Sygn. akt II AKa 204/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 maja 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku w II Wydziale Karnym w składzie

Przewodniczący

SSA Alina Kamińska (spr.)

Sędziowie

SSA Andrzej Czapka
SSA Janusz Sulima

Protokolant

Agnieszka Wądołkowska

przy udziale prokuratora Piotra Jasińskiego
po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2019 r.
sprawy:

1
S. W.oskarżonego zart. 258 § 3 k.k.i inne

2
M. D.oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.i inne

3
J. O.oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.i inne

4
B. T.oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.i inne

5
M. M. (1)oskarżonego zart. 258 § 3 k.k.i inne

6
P. R.oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.i inne

7
M. R.oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.i inne

8
M. J.oskarżonego zart. 258 § 3 k.k.i inne

9
M. M. (2)oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.i inne

10
P. F.oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.i inne

11
A. C.oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.i inne

12
P. C.oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.i inne

z powodu apelacji prokuratora i obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie
z dnia 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II K 51/14

I
Zmienia wyrok w zaskarżonej części w ten sposób, że:

1
uchyla kary łączne orzeczone wobec oskarżonychS. W.iM. D.– pkt 9 i 11 oraz rozstrzygnięcia z pkt 10 i 12 części dyspozytywnej wyroku.

2
uniewinnia oskarżonychS. W.iM. D.od popełnienia czynu przypisanego im w pkt 8 i kosztami procesu w tej części obciąża Skarbu Państwa.

3
na podstawieart. 85 k.k.w zw. zart. 20 § 2 k.k.s.,art. 39 § 1 k.k.s.w zw. zart. 2 § 2 k.k.s.wymierza oskarżonym kary łączne:

-S. W.1 (jednego) roku i 4 (czerech) miesięcy pozbawienia wolności i 120 (stu dwudziestu) stawek dziennych grzywny przyjmując jedną stawkę za równą kwocie 100 (stu) złotych;
-M. D.1 (jednego) roku pozbawienia wolności i 100 (stu) stawek dziennych grzywny przyjmując jedną stawkę za równą kwocie 100 (stu) złotych.
4. na podstawieart. 69 § 1 i § 2 k.k.w zw. zart. 20 § 2 k.k.s.,art. 41 a § 2 k.k.s w z. zart. 2 § 2 k.k.s.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności wobec oskarżonegoS. W.warunkowo zawiesza na okres próby wynoszący 4 (cztery) lata i oddaje go w tym czasie pod dozór kuratora sądowego;
5. na podstawieart. 69 § 1 i § 2 k.k.,art. 70 § 1 pkt 1 k.k.w zw. zart. 20 § 2 k.k.s.w zw. zart. 2 § 2 k.k.s.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoM. D.kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza tytułem próby na okres lat 3 (trzech);
6. uchyla wyrok w części uniewinniającejB. T.od popełnienia zarzucanych mu czynów – opisanych w pkt XVII i XVIII części wstępnej wyroku i na podstawieart. 113 § 1 k.k.s.w zw. zart. 17 § 1 pkt 8 k.p.k.postępowanie w tym zakresie umarza i kosztami procesu w tej części obciąża Skarb Państwa.
7. ustala, że przypisanych czynów oskarżeni:
-P. R.– w pkt 27 wyroku
-M. R.– w pkt 29 wyroku
-P. F.– w pkt 40 wyroku
dopuścili się w okresie od stycznia 2011 r. do 15 lipca 2011 r. i w wykonaniu tego samego zamiaru.
8. ustala wysokość środka karnego w postaci ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów orzeczonego w pkt 47 wyroku;
a) w zakresie tiret 1 na kwotę 41.600 (czterdziestu jeden tysięcy sześciuset) złotych w odniesieniu do oskarżonych:
-S. W.co do czynu z pkt 2 wyroku,
-M. M. (1)co do czynu z pkt 22 wyroku,
-M. J.co do czynu z pkt 33 wyroku,
-M. M. (2)co do czynu z pkt 38 wyroku,
-P. C.co do czynu z pkt 45 wyroku
b) w zakresie tiret 2 na kwotę 136.000 (stu trzydziestu sześciu tysięcy) złotych w odniesieniu do oskarżonych:
-S. W.co do czynu z pkt 4 wyroku
-M. D.co do czynu z pkt 7 wyroku
-J. O.co do czynu z pkt 15 wyroku
c) w zakresie tiret 3 na kwotę 176.978 (stu siedemdziesięciu sześciu tysięcy dziewięciuset siedemdziesięciu ośmiu) złotych co do czynu przypisanego oskarżonemuM. M. (1)w pkt 23 wyroku
oraz z podstawy orzeczenia o tym środku karnym eliminuje§ 2 art. 32 k.k.s.

II
W pozostałym zaskarżonym zakresie wyrok utrzymuje w mocy.

III
Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. W.– obrońcy oskarżonegoM. D., adw.A. J.– obrońcy oskarżonegoP. F., adw.A. Z.– obrońcy oskarżonegoP. C.kwoty po 738 złotych, w tym 138 złotych podatku VAT tytułem kosztów obrony z urzędu oskarżonych w postępowaniu odwoławczym.

IV. Zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłaty:

a
za obie instancje:

- odS. W.kwoty po 2700 złotych
- odM. D.kwoty po 2180 złotych
b) za instancję odwoławczą:
- odJ. O.kwotę 2180 złotych
- odM. M. (1)kwotę 2580 złotych
- odP. R.kwotę 480 złotych
- odM. R.kwotę 480 złotych
- odM. J.kwotę 2180 złotych
- odM. M. (2)kwotę 480 złotych
- odP. F.kwotę 480 złotych
- odA. C.kwotę 480 złotych
- odP. C.kwotę 480 złotych
i obciąża ich pozostałymi kosztami sądowymi za postępowanie przed Sądem II instancji w części im przypadającej.

UZASADNIENIE
Uzasadnienie sporządzone z urzędu w części dotyczącej oskarżonegoB. T..

(...)– obywatel Republiki Serbii został oskarżony o to, że:
XVI. okresie od października 2010 r. do grudnia 2011 r. na terenie województwa lubuskiego, warmińsko-mazurskiego i mazowieckiego oraz Łotwy, Litwy, Belgii, Wielkiej Brytanii i Szwecji wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej w skład której wchodziliM. D.,J. O.,S. W.i inne osoby mającej na celu popełnianie przestępstw karnych skarbowych;
- tj. o przestępstwo zart. 258 § 1 k.k.

    XVII.w dniu 27 października 2010 r. wI.na terytorium Wielkiej Brytanii, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi, ustalonymi i odpowiadającymi w niniejszym postępowaniu osobami, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, czyniąc sobie z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu, przewoził zestawem ciężarowym w składzie: ciągnik siodłowymarki S.onr rej. (...), naczepa onr rej. (...), ukryte w ładunku, stanowiące przedmiot przestępstwa celnego wyroby tytoniowe bez wymaganych znaków skarbowych akcyzy, w postaci 52.066 paczek papierosów marki(...)po 20 szt. papierosów w każdej paczce, które to papierosy zostały przywiezione z poza obszaru celnego Unii Europejskiej na terytorium Anglii bez przedstawienia organowi celnemu i bez zgłoszenia celnego przez co nastąpiło uszczuplenie należności celnej w kwocie 23.992,00 zł, oraz uszczuplenie podatku VAT w kwocie 133.890,00 zł, na szkodę Wspólnot Europejskich;
- tj. o przestępstwo zart. 54 § 2 k.k.s.w zb. zart. 91 § 1 k.k.s.w zw. zart. 7 § 1 k.k.s.w zw. zart. 37 § 1 pkt 2 i 5 k.k.s.

XVIII
w dniu 24 maja 2011 r. z terytorium Belgii, działając wspólnie i w porozumieniuz innymi, ustalonymi i odpowiadającymi w niniejszym postępowaniu osobami,w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, czyniąc sobie z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu, przewoził zestawem ciężarowym z naczepą, ukryte w ładunku stanowiące przedmiot przestępstwa celnego wyroby tytoniowe bez wymaganych znaków skarbowych akcyzy, w postaci nie mniejszej niż 52.000 paczek papierosów marki(...)po 20 szt. papierosów w każdej paczce, które to papierosy zostały przywiezione z poza obszaru celnego Unii Europejskiej na terytorium Belgii, a następnie do Anglii, bez przedstawienia organowi celnemu i bez zgłoszenia celnego przez co nastąpiło uszczuplenie należności celnej w kwocie 23.962,00 zł, oraz uszczuplenie podatku VAT w kwocie 155.107,00 zł na szkodę Wspólnot Europejskich;

- tj. o przestępstwo zart. 54 § 2 k.k.s.w zb. zart. 91 § 1 k.k.s.w zw. zart. 7 § 1 k.k.s.w zw. zart. 37 § 1 pkt 2 i 5 k.k.s.

XIX
w okresie od kwietnia 2011 r. do 23 lipca 2011 r. z terytorium Łotwy drogą wodną do Szwecji a następnie drogą lądową przez Niemcy, Danię, Holandię, Belgię do Wielkiej Brytanii, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi, ustalonymii odpowiadającymi w niniejszym postępowaniu osobami, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, czyniąc sobie z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu, co najmniej czterokrotnie, przewoził zestawem ciężarowym z naczepą, ukryte w ładunku stanowiące przedmiot przestępstwa celnego wyroby tytoniowe bez wymaganych znaków skarbowych akcyzy w postaci nie mniejszej niż 208.000 paczek papierosów marki(...)po 20 szt. papierosów w każdej paczce, które to papierosy zostały przywiezione z poza obszaru celnego Unii Europejskiej na terytorium Belgii, a następnie do Anglii, bez przedstawienia organowi celnemui bez zgłoszenia celnego przez co nastąpiło uszczuplenie należności celnejw kwocie 95.848,00 zł, oraz uszczuplenie podatku VAT w kwocie 620.428,00 zł, na szkodę Wspólnot Europejskich;

- tj. o przestępstwo zart. 54 § 1 k.k.s.w zb. zart. 91 § 1 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.w zw. zart. 7 § 1 k.k.s.w zw. zart. 37 § 1 pkt 2 i 5 k.k.s.

XX
w dniu 20 listopada 2011 r. działając wspólnie i w porozumieniu z innymi, ustalonymi i odpowiadającymi w niniejszym postępowaniu osobami, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, czyniąc sobie z popełniania przestępstwa stałe źródło dochodu, przewoził na trasie z miejscowościL.do miejscowościZ.zestawem ciężarowym w składzie: ciągnik siodłowy markiR.onr rej. (...), naczepa onr rej. (...)stanowiące przedmiot przestępstwa celnego wyroby akcyzowe w postaci 146.690 paczek po 20 szt. papierosóww każdej paczce bez wymaganych znaków skarbowych akcyzy, których ilość wskazywała na zamiar wprowadzenia ich do obrotu, a które to papierosy zostały przywiezione z poza obszaru celnego Unii Europejskiej na terytorium Polski bez przedstawienia organowi celnemu i bez zgłoszenia celnego przez co nastąpiło uszczuplenie należności celnej w kwocie 67.595,00 zł, uszczuplenie podatku akcyzowego wielkiej wartości w kwocie 1. 717.447,00 zł oraz uszczuplenie podatku VAT w kwocie 437.551,00 zł;

- tj. o przestępstwo zart. 54 § 1 k.k.s.w zb. zart. 65 § 1 k.k.s.w zb. zart. 91 § 1 k.k.s.w zw. zart. 7 § 1 k.k.s.w zw. zart. 37 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.k.s.
Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2018 r. wydając orzeczenie w sprawie dotyczącej 15 oskarżonych w pkt.:
18.  oskarżonegoB. T.uniewinnił od dokonania zarzucanych mu w pkt. XVI, XVII, XVIII, XIX czynów.

19
oskarżonegoB. T.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu wpkt XXczynu, z tym że z jego opisu wyeliminował fragment „w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, czyniąc sobie z popełniania przestępstwa stałe źródło dochodu” i czyn ten kwalifikuje zart. 54 § 1 kksw zb. zart. 65 § 1 kksw zb. zart. 91 § 3 kksw zw. zart. 7 § 1 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 1 kksi za to na podstawie powołanych przepisów skazał go a na podstawieart. 54 § 1 kksw zw. zart. 7 § 2 kksprzy zastosowaniuart. 37 § 1 pkt 1 kksiart. 38 § 2 kkswymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wysokości 100 (stu) stawek dziennych przyjmując jedną stawkę za równą kwocie 100 (stu) złotych;

20
na podstawieart. 69 § 1 i 2 kk,art. 70 § 1 kkw zw. zart. 20 § 2 kkswykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoB. T.kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 3 (trzech) lat

nadto wpkt. 48 tiret 4na podstawieart. 63 §1 kkna poczet orzeczonej wobec oskarżonego kary grzywny zaliczył okres jego rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 14 maja 2013 do 15 maja 2013, wpkt. 49w części uniewinniającej tegoż oskarżonego kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa, a wpkt. 50na podstawieart. 627 § 1 kpkzasądził od tego oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2180 złotych tytułem opłaty, w trybieart. 624 § 1 kpkzwalniając go od zapłaty pozostałych kosztów sądowych.
Apelację od przedmiotowego orzeczenia wywiódł prokurator, który na podstawieart. 425 § 1i2kpkiart. 444 kpkzaskarżając wyrok w części dotyczącej oskarżonegoB. T.w odniesieniu do zarzutów opisanych w punktach XVII oraz XVIII aktu oskarżenia – w całości na niekorzyść tego oskarżonego, zarzucił orzeczeniu:
- obrazę przepisów prawa karnego procesowego mających wpływ na jego treść, a mianowicieart. 17 § 1 pkt 8 kpkiart. 113§ 1 kkspoprzez ich niezastosowanie, pomimo uznania, iż sprawcą przestępstw skarbowych z pkt. XVII oraz pkt. XVIII aktu oskarżenia jestB. T., który nie jest obywatelem polskim i w związku z tym w oparciu oart. 3 § 3a kksnie ma możliwości pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej za przestępstwo skarbowe popełnione poza granicami Polski, co w konsekwencji doprowadziło do uniewinnienia oskarżonego, podczas gdy na podstawieart. 17 § 1 pkt 8 kpkw zw. zart. 113 § 1 kkspostępowanie w tym zakresie winno zostać umorzone.
W odniesieniu do zarzutów z punktów XVII oraz XVIII aktu oskarżenia, na podstawieart. 427 § 1 kpkiart. 437 § 1 i 2 kpkwniósł o zmianę przedmiotowego wyroku w tym zakresie i na podstawieart. 17 § 1 pkt 8 kpkw zw. zart. 113 § 1 kksumorzenie postepowania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zasadność podmiotowej apelacji jest oczywista i bezdyskusyjna.
W pełni zgodzić się należy ze stanowiskiem jej autora, że Sąd I instancji uniewinniając oskarżonegoB. T.od popełnienia czynów opisanych w pkt. XVII i XVIII części wstępnej wyroku (odpowiednio w pkt. XVII i XVIII aktu oskarżenia) a wyczerpujących dyspozycjeart. 54 § 2 kksw zb. zart. 91 § 1 kksw zw. zart. 7 § 1 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 2 i 5 kksprocedował z obrazą przepisów prawa procesowego, a to mianowicieart. 17 § 1 pkt 8 kpkw zw. zart. 113 § 1 kks.
Czyniąc ustalenia w zakresie tych inkryminowanych zdarzeń, a dotyczyły one przestępstw skarbowych popełnionych na terytorium Wielkiej Brytanii i Belgii i związane były z przemytem papierosów przywiezionych z poza obszaru celnego Unii Europejskiej Sąd ten trafnie skonstatował, iż okoliczności tych czynów i wina oskarżonegoB. T.nie budzą wątpliwości.
Dał temu wyraz w części motywacyjnej swojego rozstrzygnięcia (vide str. 53 co do czynu z pkt. XVII), str. 33-36 (co do czynu z pkt. XVIII) podkreślając, iż sam oskarżony do ich popełnienia się przyznał i przyznanie to w aspekcie okoliczności sprawy nie budzi wątpliwości, co wobec kierunku i zakresu zaskarżenia, przy pełnej akceptacji prezentowanego w tej mierze stanowiska Sądu I instancji, zwalnia Sąd Apelacyjny od przeprowadzenia obszernych rozważań w tym zakresie.
Jednocześnie Sąd ten prawidłowo przyjął, że z racji tego, iżB. T.nie jest obywatelem polskim (obywatel Republiki Serbii) nie ma możliwości pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej za przestępstwo skarbowe popełnione poza granicami RP. Zasadnie w tej materii odwołał się do treściart. 3 § 3a kks.
Stosownie do literalnego brzmienia wyżej powołanego przepisu, w razie popełnienia za granicą przestępstwa skarbowego określonego wrozdziale 6 i 7działu II tytułu I (przestępstwa przeciwko obowiązkom podatkowym i rozliczeniom z tytułu dotacji lub subwencji bądź przestępstwa przeciwko obowiązkom celnym oraz zasadom obrotu z zagranicą towarami lub usługami) skierowanego przeciwko interesom finansowym Wspólnot Europejskich niezależnie od przepisów obowiązujących w miejscu popełnienia przestępstwa skarbowego, przepisyKodeksu karnego skarbowegostosuje się także do obywatela polskiego.
Obywatele innych państwa, w odniesieniu do tej kategorii przestępstw, nie podlegają zatem orzecznictwu polskich sądów karnych, co statuuje byt ujemnej przesłanki procesowej określonej treściąart. 17 § 1 pkt 8 kpkdo którego to przepisu odsyła regulacjaart. 113 § 1kks. Zgodnie zaś z treściąart. 17 § 1 pkt 8 kpk„nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza”, gdy sprawca nie podlega kognicji sądów polskich.
W realiach niniejszej sprawy, w sytuacji gdy sprawstwo oskarżonegoB. T.w odniesieniu do obu tych czynów pozostaje rzeczą niesporną, właściwą decyzją procesową w omawianym zakresie winno pozostawać umorzenie postępowania w oparciu o dyspozycję wyżej powołanych przepisów, a nie uniewinnienie oskarżonego.
W istocie rzeczy sam Sąd I instancji dostrzegł wadliwość swojego procedowania czemu dał wyraz w części motywacyjnej wyroku przyznając się do popełnionego w tym zakresie błędu (vide s. 73 uzasadnienia).
W sytuacji gdy przepisart. 437 § 2 kpkw powiązaniu z treściąart. 454 §1 kpkstwarza legitymację do konwalidowania przedmiotowego błędu przez sąd odwoławczy, podzielając w pełnym zakresie stanowisko rzecznika oskarżenia publicznego zaprezentowane w wywiedzionej skardze, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji, o kosztach procesu rozstrzygając zgodnie z treściąart. 632 pkt 2 kpk.
AK.bm