Sygn. akt II AKzw 103/23

POSTANOWIENIE
Dnia 8 marca 2023 roku
Sąd Apelacyjny w Krakowie, II Wydział Karny, w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Robert Pelewicz (del.)
Protokolant:  Dominik Dąbrowny
przy udziale Prokuratora Prokuratury(...)wK.A. S.
po rozpoznaniu w sprawie
K. B.(B.)
skazanego zart. 286 § 1 k.k.i inne
zażalenia obrońcy skazanego
na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 2 grudnia 2022 roku, sygn. akt V Kow 2260/22
w przedmiocie zmiany orzeczonego systemu terapeutycznego wykonywania kary pozbawienia wolności
na podstawieart. 437 § 2 k.p.k.iart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 1 § 2 k.k.w.

postanawia
1/ zmienić zaskarżone postanowienie i na podstawieart. 15 § 1 k.k.w.umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zmianę wobec skazanegoK. B.orzeczonego systemu wykonywania kary;
2/ zwolnić skazanego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 grudnia 2022 roku, sygn. akt V Kow 2260/22, Sąd Okręgowy w Krakowie, na podstawieart. 74 § 1 k.k.w., zmienił względem skazanego system terapeutyczny wykonywania kary, orzeczony wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z dnia 28 czerwca 2016 roku, sygn. akt II K 461/14/K, na system programowego oddziaływania [k. 24].
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł obrońca skazanego, który zarzucił:

1
naruszenie prawa materialnego niezwiązanego z kwalifikacją prawną czynu przypisanego skazanego, a toart. 96 § 1 k.k.w., na skutek uznania, że uzależnienie od hazardu nie jest jedną z przesłanek stosowania wobec osadzonego terapeutycznego systemu wykonywania kary pozbawienia wolności, podczas gdy zgodnie z najnowszą międzynarodową klasyfikacją(...)11, uzależnienie od hazardu stanowi jedno z niepsychotycznych zaburzeń psychicznych, a zatem możliwe (i konieczne) jest stosowanie wobec osób uzależnionych od hazardu terapeutycznego systemu wykonywania kary pozbawienia wolności na podstawieart. 96 § 1 k.k.w.oraz§ 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów prowadzenia oddziaływań penitencjarnych w zakładach karnych i aresztach śledczych(Dz. U. z 2013 r., poz. 1067);

2
naruszenie przepisu postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a toart. 74 § 1 k.k.w.w zw. zart. 67 § 1-3 k.k.w.orazart. 3 k.k.iart. 2, 30 i 40 Konstytucji RP, na skutek dokonania zmiany wobec skazanego systemu terapeutycznego wykonywania kary pozbawienia wolności na system programowego oddziaływania wyłącznie z tej przyczyny, że wg informacji nadesłanej przez Dyrektora Aresztu Śledczego wK.w polskich zakładach karnych funkcjonują jedynie oddziały terapeutyczne dla skazanych uzależnionych od alkoholu oraz środków odurzających lub substancji psychotropowych, w związku z czym terapię uzależnienia od hazardu skazany będzie mógł odbyć dopiero po odbyciu całości wymierzonej mu kary, podczas gdy taka wykładnia przesłanek zezwalających na zmianę systemu wykonywania kry pozbawienia wolności stoi w sprzeczności z opisanym wart. 67 k.k.w.celami kary pozbawienia wolności, jak również zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasadą ochrony godności ludzkiej (art. 30 Konstytucji RP) oraz zasadą humanitarnego traktowania (art. 3 k.k.iart. 40 Konstytucji RP).

Podnosząc powyższe zarzuty odwoławcze obrońca skazanego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia [k. 33-35].

Sąd Apelacyjny w Krakowie stwierdził, co następuje:
Niezależnie od zarzutów zażalenia zaskarżone postanowienie należało zmienić, gdyż postępowanie w przedmiocie wniosku jest niedopuszczalne i podlega umorzeniu na podstawieart. 15 § 1 k.k.w.
Należy bowiem zwrócić uwagę, że uprawnienie sądu penitencjarnego do reasumpcji prawomocnych orzeczeń przy zastosowaniu przepisuart. 74 § 1 k.k.w.może dotyczyć systemu terapeutycznego wykonywania kary pozbawienia wolności określonego/orzeczonego tylko i wyłącznie w prawomocnym wyroku. Powołany normatyw legitymuje bowiem sąd penitencjarny do podejmowania w trybie postępowania regulowanego przepisamikodeksu karnego wykonawczegorozstrzygnięć o modyfikacji wyroku wobec osoby skazanej na karę pozbawienia wolności w zakresie „orzeczonego systemu terapeutycznego wykonywania kary”.
Rzecz jednak w tym, iż przedmiotem rozpoznania przez Sąd Okręgowy (a tym samym pośrednio i zaskarżenia) - w trybie wynikającym z treściart. 74 § 1 k.k.w.- nie jest wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II K 461/14/K, którym orzeczono wobecK. B.„karę 2 lat pozbawienia wolności, na podstawieart. 62 kkorzeczono terapeutyczny system wykonywania kary pozbawienia wolności w związku z uzależnieniem od hazardu” (k. 11), a wyrok łączny Sądu Rejonowego w Opolu z 28 października 2019 r., sygn. akt II K 291/19, który – przy uwzględnieniu modyfikacji wynikającej z treści wyroku Sądu Okręgowego w Opolu, sygn. akt VII Ka 1264/19 - „na podstawieart. 85 § 1 i 2 k.k.,art. 86 § 1 i 4 k.k., łączy kary jednostkowe pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi w punktach 1, 3, 7, 10, 14, 15, 18, 21 oraz karę łączną pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem opisanym w punkcie 20 i wymierzaK. B.karę łączną 5 lat pozbawienia wolności.” (k. 12 i 13).
Powyższe przypomnienia są o tyle istotne, że zgodnie z treściąart. 576 § 1 k.p.k.z chwilą uprawomocnienia się wyroku łącznego, wyroki podlegające połączeniu nie podlegają wykonaniu w zakresie objętym wyrokiem łącznym - a contrario ulegają one wykonaniu w zakresie wyrokiem łącznym nieobjętym, a więc stosownie do treściart. 90 § 1 k.k., w zakresie orzeczeń o środkach karnych, przepadku, środkach kompensacyjnych, środkach zabezpieczających lub dozorze, jeżeli orzeczono je chociażby co do jednego ze zbiegających się przestępstw, oczywiście poza sytuacją, o której mowa wart. 90 § 2 k.k.Niewątpliwie zaś semantyczna konstrukcjaart. 62 k.k.w zakresie zwrotu: „system terapeutyczny jej wykonania”, nie koreluje z jurydycznymi konsekwencjami semantycznych konstrukcjiart. 90 § 1 k.k., a to oznacza, że nie podlega wykonaniu wobecK. B.orzeczony wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II K 461/14/K, na podstawieart. 62 k.k.„terapeutyczny system wykonywania kary pozbawienia wolności w związku z uzależnieniem od hazardu” w związku z wymierzeniem mu kary 2 lat pozbawienia wolności.
W konsekwencji dalszym przedmiotem postępowania wykonawczego jest już wyłącznie kara łączna 5 lat pozbawienia wolności, a kwestia wykonania wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II K 461/14/K, w zakresie kary 2 lat pozbawienia wolności w systemie terapeutycznym jej wykonania, może „odżyć” wyłącznie w sytuacji, gdyby doszło do zmiany lub uchylenia wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Opolu z 28 października 2019 r., sygn. akt II K 291/19. Nie jest więc możliwa reasumpcja prawomocnego wyroku przy zastosowaniu przepisuart. 74 § 1 k.k.w., który dotyczy systemu terapeutycznego wykonywania kary pozbawienia wolności określonego/orzeczonego tylko i wyłącznie w prawomocnym wyroku, skoro wyrok łączny Sądu Rejonowego w Opolu z 28 października 2019 r., sygn. akt II K 291/19, nie zawiera rozstrzygnięcia na podstawieart. 62 k.k.o orzeczeniu kary łącznej 5 lat pozbawienia wolności w systemie terapeutycznym jej wykonywania w związku z uzależnieniemK. B.od hazardu.
Wszystko to prowadzi do wniosku, że rozstrzyganie kwestii modyfikacji prawomocnego wyroku łącznego w trybieart. 74 § 1 k.k.w., w sytuacji gdy wyrok ten nie zawiera rozstrzygnięcia/orzeczenia o systemie terapeutycznym wykonania kary łącznej 5 lat pozbawienia wolności na podstawieart. 62 k.k., jest bezprzedmiotowe. A skoro nie istnieje przedmiot postępowania, co do którego można by orzekać, to postępowanie incydentalne w przedmiocie wniosku Dyrektora Aresztu Śledczego wK.o zmianę wobec skazanegoK. B.orzeczonego systemu wykonywania kary podlegać powinno umorzeniu na podstawieart. 15 § 1 k.k.w.z uwagi na zaistnienie okoliczności wyłączającej postępowanie.
Na zakończenie wymaga zasygnalizowania, żeart. 62 k.k.daje sądowi meriti uprawnienie do ustalenia w wyroku systemu terapeutycznego wykonywania kary, a nie nakłada na niego takiego obowiązku. A zatem zaniechanie określenia przez sąd meriti rodzaju i typu zakładu karnego, jak również orzeczenia systemu terapeutycznego wykonania kary pozbawienia wolności skutkuje przekazaniem tych kompetencji komisji penitencjarnej na podstawieart. 76 § 1 pkt 1, 2 oraz 3 k.k.w.
Rozważywszy powyższe, Sąd Apelacyjny orzekł jak w postanowieniu.