Sygn. akt II AKa 173/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 października 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Dariusz Malak
Sędziowie:  SSA Sławomir Steinborn (spr.)
SSO del. Marta Urbańska
Protokolant:  st. sekr. sądowy Aleksandra Konkol
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej wT.del. do Prokuratury Rejonowej(...)wG.M. O.

po rozpoznaniu w dniu 25 października 2018 r.
sprawy
I. C., c.J.,ur. (...)wG.
oskarżonej o czyny zart. 286 § 1 k.k.w zb. zart. 297 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w z. zart. 11 § 2 k.k.oraz czyny zart. 270 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonej
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 2 stycznia 2018 r., sygn. aktIV K 136/16,

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

II
na podstawieart. 2 ust. 1 pkt 4, art. 3 ust. 1, art. 6 oraz art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(tekst jedn. Dz.U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 z późn. zm.) wymierza oskarżonejI. C.kwotę 1.100 (tysiąc sto) złotych tytułem opłaty za postępowanie odwoławcze, zaś na podstawieart. 636 § 1 k.p.k.obciąża ją wydatkami poniesionym przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 2 stycznia 2018 r. w sprawie IV K 136/16 wydanym w odniesieniu doI. C.:

1
uznał ją za winną przestępstwa zakwalifikowanego zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zb. zart. 297 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k., za które wymierzył karę roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny 200 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na 10 złotych,

2
uznał ją za winną ośmiu czynów zarzuconych w pkt III-X aktu oskarżenia, przy jednoczesnym ustaleniu, że zostały popełnione w krótkim odstępie czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru i zakwalifikował je jako jeden czyn ciągły zart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k., za który wymierzył karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

3
na podstawieart. 4 § 1 k.k.,art. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.połączył orzeczone wobec oskarżonej jednostkowe kary pozbawienia wolności i wymierzył karę łączną 2 lat pozbawienia wolności,

4
na podstawieart. 4 § 1 k.k.,art. 69 § 1 i 2 k.k.,art. 70 § 1 pkt 1 k.k.warunkowo zawiesił wykonanie łącznej kary pozbawienia wolności na okres próby 4 lat.

Wskazany wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku zawiera również rozstrzygnięcie o obciążeniu oskarżonej kosztami procesu.
Od wskazanego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonejI. C., zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając mu:

1
w odniesieniu do czynu zarzuconego oskarżonej w pkt II aktu oskarżenia:

a
obrazęart. 391 § 1 i 2 k.p.k.poprzez odczytanie na rozprawie w dniu 19 czerwca 2017 r. nieuwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kserokopii protokołu przesłuchania świadkaW. D.w charakterze podejrzanego z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę RejonowąG., sygn. akt PR I Ds. 989.2016 (k. 196-197), a następnie poczynienie na podstawie tego dokumentu ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, które stanowiły podstawę skazania oskarżonej, podczas gdy odczytywać na rozprawie w trybieart. 391 § 1 k.p.k.można wyłącznie oryginały protokołów bądź też ich odpisy, pod warunkiem, że ich treść jest wierną kopią oryginału, co musi być urzędowo stwierdzone przez osobę uwierzytelniające podpis, w konsekwencji czego ww. protokół nie mógł stanowić dowodu w przedmiotowej sprawie i tym samym posłużyć do poczynienia jakichkolwiek ustaleń faktycznych,

b
obrazęart. 367 § 1 k.p.k.w zw. zart. 368 k.p.k.poprzez zaliczenie w poczet materiału dowodowego dokumentu w postaci wskazanego powyżej protokołu przesłuchania świadkaW. D., a następnie poczynienie na podstawie tego dokumentu ustaleń faktycznych sprawie, który stanowił podstawę skazania oskarżonej, pomimo braku formalnego wydania przez sąd decyzji procesowej o dopuszczeniu dowodu z ww. dokumentu oraz uniemożliwienia stronom, w szczególności oskarżonym wypowiedzenia się w tymże zakresie,

c
obrazęart. 7 k.p.k.poprzez oparcie poczynionych przez sąd ustaleń na dowolnie wybranej części materiału dowodowego, a w zasadzie wyłącznie w oparciu o wyjaśnienia oskarżonegoP. K.w zakresie, w którym pomawiał onI. C., pomimo tego, że wyjaśnieniaP. K.nie znalazły jednoznacznego potwierdzenia w pozostałym ujawnionym materiale dowodowym, a w szczególności w wyjaśnieniach świadkówA. P.,Z. D.,A. U.,A. R., a w konsekwencji oparcie wyroku nie na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, lecz wyłącznie na wybranych jego fragmentach, w sposób sprzeczny z zasadą swobodnej oceny dowodów,

d
będący konsekwencją obrazy wskazanych powyżej przepisów postępowania błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, żeI. C.dopuściła się czynu zarzucanego jej w pkt II aktu oskarżenia, podczas gdy brak było jednoznacznych i wystarczających przesłanek do przyjęcia takiej tezy,

2
w odniesieniu do czynów zarzuconych oskarżonej w pkt III–X aktu oskarżenia – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, poprzez przyjęcie, że czyny te stanowiły czyn ciągły zart. 270 § 1 k.k., podczas gdy mając na względzie motywację oskarżonejI. C., która dokonując wpłaty jakoB. K.działała w zamiarze udzielenia pomocyP. K.w spłacie zaciągniętego przez niego kredytu, podpisywała się za nieistniejącą osobę, nie będąc jako osoba nieposiadająca wiedzy prawniczej świadoma tego, że działanie takie również wyczerpuje znamiona czynu zart. 270 k.k., a ponadto mając na względzie nieznaczną społeczną szkodliwość ww. czynów oraz fakt przyznania się oskarżonej do ich popełnienia, a także jej uprzednią niekaralność, zachodziły uzasadnione podstawy do zakwalifikowania tego występku jako wypadku mniejszej wagi zart. 270 § 2a k.k.

Wpetitumapelacji obrońca wniósł w zakresie czynu zarzucanego oskarżonej w pkt II aktu oskarżenia o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, zaś w zakresie czynów zarzuconych oskarżonej w pkt III-X aktu oskarżenia o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zakwalifikowanie tych czynów jako wypadku mniejszej wagi zart. 270 § 2a k.k.i wymierzenie na tej podstawie kary grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 20 złotych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy okazała się bezzasadna i to w stopniu oczywistym.
Pierwszy z zarzutów, dotyczący odczytania kserokopii protokołu przesłuchania świadkaW. D., opiera się na uproszczonym odczytaniu przez skarżącego treści przepisuart. 391 § 1 i 2 k.p.k.Rzeczywiście na rozprawie w dniu 19 czerwca 2017 r. Sąd Okręgowy – wobec skorzystania przez świadkaW. D.z prawa odmowy zeznań – odczytał wyjaśnienia złożone przez niego w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową(...)wG., sygn. PR I Ds. 989.2016 (zob. protokół rozprawy – k. 228-228v). Wyjaśnienia te zostały odczytane w oparciu o kserokopię protokołu przesłuchaniaW. D.w charakterze podejrzanego, jakie miało miejsce w dniu 3 kwietnia 2017 r. (k. 194-197). Kserokopia ta została dostarczona Sądowi przez prokuratora oskarżającego w przedmiotowej sprawie (k. 188).
W tym kontekście należy przede wszystkim zauważyć, że choć w przepisieart. 391 § 1 i 2 k.p.k.mowa jest o odczytywaniu protokołów poprzednio złożonych przez świadka zeznań oraz wyjaśnień w charakterze podejrzanego, to jednak nie oznacza to, iż o naruszeniu tego przepisu może być mowa już wówczas, gdy odczytana zostanie kserokopia protokołu zeznań lub wyjaśnień. W przepisie tym chodzi bowiem przede wszystkim o odczytanie złożonych przez daną osobę zeznań lub wyjaśnień, natomiast kwestią wtórną jest, czy źródłem, które zostanie wykorzystane do ich odczytania, będzie oryginał protokołu, czy też jego odpis. Istotne bowiem jest, aby zeznania i wyjaśnienia zostały odczytanein extenso, a więc w kształcie, w jakim zostały złożone podczas uprzedniego przesłuchania, a następnie utrwalone w protokole. Z tego względu w cytowanym przez skarżącego orzecznictwie wskazuje się na dopuszczalność odczytywania kopii protokołu, o ile została ona uwierzytelniona przez uprawnioną osobę. Chodzi bowiem o to, aby kopia protokołu była treściowo identyczna z oryginałem. Do materiału dowodowego sprawy mogą bowiem w trybieart. 391 § 1 i 2 k.p.k.zostać włączone jedynie zeznania i wyjaśnienia złożone przez świadka, a nie jakiekolwiek treści będące już przetworzeniem tych zeznań lub wyjaśnień. Sprzeciwiałoby się to bowiem zasadzie bezpośredniości, która nakazuje w pierwszej kolejności korzystać z dowodów pierwotnych, a nie dowodów pochodnych. Również w doktrynie wskazuje się, że na gruncieart. 391 § 1 i 2 k.p.k.na równi z protokołami oryginalnymi można traktować odpisy, ale pod warunkiem, że ich treść jest wierną kopią oryginału (zob. D. Świecki (w:) D. Świecki (red.),Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2018, t. 1, s. 1515). Powyższe prowadzi do wniosku, że o naruszeniuart. 391 § 1 i 2 k.p.k.można byłoby mówić dopiero wówczas, gdyby w toku rozprawy głównej doszło do odczytania kopii protokołu zeznań lub wyjaśnień, których treść byłaby inna niż w oryginalnym protokole.
Mając powyższe względy na uwadze, Sąd Apelacyjny w celu weryfikacji podniesionego zarzutu uzyskał poświadczony za zgodność odpis protokołu przesłuchaniaW. D.w charakterze podejrzanego, jakie miało miejsce w dniu 3 kwietnia 2017 r. (k. 392-395). Porównanie jego treści z treścią kopii tego protokołu, jaka została wykorzystana w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, prowadzi do wniosku, że dokumenty te są identyczna, a zwłaszcza utrwalone w nich wyjaśnienia. Nie ma zatem wątpliwości, że wykorzystany przez Sąd Okręgowy kserokopia stanowi wierną kopię oryginalnego protokołu. W konsekwencji o żadnym naruszeniuart. 391 § 1 i 2 k.p.k.nie może być mowy.
Niezasadny i to w stopniu oczywistym jest również zarzut naruszeniaart. 367 § 1 k.p.k.w zw. zart. 368 k.p.k.W ocenie skarżącego miałoby ono polegać na braku formalnego wydania przez Sąd decyzji procesowej o dopuszczeniu dowodu z protokołu przesłuchaniaW. D.w charakterze podejrzanego oraz uniemożliwieniu stronom, zwłaszcza oskarżonej, wypowiedzenia się co do tej kwestii. W związku z tym przypomnieć należy, że wniosek o przesłuchanieW. D.złożył obrońcaP. K.w odpowiedzi na akt oskarżenia (k. 27). Na rozprawie w dniu 19 września 2016 r., kiedy rozważane były wnioski zawarte w tej odpowiedzi, obrońca oskarżonejI. C.oświadczył, że w jego ocenie wobec oskarżonej postępowanie przygotowawcze wykazuje braki, a kluczowe znaczenie miałyby zeznania świadkaD., wobec czego uzupełnienie postępowania wydaje się zasadne (k. 39). Sąd Okręgowy postanowieniem wydanym na tej samej rozprawie na podstawieart. 170 § 1 pkt 4 k.p.k.oddalił wniosek o przesłuchanieW. D.z uwagi na niemożność ustalenia miejsca pobytu tego świadka (k. 40). Następnie w marcu 2017 r. prokurator Prokuratury RejonowejG.złożył pismo informujące o ustaleniu aktualnych danych dotyczących miejsca pobytuW. D.oraz o wezwaniu go do prokuratury na dzień 24 marca 2017 r. (k. 178). W związku z tym na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. Przewodniczący zarządził wezwanieW. D.w charakterze świadka na kolejny termin rozprawy (k. 184). Na rozprawę w dniu 19 kwietnia 2017 r. świadekW. D.stawił się, jednak jego przesłuchanie zostało przerwane z uwagi na potrzebę przesłuchania z udziałem biegłego psychologa (k. 202v).W. D.stawił się ponownie na rozprawę w dniu 19 czerwca 2017 r. W związku jednak z tym, że w dniu 3 kwietnia 2017 r. doszło do zmiany jego statusu procesowego i w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę RejonowąG.został mu przedstawiony zarzut popełnienia przestępstwa zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 297 § 1 k.k., polegającego na współudziale w czynach zarzuconych oskarżonymP. K.iI. C., został on pouczony o przysługującym mu na podstawieart. 182 § 3 k.p.k.prawie odmowy składania zeznań.W. D.z tego uprawnienia skorzystał. W związku z tym Sąd Okręgowy wydał postanowienie o odczytaniu na podstawieart. 391 § 1 i 2 k.p.k.protokołu zeznań z k. 196-197 (k. 228-228v).
W świetle zreferowanego przebiegu postępowania przed Sądem Okręgowym stwierdzić należy, że nieprawdziwe jest twierdzenie obrońcy jakoby Sąd nie wydał postanowienia o dopuszczeniu dowodu z protokołu przesłuchaniaW. D.. Jeśli natomiast idzie o zarzut dotyczący nieumożliwienia stronom ustosunkowania się do kwestii odczytania protokołu wyjaśnieńW. D., to należy zauważyć, że niewątpliwie przewodniczący składu orzekającego powinien był stosownie do treściart. 367 § 1 k.p.k.umożliwić stronom wypowiedzenie się co do tej kwestii. Protokół rozprawy nie zawiera żadnej wzmianki, aby to nastąpiło. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie można jednak uznać, aby to uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Po pierwsze, podkreślić należy, że kwestia przesłuchaniaW. D.nie pojawiła się dopiero na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2017 r., lecz była przedmiotem wniosków stron i działań Sądu już znacznie wcześniej. Na pierwszej rozprawie obrońca oskarżonej – ten sam, który następnie sformułował przedmiotowy zarzut apelacyjny – oceniał przesłuchanie świadkaW. D.w kontekście zwrotu sprawy do postępowania przygotowawczego jako konieczne. Przypomnieć też trzeba, że pierwsze przesłuchanieW. D.miało miejsce na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r., zaś w dniu 19 czerwca 2017 r. odbyło się ono po raz drugi. Strony miały zatem możliwość zaprezentowania swojego stanowiska w tym zakresie – jeżeli uległoby ono zmianie względem wyrażonego pierwotnie poglądu o potrzebie przesłuchania świadkaD.– choćby w formie pisemnej, jeżeli przewodniczący nie dał im możliwości uczynienia tego w formie ustnej na rozprawie. Po drugie, trzeba mieć na względzie, że wprawdzie przepisart. 391 § 2 k.p.k.zawiera sformułowanie „wolno również odczytywać”, co mogłoby być odczytywane jako wprowadzenie jedynie możliwości odczytania protokołu, jednak uprawnienie do odczytania w stosunku do sądu należy interpretować w powiązaniu zart. 366 § 1 k.p.k., który wymaga od przewodniczącego składu orzekającego czuwania, aby zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy. Wobec tego, gdyby zaniechanie odczytania mogło doprowadzić do niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, to wyraz „wolno” w kontekścieart. 366 § 1 k.p.k.trzeba interpretować jako obowiązek odczytania tych protokołów w wypadku zaistnienia jednej z podstaw wskazanych wart. 391 § 2 k.p.k.(por. D. Świecki (w:) D. Świecki (red.),
    Kodeks…, t. 1, s. 1503). Biorąc pod uwagę okoliczności przedmiotowej sprawy oraz zgromadzony materiał dowodowy należy uznać, iż decyzja Sądu Okręgowego o odczytaniu protokołu wyjaśnieńW. D.była trafna i służyła wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy. Dodów ten pozwolił bowiem na poczynienie ustaleń dotyczących sporządzenia zaświadczenia o zatrudnieniuP. K.współce (...). Skarżący nie wykazał, aby uniemożliwienie ustosunkowania się do kwestii odczytania protokołu w jakikolwiek sposób mogło wpłynąć na treść zaskarżonego wyroku.
Jako bezzasadny należało również ocenić zarzut obrazyart. 7 k.p.k.W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że błędny jest wywód skarżącego, jakoby z treściart. 7 k.p.k.iart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.miało wynikać, iż podstawa faktyczna wnioskowania o sprawstwie oskarżonego powinna opierać się co najmniej na dwóch dowodach. Rzecz bowiem nie leży w ilości dowodów wskazujących na winę oskarżonego, lecz w tym, czy dany dowód jest wiarygodny w świetle kryteriów określonych wart. 7 k.p.k.Wnioskowanie o prawdziwości określonych twierdzeń i wynikających z nich ustaleń faktycznych może opierać się nie tylko na tym, że istnieje inny dowód, który w pełni potwierdza te ustalenia, lecz również być wynikiem rozumowania odwołującego się do zasad logiki, zasad wiedzy oraz do doświadczenia życiowego, zaś treść dowodu „głównego” doznaje wsparcia w szeregu okolicznościach o charakterze pobocznym lub fragmentarycznym, które wynikają z pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie. Gdyby zaakceptować rozumowanie przedstawione przez skarżącego, nie byłoby dopuszczalne skazanie oskarżonego za przestępstwo w sytuacji, gdy jego popełnienie zostałoby utrwalone na nagraniu np. monitoringu, kamery, telefonu, jeżeli jednocześnie brak byłoby innego dowodu odnoszącego się do samego faktu popełnienia tego czynu i potwierdzającego to nagranie. Dokonując próby interpretacji treściart. 7 k.p.k.iart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.skarżący wpadł w pułapkę literalnego ich odczytania, co jak wykazano prowadzi do konsekwencji odległych od tego, co nakazuje zdrowy rozsądek.
Niezależnie od powyższego należy jednak zauważyć, że w przedmiotowej sprawie wcale nie ma miejsce sytuacja – jak usiłuje to przedstawić skarżący – aby obciążające oskarżoną wyjaśnieniaP. K.stanowiły jedyny dowód sprawstwa zarzuconegoI. C.czynu zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zb. zart. 297 § 1 k.k.Okoliczności zawarte w wyjaśnieniachP. K.znajdują bowiem potwierdzenie w szeregu dowodach. Wprawdzie mają one wycinkowy względem wyjaśnieńP. K.charakter, gdyż dotyczą pewnych tylko elementów lub aspektów stanu faktycznego, jednak nie sposób nie dostrzegać, że dowody te potwierdzają szereg poszczególnych okoliczności podanych przezP. K., a tym samym uwiarygodniają całość jego wyjaśnień. W związku z tym należy przypomnieć, że fakt, iżI. C.kontaktowała się zP. K.w czerwcu 2011 r. w sprawach bankowych, a następnie prowadziła z nim na tym portalu korespondencję dotyczącą spłaty zaciągniętego kredytu, znajduje potwierdzenie w wydrukach z portalu społecznościowegoF.(k. 5-11 akt prok.). Z wpisów oskarżonej wynika jasno, że oskarżona była organizatorem kredytu zaciągniętego przezP. K.i miała go spłacać. Z kolei świadekA. U., pracownik biura pośrednictwa kredytowego, potwierdziła, żeP. K.był w tym biurze razem zI. C., jak również to, że oskarżona była później w tym biurze sama. ŚwiadekA. U.podała także, iżI. C.przyprowadziła do biura również innych klientów (k. 155v-156v, k. 281-282 akt prok.). Z kolei z wyjaśnieńW. D.wynika, że został zaangażowany przezI. C.iA. P.jako figurant pełniący funkcję prezesa zarządu i jedynego udziałowcaspółki (...). Otrzymywał od nich pieniądze na swoje utrzymanie, natomiast spółka w rzeczywistości nie prowadziła żadnej działalności. Podpisywał on różne dokumenty przedkładane mu przezI. C., jak również potwierdził, że podpisał zaświadczenie o zatrudnieniuP. K.współce (...), które następnie zostało przedłożone wraz z wnioskiem o udzielenie kredytu (k. 196-197).
Nie można jednocześnie podzielić zarzutu naruszeniaart. 7 k.p.k.w części dotyczącej braku jednoznacznego potwierdzenia wyjaśnieńP. K.w pozostałym materiale dowodowym, zwłaszcza zeznaniachA. P.,Z. D.,A. U.iA. R.. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że skarżący nie dostrzega, iż świadkowie ci zetknęli się ze sprawą tylko w określonym, węższym niż oskarżeni, aspekcie, a zatem mogą posiadać wiedzę tylko co do części zdarzeń składających się na stan faktyczny sprawy. W związku z tym oczekiwanie skarżącego, iż zeznania tych osób potwierdzą całość wyjaśnieńP. K.należy uznać za nieracjonalne.
Krótko odnosząc się do treści zeznań tych świadków, trzeba wskazać, żeZ. D., zbywca nieruchomości, na zakup której zaciągnięty został przezP. K.kredyt, zeznawał wyłącznie co do okoliczności zbyciaP. K.tej nieruchomości. Świadek ten nie pamiętał samego oskarżonego i szczegółów tej transakcji, jak również samej oskarżonejI. C.. Wskazywał przy tym, że transakcjami zajmował się przede wszystkim jego bratS. D.(k. 49v-50, k. 193 akt prok.). ŚwiadekA. R., rzeczoznawca wyceny nieruchomości, zeznał, że sporządził operat szacunkowy dotyczący działki nabytej przezP. K.. Opisał on zasady sporządzania wycen działek należących do braciD.oraz kontakty zJ. K., który to zlecał. Wskazał, że nie dokonywał wycen dlaI. C.i nie kojarzy jej. Nie miał on także wiedzy o relacjach między nią aP. K.oraz informacji dotyczących uzyskania samego kredytu (k. 52-553v, k. 309 akt prok.). Nie ma więc podstaw do uznania, aby zeznaniaZ. D.iA. R.w jakimkolwiek stopniu podważały wyjaśnieniaP. K., bowiem świadkowie ci – inaczej niżA. U.– w żaden sposób nie uczestniczyli w uzyskiwaniu kredytu przezP. K.iI. C.. Brak ich wiedzy w tym zakresie jest więc zrozumiały. Z kolei zeznania świadekA. U.– jak już wskazano powyżej – właśnie potwierdzają depozycjeP. K.w zakresie dotyczącym roliI. C.w uzyskiwaniu kredytu dla niego. Fakt posiadania tej wiedzy koresponduje z rolą tego świadka w przedmiotowych zdarzeniach.
Z kolei świadekA. P.zaprzeczyła, aby miała jakąkolwiek wiedzę na temat zaciągnięcia kredytu przezP. K.na zakup działki oraz co do roliI. C.w tej transakcji. Wskazała też, że nie widziała wcześniej zaświadczenia o zatrudnieniuP. K.w(...)i nie kojarzy takiej nazwy (k. 56-58 akt prok.). Depozycje te należy oceniać niezwykle ostrożnie, skoro brak wiedzy tego świadka o nazwiespółki (...)jest całkowicie niewiarygodny w świetle wyjaśnieńW. D.oraz samegoP. K.. Z drugiej jednak strony, treść tych zeznań również nie podważa wyjaśnieńP. K.dotyczących wyłudzenia kredytu, skoroA. P.wskazywała jedynie, że nie ma wiedzy na temat całej sprawy.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że wbrew wywodom skarżącego istnieje szereg dowodów potwierdzających wyjaśnieniaP. K., zaś dowody wskazane przez skarżącego w żaden sposób nie podważają ich wiarygodności. Nieuprawnione jest twierdzenie skarżącego, iż Sąd Okręgowy nie oparł się na całokształcie materiału dowodowego. Skarżący myli bowiem wynikający zart. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.obowiązek rozważenia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego – co Sąd Okręgowy uczynił – z tym, aby każdy przeprowadzony dowód potwierdzał dokonywane w sprawie ustalenia faktyczne. Z obowiązujących przepisów procesowych nie sposób takiego wymagania wyprowadzić.
Skarżący nie przedstawił w apelacji żadnych argumentów, które nakazywałyby uznać, że pomimo, iż istnieją wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dowody potwierdzające pewne fragmenty depozycjiP. K., to jednak należy odmówić dania wiary tym wyjaśnieniom jako całości. Obrońca zreferował wprawdzie przyjmowane w orzecznictwie kryteria, wedle których należy przeprowadzić ocenę dowodu tzw. pomówienia, jednak nie podjął nawet najmniejszej próby wykazania w realiach przedmiotowej sprawy, że wyjaśnieniaP. K.nie są zdolne przejść z pozytywnym wynikiem testu kontroli przez pryzmat tych kryteriów. Jest to o tyle istotne, że Sąd Okręgowy miał świadomość charakteru wyjaśnieńP. K.i dokonał ich oceny z uwzględnieniem tej okoliczności. Nie wchodząc zatem w tę kwestię szczegółowo i odsyłając do uzasadnienia Sądu Okręgowego warto zwrócić uwagę tylko na kilka kwestii. Po pierwsze, nie ulega wątpliwości, żeP. K.dostarczył organom ścigania nie tylko informacji obciążającychI. C., lecz również obciążył sam siebie, czego wyrazem jest skazanie go wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 2 stycznia 2018 r. Fakt, żeP. K.subiektywnie nie czuł się winny, nie odbiera jego depozycjom wiarygodności. Po drugie,P. K.sam we wrześniu 2012 r. zawiadomił Prokuraturę o fakcie popełnienia przestępstwa wyłudzenia kredytu, co spowodowało wszczęcie postępowania przygotowawczego. ObciążenieI. C.nie miało zatem miejsca w sytuacji, gdyP. K.był już obiektem zainteresowania organów ścigania. Po trzecie, ujawnienie sprawy przezP. K.miało miejsce stosunkowo krótko po zaprzestaniu przezI. C.uiszczania rat tytułem zaciągniętego przez niego kredytu. Nie ma zatem powodu, aby podejrzewać, że zawiadomienie o przestępstwie złożone przezP. K.było wynikiem ukartowania oskarżeń wobecI. C.. Po czwarte, wyjaśnieniaP. K.są konsekwentne w toku całego postępowania karnego w sprawie. Przedstawiał on dość spójną wersję zdarzeń, w tym okoliczności dotyczących udziału i roliI. C.. Po piąte, jak już wskazywano, depozycjeP. K., które obciążająI. C., znajdują potwierdzenie w innych przywołanych przez Sąd Okręgowy dowodach. W konsekwencji trzeba uznać, że twierdzenia skarżącego, jakoby wyjaśnieniaP. K.były niewiarygodne, należy ocenić jako gołosłowne i nieprzekonujące.
Reasumując, zarzut naruszeniaart. 7 k.p.k.jest bezzasadny, co prowadzi z kolei do wniosku, że skarżący nie wykazał, aby Sąd orzekający w sprawie dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych i wadliwie uznał oskarżonąI. C.za winną czynu zarzucanego jej w pkt II aktu oskarżenia.
Przechodząc do ostatniego zarzutu apelacji, a więc zarzutu dotyczącego zakwalifikowania czynów zarzuconychI. C.w pkt III-X aktu oskarżenia jako czynu ciągłego zart. 270 § 1 k.k., zamiast przyjęcia wypadku mniejszej wagi, o którym mowa wart. 270 § 2a k.k., należy wskazać, że zgodnie z dominującym w orzecznictwie stanowiskiem o uznaniu konkretnego czynu zabronionego za wypadek mniejszej wagi decyduje całościowa ocena jego społecznej szkodliwości, jako zmniejszonej do stopnia uzasadniającego wymierzenie kary według skali zagrożenia ustawowego przewidzianego w przepisie wyodrębniającym wypadek mniejszej wagi, w kategorii przestępstw określonego typu. Na ocenie tej ważą przesłanki dotyczące zarówno przedmiotowej, jak i podmiotowej strony czynu (zob. postanowienie SN z dnia 13 czerwca 2002 r., V KKN 544/00, OSNKW 2002, z. 9-10, poz. 73; postanowienie SN z dnia 25 września 2002 r., II KKN 79/00, LEX nr 56084; wyrok SN z dnia 21 czerwca 2017 r., II KK 98/17, OSNKW 2017, z. 11, poz. 64). W odniesieniu do czynu zart. 270 k.k.w orzecznictwie wskazuje się, że wypadek mniejszej wagi penalizowany wart. 270 § 2a k.k.to z reguły przypadki wystawienia przez sprawcę dokumentu o mniejszym znaczeniu w obrocie prawnym i o niewielkiej szkodliwości dla prawidłowego jego funkcjonowania (zob. wyrok SN z dnia 8 września 2015 r., WA 10/15, LEX nr 1789939).
W powyższym kontekście należy zauważyć, że zachowanie oskarżonej nie miało charakteru jednostkowego, bowiem ośmiokrotnie dopuściła się ona sfałszowania dokumentu w postaci potwierdzenia dowodu wpłaty, przy czym działała ona z góry powziętym zamiarem. Świadczy to o tym, że oskarżona działała w sposób rozmyślny, a jej działania nie miały charakteru przypadkowego. Jednocześnie trafnie Sąd Okręgowy przyjął, że zachowania składające się na czyn ciągły zart. 270 § 1 k.k.pozostają w oczywistym związku z popełnieniem czynu przypisanego oskarżonej w pkt III zaskarżonego wyroku. W ocenie Sądu Apelacyjnego służyło to przede wszystkim ukryciu faktu związków oskarżonej z wyłudzeniem kredytu, który został udzielonyP. K.. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż motywem oskarżonej był zamiar udzielenia pomocyP. K.w spłacie zaciągniętego kredytu. W takim razie oskarżona powinna bowiem była przekazywać bezpośrednioP. K.odpowiednie środki na spłatę lub też jako osobę wpłacającą raty wpisywać swoje dane. Nie przekonuje również argument, że oskarżona jako osoba nieposiadająca wiedzy prawniczej nie była świadoma tego, że jej działanie wyczerpuje znamiona czynu zabronionego zart. 270 k.k.Oskarżona prowadziła bowiem wcześniej działalność gospodarczą oraz wykazywała dużą orientację w procedurach dotyczących uzyskiwania kredytu. Jednocześnie należy pamiętać, że Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 marca 2017 r. warunkowo umorzył postępowanie karne wobecI. C.za czyn zart. 297 § 1 k.k., polegający na przedłożeniu we wniosku o kredyt oświadczenia zawierającego nieprawdziwe dane (k. 242), zaś w przedmiotowej sprawie oskarżona wcześniej uzyskała dlaP. K.fałszywe zaświadczenie o zatrudnieniu. Powyższe okoliczności świadczą o lekceważącym stosunku oskarżonej do kwestii wiarygodności dokumentów, jak również wskazują, że zachowania objęte czynem ciągłym nie mogą być uznane za efekt braku orientacji oskarżonej co do zasad dotyczących prawdziwości dokumentów. Nie ma zatem w ocenie Sądu Apelacyjnego żadnych podstaw do uznania, aby czyn ciągły przypisany oskarżonej w pkt IV zaskarżonego wyroku cechował się nieznaczną społeczną szkodliwością i należało uznać go za wypadek mniejszej wagi, o którym mowa wart. 270 § 2a k.k.
***
Mając na uwadze powyższe i jednocześnie nie dostrzegając okoliczności uzasadniających orzekanie poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów, Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku.
W związku z tym, że wyrok Sądu Apelacyjnego kończy postępowanie, należało stosownie doart. 626 § 1 k.p.k.rozstrzygnąć o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze.
Sąd Apelacyjny na podstawieart. 2 ust. 1 pkt 4, art. 3 ust. 1, art. 6 oraz art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(tekst jedn. Dz.U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 z późn. zm.) wymierzył oskarżonejI. C.kwotę 1.100 złotych tytułem opłaty za postępowanie odwoławcze. Jednocześnie na podstawieart. 636 § 1 k.p.k.obciążono ją wydatkami poniesionym przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym. Oskarżona jest osobą zdrową, posiada wykształcenie wyższe, ma możliwości zarobkowe, orzeczona została wobec niej kara wolnościowa, a zatem w ocenie Sądu Apelacyjnego brak było podstaw, aby zwolnić ją od obowiązku uiszczenia tych kosztów.