Sygn. akt: II AKa 246/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 września 2017 roku
Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Wiesław Kosowski

SSA Piotr Filipiak (spr.)
SSO del. Marcin Schoenborn

Protokolant:

Magdalena Bauer

przy udziale

    Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Katowicach Daniela Królczyka

po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017 roku sprawy

1
M. Ł.s.K.iS.

ur. (...)wK.
oskarżonego zart. 296 § 1 i 3 k.k.

2
K. L.s.A.iT.

ur. (...)wS.
oskarżonegoart. 296 § 1 i 3 k.k.
na skutek apelacji prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 6 grudnia 2016 roku, sygn. akt V K 167/14

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 3 i 7 w ten sposób, że w odniesieniudo grzywien orzeczonych wobec oskarżonychM. Ł.iK. L.wysokość jednej stawki dziennej grzywny w stosunku do każdego z nich ustala na kwotę 50,00 (pięćdziesiąt) złotych;

2
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od każdego z oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa opłaty za obie instancje w kwotach po 1.050 (tysiąc pięćdziesiąt) złotych oraz wydatkiza postępowanie odwoławcze w częściach na nich przypadających.

SSO del. Marcin Schoenborn  SSA Wiesław Kosowski SSA Piotr Filipiak
II AKa 246/17

UZASADNIENIE
sporządzone, stosownie do dyspozycjiart. 457 § 2 kpk, w zakresie, w jakim wyrok dotyczy oskarżonegoM. Ł..

M. Ł.oskarżony został o to, że w okresie od dnia 19.05.2000r. do dnia 18.04.2001r. wO., działając jako prezes zarządu spółki(...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.,ul. (...)i będąc zobowiązany i będąc zobowiązany na podstawie umowy spółki,kodeksu handlowegoikodeksu spółek handlowychdo zajmowania się sprawami majątkowymi i działalnością gospodarczą(...), nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku w ten sposób, że bez racjonalnego uzasadnienia gospodarczego oraz bez należytego zabezpieczenia roszczeńspółki (...)wobec przechowawców na wypadek nie zwrócenia pieniędzy, zawarł zJ. J.,P. W.,M. B.,A. K.,D.K.,M. K.,K. L.,T. K.,J. M.,K. N.,A. P.,T. P.iA. W.(G.) łącznie 75 umów przechowań, na podstawie którychspółka (...)przekazała na rachunki inwestycyjne tych osób środki pieniężne w łącznej kwocie 30.376.390, 07 złotych, godząc się z tym, że pieniądze te nie zostaną zwróconespółce (...), gdyż zostaną przeznaczone na inwestycje obarczone wysokim stopniem ryzyka utraty środków pieniężnych, w związku z zakupem przez przechowawców akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie oraz wykorzystaniem tych pieniędzy do zabezpieczenia kredytów inwestycyjnych zaciągniętych przez przechowawców w celu przeznaczenia środków pochodzących z kredytu na zakup akcji tych spółek, w wyniku czego wyrządził szkodę wmieniu spółki (...)w wielkich rozmiarach w wysokości 30.275.603, 04 złotych, albowiem przekazane pieniądze nie zostały zwróconespółce (...), tj. o przestępstwo zart. 296 § 1 i 3 kk.
Wyrokiem z dnia 06.12.2016r., sygn. akt V K 167/14, Sąd Okręgowy w Katowicach uznał oskarżonegoM. Ł.za winnego zarzucanego mu czynu przyjmując, że oskarżony działał z zamiarem ewentualnym, w szczególności przewidując i godząc się na wyrządzenie szkody majątkowej w wielkich rozmiarach, to jest przestępstwa zart. 296 § 1 i 3 kkw zw. zart. 4 § 1 kki za to na mocyart. 296 § 3 kkwymierzył mu karę 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności. Na mocyart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt. 1 kkwarunkowo zawiesił oskarżonemu wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności, ustalając okres próby na 2 lata.
Na mocyart. 71 § 1 kkwymierzył oskarżonemu karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 15 złotych. Na mocyart. 627 kpkiart. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnychzasądził od oskarżonego opłatę w kwocie 525 złotych, a na mocyart. 624 § 1 kpkzwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych w pozostałym zakresie i obciążył nimi Skarb Państwa.
Apelację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Okręgowy w Katowicach, który zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze i środku karnym na niekorzyść oskarżonegoM. Ł., zarzucając mu rażącą niewspółmierność kary orzeczonej wobec oskarżonegoM. Ł.poprzez niesłuszne orzeczenie wobec niego kary 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata oraz kary grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych z ustaleniem wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 15 złotych, jak również niesłuszne niezastosowanie wobec tego oskarżonego środka karnego w postaci zakazu zajmowania stanowisk w organach spółek prawa handlowego, pomimo istnienia przesłanek do jego wymierzenia, wynikającą z niedostatecznego uwzględnienia przez Sąd okoliczności obciążających, w szczególności wysokiego stopnia społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu i jego winy oraz zachowania się po popełnieniu przestępstwa, co powoduje, że orzeczona wobecM. Ł.kara nie stanowi dla niego realnej dolegliwości i nie spełnia celów tak prewencji generalnej, jak i indywidualnej.
Podnosząc powyższy zarzut prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec tego oskarżonego kary 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych, z ustaleniem wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 50 złotych każda, jak również orzeczenie wobec wyżej wymienionego oskarżonego środka karnego w postaci zakazu zajmowania stanowisk w organach spółek prawa handlowego na okres 3 lat.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że porównanie podniesionego w apelacji zarzutu ze sformułowanym w niej wnioskiem, w odniesieniu do wymierzonej oskarżonemuM. Ł.kary pozbawienia wolności, wskazuje na to, że prokurator rażącej niewspółmierności kary nie upatruje w wysokości kary, jaka została wymierzona oskarżonemu zaskarżonym wyrokiem, lecz w okoliczności w postaci orzeczenia jej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem rozstrzygnięcie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności ma charakter wtórny wobec oznaczenia kary wymierzonej z uwzględnieniem dyrektyw jej wymiaru. Tych faz orzekania nie powinno się łączyć czy odwracać ich kolejności, bo każda z nich jest znamienna innymi kryteriami, a to pierwsza: stopniem winy, a druga: przesłankami probacji. Warunkowe zawieszenie stosuje się do kary już oznaczonej, gdy takie orzeczenie uzasadniają odnośne przesłanki (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 08.12.2015r., II AKa 264/15, KZS 2016/1/33). W orzecznictwie podkreśla się również, że przepisart. 69 § 1 i 2 k.k.jest tak skonstruowany, że przy stosowaniu tej instytucji nakazuje kierować się jedynie względami szczególno - prewencyjnymi, zaś społeczne oddziaływanie kary, jej współmierność do szkodliwości społecznej czynu i winy sprawcy należy uwzględniać przy wymierzaniu kary (zob. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 12.09.2013r., II AKa 130/13, Lex nr 1409170). Nadto uznać trzeba, że ma rację Sąd Apelacyjny w Lublinie stanowiąc, że przepisart. 69 § 1 k.k.odwołuje się do elementów prognostycznych, wskazujących na możliwość osiągnięcia celów kary pozbawienia wolności nie orzekając jej w bezwzględnym wymiarze, a zatem jest to swoisty środek polityki karnej wobec sprawców nadających się do oddziaływań resocjalizacyjnych w warunkach wolnościowych, wobec istnienia po ich stronie uzasadnionego przekonania, że nie powrócą na drogę przestępstwa (wyrok z dnia 27.05.2015r., II AKa 97/15, Lex nr 1768706). Skoro zatem apelujący nie kwestionuje wysokości kary pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemuM. Ł.przez Sąd I instancji, a jedynie stoi na stanowisku, że winna ona zostać orzeczona bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, to zważywszy na fakt, iż warunkowe zawieszenie wykonania kary jest niewątpliwie rozstrzygnięciem w sferze wymiaru kary, zarzut podniesiony w apelacji mógłby być uznany za skuteczny tylko wówczas, gdyby Sąd I instancji bezzasadnie uznał, że po stronie oskarżonegoM. Ł.zachodzi pozytywna prognoza kryminologiczna. Sytuacja taka nie ma jednak miejsca. Zważyć bowiem trzeba, że od popełnienia przez oskarżonego czynu przypisanego mu zaskarżonym wyrokiem upłynęło ponad 16 lat i na przestrzeni tego okresu czasuM. Ł.dopuścił się wyłącznie popełnienia występków zart. 79 pkt. 4 ustawy z dnia 29.09.1994r. o rachunkowości, a zatem czynów o stosunkowo niewielkim stopniu społecznej szkodliwości, co w szczególności znalazło wyraz w wysokości kar za nie orzeczonych (wyrok Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 24.09.2015r., sygn. akt II K 270/15). Ponadto „najstarszy” z czynów objętych wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 21.06.2013r., sygn. akt V K 201/06, został popełniony w marcu 2001r., a zatem przed popełnieniem czynu przypisanego oskarżonemu zaskarżonym wyrokiem. Zauważyć przy tym trzeba, że wskazanym wyżej wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach orzekł wobecM. Ł.karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a zatem już w 2013 roku uznał, że po stronie oskarżonego zachodzi pozytywna prognoza kryminologiczna, zaś zarówno do czasu wyrokowania w niniejszej sprawie, tak przez Sąd I instancji, jak i przez Sąd Odwoławczy, pozytywna (co do zasady) postawa oskarżonego nie uległa zmianie. W konsekwencji Sąd I instancji w sposób trafny i uzasadniony uznał, że po stronie oskarżonegoM. Ł.zachodzą okoliczności, które uzasadniają przyjęcie, że pomimo warunkowego zawieszenia wymierzonej mu kary pozbawienia wolności będzie on w przyszłości przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa. Stąd, przy uwzględnieniu pozostałych okoliczności naprowadzonych wyżej, zarzut apelacji w omawianym aspekcie uznać trzeba za chybiony.
Również zarzut polegający na twierdzeniu, iż Sąd I instancji niesłusznie nie zastosował wobec oskarżonegoM. Ł.środka karnego w postaci zakazu zajmowania stanowisk w organach spółek prawa handlowego ocenić należy jako bezzasadny. Orzeczenie tego środka karnego byłoby bowiem niecelowe zarówno z uwagi na upływ czasu od popełnienia czynu przypisanego zaskarżonym wyrokiem, jak i omówioną wyżej postawę oskarżonego na przestrzeni wskazanego okresu czasu, która przekonuje - zwłaszcza jeżeli zważyć, iż przypisanego mu czynuM. Ł.dopuścił się działając z zamiarem ewentualnym (którego to ustalenia apelujący nie kwestionuje) – o tym, że aktualnie dalsze zajmowanie przez oskarżonego stanowisk w organach spółek prawa handlowego nie zagraża dobrom chronionym prawem, w tym zwłaszcza pewności obrotu gospodarczego.
Na uwzględnienie, jakkolwiek nie w całej rozciągłości, zasługuje natomiast zarzut skierowany przeciwko rozstrzygnięciu z punktu 3 zaskarżonego wyroku. Rzeczywiście bowiem jest tak, że grzywna orzekana na podstawieart. 71 § 1 kk, a zatem wymierzana w przypadku orzeczenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, gdy orzeczenie grzywny na innej podstawie (tj. jako grzywny samoistnej lub kumulatywnej) nie jest możliwe, służy temu, aby sprawca przestępstwa, wobec warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, odczuł w sposób bezpośredni skutki niezgodnego z prawem zachowania się, a zatem winna ona zostać wymierzona w adekwatnie dolegliwej wysokości, którego to warunku niewątpliwie nie spełnia grzywna wymierzona zaskarżonym wyrokiem, w sytuacji gdy wysokość jednej stawki dziennej ustalona została na kwotę 15 złotych. Stąd, Sąd Apelacyjny, biorąc przy tym pod uwagę sytuację oskarżonegoM. Ł., w tym zwłaszcza jego możliwości zarobkowe, zmienił zaskarżony wyrok poprzez podwyższenie wysokości jednej stawki dziennej do kwoty 50 złotych.        Na marginesie warto w tym miejscu zauważyć, że nie znajduje oparcia w stosownym przepisie prawa materialnego, a wręcz jest z nim sprzeczne, domaganie się przez apelującego zmiany zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie grzywny w wysokości 200 stawek dziennych, albowiem przepisart. 71 § 1 kkw brzmieniu z chwili popełnienia czynu, jako niewątpliwie względniejszy dla sprawcy i przez to znajdujący zastosowanie po myśliart. 4 § 1 kk, dopuszczał możliwość wymierzenia grzywny w wysokości do 180 stawek dziennych.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
SSA Piotr Filipiak SSA Wiesław Kosowski SSO (del) Marcin Schoenborn