Sygn. akt II AKa 352/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 listopada 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny
w składzie:
Przewodniczący:  SSA Wiktor Gromiec
Sędziowie:   SSA Danuta Matuszewska (spr.)
SSA Witold Kuczorski

Protokolant:   sekretarz sądowy Aleksandra Konkol

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku Krzysztofa Nowickiego

po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 r.
sprawy
R. G.
oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.;art. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 306 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 306 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 306 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 306 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 306 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 306 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 306 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 306 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.;art. 306 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego(...) S.A
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. aktIV K 229/11

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzeka wobec oskarżonegoR. G.obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz oskarżyciela posiłkowego(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.kwoty 235.168,27 złotych (dwieście trzydzieści pięć tysięcy sto sześćdziesiąt osiem złotych dwadzieścia siedem groszy);

II
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części;

III
zasądza od oskarżonegoR. G.na rzecz oskarżyciela posiłkowego(...) SAwW.kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym;

IV
zwalnia oskarżonego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

UZASADNIENIE
R. G.oskarżony został o to, że:
I. w okresie od dnia 2 lutego 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wG.iM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowania, brał udział w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnianie przestępstw przeciwko mieniu i przeciwko obrotowi gospodarczemu, to jest o przestępstwo zart. 258§1 k.k.,
II. w okresie od dnia 2 lutego 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, przyjął i pomógł do ukrycia i do zbycia samochód markiT.(...)nr rej. (...)wartości 50.000 zł pochodzący z przestępstwa rozboju dokonanego w dniu 02.02.2005 r. wG.na szkodęL. D., przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 291§1 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
III. w okresie od dnia 2 lutego 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, poprzez rozebranie na części, dokonał usunięcia znaków identyfikacyjnych samochodu markiT. (...)nr rej. (...), przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
IV. w okresie od dnia 22 lutego 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, przyjął i pomógł do ukrycia i do zbycia samochód markiR. (...)nr rej. (...)o wartości 50.000 zł pochodzący z przestępstwa rozboju dokonanego w dniu 22.02.2005 r. wZ.na osobieJ. C., przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 291§1 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
V. w okresie od dnia 22 lutego 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, poprzez rozebranie na części, dokonał usunięcia znaków identyfikacyjnych samochodu markiR. (...)nr rej. (...), przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
VI. w okresie od dnia 21 kwietnia 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, przyjął i pomógł do ukrycia i do zbycia samochód markiR. (...)nr rej. (...)o wartości 50.000 zł pochodzący z przestępstwa rozboju dokonanego w dniu 21.04.2005 r. wG.na szkodęK. K.oraz(...)S.A. wG., przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 291§1 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
VII. w okresie od dnia 21 kwietnia 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, poprzez rozebranie na części, dokonał usunięcia znaków identyfikacyjnych samochodu markiR. (...)nr rej. (...), przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
VIII. w okresie od dnia 17 maja 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, przyjął i pomógł do ukrycia i do zbycia samochód markiR. (...)nr rej. (...)o wartości 81.067,21 zł pochodzący z przestępstwa rozboju dokonanego w dniu 17.05.2005 r. wZ.na osobieA. G., przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 291§1 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
IX. w okresie od dnia 17 maja 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, poprzez rozebranie na części, dokonał usunięcia znaków identyfikacyjnych samochodu markiR. (...)nr rej. (...), przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
X. w okresie od dnia 23 maja 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, przyjął i pomógł do ukrycia i do zbycia samochód markiR. (...)nr rej. (...)o wartości 85.000 zł pochodzący z przestępstwa rozboju dokonanego w dniu 23.05.2005 r. wG.na osobieM. O., przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 291§1 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
XI. w okresie od dnia 23 maja 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, poprzez rozebranie na części, dokonał usunięcia znaków identyfikacyjnych samochodu markiR. (...)nr rej. (...), przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
XII. w okresie od dnia 30 maja 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, przyjął i pomógł do ukrycia i do zbycia samochód markiR. (...)nr rej. (...)o wartości 60.000 zł pochodzący z przestępstwa kradzieży dokonanej w dniu 30. 05.2005 r. wG.na szkodęA. B., przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 291§1 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
XIII. w okresie od dnia 30 maja 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, poprzez rozebranie na części, dokonał usunięcia znaków identyfikacyjnych samochodu markiR. (...)nr rej. (...), przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
XIV. w okresie od dnia 6 czerwca 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, przyjął i pomógł do ukrycia i do zbycia samochód markiR. (...)nr rej. (...)o wartości 80.000 zł pochodzący z przestępstwa rozboju dokonanego w dniu 06. 06.2005 r. wG.na szkodęB. P.iBanku (...), przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 291§1 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
XV. w okresie od dnia 6 czerwca 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, poprzez rozebranie na części, dokonał usunięcia znaków identyfikacyjnych samochodu markiR. (...)nr rej. (...), przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
XVI. w okresie od dnia 20 czerwca 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, przyjął i pomógł do ukrycia i do zbycia samochód markiR. (...)nr rej. (...)o wartości 90.000 zł pochodzący z przestępstwa kradzieży dokonanej w dniu 20. 06.2005 r. wG.na szkodę(...) Sp. z o.o.wG., przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 291§1 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
XVII. w okresie od dnia 20 czerwca 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, poprzez rozebranie na części, dokonał usunięcia znaków identyfikacyjnych samochodu markiR. (...)nr rej. (...), przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
XVIII. w okresie od dnia 19 lipca 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, przyjął i pomógł do ukrycia i do zbycia samochód markiR. (...)nr rej. (...)o wartości 55.000 zł pochodzący z przestępstwa rozboju dokonanego w dniu 19.07.2005 r. wG.na osobieK. R., przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 291§1 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.,
XIX. w okresie od dnia 19 lipca 2005 r. do dnia 2 sierpnia 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, poprzez rozebranie na części, dokonał usunięcia znaków identyfikacyjnych samochodu markiR. (...)nr rej. (...), przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu dokonywanie przestępstw, z których uczynił sobie stałe źródło dochodu, to jest o przestępstwo zart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2012 r. w sprawie sygn. akt IV K 229/11 oskarżonyR. G.w ramach czynu zarzucanego w punkcie I został uznany za winnego tego, że od dnia 2 lutego 2005 r. do czerwca 2005 r. wG.iM., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzono odrębne postępowanie, brał udział w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnianie przestępstw przeciwko mieniu, to jest za winnego czynu zart. 258§1 k.k.i za to na podstawieart. 258§1 k.k.skazany został na karę roku pozbawienia wolności.
OskarżonyR. G.został uznany za winnego czynów zarzucanych mu wpunktach II,IV,VI,X,XII i XIVz tym, że z opisu każdego czynu wyeliminowano uczynienie sobie z przestępstw stałego źródła dochodu oraz ustalono, iż miały one miejsce od czerwca 2005 r i przy przyjęciu kwalifikacji prawnej ciągu przestępstw zart. 291§1 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k., przy zastosowaniuart. 91§1 k.k., na podstawieart. 291§1 k.k.w zw. zart. 33§1, 2 i 3 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.R. G.skazany został na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w wymiarze 100 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki na 50 złotych.
OskarżonyR. G.został uznany za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu wpunktach III, XI i XVz tym ustaleniem, że z opisu każdego czynu wyeliminowano uczynienie sobie z przestępstw stałego źródła dochodu oraz ustalono, iż miały one miejsce do czerwca 2005 r. i przy przyjęciu kwalifikacji prawnej jako występków zart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.stanowiących ciąg przestępstw, przy zastosowaniuart. 91§1 k.k.na podstawieart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.R. G.skazany został na karę roku pozbawienia wolności.
W ramach czynów zarzuconych w punktach V,VII,IX i XIIIR. G.został uznany za winnego tego, że:
- w okresie od dnia 22 lutego 2005 r. do czerwca 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, co do której prowadzono odrębne postępowanie, poprzez udostępnienie posesji z garażem, pomógł w usunięciu znaków identyfikacyjnych samochodu markiR. (...)nr rej. (...), przy czym  czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnianie przestępstw,
- w okresie od dnia 21 kwietnia 2005 r. do czerwca 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, co do której prowadzono odrębne postępowanie, poprzez udostępnienie posesji z garażem, pomógł w usunięciu znaków identyfikacyjnych samochodu markiR. (...)nr rej. (...), przy czym  czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnianie przestępstw,
- w okresie od dnia 17 maja 2005 r. do czerwca 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, co do której prowadzono odrębne postępowanie, poprzez udostępnienie posesji z garażem, pomógł w usunięciu znaków identyfikacyjnych samochodu markiR. (...)nr rej. (...), przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnianie przestępstw,
- w okresie od dnia 30 maja 2005 r. do czerwca 2005 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, co do której prowadzono odrębne postępowanie, poprzez udostępnienie posesji z garażem, pomógł w usunięciu znaków identyfikacyjnych samochodu markiR. (...)nr rej. (...), przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnianie przestępstw,
i przy przyjęciu kwalifikacji prawnej jako występków zart. 18§3 k.k.w zw. zart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.stanowiących ciąg przestępstw, przy zastosowaniuart. 91§1 k.k.na podstawieart.19§1 k.k.w zw. zart. 306 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.oskarżony skazany został na karę roku pozbawienia wolności.
Na podstawieart.86§1 k.k.iart. 91§2 k.k.wymierzono oskarżonemu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności.
OskarżonyR. G.został uniewinniony od popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach od XVI do XIX aktu oskarżenia.
Na podstawieart. 69§1 i 2 k.k.iart. 70§2 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.wymierzoną oskarżonemu karę łączną pozbawienia wolności warunkowo zawieszono tytułem próby na okres 5 lat.
Na podstawieart. 45§1 k.k.orzeczono od oskarżonego przepadek na rzecz Skarbu Państwa korzyści majątkowej uzyskanej z przestępstw określonych w punkcie II wyroku w kwocie 2.200 zł.
Wyrok zawiera także rozstrzygnięcia co do kosztów procesu, w ramach czego na rzecz(...) SAwW.Oddział wG.zasądzono od oskarżonego kwotę 2196 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego(...) S.A.z siedzibą wW.w części dotyczącej orzeczenia o środkach karnych.
Zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego, mianowicieart. 46§1 k.k.przez zaniechanie orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody na rzecz oskarżyciela posiłkowego, skarżący wniósł o zmianę wyroku w stosunku do oskarżonegoR. G.poprzez nałożenie na niego obowiązku naprawienia szkody na rzecz oskarżyciela posiłkowego(...) S.A.zgodnie z wnioskiem, w zakresie wymienionych we wniosku czynów, za które oskarżony został skazany.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego jest oczywiście zasadna. Rację ma bowiem skarżący, że błędne jest stanowisko Sądu I instancji skutkujące uznaniem, że w świetle zgromadzonego i ujawnionego materiału dowodowego brak jest podstaw do stwierdzenia, że(...) SAmoże w niniejszym postępowaniu domagać się naprawienia szkody od oskarżonego, ponieważ
brak jest bezpośredniego związku pomiędzy czynami popełnionymi przez oskarżonego a szkodą wyrządzoną podmiotom, którym(...) SAwypłacił odszkodowanie jako pokrzywdzonym przestępstwami kradzieży samochodów.
Prezentując takie stanowisko Sąd I instancji odwołał się do poglądu prawnego wyrażonego przez Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 28 kwietnia 2011r w sprawie II AKa 87/11 (Lex nr 1001375), stosownie do którego nawiązek określonych wart. 46§2 k.k.nie można orzec od pasera na rzecz osób, którym skradziono samochody, albowiem w przypadku przestępstwa zart. 291§1 k.k.nie są one pokrzywdzonymi w rozumieniuart.49§1 k.p.k., ich dobra prawne nie zostały bezpośrednio naruszone lub zagrożone przestępstwem paserstwa, a więc ich pokrzywdzenie nie wynika bezpośrednio z przestępstwa zart. 291§1 k.k.
Sąd Apelacyjny w Katowicach odwołał się przy tym do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego na gruncieKodeksu karnego z 1969 r.w wyroku z dnia 3 maja 1984r. sygn. akt I KR 74/84, że obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem - jeśli w chwili wyrokowania szkoda nie została naprawiona- może być nałożony na podstawieart. 75§2 pkt 1 k.k.tylko na sprawców, którzy tę szkodę wyrządzili, a zatem na sprawców, współsprawców, podżegaczy i pomocników. Obowiązku tego w tym trybie nie można nałożyć na osoby, które z popełnionego przestępstwa odniosły korzyść majątkową, a więc na pasera.
Niewątpliwie, pokrzywdzonym w procesie karnym może być jedynie ten, kogo przestępstwo dotyka bezpośrednio, naruszając lub zagrażając w taki sposób jego dobru prywatnemu, chronionemu przez naruszony przez sprawcę przepis. O pokrzywdzeniu decyduje bezpośredniość naruszonego lub zagrożonego przestępstwem dobra (vide: postanowienie SN z dnia 17 listopada 2005 r. II KK 108/05, Lex nr 222785).
To jednak realia konkretnej sprawy, dokonane w niej ustalenia faktyczne, decydować będą o tym, czy sprawca swoim działaniem bezpośrednio czy też tylko pośrednio naruszył dobro prawne określonego podmiotu. Tak kategoryczne stanowisko, jak w przytoczonym orzeczeniu Sądu Apelacyjnego w Katowicach, że pokrzywdzonym w przypadku paserstwa nie może być właściciel skradzionego pojazdu, a co za tym idzie i zakład ubezpieczeń w zakresie, w jakim pokrył szkodę (art.49§3 k.p.k.) nie zawiera szerszego uzasadnienia i już z tej przyczyny nie jest przekonujące.
Sąd I instancji, jak wynika z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, miał na względzie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2011 r. wydany w sprawie III KK 399/10 formułujący tezę, iż pogląd, że sprawca ( paser) pomagający w ukryciu samochodu pochodzącego z przestępstwa nie może odpowiadać w całości za szkodę wyrządzoną tym przestępstwem jest rażąco błędny w świetle ratio legisart. 46§1 k.k.
Nie można jednak zgodzić się z Sądem I instancji, że stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w tym judykacie nie sposób przenosić na grunt niniejszej sprawy.
Rację ma Sąd I instancji, że paser nie jest współsprawcą przestępstwa kradzieży, ale też nie w tym Sąd Najwyższy dopatrywał się możliwości nałożenia na osobę pomagającą w ukryciu samochodu pochodzącego z przestępstwa obowiązku naprawienia szkody w trybieart. 46§1 k.k.Sąd Najwyższy podkreślał ratio legis omawianego środka karnego - uchronienie pokrzywdzonego od dochodzenia roszczeń w żmudnym procesie cywilnym.
Słusznie podnosi pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, że uszedł uwadze Sądu I instancji wyrok Sądu Najwyższego jaki zapadł w dniu 1 lutego 2011 r. w sprawie III KK 243/10.W sprawie tej Sąd Najwyższy rozpoznawał kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 23 marca 2010 r sygn. akt II AKa 15/10 zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt IV K 244/08. Sprawa ta dotyczyłaG. N., który był jedną z osób, z którą współdziałał oskarżonyR. G..
Podkreślając, że działanie pasera niejednokrotnie uniemożliwia odzyskanie rzeczy, Sąd Najwyższy wskazał, że oznacza to, że pomiędzy czynem zawierającym znamiona przestępstwa paserstwa, a naruszeniem lub zagrożeniem dobra będącego przedmiotem tego przestępstwa w postaci rzeczy nie ma ogniw pośrednich, podobnie jak w przypadku przestępstwa kradzieży. W konsekwencji nie może być wątpliwości, że zakłady ubezpieczeń społecznych, które ustawodawca nakazuje uważać za pokrzywdzonego, w zakresie w jakim pokryły szkodę właścicieli skradzionych pojazdów objętych paserstwem, korzystają z uprawnień pokrzywdzonego i mogą składać wnioski wskazane wart. 49a k.p.k.oraz być adresatem obowiązków nakładanych na oskarżonego w trybieart. 46§1 k.k.
Jak już podkreślono, to realia danej sprawy decydować będą o tym, kto jest pokrzywdzonym przez przestępstwo w rozumieniuart. 49§1 k.p.k.
Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych Sądu I instancji wynika, że przywożone na posesjęR. M.(matki oskarżonegoR. G.) wM.pojazdy były rozmontowywane na części, usuwane były z nich oznaczenia fabryczne, numery z tabliczek znamionowych i silników, w celu wprowadzenia tych części do obrotu. Wynagrodzenie oskarżonego zależało od tego, czy samochód rozkładał na części samodzielnie, czy wspólnie z inną osobą.
Oskarżony samodzielnie w garażu wM.rozebrał na części samochódT. (...)nr rej. (...)skradzionyL. D., wyciął i zeszlifował numery nadwozia oraz silnika tego pojazdu. Wspólnie z osobą, co do której toczy się odrębne postępowanie,R. G.rozebrał na części, usuwając przy tym oznaczenia identyfikacyjne poprzez wycinanie i szlifowanie numerów nadwozia, samochód markiR. (...)nr rej. (...)skradzionyM. O..
W przypadku samochoduR. (...)należącego do(...)nr rej. (...)oskarżony udostępnił garaż wM.celem ukrycia pojazdu i pocięcia go na części przez osoby, co do których postępowanie prowadzone było odrębnie. Podobnie rzecz się miała z samochodem markiR. (...)nr rej. (...)skradzionymA. G.(str.3 - 5 uzasadnienia wyroku).
Skoro zatem oskarżony albo samodzielnie rozbierał pochodzące z kradzieży samochody na części i usuwał ich oznaczenia identyfikacyjne, albo udostępniał garaż celem ukrycia pojazdów i pocięcia na części przez inne osoby, to takim zachowaniem doprowadzał do bezpowrotnej utraty pojazdów przez ich właścicieli i tym samym bezpośrednio naruszał dobro prawnie chronione tych podmiotów jakim jest mienie.
Poza sporem pozostaje, że(...) SAz siedzibą wW.Odział wG.z tytułu kradzieży poszczególnych samochodów wypłacił na rzecz właścicieli pojazdów odszkodowania w wysokości:
- 52.000 zł na rzecz właścicielaT. (...)nr rej. (...)(k. 1529-1520),
- 44.600 zł na rzecz właścicielaR. (...)nr rej. (...)(k.1531-1534),
- 56.600 zł na rzecz właścicielaR. (...)nr rej. (...)A (k.1535),
- 81.968,27 zł na rzecz właścicielaR. (...)nr rej. (...)(k.1536-1539).
W tym stanie rzeczy Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że na mocyart. 46 §1 k.k.orzekł wobec oskarżonegoR. G.obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz oskarżyciela posiłkowego(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.kwoty 235.168,27 zł.
W pozostałej części zaskarżony wyrok jako trafny utrzymano w mocy.
Na podstawieart. 627 k.p.k.od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego zasądzono zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. Mając na względzie sytuację materialną oskarżonego, ciążący na nim obowiązek naprawienia wysokiej szkody, Sąd apelacyjny na podstawieart. 624§1 k.p.k.zwolnił go z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.