Sygn. akt II AKa 325/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lutego 2018 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Barbara Suchowska

Sędziowie:

SA Robert Kirejew (spr.)
SA Wiesław Kosowski

Protokolant:

Grzegorz Pawelczyk

przy udzialeProkuratora Prokuratury Okręgowej w Katowicach Jakuba Cemy
po rozpoznaniu w dniach 15 stycznia 2017 roku i 12 lutego 2018 roku sprawy:

1
A. B.,synaJ.iZ.,ur. (...)wI., oskarżonego o czyn zart. 286 § 1 k.k.i inne,

2
A. J.,synaS.iL.,ur. (...)wW., oskarżonego o czyn zart. 286 § 1 k.k.i inne,

3
E. L.,c.S.iJ.,ur. (...)wO., oskarżonej o czyn zart. 286 § 1 k.k.i inne,

4
B. G.,c.F.iM.,ur. (...)wO., oskarżonej o czyn zart. 286 § 1 k.k.i inne

na skutek apelacji prokuratora, obrońców oskarżonychA. J.,E. L.iB. G.oraz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego w stosunku do oskarżonegoA. B.
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 1 września 2016 roku, sygn. aktV K 117/08

1
zmienia zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonegoA. B.w ten sposób, że:

-

wpunktach 2 i 5w podstawie prawnej w miejsce powołanego przepisuart. 43 k.k.wprowadza przepisart. 43 § 1 k.k.;

karę pozbawienia wolności orzeczoną w punkcie 4 podwyższa do 2 (dwóch) lat;

uchyla rozstrzygnięcie zawarte wpunkcie 7i na mocyart. 85 § 1 i 2 k.k.iart. 86 § 1 i 2 k.k.w miejsce orzeczonych kar pozbawienia wolności oraz grzywien wymierza oskarżonemuA. B.karę łączną 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę łączną grzywny w wymiarze 450 (czterystu pięćdziesięciu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 50,- (pięćdziesiąt) złotych;

uchyla rozstrzygnięcie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności zawarte w punkcie 9;

uchyla rozstrzygnięcie zawarte wpunkcie 10i na mocyart. 63 § 1 k.k.zalicza oskarżonemuA. B.na poczet kary łącznej pozbawienia wolności okres jego rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie w dniach od 4 września 2006 r., godz. 8:10, do 7 marca 2007 r.;

zpunktów 2, 5 i 8eliminuje sformułowanie: „w brzmieniu obowiązującym do dnia 30.06.2015 r. w zw. zart. 4 § 1 k.k.”;

wpunkcie 8w podstawie prawnej w miejsce powołanego przepisuart. 85 k.k.wprowadza przepisyart. 85 § 1 i 2 k.k.;

2
zmienia zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonegoA. J.w ten sposób, że uchyla rozstrzygnięcie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności zawarte w punkcie 12;

3
zmienia zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonychE. L.iB. G.w ten sposób, że podstawy prawne skazania i wymiaru kary przypisanych im wpunktach 13 i 15czynów uzupełnia o sformułowanie „w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. w zw. zart. 4 § 1 k.k.”;

4
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

5
zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Katowicach) na rzecz adwokatówA. K.iT. D.– Kancelarie Adwokackie wK.– kwoty po 885,60 zł (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych i sześćdziesiąt groszy), w tym 23% podatkuVAT, tytułem zwrotu kosztów obrony z urzędu udzielonej oskarżonemuA. B.iA. J.w postępowaniu odwoławczym;

6
zwalnia oskarżonychA. B.,A. J.,E. L.iB. G.od zapłaty kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.

SSA Wiesław Kosowski  SSA Barbara Suchowska SSA Robert Kirejew
Sygn. akt II AKa 325/17

Uzasadnienie wyroku w części dotyczącej oskarżonegoA. J.
Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 1 września 2016 r., sygn. akt V K 117/08, dotyczącym oskarżonychA. B.,A. J.,E. L.iB. G., uznał oskarżonegoA. J.za winnego tego, że w okresie od sierpnia 2001 r. do 31 października 2001 roku wK.,B.,S.,P.Ś.,W.działając wspólnie i w porozumieniu zM. Z.,A. Z.i inną ustaloną osobą, w ramach uzgodnionego podziału ról, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w ramach działalnościspółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wB., udostępnił pieczątki i dokumentacjęspółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wB., wykorzystaną do otwarcia rachunku bankowego spółki przeznaczonego do przyjmowania wpłat środków pochodzących z przestępstwa oraz wprowadził w błąd przedstawicieli sześciu podmiotów gospodarczych co do rzeczywistej działalnościspółki (...) Sp. z o.o.i zamiaru wywiązania się z przyjętych przez spółkę zobowiązań wynikających z tytułu zawartych umów, używając przy tym podrobionych dokumentów, czym doprowadził ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o łącznej wartości 70.749,05 zł i tak:

-

we wrześniu 2001 r. wK.iB.działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w ramach uzgodnionego podziału ról, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w ramach działalnościspółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wB., wprowadził w błąd przedstawicielaGazety (...) Sp. z o.o.z siedzibą wB.co do zamiaru uiszczenia należności z tytułu zamówionego w imieniu spółki ogłoszenia prasowego, doprowadzając go w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wartości 299,75 zł, na szkodęGazety (...) Sp. z o.o.z siedzibą wB.,

w okresie od 12 do 17 września 2001 r. wK.iS.działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w ramach uzgodnionego podziału ról, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w ramach działalnościspółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wB., wprowadził w błąd pracownikaAgencji (...)prowadzonej przezP. K.co do zamiaru uiszczenia należności z tytułu zamówionego w imieniu spółki ogłoszenia prasowego, doprowadzając go w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wartości 3.123,20 zł, na szkodęP. K.,

w okresie od 25 września 2001 r. do 21 października 2001 r. wK.iW.działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w ramach uzgodnionego podziału ról, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w ramach działalnościspółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wB., wprowadził w błąd pracownika(...) S.A.z siedzibą wW.co do zamiaru uiszczenia należności z tytułu zamówionych w imieniu spółki ogłoszeń prasowych, doprowadzając go w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem łącznej wartości 219,60 zł, na szkodę(...) S.A.z siedzibą wW.,

w okresie od 24 do 26 września 2001 r. wP., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w ramach uzgodnionego podziału ról, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w ramach działalnościspółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wB., wprowadził w błądP. M.prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą Firma (...), co do rzeczywistej działalności spółki i tożsamości osób występujących w jej imieniu, zamiaru wywiązania się przez spółkę z zawartej umowy leasingu operacyjnego, na mocy którejspółka (...) Sp. z o.o.zobowiązana była do sfinansowania nabycia i oddania w użytkowanie samochodu ciężarowego markiI. (...), używając przy tym dokumentów w postaci umowy leasingu z dnia 24 września 2001 r., ogólnych warunków umowy, załączników do umowy, deklaracji wekslowej z podrobionymi podpisami nazwiskiemZ. B.iJ.B., doprowadzając w ten sposóbP. M.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wartości 24.554 zł z tytułu wpłaconej opłaty wstępnej i prowizji,

w okresie od 28 września do 5 października 2001 r. wŚ., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w ramach uzgodnionego podziału ról, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w ramach działalnościspółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wB., wprowadził w błąd przedstawiciela(...) Sp. z o.o.z siedzibą wŚ., co do rzeczywistej działalności spółki i tożsamości osób występujących w jej imieniu, zamiaru wywiązania się przez spółkę z zawartej umowy leasingu operacyjnego, na mocy którejspółka (...) Sp. z o.o.zobowiązana była do sfinansowania nabycia i oddania w użytkowanie linii technologicznej do suszenia drożdży piwowarskich, używając przy tym dokumentów w postaci umowy leasingu z dnia 4 października 2001 r. wraz z załącznikami z podrobionymi podpisami nazwiskiemZ. B.iJ.B., doprowadzając w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wartości 35.000 zł z tytułu wpłaconej opłaty wstępnej i prowizji na szkodę(...) Sp. z o.o.z siedzibą wŚ.,

w okresie od 27 września do 11 października 2001 r. wŚ., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w ramach uzgodnionego podziału ról, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w ramach działalnościspółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wB., wprowadził w błądJ. S.prowadzącego wraz zB. S.działalność gospodarczą podfirmą (...), co do rzeczywistej działalności spółki i tożsamości osób występujących w jej imieniu, zamiaru wywiązania się przez spółkę z zawartej umowy leasingu operacyjnego, na mocy którejspółka (...) Sp. z o.o.zobowiązana była do sfinansowania nabycia i oddania w użytkowanie gospodarstwa rolnego, używając przy tym dokumentów w postaci umowy leasingu z dnia 5 października 2001 r. wraz z załącznikami, deklaracji wekslowej i o stanie majątkowym z podrobionymi podpisami nazwiskiemZ. B.iJ.B., doprowadzając w ten sposóbJ. S.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wartości 7.552,50 zł z tytułu wpłaconej opłaty wstępnej i prowizji oraz opłat przekazu na szkodęJ. S.iB. S.,

przy czym przyjęto, żeA. J.czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności, będąc uprzednio skazany wyrokami: Sądu Rejonowego w Sochaczewie z dnia 10 listopada 1994 r., sygn. akt II K 257/94, za czyn zart. 205 § 1 d.k.k., na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, Sądu Rejonowego w Brodnicy z dnia 25 maja 1994 r., sygn. akt II K 445/93, za czyn zart. 199 § 1 d.k.k., na karę 1 roku pozbawienia wolności, Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi z dnia 19 lutego 1997 r., sygn. akt III K 664/96, za czyn zart. 205 § 1 d.k.k., na karę 1 roku pozbawienia wolności, które to skazania zostały objęte wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi z dnia 9 sierpnia 2002 r., sygn. akt III K 169/02, i wymierzono karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą to karę skazany odbywał w okresie od 31 maja 1996 r. do 5 grudnia 1997 r.,
czym oskarżony wyczerpał znamiona przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.iart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.iart. 65 § 1 k.k.i za to na mocyart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.iart. 33 § 2 k.k.przy zast.art. 65 § 1 k.k.Sąd Okręgowy w Katowicach skazał go na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 50 złotych.
Ponadto na mocyart. 69 § 1, 2 i 3 k.k.w zw. zart. 70 § 2 k.k.iart. 73 § 2 k.k.w brzmieniu obowiązującym do dnia 30.06.2015 r. w zw. zart. 4 § 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoA. J.kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 5 lat oddając go w tym okresie pod dozór kuratora sądowego, zasądzono wynagrodzenie na rzecz obrońcyA. J.wyznaczonego z urzędu i na mocyart. 624 § 1 k.p.k.zwolniono wszystkich oskarżonych od ponoszenia kosztów sądowych procesu obciążając nimi skarb Państwa.
Apelację od tego wyroku wniósł prokurator na niekorzyść wszystkich oskarżonych w częściach dotyczących podstawy prawnej skazania i kosztach postępowania oraz na niekorzyśćA. B.iA. J.w częściach dotyczących orzeczenia o karze.
W odniesieniu do oskarżonegoA. J.prokurator zarzucił:

-

obrazę prawa materialnego, a to przepisuart. 4 § 1 k.k.poprzez naruszenie w punktach 11 i 12 wyroku zasady jedności stosowanego stanu prawnego i zastosowanie (w punkcie 12) jako względniejszej ustawy obowiązującej uprzednio, to jest przepisuart. 69 § 1, 2 i 3 k.k.w zw. zart. 70 § 2 k.k.iart. 73 § 2 k.k.według stanu prawnego obowiązującego do dnia 30 czerwca 2015 roku w zw. zart. 4 § 1 k.k.wyłącznie w zakresie podstawy prawnej orzeczenia środka probacyjnego warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy oraz oddania pod dozór kuratora, podczas gdy w zakresie podstawy prawnej skazania i wymiaru kary sąd zastosował stan prawny w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania;

rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemuA. J.za przypisane przestępstwo zart. 286 § 1 k.k.iart. 270 § 1 k.k.przy zast.art. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.przypisane w punkcie 11 wyroku, wynikającą z rażąco niesłusznego zastosowania środka probacyjnego w postaci orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności, która to kara i orzeczony środek nie uwzględnia wszystkich okoliczności obciążających, nieadekwatna jest do znacznego stopnia społecznej szkodliwości przypisanego czynu i znacznego stopnia zawinienia oskarżonego, nie spełnia celów kary w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa i jawi się jako rażąco łagodna.

Ponadto w odniesieniu do wszystkich oskarżonych, w tym iA. J., prokurator zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach polegający na niezasadnym uznaniu, że zachodzą przesłanki do zwolnienia oskarżonych od ponoszenia kosztów procesu i obciążenia nimi Skarbu Państwa, podczas gdy brak było podstaw do uznania, że ich uiszczenie byłoby dla oskarżonych zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów, zaś za rozstrzygnięciem takim nie przemawiały względy słuszności.
W związku z tymi zarzutami prokurator w odniesieniu do oskarżonegoA. J.wniósł o:

-

zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie i wskazanie w punkcie 11 jako podstawy prawnej skazania i wymiaru kary wobecA. J.przepisów ustawy według stanu prawnego obowiązującego do dnia 30 czerwca 2015 roku, z uwzględnieniem przepisuart. 4 § 1 k.k., to jest w podstawie prawnej skazania przepisówart. 286 § 1 k.k.iart. 270 § 1 k.k.przy zast.art. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.według stanu obowiązującego do dnia 30 czerwca 2015 roku w zw. zart. 4 § 1 k.k.i w podstawie prawnej wymiaru kary przepisówart. 286 § 1 k.k.przy zast.art. 11 § 3 k.k.,art. 33 § 1, 2 i 3 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.według stanu obowiązującego do dnia 30 czerwca 2015 roku w zw. zart. 4 § 1 k.k.i wymierzenie kary 11 miesięcy pozbawienia wolności przy niezmienionym wymiarze grzywny;

uchylenie rozstrzygnięcia z punktu 12 orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności i oddaniu oskarżonego pod dozór kuratora;

zmianę zaskarżonego wyroku poprzez obciążenie oskarżonego kosztami postępowania.

Apelację wniósł również obrońca oskarżonegoA. J.zaskarżając wyrok w części dotyczącej tego oskarżonego, tj. w zakresie rozstrzygnięć zamieszczonych w punktach 11 i 12 wyroku zarzucając:

1
naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanego orzeczenia, tj.art. 7 KPKw zw. zart. 410 KPK, polegające na przyznaniu waloru wiarygodności obciążającym oskarżonego zeznaniom świadkaT. K.w przedmiocie przestępczej działalności oskarżonego współce (...) Sp. z o.o., podczas gdy pozostają one w sprzeczności z wyjaśnieniami oskarżonego oraz wyjaśnieniami oskarżonegoM. Z., które zasługiwały na przyznanie im waloru wiarygodności;

2
błędne ustalenie stanu faktycznego mające wpływ na treść wydanego orzeczenia, polegające na stwierdzeniu, że oskarżony dokonał zarzucanego mu czynu w ramach przestępczej działalnościspółki (...) Sp. z o.o., podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że oskarżony nie miał związku z działalnością w/w spółki, przez co nie ma podstaw do przypisania mu sprawstwa zarzucanego czynu.

Podnosząc te zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonych rozstrzygnięć zamieszczonych w punkcie 11 i 12, poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia we wskazanej części i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja wniesiona na korzyść oskarżonegoA. J.nie była zasadna i nie została uwzględniona.
Nie miał racji apelujący obrońca zarzucając, że sąd I instancji przy ocenie dowodów odnoszących się do działańA. J.powiązanych zespółką z o.o. (...)naruszył przepisy proceduralne regulujące zasady postępowania dowodowego, w szczególnościart. 7 k.p.k.iart. 410 k.p.k.
Autor środka odwoławczego wskazywał, że Sąd Okręgowy niesłusznie i wbrew wymienionym przepisom postępowania dał wiarę obciążającym oskarżonego zeznaniom świadkaT. K., podczas gdy powinien oprzeć swe ustalenia faktyczne na pozostających z nimi w sprzeczności wyjaśnieniach oskarżonegoA. J.oraz wspierających je wyjaśnieniachM. Z.(omyłkowo określanego w apelacji nazwiskiem(...)), które miały zasługiwać na przyznanie im waloru wiarygodności. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić.
Jak wynika z akt sprawy, aktu oskarżenia i pisemnego uzasadnienia wyroku sądu I instancji, w istocie głównym, kluczowym dowodem, na którym opierało się oskarżenie i w oparciu o który Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 1 września 2016 r. przypisał wszystkim czworgu oskarżonym występującym w tej sprawie popełnienie zarzucanych im przestępstw, były wypowiedzi procesoweT. K.. Trzeba jednak przyznać, że sąd meriti dokonał wnikliwej analizy depozycjiT. K., czemu dał stosowny wyraz w pisemnych motywach orzeczenia i nie wykroczył przy tym poza określone wart. 7k.p.k.ramy prawidłowej, sędziowskiej oceny dowodów. Sąd odwoławczy uznał więc, że oparcie ustaleń faktycznych na wypowiedziachT. K.składanych w toku postępowania przygotowawczego w formie wyjaśnień podejrzanego, podtrzymanych i rozwijanych przed sądem ostatecznie w postaci zeznań świadka, było w pełni uprawnione.
T. K.w swych wielokrotnych, obszernych i niezwykle drobiazgowych wyjaśnieniach oraz zeznaniach przedstawił wyjątkowo szczegółowy, a zarazem dokładny i wewnętrznie logicznie spójny obraz wydarzeń, w których uczestniczył, a które sprowadzić można do działań zorganizowanych grup przestępczych wykorzystujących przejmowane spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do prowadzenia całkowicie oszukańczej działalności gospodarczej w różnych jej obszarach, prowadzącej do osiągania możliwie jak największych korzyści majątkowych przy minimalnych lub wręcz żadnych nakładach własnych, w połączeniu z całkowitym lekceważeniem obowiązujących przepisów prawa oraz zasad uczciwości, czy lojalności kupieckiej i międzyludzkiej.
Przy prezentowaniu szczegółowych, rozbudowanych opisów wydarzeńT. K.pozostawał konsekwentny i w toku wieloletniego postępowania w niniejszej sprawie, niejednokrotnie powracając do tych samych faktów, czy tożsamych wątków, składał wyjaśnienia i zeznania o zasadniczo niezmiennej treści, w których nie można było wychwycić wyraźnych sprzeczności lub nieścisłości. Rzadko spotykana drobiazgowość i dokładność wypowiedziT. K., utrzymująca się także po upływie wielu lat od relacjonowanych zdarzeń, mogła budzić wątpliwości. Dlatego jeszcze w trakcie postępowania przygotowawczego uzyskano opinię biegłego psychologa (k. 127-141, tom CXXXI akt sprawy), z której wynika m.in., że w wyjaśnieniachT. K.z postępowania przygotowawczego nie ujawniała się skłonność do konfabulacji, nie były one obarczone sugestią, a posiadany przez tego świadka potencjał intelektualny, w zestawieniu ze stosowanymi technikami wspomagania pamięci oraz ponadprzeciętną zdolnością do spostrzegania, zapamiętywania i odtwarzania dokonanych spostrzeżeń, umożliwiał mu przedstawianie w wiarygodny sposób dużej ilości informacji szczegółowych, którym można przypisać psychologiczne walory wiarygodności. Sąd I instancji trafnie uznał tę opinię, niekwestionowaną zresztą przez strony, za miarodajną, co w istotnym stopniu wzmacniało argumentację przemawiającą za uznaniem depozycjiT. K.za wiarygodne.
Ponadto liczne fakty podawane w wyjaśnieniach i zeznaniachT. K.znajdowały potwierdzenie w szeregu dalszych szczegółowych dowodów, w tym zeznaniach świadków pokrzywdzonych lub reprezentujących pokrzywdzone osoby prawne, w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy, obrazujących poszczególne etapy przestępczej działalności, w której uczestniczyłT. K., jak również odtworzonych zapisach z zabezpieczonych u niego nośników danych, na co powołuje się też Sąd Okręgowy.
W odniesieniu do sprzecznej z prawem działalnościspółki z o.o. (...), w której przestępczy współudział przypisano także oskarżonemuA. J., zeznaniaT. K.znalazły swe potwierdzenie również częściowo w powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zeznaniachA. Z., która opisywała podejmowanie działań przezT. K., siebie iM. Z.pod fałszywymi nazwiskami w celu wyłudzenia opłat związanych z przygotowywanymi umowami leasingu, a także potwierdziła udział w rozmowach z potencjalnym leasingobiorcą i dostawcą przedmiotu leasingu jeszcze jednego mężczyzny zB.będącego znajomymM. Z.. Udział takiego mężczyzny przedstawiającego się jako prezes spółki(...)opisywał pokrzywdzonyJ. S.. Wreszcie sam oskarżonyA. J.przyznał w swych wyjaśnieniach (począwszy od konfrontacji zM. Z.k. 113-117 t. CXLIX), że uczestniczył w rozmowach wS., po czym w sposób trafnie uznany przez sąd meriti za nieprzekonujący bagatelizował znaczenie tych negocjacji i swego w nich udziału zaprzeczając, aby wiedział o przestępczych celach osób reprezentujących rzekomego leasingodawcę. PonadtoM. Z.składając wyjaśnienia w postępowaniu przygotowawczym, po początkowej fazie, w której zaprzeczał swojemu udziałowi oraz współuczestnictwuA. J.w zarzucanym przestępstwie, złożył w śledztwie wyjaśnienia obciążająceA. J.wskazując m.in., że wiedział on, iż działalnośćspółki (...)będzie polegała na oszustwach, przekazał w tym celu do dyspozycjispółkę (...)oraz osobę jej prezesa – figurantaJ.
B., brał udział w formalnościach związanych z uruchomieniem „leasingowej” działalności tej spółki, a nadto jeszcze osobiście miał wykonać rozmowę telefoniczną ponaglając do zapłaty przedstawiciela pokrzywdzonejspółki (...)i uczestniczył w rozmowach wS.dotyczących transakcji zfirmą (...), w trakcie których posługiwał się identyfikatorem na fałszywe nazwisko(...). Trafnie Sąd Okręgowy uznał te właśnie depozycje procesoweM. Z.za wiarygodne.
Wszystkie przedstawione okoliczności wskazują, że sąd I instancji w pełni prawidłowo uznał za wiarygodne zeznania świadkaT. K.złożone w tej sprawie, jak również słusznie dał wiarę wspierającym je dalszym dowodom. Taka ocena nie naruszała reguł rządzących postępowaniem dowodowym, natomiast to właśnie postulowane przez apelującego obrońcę oparcie ustaleń faktycznych na odosobnionych i niewiarygodnych wyjaśnieniachA. J.oraz wspierających je niektórych tylko wypowiedziach procesowychM. Z.stanowiłoby naruszenie zasad prawidłowego rozumowania przy ocenie dowodów i prowadziłoby do nieuwzględnienia przy ustaleniach faktycznych całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Dlatego pierwszy z zarzutów odwoławczych podniesionych w apelacji obrońcyA. J.nie mógł zostać uwzględniony.
Uznawszy zatem słusznie za wiarygodne zeznania świadkaT. K., jak również m.in. wyjaśnienia z postepowania przygotowawczegoM. Z.– w części zgodnej z zeznaniamiT. K.- sąd I instancji nie dopuścił się błędów w ustaleniach faktycznych dotyczących czynu przypisanegoA. J.. W oparciu bowiem o wymienione dowody Sąd Okręgowy ustalił, żeA. J.uczestniczył w spotkaniach i rozmowach organizacyjnych zM. Z.iT.K., w trakcie których opisywano, na czym będzie polegać planowana działalność spółki pozorującej występowanie w roli leasingodawcy w celu wyłudzenia od potencjalnych leasingobiorców środków finansowych w postaci opłat wstępnych i prowizji przy zawieranych fikcyjnych umowach leasingowych. OskarżonyA. J.zaakceptował omawiane cele i sposób działania, a następnie przekazał do dyspozycji osób mających prowadzić fingowaną działalność leasingową, tj.M. Z.iT. K.,spółkę z o.o. (...)wraz z prezesem-figurantemJ.
B.
A. J.dostarczył dokumentację tej spółki, po czym brał udział w założeniu rachunku bankowego spółki unikając przy tym osobistej wizyty w banku. W późniejszym okresie, zgodnie z przytoczonymi w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji wyjaśnieniamiM. Z.oraz zeznaniamiT. K., którym dano wiarę,A. J.osobiście podejmował czynności mające skłonić niedoszłych leasingobiorców do dokonania wpłat na rzeczspółki (...)kwot pieniężnych związanych z zawieranymi umowami leasingu, o których wiedział, że nigdy nie zostaną zrealizowane. Miał telefonować dofirmy (...)w sprawie jak najszybszego przelania pieniędzy na rachunek(...)(wyjaśnieniaM. Z.k. 181-182 t. CXLVII), a także brał udział w rozmowach wS.z potencjalnym dostawcą przedmiotów leasingu dlafirmy (...), w trakcie których przedstawiał się nazwiskiem(...)używając identyfikatora z tymi personaliami.
Takie dowody i wynikające z nich fakty, które znalazły się w ustaleniach sądu I instancji, uprawniały ten sąd do przyjęcia, żeA. J.swym zachowaniem wyczerpał znamiona przypisanego mu przestępstwa. Co prawda nie brał on osobistego udziału we wszystkich fragmentach przestępnego procederu realizowanego z wykorzystaniemspółki z o.o. (...)i np. nie wykonał żadnych czynności związanych z zamieszczaniem ogłoszeń prasowych, za które spółka ta zgodnie z przyjętym przestępczym modelem funkcjonowania nie uiszczała żadnych należności, to jednak, jak już wspomniano, wiedział on na czym polega całość przestępczej działalności tej spółki, akceptował to, a w ramach przyjętego podziału ról uczestniczył w poszczególnych działaniach zmierzających do wprowadzenia w błąd pokrzywdzonych i skłonienia ich do nienależnej zapłaty na rzeczspółki (...). Tym samym trafnie przyjęto konstrukcję współsprawstwa, skoroA. J.zawarł porozumienie z innymi osobami co do podejmowanej działalności przestępczej i wspólnie z nimi w ramach przyjętego podziału ról realizował zamiar dokonywania czynem ciągłym oszustw, przy których używano podrobionych dokumentów tożsamości i fałszowano poprzez podpisywanie się nazwiskami innych osób dokumenty w postaci umów leasingu, przy czym czynu tego dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa opisanych wart. 64 § 1 k.k.i w ramach działalności zorganizowanej grupy mającej na celu popełnianie przestępstw.
Z tych wszystkich powodów sąd odwoławczy nie dopatrzył się błędu w ustaleniach sądu I instancji w zakresie przypisania oskarżonemuA. J.popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, wobec czego brak było podstaw do uwzględnienia również drugiego z zarzutów odwoławczych podniesionych w apelacji obrońcy.
Na uwzględnienie zasługiwał natomiast przedstawiony w apelacji prokuratora zarzut rażącej niewspółmierności kary wynikającej z niesłusznego zastosowania środka probacyjnego w postaci warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej wobecA. J.kary pozbawienia wolności.
Sąd odwoławczy nie zmieniając w najmniejszym zakresie ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji stwierdził, zgodnie z tym, co podnosił prokurator w apelacji, że w istocie nie było podstaw do warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobecA. J.na podstawieart. 69 § 1, 2 i 3 k.k.w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 roku.
Uzasadniając rozstrzygnięcie o zastosowaniu środka probacyjnego względemA. J.sąd I instancji wyraził pogląd, że pomimo nie wymierzenia kary pozbawienia wolności w formie bezwzględnej, oskarżony nie wstąpi ponownie w konflikt z prawem i nie popełni przestępstwa, przed czym będzie go powstrzymywać świadomość możliwości zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności przez maksymalny, pięcioletni okres próby, co będzie działać na niego mobilizująco, a orzeczony dozór kuratora pozwoli na kontrolę poczynań oskarżonego w okresie próby. Jednocześnie sąd meriti nadmienił, że nieprzyznawanie się do popełnienia zarzucanych czynów było uprawnioną linią obrony oskarżonego, a także wskazał na osiągnięcie przezA. J.jedynie nieznacznej bezprawnej korzyści z przestępstwa oraz krótki – dwumiesięczny okres przestępczego działania i zaznaczył, że orzeczona obok kary pozbawienia wolności grzywna spowoduje wymierną dla oskarżonego odczuwalność kary. Rozważania Sądu Okręgowego można uznać za próbę wykazania zaistnienia przesłanek zart. 69 § 1 i 2 k.k.w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r. uzasadniających warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności, choć jak słusznie sygnalizował prokurator w uzasadnieniu środka odwoławczego – w istocie nie przedstawiono pozytywnych czynników wynikających ze sposobu życiaA. J.przed popełnieniem przestępstwa, z jego właściwości i warunków osobistych oraz z zachowania się po popełnieniu przestępstwa mogących przemawiać za przyjęciem pozytywnej prognozy kryminologiczno-społecznej w tym przypadku. Niemniej jednak najistotniejsze znaczenie w tej kwestii, w ocenie sądu odwoławczego, ma fakt całkowitego pominięcia przez sąd I instancji uzasadnienia odnoszącego się do wymogówart. 69 § 3 k.k.w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r. (na co także wskazał prokurator w uzasadnieniu apelacji). Zgodnie z wymienionym przepisem, w powiązaniu zart. 65 § 1 k.k., zawieszenia wykonania kary z zasady nie stosuje się do sprawcy popełniającego przestępstwo w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami. Sąd Okręgowy nie wykazał, aby w odniesieniu doA. J.zachodził taki wyjątkowy wypadek, wsparty szczególnymi okolicznościami, uzasadniający warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności. Nie uczynił tak z tego powodu, że przy prawidłowo ustalonych okolicznościach faktycznych oraz właściwych ustaleniach dotyczących osoby oskarżonego nie było możliwe wykazanie zaistnienia tych dodatkowych przesłanek warunkowego zawieszenia wykonania kary, o których mowa wart. 69 § 3 k.k.w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r.
Jednocześnie sąd odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku pozostawionego w apelacji prokuratorskiej o złagodzenie wymiaru kary pozbawienia wolności orzeczonej w stosunku doA. J.do 11 miesięcy. W tym zakresie apelacja nie zawierała żadnego uzasadnienia i zapewne takie sformułowanie w środku odwoławczym znalazło się jako odzwierciedlenie prokuratorskich wniosków o wymiar kary przedstawionych w głosach końcowych stron przed sadem I instancji i nie odnosiło się do orzeczenia przez sąd meriti kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy. Niemniej jednak co do wymiaru kary pozbawienia wolności argumentacja sądu I instancji była przekonująca i w świetle popełnienia przestępstwa skierowanego przeciwko mieniu oraz przeciwko wiarygodności dokumentów, którego stopień społecznej szkodliwości nie był niski, w warunkach recydywy określonej wart. 64 § 1 k.k.i w ramach zorganizowanej grupy mającej na celu popełnianie przestępstw wymierzenieA. J.łagodniejszej kary pozbawienia wolności nie było zasadne.
Z tych wszystkich powodów, wobec uznania, że warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności wobecA. J.nie było możliwe w myśl przepisuart. 69 § 3 k.k.w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r., a przez to wymierzona temu oskarżonemu przez sąd I instancji kara jawiła się jako rażąco, niewspółmiernie łagodna, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w odniesieniu doA. J.w ten sposób, że uchylił rozstrzygniecie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności zawarte w punkcie 12 wyroku sądu I instancji.
Wobec stwierdzenia, że w odniesieniu doA. J.zachodzi konieczność wymierzenia kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, nie było potrzeby stosowania, w myślart. 4 § 1 k.k., przepisówKodeksu karnegow brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 roku, gdyż ustawa karna obowiązująca poprzednio nie okazywała sięin concretowzględniejsza dla oskarżonego niż obowiązująca obecnie. Dlatego nie uwzględniono postulatów zawartych w apelacji prokuratorskiej w tym zakresie.
Nie okazał się zasadny także zarzut prokuratorski wskazujący na bezpodstawne zwolnienieA. J.od ponoszenia kosztów procesu pierwszoinstancyjnego. Jak wynika z dokumentów uzyskanych w toku postępowania odwoławczego (informacje o dochodach k. 4105-4106, kwestionariusz kuratorskiego wywiadu środowiskowego k. 4112), sytuacja materialna oskarżonegoA. J.w ostatnim okresie była niekorzystna – z prowadzonej działalności nie uzyskiwał wymiernych dochodów, a od października 2017 r. otrzymuje emeryturę w wysokości 880,- zł netto miesięcznie, nie posiada wartościowych składników majątku i zamieszkuje z konkubiną prowadzącą niewielkie gospodarstwo rolne nie przynoszące poważniejszych dochodów. Zatem zwolnienie oskarżonego od kosztów sądowych przez sąd I instancji znajdowało swe uzasadnienie w powołanym w wyroku przepisieart. 624 § 1 k.p.k.
Z tych powodów, poza opisaną zmianą dotycząca uchylenia rozstrzygnięcie z punktu 12, w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok w stosunku doA. J.utrzymano w mocy, zwalniając go od zapłaty kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze - z tych samych względów, co powołane powyżej i w oparciu o ten sam przepisart. 624 § 1 k.p.k.
SSA Wiesław Kosowski  SSA Barbara Suchowska SSA Robert Kirejew