punktu XII części wstępnej wyczerpuje znamiona przestępstwa zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 279 § 1 k.k., za co na podstawieart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.iart. 33 § 2 i 3 k.k.wymierzył mu karę 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych po 50 zł,

2
oskarżonegoR. K.za winnego popełnienia czynów opisanych w punktach III, IV, VIII, X, XIII części wstępnej wyroku z ta zmianą, że wyeliminował z opisu czynów sformułowania „jako zorganizowana grupa przestępcza” oraz „wykorzystując uzależnienie osób w ramach hierarchiczności i podziału zadań w grupie” i przyjął, że czynu z punktu III dokonał wspólnie i w porozumieniu zA. B.,K. J. (1)iS. Z., czynu z punktu IV wspólnie i w porozumieniu zM. G., czynów z punktu VIII i X wspólnie i w porozumieniu zM. G.,A. S.,P. S.iP. O.oraz że czyny te stanowią ciąg przestępstw, przy czym czyny opisane w punktach II, VIII, XIII części wstępnej wyroku wyczerpują znamiona przestępstw zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 278 § 1 k.k., za co na podstawieart. 278 § 1 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.iart. 33 § 2 i 3 k.k.skazał go na karę 1 roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych po 50 zł,

3
oskarżonegoR. K.za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie V części wstępnej z tą zmianą, że z opisu czynu wyeliminował sformułowanie „jako zorganizowana grupa przestępcza” oraz „wykorzystując uzależnienie osób w ramach hierarchiczności i podziału zadań w grupie” i przyjął, że czynu dokonał wspólnie i w porozumieniu zM. G.iP. O., czym wyczerpał znamiona przestępstwa zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 280 § 1 k.k.za co na mocyart. 280 § 1 k.k.iart. 33 § 2 i 3 k.k.wymierzył mu karę 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wysokości 20 stawek dziennych po 50 zł. Następnie na mocyart. 86 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 91 § 2 k.k.orzekł wobec oskarżonego karę łączną 3 lat pozbawienia wolności i karę łączną 200 stawek dziennych po 50 zł grzywny.

4
oskarżonegoP. O.uznał za winnego popełnienia czynów opisanych w punktach XV, XVII, XVIII, XIX I XX części wstępnej wyroku z tą zmianą, że wyeliminował z opisu czynów sformułowania „jako zorganizowana grupa przestępcza” oraz ustalił, że wartość szkody z punktu XVII to 2.500 zł, a nadto przyjął, że czynów z punktów XV i XVIII dokonał wspólnie i w porozumieniu zM. G.,A. S.iR. K., czynu z punktu XVII dokonał wspólnie i w porozumieniu zR. K.iM. G., czynów z punktów XIX i XX wspólnie i w porozumieniu zA. S.,M. G.,P. S.iR. K., a nadto że czynów tych dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia ostatniej kary w rozmiarze powyżej 1 roku za umyślne przestępstwo podobne, będąc skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 11 grudnia 2008 r. w sprawie III K 554/07 za czyny zart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.iart. 64 § 1 k.k.na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 23 września 2005 r. w sprawie o sygn. akt IV K 461/05 za czyn zart. 280 § 1 k.k.na karę 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, objętych następnie wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 1 kwietnia 2009 r. w sprawie IV K 752/08, którym wymierzono mu karę 3 lat pozbawienia wolności, którą odbywał od 14 kwietnia 2005 r. do 15 kwietnia 2005 r., od 9 stycznia 2007 r. do 26 kwietnia 2007 r., od 7 grudnia 2007 r. do 4 listopada 2008 r. i od 16 czerwca 2010 r. do 20 września 2010 r. i przyjął, iż stanowią one ciąg przestępstw, przy czym czyn opisany w punkcie XV części wstępnej wyroku wyczerpuje znamiona przestępstwa zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 279 § 1k.k. w zw. zart. 64 § 2 k.k., za co na mocyart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.iart. 33 § 2 i 3 k.k.skazał go na karę 1 roku i 7 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 50 stawek dziennych grzywny po 20 zł.

5
oskarżonegoP. O.za winnego dokonania czynów opisanych w punktach XVI i XXI części wstępnej wyroku z tą zmianą, iż z opisu czynu z punktu XVI części wstępnej wyroku eliminuje sformułowanie „jako zorganizowana grupa przestępcza” i przyjął, że czynu z punktu XVI dokonał wspólnie i w porozumieniu zM. G.,A. S.,P. S.iR. K., zaś czynu z punktu XXI wspólnie i w porozumieniu zA. S., a nadto przyjął, że czynów tych dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia ostatniej kary w rozmiarze powyżej 1 roku za umyślne przestępstwo podobne, będąc skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 11 grudnia 2008 r. w sprawie III K 554/07 za czyny zart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.iart. 64 § 1 k.k.na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 23 września 2005 r. w sprawie o sygn. akt IV K 461/05 za czyn zart. 280 § 1 k.k.na karę 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, objętych następnie wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 1 kwietnia 2009 r. w sprawie IV K 752/08, którym wymierzono mu karę 3 lat pozbawienia wolności, którą odbywał od 14 kwietnia 2005 r. do 15 kwietnia 2005 r., od 9 stycznia 2007 r. do 26 kwietnia 2007 r., od 7 grudnia 2007 r. do 4 listopada 2008 r. i od 16 czerwca 2010 r. do 20 września 2010 r. i przyjął, iż stanowi on przestępstwo zart. 280 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k., za co na podstawieart. 280 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.iart. 33 § 2 i 3 k.k.skazał go na karę 2 lat i 1 miesiąca pozbawienia wolności i karę grzywny 20 stawek po 20 zł,

6
oskarżonegoP. O.za winnego dokonania czynu opisanego w punkcie XXIII części wstępnej wyroku z tą zmiana, iż ustalił, że oskarżony działał wspólnie i w porozumieniu zM. G., czym wyczerpał znamiona przestępstwa zart. 288 § 1 k.k.za co na mocy tego przepisu skazał go na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności. Następnie orzekł karę łączną pozbawienia wolności i karę łączną grzywny na mocyart. 86 § 1 i 2 k.k.iart. 91 § 2 k.k.w wysokości 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności i 100 stawek dziennych po 20 złotych.

7
oskarżonegoP. S.uznał za winnego popełnienia czynów opisanych w punktach XXIV i XXV części wstępnej wyroku z tą zmianą, że z opisu czynów wyeliminował sformułowanie „jako zorganizowana grupa przestępcza” i przyjął, że czynów tych dopuścił się wspólnie i w porozumieniu zA. S.,M. G.,P. O.iR. K.oraz przyjął, że czynów tych dopuścił się w ciągu 5 lat odbycia kary pozbawienia wolności w wymiarze powyżej 6 miesięcy za umyślne przestępstwo podobne, będąc skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 28 sierpnia 2007 r. w sprawie XVI K 331/07 za czyn zart. 286 § 1 k.k.na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od 27 kwietnia 2010 r. do 27 października 2010 r. oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 13 września 2007 r. w sprawie o sygn. akt IV K 628/07 za czyn zart. 286 §1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.na karę 1 roku pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 10 września 2009 r. do dnia 27 kwietnia 2010 r. i od dnia 27 października 2009 r. do 12 marca 2011 r. objętych następnie wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 22 stycznia 2016 r. w sprawie II K 168/15, którym wymierzono mu karę łączną 5 lat pozbawienia wolności i przyjął, że czyny te stanowią ciąg przestępstw, przy czym ustalił, że czyn z punktu XXIV wyczerpuje znamiona przestępstwa zart. 13 § 2 k.k.w związku zart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k., zaś czyn z punktu XXV wyczerpuje znamiona przestępstwa zart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za to na mocyart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.iart. 33 § 2 i 3 k.k.skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności i karę grzywny 400 stawek dziennych po 20 zł,

8
oskarżonegoP. S.uznał za winnego dokonania czynu opisanego w punkcie XXVI części wstępnej wyroku i przyjął, że czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat odbycia kary pozbawienia wolności w wymiarze powyżej 6 miesięcy za umyślne przestępstwo podobne, będąc skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 28 sierpnia 2007 r. w sprawie XVI K 331/07 za czyn zart. 286 § 1 k.k.na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od 27 kwietnia 2010 r. do 27 października 2010 r. oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 13 września 2007 r. w sprawie o sygn. akt IV K 628/07 za czyn zart. 286 §1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.na karę 1 roku pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 10 września 2009 r. do dnia 27 kwietnia 2010 r. i od dnia 27 października 2009 r. do 12 marca 2011 r. objętych następnie wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 22 stycznia 2016 r. w sprawie II K 168/15, którym wymierzono mu karę łączną 5 lat pozbawienia wolności i przyjął, że wyczerpał on znamiona przestępstwa zart. 230 § 1 k.k.iart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.iart. 12 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k., za co na podstawieart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.iart. 33 § 2 i 3 k.k.wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności oraz 10 stawek dziennych grzywny po 20 zł.

Następnie na mocyart. 86 § 1 i 2 k.k.orzekł wobec oskarżonegoP. S.karę łączną 2 lat pozbawienia wolności i karę łączną grzywny 50 stawek dziennych po 20 zł. Na mocyart. 63 § 1 k.k.zaliczył temu oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania w sprawie od dnia 1 marca 2013 r. godz. 9.00 do dnia 13 maja 2014 r.
Na mocyart. 46 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonych obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę:
- od oskarżonegoR. K.kwotę 10.000 zł na rzeczZ. G.
- od oskarżonychR. K.iP. O.kwoty po 750 zł na rzeczM.iZ. M.
- od oskarżonychR. K.iP. O.kwoty po 400 zł na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej(...)wR.
- od oskarżonegoR. K.kwotę 500 zł i od oskarżonychP. O.iP. S.kwoty po 750 zł na rzeczK.K.
- od oskarżonegoP. O.kwotę 12.000 zł na rzeczK.K.iM. K.

- od oskarżonegoP. O.kwotę 5000 zł na rzeczZ. B.
- od oskarżonegoP. S.kwotę 4000 zł na rzeczM. T..
Następnie Sad Okręgowy w Częstochowie orzekł w przedmiocie dowodów rzeczowych, zasądził stosowne wynagrodzenia na rzecz obrońców z urzędu i zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa opłaty sądowe, zwalniając ich od ponoszenia wydatków, którymi obciążył Skarb Państwa.
Apelacje wnieśli obrońcy oskarżonychR. K.,P. O.iP. S..
Obrońca oskarżonegoR. K.zaskarżył wyrok w następującej części:
- w punkcie 2 w zakresie uznania go winnym przestępstw w nim wymienionych, za wyjątkiem czynu opisanego w punkcie IX części wstępnej wyroku,
- w punkcie 3 w zakresie uznania go winnym przestępstw w nim wymienionych poza czynami opisanymi w punktach IV i VIII części wstępnej wyroku,
- w punkcie 4 w całości,
- w punkcie 5 w zakresie wymiaru kary łącznej,
- w punkcie 16 w zakresie obowiązku naprawienia szkody na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej wR.,
- w punkcie 21 w zakresie opłaty zasądzonej od oskarżonego.
Wyrokowi postawił następujące zarzuty:
- w punktach 2, 3 i 4 obrazę przepisu prawa procesowego, a toart. 7 k.p.k.przez dokonanie dowolnej oceny dowodów, a w konsekwencji błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie udziału oskarżonego w czynach w części zaskarżonej apelacją, co miało wpływ na treść wyroku w zakresie uznania go winnym opisanych tam czynów; naruszenieart. 5 § 2 k.p.k.,
- w punkcie 5 rażącą niewspółmierność kary łącznej, w sytuacji gdy niesłusznie przyjął sprawstwo oskarżonego w odniesieniu do czynów, których nie popełnił,
- w punkcie 16 nieprawidłowe orzeczenie obowiązku naprawienia szkody w sytuacji, gdy czynu na szkodę Parafii Rzymskokatolickiej wR.nie popełnił,
- w punkcie 21 poprzez zasądzenie opłaty w wysokości odpowiadającej karze, która odnosi się do czynów, których oskarżony się nie dopuścił.
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o:
- zmianę wyroku w punktach 2 i 3 poprzez uniewinnienie oskarżonego od czynów opisanych w punktach II, III, V, VI, VII, X, XI, XII i XIII części wstępnej wyroku,
- orzeczenie jednostkowych kar pozbawienia wolności za czyny z punktów IV, VIII i IX części wstępnej wyroku i orzeczenie kary łącznej w wymiarze 1 roku pozbawienia wolności,
- uchylenie w punkcie 16 obowiązku naprawienia szkody na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej wR.,
- zmianę punktu 21 wyroku i zasądzenie opłaty odpowiednio do zmienionego wyroku.
Obrońca oskarżonegoP. O.zaskarżył wyrok w części, tj. w zakresie punktów od 7 do 11 oraz w punkcie 16 odnoszącym się do oskarżonegoP. O..
Wyrokowi zarzucił:
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miała wpływ na jego treść, polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że oskarżony dopuścił się czynów opisanych w punktach XVII, XVIII, XX, XXI, XXII, XXIII części wstępnej wyroku, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego jak i wyjaśnień oskarżonegoP. O.wynika, że oskarżony nie dopuścił się popełnienia zarzucanych mu czynów,
- rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności oraz kary łącznej grzywny, a także obowiązku naprawienia szkody i nieuwzględnienie w tym zakresie postawy oskarżonego, jego właściwości i warunków osobistych, dotychczasowego sposobu życia, zachowania się po popełnieniu przestępstwa, co w konsekwencji doprowadziło do bardzo surowego wymiaru kary i środka karnego.
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o:
- uniewinnienie oskarżonegoP. O.od zarzucanych mu czynów opisanych w punktach XXI, XXII i XXIII części wstępnej wyroku, natomiast w zakresie pozostałych czynów o złagodzenie wymiaru kary i środków karnych,
- ewentualnie o uchylenie orzeczenia sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi Okręgowemu w Częstochowie.
Obrońca oskarżonegoP. S.zaskarżył wyrok w całości, co do czynów opisanych w punktach XXIV, XXV, XXVI oraz w pozostałym zakresie dotyczącym tego oskarżonego, a zatem w punktach 12, 13, 14, 16 i 21.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- niewszechstronne rozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności niewzięcie pod uwagę, że oskarżony przyznał się do popełnienia przestępstw i złożył wniosek o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy, lecz decyzja jego byłą wyłącznie motywowana chęcią jak najszybszego opuszczenia aresztu śledczego w związku z uroczystością I Komunii Świętej jego córki,
- rażącą niewspółmierność orzeczonej kary ze względu na sytuację rodzinną i majątkową oskarżonego.
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Żaden z wniesionych środków odwoławczych nie zasługiwał na uwzględnienie, a zarzuty w nich postawione okazały się być w sposób oczywisty bezzasadne. Niemniej jednak, w wyniku kontroli odwoławczej konieczna okazała się zmiana punktu 8 zaskarżonego wyroku w związku z oczywistym uchybieniem, jakiego dopuścił się sąd I instancji w zakresie określenia kary, jaką orzekł wobec oskarżonegoP. O.za popełniony przez niego ciąg przestępstw. Sąd Okręgowy najprawdopodobniej omyłkowo zamiast określenia, iż wymierza w tym zakresie „jedną” karę, użył sformułowania, że orzeka karę „łączną”. Jest przy tym oczywiste, że swe rozstrzygnięcie o karze łącznej w odniesieniu do oskarżonegoP. O.sąd meriti zawarł w punkcie 11 zaskarżonego wyroku i wydał je w oparciu o stosowne w tym przedmiocie unormowania, zaś sfomułowanie użyte w odniesieniu do kary orzeczonej za ciąg przestępstw przypisanych temu oskarżonemu w punkcie 8, zostało użyte po prostu omyłkowo, niemniej jednak wymagało korekty sądu odwoławczego z uwagi na zdecydowaną odmienność, jaką cechuje się instytucja kary łącznej - opisana w treściart. 85 k.k.i następnych, od pojęcia „jedna kary”, jaką orzeka się w ramach instytucji ciągu przestępstw w oparciu o treśćart. 91 § 1 k.k.
W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok jako słuszny należało utrzymać w mocy, nie znajdując jakichkolwiek podstaw do podzielenia argumentacji skarżących w zakresie zarzutów, jakie postawione zostały zaskarżonemu orzeczeniu.
I tak na samym wstępie stwierdzić trzeba, że Sąd Okręgowy w Częstochowie procedował w niniejszej sprawie prawidłowo, nie naruszając podstawowych zasad procesu karnego oraz poczynił zasadniczo trafne ustalenia faktyczne co do sprawstwa i winy wszystkich oskarżonych w zakresie postawionych im zarzutów, zaś swoje stanowisko w sposób jasny i przekonujący uzasadnił w pisemnych motywach, sporządzonych zgodnie z wymogamiart. 424 § 1 k.p.k.Lektura uzasadnienia wskazuje, iż sąd orzekający miał w polu widzenia wszystkie dowody zebrane w toku postępowania, zarówno te dla oskarżonych niekorzystne, jak i te, przemawiające na ich korzyść. Kontrola odwoławcza wykazała również, że właściwa była prawno karna ocena przypisanych oskarżonym przestępstw. Sąd I instancji prawidłowo ustalił także stan faktyczny, wywodząc logiczne wnioski z właściwie przeprowadzonej oceny dowodów zebranych w sprawie. Jak wynika z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, sąd meriti zapoznał się ze wszystkimi dowodami, jakie strony mu przedstawiły, rozważył je wnikliwie oraz dokonał wyboru, którym z nich daje wiarę, a którym tej wiary odmawia i z jakiego powodu.
W tym kontekście nie mogą odnieść skutku zarzuty obrońców oskarżonych, które sprowadzają się wyłącznie do nieuzasadnionej polemiki z oceną tychże dowodów i do bezpodstawnego kwestionowania ustaleń w zakresie odpowiedzialności karnej oskarżonych. Sprawstwo poszczególnych oskarżonych w zakresie kradzieży, kradzieży z włamaniem oraz pozostałych występków, których oskarżeni dokonali, jawi się jako oczywiste w świetle tak zeznań pozostałych współsprawców, jak i również wyjaśnień samych oskarżonych, którzy na różnych etapach toczącego się postepowania przyznawali się w przeważającej mierze do ich dokonania i co więcej, wyrażali chęć skorzystania z możliwości ich skazania bez przeprowadzenia rozprawy. Kwestionowanie przez apelujących w chwili obecnej sprawstwa oskarżonych jawi się wyłącznie jako nieudolna próba podważenia trafnych ustaleń sądu meriti w zakresie poszczególnych występków, jakie zostały przypisane w zaskarżonym wyroku. Nie przekonuje także w żadnym razie argumentacja użyta przez skarżących w zakresie powodów, dla których oskarżeni mieliby przyznać się do postawionych im zarzutów i w konsekwencji wnioski apelacji co do ich uniewinnienia od popełnionych przez nich niewątpliwie przestępstw.
Sąd Apelacyjny w całości akceptuje rozważania Sądu Okręgowego w Częstochowie co do oceny poszczególnych dowodów – w tym zwłaszcza źródeł osobowych – wskazujących w sposób zdecydowany i konsekwentny na udział oskarżonychP. O.iP. S.w przypisanych im przestępstwach, w tym w kradzieżach i włamaniach do domów mieszkalnych oraz plebanii, a nadto w zakresie przyczyn, dla których uznano sprawstwo kierownicze oskarżonegoR. K.w większości z nich.
I tak, nie może budzić wątpliwości, że w zakresie czynów przypisanych oskarżonemuR. K., a opisanych w punktach II i III trafnie poczyniono ustalenia w oparciu o zeznania współsprawcówS. Z.,K. J. (2)iA. B., którzy wskazywali na jego udział w tych przestępstwach i jego kierowniczą w nich rolę. Sam oskarżony zresztą w swych początkowych wyjaśnieniach przyznawał, że brał udział w przestępstwie popełnionym na szkodęA. O.wC.. W zakresie czynu opisanego w punkcie IV udział oskarżonegoR. K.w tym przestępstwie wynikał z wyjaśnieńM. G., który wskazywał na to jak wyglądał jego przebieg, co w zupełności korespondowało z pierwszymi wyjaśnieniami złożonymi przez oskarżonegoK.w tym zakresie. W odniesieniu do zdarzeń opisanych w punktach V i XXII, a to rozboju na osobieR. P.wO., słusznie sąd meriti jako podstawę do czynienia ustaleń w tym zakresie uznał wyjaśnieniaP. O.oraz zeznaniaM. G., który wskazał, że zarówno osobę, jak i miejsce dokonania przestępstwa wskazał muR. K.. Jak chodzi o kradzież z włamaniem do domuM.iZ. M.wB.(czyn z punktu VI i XVII części wstępnej) słusznie uznano za wiarygodne w tym przedmiocie wyjaśnienia oskarżonegoP. O.orazM. G.a nadto depozycje oskarżonegoR. K., który przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Co do kradzieży z włamaniem na plebanię wR., czyli zarzutu z punktów VII i XVIII, ustalenia faktycznie trafnie poczyniono na podstawie wyjaśnień oskarżonegoP. O., zeznańA. S., którzy wskazali naR. K.jako osobę, która pokazała im miejsce przestępstwa i zleciła kradzież. OskarżonyK.w swych wyjaśnieniach złożonych w toku śledztwa przyznał także te okoliczności. Odnośnie czynu z punktu VIII, a to usiłowania kradzieży na szkodęK. B.wW., trafnie sąd meriti za podstawę ustaleń przyjął wyjaśnienia współsprawców, a toM. G.iM. M., którzy wskazali na oskarżonegoR. K.jako na zleceniodawcę wykonania tego przestępstwa, obecnego na miejscu zdarzenia. Dodać także trzeba, że oskarżonyK.potwierdził w toku postępowania przygotowawczego swój udział w czynie. Co do przestępstw opisanych w punktach IX, XX, XXI oraz XXV, czyli włamania na plebanię przyulicy (...)wC.oraz kradzieży z włamaniem popełnionej na szkodęK.K., to także trafnie za podstawę ustaleń przyjęto zeznania i wyjaśnienia współsprawcówP. O.iP. S.orazA. S., którzy wskazywali naR. K.jako osobę, która zleciła dokonanie przedmiotowej kradzieży z włamaniem. Jeśli idzie o kradzież złotej biżuterii na szkodęA. G.wK., jako materiał dowodowy, na którym oparł swe ustalenia sąd I instancji, prawidłowo przyjęto zeznaniaM. G.iM.M.– współsprawców w zakresie tego czynu. Dodatkowo podnieść należy, że pokrzywdzona i jej wnuczka rozpoznałyM.M.jako jednego ze sprawców, który został następnie zatrzymany przez policję wraz zM. G.i skradzionym mieniem. Co się tyczy usiłowania włamania do plebanii kościoła przyulicy (...)wC.(czyn opisany w punktach XI, XIX, XXIV) trafnie oparto ustalenia faktyczne w tym zakresie na wyjaśnieniach oskarżonychP. O.iP. S.a nadto na zeznaniachM. G.iA. S.. Osoby te, za wyjątkiemA. S., wskazały na oskarżonegoR. K.jako osobę zlecająca dokonanie tego przestępstwa. W zakresie czynów z punktów XII i XIII a także XV i XVI , tj. usiłowania włamania na plebanię przyulicy (...)wC.oraz usiłowania kradzieży mienia, słusznie sąd I instancji oparł swe ustalenia na wyjaśnieniachP. O.orazP. S.a także zeznaniachM. G.iA. S.. Dodatkowym obiektywnym dowodem na sprawstwo oskarżonych był fakt zatrzymania przez policjęP. S.orazA. S.. OskarżonyR. K.przyznał się w toku śledztwa do popełnienia wszystkich omówionych wcześniej przestępstw. Odnośnie czynu z punktu XXIII, tj. zniszczenia mienia na szkodęZ. B.w miejscowościM., trafnie sąd meriti ustalił stan faktyczny w oparciu o zeznaniaL. B.iZ. B., opinii biegłego a także zeznańM. G.i wyjaśnień oskarżonegoP. O., który ostatecznie w śledztwie przyznał się do popełnienia tego przestępstwa. Co się zaś tyczy przypisanego oskarżonemuP. S.występku oszustwa popełnionego na szkodęM. T., rację miał sąd I instancji obdarzając walorem wiarygodności zeznania pokrzywdzonej orazK. J. (1)co do przebiegu zdarzenia. Trafna była tym samym decyzja odmówieniu wiary wyjaśnieniom oskarżonegoP. S.w zakresie w jakim podawał, iż kwota przywłaszczona na szkodęM. T.miała stanowić wyłącznie pożyczkę z przeznaczeniem na zakup taniego gipsu. Wyjaśnienia te nie wytrzymywały krytyki w świetle konsekwentnych i jasnych depozycji pokrzywdzonej orazP. O.iK. J. (1).
Jak już wyżej wskazano sąd odwoławczy w pełni zaaprobował ocenę materiału dowodowego dokonaną przez sad I instancji uznając ją za zgodną z dyrektywami określonymi przez ustawodawcę wart. 7 k.p.k.Ocena ta jawi się jako swobodna, odpowiadająca zasadom doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Ocena ta w żadnym momencie nie może zostać uznana za ocenę dowolną, jak postulują to skarżący w wywiedzionych środkach odwoławczych. Tym samym bezzasadne są zarzuty, jakoby analiza materiału dowodowego doprowadzić miała do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie sprawstwa i zawinienia oskarżonychR. K.,P. O.orazP. S.. Co istotne, sąd meriti wskazał w pisemnym uzasadnieniu dlaczego nie sposób obdarzyć walorem wiarygodności wyjaśnień oskarżonych, złożonych na etapie postępowania przed Sądem Okręgowym, jak również w toku postępowania ponownego w sprawie, w których to depozycjach oskarżeni wycofywali się zarówno ze złożonych wyjaśnień, w których potwierdzali swój udział w przestępstwie, jak i w zakresie podania motywów zmiany swych wyjaśnień. Słusznie podkreśla Sąd Okręgowy, że skoro wszyscy oskarżeni, kilkukrotnie na etapie śledztwa, przyznali się do popełnienia stawianych im zarzutów formułując dodatkowo wnioski o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy, to zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania wskazują, że to przyznanie się miało swe racjonalne uzasadnienie. Wszyscy oskarżeni byli już wielokrotnie karani i mieli świadomość konsekwencji takiego swego zachowania, w tym zwłaszcza jego skutków prawnych. Jak słusznie zauważa sąd metriti na k.24 pisemnego uzasadnienia, reguły, jakimi kieruje się postępowanie karne nie były oskarżonym obce, a swe decyzje procesowe podejmowali z całą pewnością świadomie. Odrzucić zatem należało sugestie oskarżonegoP. S.w zakresie w jakim podał, że przyznanie się do winy spowodowane było chęcią jak najszybszego opuszczenia aresztu śledczego w związku z Komunia świętą jego córki. Oskarżony ten, jako osoba wielokrotnie skazana doskonale zdawał sobie sprawę, że nawet jego przyznanie się do popełnienia zarzucanych mu przestępstw w kontekście ich ilości i stopnia społecznej szkodliwości a nadto jego uprzedniej karalności wcale nie gwarantuje możliwości niezwłocznego opuszczenia zakładu karnego. Podobnie w tym kontekście jako chybiony ocenić trzeba zarzut naruszenia przez sąd I instancji zasady określonej wart. 5 § 2 k.p.k., jako że zarówno w toku postępowania przed Sądem Okręgowym, jak i na etapie postępowania odwoławczego, nie pojawiły się tego typu wątpliwości, których nie dałoby się rozstrzygnąć za pomocą analizy dostępnego w sprawie materiału dowodowego, stąd nie było nawet potrzeby sięgania po to uregulowanie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów postawionych zaskarżonemu wyrokowi, a dotyczących sugerowanej przez skarżących rażącej niewspółmierności orzeczonych kar stwierdzić trzeba, że jest to zarzut wprost absurdalny. Nie dość, że kary orzeczone zostały w dolnych granicach ustawowego zagrożenia, to w przypadku oskarżonegoP. O.i czynu zpunktu 9, wymierzona tam kara pozbawienia wolności stanowi wręcz ustawowe minimum, jakie wobec sprawcy odpowiadającego w warunkachart. 64 § 2 k.k.można było orzec. Trzeba wszak pamiętać, że ustawodawca uznał, iż przesłanką uzasadniającą zmianę orzeczenia o karze w ramach podstawy odwoławczej zart. 438 pkt 4 k.p.k.jest nie sama "niewspółmierność kary", lecz wyłącznie taka, która ma przymiot "rażącej" w rozumieniu ww. przepisu. Nie każda bowiem różnica w ocenie łagodności lub surowości kary pomiędzy sądem meriti a skarżącym, ma prowadzić do zmiany orzeczenia o karze w postępowaniu odwoławczym, czy też w ogóle dawać podstawę do kwestionowania trafności wydanego przez Sąd I instancji orzeczenia. Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona wyłącznie wtedy, jeśli z punktu widzenia nie tylko sprawcy, ale i ogółu społeczeństwa, kara jawi się jako niesprawiedliwa, zbyt drastyczna, przynosząca nadmierną dolegliwość.
Z taką sytuacją absolutnie nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku przekonuje, iż sąd orzekający należycie rozważył i właściwie ocenił wszystkie istotne okoliczności sprawy, w tym podnoszone przez skarżących, a mające związek z wymierzoną karą pozbawienia wolności i karą grzywny. Uwzględnił nadto reguły i zasady mające znaczenie przy orzekaniu w tym przedmiocie tak w odniesieniu do kar jednostkowych, jak i kary łącznej, toteż wymierzona oskarżonym - przy zastosowaniu zasady asperacji - kara łączna pozbawienia wolności i grzywny, cech rażącej surowości w żadnym razie nie nosi. Z kolei wybór zasady orzekania o karze łącznej został dokonany trafnie, albowiem sąd meriti miał na uwadze cele zapobiegawcze i wychowawcze wynikające z treściart. 85a k.k., jakie kara ma osiągnąć. Granice kary łącznej - ukształtowane przez kary jednostkowe i kary orzeczone za ciągi przestępstw– wynosiły odpowiednio w przypadku oskarżonegoR. K.od 2 lat i 2 miesięcy do 6 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz od 120 do 320 stawek dziennych grzywny; w przypadku oskarżonegoP. O.od 2 lat i 1 miesiąca do 5 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności oraz od 50 do 100 stawek dziennych grzywny; wobec oskarżonegoP. S.od 2 lat do 3 lat pozbawienia wolności oraz od 40 do 50 stawek dziennych grzywny. Wysokość orzeczonej wobec oskarżonych kar łącznych pozbawienia wolności i grzywny mieści się więc w granicach wyznaczonych przepisemart. 86 § 1 i 2 k.k.Zważywszy zaś na różnorodzajowość dóbr chronionych prawem oraz działanie na szkodę wielu różnych pokrzywdzonych, w jakie godziło zachowanie oskarżonych, nie sposób uznać, że orzeczone kary jawią się jako rażąco surowe. Podobnie nie mają racji skarżący, gdy upatrują rażącej niewspółmierności kary także w orzeczeniu dotyczącym środków kompensacyjnych polegających na obowiązku naprawienia szkód wyrządzonych poszczególnymi przestępstwami. Po pierwsze wskazać trzeba, że po nowelizacjiKodeksu karnegoprzepisart. 53 k.k.nie będzie miał już swego zastosowania odnośnie orzekania o wysokości obowiązku naprawienia szkody, a po drugie wynikająca z orzeczenia sądu karnego konieczność naprawienia szkody powinna spowodować powstanie u sprawcy przekonania o nieopłacalności popełnienia przestępstwa, a więc jednocześnie może przyczynić się do jego wychowania ku poszanowaniu wartości obowiązujących w danym społeczeństwie. W tym właśnie kontekście, orzeczenie takich obowiązków wobec oskarżonych ocenić trzeba jako uzasadnione.
W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do podzielenia zarzutów i wniosków apelacji w zakresie wpływu sugerowanych przez skarżących uchybień na treść zaskarżonego orzeczenia, jak też do działania z urzędu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, Sąd Apelacyjny wydał orzeczenie reformatoryjne – po myśliart. 437 § 2 k.p.k.– wyłącznie w omówionym wyżej zakresie co do oskarżonegoP. O., a w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Kosztami za postępowanie odwoławcze obciążono Skarb Państwa, zwalniając oskarżonych od ich ponoszenia z uwagi na wymierzone im izolacyjne kary pozbawienia wolności i brak w chwili obecnej źródeł dochodu. Wszystko to czyni uzasadnionym stwierdzenie, że uiszczenie tej należności byłoby dla oskarżonych zbyt uciążliwe, o ile nie nieprawdopodobne. Ponieważ w postępowaniu odwoławczym obrońcy oskarżonych nie stawili się na rozprawę, a zatem oskarżeni nie byli na tym etapie reprezentowani przez obrońców z urzędu, nie przyznano od Skarbu Państwa na rzecz kancelarii adwokackich wnioskowanych w środkach odwoławczych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
SSO (del.) Adam Synakiewicz SSA Michał Marzec SSA Iwona Hyła