Sygn. akt II AKa 45/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 maja 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Zbigniew Makarewicz (sprawozdawca)

Sędziowie:

SA Andrzej Kaczmarek
SA Lech Lewicki

Protokolant

st. prot. sądowy Agnieszka Grzywna

przy udziale Wiesława Greszty prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Lublinie
po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2014 r.
sprawyM. K.
oskarżonego zart.280 § 1 k.k.w zw. zart.12 k.k.w zw. zart.64§ 1 k.k.
z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 12 listopada 2013 r., sygn. akt IV K 361/11

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną;

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.T. H.– Kancelaria Adwokacka wŚ.885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych i sześćdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

III
zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 400 (czterysta) zł opłaty za drugą instancję oraz 905,60 (dziewięćset pięć złotych i sześćdziesiąt groszy) wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 12 listopada 2013r. w sprawie oznaczonej sygnaturą IV K 361/11 uznałM. K.za winnego tego, że w okresie od 6 do 7 maja 2011r. wM.działając w warunkach czynu ciągłego dwukrotnie dokonał rozboju na osobieK. B., w tym:
- w dniu 6 maja 2011r. wM.działając wspólnie i w porozumieniu zM. D. (1)iE. B. (1)po uprzednim zastosowaniu przemocy wobecK. B.polegającej na biciu go pięściami i laską po głowie i spowodowaniu uK. B.obrażeń ciała w postaci ran tłuczonych głowy – okolicy czoła i lewego łuku brwiowego , okularowego podbiegnięcia krwawego lewego oczodołu, potłuczeń ogólnych, co zaburzyło prawidłowe funkcje organizmuK. B.na okres do dni siedmiu, zabrał na jego szkodę w celu przywłaszczenia butlę gazową z palnikiem wartości 50 złotych, laskę, artykuły spożywcze, butelkę spirytusuR., nóż stołowy, lekarstwa wartości 20 złotych, pieniądze w kwocie 94 złotych, dwie kurtki zimowe łącznej wartości 550 złotych;
- w nocy z 6 na 7 maja 2011r. wM.działając wspólnie i w porozumieniu zM. D. (1)iE. B. (1)po uprzednim zastosowaniu przemocy wobecK. B.polegającej na biciu go pięściami po głowie, zabrał na jego szkodę w celu przywłaszczenia telewizor Curtis wartości 400 złotych, radio wartości 150 złotych, buty typu „adidas” wartości 20 złotych, sztućce, szklanki, naczynia szklane wartości 50 złotych, przy czym czynu tego dopuścił się po upływie 6 miesięcy i 21 dni od odbycia kary dwóch lat pozbawienia wolności wymierzonej wyrokiem(...)z dnia 8 sierpnia 2003r. w sprawie II K 323/03 za czyn zart.280 § 1 k.k.tj. czynu wyczerpującego dyspozycjęart.280 § 1 k.k.w zw. zart.12 k.k.w zw. zart.64 § 1 k.k.i za to:
1. na podstawieart.280 § 1 k.k.skazał go na karę 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności;
2. na mocyart.33 § 2 k.k.wymierzyłM. K.karę 150 stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20 złotych;
3. na mocyart.46 § 2 k.k.orzekł wobecM. K.nawiązkę w kwocie 200 złotych na rzeczK. B.;
4. na podstawieart.63 § 1 k.k.na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie w okresie od 7 maja 2011r. do 9 czerwca 2011r.;
5. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokataT. H.kwotę 2656,80 złotych tytułem nieopłaconego wynagrodzenia za obronę oskarżonego świadczoną z urzędu;
6. zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych, wydatkami
postępowania obciążając Skarb Państwa.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonegoM. K., który zarzucił obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.
1.art.4 i 7 k.p.k.w zw. zart.410 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w niniejszej sprawie i uznanie za wiarygodne wyjaśnień oskarżonego jedynie w części dotyczącej jego obecności w domu pokrzywdzonego, w sytuacji gdy jego wyjaśnienia zasługiwały na obdarzenie ich walorem wiarygodności w całości;
2.art.4 i 7 k.p.k.,art.5 § 2 k.p.k.w zw. zart.410 k.p.k.– poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w niniejszej sprawie i uznanie za wiarygodne:
- zeznań pokrzywdzonegoK. B.w zakresie w jakim obciążają one oskarżonegoM. K., pomimo faktu, iż zeznania pokrzywdzonego pozostawiają w tej kwestii wiele wątpliwości, są zdecydowanie sprzeczne ze sobą, a z uwagi na treść opinii sądowo – psychiatrycznej oraz sądowo – psychologicznej dotyczących tego świadka – nie sposób ustalić stanu faktycznego tej sprawy w oparciu o te zeznania;
- zeznańE. Ł.w zakresie w jakim obciążają one oskarżonegoM. K., pomimo faktu, iż zeznania świadka pozostawiają w tej kwestii wiele wątpliwości, są zdecydowanie sprzeczne ze sobą, a z uwagi na treść opinii sądowo – psychiatrycznej oraz sądowo – psychologicznej dotyczących tego świadka – nie sposób ustalić stanu faktycznego tej sprawy w oparciu o te zeznania;
- wyjaśnień oskarżonegoM. D. (1)w zakresie w jakim obciążają one oskarżonegoM. K., pomimo okoliczności, iżM. D. (1)miał interes w bezpodstawnym pomówieniu oskarżonegoK., co zdarzyło się mu już w przeszłości – wynika to bowiem ze znajdujących się w aktach niniejszej sprawy dokumentów z postępowania przed Sądem Rejonowym w Radzyniu Podlaskim sygn. akt. II K 1489/11;
- wyjaśnień oskarżonegoE. B. (1)w zakresie w jakim obciążają one oskarżonegoM. K., pomimo ujawnienia się okoliczności wskazujących na problemy natury psychicznej u tego oskarżonego.
Skarżący zarzucił ponadto błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzez:
- bezzasadne przyjęcie, iż oskarżonyM. K.swoim zachowaniem wypełnił znamiona zarzuconego mu przestępstwa i w konsekwencji dopuścił się czynu określonego wart.280 § 1 k.k.– w sytuacji, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzi do całkowicie odmiennego wniosku;
- bezzasadne przyjęcie, że w realiach niniejszej sprawy każdy ze sprawców ( w tymM. K.) obejmował swoim zamiarem urzeczywistnienie wszystkich przedmiotowych znamion przypisanego czynu zabronionego, w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy jak i wyjaśnieniaM. K., prowadzą do odmiennego wniosku.
Wskazując na te uchybienia autor apelacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja obrońcyM. K.nie zasługuje na uwzględnienie, jest ona bezzasadna w stopniu oczywistym. Na wstępie, dla porządku, należy podnieść uwagę dotyczącą konstrukcji wniesionego środka odwoławczego i sposobu redakcji zarzutów. Trzeba zauważyć, że łączne formułowanie zarzutu obrazyart.5 § 2 k.p.k.iart.7 k.p.k.jest nieporozumieniem. Przepisy te mają bowiem charakter rozłączny. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia normyart. 5 § 2 k.p.k.może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy sąd orzekający rzeczywiście jakiekolwiek „wątpliwości” powziął. W sytuacji gdy określone ustalenie faktyczne nastąpiło w oparciu o danie wiary poszczególnym dowodom i odmówienia wiary innym dowodom, nie można mówić o naruszeniu zasady zart. 5 § 2 k.p.k.Zastrzeżenia co do oceny wiarygodności konkretnego dowodu rozstrzygane być mogą jedynie na płaszczyźnie wynikającej z treściart. 7 k.p.k.tj. przekroczenia przez sąd granic swobodnej oceny dowodów i wkroczenia w sferę dowolności ocen. Innymi słowy - jeśli dane ustalenie faktyczne jest wynikiem oceny dowodów, nie zaś rozstrzygnięciem wątpliwości na niekorzyść oskarżonego to brak przesłanek do skutecznego stawiania zarzutu naruszeniaart. 5 § 2 k.p.k.
Z treści apelacji wynika, że skarżący kwestionuje dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę dowodów, nie wykazał natomiast by ustalenia faktyczne były dokonane w wyniku rozstrzygnięcia istniejących wątpliwości na niekorzyść oskarżonego. Wobec powyższego oraz stwierdzenia przez Sąd Apelacyjny, że Sąd I instancji w toku rozpoznania niniejszej sprawy nie miał wątpliwości zarówno co do treści ustaleń faktycznych jak i wykładni prawa, zarzut obrazy tego przepisu jest oczywiście chybiony.
Przechodząc do omówienia poszczególnych argumentów przywołanych przez skarżącego na poparcie tez apelacji, stwierdzić trzeba, iż oczywiście wadliwym jest zarzut skarżącego jakoby Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów w sposób dowolny, z przekroczeniem zasady swobodnej ich oceny. Autor apelacji kontestuje dokonaną przez Sąd I instancji ocenę dowodów, uznając za niezasadne, dokonanie rekonstrukcji stanu faktycznego na podstawie wskazanych przez Sąd dowodów w postaci wyjaśnień współoskarżonychM. D. (1)iE. B. (1)oraz zeznań pokrzywdzonegoK. B.i świadkaE. Ł.. Zdaniem skarżącego wszystkie te dowody, z różnych względów, pozbawione są waloru wiarygodności. Autor apelacji przedstawia własną interpretację wartości zgromadzonych dowodów, opartą na apriorycznym założeniu o wiarygodności wyjaśnień oskarżonegoK., jednak bez uwzględnienia rzeczywistej wymowy całości materiału dowodowego.
Sąd Apelacyjny w całości podziela dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę wyjaśnień współoskarżonych w sprawieM. D. (1)iE. B. (1). Brak jest podstaw do kwestionowania wiarygodności ich wyjaśnień również w tej części, gdzie obciążają oni oskarżonegoM. K.. Oczywiście dowód z pomówień współoskarżonego jest dowodem szczególnym, w tym znaczeniu, że przy jego ocenie należy zachować wyjątkową ostrożność, wręcz skrupulatność. Rozważyć należy czy istnieją inne dowody potwierdzające bezpośrednio czy choćby pośrednio to pomówienie, a nadto czy pomówienie jest logiczne. Dowód z pomówienia, przy zachowaniu wskazanych wyżej reguł ocennych, jest tak samo wartościowym dowodem, jak każdy inny. W żadnym wypadku nie można z góry traktować go jako dowodu niepełnowartościowego czy nieprzydatnego. Podkreślić wyraźnie należy, że na stronach 9-10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Okręgowy dokonał oceny wiarygodności wyjaśnieńE. B. (1)iM. D. (1)z zachowaniem powyższych reguł uzasadniając, że w tej części, w której zostały obdarzone walorem wiarygodności, są potwierdzone innymi dowodami m.in. zeznaniami pokrzywdzonego, świadkówE. Ł.,R. B.,B. B.czy zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej. W sposób przekonujący Sąd I instancji uzasadnił dlaczego dał wiarę wyjaśnieniom obu wskazanych wyżej oskarżonych w określonej części, a w innej nie. Dodać trzeba, że nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, żeM. D. (1)celowo pomawiałM. K.. Sugestie skarżącego, że oskarżony ten w sposób instrumentalny traktował składane wyjaśnienia, opierają się wyłącznie na bezpodstawnych założeniach, których zasadności autor apelacji – w realiach dowodowych sprawy – w żadnym razie nie wykazał. Skarżący zdaje się nie dostrzegać, że nawet jeśliM. D. (1)obciążałM. K.licząc np. na złagodzenie własnej odpowiedzialności karnej, to nie oznacza to, samo w sobie, że jego depozycje są fałszywe. Przecież właśnie licząc się z możliwością weryfikacji podawanych okoliczności współoskarżony we własnym interesie niewątpliwie unikał bezpodstawnego „pomówienia”. Oskarżony ten składając obszerne wyjaśnienia opisał przebieg obu zdarzeń i rolę poszczególnych osób. Nie umniejszał przy tym swojej winy ani nie próbował przerzucić odpowiedzialności na oskarżonegoK.. Wyjaśnił m.in., że „E.(E. B. (1)) wziął postawiony przy drzwiach telewizor, a jego kolega (M. K.)wziął radio, a ja wziąłem kurtkę i butyK.i wyszliśmy z domu….buty z nógK.ja ściągałem” (k.113). Oskarżony ten przyznał się również do zadawania pokrzywdzonemu ciosów. W tych warunkach twierdzenia oskarżonegoK., że był jedynie w domu pokrzywdzonego i nie podejmował jakichkolwiek czynności sprawczych są nielogiczne. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że taka postawa to przyjęta z góry linia obrony, mająca zrzucić całą odpowiedzialność na pozostałych oskarżonych. Trzeba dodać, że Sąd I instancji w sposób logiczny i przekonujący uzasadnił dlaczego nie dał wiary wyjaśnieniomM. K.w tej części gdzie usiłuje on wyłączyć swoją odpowiedzialność za udział w przestępstwie. Słusznie Sąd zauważa, że oskarżony ten będąc uczestnikiem pierwszej wizyty w domu pokrzywdzonego zdawał sobie doskonale sprawę z tego, że kolejna będzie w tym samym celu. Bez wątpienia wiedział też, że pokrzywdzony ma pieniądze, na co wskazuje chociażby treść jego wyjaśnień złożonych na posiedzeniu w sprawie tymczasowego aresztowania (k.120v).
Podobnie należy ocenić zarzut obrazyart.7 k.p.k.odnośnie zeznań pokrzywdzonego oraz świadkaE. Ł.. Dyskredytowanie tych zeznań z uwagi na treść przeprowadzonych opinii sądowo – psychiatrycznych i sądowo – psychologicznych jest absolutnie niewystarczające. Ocena depozycji tych osób jest niewątpliwie trudna. Pokrzywdzony i świadekŁ.są osobami nadużywającymi alkoholu i w dacie czynu byli w stanie nietrzeźwości. Ich zeznania mogą więc zawierać nieścisłości lub mogą być dotknięte niepamięcią poszczególnych fragmentów zdarzeń. Sąd meriti miał na uwadze tą okoliczność i dokonał szczegółowej analizy tego dowodu dając wiarę tym stwierdzeniom, które znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonymw sprawie. W każdym razie zauważyć trzeba, że zarówno pokrzywdzony jak i świadekŁ.co do zasady złożyli dość spójne i konsekwentne zeznania. Pojawiające się rozbieżności dotyczyły raczej szczegółów zajścia, niż istotnych kwestii. Wprawdzie pokrzywdzonyK. B.początkowo zeznał, że przestępstwa rozboju dokonały na nim dwie osoby, znani mu z widzeniaE. B.iM. D., jednak podczas czynności okazania rozpoznałK.jako trzeciego sprawcę. Niewątpliwie na taki stan rzeczy miał wpływ stan nietrzeźwości w chwili zdarzenia, jak też szybki przebieg zajścia, agresywne zachowanie napastników i emocje jakie temu towarzyszyły. Dodatkowo z pewnością łatwiej było mu zapamiętać osoby, które wcześniej były mu znane, niż osobę której wcześniej nie miał okazji poznać i zapamiętać. Pewne rozbieżności w zeznaniach nie mogą jednak powodować bezkarności oskarżonegoM. K., bowiem szczegółowa analiza powyższych dowodów w zestawieniu z pozostałymi dowodami pozwala na obiektywne odtworzenie przebiegu zdarzeń.
W realiach niniejszej sprawy nie sposób podzielić stanowiska skarżącego, żeM. K.nie obejmował swoim zamiarem wszystkich przedmiotowych znamion przypisanego mu czynu. Dwukrotne wtargnięcie do mieszkania pokrzywdzonego, po sforsowaniu siłowym drzwi, używanie przemocy, po wypowiedzeniu żądania wydania pieniędzy wskazuje, iż celem działania była kradzież pieniędzy i innych wartościowych przedmiotów. OskarżonyK.nie tylko osobiście wykonywał czynności sprawcze ale też akceptował zachowania współsprawców. Jak wyjaśnił oskarżonyM. D. (1)„KiedyE.bił laską po głowieK., to widziałem to ja i ten kolega i nikt nie uspokajałE.i nie protestował” (k.113). Zważywszy na powtarzalność inkryminowanych zachowań, podobny sposób działania, trudno – przy uwzględnieniu racjonalnych zasad oceny i doświadczenia życiowego – uznać, że oskarżonyM. K.był niczego nieświadomym uczestnikiem przedmiotowego przestępstwa.
Reasumując należy jeszcze raz podkreślić, że Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił zgromadzone w sprawie dowody i słusznie uznał, że wszyscy oskarżeni udając się do mieszkania pokrzywdzonego szli z ustalonym zamiarem dokonania rozboju i w pełni go akceptowali. Fakt, że przyjęte przez Sąd założenia dowodowe nie odpowiadają preferencjom oskarżonego i jego obrońcy, samo przez się nie uzasadnia naruszenia dyrektywyart. 7 k.p.k.Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k.jeśli tylko jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego oraz jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku. Obrońca nie wykazał aby którykolwiek z powyższych warunków nie został w wyroku dotrzymany, a zatem zarzut obrazyart. 7 k.p.k.nie mógł w realiach rozpoznawanej sprawy stanowić przyczyny wzruszenia orzeczenia. Wskazać trzeba, że nie znajduje żadnego uzasadnienia również zarzut obrazyart. 410 k.p.k.Skarżący nie wskazał jakie dowody istotne do ustaleń w sprawie Sąd pominął przy ocenie materiału dowodowego, czy też na jakich dowodach nie ujawnionych w toku rozprawy oparł swoje ustalenia. Tymczasem, jak wynika z analizy akt sprawy i uzasadnienia wyroku Sąd ujawnił i przeanalizował wszystkie istotne okoliczności wynikające z przeprowadzonych w sprawie dowodów, przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, ponadto wyczerpująco i logicznie, z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, je umotywował w uzasadnieniu orzeczenia.
Zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe także w zakresie orzeczonej wobec oskarżonegoM. K.kary. Sąd Okręgowy ferując rozstrzygnięcie w tym zakresie miał na uwadze wszystkie okoliczności istotne dla wymiaru kary, zarówno te obciążające, jak i te przemawiające na korzyść oskarżonego. W tych warunkach, wymierzoną karę w wymiarze 2 lata i 3 miesiące pozbawienia wolności, przy uwzględnieniu uprzedniej karalności oskarżonego nie sposób uznać za rażąco surową, w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego uzasadniają przepisyart. 636 § 1 k.p.k.iart. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o opłatach w sprawach karnych z dnia 23 czerwca 1973 roku(Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.).
Uwzględniając omówione okoliczności i podzielając stanowisko sądu meriti, wobec nie stwierdzenia uchybień uwzględnianych z urzędu, Sąd Apelacyjny orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.