Sygnatura akt II AKa 327/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 marca 2023 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący SSA Andrzej Kot (spr.)
Sędziowie: SA Cezariusz Baćkowski
SA Piotr Kaczmarek
Protokolant: Wiktoria Dąbrowicz
przy udziale prokuratora Prokuratury(...)Zbigniewa Jaworskiego
po rozpoznaniu 16 i 30 marca 2023 r.
sprawy
P. S.oskarżonego o czyn zart. 18 § 2 i 3 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.
M. L.oskarżonego o czyn zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z 12 maja 2022 r. sygn. akt III K 175/21

zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

z opisu czynu przypisanegoM. L.eliminuje ustalenie o nakłonieniuR. G.do zabójstwaR. K., przyjmując w to miejsce, że oskarżony w zamiarze ewentualnym, aby ustalona osoba spowodowała uR. K.średni uszczerbek na zdrowiu, utwierdzał ową ustaloną osobę w zamiarze zadaniaR. K.uderzeń, zachęcał ją do stosowania przemocy wobec pokrzywdzonego, wspierając ją w tym psychicznie czym ułatwił ustalonej osobie popełnienie przestępstwa zart. 157 § 1 k.k.na szkodę pokrzywdzonego i czyn ten kwalifikuje jako przestępstwo zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 157 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 157 § 1 k.k.wymierza mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet na podstawieart. 63 § 1 k.k.okres jego zatrzymania i tymczasowego aresztowania od dnia 20 maja 2015 r. godz. 12:30 do dnia 2 listopada 2015 r., godz. 14:53;

w miejsce orzeczonego wobecM. L.obowiązku naprawienia szkody na podstawieart. 46 § 1 k.k.zobowiązuje go do częściowego naprawienia krzywdy wyrządzonej swoim przestępstwem poprzez zapłatę na rzeczA. K.,G. K.orazM. K.po 10.000 (dziesięć tysięcy) zł;

z opisu czynu przypisanegoP. S.eliminuje ustalenie o nakłonieniuR. G.do zabójstwaR. K., przyjmując w to miejsce, że oskarżony w zamiarze ewentualnym, aby ustalona osoba pozbawiła życiaR. K., przekazał jej nóż i utwierdzał ową ustaloną osobę w zamiarze zadaniaR. K.uderzeń, zachęcał ją do stosowania przemocy wobec pokrzywdzonego, wspierając ją w tym psychicznie, czym ułatwił tejże ustalonej osobie popełnienie przestępstwa zart. 148 § 1 k.k.na szkodę pokrzywdzonego i czyn ten kwalifikuje jako przestępstwo zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.wymierza mu karę 9 (dziewięciu) lat pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet na podstawieart. 63 § 1 k.k.okres jego zatrzymania i tymczasowego aresztowania od dnia 21 kwietnia 2021 r. godz. 13:25 do dnia 4 sierpnia 2021 r., godz. 14:45;

w miejsce orzeczonego wobecP. S.obowiązku naprawienia szkody na podstawieart. 46 § 1 k.k.zobowiązuje go do naprawienia krzywdy wyrządzonej swoim przestępstwem poprzez zapłatę na rzeczA. K.,G. K.orazM. K.po 100.000 (sto tysięcy) zł;

w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.F. A.1440 zł, w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej obrony z urzędu oskarżonego w postępowaniu odwoławczym;

zwalnia oskarżonych od obowiązku poniesienia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym od opłaty za obie instancje, zaliczając wydatki poniesione w tym postępowaniu na rachunek Skarbu Państwa.

UZASADNIENIE
M. L.został oskarżony o to, że :

w dniu 10 sierpnia 2014 r. wS.działając w zamiarze, abyR. G.dokonał czynu zabronionego polegającego na zabójstwieR. K.nakłonił go do tego, przy czym czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Oławie VII Zamiejscowy Wydział Karny wS.z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt VII K 60/13 za przestępstwa zart. 158 § 1 kkw zw. zart. 157 § 2 kkw zw. zart. 11 § 2 kkpopełnione w dniu 10 i 11 kwietnia 2012 r. na karę łączną 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary, którą odbył po zarządzeniu wykonania kary w dniu 11 kwietnia 2012 r. i od 15 października 2013 r. do 16 kwietnia 2014 r.,

tj. o przestępstwo zart. 18 § 2 kkw zw. zart. 148 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk
P. S.został oskarżony o to, że :

w dniu 10 sierpnia 2014 r. wS.działając w zamiarze, abyR. G.dokonał czynu zabronionego nakłonił go do pozbawienia życiaR. K.oraz w tym celu dostarczył mu nóż,

to jest o przestępstwo zart. 18 § 2 i 3 kkw zw. zart. 148 § 1 kk
Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt: III K 175/21:

uznał oskarżonegoM. L.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt. I części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa zart. 18 § 2 kkw zw. zart. 148 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1i za to na podstawieart. 19 § 1 kkw zw. zart. 148 § 1 kkwymierzył mu karę 10 (dziesięciu) lat pozbawienia wolności;

uznał oskarżonegoP. S.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt. II części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa zart. 18 § 2 i 3 kkw zw. zart. 148 § 1 kki za to na podstawieart. 19 § 1 kkw zw. zart. 148 § 1 kkwymierzył mu karę 12 (dwunastu) lat pozbawienia wolności;

na podstawieart. 63 § 1 kkzaliczył oskarżonemuM. L.na poczet orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolności okres jego zatrzymania i tymczasowego aresztowania od dnia 20 maja 2015 r. godz. 12:30 do 2 listopada 2015 r. godz. 14:53;

na podstawieart. 63 § 1 kkzaliczył oskarżonemuP. S.na poczet orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolności okres jego zatrzymania i tymczasowego aresztowania od dnia 21 kwietnia 2021r. godz. 13:25 do 4 sierpnia 2021r. godz. 14:45;

na podstawieart. 46 § 1 kkzasądził solidarnie od oskarżonychP. S.iM. L.na rzecz pokrzywdzonychA. K., małoletniegoG. K.orazM. K.kwotę po 100.000 (sto tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z popełnionym przez nich przestępstwem;

zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.F. A.kwotę 4.280,40 zł. brutto, tytułem nieopłaconej obrony z urzędu udzielonej oskarżonemuM. L.;

zasądził od każdego z oskarżonych przypadające na nich koszty sądowe w kwocie po 564,96 zł. oraz wymierzył każdemu z nich opłatę sądową w kwocie po 600 zł.

Apelacje od tego wyroku wnieśli za pośrednictwem swoich obrońców oskarżeni.
Obrońca oskarżonegoM. L.zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na jego treść (art. 438 pkt 2 k.p.k.), mianowicieart. 4, 7 i 410 k.p.k.polegającą na dowolnej ocenie dowodów zebranych w sprawie, w szczególności przez:

- uznanie za wiarygodne zeznań świadkaP. K.w zakresie, w którym wskazał on, żeM. L.zagrzewałR. G.do biciaR. K.krzycząc słowa „dojedź go, jedź z nim”, mimo że każdy z pozostałych bezpośrednich świadków zdarzenia wskazywał, że takie słowa wypowiadał jedynieP. S., nie zaśM. L.;
- subiektywnej i fragmentarycznej ocenie dowodów zebranych w sprawie oraz wyrokowanie w oparciu nie o wszystkie okoliczności sprawy, lecz wybrane fragmenty materiału dowodowego niesprzeczne z założeniami przyjętymi przez Sąd w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego;
- bezzasadną odmowę nadania waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego w zakresie, w którym nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, która to doprowadziła Sąd I instancji do dowolnych ustaleń faktycznych poczynionych na niekorzyść oskarżonego, a dotyczących jego udziału w przypisanym mu czynie zabronionym;
- całkowite pominięcie przy wyrokowaniu zeznań świadkaM. W. (1)w zakresie, w którym opisywała ona irracjonalne zachowanieR. G.wobecP. S., a które to zachowanie wyklucza okoliczność, abyR. G.mógł w krytycznym momencie ulec jakimkolwiek namowom czy sugestiom;
- zaniechaniu odniesienia się do wyjaśnień oskarżonegoM. L.w kontekście wniosków końcowych opinii sądowo lekarskiejL. K. (1).
2) obrazę przepisówart. 424 § 1 i 2 k.p.k.w zw. zart. 45 ust. 1 Konstytucjioraz art. 6 ust. 1-3 Europejskiej Konwencji o Ochronie praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na:
- sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku na formularzu, o którym stanowi przepisart. 99a § 1 k.p.k.i tym samym ograniczenie funkcji wyjaśniająco-interpretacyjnej uzasadnienia, co w konsekwencji mogło naruszyć prawo oskarżonego do rzetelnego procesu, a tym samym do rzeczywistego zakwestionowania wyroku w drodze jego zaskarżenia;
- zaniechaniu wskazania na str. 5 uzasadnienia wyroku, na podstawie którego dowodu, znajdującego się na której karcie akt sprawy, Sąd ustalił, żeP. S.iM. L.zaczęli nakłaniaćR. G.do zabójstwaR. K., w szczególności, że jedyny świadek obciążającyM. L., a toP. K.zeznał, że oskarżonyL.zagrzewał do bicia, nie zaś do zabiciaR. K..
3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę wyroku, który mógł mieć wpływ na jego treść (art. 438 pkt 3 k.p.k.) polegający na przyjęciu, że oskarżonyM. L.nakłaniałR. G.do zabójstwaR. K.krzycząc do niego „załatw go”, „dalej”, „dojedź go”, „jedź z nim”.
4) obrazę prawa materialnego (art. 438 pkt 1 k.p.k.) polegająca na błędnym zakwalifikowaniu czynu oskarżonego zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k., podczas gdy nawet przy wadliwie ustalonym przez Sąd Okręgowy stanie faktycznym zachowanie oskarżonegoM. L.mające polegać na rzekomym wnoszeniu okrzyków („załatw go”, „dalej”, „dojedź go”, „jedź z nim”), można co najwyżej zakwalifikować zart. 18 § 2 k.k.w z. zart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.
Podnosząc powyższe zarzuty, apelujący wniósł o:

zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu zabronionego;

zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanieart. 148 § 1 k.k.z kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu oraz wymierzenie kary w dolnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego za czyn zart. 158 § 1 k.k., a także uchylenie pkt V wyroku w zakresie nawiązki orzeczonej od oskarżonegoM. L.na rzecz pokrzywdzonych.

Obrońca oskarżonegoP.S.–zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

obrazę przepisów postępowania mająca wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj.:

art. 7 k.p.k.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażającą się :

- w uznaniu za wiarygodne zeznań świadkaM. W. (1)w zakresie tej części zeznań złożonych na rozprawie w dniu 17 lutego 2022 r., która nie była potwierdzona treścią zeznań tego świadka złożonych w postępowaniu przygotowawczym pomimo, że świadek na rozprawie poinformowała Sąd, że została zastraszona przez rodzinęR. G.w okresie po złożeniu zeznań w postępowaniu przygotowawczym;
- w uznaniu za wiarygodne zeznań świadkaM. C. (1)złożonych w postępowaniu przygotowawczym jako dowodu na okoliczność tego że świadek miała słyszeć, jakP. S.mówi doR. G.„zajeb go”, podczas gdy na rozprawie przed Sądem świadek stanowczo zaprzeczyła, aby słyszała takie słowa ze stronyP. S.kierowane doR. G., a przy tym zeznania świadka, iż słyszała takie słowa były sprzeczne z treścią pierwszych zeznań złożonych przez tego świadka w toku postępowania przygotowawczego, które jak wskazał Sąd I instancji były w ocenie Sądu najbardziej wiarygodne;
- uznaniu, że zeznaniaM. P. (1)są w pełni wiarygodne i potwierdzają, żeP. S.przekazał nóżR. K.i że nakłaniał go do zabójstwa, podczas gdy świadek zeznając na rozprawie zeznała, że nie widziała momentu przekazania noża, a w zakresie słów wypowiadanych przez oskarżonych wskazała, że słyszała jedynie, jak oskarżeni mówili, żeby pokrzywdzonego „dojechać”;
- uznaniu, że zeznaniaP. K.są wiarygodnym dowodem na to, żeP. S.przekazał nóźR. K.i że nakłaniał go do zabójstwa, podczas gdy świadek nie widział momentu przekazania noża, a w zakresie słów wypowiadanych przez oskarżonych wskazał, że słyszał jedynie słowa „dojedź go jedź z nim”, przy czym w świetle zeznań złożonych na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2022 r. wiarygodność relacji w/w świadek budzi istotne wątpliwości;
b)art. 410 k.p.k.poprzez pominięcie przez Sąd I instancji istotnych okoliczności wynikający z zeznań:
- świadkaM. W. (2), która w postępowaniu przygotowawczym zeznała, że po ocuceniuR. G.przez oskarżonychR. G.wpadł w furię zaczął kłócić się zP. S., oraz gonić go po placu przed pubem, a w postepowaniu przed Sądem zeznała, żeP. S.przekazał nóżR. G.po tym jak ten gonił go po placu przed pubem, która to okoliczność podważa ustalenia Sądu o dobrowolnym przekazaniu noża przezP. S., w celu użycia go jako narzędzia w bójceR. G.i o nakłanianiuR. G.przezP. S.do zabójstwaR. K.;
- świadkaM. C. (2), która w postępowaniu przygotowawczym w swoich pierwszych zeznaniach zeznała, że oskarżonyP. S.odciągałR. G.odR. K.i był w grupie osób, która wyrażała zaskoczenie tym co zrobiłR. G..
2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a będący następstwem wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego polegający na przyjęciu, że w dniu 10 sierpnia 2014 r. wS.działając w zamiarze, abyR. G.dokonał czynu zabronionegoP. S.nakłonił go do pozbawienia życiaR. K.oraz w tym celu dostarczył mu nóż podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia, że:
-P. S.działał z zamiarem doprowadzenia do zabójstwaR. K.;
-P. S.swoi zachowaniem w dniu 10 sierpnia 2014 r. nakłoniłR. G.do popełnienia przestępstwa zabójstwaR. K.;
-P. S.przekazał dobrowolnie nóżR. G.w celu użycia go do zabójstwa.
3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na dowolnym ustaleniu przez Sąd, że żądane przez pokrzywdzonych kwoty odpowiadają stopniowi wyrządzonej im krzywdy, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie.
Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoP. S.od zarzucanego mu czynu.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Obie apelacje okazały się częściowo zasadne.
W pierwszej kolejności przyznać należy rację obrońcom w zakresie, w jakim krytyce poddają uzasadnienie zaskarżonego wyroku. W niniejszej sprawie ustalenia faktyczne opierają się w zasadniczej części na dowodach osobowych, które istotnie się od siebie różnią. Wymagały one przez to wnikliwej i pogłębionej analizy ze strony sądu orzekającego. Z całą pewnością sporządzone przez Sąd Okręgowy uzasadnienie standardów określonych wart. 424 §1 k.p.k.nie spełnia. Nie do zaakceptowania jest w szczególności to, że Sąd I instancji za podstawę ustaleń odnośnie czynów przypisanych oskarżonym powołuje dowody, które ustaleniom tym przeczą, wykazując się skrajnym brakiem obiektywizmu i pomijając te treści depozycji, które przemawiały na korzyść oskarżonych. Wobec wad uzasadnienia zaskarżonego wyroku i dla jasności wywodu, celowym jest przytoczeniein extensoprocesowych wypowiedzi świadków, które – jak się wydaje - miały zasadnicze znaczenie dla oceny przez Sąd I instancji odpowiedzialności oskarżonych.

Protokół przesłuchania świadkaM. P. (1)– k. 86-87

„WidziałamE.jak trzyma w ręce nóżi zamachnął się nim w kierunkuR., ale nie wiem czy go trafił.E.zamachnął się naR.trzymając nóż w górze i kierując go do dołu w okolice klatki piersiowej, ale nie wiem czy uderzył wówczasR.. Wydaje mi się że to był nóż typu scyzoryk, ostrze mogło być długości papierosa, może trochę dłuższe, ale nie dużo. Tam było duże zamieszanie, traciłam ich co jakiś czas z oczu,później zobaczyłam żeG.ma nóż, wydaje mi się że to był ten nóż, który wcześniej trzymał w ręceE..G.trzymał go w ręce i machał nim przedR.. Machał nim w różnych kierunkach. Nie widziałam wówczas czy trafiał nim wR.czy nie, aleR.był cały zakrwawiony, cale ciało, koszulkę miał rozdartą na piersi i był cały pokrwawiony, również spodenki miał całe we krwi. (…) Widziałam jakG.dźgnął nożemR.dużo razy, wydaje mi się że około 10 razy, w okolice brzucha, nie widziałam żeby zadawał mu ciosy nożem w okolicę klatki piersiowej, raczej niżej. Po chwili ktoś mnie odciągnął od nich, pobiegłam do baru i powiedziałam siostrze żeR.jest bardzo zakrwawiony, kiedy znowu wyszłam z baru toR.leżał już na ziemi,G.iE.nie było jakaś dziewczyna trzymała głowęR.na kolanach. (…)

Protokół przesłuchania świadkaM. C. (2)– k. 112-115

Jak ten chłopak upadł,W.odszedł ale widziałam, że chciał wrócić,  
wyglądał tak jakby chciał go dobić ale koledzy go trzymali
         . Ten chłopak próbował wstawać ale nie udało mu się.  
KoledzyW.powiedzieli do niego co ty stary zrobiłeś, chodź bo psy zaraz przyjadą.
W.odciągało trzech chłopaków, znam tylkoE.tych pozostałych nie znam, nie kojarzę ich. Samego momentu jakW.pociął tego chłopaka nie widziałam, nie widziałam tez noża i nie wiem co się z nim stało. Po chwiliW.uciekł wraz ze swoim towarzystwem.

Protokół przesłuchania świadkaM. W. (1)z 10.08.2014 – k. 118-119

Ja widziałam jak tenE.bardzo mocno kopał leżącegoK., ja odepchnęłam tegoE.i powiedziałam, żeby spieprzał i w tym momencie zauważyłam, żeG.ma nóż w ręce, jak odepchnęłam tegoE., ja widziałam jakG.macha tym nożem przedK..

Protokół przesłuchania świadkaP. K.z 11.08.2014 – k. 130-

Zobaczyłem, że w tym czasie w to miejsce gdzie staliK.iG.podeszli znajomiG., znam ich, oni nawet chyba razem zG.przyszli do lokalu. Byli toP. S.mówią na niego(...),M. L.iS. T.. Oni stanęli tak jakby zaG., sprawiali wrażenie, że przyszli mu na pomoc. Ja widząc to wstałem od stolika. Podszedłem do nich chciałem nie dopuścić do tego żeby oniG.pomagali. W sumie nie doszło do wymiany ciosów tylko sobie porozmawiali, coś tam sobie wyjaśnili i wrócili do stolika. Ci koledzyG.też odeszli. TenS.(...)dosiadał się do naszego stolika coś pogadał i odchodził. Jak siedział z nami to widziałem żeE.trzymał w ręce nóż którym się bawił. Był to składany nóż o ostrzu powyżej 10 centymetrów. (…) 
AleS.zaczął podpuszczaćG., krzyczał do niego dalej, dojedź go, jedź z nim. RównieżL.zagrzewał go do bicia krzycząc takie same słowa.
K.stał w tym samym miejscu gdzie się zaczęli bić ale wydawało mi się, że on już myślał, że to się skończyło. Podeszła nawet co niego jego żona i coś rozmawiali. NagleG.zaczął biec w stronęK.. Ja widziałem że trzyma w ręku ten nóż który wcześniej miałS..G.zamachnął się tak z boku i zadał mu cios tym nożem. Machał parę razy tym nożem w jego kierunkuK.się bronił, zasłaniał się rękami. (…)Po tych ciosachK.zaczął się słaniać na nogach i upadł.  
Jak on leżał toG.,L.,S.iT.uciekli przez bramę od strony technikum samochodowego.
          (…) Nie zauważyłem również żebyS.kopał leżącegoK..  
W czasie gdyG.zadawała uderzenia nożemK.to w pobliżu staliT.,L.iS.. Oni wtedy już się nie wtrącali.S.L.nie brali czynnego udziału w bójce oni tylko zachęcaliG.do dalszego biciaK.krzycząc jak wcześniej mówiłem załatw go, dojedź go.

Protokół przesłuchania świadkaM. P. (1)– k. 86-87

Widziałam, że nwtedy wbijałR.nóż w okolic brzucha.K. R.był tylkoG., aS.iL.stali z boku zaraz przy nim i coś krzyczeli, ale ja nie potrafię powiedzieć jakie słowa. (…) Później odP. K.dowiedziałam się, że on próbowałR.pomóc. Mówił że słyszał jakS.podałG.nóż do ręki.L.iS.podpuszczaliG.i krzyczeli do niego,, pokaż mu, dojedź, go dojeb go". Później od brataT.dowiedziałam się, że tego dnia w klubie nóż miałS., który pokazywał go koledzeT.ale nie wiem jak on się nazywa. Ja tego noża dokładnie nie widziałam, widziałam, że jego ostrze nie było za duże mogło mieć do 15 cm.

Protokół rozprawy z  16 grudnia 2021 r. zeznaniaM. C. (1)

Na chwilę obecną tego nie pamiętam, żeP. S.krzyczał doR. G.„zajeb go”. Wiem tylko, że na pewno coś do niego krzyczał. Tak też, pamiętam, żeS.był prowokatorem. Nie kojarzę żeby przed zdarzeniem był gdzieś nóż. Nie widziałam tego noża. Pamiętam, żeM. L.tam był, ale jeżeli chodzi o jego zaangażowanie w tę sytuację to wiedziałam tylko, że on tam jest i odciągał po tej całej sytuacji. Nie przypominam sobie przynajmniej, żeby brał udział w tej szarpaninie. (…)Ja nie słyszałam słów abyP. S.powiedział słowa „zajeb go lub dobij go”. Ja staram się przedstawić wersję, którą aktualnie pamiętam. Jeżeli jest tak w zeznaniach, wtedy miałam tę wiedzę to musiało być prawdą.

Protokół rozprawy z  13 stycznia 2022r. zeznaniaM. P. (1)

R.go raz mocniej uderzył iG.wtedy upadł. W sumie wtedy zaczęło się tak, że przyG.byli cały czasP. S.iM. L.. Ja nie znam oskarżonych, tylko z widzenia. Po tym jak tamtenG.wstał, to zaczęła się ta szarpanina, żeP. S.wyciągnął nóż. Wiem, że tam najpierw była moja siostra, ktoś chciał ją odciągnąć. Ja to wszystko widziałam. Po tym jak ta większa szarpanina była, to oni coś mówili doG.. JakP. S.wyciągnął nóż, to mówili doG.żeby dojechaćR.. Obydwoje coś mówili. Nie pamiętam dokładnie czy widziałam jakS.wyciąga nóż, ale widziałam jak trzymał go w ręce. Momentu przekazania noża doG.nie widziałam, ale widziałam potem jak ten nóż trzymałG.. (…)  
Wydaje mi się, że na pewno słyszałam jakL.iS.podpuszczaliG.mówiąc do niego „pokaż mu, dojedź go, dojeb go”. (…)
         Wiem, żeS.iL.byli zG.i go podjudzali. Większy udział miał w tymS.bo miał ten nóż i go podał.L.na pewno tam był i stał, potem coś krzyczał.L.nie zadawał ciosów. RolaL.polegała na tym, że stał bliskoG.iS.i podjudzałG.słowami „dojedź go”

Protokół rozprawy z  17 lutego 2022r.M. W. (1)

Pamiętam jak zobaczyłam już nóż w ręku PanaS.,  
on podał nóżG.
          i wtedy uciekłam wezwać policję. Nie pamiętam czy drugi z oskarżonych był obok. Wiem, że cośS.wykrzykiwał, ale nie pamiętam co, on był takim podjudzaczem, nie pamiętam dokładnie tych słów chyba mówił „że ma go dojechać” lub coś takiego.L.chyba się nie udzielał, ale wiem, że tam był, ale chyba nie uczestniczył w tym jakS.. (…) Chciałabym w takim razie sprostować swoje zeznania i powiedzieć, że  
ja widziałam jakS.podał ten nóż
         . Dokładnie nie pamiętam w jakim momencie, kiedy on podał ten nóż, ale na pewno wiem, że podał ten nóż i powiedział coś w tym stylu „dojedź go” i wydaje mi się, że on był głównym podjudzaczem, chodzi oS.. To podjudzanie miało miejsce po podaniu noża. Wydaje mi się, że przekazanie nożaG.przez oskarżonegoS.miało miejsce po tym jakG.goniłS.. Nie wiem dlaczegoG.goniłS..
Z powyższego zestawienia wynika, że relacje świadków istotnie się od siebie różnią i są bardzo chaotyczne, nieuporządkowane, co niewątpliwie utrudnia rekonstrukcję zachowania oskarżonych. Dodać należy, że zeznaniaR. G.na rozprawie odwoławczej do sprawy nic nie wniosły, gdyż od pewnego momentu świadek zasłaniał się niepamięcią.(...)uwagę należy tutaj na przebiegu zdarzenia od momentu kiedy pokrzywdzonyR. K.zadał uderzenieR. G.powodując jego upadek i chwilową utratę przytomności. Od tego bowiem momentu zachowanieM. L.iP. S.jest relewantne z perspektywy przypisanego im przez Sąd I instancji czynu.
Najbardziej miarodajne i wiarygodne dla ustalenia zachowania oskarżonych w tym czasie mają zeznaniaP. K.. Nie jest to osoba skonfliktowana z oskarżonymi, w trakcie zdarzenia wykazywała postawę koncyliacyjną. Jej relacja jest najbardziej logiczna. Słusznie więc do jego zeznań odwołuje się Sąd I instancji. Pozwalają one przyjąć, żeR. G.po odzyskaniu przytomności zbliżył się do oskarżonych i wtedy padły z ich strony słowa zagrzewające do dalszej walki zR. K.typu: „dojedź go”, „załatw go”, „jedź z nim” i bardziej wulgarne odpowiedniki tych słów.
Logika zdarzeń i analiza wcześniejszego zachowaniaR. G.świadczy o tym, że już wcześniej powstał u niego zamiar bicia się zR. K., już wcześniej przecież dążył do starcia, zakończonego ciosemR. K., który skutecznie powstrzymał go przed dalszą eskalacją agresji. Nie można jednak tracić z pola widzenia w świetle doświadczenia życiowego, żeR. G., który od początku wyraźnie dążył do konfrontacji zR. K.jeszcze bardziej po otrzymanym nokautującym ciosie „dyszał” żądzą rewanżu i odwetu. Nie sposób więc twierdzić, co słusznie eksponują apelujący, że dopiero owe wypowiedzi oskarżonych skierowane doR. G.wywołały u niego zamiar ponownego ataku na pokrzywdzonego. Już samo to wyklucza uznanie zachowania oskarżonych za podżeganie. Istotą bowiem tej formy zjawiskowej jest nakłanianie, które wywołuje zamiar popełnienia przestępstwa, a którego wcześniej podżegany nie miał. Wypowiedzi oskarżonych ugruntowujące istniejący już zamiar ponownego zaatakowania pokrzywdzonego, wspierające go w tej decyzji, świadczące o solidaryzowaniu się z nim, oceniane mogę być wyłącznie w kategoriach pomocnictwa psychicznego. Słusznie zwracają uwagę skarżący, że zarejestrowane przez świadków wypowiedzi oskarżonych kierowane doR. G.to typowe zwroty skandowane przez „gawiedź” kibicującą walczącym i traktowane być jako psychiczne wsparcie niźli wywołanie zamiaru spowodowania określonego skutku.
Poza jednak warstwą werbalną zachowania oskarżonych ocenić trzeba ich postawę w kontekście wejścia w posiadanie przezR. G.noża, którym spowodował śmierć pokrzywdzonego. Nie budzi wątpliwości, że nóż ten znajdował się wcześniej w posiadaniuP. S.. Wynika to wprost nie tylko z relacjiP. K., ale równieżM. P. (1),M. C. (1)iM. W. (1). Szczególnie wymowne są zeznania tej ostatniej, która na rozprawie w dniu 17 lutego 2022 r. stanowczo stwierdziła, że widziała jakP. S.przekazał ten nóżR. G., co pośrednio potwierdzająM. P. (1)iP. K.. W świetle przytoczonych dowodów, szeroko wyżej cytowanych, nie może budzić wątpliwości, żeP. S.przekazał nóżR. G.po „nokautującym ciocie”R. K., w momencie kiedy zbliżył się do oskarżonych. Wtedy też, co zostało wyżej wskazane, obaj oskarżeni zagrzewali go do tego, aby nie poddawał się i kontynuował starcie z pokrzywdzonym. Nie można jednak wyprowadzić pewnego wniosku, żeM. L.widział czynność przekazania tego noża przezP. S.. Żaden ze świadków na ten temat się nie wypowiada. Nie można wykluczyć, żeM. L.zauważył nóż w rękuR. G.dopiero po tym, jak zachęcałG.do walki i ten rzucił się naR. K.. O ile zatem można stanowczo ustalić, żeM. L.zachęcał i wspierałR. G.w zamiarze dalszej walki zR. K., to nie można z taką pewnością ustalić, że czynił to ze świadomością, że ten jest już w posiadaniu noża. Ta okoliczność istotnie różnicuje odpowiedzialność oskarżonych.
M. L.swoimi wypowiedziami stanowiącymi wsparcie psychiczne dlaR. G.ułatwił mu podjęcie decyzji o kontynuacji bicia się z pokrzywdzonym. Nie mając jednak świadomości - w trakcie owych wypowiedzi -, żeR. G.posłuży się nożem, nie uświadamiał sobie skutku śmiertelnego, jaki może być następstwem działaniaR. G.. Innymi słowy,M. L.przewidywał i godził się na typowe dla takiej bójki następstwa, które nie wykraczają poza te określone wart. 157 §1 k.k.To w jego przypadku determinowało kwalifikację prawną czynu jako przestępstwa zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 157 § 1 k.k.
Odmienna jest ocena zachowaniaP. S.. Ten bowiem przekazał nóż pałającemu chęcią zemsty i rewanżu, niezwykle agresywnemu i nieobliczalnemuR. G.. Przekazał ten nóż wypowiadając jednocześnie słowa zachęty, by (najogólniej rzecz ujmując) uzyskał przewagę nadR. K., wykorzystując ów nóż. W tych okolicznościach ustalenie, żeP. S.chciał w ten sposób śmierciR. K.jest za daleko idące i dowolne. Przeczy temu ustaleniu choćby to, że kiedy obydwaj oskarżeni zorientowali się, żeR. G.gwałtowanie zadaje ciosy nożem bezbronnemu już pokrzywdzonemu zaczęli go od niego odciągać, wypowiadając słowa dezaprobaty dla jego czynu (patrz zeznania świadkaM. C. (2)– k. 112-115) Nie może jednak budzić wątpliwości to, żeP. S.dostarczając nóżR. G.w opisanych okolicznościach, przewidywał i godził się na jego niekontrolowane posłużenie się, w tym uświadamiał sobie skutek śmiertelny jako typowy dla użycia tak niebezpiecznego narzędzia. To w jego przypadku determinowało kwalifikację prawną czynu jako przestępstwa zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.Fakt, żeR. G.zachowywał się wówczas nieracjonalnie i nieobliczalnie, potwierdza tylko ustalenie, jak bardzo był niebezpieczny będąc w posiadaniu noża.P. S.miał tego świadomość.
Przechodząc do bardziej szczegółowych zarzutów apelujących stwierdzić należy, że zeznaniaM. P. (2)iA. K.nie oponują ustalonym przez Sąd Apelacyjny faktom. Obydwaj świadkowie akcentowali, i słusznie, rolęP. S.uznając go za bardziej zaangażowanego „w podjudzanie”R. G.. Stwierdzone w opiniiL. K. (2)obrażenia doznane w trakcie zdarzenia przezM. L.mogły powstać w różnych okolicznościach. SamM. L.nie potrafił ich precyzyjnie określić. Możliwe jest przyjęcie, że spowodował je w swym zacietrzewieniuR. G.w czasie, gdyM. L.widząc jak daleko posunął się w swej agresji „kolega”, odciągał go od pokrzywdzonego. To tylko przekonuje o prawidłowości przyjętych przez Sąd Apelacyjny ustaleń.
ObrońcaP. S.mocno podkreśla w apelacji cechy noża, jakiego użyłR. G.. Istotnie z zeznańM. W. (1)wynika, że rękojeść tego noża wyglądała jak kastet. Prawdą jest, że ów świadek nie zeznała w postępowaniu przygotowawczym, że widziała jakP. S.przekazujeR. G.nóż. Jej wypowiedź na rozprawie była jednak stanowcza, spójna z treścią innych powołanych wcześniej relacji i Sąd I instancji mając bezpośrednią styczność ze świadkiem miał prawo dać jej wiarę w zgodzie zart. 7 k.p.k., mimo tego, że zaskakująco przedstawiła zachowanieR. G.: „G.goniłS.”. Dowodzić to może jednak tylko nieobliczalnego zachowaniaR. G.. Co się zaś tyczy wyglądu noża, zauważyć należy, że każdy ze świadków w swoich zeznaniach mówił o nożu, a nie o kastecie. TakżeM. W. (1)widziała moment przekazania noża, a nie kastetu, więc nie może budzić wątpliwości, że nóż który miał jednocześnie funkcję kastetu był przezP. S.już rozłożony, co jednoznacznie świadczy o tym, ze oskarżonyS.dopuszczał możliwość użycia ostrza przezG..
Zmiana kwalifikacji prawnej czynów przypisanych oskarżonym wymagała na nowo ukształtowania orzeczenia o karach.
Pomocnictwo charakteryzuje się modelowo mniejszym ładunkiem społecznej szkodliwości niż podżeganie. Sąd Apelacyjny przyjął też łagodniejszą postać zamiaru – ewentualny (na marginesie należy zwrócić uwagę na „problematyczny” opis czynu zawarty w zaskarżonym wyroku, który zdaje dopuszczać ustalone tam podżeganie z zamiarem wynikowym – co oczywiście jest wykluczone) i nie przemyślany. Nie mniej jednak w stosunku do obu oskarżonych istniały bardzo poważne okoliczności obciążające. Największy wkład w popełnioną zbrodnię miał niewątpliwieP. S.. Bez obawy popełnienia błędu można stwierdzić, że bez jego udziału tj. przekazania noża nie doszłoby do śmierci pokrzywdzonegoR. K.. Dodatkowo na jego niekorzyść przemawia zupełnie nieadekwatny do źródła konfliktuR. G.zR. K.sposób działania i ucieczka z miejsca zdarzenia. W przypadkuM. L.wkład w realizację przestępstwa przezR. G.był znacznie mniejszy, ale też istotny.M. L.był wszakże starszym, doświadczonym recydywistą, którego obecność i zachęty dające wyraz wsparcia umacniały przestępczy zamiarR. G.. Obciąża oskarżonego wielokrotna wcześniejsza karalność i tak jak w przypadkuP. S.ucieczka z miejsca zdarzenia.
Wbrew zarzutowi obrońcy oskarżonegoP. S.nie razi nadmierną wysokością kwota przyznanego zadośćuczynienia jako adekwatna do wyrządzonej krzywdy. Oczywiście zmodyfikować należało o obowiązku zadośćuczynienia przezM. L.dlatego, że odpowiada on wyłącznie w graniach swojego zamiaru, nieobejmującego skutku śmiertelnego.
Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w przepisieart. 624 § 1 k.p.k., mając na względzie sytuację majątkową oskarżonych, na którą wpływ ma wymierzenie długoterminowych kar pozbawienia wolności i świadczenia pieniężne określone w wyroku.
Z powyższych powodów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku