Sygn. akt II AKa 296/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 czerwca 2021 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA–Anna Kalbarczyk
Sędziowie SA - Anna Zdziarska (spr.)
SA – Izabela Szumniak
Protokolant: sekr. sąd. – Aleksandra Duda
przy udziale prokuratorów Karola Węgrzyna i Przemysława Ścibisza oraz oskarżycielki posiłkowejI. J.
po rozpoznaniu w dniach: 17 czerwca 2021r. i 18 czerwca 2021r.
sprawy:
1.T. A. (1),urodz. (...)wG., synaJ.iJ. z domu W.
oskarżonego o czyn zart. 231 § 1 k.k.,
2.M. B. (1),urodz. (...)wW., córkiM.iE. z domu K.
oskarżonej o czyn zart. 231 § 1 k.k.,
3.M. K. (1),urodz. (...)wO., synaZ.iW. z domu B.
oskarżonego o czyn zart. 231 § 1 k.k.,
4.J. G.,urodz. (...)wO., córkiJ.iJ.z domuS.
oskarżonej o czyn zart. 231 § 1 k.k.,
5.G. C. (1),urodz. (...)wT., synaM.iD.z domuZ.
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 13 czerwca 2019 r., sygn. akt VIII K 98/15

I

    zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonychT. A. (1)iM. B. (1)w ten sposób, że opis przypisanegoT. A. (1)czynu po słowach „(...)” uzupełnia o sformułowanie „czym działał na szkodę interesu publicznego i interesu prywatnego”, a opis przypisanegoM. B. (1)czynu po słowach(...)uzupełnia o sformułowanie „czym działała na szkodę interesu publicznego i interesu prywatnego”;

II. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok wobec oskarżonychM. K. (1),J. G.,G. C. (1)oraz w pozostałym zakresie wobecT. A. (1)iM. B. (1);
III. zasądza od oskarżonychT. A. (1)iM. B. (1)na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w częściach na nich przypadających, w tym 180 (sto osiemdziesiąt) złotych odT. A. (1)i 120 (sto dwadzieścia) złotych odM. B. (1)tytułem opłaty za II instancję, a w zakresie apelacji prokuratora wydatkami obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

AKa 296/20

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5

1
CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019 r., sygn. VIII K 98/15

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego – w stosunku do oskarżonychT. A. (1),M. B. (2),M. K. (1),J. G.orazG. C. (1)

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońcaT. A. (1)– adw.Z. Ć.

☒ obrońcaT. A. (1)– adw.K. P.

☒ obrońcaT. A. (1)– adw.A. B.

☒ obrońcaM. B. (2)– adw.K. S.

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia Prokuratora

☐ na korzyść
☒ na niekorzyść

☒ w całości w odniesieniu do oskarżonychT. A. (1),M. B. (2),M. K. (1),J. G.orazG. C. (1)

☒ w części

☒

co do winy – w odniesieniu doM. K. (1),J. G.orazG. C. (1)

☒

co do kary – w odniesieniu doT. A. (1)iM. B. (2)

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia – w odniesieniu doT. A. (1)

1.3.2. Podniesione zarzuty

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, pod postacią:
-art. 366 § 1 k.p.k., poprzez niewyjaśnienie okoliczności dotyczących: ustaleń poczynionych przez oskarżonąJ. G.zJ. M. (1)w zakresie aktualności posiadanych przez Ambasadę RP wM.kart podejścia do lądowania na lotniskuS.S.oraz kontaktów pomiędzyJ. M. (1)aG. C. (1)w zakresie przekazania informacji dotyczącej wydania przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej noty dyplomatycznej warunkującej możliwość przelotu przez strefę powietrzną Rosji i lądowania samolotów:(...)oraz(...)wS.(rozstrzygnięcie w pkt I)
-art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., polegającą na nieprecyzyjnym określeniu przypisanegoT. A. (1)przestępstwa zart. 231 § 1 k.k., z uwagi na pominięcie w opisie tegoż występku znamienia - działania na szkodę interesu publicznego oraz prywatnego pokrzywdzonych (rozstrzygnięcie wpkt II)
-art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., polegającą na nieprecyzyjnym określeniu przypisanegoM. B. (2)przestępstwa zart. 231 § 1 k.k., z uwagi na pominięcie w opisie tegoż występku znamienia działania na szkodę interesu publicznego (rozstrzygnięcie wpkt III)

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,mający wpływ na treść tego orzeczenia:
- poprzez błędne przyjęcie, że oskarżonyM. K. (1)nie wypełnił swoim zachowaniem znamion czynu zabronionego zart. 231 § 1 kk, co doprowadziło do jego uniewinnienia, podczas gdy całość zgromadzonego i ujawnionego w toku rozprawy materiału dowodowego prowadzi do wniosku przeciwnego (rozstrzygnięcie z pkt I),
- poprzez błędne przyjęcie, że oskarżonyG. C. (1)nie wypełnił swoim zachowaniem znamion czynu zabronionego zart. 271 § 1 k.k., co doprowadziło do jego uniewinnienia, podczas gdy całość zgromadzonego i ujawnionego w toku rozprawy materiału dowodowego prowadzi do wniosku przeciwnego (rozstrzygnięcie z pkt I),
- poprzez błędne przyjęcie, że oskarżonaJ. G.nie wypełniła swoim zachowaniem znamion czynu zabronionego zart. 231 § 1 k.k., co doprowadziło do jej uniewinnienia, podczas gdy całość zgromadzonego i ujawnionego w toku rozprawy materiału dowodowego prowadzi do wniosku przeciwnego(rozstrzygnięcie z pkt I),

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary:
-orzeczonej wobec oskarżonegoT. A. (1), z uwagi na odstąpienie od orzeczenia wobec niego kary grzywny (rozstrzygnięcie w pkt IV)
- orzeczonej wobec oskarżonejM. B. (2), z uwagi na odstąpienie od orzeczenia wobec niej kary grzywny (rozstrzygnięcie w pkt IV)
- poprzez niesłuszne niezastosowanie wobec oskarżonegoT. A. (1)środka karnego w postaci zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych, nadzorczych i kontrolnych w instytucjach państwowych i samorządowych przez okres 4 lat

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie rozstrzygnięcia z punktu I w całości, tj. uniewinnienia oskarżonychM. K. (1),J. G.orazG. C. (1)od popełnienia zarzuconego im przestępstwa i w tym zakresie przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania

☒

Zmiana:
- punktu II wyroku poprzez dodanie do opisu przestępstwa przypisanego oskarżonemuT. A. (1)ustawowego znamienia występku zart. 231 § 1 k.k., tj. tego, że działał na szkodę interesu publicznego oraz prywatnego pokrzywdzonych,
- punktu III wyroku poprzez dodanie do opisu przestępstwa przypisanego oskarżonejM. B. (2)ustawowego znamienia występku zart. 231 § 1 k.k., tj. tego, że działała na szkodę interesu publicznego oraz prywatnego pokrzywdzonych,
- punktu IV wyroku, poprzez orzeczenie wobec oskarżonegoT. A. (1): kary grzywny w wymiarze 180 stawek dziennych z ustaleniem wysokości jednej stawki na kwotę 400 złotych oraz środka karnego w postaci zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych, nadzorczych i kontrolnych w instytucjach państwowych i samorządowych przez okres 4 lat,
- zmianę punktu IV wyroku, poprzez orzeczenie wobec oskarżonejM. B. (2)kary grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych, z ustaleniem wysokości jednej stawki na kwotę 150 zł

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

apelacji obrońcyT. A. (1)– adw.Z. Ć.

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości w odniesieniu do oskarżonegoT. A. (1), tj. co do pkt II, IV tiret 1 i V wyroku

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, a toart. 2 k.k.w zw. zart. 93 ust. 1 Konstytucji RPw zw.art. 231 § 1 k.k., poprzez przyjęcie, że przepisy Instrukcji HEAD stanowią podstawę szczególnego prawnego obowiązku zapobiegnięcia skutkowi, w rozumieniuart. 2 k.k., ciążącego na Szefie(...), a tym samym, iż naruszenie wynikającego z nich obowiązku, może stanowić podstawę odpowiedzialności za popełnienie przestępstwa materialnego, kwalifikowanego na podstawieart. 231 § 1 k.k.

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, która mogła mieć i miała wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 7 k.p.k.orazart. 410 k.p.k., poprzez dokonanie dowolnej i niepełnej oceny materiału dowodowego, sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto z naruszeniem zasady obiektywizmu i z pominięciem korzystnych dla oskarżonego okoliczności wynikających z przeprowadzonych dowodów, a to w szczególności poprzez:
- wadliwą ocenę prawnego charakteru aktu wewnętrznego w postaci decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 2009 roku, nr 184/MON, w sprawie wprowadzenia do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej „Instrukcji organizacji lotów statków powietrznych o statusie HEAD" ((...)) (dalej: „Instrukcja HEAD”) i jego mocy wiążącej, a w rezultacie błędne stwierdzenie, że Instrukcja HEAD mogła być źródłem szczególnego prawnego obowiązku w rozumieniuart. 2 k.k., ciążącego naT. A. (1)jako na Szefie(...)(dalej odpowiednio:(...)i(...)), podczas gdy Instrukcja HEAD, będąc aktem wewnętrznym, została wprowadzona decyzją Ministra Obrony Narodowej, w stosunku do którego Szef(...)nie pozostawał w stosunku podległości, w rozumieniuart. 93 ust. 1 Konstytucji RPi nie mogła być źródłem szczególnego prawnego obowiązku Szefa(...);
- wadliwą ocenę treści Instrukcji HEAD i Zarządzenia nr 2 Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 1997 roku w sprawie specjalnego transportu lotniczego (dalej: „Zarządzenie nr 2”), a w rezultacie przyjęcie, że przepisy tych aktów zobowiązywałyT. A. (1), jako Szefa(...), do zapobieżenia realizacji lotu, którego realizacja następowałaby sprzecznie z przepisami, a w szczególności lotu organizowanego z pominięciem Szefa(...), a nadto do powiadomienia Dowództwa Sił Powietrznych (dalej: „DSP”), 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego (dalej: „36 SPLT”) oraz Szefa Biura Ochrony Rządu (dalej odpowiednio: „Szef BOR" i „BOR”) o odmowie sporządzenia zamówienia, odmowie zatwierdzenia zamówienia lub jakiegokolwiek innego działania uniemożliwiającego wykonanie lotu, podczas gdy Instrukcja HEAD i Zarządzenie nr 2 - ani inne akty, w szczególności porozumienie z dnia 15 grudnia 2004 roku w sprawie wojskowego specjalnego transportu lotniczego, pomiędzy jego stronami tj. Szefem Kancelarii Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej (dalej odpowiednio:(...)i(...)), Szefem Kancelarii Sejmu, Szefem Kancelarii Senatu i Szefem(...)a Ministrem Obrony Narodowej (dalej:(...)) - nie zawierają przepisów nakładających tego rodzaju obowiązki na Szefa(...), w szczególności gdy zapotrzebowanie (zamówienie) złożone do Szefa(...)przez uprawniony podmiot zawierało formalnie wszystkie elementy wyliczone w przepisach Instrukcji HEAD i Zarządzenia nr 2;
- wadliwą ocenę treści Instrukcji HEAD i Zarządzenia nr 2, a w rezultacie przyjęcie, żeT. A. (1), jako Szef(...), był gwarantem prawidłowego wykorzystania specjalnego transportu lotniczego, w tym w zakresie bezpieczeństwa tego lotu związanego z planowanym miejscem lądowania, podczas gdy Instrukcja HEAD i Zarządzenie nr 2 nie zawierają przepisów nakładających tego rodzaju obowiązki na Szefa(...), a nadto Szef(...)nie byłby w stanie takich obowiązków wykonać, gdyż jego rola sprowadzała się do sporządzenia zamówienia na podstawie przekazanego mu zapotrzebowania i nie przyznano mu uprawnień ani nie nałożono obowiązków w zakresie konsultacji z innymi podmiotami, ani też w zakresie weryfikowania i sprawdzania bezpieczeństwa planowanego miejsca lądowania, w tym statusu danego lotniska, a także nie przewidziano przekazywania informacji zwrotnej do Szefa(...)przez DSP, 36 SPLT i Szefa BOR, czy zlecania tym podmiotom analiz przez Szefa(...);
- wadliwą ocenę materiału dowodowego, skutkującą sformułowaniem wewnętrznie sprzecznych tez, a w rezultacie przyjęciem, że naT. A. (1), jako Szefie(...), spoczywał pośrednio obowiązek wskazania lotniska czynnego jako lotniska lądowania samolotu o statusie HEAD, podczas gdy Szef(...)nie miał prawa do wskazania innego lotniska, aniżeli wymienione w zapotrzebowaniu, a także nie miał kompetencji do weryfikowania statusu lotniska i tego, czy jest ono odpowiednie dla wykonania danego lotu, który to obowiązek ciążył na 36 SPLT, jako organizatorze lotu, które to konkluzje wynikają z wywodów Sądu Okręgowego i materiału dowodowego;
- wadliwą ocenę materiału dowodowego, a w rezultacie przyjęcie, żeT. A. (1), jako Szef(...), naruszając obowiązki gwaranta, zwiększył stopień ryzyka dla bezpieczeństwa lotu, podczas gdy lot został zrealizowany pomimo nieotrzymania zamówienia z(...)przez DSP, 36 SPLT i Szefa BOR, które to podmioty dysponowały pełną wiedzą na temat lotu, którą mógł im przekazać Szef(...), w tym wiedzą na temat tego gdzie znajdować będzie się miejsce lądowania, gdy jednocześnie to właśnie na jednym z tych podmiotów, tj. 36 SPLT, ciążył obowiązek fachowej weryfikacji statusu miejsca lądowania i to ten podmiot był właściwy do przeprowadzenia w tym zakresie stosownej analizy, co jednocześnie sprawiało, że ewentualne uchybienia w procedowaniu przez Szefa(...)pozostawały bez znaczenia dla stopnia ryzyka dla bezpieczeństwa lotu, ocenianego z uwagi na planowane miejsce lądowania;
- wadliwą ocenę materiału dowodowego, a w szczególności dokumentu zawierającego tezy na spotkanieT. A. (1)zJ. U., a w rezultacie przyjęcie, żeT. A. (1)wiedział, że miejsce lądowania, na którym lądować ma samolot(...), w dniu 10 kwietnia 2010 r., nie jest lotniskiem czynnym w rozumieniu Instrukcji HEAD iDecyzji nr (...)Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 października 2006 r. w sprawie wprowadzenia do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Regulaminu lotów lotnictwa Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: „Regulamin lotów"),podczas gdy nie wykazano, byT. A. (1)miał wiedzę pozwalająca na tego rodzaju ustalenie, a w szczególności, że miał świadomość, iż fakt, że lotnisko zostanie otwarte na potrzeby przylotu polskich delegacji, oznacza że lotnisko to nie będzie wówczas lotniskiem otwartym w rozumieniu przepisów Instrukcji HEAD i Regulaminu lotów;
- wadliwą ocenę materiału dowodowego odnoszącego się do faktu udzielenia przezT. A. (1)M. B. (2)upoważnienia do dysponowania specjalnym transportem lotniczym, a w rezultacie przyjęcie, że jest to okoliczność irrelewantna dla odpowiedzialności karnejT. A. (1), podczas gdy zgodnie z § 7 ust. 1 Zarządzenia nr 2, Szef(...)mógł udzielić imiennego upoważnienia innej osobie do podejmowania, w jego imieniu, decyzji wynikających z Zarządzenia nr 2, a tym samym delegować związane z tym obowiązki na inną osobę, w tym przypadku naM. B. (2), co do której kompetencji i doświadczenia Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości, szczególnie żeT. A. (1)nie podejmował osobiście czynności dotyczących zapotrzebowań skierowanych z(...)do Szefa(...)i mógł polegać naM. B. (2), iż ta procedować będzie te zapotrzebowania w sposób zgodny z przepisami;
- wadliwą ocenę materiału dowodowego, a w rezultacie przyjęcie, żeT. A. (1)miał świadomość i godził się na to, że nie dopełnia obowiązków i powoduje rzeczywiste niebezpieczeństwo powstania szkody dla interesu publicznego i interesu prywatnego poprzez stworzenie zagrożenia dla bezpieczeństwa wykorzystania wojskowego specjalnego transportu lotniczego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i osoby korzystające z tego transportu w dniu 10 kwietnia 2010 r. samolotem(...), podczas gdy prawidłowa, a nie dowolna, ocena zgromadzonych dowodów, powinna doprowadzić Sąd do wniosku, że zachowanie przypisaneT. A. (1), nie nosi cech zamiaru ewentualnego i to nawet gdyby przyjąć, że wiedział on że miejsce lądowania wS.nie stanowi lotniska czynnego w rozumieniu Instrukcji HEAD i Regulaminu lotów

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,który mógł mieć i miał wpływ na treść tego orzeczenia, a to w szczególności w związku z ustaleniem, że:
-T. A. (1), jako Szef(...), był gwarantem prawidłowego wykorzystania specjalnego transportu lotniczego, w tym w zakresie bezpieczeństwa tego lotu związanego z planowanym miejscem lądowania;
-T. A. (1), jako Szef(...), był najważniejszą postacią w szeroko rozumianym procesie organizowania lotów o statusie HEAD;
-T. A. (1), jako Szef(...), miał obowiązek wstrzymania realizacji lotu samolotu(...)w dniu 10 kwietnia 2010 r.;
- zaniechanieT. A. (1), jako Szefa(...), zwiększyło stopień ryzyka dla bezpieczeństwa lotu samolotu(...)w dniu 10 kwietnia 2010 r.,
-T. A. (1)miał świadomość, że miejsce lądowania wS.nie będzie lotniskiem czynnym w rozumieniu przepisów Instrukcji HEAD i Regulaminu lotów, na dzień realizacji lotu samolotu(...)w dniu 10 kwietnia 2010 r.;
-T. A. (1)dopuścił się przestępstwa z zamiarem ewentualnym, mając świadomość i godząc się na to, że nie dopełnia obowiązków określonych w Zarządzeniu nr 2 i Instrukcji HEAD, dopuszczając do realizacji zapotrzebowania(...)i powodujące rzeczywiste niebezpieczeństwo powstania szkody dla interesu publicznego i interesu prywatnego poprzez stworzenie zagrożenia dla bezpiecznego wykorzystania wojskowego specjalnego transportu lotniczego przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej i osoby korzystające z tego transportu w dniu 10 kwietnia 2010 r., samolotem(...),
a nadto:
przez przypisanie biegłemuP. G.podania, że w razie stwierdzenia w trakcie analizy właściwych służb, że na dane lotnisko nie można wykonać operacji lotu samolotu o statusie HEAD, to koordynator miał obowiązek odmówić wnioskowi zawartemu w zapotrzebowaniu na taki lot, podczas gdy biegłyP. G.jako jedyny przypadek, w którym koordynator miał prawo odmówić zapotrzebowaniu, wskazał sytuację, w której nie ma dostępnego statku powietrznego i jedynie wskazał, że „rozumie”, że jeżeli w trakcie analizy by stwierdzono, że na dane lotnisko nie można wykonać operacji, to koordynator również miałby obowiązek odmówić

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka:

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie jako wniosek alternatywny

☒

zmiana i uniewinnienieT. A. (1)od popełnienia zarzuconego mu czynu

1.3.1

Kierunek i zakres zaskarżenia apelacji

obrońcyT. A. (1)– adw.K. P.

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości - w odniesieniu do oskarżonegoT. A. (1), tj. co do pkt II, IV i V wyroku

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, mająca wpływ na treść orzeczenia, tj:

1
art. 7 k.p.k.orazart.410 k.p.k.w zw. z§ 7 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2011 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania kancelarii tajnych oraz sposobu i trybu przetwarzania informacji niejawnych(Dz. U. 2017 poz. 1558) - poprzez niezapoznanie się przez wszystkich członków składu orzekającego Sądu I instancji z całością materiałów niejawnych niniejszej sprawy (w tym materiałów załączonych do materiału dowodowego z akt sprawy o sygn. XVIII K 321/12), znajdujących się w kancelarii tajnej, a które stały się postawą ustaleń faktycznych w niniejszym postępowaniu co znajduje odzwierciedlenie w części uzasadnienia sporządzonego wyroku, pomimo że taki obowiązek wynika z treści wskazanego Rozporządzenia - o czym świadczy analiza kart przeglądowych owych akt, której odzwierciedlenie zawiera apelacja wniesiona przez obrońcę za pośrednictwem kancelarii tajnej w dniu 6 marca 2020 r.;

2
art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.- poprzez wyeliminowanie w opisie czynu, za który skazano oskarżonego, zakwalifikowanego jako przestępstwo zart. 231 § 1 k.k., kodeksowego znamienia tegoż czynu w postaci „działania na szkodę interesu publicznego lub prywatnego”, a zamiast tego wskazanie w części dyspozytywnej, iż oskarżony „spowodował rzeczywiste niebezpieczeństwo powstania szkody dla interesu publicznego i interesu prywatnego poprzęz stworzenie zagrożenia dla bezpiecznego wykorzystania wojskowego specjalnego transportu lotniczego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i osoby korzystające z tego transportu w dniu 10 kwietnia 2010 r. samolotem(...)”, które to określenia ponad wszelką wątpliwość nie są tożsame, zaś taki opis czynu przez Sąd I instancji wskazuje w istocie na niezrealizowanie przezT. A. (1)znamion zarzucanego mu przestępstwa, a w konsekwencji winno było to prowadzić do konieczności jego uniewinnienia;

3
art. 7 k.p.k.orazart. 193 § 1 k.p.k.w zw. zart. 167 k.p.k.- poprzez oparcie rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie przez Sąd Okręgowy na podstawie opinii zespołu biegłych pod kierownictwem drA. M., podczas gdy dokonanie identyfikacji uprawnień i obowiązków oskarżonegoT. A. (1)jako Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w zakresie dysponowania specjalnym transportem lotniczym nie wymagało wiadomości specjalnych, a biegli, w odniesieniu do statusu lotniskaS.Północy oraz roli koordynatora w świetle Instrukcji HEAD, wypowiadali się w istocie co do kwestii prawnych, które powinny zostać rozstrzygnięte samodzielnie przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, a nadto przedmiotowa opinia zespołu biegłych nie została sporządzona na podstawie całości zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, lecz stanowi dowód z innego postępowania przygotowawczego (prowadzonego przez Wojskową Prokuraturę Okręgową w Warszawie w sprawie: Po. SI. 54/10);

4
art. 7 k.p.k.orazart. 410 k.p.k.poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodowej i dokonanie dowolnej oceny dowodu z opinii zespołu biegłych, w tym przede wszystkim opinii biegłegoP. G.i pominięcie części jego ustaleń - albowiem jakkolwiek w ocenie obrony zasięgnięcie opinii biegłych, o czym mowa powyżej, nie było w niniejszej sprawie uzasadnione, to jednak w przypadku dopuszczenia przedmiotowego dowodu przez Sąd Okręgowy, winien on być poddany w całości ocenie uwzględniającej zasady prawidłowego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego - czego jednak zaniechano, dokonując dowolnej oceny dowodu z opinii i uwzględniając ją przy ustalaniu stanu faktycznego w niniejszej sprawie jedynie w części, z jednoczesnym pominięciem fragmentów opinii kluczowych z punktu widzenia zarzutu postawionego oskarżonemuT. A. (1), a odnoszących się przede wszystkim do obowiązków organizatora lotu (36 SPLT oraz Dowództwa Sił Powietrznych), który miał niezbędną wiedzę, a w świetle Porozumienia między Ministerstwem Obrony Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Obrony Federacji Rosyjskiej w sprawie zasad wzajemnego ruchu lotniczego wojskowych statków powietrznych w przestrzeni powietrznej obu państw z dnia 14 grudnia 1993 r. także techniczne możliwości ustalenia statusu lotniska wS.oraz jego stanu technicznego, a tym samym zapewnienia bezpieczeństwa lotu, co nie należało, jak wprost stwierdził biegły, do(...)w związku z brakiem specjalistów w dziedzinie lotnictwa; biegły podał nadto, co Sąd Okręgowy pominął, iż Instrukcja HEAD w zakresie zapotrzebowania i planowania lotów o statusie HEAD była dokumentem bardzo ogólnym, pozbawionym szczegółowych procedur, przy czym odpowiedzialnym za organizację lotów jest organizator lotów (36 SPLT i DSP), który w niniejszej sprawie nie przeprowadził analizy możliwości wykonania operacji na lotniskuS.Północny, podczas gdy to do organizatora należało sprawdzenie, czy wyznaczone na lot lotnisko jest lotniskiem czynnym; biegły podał także, czego Sąd Okręgowy nie dostrzegł, że z punktu widzenia badania przyczyn zdarzenia lotniczego nieformalny charakter dokumentu w postaci zapotrzebowania nie jest czynnikiem, który przyczynił się w bezpośredni sposób do wystąpienia wypadku lotniczego;

5
art. 7 k.p.k.iart. 410 k.p.k., poprzez dokonanie dowolnej oceny wyjaśnień oskarżonegoT. A. (1)i nieuwzględnienie ich jako wiarygodnych w części, z której wynika, że do kompetencji koordynatora nie należało podejmowanie decyzji co do miejsca lądowania samolotu o statusie HEAD wykonującego lot doS.w dniu 10 kwietnia 2010 r. - podczas gdy wyjaśnienia tej treści odpowiadają w pełni obowiązującej wówczas Instrukcji HEAD, która zobowiązywała Koordynatora jedynie do sporządzenia zamówienia na podstawie otrzymanego zapotrzebowania (§ 2 ust. 3 Instrukcji), a nadto znajdują potwierdzenie w szczególności w wyjaśnieniachM. B. (2)(która podczas rozprawy w dniu 31 marca 2016 r. wskazała, że w przypadku lotów takich jak lot Prezydenta RP doS.rola(...)ograniczała się do wpisania lotu do ewidencji i sprawdzenia możliwości jego wykonania, tj. sprawdzenia, czy nie ma innych lotów na wskazany termin), a także zeznaniach świadkaM. Z. (1)oraz treści zapotrzebowań na loty z 3, 9 oraz 30 marca 2010 r., kierowanych w związku z planowaną wizytą Prezydenta RP wK.w dniu 10 kwietnia 2010 r. do(...)oraz czynionych na nich adnotacji pracowników Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, a także licznymi dowodami wskazującymi na to, że kwestie związane z wyborem lotniska lądowania samolotu o statusie HEAD spoczywały na organizatorze lotu (tj. 36 Specjalnym Pułku Lotnictwa Transportowego);

6
art. 7 k.p.k.orazart. 410 k.p.k.poprzez dowolną ocenę dowodu w postaci zeznań świadkaP. O.oraz uznanie za niewiarygodne zeznań świadka co do tego, że lotnisko czynne oznacza lotnisko, na które można wykonywać operacje lotnicze i jednoczesne wskazanie, że treść zeznań świadka wskazuje, że przedstawił on własne, subiektywne poglądy dotyczące statusu lotniska, nie dysponując w tym zakresie żadną wiedzą (s. 127 uzasadnienia) – podczas gdy świadek ten był Szefem Sekcji Planowania i Ewidencji 36 SPLT, wobec czego nie może ostać się stwierdzenie o jego braku wiedzy dotyczącej lotnisk, zaś wskazana przez niego definicja lotniska odpowiada, czego Sąd Okręgowy nie dostrzegł, treści § 9 ust. 14 Regulaminu RL-2006 w myśl którego lotniskiem czynnym jest lotnisko, na którym w sposób zgodny z jego instrukcją operacyjną odbywają się operacje startów lub lądowań oraz realizowana jest obsługa ruchu lotniczego, świadek zaś - podobnie jak wszystkie inne osoby przesłuchiwane w niniejszej sprawie - nie miał wątpliwości, że lotnisko wS.będzie otwarte w celu przyjęcia samolotów specjalnych w związku z obchodami 70. Rocznicy(...); dodatkowo Sąd Okręgowy pominął zeznania świadka, z których wynika, że załoga samolotu(...)nie miała zastrzeżeń do przedstawionej przed lotem dokumentacji lotniska, wskazał, że „końcowym ogniwem”, które decyduje o wykonaniu lotu jest zawsze kapitan, a nadto zeznał, że brak lotniska w zbiorze(...)nie oznacza, że nie było użytkowane, złożył także zeznania dotyczące systemów znajdujących się na lotniskach zamkniętych (

    videprotokół rozprawy z dnia 8 maja 2018 r.);

7
art. 7 k.p.k.oraz410 k.p.k., poprzez dowolną ocenę dowodów w postaci: notatki sporządzonej w dniu 26 marca 2010 r. z przebiegu rozmów ze stroną rosyjską w dniu 25 marca 2010 r., a także zeznań świadkówE. S.,A. W.,B. L. (1),M. P.,I. M.- z których to dowodów jednoznacznie wynika, że pracownicy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, w tym także jej Szef -T. A. (1), wielokrotnie przed dniem 10 kwietnia 2010 r. byli zapewniani przez przedstawicieli strony rosyjskiej o tym, że lotnisko wojskowe wS.zarówno w dniu 7, jak i 10 kwietnia 2010 r. przyjmie polskie samoloty specjalne, a nadto otrzymali (faksem z Ambasady RP wM.) schematy lotniska wS., wobec czego brak było jakichkolwiek podstaw do powzięcia wątpliwości co do możliwości lądowania na tym lotnisku, które, co kluczowe w niniejszej sprawie, nie były zgłaszane także przez organizatora lotu - 36 SPLT, od którego pracownicy(...)otrzymali zapewnienie o możliwości wykonania operacji lotniczej na lotnisko wS.;

8
art. 7 k.p.k.orazart. 410 k.p.k., poprzez dowolną ocenę dowodów w postaci wyjaśnieńM. B. (2), wyjaśnieńT. A. (1), zeznańB. L. (1), zeznańM. Z. (1), zeznańE. S., a także treści korespondencji e-mail prowadzonej pomiędzy pracownikami(...), w tym przede wszystkim wiadomości mailowychE. S.z dnia 6 stycznia 2010 r. i 3 kwietnia 2010 r., jak również dokumentów zamówień, na którychM. K. (1)czynił adnotacje o przesłaniu ich do wiadomości MON - z których to dowodów jednoznacznie wynika, że pracownicy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów podejmowali w granicach swoich kompetencji działania konieczne dla zrealizowania obowiązków Koordynatora, a dodatkowo także wszelkie czynności, za pomocą których mogli – na zasadzie współdziałania władz – przyczynić się do prawidłowej organizacji wizyt Premiera i Prezydenta wK.w kwietniu 2010 r.

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że:
- oskarżonyT. A. (1)jako Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów nie powinien był dopuścić do realizacji zapotrzebowania Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wykorzystanie wojskowego specjalnego transportu lotniczego - samolotu(...)w tej oficjalnej na trasieW.-S.-W.w dniu 10 kwietnia 2010 r. - albowiem po pierwsze, obowiązująca wówczas Instrukcja organizacji lotów statków powietrznych o statusie HEAD, jak również żaden inny akt prawny, w tym Zarządzenie Nr 2 Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 1997 r. w sprawie specjalnego transportu lotniczego nie nadawał mu takich kompetencji, przewidując jedynie, że Szef(...)jako Koordynator na podstawie otrzymanego w formie pisemnej zapotrzebowania na lot o statusie HEAD sporządza zamówienie, które przekazuje Dowódcy Sił Powietrznych i jednocześnie do wiadomości dowódcy jednostki wojskowej realizującej lot statku powietrznego o statusie HEAD oraz Szefowi BOR (§ 2 ust. 3 Instrukcji), Instrukcja nie przewidywała natomiast żadnej procedury weryfikacji przez Koordynatora otrzymywanego zapotrzebowania, po wtóre zaś - zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż oskarżony jako Szef(...)w dniu 6 maja 2009 r. upoważniłM. Z. (2)Dyrektora Biura Dyrektora Generalnego, na podstawie § 6(...)Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 2007 r., do dysponowania specjalnym transportem lotniczym (k. 99, tom II) i to doM. B. (2)kierowane były zapotrzebowania na loty wpływające do(...)z Kancelarii Prezydenta w związku z uroczystościami wK.w kwietniu 2010 r., przy czymM. B. (2)zapotrzebowania te przekazywała dalej doM. K. (1);
-T. A. (1)wiedział, że wS.nie ma lotniska, na którym dopuszczalne byłoby wykonanie operacji lądowania statku powietrznego o statusie HEAD - podczas gdy w toku przygotowywania wizyt związanych z obchodami 70. Rocznicy(...)oskarżony uzyskał informację na najwyższym szczeblu władz rosyjskich - tj. od Zastępcy Szefa Aparatu Rządu Federacji RosyjskiejJ. U.- że lotnisko wS.przyjmie samoloty specjalne z polskimi delegacjami przybywającymi na uroczystości, o czym poinformował swoich współpracowników (co dostrzegł także Sąd Okręgowy, na s. 17. uzasadnienia swego wyroku), a ponadto zapewnienia strony rosyjskiej w tym zakresie przekazywane były na każdym etapie przygotowania wizyt polskich delegacji, także pracownikom(...), w szczególności przebywającym w Rosji podczas wizyty grupy przygotowawczej (o czym świadczy treść notatkiE. S.ze spotkania z dnia 25 marca 2010 r., a także treść zeznań świadków - w szczególnościE. S.,A. W.,I. M., a takżeM. P.,D. C.orazB. L. (1));
- dopuszczenie przez oskarżonego jako Szefa(...)Koordynatora zapotrzebowania na lot w dniu 10 kwietnia 2010 r. do realizacji spowodowało rzeczywiste niebezpieczeństwo powstania szkody dla interesu publicznego i interesu prywatnego, poprzez stworzenie zagrożenia dla bezpiecznego wykorzystania wojskowego specjalnego transportu lotniczego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i osoby korzystające z tego transportu samolotem(...)- podczas gdy pomiędzy działaniami Szefa(...)(bądź osoby przez niego upoważnionej) w zakresie dysponowania specjalnym transportem lotniczym a wystąpieniem katastrofy lotniczej w dniu 10 kwietnia 2010 r., a nawet - jak wskazał Sąd Okręgowy - zaistnieniem

    „rzeczywistego niebezpieczeństwa powstania szkody poprzez stworzenie zagrożenia”brak jest jakiegokolwiek związku, na co wskazuje fakt przygotowania i wykonania operacji lotniczej wyłącznie przez 36 SPLT oraz Dowództwo Sił Powietrznych, które podejmowały swe działania niezależnie od czynności Koordynatora przewidzianych w Instrukcji HEAD oraz Zarządzeniu nr 2

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka:

☒

art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.- występowanie okoliczności wyłączającej postępowanie, tj. brak skargi uprawnionego oskarżyciela - albowiem subsydiarny akt oskarżenia w niniejszej sprawie wniesiony został przez osoby, które w rozumieniu treściart. 49 § 1 k.p.k.nie są pokrzywdzone przestępstwem, którego popełnienie zarzucono oskarżonemu, zakwalifikowanym jako czyn zart. 231 § 1 k.k., na co wskazuje, iż działania oskarżonego jako cywilnego funkcjonariusza publicznego nie miały wpływu na bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa podróży lotniczej, skoro pomiędzy czynnościami, podejmowanymi w ramach przygotowania i organizacji wizyt, a przygotowaniem i przeprowadzeniem operacji lotniczej w dniu 10 kwietnia 2010 r. istniało ogniwo pośrednie, jakim było zachowanie żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, realizujących lot z ramienia 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego - co zgodnie z treściąart. 49 § 1 k.p.k.wyklucza możliwość uznania oskarżycieli subsydiarnych występujących w tej sprawie za pokrzywdzonych przestępstwem niedopełnienia obowiązków przez Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania

☒

ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd Odwoławczy zarzutu występowania okoliczności wyłączającej postępowanie - o zmianę zaskarżonego orzeczenia oraz uniewinnienie oskarżonegoT. A. (1)

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

apelacji obrońcyT. A. (1)– adw.A. B.

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości, w zakresie dotyczącymT. A. (1)

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary co doA.iB.

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia – co doA.

1.3.2. Podniesione zarzuty

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, mająca wpływ na treść orzeczenia, tj:

1
art. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.iart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.poprzez dokonanie przez Sąd I instancji oceny materiału dowodowego nieodpowiadającej kryteriom rzetelnej oceny opartej na zasadach prawidłowego rozumowania, wskazaniach wiedzy i doświadczenia życiowego, a także przeprowadzenie jej w sposób jednostronny i nieobiektywny, uwzględniający jedynie okoliczności świadczące na niekorzyść oskarżonego, a przez to pominięcie dowodów świadczących na jego korzyść, w tym oparcie orzeczenia o winie oskarżonego, polegający na przyjęciu, że:

-„skorzystanie przez uprawniony podmiot, w tym przypadku Prezydenta RP z wojskowego specjalnego transportu lotniczego w dniu 10 kwietnia 2010 r. uzależnione było od pozytywnej decyzji Szefa(...)Koordynatora”,
-„obowiązek wskazania lotniska czynnego jako lotniska lądowania samolotu o statusie HEAD spoczywał pośrednio na Szefie(...)Koordynatorze"także w zakresie jakim nakładało to na Koordynatora obowiązek dokonania czynności sprawdzających statusu lotniska lądowania, tj. czy lotnisko lądowania jest czynne czy też nie,
- Koordynator

    „w zakresie przysługujących mu uprawnień i ciążących na nim obowiązków związanych z dysponowaniem wojskowym specjalnym transportem lotniczym zobowiązany był do podjęcia działań koniecznych do wykonania zamierzonego lotu o statusie HEAD na lotnisko lądowania, które byłoby lotniskiem czynnym np. poprzez ustalenie z podmiotem uprawnionym innego miejsca lądowania, które byłoby lotniskiem czynnym, ewentualnie poprzez ustalenie z podmiotem uprawnionym wyboru innego typu statku powietrznego (wykonanie lądowania na śmigłowcach dopuszczalne było, pod pewnymi warunkami, w innych miejscach niż lotniska), a w przypadku niemożności doprowadzenia do osiągnięcia stanu zgodnego z prawem i rozpoczęcia procedury organizowania lotu o statusie HEAD na podstawie zapotrzebowania podmiotu uprawnionego przesłanego do wiadomości DSP, 6 SPLT i BOR - obowiązkiem Szefa(...)Koordynatora było wydanie decyzji odmownej (odmowa sporządzenia zamówienia, odmowa zatwierdzenia zamówienia) i powiadomienie o tym wskazanych instytucji",

- Koordynator był gwarantem prawidłowego, w tym również bezpiecznego z uwagi na planowane miejsce lądowania, wykorzystania wojskowego specjalnego transportu lotniczego przez najważniejsze osoby w państwie, podczas gdy obowiązujące ówcześnie przepisy, tj. Zarządzenie Nr 2 Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 1997 r. w sprawie specjalnego transportu lotniczego,Decyzja Nr (...)Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie wprowadzenia do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej „Instrukcji organizacji lotów statków powietrznych o statusie HEAD", Porozumienie z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie wojskowego specjalnego transportu lotniczego, zawarte pomiędzy Szefami Kancelarii Prezydenta RP, Sejmu, Senatu i Prezesa Rady Ministrów oraz Ministrem Obrony Narodowej, nie określały zakresu obowiązków oskarżonego jako Koordynatora poprzez wymóg weryfikacji złożonego przez zamawiającego samolot zamówienia, chociażby poprzez sprawdzanie miejsca lodowania, tym samym nie można przyjąć, iż zachowanie oskarżonego wypełniło znamionaart. 231 §1 k.k.
a także
- bezpodstawnej odmowie wiarygodności zeznańJ. M. (1),W. T.,S. N.,B. L. (1),P. O., wskazujących na status lotniskaS.S.jako państwowego i zdolnego do przyjmowania samolotów (lotów),
- bezpodstawnej odmowie wiarygodności wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadkaM. Z. (1), w szczególności w zakresie w jakim opisywali oni rolę Koordynatora, która sprowadzała się wyłącznie do rozstrzygania sporów pomiędzy podmiotami uprawnionymi do korzystania z wojskowego specjalnego transportu lotniczego w razie zgłoszenia przez nie zapotrzebowania na lot w tym samym terminie,
- niezasadnego pominięcia przez Sąd w rozważaniach uzasadnienia skarżonego orzeczenia Załącznika nr 2 Instrukcji HEAD z roku 2009 przedstawiającego schemat procesu organizowania lotów o statusie HEAD. We wskazanym schemacie Koordynator w procesie organizowania lotu został całkowicie pominięty (nieuwzględniony), z kolei ze schematu wynika między innymi, iż Dysponent limitu nalotów kieruje zapotrzebowanie (a więc dokument, którego autorem jest w rozpatrywanym przypadku Kancelaria Prezydenta RP) do Dowódcy Sił Powietrznych oraz informuje o zapotrzebowaniu Dowódcę jednostki realizującej zadanie. Dysponentem limitu nalotów jest osoba uprawniona przez Ministra Obrony Narodowej do używania (wykorzystywania) wojskowych statków powietrznych w ramach przydzielonych limitów nalotów. Dysponent limitu nalotów wyznacza decyzją (rozkazem) dysponenta statku powietrznego (dowódcę wylotu), to jest osobę, której oddano w dyspozycję wojskowy statek powietrzny i załogę, odpowiedzialną za transportowany stan osobowy oraz ładunek

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,mający wpływ na jego treść, polegający na ustaleniu, że zebrany materiał dowodowy uwiarygodnia winę oskarżonego oraz że oskarżonyT. A. (1):

-

miał świadomość, że lotniskoS.S.było zamknięte, nie nadawało się do lądowania na nim samolotów pasażerskich i niedopuszczalne było zorganizowanie na to lotnisko lotu o statusieH.,

działał z zamiarem ewentualnym -„Miał on świadomość stanu rzeczy składającego się na desygnaty znamion strony przedmiotowej w/w typu czynu zabronionego i godził się na jego popełnienie",

w sytuacji, w której zalegający w aktach sprawy materiał dowodowy i okoliczności ocenione we wzajemnym ze sobą powiązaniu, prowadzą nieodparcie do przeciwnych wniosków i ustaleń

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k.- rażąca niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego kary w stosunku do okoliczności czynu oraz w relacji do celów, jakie kara ta powinna spełnić w zakresie prewencji szczególnej i społecznego oddziaływania w sytuacji, gdy po stronie oskarżonego występowały okoliczności łagodzące, które nie zostały przez sądmeritiuwzględnione w dostatecznym stopniu, a związane z postawą oskarżonego takich jak, np.: zachowanie w toku postępowania i nie uchylanie się przed uczestnictwem w nim, co w konsekwencji doprowadziło do orzeczenia kary nie uwzględniającej dyrektyw wymiaru kary zart. 53 k.k.

1.4. Wnioski

☒

uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu jako wniosek alternatywny

☒

zmiana wyroku:
- w zaskarżonej części poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu,
- w zakresie orzeczonej wobec oskarżonegoT. A. (1)kary i wymierzenie kary łagodniejszej, uwzględniającej okoliczności dotyczące oskarżonego, a także jego zachowanie oraz względy indywidualno-prewencyjne, w tym wymagania co do społecznego oddziaływania sankcji karnej, która w należyty sposób spełni cel społecznego oddziaływania oraz zadania represyjno-wychowawcze wobec oskarżonego

1.3.1

Kierunek i zakres zaskarżenia

apelacji obrońcyM. B. (2)– adw.K. S.

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości w zakresie dotyczącymM. B. (2)

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego innych, niż stanowiące kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonej, która miała wpływ na treść orzeczenia, a toart. 49 § 1 i art. 51 § 1w zw. zart. 55 § 1 KPKpoprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że członkowie rodzin osób korzystających w dniu 10 kwietnia 2010r z wojskowego specjalnego transportu lotniczego samolotem(...)mogą wykonywać prawa pokrzywdzonego w postępowaniu, którego przedmiotem jest odpowiedzialność karna za przestępstwo zart. 231 k.k., w tym wnieść subsydiarny akt oskarżenia, podczas, gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów wskazuje, że uczestnicy lotu samolotem(...)w dn. 10 kwietnia 2010 r. nie są pokrzywdzonymi w rozumieniuart. 49 § 1 k.p.k.w zw. zart. 231 § 1 k.p.k., a zatem ich najbliżsi nie mogą wstąpić w ich prawa i nie mogą wnieść subsydiarnego aktu oskarżenia

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku, a to:

(1
art. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.iart. 168 k.p.k.poprzez intencjonalne pominięcie podczas wyrokowania wszystkich okoliczności związanych z udowodnionym podczas rozprawy głównej, a także znanym sądowi z urzędu konfliktem pomiędzy Kancelarią Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ((...)) i Kancelarią Prezesa Rady Ministrów ((...)) dotyczącym udostępniania(...)transportu lotniczego (samoloty pasażerskie i śmigłowce) obsługiwanych przez 36 Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego (36 SPLT), czyli jednostkę wojskową podległą Dowództwu Sił Powietrznych RP (DSP), przez co sąd pozbawił się możliwości swobodnej i zgodnej z zasadami prawidłowego rozumowania oceny dowodów i okoliczności, które ujawniły się podczas rozprawy głównej;

(2
art. 7 k.p.k.poprzez dowolną i sprzeczną z zasadami prawidłowego rozumowania ocenę dowodów z dokumentów w postaci Upoważnienia z dnia 6 maja 2009r, którym osk.T. A. (1)upoważnił osk.M. B. (2)do „dysponowania specjalnym transportem lotniczym” i Opisu Stanowiska Pracy z 16 października 2009 r., polegającą na przypisaniu występującemu w tych dokumentach czasownikowi „dysponować” znaczenia, którego w istocie nie posiada, które to znaczenie sąd ustalił na podstawie jednego źródła o renomie istotnie niższej niż źródła, które zostaną wskazane w dalszej części apelacji w sytuacji, gdy z tych innych, znacznie poważniejszych opracowań wynika, że desygnatem pojęciowym czasownika dysponować jest zaledwie „mieć coś do dyspozycji”, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mianowicie, że osk.M. B. (2)mogła „dowolnie dysponować” transportem lotniczym, co nie znajduje żadnego umocowania w okolicznościach ujawnionych podczas rozprawy głównej;

(3
art. 55 § 1 k.p.k.poprzez świadome odstąpienie od kontroli wstępnej aktu oskarżenia w takim zakresie, w jakim należało zbadać czy skarga subsydiarna została wniesiona z zachowaniem terminu zawitego, w sytuacji, gdy ze zwrotnych poświadczeń odbioru wynika, żeE. K.,W. J.,G. J.iD. F.orazJ. M. (2)nie wnieśli subsydiarnego aktu oskarżenia w terminie miesiąca od doręczenia im zawiadomienia o ponownym umorzeniu postępowania, przez co udział w rozprawie głównej w charakterze strony, także w części niejawnej brały osoby postronne, których działania procesowe podjęte na rozprawie głównej mogły mieć wpływ na jej przebieg, a tym samym na proces wyrokowania, choćby poprzez uzyskanie odpowiedzi na pytania, zadane osobiście i/lub przez pełnomocnika

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.

     –błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, który mógł mieć wpływ na jego treść, a mianowicie, że osk.M. B. (2)mogła nie wyrazić zgody na lot Prezydenta RP doS.w dniu 10 kwietnia 2010 r. w sytuacji, gdy żadnych sprzeciwów wobec złożenia zamówienia na w/w lot przez(...), a tym samym na możliwości odbycia tego lotu na lotnisko wS.przez Prezydenta RP i towarzyszące mu osoby nie zgłaszały instytucje takie jak Biuro Ochrony Rządu (BOR), DSP i 36 SPLT, na które to instytucje osk.M. B. (2), jako osoba cywilna nie miała żadnego wpływu i nie mogła wydawać im jakichkolwiek poleceń i/lub zakazów, podobnie, jak nie mogła wydać żadnego zakazu wiążącego Prezydenta RP, co łącznie skutkowało błędem polegającym na przypisaniu osk.M. B. (2)sprawstwa w zakresie czynu zart. 231 § 1 k.k.

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka:

☒

art. 439 1 pkt 9w zw. zart. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.z uwagi na brak skargi uprawnionego oskarżyciela, co stanowi podstawę umorzenia postępowania

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej osk.M. B. (2)i umorzenie w tym zakresie postępowania
ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji

☒

zmiana i uniewinnienie oskarżonejM. B. (2)

1

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Zarzut Prokuratora – obrazyart. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.
Pozostałe zarzuty Prokuratora oraz wszystkie zarzuty obrońców

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadne

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

ObrońcaT. A. (1)– adwokatK. P.i obrońcaM. K. (2)S.zarzucili wydanie zaskarżonego orzeczenia pomimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela, twierdząc że uczestnicy lotu w dniu 10.04.2021r. nie byli pokrzywdzonymi w rozumieniuart. 49 § 1 k.pk., a zatem w myślart. 55 § 1 k.p.k.pełnomocnicy pokrzywdzonych (członkowie zmarłych rodzin) nie mogli wywieść subsydiarnego aktu oskarżenia, co ich zdaniem winno skutkować uchyleniem wyroku i umorzeniem postępowania.
W ocenie Sądu Apelacyjnego powyższy zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie.
Przedmiotowy subsydiarny akt oskarżenia wniesiony został przez oskarżycieli subsydiarnych -E. K.,W. J.,B. L. (2),I. J.,G. J.,D. S.,P. W.,J. W.,D. F.,M. W.orazJ. M. (2). Osoby te na etapie postępowania przygotowawczego występowały w charakterze pokrzywdzonych.
Wprawdzie obrońcy obszernie cytują dorobek orzeczniczy Sądu Najwyższego dotyczący kryteriów wyznaczających definicję pokrzywdzonego oraz znaczenia „bezpośredniości” w rozumieniuart. 49 § 1 k.p.k., to jednak wyciągnięte przez nich wnioski nie zyskały akceptacji Sądu Apelacyjnego. Należy zgodzić się, że status pokrzywdzonego określa treść art.art. 49 § 1 k.p.k, zgodnie z którym pokrzywdzonym, jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo.
W literaturze podnosi się, że definicję pokrzywdzonego wyznaczają trzy kryteria: 1) podmiot, czyli osoba fizyczna, prawna oraz instytucja państwowa, samorządowa lub inna jednostka organizacyjna, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, choćby nie miała osobowości prawnej; 2) naruszone bądź zagrożone dobro prawne, także o charakterze ogólnym; 3) bezpośredniość naruszenia bądź zagrożenia dobra prawnego. Konieczne jest zatem: ustalenie naruszenia normy karnej, określenie przedmiotu i zakresu tej normy oraz poszukiwanie związku pomiędzy znamionami czynu a zagrożeniem dobra prawnego konkretnego podmiotu (A. Sakowicz (red.),Kodeks postępowania karnego. KomentarzyWyd. 8, Warszawa 2016, Legalis).
Wszystkim oskarżonym w niniejszej sprawie zarzucono popełnienie czynów zakwalifikowanych jako przestępstwa zart. 231 § 1 k.k.
Najprostszym kryterium dla uznania, czy oskarżyciele subsydiarni są osobami pokrzywdzonymi w niniejszej sprawie jest odwołanie się do opisu zarzuconego i przypisanego przez Sąd I instancji czynu. Bezsprzecznie bowiem "krąg pokrzywdzonych w rozumieniuart. 49 § 1 k.p.k.ograniczony jest zespołem znamion czynu będącego przedmiotem postępowania. Pogląd ten pozostaje także w zgodzie z poniższymi postanowieniami Sądu Najwyższego.
W postanowieniu z dnia 21 maja 2014 r., sygn. V KK 418/13, LEX nr 1475186, Sąd Najwyższy orzekł: „O tym, kto jest osobą pokrzywdzoną w konkretnej sprawie, decyduje dobro prawne tej osoby naruszone lub zagrożone przez sprawcę czynu, i to w sposób bezpośredni, choćby nie wynikało to wprost z opisu tego czynu i jego kwalifikacji prawnej. Owa bezpośredniość wchodzi w grę także wtedy, gdy przedmiotem ochrony prawnej jest wprawdzie dobro ogólniejszej natury, ale zagrożenie tego dobra powoduje również bezpośrednie pokrzywdzenie indywidualnej osoby”.
Z kolei w postanowieniu z dnia 23 września 2008 r., sygn. I KZP 16/08, OSNKW 2008, Nr 10, poz. 78 Sąd Najwyższy wskazał: „dla uznania, czyin concretodana osoba jest pokrzywdzonym w rozumieniuart. 49 § 1 k.p.k., podstawowe znaczenie ma właściwe ustalenie przedmiotu ochrony przepisu prawa karnego, którego znamiona wyczerpuje czyn będący przedmiotem postępowania. Należy więc badać, jakie dobro jest chronione przez dany przepis. Jeżeli dobro to będzie naruszone bezpośrednio, to choćby nie było dobrem głównym, ale jedynie pobocznym, osoba której to dobro dotyczy będzie pokrzywdzonym w rozumieniuart. 49 § 1 k.p.k."
Znamieniem przypisanego oskarżonemuT. A. (1)iM. B. (1)czynu jest „działanie na szkodę interesu publicznego
    oraz interesu prywatnego, sprowadzającego się do stworzenia zagrożenia dla bezpiecznego wykorzystania wojskowego specjalnego transportu lotniczego samolotem(...)w dniu 10 kwietnia 2010 roku przez Prezydenta RP i inne osoby korzystające z tego transportu.
Co prawda przestępstwo urzędnicze ustawodawca umieścił wRozdziale XXIX Kodeksu karnego, dotyczącym przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych i samorządowych, ze względu na dominujący związek z funkcjonowaniem tych instytucji, jednak czyn opisany wart. 231 § 1 k.k.zagraża nie tylko temu konkretnemu dobru oraz szeroko rozumianemu porządkowi prawnemu, przejawiającemu się w zaufaniu obywatela do instytucji publicznych, ale także w tym konkretnym przypadku uczestnikom lotu doS., a zatem zindywidualizowanym dobrom chronionym prawnie.
Oskarżonym nie zarzucono spowodowania katastrofy lotniczej, lecz niedopełnienie obowiązków i działanie między innymi na szkodę interesu prywatnego jakim było bezpieczeństwo lotu o statusie(...)z najważniejszymi osobami w państwie. Gdyby jednak Prezydent RP, jego małżonka, pasażerowie i załoga nie zginęli w wyniku tego wypadku, niewątpliwie uzyskaliby status pokrzywdzonych, bo bezpieczeństwo ich lotu zostało bezpośrednio zagrożone przestępstwem zart.231 § 1 k.k.Z kolei na podst.art. 52 § 2 k.p.k.osoby najbliższe wstąpiły w ich prawa.
Postaci rzeczy nie zmienia przytoczony przez adw.K. P.obszerny fragment uzasadnienia prokuratora o umorzeniu śledztwa na temat tego, że nieprawidłowości w zakresie wytwarzania i obiegu dokumentów, co do formy, czy opóźnienia nie miały wpływu na bezpieczeństwo lotów, a nadto że za bezpieczeństwo lotów odpowiedzialny był 36 Pułk Lotnictwa Transportowego.
W przekonaniu Sądu odwoławczego nie zaistniało ogniwo pośrednie, jakim było zachowanie żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, zaburzające definicję „bezpośredniego” pokrzywdzenia w rozumieniuart. 49 § 1 k.p.k.Zauważyć należy, ze toczy się odrębne postępowanie dotyczące żołnierzy będących w czynnej służbie wojskowej i stwierdzenie ewentualnych uchybień może skutkować ich indywidualną odpowiedzialnością karną, niezależną od odpowiedzialnościT. A. (1)iM. B. (1). Nadto jeden z przedstawicieli BOR już został skazany prawomocnym wyrokiem. W wyniku działania oskarżonych zagrożone było bezpieczeństwo pasażerów lotu, nawet wtedy, gdyby do wypadku lotniczego nie doszło. Kwestia ta zostanie szerzej omówiona w dalszej części uzasadnienia.
Do wniosku o braku „bezpośredniości pokrzywdzenia” nie przekonuje także analiza treściart. 306 k.p.k.w brzmieniu obowiązującym od 2013r. przeprowadzona przez obrońcęM. B. (1). Przeświadczenie na temat tego, ze wart. 231 § 1 k.k.nie istnieje indywidualny przedmiot ochrony dała obrońcy redakcja587631423art. 306 § 1 a k.p.k., który stanowi, ze na postanowienie o umorzeniu śledztwa przysługuje zażalenie:
1) stronom;
2) instytucji państwowej lub samorządowej, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie;
3) osobie, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie określonym wart. 228-231, art. 233, art. 235, art. 236, art. 245, art. 270-277, art. 278-294lub wart. 296-306 Kodeksu karnego, jeżeli postępowanie karne wszczęto w wyniku jej zawiadomienia, a wskutek tego przestępstwa doszło do naruszenia jej praw.
Nowelizacja ta została zainicjowana projektem poselskim (druk Sejmu VII kadencji nr 604), który zakładał zmodyfikowanie art. 51 § 3 przez wyposażenie osoby mającej pieczę nad nieporadnym pokrzywdzonym w uprawnienie do występowania w czynnościach procesowych "zamiast lub obok niego" oraz uzupełnienie art. 306 o nowy § 1a, zakładający przyznanie uprawnienia do zażalenia się na postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania także przez osobę zawiadamiającą o popełnieniu przestępstwa, "której prawa zostały naruszone". W uzasadnieniu tego projektu m.in. podnoszono, że w aktualnym stanie prawnym osoba fizyczna, gdy jest zawiadamiającym, jeżeli nie jest jednocześnie pokrzywdzonym w rozumieniu art. 49 § 1, nie może reagować ani na odmowę wszczęcia dochodzenia lub śledztwa, ani na jego umorzenie, mimo że czyn, o którym zawiadomiła, naruszał jej prawa, np. w wypadku fałszerstwa dokumentów, fałszywych zeznań czy opinii biegłych.
Przepis ten rozszerza grono osób, którym służy środek zaskarżenia postanowienia o umorzeniu śledztwa, które nie są stronami (pokrzywdzonym, podejrzanym), ale wskutek ich zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa wszczęto postępowanie, a nadto doszło do naruszenia ich praw. Naruszenie praw może dotyczyć różnych dziedzin życia społecznego.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, rozróżnienie w przepisie podmiotu jakim jest pokrzywdzony od osoby pośrednio pokrzywdzonej między innymiart. 231§ 1 k.k.(niedopełnienia obowiązków) nie przesądza o tym, że przepis ten chroni wyłącznie dobro ogółu. Ustawodawca w przepisieart. 306 k.p.k.dał możliwość zaskarżenia postanowienia o umorzeniu śledztwa osobom w stosunku do których przestępstwa przeciwko mieniu zart. 278 § 1 k.k.– 294§ 1 k.k.przyniosły nie bezpośrednie, ale także dalsze skutki prawne, choć nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, że przestępstwa te godzą w indywidualne dobro prawne. Indywidualny przedmiot ochrony niewątpliwie posiada także przestępstwo zart. 231 § 1 k.k.jakim jest działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego.
Uznać zatem należy, że dobro prawne pasażerów lotu doS.w dniu 10.04.2010 r., którym było bezpieczeństwo ich lotu zostało bezpośrednio zagrożone przestępstwem w rozumieniuart. 49 § 1 k.p.k.
Nieskuteczny okazał się także zarzut obrazyart. 55 § 1 k.p.k.podniesiony w apelacji obrońcyM. B. (1)jako względna przesłanka odwoławcza, motywowany w apelacji tym, że nie wszyscy pokrzywdzeni złożyli subsydiarne akty oskarżenia w zawitym terminie 30 dni od otrzymania odpisów postanowień o umorzeniu śledztwa.
Subsydiarny akt oskarżenia został wniesiony w dniu 19.12.2014 r., zaś w dniu 31 marca 2016 r. prokurator przystąpił do postępowania w charakterze rzecznika oskarżenia publicznego. Pomimo, że w przypadkuE. K.,G. J.,W. J.,D. F.,J. M. (2)został zachowany miesięczny termin do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia tylko w przypadku ich pełnomocnika, to akt oskarżenia wniesiony został skutecznie, gdyż terminowi nie uchybiliB. L. (2),I. J.,D. S.,P. W.,J. W.iM. W..
W uchwale w składzie 7 sędziów, obowiązującej z mocą zasady prawnej z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. I KZP 10/16 Sąd Najwyższy orzekł, że w sprawach prowadzonych po dniu 14 kwietnia 2016 r., w których akt oskarżenia, wniosek o wydanie wyroku skazującego, wniosek o warunkowe umorzenie postępowania lub wniosek o umorzenie postępowania przygotowawczego i orzeczenie środka zabezpieczającego skierowano do sądu przed dniem 1 lipca 2015 r., zastosowanie znajdują przepisy regulujące przebieg postępowania karnego wprowadzone ustawą z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2016 r., poz. 437, a więc co do zasady przepisy nowe.
Zgodnie zatem z treściąart. 55 § 4 k.p.k.jeżeli do sprawy wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego wstąpił prokurator, stał się oskarżycielem publicznym. Postępowanie toczy się wówczas z oskarżenia publicznego, a pokrzywdzony, który wniósł akt oskarżenia korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego, o którym mowa wart. 54 k.p.k.Przyjmując nawet, że nie wszyscy pokrzywdzeni zostali pouczeni o swych uprawnieniach, to sam fakt złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia stanowił przejaw ich woli pociągnięcia do odpowiedzialności karnej oskarżonych i bycia oskarżycielem posiłkowym. Na marginesie dodać należy, że w treści apelacji obrońcaM. B. (1)nie wykazał, by dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym większej liczby oskarżycieli posiłkowych niż uważa za uprawnione miało wpływ na treść orzeczenia.
Za niezasadny Sąd Apelacyjny uznał zarzut podniesiony przez obrońcęT. A. (1)i w uzupełnieniu apelacji obrońcyM. B., że ustalenia w sprawie oparto na niepełnym materiale dowodowym, z naruszeniemart. 410 k.p.k.
ZRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2011 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania kancelarii tajnych oraz sposobu i trybu przetwarzania informacji niejawnychwynika tylko tyle, że w przypadku każdego dokumentu o klauzuli tajne lub ściśle tajne z chwilą jego udostępnienia zakłada się kartę zapoznania z dokumentem. Nie budzi wątpliwości interpretacyjnych zapis, że sędziowie Sądu Okręgowego zapoznali się ze wszystkimi tomami akt o klauzuli niejawne, a fakt nie wpisania się w poszczególne karty zapoznania wszystkich tomów akt był uchybieniem nie mającym wpływu na treść orzeczenia.
We wszystkich apelacjach obrońcy, odwołując się do obrazyart. 7, 410 § 1 k.p.k., podnieśli także argumentację sprowadzającą się do następujących kwestii jak wadliwa ocena aktów prawnych i będący skutkiem tej oceny błąd w ustaleniach faktycznych odnoszący się do zakresu obowiązkówT. A. (1)iM. B. (1), braku obowiązku ustalania statusu lotniskS.–S., wiedzy na temat tego lotniska, braku możliwości decyzyjnych w przeciwstawieniu się możliwości realizacji zamówienia na lot w dniu 10.04.2010 r., a nadto braku podstaw do przyjęcia, że na oskarżonych ciążył prawny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi wynikającymi ze znamionart. 231 § 1 k.k., jakim było „działanie na szkodę interesu publicznego, lub prywatnego”.
Część argumentacji obrońców, szczególnieT. A. (1)jest tożsama, co pozwala na łączne ustosunkowanie się do zarzutów apelacyjnych. Dla porządku stwierdzić należy, że środek odwoławczy wniesiony przez adw.Z. Ć.większy nacisk kładzie na rangę aktów prawnych regulujących obowiązki koordynatora i analizę prawną jego sytuacji w świetle tych aktów prawnych, niż pozostałe apelacje.
Niespornym jest fakt przestępstw podnoszony przez obrońców, że przypisany oskarżonym czyn należy do materialnych, skutkowych. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2015 r. sygn. SNO 21/15 występek określony wart. 231 § 1 k.k.należy do kategorii przestępstw z konkretnego narażenia na niebezpieczeństwo, a więc materialnych znamiennych skutkiem, którym jest wystąpienie niebezpieczeństwa powstania szkody w interesie publicznym, lub prywatnym. Stwierdzenie, że funkcjonariusz publiczny naruszyłart. 231 §  1 k.k.wymaga ustalenia istnienia związku przyczynowego między niedopełnieniem obowiązków a powstaniem zagrożenia dla chronionego dobra publicznego czy prywatnego.
Ponadto podnieść należy, co oczywiste i co podkreśla się w literaturze (A. Barczak - Oplustil, [w:j Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 117-277 kk, Warszawa 2008, str. 1012), iż odpowiedzialność zart. 231 k.k., może ponieść wyłącznie ten funkcjonariusz publiczny, na którym ciąży określony obowiązek. Stwierdzenie niedopełnienia obowiązku musi być poprzedzone ustaleniem treści takiego obowiązku, treści powinności, która spoczywała na funkcjonariuszu publicznym (J. Lachowski, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Komentarz do artykułów 222-316, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, Legalis/el. 2017, kom. do art. 231, nb 22).
Dla otwarcia pola do dalszych rozważań wypada zauważyć, że w wyroku z dnia 4 maja 2016 r., w sprawie VKK 388/15 Sąd Najwyższy określił, że źródło obowiązków, których niewypełnienie stanowi warunek konieczny realizacji znamion przestępstwa zart. 231 § 1 k.k.zależy od charakteru obowiązku i może mieć charakter ogólny, szczególny lub indywidualny. W przypadku pierwszego z nich, takim źródłem są najczęściej przepisy odnoszące się do wszystkich funkcjonariuszy lub poszczególnych ich kategorii. Obowiązki szczególne są regulowane na ogół przepisami dotyczącymi określonej kategorii funkcjonariuszy publicznych. Z kolei obowiązki indywidualne zawierają odpowiednie przepisy regulaminów, instrukcji, mogą nimi być polecenia służbowe, jak też pewne obowiązki mogą wynikać z istoty samego urzędowania.
Sąd odwoławczy za trafny uznaje pogląd adw.Z. Ć.w zakresie tego, że odpowiedzialność za przestępstwo skutkowe popełnione w postaci zaniechania mogą ponosić tylko takie osoby, które należą do kręgu podmiotów znajdujących się w pozycji gwaranta wobec dobra prawnego. W tym przedmiocie odnaleźć można bogaty dorobek orzeczniczy Sądu Najwyższego.
Nie można się jednak zgodzić z obrońcami oskarżonychT. A.iM. B. (1), że nie istniały jasne reguły prawne określające szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi. Wypada przy tym zwrócić uwagę na poniższe orzeczenie.
Dla ustalenia warunków odpowiedzialności za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie, konieczne jest stwierdzenie, że dana osoba miała prawny szczególny obowiązek zapobieżenia nastąpienia skutku w danych, konkretnych okolicznościach (postanowienie SN z dnia 14.03.2019r, II KK 218/18). Do źródeł obowiązku gwaranta należą przepisy ustawy, lub aktu normatywnego o wyższej randze np.Konstytucja, ale teżdobrowolneprzyjęcie na siebie zobowiązania.
Znając przyczynę wystąpienia skutku, należy rozważyć, czy działanie, które zostało zaniechane, wyeliminowałoby ten skutek. Od gwaranta należy domagać się jedynie takiego zachowania, które znajduje się w jego sprawczym zasięgu, któremu jest on w stanie podołać, aby zapobiec skutkowi stanowiącemu znamię czynu zabronionego.
W przedmiotowej sprawie kluczowe było zatem dokonanie właściwej rekonstrukcji obowiązków ciążących naT. A. (1), w kontekście ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego.
Według Sądu odwoławczego marginalne znaczenie stanowił osobowy materiał dowodowy, eksponowany szczególnie w apelacji adw.K. P.. Chociaż trafne są uwagiadw. Z. Ć.iadw. K. G.–P., że biegłyP. G.– członek zespołu biegłych pod kierownictwemA. M.opiniował w zakresie prawa polskiego dotyczącego organizacji lotów, co nie wymagało wiadomości specjalnych, to jednocześnie zaskakująco w apelacjach umiejscowiono zarzut obrazyart. 7 i 410 k.p.k., polegający na pominięciu korzystnych dlaT. A.okoliczności wynikających z tej opinii. Aczkolwiek Sąd I instancji obszernie cytował opinie biegłegoP. G., to jednak dokonał samodzielnej analizy aktów prawnych obowiązujących koordynatora, jak też działającej z jego upoważnieniaM. B. (1). Z tego właśnie powodu obrońcy mogli odnieść wrażenie, że sąd meriti dokonał wybiorczej, a przez to dowolnej oceny materiału dowodowego.
Punkt wyjścia stanowi podnoszony w apelacji obrońcyT. A. (1)art. 93 Konstytucji RP, który stanowi, że uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty. Nie można się jednak zgodzić zadw. Z. Ć., że doszło do obrazy prawa materialnego – tj.art. 93 ust.1 Konstytucji RPw zw. zart. 231 § 1 k.k.
Aktem spełniającym warunkiart. 93 Konstytucjibyło właśnieZarządzenie Nr 2 Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 1997 r. w sprawie specjalnego transportu lotniczego, które stanowiło, że uprawnionym do korzystania ze specjalnego transportu lotniczego jest Prezydent RP, Prezes Rady Ministrów, Marszałek Sejmu RP, Marszałek Senatu RP,, Wiceprezesi Rady Ministrów, Minister Obrony Narodowej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Minister Spraw Zagranicznych, Szef Kancelarii Prezydenta RP, Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. (§ 2 ust. 1 pkt 1). Przepis § 4 ust. 1 Zarządzenia nakładał na podmiot uprawniony do korzystania ze specjalnego transportu lotniczego obowiązek złożenia zamówienia na statek powietrzny do Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z co najmniej trzydniowym wyprzedzeniem w stosunku do terminu planowanego wylotu. Zamówienie takie powinno zawierać m.in. datę i godzinę odlotu i powrotu, dysponenta i liczbę osób towarzyszących oraz wskazywać lotnisko (lądowisko) startu i lądowania (§ 4 ust. 3).
Z kolei § 5 ust. 1 Zarządzenia stanowił natomiast, żezatwierdzoneprzez Szefa(...)zamówienia są przekazywane, w celu realizacji, do Dowódcy 36 SPLT oraz Szefa BOR.
§10 Zarządzenia mówił o tym, że w sprawach dotyczących przyjmowania zamówień na statek powietrzny oraz ich zatwierdzania i przekazywania do realizacji Szef Kancelarii Prezesa RadyMinistrów działał z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów.
Uprawnienie do delegowania obowiązkówM. B. (1)obowiązków dawał § 7 Zarządzenia, stanowiący, że Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów może w trybie określonym w § 5 ust. 2 statutu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, stanowiącego załącznik dorozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 1996r. w sprawie nadania statutu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów(Dz. U. Nr. 157, poz. 796) udzielić pisemnego upoważnienia do podejmowania, w jego imieniu, decyzji wynikających z niniejszego zarządzenia.
W dniu 6 maja 2009r. Szef Kancelarii Prezesa Rady MinistrówT. A. (1), na podst. § 6 zarządzenia Nr 139 Prezesa Rady Ministrów (M. P. Nr. 96, poz. 1056, z późn. zmianami upoważniłM. B. (1), zastępcę dyrektora Biura Dyrektora Generalnego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów do dysponowania specjalnym transportem lotniczym.
Kolejnym aktem prawnym określającym obowiązki Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów jako koordynatora byłaDecyzja Nr (...)Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie wprowadzenia do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej „Instrukcji organizacji lotów statków powietrznych o statusie HEAD” (k. 4-82 T. XIII).
W § 1 ust. 1 i 2 Instrukcji organizacji lotów statków powietrznych o statusie HEAD ustalone zostało, że zasady organizowania lotów polskich wojskowych statków powietrznych o statusie HEAD i jej postanowienia obowiązują personel lotnictwa Sił Zbrojnych RP oraz pozostałe osoby wykorzystujące lub dysponujące statkami powietrznymi wykonującymi loty o statucie HEAD.
Określono, że status HEAD posiada statek powietrzny wykonujący lot w misjach oficjalnych, na którego pokładzie znajdują się wskazane tam osoby, m.in. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (§ 1 ust. 3 pkt 1).
Zgodnie z § 1 ust. 5 pkt 1 operacje startów i lądowań statków powietrznych o statusie HEAD można wykonywać na samolotachz lotnisk czynnych.
W § 2 ust. 1 zapisano, że do składania zapotrzebowania na lot o statusie HEAD są uprawnieni Szefowie Kancelarii Prezydenta RP, Sejmu RP, Senatu RP, Prezesa Rady Ministrów lub osoby przez niego upoważnione.
Zgodnie z § 2 ust. 2 i ust. 5 pkt 1-6 zapotrzebowanie na wykorzystanie statków powietrznych o statusie HEAD składane jest w formie pisemnej do Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, zwanego Koordynatorem i powinno zawierać informacje dotyczące typu statku powietrznego, lotniska, terminów wykonania operacji (dat i godzin startów i lądowań), dysponenta statku powietrznego, liczby pasażerów ilości i rodzaju przewożonych ładunków.
Dalej wskazano, że na podstawie otrzymanego zapotrzebowania na lot o statusie HEAD -
    Koordynator (Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów) sporządza zamówienie, które przekazuje Dowódcy Sił Powietrznych i jednocześnie do wiadomości dowódcy jednostki wojskowej realizującej lot statku powietrznego o statusie HEAD oraz Szefowi BOR (§ 2 ust. 3 pkt 1 i 2);
Dysponent statku powietrznego, czyli wyznaczona rozkazem (decyzją) przez dysponenta limitu nalotu osoba, której oddano w dyspozycję wojskowy statek powietrzny i załogę odpowiedzialna za transportowany stan osobowy oraz ładunek - realizuje swoje obowiązki zgodnie z postanowieniami RL-2006 tj. Regulaminem lotów lotnictwa Sił Zbrojnych RP (§ 2 ust. 7);
Za organizację lotu statku powietrznego o statusie HEAD w jednostce lotniczej odpowiada organizator lotów, czyli dowódca pododdziału (oddziału) lotniczego, dowódca komponentu lotniczego lub osoba wyznaczona przez zarządzającego loty odpowiedzialna za wszystkie fazy organizacji lotów (§ 8 ust. 1);
W przypadku wykorzystania miejsc startów i lądowań m.in. innych niż lotniska, wyboru i rekonesansu dokonuje organizator lotów (videpkt 13) w porozumieniu z dysponentem statku powietrznego (§ 8 ust. 2);
Podano też definicje lotniska. Lotnisko to wydzielony obszar na lądzie, wodzie lub innej powierzchni w całości lub części przeznaczony do wykonywania startów, lądowań i naziemnego lub nawodnego ruchu statków powietrznych wraz ze znajdującymi się w jego granicach obiektami i urządzeniami budowlanymi o charakterze trwałym, wpisany do rejestru lotnisk (definicje zawarte w Instrukcji HEAD - k. 13 T. XIII).
Dla ustalenia zakresu uprawnień i obowiązków w/w oskarżonych pomocniczo Sąd Okręgowy potraktował zapisyPorozumienia z dnia 15 grudnia 2004 r. pomiędzy Szefami Kancelarii Prezydenta RP, Sejmu, Senatu i Prezesa Rady Ministrów oraz Ministrem Obrony Narodowej w sprawie wojskowego specjalnego transportu lotniczego.Porozumienie to było swego rodzaju umową, mającą określić zasady i zapewnić właściwe dysponowanie statkami powietrznymi zaliczanymi do wojskowego specjalnego transportu lotniczego, zawartą pomiędzy kancelariami podmiotów uprawnionych do korzystania z tego transportu, a Ministrem Obrony Narodowej (k. 7-10 T. XXVII).
Porozumienie to w § 1 określało podmioty uprawnione do korzystania z wojskowego specjalnego transportu lotniczego, w tym także, Prezydenta RP.
Strony Porozumienia ustaliły, iż Dowódca Sił Powietrznych wyznaczy jednostkę wojskową, której statki powietrzne wykonywać będą przewóz osób uprawnionych do korzystania z wojskowego specjalnego transportu lotniczego, a także określi sposób wydzielenia statków powietrznych zakwalifikowanych jako wojskowy specjalny transport lotniczy oraz sposób zabezpieczenia i wykonywania lotów z osobami uprawnionymi do korzystania z wojskowego transportu specjalnego (§ 4 ust. 1 i 2).
Koordynatorem realizacji Porozumienia wyznaczono Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Podstawowym obowiązkiem Koordynatora wynikającym z zawartego Porozumienia było coroczne ustalanie, na podstawie planów przekazanych przez strony porozumienia i w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, limitów dysponowania wojskowym specjalnym transportem lotniczym na potrzeby osób uprawnionych i powiadamiania o przyznanych limitach stron porozumienia (§5 ust. 1 i §6 ust. 1).
Zgodnie z § 7 ust. 1 i 2 porozumienia każdy z podmiotów uprawnionych obowiązany był z formie pisemnej zawiadomić koordynatora o potrzebie wykorzystania wojskowego specjalnego transportu lotniczego, a zawiadomienie to powinno wskazywać:
-datę i godzinę odlotu i powrotu,
-dysponenta i liczbę osób towarzyszących,
-lotnisko (lądowisko) startu i lądowania,
-rodzaj statku powietrznego.
Na podstawie zawiadomienia Koordynatora miał sporządzić zamówienie na podstawie złożonego zawiadomienia i przekazania zamówienia Dowódcy Sił Powietrznych (i jednocześnie do wiadomości dowódcy jednostki wojskowej wykonującej transport) oraz Szefowi Biura Ochrony Rządu (§ 7 ust. 6).
Zgodnie z § 10 Porozumienia na Kancelarii Prezesa Rady Ministrów spoczywał obowiązek prowadzenia ewidencji zawiadomień, składanych zamówień oraz wykonanych lotów.
Porozumienie weszło w życie z dniem 1 stycznia 2005 r.

Decyzja nr (...)Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 października 2006 r. w sprawie wprowadzenia do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Regulaminu lotów lotnictwa Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (k. 256-461 T. XIIIA i XIIIB)doprecyzowała, że lotniskiem nazywa się obszar na lądzie, wodzie lub innej powierzchni w całości lub części przeznaczony do wykonywania startów, lądowań i naziemnego lub nawodnego ruchu statków powietrznych wraz ze znajdującymi się w jego granicach obiektami i urządzeniami budowlanymi o charakterze trwałym, wpisane do rejestru lotnisk.
Lotniskiem czynnym jest lotnisko, na którym w sposób zgodny z jego instrukcją operacyjną odbywają się operacje startów lub lądowań oraz realizowana jest obsługa ruchu lotniczego.
Lotnisko zamknięte natomiast, to lotnisko, na którym wstrzymane są operacje startów i lądowań oraz brak jest zabezpieczenia ruchu lotniczego (określonych w instrukcji operacyjnej lotniska) lub lotnisko, które zostało wykreślone z rejestru lotnisk;
Rację należy przyznać Sądowi Okręgowemu, że najbardziej istotne z punktu widzenia przedmiotu niniejszego postępowania było Zarządzenie Nr 2 Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 1997 r. w sprawie specjalnego transportu lotniczego, będące aktem prawa wewnętrznego, któremu podlegał bezwzględnie Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów orazDecyzja Nr (...)Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie wprowadzenia do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej „Instrukcji organizacji lotów statków powietrznych o statusie HEAD”), któremuT. A. (1)nie podlegał, aledobrowolnieprzyjął na siebie obowiązki koordynatora, a uzgodnienia potwierdził własnoręcznym podpisem. Natomiast Porozumienie z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie wojskowego specjalnego transportu lotniczego, zawarte pomiędzy Szefami Kancelarii Prezydenta RP, Sejmu, Senatu i Prezesa Rady Ministrów oraz Ministrem Obrony Narodowej było rodzajem umowy pomiędzy stronami. WprawdzieT. A. (1)nie uczestniczył w zawarciu tego Porozumienia, to jednak obowiązywało go jako urzędnika podległego Prezesowi Rady Ministrów. W praktyce Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów swą rolę określoną trzema aktami prawnymi ograniczył do prowadzenia ewidencji zawiadomień, składanych zamówień oraz wykonanych lotów, wynikających z tego porozumienia. Rzecz w tym, żeT. A. (1)nie mógł w tak wybiorczy sposób ograniczyć swych obowiązków koordynatora do ustalania rocznych limitów dysponowania specjalnym transportem lotniczym i ich ewidencji.
Niczego w sytuacjiT. A. (1)nie zmienia dostrzeżony przez jednego z jego obrońców fakt, że w załączniku nr 2 do Instrukcji HAED nie uwzględniono koordynatora. Nie uwzględniono w niej także użytkowników wojskowego transportu lotniczego, których prawa i obowiązki określa sama instrukcja.
W powyższym kontekście niezasadny okazał się zarzut obrazyart. 7 i 410 k.p.k., podniesiony przezadw. K. G.–P.oraz adw.A. B., a mający polegać na uznaniu za niewiarygodne wyjaśnieńT. A. (1)w tej części z jakiej wynika, że do kompetencji koordynatora nie należało podejmowanie decyzji co do miejsca lądowania samolotu o statusie HAED wykonującego lot doS.w dniu 10.04.2010r., jak też nieuwzględnieniu wyjaśnieńM. B. (1), czy też świadkaM. Z. (1). Trudno bowiem wywodzić jakieś korzystne dla obydwojga oskarżonych okoliczności z wyjaśnień i zeznań świadków, które tylko potwierdzają uksztaltowanie się wadliwej praktyki w zakresie organizacji lotów.
W odniesieniu doM. B. (2)źródła przysługujących jej uprawnień i ciążących na niej obowiązków w omawianym zakresie upatrywać należy w udzielonym jej przez Szefa(...)T. A. (1)upoważnieniu do dysponowania specjalnym transportem lotniczym (k. 99 T. II) oraz zakresie jej obowiązków służbowych określonych opisem stanowiska pracy, gdzie również wskazano, iż jest ona osobą upoważnioną do dysponowania specjalnym transportem lotniczym. Z opisu stanowiska pracy oskarżonej wynika również, że osoba je zajmująca pełni rolę eksperta, podejmuje decyzje, reprezentuje komórkę organizacyjną w ramach posiadanych upoważnień, w tym wydaje decyzje, zawiera umowy i inne rozstrzygnięcia z zakresu swojej właściwości (k. 94-98 T. II). W odniesieniu do specjalnego transportu lotniczegoM. B., co należy podkreślić, miała takie same uprawnienia jakT. A. (1).
Faktem niekwestionowanym jest, że do Szefa Kancelarii Prezesa Rady MinistrówT. A. (1)wpłynęły faksem trzy zapotrzebowania od Dyrektora Zespołu Obsługi Organizacyjnej Prezydenta na wykorzystanie wojskowego specjalnego transportu lotniczego na lot Prezydenta i osób towarzyszących w dniu 10.04.2014 r. na trasieW.–S.-W.. Pierwsze zapotrzebowanie złożono z datą 3 marca 2010 r. o nr(...)350-8-2-10, kolejne w dniu 9 marca 2010 r. o nr(...)350-8-4-10, a trzecie w dniu 30 marca 2010 nr(...)350-8-13-10. Jednocześnie Kancelaria Prezydenta przesłała zapotrzebowanie do Dowódcy Sił Powietrznych RP, Biura Ochrony Rządu i 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego. Po zadekretowaniu naM. K. (1)zapotrzebowania, ten wprowadził je do ewidencji wojskowego specjalnego transportu lotniczego kolejno w dniach 4, 10 i 31 marca 2010 r. Ponadto przekazał do wiadomości Ministerstwu Obrony Narodowej.
Pomimo, że zapotrzebowanie nie zawierało wskazania lotniska czynnego, a jedynie nazwę miejscowości i pomimo niesporządzenia przez Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zamówienia na lot do czego był zobligowany, Dowódca 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego przystąpił do organizacji lotu, a BOR czynności zmierzające do zabezpieczenia bezpieczeństwa wizyty wS., jedynie na podstawie dokumentu przesłanego faksem przez Kancelarię Prezydenta.
Z powyższego nie wynika jednak wniosek jaki wyciągnęli obrońcyT. A., że pomiędzy działaniem koordynatora, a zaistnieniem „rzeczywistego niebezpieczeństwa powstania szkody poprzez stworzenie zagrożenia” dla bezpieczeństwa lotu brak było jakiegokolwiek związku. To właśnie zaniechanie działania umożliwiło 36 SPLT zorganizowanie lotu o statusie HAED na nieczynne lotnisko.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że lotnisko wS.po likwidacji stacjonującej na nim jednostki wojskowej, tj. od października 2009 r. podlegało degradacji wraz z wycofaniem Radiotechnicznego Systemu Bliskiej Nawigacji RSBn – 4 N z terenu lotniska, zlikwidowaniem zabezpieczenia radionawigacyjnego z drugiego kierunku podejścia wraz z systemem elektroświetlnym i w kwietniu 2010 r. nie posiadało niezbędnego, sprawnego wyposażenia technicznego zabezpieczenia lotów. Nie spełniało ono również wymogów(...), ani nie było wpisane do zbioru informacji lotniczych(...)Federacji Rosyjskiej. Sami Rosjanie określaliS.jako lotnisko zamknięte, nieczynne z uwagi na likwidację jednostki, która tam stacjonowała. Nadto, począwszy od 20 stycznia 2010 r. lotnisko wS.(lotniskoS.–S.), nie występowało jako lotnisko zapasowe lotnictwa państwowego w(...)Centrum Jednolitego(...) Organizacji (...)i nie funkcjonowało. Lotnisko to zostało ponownie uruchomione w okresie od 2 do 10 kwietnia 2010 r. w związku z planowanymi wizytami delegacji polskiej i rosyjskiej w dniu 7 kwietnia 2010 r. oraz delegacji polskiej w dniu 10 kwietnia 2010 r.
W nawiązaniu do tej kwestii obrońcyT. A. (1)sformułowali zarzuty:
- adw.K. P.– będący skutkiem obrazy przepisów postępowania błąd w ustaleniach faktycznych, a polegający na tym, żeT. A. (1)wiedział, że lotnisko wS.jest zamknięte, skoro był zapewniany przez stronę rosyjską, że w dniu 7 i 10 kwietnia2010r. przyjmie samolot o statusie HAED, aP. O.uważał je za otwarte,
- adw.Z. Ć.– błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na tym, że przyjęto, iż Szef(...)miał uprawnienia w zakresie wyboru lotniska, podczas gdy lotnisko wskazywał podmiot składający zapotrzebowanie, przeprowadzenie analizy, co do miejsca lądowania należało do 36 SPLT, tak jak i to czy lotnisko było czynne,
- adw.A. B.– obrazę przepisów postępowania, między innymiart. 7 i 410 k.p.k., która doprowadziła do błędnych ustaleń faktycznych, polegających na tym, że bezzasadnie uznano, iż oskarżony miał świadomość, że lotniskoS.–S.było zamknięte i nie nadawało się do lądowania na nim samolotów pasażerskich i niedopuszczalne było organizowanie lotów o statusie HAED, że działał z zamiarem ewentualnym, podczas gdy żaden z przepisów nie obligował go do weryfikacji miejsca lądowania samolotu, a nadto był zapewniany że lotnisko wS.jest lotniskiem państwowym, zdolnym do przyjmowania lotów,
- obrońcaM. B. (1)– adw.K. S.– błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że oskarżona mogła dysponować transportem lotniczym, a także mogła nie wyrazić zgody na lot Prezydenta doS.w dniu 10 kwietnia 2010r. oraz pominiecie, że w dniu 7 kwietnia 2010r. co najmniej trzy samoloty wylądowały bezpiecznie, w tym jeden z PremieremP., a drugi z PremieremT..
Szczegółowe dane techniczne lotniska zostały opublikowane po dniu 10 kwietnia, niemniej Sąd I instancji w tej kwestii przeanalizował także osobowy i dokumentarny materiał dowodowy, w tym ten sam, który ocenie poddali obrońcy w apelacjach. Na marginesie zauważyć należy, że adw.Z. Ć.wskazując na podmioty personalnie odpowiedzialne za wskazanie miejsca lądowania i jednocześnie inne niż Szef(...), obszernie cytował biegłegoP. G., choć zasadniczo i on i adw.K. P.słusznie zdyskredytowali ten dowód, zauważając, że nie leżała w kompetencji biegłego ocena przepisów Instrukcji HAED. Podobnie, wybiórczo opinię biegłego potraktował adw.A. B..
Sąd Okręgowy dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, ustalając wiedzęT. A. (1)na temat stanu technicznego lotniska wS.. Miedzy innymi wziął po uwagę sprawozdanie ze spotkania w dniu 2 marca 2010 r., w którym uczestniczył takżeT. A. (1), zaśA. P.poinformował przedstawicieli(...)i(...)o braku możliwości wylądowania grupy przygotowawczej wS.z powodu zamknięcia lotniska. Nadto uwzględnił zeznaniaE. S., która podała, że w dniu 22 marca 2010 r. oskarżony zapewnił, że nie będzie problemów z lądowaniem wS., a było to po spotkaniu zJ. U..T. A. (1)w dniu 24 marca otrzymał notatkęA. K.ze spotkania z Ambasadorem FR wW.W.G., w której ten zwracał uwagę na brak potwierdzenia czy w dniach 7-10 kwietnia zamknięte lotnisko wS.zostanie uruchomione na potrzeby uroczystości. Poza tym oparł się na zeznaniachT. T. (2), który podał, że przygotowania do obu wizyt nabrały tempa po konsultacjach jakie w dniu 17 marca przeprowadziłT. A. (1)z wicepremieremS.iJ. U.. Dodatkowo sąd uwzględnił fakt, że w dniu 2 marca 2010r. do Ambasady RP wM.od(...)wpłynęło pismo, którego treść została przesłana do(...), z którego wynikało, że w związku z likwidacją jednostki wojskowej obsługującej lotnisko wS.nie ma możliwości technicznych wylądowania wS.samolotu specjalnego z grupą przygotowawczą wizyty Premiera (brak sprzętu zabezpieczenia lotów, w tym cystern paliwowych, sprzętu utrzymania pasa startowego i inne).
Nie ulega wątpliwości, że oskarżonaM. B. (1)także wiedziała, że lotnisko wS.jest lotniskiem nieczynnym. Pierwotnie planowany lot grupy przygotowawczej doS.nie odbył się z powodu zamknięcia lotniska (zeznaniaE. S.,D. C.- (...)). W spotkaniu w dniu 23 marca uczestniczyli przedstawiciele KPRM,(...), BOR, MSZ. W konsekwencji grupa przygotowawcza samolotem rejsowym poleciała doM.. Przed wylotem polskiej delegacji doS.w kwietniu 2010 r.M. B. (2)usiłowała wyczarterować samolot typu(...), lecz od przedstawicieli firm dowiedziała się, że lotnisko nie spełnia wymogów zezwalających na start i lądowanie.I. M.pracownik(...)zeznała, żeS.to lotnisko wojskowe, codziennie nieczynne, a otwierane jedynie na czas przylotu ważnych osób.
Analizy Sądu I instancji co do statusu lotniska nie podważa podnoszony przez obrońcęT. A. (1)– adw.A. B.cytat z Raportu końcowego z badania zdarzenia lotniczego samolotu(...)J. M. (3)zawierający fragment Raportu końcowego opracowanego przez komisje MAK. Jak wynika z Raportu, komisji nie przedstawiono dokumentów potwierdzających wnioski komisji MAK, że lotnisko spełniało normy dla lotniska klasy pierwszej, zgodnie z przywołanymi przepisami. Sama zaś KomisjaJ. M. (3)w swoich wnioskach była zgodna z opinią zespołu biegłych pod kierownictwemA. M., że stan systemu świetlnego lotniskaS.– Północny nie spełniał wymagań technicznych wizualnych pomocy nawigacyjnych i ogólnie lotnisko nie było przygotowane do przyjmowania statków powietrznych w sposób zapewniający bezpieczne wykonanie operacji lotniczych (k. 742 t. XXIV C).
Zauważyć przy tym należy brak konsekwencji linii obrony, bowiem z jednej strony apelacje kwestionują wiedzęT. A. (1)na temat statusu lotniska, a z drugiej strony zarzuca się nieuwzględnienie zeznań wskazanych tam świadków, z których miało wynikać, że lotnisko zostanie przygotowane na wizyty oficjalne w dniach 7 i 10 kwietnia 2010r.
Sąd Okręgowy szczegółowo omówił osobowy materiał dowodowy wskazując komu i dlaczego dał wiarę, a komu jej odmówił. W świetle dokonanych ustaleń nie budzi wątpliwości fakt, że Szef(...)znał status lotniska, skoro podejmował rozmowy zJ. U.na temat lotów doS.. Zresztą wiedza ta nie była też obca wszystkim podmiotom wykorzystującym wojskowy transport lotniczy. Znamienne są zeznaniaJ. S.((...)), który podał że uparli się lądować wS., bo było najbliżej.
Wbrew stanowiskuadw. K. G.–P., prawidłowo Sad Okręgowy ocenił zeznaniaP. O., jako jego subiektywną opinię, albowiem nie powołał się na żadne przepisy, które pozwalałyby mu twierdzić, że wS.znajdowało się lotnisko czynne.
Według Sądu Apelacyjnego doraźne otwarcie lotniska na potrzeby uroczystości nie zmieniło statusu lotniska na otwarte. Gdyby lotnisko było czynne w sposób ciągły nie byłoby powodu oddelegowania N.K., W.R., W.Ł.doS.z innej jednostki wojskowej, stacjonującej wT..
Nie można pominąć faktu, że początkowo Rosjanie byli sceptycznie nastawieni do przyjęcia samolotów delegacji wS.. Dopiero pod wpływem nacisków strony polskiej, w tym Szefa(...)zaczęli „zapewniać” o przygotowaniu lotniska. Z kolei powodzenie lądowania premierów obu państw w dniu 7 kwietnia 2010r. należy wiązać z co najmniej odmienną pogodą niż w dniu 10 kwietnia 2010r., która była wówczas skrajnie niekorzystna. Przepisy natomiast jasno wskazywały, że lot może się odbyć jedynie na lotnisko czynne.
JeżeliT. A. (1)miał problemy z definicją lotniska czynnego, po pierwsze winien zwrócić się do(...)o złożenie zgodnego z prawem zamówienia po drugie mógł posiłkować się Regulaminem lotów z 13.10.2006r., co było wskazane by prawidłowo wykonać przyjęte na siebie dobrowolnie zobowiązania wynikające z Instrukcji HAED.
Zakres uprawnień i obowiązków Szefa(...)Koordynatora w zakresie dysponowania specjalnym wojskowym transportem lotniczym nie został precyzyjnie określony, co nie oznacza że przepisy były tak niejasne jak twierdziadw. Z. Ć., że Sąd Okręgowy musiał „wyręczać” organy państwowe doprecyzowując i rozwijając akty, które obowiązywały w czasie organizowania lotu. Niczego nie zmienia fakt, że następnie po katastrofie uległy nowelizacji przepisy dotyczące tych kwestii. Jeżeli czynnik ludzki zawiódł, nie dostosował się do przepisów, to należało je zmienić.
Ma rację adw.Z. Ć., że Sąd Okręgowy nadużył stwierdzenia, iż „koordynator był najważniejsza postacią” w szeroko rozumianym procesie organizowania lotów o statusie HAED, ale był jedną z nich. Obowiązujące wówczas przepisy w wystarczający sposób precyzowały obowiązki podmiotów wykorzystujących wojskowy transport lotniczy tj. koordynatora, BOR, Dowódcy Sił Specjalnych, 36 SPLT. Przepisy te przewidywały szereg bezpieczników na różnych poziomach, a wszystkie w przedmiotowej sprawie zostały wyłączone, gdyż wytworzyła się nieprawidłowa praktyka, sprzeczna zobowiązującymi przepisami. Pierwszą z nich była Kancelaria Prezydenta, która nie powinna występować z zapotrzebowaniem wskazując jedynie jako miejsce lądowania(...), wiedząc że nie ma tam czynnego lotniska. Drugim bezpiecznikiem był koordynator, czyli Szef Kancelarii Rady Ministrów, który takiego zapotrzebowania nie powinien przyjąć. Trzecim bezpiecznikiem był BOR. W tym zakresie jak wcześniej wskazano – jedna osoba została prawomocnie skazana. Czwartym bezpiecznikiem był 36 SPLT, który nie powinien zgodzić się na wykonanie lotu na nieczynne lotnisko. Swą rolę mógł odegrać także MON, gdyby skorzystał z możliwości zorganizowania aktualnych kart podejścia do lądowania.
Z całą pewnością nie było jednak tak, że przepisy ograniczały rolę koordynatora do bezwolnego, nie posiadającego właściwości decyzyjnych podmiotu, sprowadzonego do roli kancelaryjno-biurowej określonej w § 8 pkt 2 Zarządzenia Nr 2 Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 1997 r. tj. ewidencji zamówień, ewidencji wykonanych lotów, tak jak uważają oskarżeniT. A. (1)iM. B. (1)oraz ich obrońcy w apelacjach. W tym miejscu stwierdzić należy, że adw.A. B.nie wskazał przekonywującej argumentacji przemawiającej za uznaniem „wyższości” Porozumienia nad pozostałymi aktami prawnymi. To że, Porozumienie zawężało obowiązki koordynatora nie stanowi dostatecznego powodu by stwierdzić, żeT. A. (1)mógł dowolnie wybierać podstawę prawną swego funkcjonowania.
O tym, że procedura lotów o statusie HEAD, z najważniejszymi osobami w państwie była zrozumiała przekonuje obieg dokumentów przyjęty w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów przy okazji organizacji lotu Prezesa Rady Ministrów, co jest widoczne choćby na podstawie przelotu doP.w dniu 8 kwietnia 2010 r. PremieraD. T..
Zapotrzebowanie złożone przez Departament Spraw Zagranicznych Kancelarii Prezesa Rady Ministrów skierowane zostało doM. B. (1), która je zatwierdziła nanosząc na pismo zapis o treści „zgoda” i przekazała do realizacjiM. K. (3). Ten zaś przekazał „zaakceptowany wniosek ws. realizacji lotu Pana Premiera Dowódcy Sił Powietrznych, BOR, 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa transportowego i MON”.
Instrukcja organizacji lotów statków powietrznych o statusie HEAD powstała w celu maksymalizacji bezpieczeństwa najważniejszych osób w państwie, stąd określono obowiązki różnych podmiotów takich jak koordynator, organizator lotów, Biuro Ochrony Rządu, które indywidualnie w ramach swych zadań i razem łącznie winny dbać o bezpieczeństwo lotów o tym statusie.
Wyraźnie też wskazano, że zasady organizowania lotów polskich wojskowych statków powietrznych o statusie HEAD i jej postanowienia obowiązują personel lotnictwa Sił Zbrojnych RP oraz pozostałe osoby wykorzystujące lub dysponujące statkami powietrznymi wykonującymi loty o statucie HEAD, a więc i Kancelarię Prezydenta, która winna wskazać czynne lotnisko lądowania, a w przedmiotowym zapotrzebowaniuS.innego nie było.
W niniejszym postępowaniu Sąd I instancji, niezależnie od dostrzeżonych uchybień innych podmiotów rozstrzygał w przedmiocie odpowiedzialności karnejT. A. (1)iM. B. (1)oraz pozostałych oskarżonych.
Zdaniem Sądu odwoławczego Sąd I instancji dokonał trafnej analizy znaczeniowej użytych w omawianych aktach prawnych zwrotów:
-„Na podstawie otrzymanego zapotrzebowania na lot o statusie HEAD Koordynator
    sporządza zamówienie, które przekazuje: 1)Dowódcy Sił Powietrznych i jednocześnie do wiadomości dowódcy jednostki wojskowej realizującej lot statku powietrznego o statusie HEAD; 2)Szefowi BOR.” (§ 2 ust. 3 Instrukcji HEAD);
-„Zatwierdzoneprzez Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zamówienia są przekazywane, w celu realizacji, do: 1) dowódcy 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego, 2) Szefa Biura Ochrony Rządu” (§ 5 ust. 1 Zarządzenia Nr 2);
-„Na podstawie zawiadomienia Koordynatorsporządza zamówienie, które przekazuje: 1) Dowódcy Sił Powietrznych i jednocześnie do wiadomości dowódcy jednostki wojskowej wykonującej transport; 2) Szefowi Biura Ochrony Rządu.” (§ 7 ust. 6 Porozumienia z dnia 15 grudnia 2004 r.) - wskazuje, że opisane w nich czynności, które obowiązany był podjąć Szef(...)Koordynator, choć różnie nazwane, dotyczyły w gruncie rzeczy tego samego, tj. wyrażenia zgody na wykorzystanie przez uprawniony podmiot wojskowego specjalnego transportu lotniczego.
Logicznym wnioskiem jest, że jeżeli koordynator mógł zatwierdzić, to także w zakresie jego kompetencji leżała odmowa zatwierdzenia, jeżeli zamówienie nie spełniało wymogów formalnych. Uwagę zwraca systematyka przepisów zawarta w Instrukcji HAED, gdzie w pierwszej kolejności określono miejsca lądowań samolotu wykonującego lot o statusie HAED, a w drugiej obowiązki koordynatora. Niewątpliwie od stanu lotniska zależało bezpieczeństwo pasażerów lotu o statusie HAED, stąd nie można zgodzić się ze skarżącymi, że koordynator miał wąski zakres uprawnień – ustalanie limitów dysponowania wojskowym specjalnym transportem lotniczym na potrzeby osób uprawnionych w ujęciu godzinowym i finansowym, co wynika z porozumienia w sprawie wojskowego specjalnego transportu lotniczego, czy też ewidencjonowania lotów pod kątem kolizji zapotrzebowań złożonych na ten sam dzień. Gdyby koordynator nie miał uprawnień decyzyjnych i bezrefleksyjnie zatwierdzał wszystkie zamówienia bez weryfikacji, to mógłby dopuścić do lotu w miejsce, które nigdy nie było lotniskiem, nie miało nawet pasa startowego. Racjonalnym jest, że umieszczenie koordynatora w instrukcji HAED, której postanowienia zaakceptowałT. A. (1)i opatrzył własnym podpisem miało cel jakim było wyeliminowanie, bądź co najmniej zminimalizowanie zagrożenia istotnych dla funkcjonowania państwa pasażerów lotu. W przeciwnym wypadku ustanowienie funkcji koordynatora i określenie jego roli, po zdefiniowaniu miejsca lądowania jakim jest lotnisko czynne byłoby bezcelowe.
Faktycznie jednak wytworzyła się utrwalona i niezgodna z przepisami, praktyka sprowadzająca się do tego, że Kancelaria Prezydenta RP kierowane do Szefa(...)Koordynatora zapotrzebowania na lot statku powietrznego o statusie HEAD (zamówienia, zawiadomienia) przesyłała jednocześnie do wiadomości Dowództwa Sił Powietrznych RP, 36 SPLT oraz Biura Ochrony Rządu. Szef(...)Koordynator po otrzymaniu takiego zapotrzebowania dokonywał jedynie sprawdzenia, czy w zgłoszonym terminie dostępny jest statek powietrzny i wpisywał planowany lot do ewidencji zawiadomień. Szef(...)Koordynator nie sprawdzał natomiast, czy zapotrzebowanie (zawiadomienie) podmiotu uprawnionego zawiera wszystkie dane wymagane przez obowiązujące przepisy, ani też nie przekazywał zamówienia do DSP, 36 SPLT i BOR. Natomiast organizator lotu – Dowódca 36 SPLT podejmował czynności związane z organizacją takiego lotu statku powietrznego o statusie HEAD na podstawie otrzymanego z(...)zapotrzebowania.
Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że w sytuacji, gdy pochodzące od podmiotu uprawnionego zapotrzebowanie na lot statku powietrznego o statusie HEAD (zamówienie, zawiadomienie) nie zawierało wszystkich danych wymaganych dla tego rodzaju dokumentu czyniąc niedopuszczalnym wydanie przez Szefa(...)Koordynatora pozytywnej decyzji w przedmiocie możliwości skorzystania przez ten podmiot z wojskowego specjalnego transportu lotniczego i braki te nie zostały usunięte, to obowiązkiem Szefa(...)Koordynatora było wydanie decyzji odmownej w tym zakresie (odmowa sporządzenia zamówienia, odmowa zatwierdzenia zamówienia) i powiadomienie o tym(...), a także służb na których ciążyły określone obowiązki związane z realizacją danego lotu, tj. DSP, 36 SPLT oraz BOR. Tylko takie działanie Szefa(...)koordynatora dawało pewność zatrzymania wadliwego procesu organizowania lotu o statusie HEAD już na tym etapie.
Uchylenie się od podjęcia decyzji, bierna postawa Szefa(...)stanowiła konkludentną zgodę na realizację lotu, tym bardziej, że jak wykazał to sąd w zaskarżonym wyroku status lotniska wS.był znany także 36 Specjalnemu Pułkowi Lotnictwa Transportowego, a nadto znana była praktyka, że zapotrzebowania innych podmiotów niż Prezes Rady Ministrów realizowane były bez pisemnego zatwierdzenia.
Powyższe uprawnienia i obowiązki w zakresie dysponowania specjalnym wojskowym transportem lotniczym ciążyły na dwóch osobach, tj.T. A. (1)– Szefie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów – Koordynatorze (§ 2 ust. 2 i 3 Instrukcji HEAD; § 4 ust. 1 i § 5 ust. 1 Zarządzenia Nr 2; § 5 ust. 1 § 7 ust. 6 Porozumienia z dnia 15 grudnia 2004 r.) orazM. B. (2)– jako osobie upoważnionej przez Szefa(...)do dysponowania specjalnym transportem lotniczym. Udzielone oskarżonej upoważnienie do dysponowania specjalnym transportem lotniczym dawało jej prawo do podejmowania decyzji w tym zakresie, a więc decyzji o możliwości skorzystania przez uprawniony podmiot z tego transportu, jak i decyzji odmownych. Zrozumienie sformułowania „dysponować”, wbrew stanowisku obrońcy oskarżonej nie nastręcza trudności interpretacyjnych i nie wymaga sięgania do Słownika Języka Polskiego.M. B. (1)mając uprawnienia decyzyjne, skierowała do ewidencji przezM. K.zapotrzebowanie Kancelarii Prezydenta na lot wiedząc na co wskazują jej wyjaśnienia, że zgodnie z wytworzoną praktyką zostanie on zrealizowany w sposób nieformalny, odbiegający od obowiązujących przepisów.
Delegowanie obowiązków naM. B.przezT. A. (1)nie uwalniało go od winy, jak uważa jeden z jego obrońców-adw. Z. Ć., albowiem podlegała mu służbowo.
Podstawowym obowiązkiem oskarżonej w omawianym zakresie, w odniesieniu do lotu samolotu(...)w dniu 10 kwietnia 2010 r., było wydanie decyzji w przedmiocie złożonego przez podmiot uprawniony – Szefa(...)zapotrzebowania z dnia 3, 9 i 30 marca 2010 r. na wykorzystanie statku powietrznego o statusie HEAD. Obowiązek wydania przez oskarżoną takiej decyzji zaktualizował się w momencie przekazaniaM. B. (2)wskazanych zapotrzebowań kierowanych do Szefa(...).
Decyzja, którąM. B. (2)zobowiązana była podjąć, mogła być decyzją dwojakiego rodzaju. Decyzję pozytywną wyrażającą zgodę na wykorzystanie wojskowego specjalnego transportu lotniczego oskarżona miała obowiązek wydać w razie spełnienia przez uprawniony podmiot określonych wymogów, m.in. wskazania lotniska, które powinno być lotniskiem czynnym. W przypadku zaś, gdy zapotrzebowanie wskazanych wymogów nie spełniało, obowiązkiemM. B. (2)było wydanie decyzji odmownej i powstrzymanie wadliwego, niezgodnego z przepisami, procesu organizowania lotu o statusie HEAD.
Z opisu stanowiska pracy oskarżonej wynika, że osoba stanowisko to zajmująca pełniła rolę eksperta. Uznać więc należy, że zdawała sobie sprawę z wymogów prawnych dotyczących organizowania lotów o statusie HEAD i ciążących na niej w tym zakresie obowiązkach.
Ponadto zauważyć należy, że pośrednio nadzorowałaM. K. (1)i miała wiedzę, że nie jest on osobą uprawnioną do podejmowania decyzji w przedmiocie wykorzystania specjalnego transportu lotniczego, w tym do odmowy sporządzenia zamówienia na podstawie otrzymanego zapotrzebowania na lot o statusie HEAD. Zatem działanie oskarżonej polegające na przekazaniu tych zapotrzebowańM. K. (1)do realizacji, mając świadomość, że jedynie je zaewidencjonuje, w rzeczywistości było zgodą osoby upoważnionej przez Szefa(...)do dysponowania specjalnym transportem lotniczym, na zorganizowanie w dniu 10 kwietnia 2010 r. lotu o statusie HEAD doS..
Niewiara obrońcyM. B. (1)w faktyczną niemożność odmowy zatwierdzenia zapotrzebowania nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach. Tego typu decyzja mogła zaostrzyć relacje na linii(...),(...), ale wymusiłaby refleksję na temat bezpieczeństwa lotu, które to bezpieczeństwo przedstawiać winno wyższą wartość.
Sąd odwoławczy za trafne uznał wywody Sądu I instancji w zakresie tego, że oskarżeni wyczerpali znamiona przestępstwa zart. 231§ 1 k.k., nie dopełnili obowiązków działając z zamiarem ewentualnym na szkodę interesu publicznego i prywatnego. Dopuszczenie do lotu na nieczynne lotnisko nie daje pewności, że wszystkie urządzenia techniczne będą sprawne oraz zostanie zapewniona należyta obsługa naziemna. Od gwarantów należało spodziewać się zachowania, które leżało w ich sprawczym zasięgu i któremu byli w stanie podołać, aby zapobiec skutkowi stanowiącemu znamię czynu zabronionego (działania na szkodę interesu publicznego i prywatnego). Okoliczności tego czynu pozwalają na uznanie, że oskarżeni nie dopełnili ciążących na nich obowiązków i godzili się na skutek jakim było działanie na szkodę interesu publicznego i prywatnego.
Z tych wszystkich względów apelacje obrońców nie zasługiwały na uwzględnienie.
Za niezasadne Sąd Apelacyjny uznał apelację Prokuratora dotyczące oskarżonych:M. K. (1),J. G.orazG. C. (1).
W odniesieniu doM. K. (1),J. G.iG. C. (1)– uniewinnionych od popełnienia czynu zart. 231 § 1 k.k.Prokurator zarzucił dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, z tym, że nie wskazał źródła tych błędów, które zazwyczaj wynikają z obrazyart. 7 k.p.k.(błąd dowolności) i bądź lub obrazyart. 410 k.p.k.(błąd braku).
Skarżący zgadza się z ustaleniami sądu, co do zakresu obowiązkówM. R.Szefa(...), zatrudnionego w Wydziale Protokolarno - Recepcyjnym, które zostały wyszczególnione w opisie zajmowanego przez niego stanowiska, tj. koordynacja i zlecanie usług w zakresie wojskowego specjalnego transportu lotniczego (określenia rodzaju statku powietrznego, miejsc startowań i lądowań, czasów trwania przelotów, liczby pasażerów i personelu pokładowego) oraz zgłaszania zamówień zawierających uzgodnione dane konieczne do sprawnego i terminowego przygotowania oraz realizacji wizyt krajowych i zagranicznych, z wykorzystaniem specjalnych statków powietrznych do Dowództwa Sił Powietrznych RP, Biura Ochrony Rządu, 36 SPLT. Nadto prowadzenie ewidencji wszelkich składanych wniosków dotyczących lotów specjalnych, umożliwiające koordynację i monitoring wykorzystania tego typu transportu przez wszystkie uprawnione osoby i instytucje, Straży Granicznej oraz innych instytucji wojskowych i cywilnych. (k. 82-88 T. II).
Prokurator uważa jednak, że dostrzeżone także przez Sąd uchybienia w pełnieniu obowiązków takie jak nie sporządzenie zamówienia kierowanego do Dowódcy Sił Powietrznych, Szefa BOR, Dowódcy 36 Specjalnego Pułku Lotniczego, a ograniczenie się jedynie do wprowadzenia do ewidencji specjalnego transportu lotniczego zapotrzebowania(...)na samoloty(...)i(...)na przelot 10.04.2010 r. spowodowało bezrefleksyjność w działaniu. Prawidłowe zaś nadanie biegu zapotrzebowaniu(...)na przelot w dniu 10 kwietnia 2010 r. i podjęcie konsultacji z pracownikami(...)lub Dowództwem Sił Powietrznych, 36 Specjalnym Pułkiem Lotnictwa Transportowego, w zakresie prawidłowości wskazania miejsca lądowania samolotu zgodnie z wymogami Instrukcji HAED, bądź zwrócenie zapotrzebowania wnioskodawcy w celu uzupełnienia wynikało z samej istoty urzędowania.
Sądowi odwoławczemu znane jest orzecznictwo np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 maja 2016r. (VKK 388/15), z których wynika, że pewne obowiązki funkcjonariuszy publicznych mogą wynikać z samej istoty urzędowania, jednakże nie można ukrywać faktu, żeM. K. (1)nie miał takiego samego umocowania decyzyjnego jakT. A. (1), czyM. B. (2).
Zdaniem Sądu II instancji, trafnie Sąd Okręgowy wskazał, że rola tego oskarżonego w procesie wykorzystania wojskowego specjalnego transportu lotniczego miała charakter podrzędny, sprowadzający się do sprawnego i prawidłowego wykonania decyzji podejmowanych przez Koordynatora. Żaden z omówionych wcześniej aktów prawnych nie przyznawał w tym zakresie jakichkolwiek władczych uprawnień, takich jak wydanie decyzji odmawiającej wydania zgody na wykorzystanie wojskowego specjalnego transportu lotniczego urzędnikowi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zajmującemu stanowisko(...)Szefa(...). O planowanym locie PrezydentaM. K. (1)powiadomił Ministerstwo Obrony Narodowej, jednak ono nie skorzystało z uprawnień danych mu jako stronie przez art. 8 Porozumienia między Ministerstwem Obrony Narodowej RP, a Ministerstwem Obrony Narodowej FR w sprawie zasad wzajemnego ruchu lotniczego wojskowych statków powietrznych RP i FR by uzyskać chociażby karty podejścia do lądowania.
Słuszna jest też uwaga Sądu Okręgowego, że pomimo niepowiadomienia o planowanym locie Dowódcy Sił Powietrznych, szefa BOR i Dowódcy 36 SPLT o zapotrzebowaniu na lot 10.04.2010 r., to podmioty te wiedziały o nim i podjęły działania w kierunku realizacji, tym samym zapewne nie oczekiwały doradztwa ze strony urzędnika niższego szczebla.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji jednoznacznie przemawia za tym, że choć oskarżony nie dopełnił wszystkich wymaganych obowiązków, to takie zachowanie podlegać może jedynie odpowiedzialności dyscyplinarnej, a nie karnej.
W przypadkuJ. G.ustalenia Sądu Okręgowego także uznać należało za prawidłowe.
Rozpoznając apelację Prokuratora Sąd ad quem miał na uwadze treśćart. 434 k.p.k., bacząc by apelację rozpoznać w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, a te w przypadku szczególnieJ. G.iG. C. (1)odmiennie zakreślały zakres obowiązków oskarżonych w stosunku do opisanych aktem oskarżenia czynów.
Skarżący w konkluzji apelacji doszedł do wniosku, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego należałoby przyjąć, że w dniu 26 marca 2010 r. oskarżonaJ. G.- będąc funkcjonariuszem publicznym - III Sekretarzem Ambasady RP wM., nie dopełniła swojego obowiązku służbowego, wynikającego z Wewnętrznego Regulaminu organizacyjnego Ambasady RP w Federacji Rosyjskiej z dnia 7 grudnia 2007 r. oraz regulaminu Organizacyjnego MSZ załączniku do Zarządzenia nr 30 Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 31 grudnia 2009 r., związanego z wykonywaniem poleceń wynikających z protokołu dyplomatycznego i przesłała do(...)nieaktualne karty podejścia do lądowania na lotniskuS.-S.bez pisemnego zapewnienia ze strony rosyjskiej w przedmiocie aktualności tychże dokumentów, czym naraziła pasażerów samolotu(...)na zwiększone niebezpieczeństwo wystąpienia katastrofy lotniczej i tym samym działała na szkodę interesu publicznego oraz prywatnego pokrzywdzonych, tj. popełniła wszystkie ustawowe znamiona występku zart. 231 § 1 k.k.
W ocenie Prokuratora błąd w ustaleniach faktycznych miał swe podłoże w bezkrytycznym oparciu ustaleń faktycznych na wyjaśnieniachJ. G.i w konsekwencji przyjęciu, że przesyłając nieaktualne karty podejścia do lądowania na lotniskuS.–S.oraz informując, że nie uległy zmianie od 2009 r. działała w dobrej wierze, gdyż tak zapewnił jąJ. M. (1)- urzędnik Rosyjskiego Ministerstwa Spraw zagranicznych.
Przyznać należy, że świadekJ. M. (1)temu zaprzeczył, jednakże nie było niezbędne jego bezpośrednie przesłuchanie, jak twierdzi skarżący, aby móc w pełni ocenić moc dowodową złożonych przez niego depozycji.
Podkreślić należy, że wyjaśnieniaJ. G.znalazły częściowe potwierdzenie w zeznaniachT. T. (2)iJ. A.w odniesieniu do faktu utrzymywania kontaktów z urzędnikami(...), często także telefonicznych, np. w sprawie nawigatorów. Poza tymkodeks postępowania karnego(art. 391 § 1 k.p.k.) przewiduje możliwość odstąpienia od bezpośredniego przesłuchania świadka, szczególnie, gdy przebywa on za granicą.
Sąd Okręgowy szczegółowo przeanalizował wszystkie akty prawne przytoczone w apelacji prokuratora jako źródło obowiązków dlaJ. G., a mianowicie Wewnętrzny Regulamin Organizacyjny Protokołu Dyplomatycznego z dnia 15 stycznia 2010 r., Wewnętrzny Regulamin Organizacyjny Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Federacji Rosyjskiej, Porozumienie między Ministerstwem Obrony Narodowej RP, a Ministerstwem Obrony FR w sprawie zasad wzajemnego ruchu lotniczego wojskowych statków powietrznych RP i FR w przestrzeni powietrznej obu państw z dnia 7 lipca 1993 r. Doszedł do słusznego wniosku, że żaden z przepisów wspomnianych aktów prawnych nie nakładał naJ. G.obowiązku pozyskiwania kart podejścia do lądowania, czy uzyskiwania pisemnych potwierdzeń aktualności kart ze strony Rosyjskiej.
Ponadto, zgodnie zpar. 20 ust. 4 Decyzji nr (...)Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 listopada 2007 r. w sprawie wprowadzenia do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych RP „Instrukcji Organizacji Lotów w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP” to na zarządzającym loty, przełożonym organizatora lotów, ciążył obowiązek zapewnienia organizatorom lotów dostępu do informacji niezbędnych do zabezpieczenia wykonania zarządzonych lotów – zadań lotniczych.
W odniesieniu doG. C. (1)Prokurator w apelacji wskazał, że w jego ocenie, przekroczył swe uprawnienia i poświadczył nieprawdę w dokumencie wysłanym pocztą elektroniczną w dniu 8 kwietnia 2010 r., co do okoliczności mających znaczenie prawne, poprzez zapewnienie, że Ministerstwo Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej wydało notę dyplomatyczną warunkującą możliwość przelotu przez strefę powietrzną Federacji Rosyjskiej i lądowanie samolotów(...)oraz(...)wS.pomimo, że nota został wydana w dniu 9 kwietnia 2010 r., czym obniżył bezpieczeństwo wykonania wskazanego rejsu i działał na szkodę interesu publicznego oraz prywatnego pokrzywdzonych.
Także i w tym przypadku Sąd II instancji nie dopatrzył się błędnych ustaleń faktycznych.
G. C. (1), podobnie jakJ. G.był członkiem personelu dyplomatyczno - konsularnego, z tym, żeG. C.pełnił służbę dyplomatyczną w randze III Sekretarza Ambasady RP wM..
Zgodzić się należy z Sądem Okręgowym, żeG. C. (1)informując o wyrażonej zgodzie na przelot i lądowanie polskich samolotów nie podał nieprawdy. Wiadomość przesłana do Szefostwa Służby Ruchu Lotniczego Sił Zbrojnych RP w dniu 8.04.2010r. zawierała numer zgody dla(...)na 10 kwietnia 2010 r. i(...). Przekazana następnego dnia do Ambasady RP wM.nota(...)nr(...)
Z.wskazywała te same numery zgody na przelot samolotów przez terytorium FR. Prawidłowe są też wnioski, że w dniu 8 kwietnia 2010 r. zgoda była już wydana, o czymG. C. (1)dowiedział się w sposób niesformalizowany. Informacja, choć nieoficjalna, polegała na prawdzie. Nie sposób zatem przypisać oskarżonemu zarówno niedopełnienia obowiązków, jak i postulowanego w apelacji czynu polegającego na poświadczeniu nieprawdy
Sąd odwoławczy nie uznał za zasadny zarzut rażąco niewspółmiernej kary wymierzonejT. A. (1)iM. B. (1).
Rażąca niewspółmierność kary występuje wtedy, gdy kara orzeczona nie uwzględnia w należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisywanego czynu oraz nie realizuje wystarczająco celu kary, ze szczególnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych. Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza znaczną, wyraźną i oczywistą, a więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą (zasłużoną). Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona tylko wtedy, gdy na podstawie ustalonych okoliczności sprawy, które powinny mieć decydujące znaczenie dla wymiaru kary, można przyjąć, że występuje wyraźna różnica między karą wymierzoną a karą, która powinna zostać wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo.
Sąd I instancji uwzględnił dyrektywy sądowego wymiaru kary, które także odnoszą się do grzywny i środka karnego w postaci zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych, nadzorczych i kontrolnych w instytucjach państwowych i samorządowych. Wziął pod uwagę, tak jak prokurator stopień społecznej szkodliwości czynu, ale również to, że oskarżeni dopuścili się czynu umyślnie, ale z zamiarem ewentualnym, który jednak umniejsza stopień winy. Istotną okolicznością łagodzącą była dotychczasowa niekaralność oskarżonych. Biorąc pod uwagę fakt, że oskarżeni nie byli jedynymi, na których ciążyły obowiązki związane z organizowaniem lotów statków powietrznych o statusie HAED i nie tylko oni w swym zakresie nie dopełnili swych obowiązków – zbyt restrykcyjną reakcją byłoby podwyższenie kar w zakresie wnioskowanym przez skarżącego prokuratora. W przypadku tych oskarżonych znaczną dolegliwością było wieloletnie postępowanie karne, w sytuacji, gdy to oskarżyciele posiłkowi skorzystali z prawa selekcji osób odpowiedzialnych. Oskarżeni nie działali w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i jej nie osiągnęli. Względy indywidualno – i ogólno – prewencyjne nie przemawiały za orzeczeniem grzywien w tak znacznej wysokości o jaką wnosił prokurator -180 stawek dziennych po 400 złotych w przypadkuT. A. (1)i 150 stawek dziennych po 150 złotych wobecM. B. (1). Dolegliwość tak orzeczonej kary byłaby niewspółmierna do zawinienia i społecznej szkodliwości czynu, którego się dopuścili.
Nie można uznać za zasadny argumentu prokuratora, jakoby okolicznością obciążającą było nie przyznanie się do winy, albowiem jest to jedno z uprawnień procesowych, z którego nie można wyprowadzać negatywnych następstw, a co do wyjaśnień, o których mowa w apelacji, to stwierdzić należy, iż oskarżeni przedstawili jedynie swój punkt widzenia i interpretację obowiązującego ich prawa. Skarżący Prokurator nadał też nadmierne znaczenie okolicznościom czynu, będącym w istocie jego znamionami.
W apelacji Prokurator nie wskazał przekonującej argumentacji, by uznaćT. A. (1)za osobę niekompetentną na tyle, aby orzec wobec niego środek karny, jakim jest zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych, nadzorczych i kontrolnych w instytucjach państwowych i samorządowych przez okres 4 lat.
Sąd odwoławczy nie uwzględnił również zarzutu rażącej niewspółmierności kary, podniesionego przez adw.A. B.. Kara orzeczonaT. A. (1)jest niezwykle wyważona, podobnie jak kara wymierzonaM. B. (1), nadto nie przekracza dolegliwością stopnia winy i uwzględnia rolę oskarżonego, czyniąc zadość wewnętrznej sprawiedliwości wyroku.

Wniosek

1. Wniosek Prokuratora o uchylenie rozstrzygnięcia z punktu I w całości, tj. uniewinnienia oskarżonychM. K. (1),J. G.orazG. C. (1)od popełnienia zarzuconego im przestępstwa i w tym zakresie przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania – niezasadny.
- Wniosek Prokuratora o dokonanie zmiany:
- punktu II wyroku poprzez dodanie do opisu przestępstwa przypisanego oskarżonemuT. A. (1)ustawowego znamienia występku zart. 231 § 1 k.k., tj. tego, że działał na szkodę interesu publicznego oraz prywatnego pokrzywdzonych (zasadny),
- punktu III wyroku poprzez dodanie do opisu przestępstwa przypisanego oskarżonejM. B. (2)ustawowego znamienia występku zart. 231 § 1 k.k., tj. tego, że działała na szkodę interesu publicznego oraz prywatnego pokrzywdzonych (zasadny),
- punktu IV wyroku, poprzez orzeczenie wobec oskarżonegoT. A. (1): kary grzywny w wymiarze 180 stawek dziennych z ustaleniem wysokości jednej stawki na kwotę 400 złotych oraz środka karnego w postaci zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych, nadzorczych i kontrolnych w instytucjach państwowych i samorządowych przez okres 4 lat (niezasadny),
- zmianę punktu IV wyroku, poprzez orzeczenie wobec oskarżonejM. B. (2)kary grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych, z ustaleniem wysokości jednej stawki na kwotę 150 zł. (niezasadny);
2. wniosek obrońcyT. A. (1)(adw. Z. Ć.):
-o zmianę i uniewinnienie od popełnienia zarzuconego mu czynu (niezasadny),
- ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (niezasadny);
3. wniosek obrońcyT. A. (1)(adw.K. P.):
- o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania (niezasadny),
- ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd Odwoławczy zarzutu występowania okoliczności wyłączającej postępowanie - o zmianę zaskarżonego orzeczenia oraz uniewinnienie oskarżonegoT. A. (1)(niezasadny);
4. wniosek obrońcyT. A. (1)(adw.A. B.):
- o zmianę wyroku:
- w zaskarżonej części poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu (niezasadny),
- ewentualnie w zakresie orzeczonej wobec oskarżonegoT. A. (1)kary i wymierzenie kary łagodniejszej, uwzględniającej okoliczności dotyczące oskarżonego, a także jego zachowanie oraz względy indywidualno-prewencyjne, w tym wymagania co do społecznego oddziaływania sankcji karnej, która w należyty sposób spełni cel społecznego oddziaływania oraz zadania represyjno-wychowawcze wobec oskarżonego (niezasadny),
- uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu jako wniosek alternatywny(niezasadny);
5. wniosek obrońcyM. B. (2)(adw.K. S.):

- o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej osk.M. B. (2)i umorzenie w tym zakresie postępowania (niezasadny),
- ewentualnie zmianę i uniewinnienie od popełnienia zarzuconego oskarżonej czy
ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji (niezasadny).

☒

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

W sprawie nie zaistniała negatywna przesłanka procesowa jaka jest brak skargi uprawnionego oskarżyciela i z tego powodu brak było podstaw do uchylenia i umorzenia postępowania.
Z kolei zarzut błędu dowolności jest tylko wtedy słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania, przy czym dla swej skuteczności wymaga on od apelującego wykazania, jakich konkretnych uchybień w świetle wskazań wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania dopuścił się sąd w dokonanej ocenie materiału dowodowego. Istotąart. 410 Kodeksu postępowania karnegojest, że sąd wydając wyrok nie może opierać się na tym, co nie zostało ujawnione na rozprawie, jak również i to, że wyroku nie wolno wydawać jedynie na podstawie części ujawnionego materiału dowodowego. Przy czym, nie stanowi naruszenia komentowanego przepisu dokonanie takiej, czy innej oceny dowodów przeprowadzonych, ujawnionych na rozprawie. Jeżeli więc z uzasadnienia wyroku wynika, że sąd nie dał wiary określonym dowodom, przy czym wskazał powody takiego stanowiska, to nieuwzględnienie okoliczności wynikających z tych dowodów nie stanowi naruszenia tego przepisu.
W sytuacji, gdy Sąd odwoławczy podzielił ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji i nie miały miejsca przesłanki określone dyspozycjąart. 437 § 2 k.p.k.nie uwzględnił wniosków o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie, jak też o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd II instancji nie uznał także za zasadne wniosków o podwyższenie, bądź obniżenie kar.
W odniesieniu do apelacjiadw. A. B.przypomnieć należy, że za represję rażąco niewspółmierną uznaje się taką karę, która - pomijając dyrektywy wymiaru kary - w sposób istotny lub wręcz drastyczny odbiega od tej, jaką należałoby wymierzyć przy uwzględnieniu okoliczności przedmiotowych charakteryzujących czyn przypisany sprawcy oraz podmiotowych, związanych z jego osobą. Na gruncieart. 438 pkt 4 KPKnie chodzi bowiem o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, że karę dotychczas wymierzoną można byłoby określić - również w odbiorze zewnętrznym - jako rażąco niewspółmierną, tzn. niewspółmierną w stopniu nie pozwalającym na jej akceptację (vide postanowienie SN z dnia 26.02.2020r., sygn. akt V KK 382/19).
W odniesieniu do apelacji Prokuratora – argumentacja jak w punkcie 3.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Nie dotyczy.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2019r., w sprawie II AKa 296/20 utrzymano w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019 r., sygn. akt VIII K 98/15 wobec oskarżonychM. K. (1),J. G.,G. C. (1)– uniewinnionych od popełnienia zarzuconego im czynu oraz w pozostałym zakresie wobecT. A. (1)iM. B. (1)– tj. w zakresie winy i kary.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Wobec nie stwierdzenia zarówno obrazy prawa procesowego, jak i błędnych ustaleń faktycznych oraz nierespektowania dyrektyw wymiaru kary – zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zmieniono zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019r., w sprawie VIII K 98/15, wobec oskarżonychT. A. (1)iM. B. (1)w ten sposób, że opis przypisanegoT. A. (1)czynu po słowach „(...)” uzupełniony został o sformułowanie „czym działał na szkodę interesu publicznego i interesu prywatnego”, a opis przypisanegoM. B. (1)czynu po słowach(...)uzupełniono o sformułowanie „czym działała na szkodę interesu publicznego i interesu prywatnego”.

Zwięźle o powodach zmiany

Dokona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2021r., w sprawie o sygn. akt II AKa 296/20 zmiana stanowiła wynik częściowego uwzględnienia apelacji Prokuratora w przedmiocie określenia precyzyjnie ustawowych znamion czynu zart. 231 § 1 k.k.

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III.

Na podst.art. 626 § 1 k.p.k.,art. 633 k.p.k.,art. 634 k.p.k.oraz art. 2 punkt 1 podpunkt 2 i 3 ustawy z dnia 23.06.1973r. z póź. zmianami o opłatach w sprawach karnych zasądzono od oskarżonychT. A. (1)iM. B. (1)na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w częściach na nich przypadających, w tym 180 (sto osiemdziesiąt) złotych odT. A. (1)i 120 (sto dwadzieścia) złotych odM. B. (1)tytułem opłaty za II instancję, a w zakresie apelacji prokuratora wydatkami obciążono Skarb Państwa. Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, że ze względu na sytuację materialną oskarżonych uiszczenie kosztów sądowych nie będzie zbyt uciążliwe.

7

PODPIS

    Anna Zdziarska Anna Kalbarczyk Izabela Szumniak

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019r., w sprawie VIII K 98/15.

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść
☒ na niekorzyść

☒ w całości

☒ w części

☒

co do winy wobecM. K. (1),J. G.,G. C. (1)

☒

co do kary wobecT. A. (1),M. B. (1)

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia wobecT. A. (1)

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia – tj.art. 413 k.p.k.

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

Uchylenie wobecM. K. (1),J. G.,G. C. (1)

☒

Zmiana wobecT. A. (1)iM. B. (1)

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

2

Podmiot wnoszący apelację

ObrońcaT. A. (1)– adw.Z. Ć.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019r., w sprawie VIII K 98/15.

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☒

Co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia – tj.art. 413 k.p.k.

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

Uchylenie jako wniosek alternatywny

☒

Zmiana i uniewinnienie

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

3

Podmiot wnoszący apelację

ObrońcaT. A. (1)– adw.K. P.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019r., w sprawie VIII K 98/15.

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☒

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia – tj.art. 413 k.p.k.

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☒

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

Uchylenie i umorzenie postępowania

☒

Zmiana i uniewinnienie

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

4

Podmiot wnoszący apelację

ObrońcaT. A. (1)– adw.A. B.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019r., w sprawie VIII K 98/15.

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☒

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia – tj.art. 413 k.p.k.

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

Uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

☒

Zmiana i uniewinnienie, ewentualnie zmiana i wymierzenie kary łagodniejszej

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

5

Podmiot wnoszący apelację

ObrońcaM. B. (1)

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019r., w sprawie VIII K 98/15.

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☒

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia – tj.art. 413 k.p.k.

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☒

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

Uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania. Uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jako wniosek alternatywny

☒

Zmiana i uniewinnienie.