Sygn. akt : II AKa 315/09

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 listopada 2009 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Helena Kubaty

Sędziowie

SSA Małgorzata Niementowska
SSA Piotr Mirek (spr.)

Protokolant

Agnieszka Przewoźnik

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Janusza Konstantego
po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy

1
D. D.s.A.iB.,ur. (...)wC.

2
M. K.s.W.iB.,ur. (...)wM.

3

P.P.s.T.iB.,ur. (...)wC.

4
Ł. G.s.W.iE.,ur. (...)wC.

oskarżonych zart. 158 §2 i 3 kkiart. 159 kkprzy zast.art. 11 §2 kk
na skutek apelacji prokuratora co do oskarżonych:D. D.iM. K.oraz obrońców oskarżonych:D. D.,M. K.,P.P.iŁ. G.

od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 22 kwietnia 2009 r.
sygn. akt. II K 33/07

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

- w stosunku do oskarżonychM. K.,P.P.iŁ. G.eliminuje z opisu przypisanego im przestępstwa udział w pobiciuJ. P.,
- łagodzi kary pozbawienia wolności wymierzone oskarżonemuM. K.iŁ. G.do 2 (dwóch) lat,
- na mocyart. 69§1 kkiart. 70§1 pkt 1 kkorazart. 73§1 kkzawiesza oskarżonymM. K.,P.P.iŁ. G.warunkowo wykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności na okres próby 5 (pięciu) lat, oddając ich w tym okresie pod dozór kuratora,
- uchyla w stosunku do wyżej wymienionych oskarżonych zawarte w punkcie 2 zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcie oparte o przepisart. 63§1 kk,
2. w pozostałym zakresie, w tym także w stosunku do oskarżonegoD. D.zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,
3. zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Częstochowie) na rzecz adw.M. Ł.kwotę 732 (siedemset trzydzieści dwa) zł w tym 22 % podatku VAT tytułem nieopłaconych kosztów obrony z urzędu udzielonej oskarżonemuŁ. G.w postępowaniu odwoławczym,
4. zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa wydatki postępowania odwoławczego po jednej czwartej części i obciąża oskarżonegoD. D.opłatą za II instancję w kwocie 600 (sześćset) złotych, a od oskarżonychM. K.,P.P.iŁ. G.zasądza na rzecz Skarbu Państwa opłaty za obie instancje w kwotach po 300 (trzysta) złotych.
Sygn. akt II AKa 315/09

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 roku uznał oskarżonychD. D.,M. K.,P.P.iŁ. G.za winnych tego, że w dniu 9/10 maja 2001 roku wC., działając wspólnie i w porozumieniu z inną, ustaloną osobą, pobili pokrzywdzonychI. K.,M. J.,E. S.iJ. P., uderzając ich rękami i kopiąc obutą stopą po głowie i całym ciele, narażając ich w ten sposób na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, w następstwie czego:

–

I. K.doznał obrażeń ciała w postaci urazu głowy ze złamaniami kości twarzoczaszki, krwotoku podpajęczynówkowego mózgu, krwotoku do komór mózgu, stłuczenia mózgu i pourazowego obrzęku mózgu, których następstwem była jego śmierć;

–

M. J.doznała obrażeń ciała w postaci urazu głowy ze wstrząśnieniem mózgu, ran tłuczonych twarzy, złamania szczęki, złamania wieloodłamowego kości nosowej, złamania oczodołu prawego, kości jarzmowej prawej, kości sitowej, krwotoku podpajęczynówkowego, stłuczenia klatki piersiowej z odmą pourazową lewej jamy opłucnowej, stłuczenia brzucha oraz stłuczenia płuc, które spowodowały ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci długotrwałej choroby realnie zagrażającej życiu;

–

E. S.doznała obrażeń ciała w postaci stłuczenia głowy ze wstrząśnieniem mózgu, złamania szczęki, złamania wieloodłamowego nosa i oczodołu prawego, złamania kości skroniowej prawej i kości sitowej, krwiaka śródmózgowego, stłuczenia klatki piersiowej, złamania III, IV, V i VI żebra po stronie lewej, obustronnego stłuczenia płuc oraz urazu brzucha z krwotokiem wewnętrznym spowodowanego pęknięciem śledziony, które spowodowały ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci długotrwałej choroby, realnie zagrażającej życiu;

–

zaśJ. P.doznał obrażeń ciała w postaci stłuczenia głowy i stłuczenia okolicy lędźwiowej lewej, które spowodowały rozstrój jego zdrowia na okres do 7 dni,

czym wyczerpali ustawowe znamiona przestępstwa zart. 158 § 2 i 3 kk. i za to na mocyart. 158 § 3 kk. wymierzył oskarżonemuD. D.karę 6 lat pozbawienia wolności, oskarżonemuM. K.karę 3 lat pozbawienia wolności, oskarżonemuP.P.karę 2 lat pozbawienia wolności i oskarżonemuŁ. G.karę 3 lat pozbawienia wolności.
Na mocyart. 63 § 1 kk. Sąd zaliczył oskarżonym na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności okresy rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie.
Pozostawił powództwo cywilne bez rozpoznania oraz orzekł o kosztach sądowych.
Wyrok Sądu I instancji został zaskarżony przez prokuratora oraz obrońców oskarżonych.
Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonychD. D.iM. K.w części dotyczącej orzeczenia o karze.
Powołując się naart. 438 pkt 4 kpk. prokurator zarzucił zaskarżonemu wyrokowi rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonymD. D.iM. K.kary pozbawienia wolności w stosunku do wysokiego stopnia społecznej szkodliwości przypisanego im czynu, wysokiego stopnia ich winy, motywacji i sposobu zachowania sprawców, a w szczególności ich roli w popełnieniu przestępstwa, czego konsekwencją było wymierzenie oskarżonemuD. D.kary 6 lat pozbawienia wolności aM. K.kary 3 lat pozbawienia wolności. W ocenie prokuratora wymierzone kary nie spełniają swych celów zapobiegawczych i wychowawczych w stosunku do skazanych oraz potrzebw zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
W konkluzji prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemuD. D.kary 7 pozbawienia wolności oraz oskarżonemuM. K.kary 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.W pozostałym zakresie prokurator wniósł o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.
Obrońca oskarżonegoD. D.zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez przyjęcie, że oskarżony dopuścił się czynu zart. 158 § 2 i 3 kk. w związkuzart. 159 kk. przy zastosowaniuart. 11 § 2 kk., mimo, że oskarżony w toku całego postępowania karnego nie przyznawał się do winy i nie wie, kto był sprawcą przestępstwa, zaś niekorzystne i obciążające oskarżonego wyjaśnienia złożone przez współoskarżonegoŁ. G.zostały w całości odwołane przez tego ostatniego;

2
obrazę przepisów prawa procesowego, które miały wpływ na treść orzeczenia:

–

art. 4 kpk. polegającą na naruszeniu zasady obiektywizmu przez uwzględnienie dowodów niekorzystnych dla oskarżonego, a pominięcie dowodów korzystnych w postaci wyjaśnień oskarżonegoi współoskarżonych;

–

art. 5 § 2 kpk. poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości dotyczących winy oskarżonego na jego niekorzyść;

–

art. 7 kpk. przez dowolne przekonanie, że zeznania świadków są wystarczające do przyjęcia winy oskarżonego, mimo, że bezpośrednich świadków zdarzenia nie było.

Stawiając te zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyrokui uniewinnienie oskarżonego ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyrokui przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonegoP.P.zaskarżył wyrok w całościi zarzucił mu:

1
obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

–

art. 4 kpk. polegającą na naruszeniu zasady obiektywizmu poprzez kierunkowe nastawienie do sprawy co doprowadziło do oceny materiału dowodowego w sposób podporządkowujący tę ocenę z góry przyjętym założeniom;

–

art. 5 § 2 kpk. polegającą na rozstrzygnięciu na niekorzyść oskarżonego nie dających się usunąć wątpliwości;

–

art. 7 kpk. poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego złożonym na etapie postępowania sądowego, a uznaniem za wyłącznie prawdziwe wyjaśnień złożonych w toku postępowania przygotowawczego, mimo istnienia dowodów świadczących o braku swobody w trakcie ich składania;

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, wobec uznania oskarżonych, w tymP.
P.za winnych popełnienia zarzucanego im czynu, podczas gdy w materiale dowodowym poza odwołanymi przezP.P.orazŁ. G.wyjaśnieniamiz toku postępowania przygotowawczego, z przyczyn opisanych szczegółowow uzasadnieniu apelacji brak jest dowodów potwierdzających ich sprawstwo.

W oparciu o wskazane wyżej zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie wyrokui przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Obrońca oskarżonegoM. K.zaskarżając wyrok w części dotyczącej tego oskarżonego zarzucił mu:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, które miały istotny wpływ na treść wyroku polegający na:

–

–

błędnym uznaniu, że oskarżony popełnił czyn zarzucany mu w akcie oskarżenia poprzez niewłaściwą, sprzeczną z zasadami dowodzeniai doświadczenia ocenę tej części materiału dowodowego, który ległu podstaw wyrokowania, w sytuacji, gdy oskarżony nie został wskazany przez pokrzywdzonych, brak jest jakichkolwiek powodów, że przebywał na miejscu zdarzenia w chwili jego zaistnienia, a oskarżenie opiera się jedynie na pomówieniach z postępowania przygotowawczego, później odwołanych;

2
obrazę przepisów postępowania mającą zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy a mianowicie:

–

naruszenieart. 392 § kpk. poprzez uznanie zeznań świadkaM. M.za nieistotne, nieprzesłuchanie go na rozprawie i poprzestanie na odczytaniu jego zeznań, podczas gdy treść zeznań tego świadka ma istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego, w szczególności, gdzie udał się oskarżonyK.około godziny 22.00 krytycznego dnia;

–

art. 5 § 2 kpk. poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego wyrażające się w ocenie przez Sąd dowodówz opinii biegłych powołanych w sprawie;

–

naruszenieart. 172 kpk. iart. 175 § 2 kpk. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z konfrontacjiM. K.zŁ. G.iP.P.dla wyjaśnienia sprzeczności w treści składanych przez nich wyjaśnień;

3
rażącą niewspółmierność orzeczonej kary pozbawienia wolności poprzez naruszenie dyrektyw wymiaru kary wynikających zart. 53§ 1 i nast. kk., w tym w szczególnościart. 58 § 1 kk.

Stawiając te zarzuty obrońca oskarżonegoM. K.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od dokonania czynu ewentualnie,z ostrożności procesowej, obrońca wniósł o uchylenie wyroku przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy lub też w końcu o zmianę wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania..
Obrońca oskarżonegoŁ. G.zaskarżył wyrok w części dotyczącej tego oskarżonego i zarzucił mu:

1
błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia a mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, żeŁ. G.popełnił przestępstwo określone wart. 158 § 2 i 3 kk., podczas gdy brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających jego sprawstwo, poza wyjaśnieniami, które złożył on orazP.P., a które zostały przez oskarżonych odwołane w toku postępowania;

2
naruszenie przepisów postępowania, tj.:

–

art. 7 kpk. poprzez przeprowadzenie dowolnej oceny dowodów,w szczególności poprzez uznanie za prawdziwe wyjaśnień, które oskarżonyŁ. G.iP.P.złożyli podczas postępowania przygotowawczego;

–

art. 5 § 2 kpk. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść oskarżonego nie dających się usunąć wątpliwości.

Stawiając te zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyrokui przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowi, zaś w razie uznania apelacji za bezzasadną, co do winy oskarżonego, wniosła o zmianę wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Przypomnieć jeszcze trzeba, że niniejsza sprawa, jest już po raz wtóry rozpoznawana przez Sąd Apelacyjny.
Wyrokiem z dnia 8 marca 2007 roku Sąd Apelacyjny w Katowicach uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 8 grudnia 2005 roku, którym uznano oskarżonychD. D.,P. S.,M. K.,P.P.iŁ. G.za winnych popełnienia czynuzart. 158 § 2 i 3 kk. w zw. zart. 159 kk. w zw. zart. 11 § 2 kk. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Częstochowie.
Wcześniej, bo postanowieniem z dnia 7 lutego 2007 roku postępowanie karnew stosunku doP. S.zostało umorzone wobec śmierci oskarżonego.
Sąd Apelacyjny stwierdził, co następuje:
Apelacje obrońcy oskarżonegoD. D.i prokuratora nie są zasadnei dlatego nie zostały uwzględnione. Apelacje obrońców oskarżonychM. K.,Ł. G.iP.P.są zaś o tyle skuteczne, że ich wniesienie skutkowało zmianą skarżonego wyroku, jednakże w sposób dalece obiegający od wniosków apelujących.
Zaznaczyć trzeba na wstępie, iż konstrukcja wszystkich środków odwoławczych wniesionych przez obrońców oskarżonych jest w zasadzie tożsamai sprowadza się do kwestionowania ustaleń faktycznych. Choć apelujący formułują jeszcze zarzuty obrazy prawa procesowego, to poza obrońcą oskarżonegoM. K.ograniczają się do ogólnikowego wskazania naruszenia przepisówart. 4 kpk,art. 5 § 2 kpkiart. 7 kpk. Normy zawarte w tych przepisach to podstawowe zasady procesu karnego określające sposób procedowania w sprawach karnych.W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, iż dla skutecznego powoływania się na naruszenie zasady obiektywizmu (art. 4 kpk) konieczne jest wykazanie konkretnych przepisów służących realizacji tej zasady, zaś naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7 kpk) wymaga wykazania konkretnych błędów w sposobie dochodzenia do określonych ocen.
Wbrew twierdzeniom skarżących Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził przewód sądowy, nie dopuszczając przy tym uchybień, które musiałyby skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku. W toku postępowania dowodowego prowadzonego zgodnie z zaleceniami Sądu Apelacyjnego, zgromadził wszystkie dostępne mui istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody.
Zupełnie chybionymi są zarzuty obrońcy oskarżonegoM. K.dotyczące obrazy przepisówart. 392 § 1 kpkorazart. 172 kpki175 § 2 kpk.
Twierdzenia skarżącego, że Sąd I instancji, naruszając dyspozycjęart. 392 § 1 kpkniezasadnie odczytał zeznania świadkaM. M., uznając je za nieistotne nie znajdują żadnego oparcia w aktach sprawy. Z treści protokołu rozprawy w dniu9 kwietnia 2008 roku (k. 3241) wynika przecież, iż zeznania świadkaM. M.odczytano w trybie przewidzianym wart. 391 § 1 kpk, z tego powodu, że świadek przebywa za granicą. Dodać trzeba, iż świadek ten składał zeznania nie tylkow postępowaniu przygotowawczym. Był także przesłuchiwany przez Sąd w trakcie poprzedniego postępowania. Oskarżeni mieli zatem możliwość bezpośredniego uczestniczenia w przeprowadzaniu tego dowodu.
Z uwagi na prezentowaną przez oskarżonych w postępowaniu sądowym linię obrony, pozbawionym jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia jest zarzucanie Sądowi Okręgowemu, że nie przeprowadził konfrontacji oskarżonegoM. K.zŁ. G.iP.P.W sytuacji, gdy ci ostatni oskarżeni tak samo jakM. K.przeczą udziałowi w popełnieniu zarzucanego im przestępstwa i negują prawdziwość wyjaśnień odwołanych jeszcze w postępowaniu odwoławczym trudno dociec, czemu służyć miałoby prowadzenie tej czynnościi w jaki sposób miałaby ona przebiegać.
Wbrew wywodom skarżących Sad I instancji zgromadzony materiał dowodowy poddał wszechstronnej oraz wnikliwej analizie i ocenie dając temu wyraz w pisemnym uzasadnieniu wyroku. Ustalenia faktyczne dokonane w oparciu o tak oceniony materiał dowodowy w zakresie dotyczącym samego udziału oskarżonych w zdarzeniu będącym przedmiotem niniejszego postępowania są prawidłowe. Przedstawionyw pisemnych motywach tok rozumowania, który doprowadził Sąd Okręgowy do takich ustaleń jest zgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W żadnym wypadku nie wykracza też poza granice przyznanej Sądowi swobody. Z przyczyn omówionych w dalszej części weryfikacji na korzyść oskarżonychM. K.,Ł. G.iP.P.wymaga określenie ich roliw popełnieniu przypisanego im przestępstwa.
Nie ulega wątpliwości, że mimo wielości przeprowadzonych dowodów, materiał dowodowy, mający znaczenie rozstrzygnięcia sprawy ogranicza sięw zasadzie do wyjaśnień oskarżonych. Jedynymi zaś dowodami wskazującymi na oskarżonych, jako sprawców pobicia pokrzywdzonych są wyjaśnienia oskarżonychP.P.iŁ. G.złożone w postępowaniu przygotowawczym. Mając w polu widzenia całokształt wyjaśnień tych oskarżonych,a także pozostałe dowody słusznie Sad Okręgowy uznał za wiarygodne te kwestionowane później przez nich wyjaśnienia.
Zauważyć należy, iż pierwsze wyjaśnienia oskarżonychP.
P.iŁ. G.nie sprowadzają się ani wyłącznie do samego przyznania się do udziału w pobiciu pokrzywdzonych ani też innych ogólnikowych twierdzeń, na podstawie których nie można byłoby odtworzyć przebiegu zdarzenia. Przeciwnie mimo pewnych, niemających istotnego znaczenia rozbieżności w opisie tego zdarzenia, są one spójne logiczne i konsekwentne. Gdy uwzględni się dynamikę zdarzenia, wielość uczestniczących w nich oskarżonychi pokrzywdzonych, a także to, że pobicie pokrzywdzonych nie było wcześniej planowane i doszło do niego w miejscu nie oświetlonym w porze nocnej oczywistym jest występowanie pewnych nieścisłości dotyczące przebiegu zdarzenia i zachowania się poszczególnych jego uczestników. Stąd też nie wydają się być niczym nadzwyczajnym trudności oskarżonegoP.
P.w dokładnym określeniu miejsca zdarzenia w trakcie eksperymentu procesowego. Również stwierdzenieP.
P., że nie pamięta, abyD. D.zaatakował wcześniej jeszcze jednego mężczyznę –J. P.nie świadczyo braku spójności wyjaśnień oskarżonych. Relacjonowane przezŁ. G.zachowanieD. D.wobecJ. P.było zdarzeniem nagłym, trwającym bardzo krótko. Nie było też sygnalizowane przezD. D.innym oskarżonym. Dlatego nie można wykluczyć, że nie zostało dostrzeżone przezP.P.. Tym bardziej, iż według jego wyjaśnień oskarżonyD. D.iP. S.„szli w pewnej odległości” przed nimi.Odnosząc się do późniejszych wyjaśnień oskarżonychP.
P.iŁ. G., nie można zakładać, że niemożliwym jest stosowanie przez prowadzących czynności procesowe niedopuszczalnych praktyk, mających na celu uzyskanie od przesłuchiwanych odpowiednich wyjaśnień, czy też zeznań. Nie zależnie od faktu prawomocnego umorzenia śledztwa w sprawie stosowania wobec oskarżonych przemocy podczas czynności procesowych (akta sprawy 1 Ds. 616/02/S Prokuratury Rejonowej w Zawierciu), co nie zwalnia Sądu od prowadzenia własnej oceny materiału dowodowego stwierdzić trzeba, iż w realiach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek podstaw, aby negować prawidłowość odbierania od oskarżonych wyjaśnień w postępowaniu przygotowawczym. Słusznie zatem uznał Sąd I instancji, że odwoływanie złożonych wcześniej wyjaśnień jest elementem przyjętej linii obrony, mającej na celu uniknięcie odpowiedzialności karnej. Stanowiska prezentowane w tym zakresie przez oskarżonych nie są konsekwentne, a podnoszone przy tym argumenty nie są przekonujące. Zostały one poddane analizie przez Sąd I instancji. Wnioski do jakich doszedł Sąd Okręgowy są logiczne i zasługują na akceptacje. Przypomnieć wystarczy, że oskarżeniP.P.iŁ. G.odwoływane przez siebie wyjaśnienia składali, będąc przesłuchiwani także przez prokuratora a w przypadkuŁ. G.również i przez Sąd w postępowaniu w przedmiocie stosowania tymczasowego aresztowania. Nie twierdzili też aby w związku z przesłuchiwaniem ich w charakterze podejrzanych stosowano wobec nich groźby lub przemoc.
Sąd Apelacyjny nie podziela poglądów apelujących, jakoby w aktach sprawy nie brak było dowodów uprawdopodobniających tezę o wymuszaniu na oskarżonych przemocą i bezprawnymi groźbami złożenia kwestionowanych wyjaśnień.
Zupełnie chybionym jest powoływanie się tutaj na zeznania świadków podnoszących zastrzeżenia, co do sposobu, w jaki sami mieli być przesłuchiwaniuw postępowaniu przygotowawczym, skoro nie posiadali oni żadnych informacji na temat tego, jak wyglądało przesłuchiwanie oskarżonychP.P.
iŁ. G..
Wbrew twierdzeniom apelujących tego rodzaju dowodu nie stanowi notatka urzędowaW. K. (1)z dnia 18 maja 2001 roku (k. 450) . Treść tej notatki nie tylko nie tylko nie dostarcza podstaw do negowania wartości dowodowej złożonych wcześniej przezP.
P.wyjaśnień, ale wręcz wyklucza prawdziwość twierdzeń oskarżonego o wymuszaniu biciem przyznania się do winy. Wynika z niej bowiem tylko tyle, żeP.P.miał oświadczyćW. K. (1), że „z kontekstu wypowiedzi zasłyszanych przez niegow trakcie pobytu w KMP doszedł do wniosku, że lepszym rozwiązaniem dla niego będzie przyznanie się do pobicia, za które grozi mniejsza kara”.
Bez znaczenie dla oceny wiarygodności wyjaśnień oskarżonegoP.P.jest podnoszenie przez jego obrońcę, ujawnionej przez świadkaA. B.obecności przy przesłuchaniu oskarżonego funkcjonariuszaT.
P.. Z akt sprawy nie wynika, aby ten fakt był wcześniej ukrywany. UczestnictwoT.P.w przesłuchaniu oskarżonego odnotowano w protokole tej czynności, a sam oskarżonyP.
P.wyjaśnił, iż w trakcie tego przesłuchania nie stosowano wobec niego przemocy (k. 3347).
Ustalenia sprawstwa oskarżonych nie wyklucza podnoszony we wszystkich apelacjach obrońców oskarżonych brak materialnych śladów udziału oskarżonychw popełnieniu przypisanego im przestępstwa. To, że na miejscu przestępstwa nie zabezpieczono śladów identyfikujących oskarżonych w żadnym wypadku nie może być traktowane w kategoriach nie dających się usunąć wątpliwości, o których mowawart. 5 § 2 kpk. To samo dotyczy stwierdzenia na obuwiu i odzieży oskarżonych braku śladów biologicznych pokrzywdzonych. Nie wyklucza to sprawstwa oskarżonych, tym bardziej, że do ich zatrzymania doszło dopiero po upływie 6 dni od popełnienia przestępstwa. Wywody apelujących dopatrujących się wręcz niepodobieństwa w braku śladów obuwia oskarżonych na miejscu przestępstwa, braku śladów oskarżonych powstałych w wyniku otarcia naskórka wyrwania włosa, czy też w niezniszczeniu przez oskarżonych obuwia i odzieży, na których znajdowały się ślady krwi, nie zawierają argumentacji, która przekreślałaby trafność ustaleń SaduI instancji. Prawidłowości ustaleń Sądu I instancji nie wykluczają, także te dowody, które miały stanowić alibi oskarżonych (zeznania świadków:Z. O.,K. G.,M. G.,M. M.W. S.,W. K. (2),P. S.) . Dowody te zostały poddane przez SądI instancji wnikliwej analizie i ocenie, którą przedstawił w uzasadnieniu skarżonego wyroku, i która zasługuje na aprobatę Sądu odwoławczego. Powtarzanie w tym miejscu argumentacji Sadu Okręgowego byłoby zbyteczne. Tym bardziej, że apelujący nie podnoszą niczego, co mogłoby prowadzić o odmiennej oceny wymienionego materiały dowodowego.
Podzielając w pełni stanowisko Sadu I instancji, co do prawdziwości wyjaśnień oskarżonychŁ. G.iP.P.nie można w pełni zgodzić się z wnioskami, które Sąd Okręgowy wywiódł z tych wyjaśnień. Konsekwencją oparcia się na wyjaśnieniachŁ. G.iP.
P.jest dokonywanie tylko takich ustaleń faktycznych, na jakie pozwala ich treść. Wobec tego, że w toku całego postępowania nie zdołano uzyskać jakiegokolwiek innego dowodu pozwalającego weryfikować wersje oskarżonychi spojrzeć na ich zachowanie z innej perspektywy niż ta przedstawiana w ich wyjaśnieniach, nic nie uprawniało Sądu Okręgowego do zakładania, że oskarżeniŁ. G.iP.
P.składając wyjaśnienia próbowali pomniejszyć swój udział w zajściu. W realiach niniejszej sprawy udział poszczególnych oskarżonych w popełnieniu przestępstwa ustalić można wyłącznie na podstawie okoliczności podanych w wyjaśnieniachŁ. G.iP.
P.. Dlatego też ani zgromadzony materiał dowodowy ani ustalone przez Sad Okręgowy okoliczności zachowania oskarżonych nie pozwalają na przyjęcie, żeŁ. G.,P.P.iM. K.ponoszą odpowiedzialność za pobicieJ. P.. Przypisanie innym osobom poza oskarżonymD. D.winy i sprawstwa w popełnieniu tego przestępstwa nie jest możliwe, ponieważ:

–

nie ustalono, aby oskarżeni planowali wcześniej dokonanie tego przestępstwa, brak też dowodów wskazujących na to, że już w chwili pobiciaJ. P.oskarżeni mieli zamiar pobicia pozostałych pokrzywdzonych,

–

z ustaleń Sadu I instancji wynika, iż jedynym oskarżonym, który zaatakowałJ. P.byłD. D.,

–

żaden z pozostałych oskarżonych nie podejmował jakichkolwiek czynności, które mogłyby być odczytywane, jako współdziałanie zD. D.– według ustaleń Sadu Okręgowego pozostali oskarżeni stali w pewnej odległościD. D.iP. S.obserwując zajście,

–

zaatakowanieJ. P.przezD. D.było zachowaniem niespodziewanym,

–

stosowanie przemocy wobec pokrzywdzonegoJ. P.ograniczało się według ustaleń Sądu Okręgowego do uderzenia w głowę i kopnięcia w twarz oraz dolna część pleców,

–

zajście z udziałemJ. P.zakończyło się bezpośrednio po tym ucieczką pokrzywdzonego.

W tym stanie rzeczy brak okoliczności, które pozwalałyby dowodzić tego, że oskarżeniP.
P.,Ł. G.iM. K.uczestniczyliw pobiciuJ. P.. Sąd Okręgowy nie wskazuje zresztą w uzasadnieniu wyroku, w czym miałby przejawiać udział oskarżonych w realizacji tego przestępstwa. Krótkotrwałość przedmiotowego zajścia nie daje nawet podstaw do rozważania tego, czy oskarżeni akceptowali zachowanieD. D.. Dlatego też Sąd Apelacyjny dokonał zmiany zaskarżonego wyroku eliminując z opisu przestępstwa przypisanego oskarżonymŁ. G.,P.P.iM. K.udział w pobiciuJ. P..
Mając w polu widzenia przyjęte przez Sąd I instancji za podstawę ustaleń faktycznych wyjaśnieniaŁ. G.iP.P.zgodzić się trzeba z Sądem Okręgowym, że wszyscy oskarżeni uczestniczyli w pobiciu pokrzywdzonychI. K.,E. S.iM. J.. Prawidłowo też Sad I instancji określił rolę oskarżonegoD. D.w popełnieniu tego przestępstwa. Ze relacji obu wymienionych wcześniej oskarżonych wynika jednoznacznie, że to oskarżony był inicjatorem pobicia pokrzywdzonych i obokP. S.najaktywniejszym i najbardziej brutalnym jego uczestnikiem.
Nie można natomiast przyjąć za Sądem Okręgowym, że tak samo jak wymienieni wyżej również oskarżeniŁ. G.,P.
P.iM. K.uczestniczyli czynie w trwającym kilka minut kopaniu pokrzywdzonych. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala bowiem na przypisanie tym oskarżonym zadawania pojedynczych uderzeń i kopnięć. Prawdą jest, że oskarżonyŁ. G.mówi o tym, że kiedy „zrobiło się zamieszanie” wszyscy pozostali oskarżeni zaczęli kopać pokrzywdzonych. W tym zakresie wyjaśnienia oskarżonegoŁ. G.nie mogą stanowić jedynego wyznacznika ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego. Tak samo jak i w pozostałym zakresie odczytywać je trzeba i analizować łącznie z wyjaśnieniamiP.
P.. Trudno nie zauważyć, iż nawet oparcie się wyłącznie na wyjaśnieniach oskarżonegoŁ. G., nie czyniłoby stanowiska Sadu Okręgowego wystarczająco konsekwentnym. OskarżonyŁ. G.wskazując na kopanie pokrzywdzonych przez pozostałych oskarżonych, wyjaśnił, że sam kopnął tylko raz jedną z leżących na ziemi osób. Skoro poza wyjaśnieniami tego oskarżonegoi wyjaśnieniamiP.
P., który twierdził, żeŁ. G.zM. K.uderzył pokrzywdzone „z otwartej ręki” i kopnął dwa razy leżącą kobietę nie ma innych dowodów zachowania oskarżonego, to przypisywanie mu kopania pokrzywdzonych przez okres kilku minut stanowiłoby niedopuszczalna nadinterpretację pozostającego w dyspozycji Sadu materiału dowodowego. To samo dotyczy oskarżonegoM. K., mającego według wersji obu przyznających się do winy oskarżonych uderzać jedną z pokrzywdzonych w twarz. W przypadku tego oskarżonegoP.P.stwierdził, iż nie widział, aby kogoś kopnął. Sam zaś przyznał się do uderzenia i przewrócenia jednej z pokrzywdzonych.
Powyższe żadną miarą nie uchyla odpowiedzialności oskarżonych za realizację znamion przestępstwa zart. 158 § 2 i 3 kk. Możliwe im do przypisania zachowanie i to w najbardziej korzystnej dla nich postaci było uczestnictwem w pobiciu pokrzywdzonych, wspomagało agresjęD. D.iP. S.i wyrażało akceptację ich zachowania.
W ocenie Sądu Apelacyjnego prawidłowa jest kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonym. Jakkolwiek Sad I instancji nie eksponuje w uzasadnieniu wyroku kwestii intertemporalnych odpowiedzialności oskarżonych, to trafnie określa w opisie czynu przypisanego oskarżonym doznany przez pokrzywdzone ciężki uszczerbek na zdrowiu, jako długotrwałą chorobę realnie zagrażającą życiu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia żadnych wątpliwościw tym przedmiocie.
Gdy zaś idzie o ocenę trafności skarżonego wyroku w zakresie kar wymierzonych oskarżonym Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się podstaw do weryfikacji rozstrzygnięcia Sadu I instancji w stosunku do oskarżonegoD. D.. Niezasadną okazała się zatem apelacja prokuratora, domagającego się wymierzeniaD. D.kary 7 lat pozbawienia wolności. Apelacja oskarżyciela nie mogła być skuteczna już chociażby z tego powodu, że nie spełniała kryterium,o którym mowa wart. 438 pkt 4 kpk.
Nie ulega jakiejkolwiek wątpliwości, że orzekanie o karze ma charakter indywidualny, a proces wyboru i miarkowania właściwejin concretorepresji karnej jest w pewnej mierze subiektywny.
Dlatego też ustawodawca określając wart. 53 kkzasady i dyrektywy modelowego orzekania o karze pozostawia Sądowi określony zakres swobody w jej wymierzaniu. Wykładnikiem granic „uznaniowości” sądu jest wskazana w przepisieart. 438 pkt 4 kpkrażąca niewspółmierność kary. Stąd też dostrzegana przez stronę lub nawet Sąd odwoławczy niewspółmierna łagodność lub surowość kary, nie daje podstaw do weryfikacji rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Dla skuteczności środka odwoławczego koniecznym jest wykazanie nie tylko tego, że orzeczona kara jest niewspółmiernie łagodna, ale również tego, że ta niewspółmierność ma charakter rażący. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie sposób dowodzić, że kara pozbawienia wolności wymierzona oskarżonemuD. D.w rozmiarze niższym zaledwie o 1/7 od kary wnioskowanej w apelacji prokuratora nosi cechy kary rażąco niewspółmiernej.
Stwierdzić jednocześnie trzeba, iż w kara wymierzona temu oskarżonemu nie może być uznana za karę rażąco surową.
Uwzględniając okoliczności zachowania oskarżonego, a przede wszystkim to, że był inicjatorem pobicia pokrzywdzonych i to, jaką rolę odgrywał w popełnieniu tego przestępstwa, a także skutki przestępstwa, w popełnieniu którego uczestniczył uznać należy, iż wymierzona mu kara jest adekwatna do jego winy i stopnia społecznej szkodliwości czynu. Spełnia też stawiane przed nią wymagania w zakresie społecznego i wychowawczego oddziaływania.
Gdy zaś idzie o kary pozbawienia wolności wymierzone pozostałym oskarżonym, Sąd Apelacyjny wbrew stanowisku Sądu I instancji oraz poglądom prezentowanym w apelacji prokuratora nie dostrzega przesłanek uzasadniających różnicowanie ich wysokości. Z wywodów zawartych w uzasadnieniu skarżonego wyroku wnioskować można, iż jedynym powodem łagodniejszego potraktowania oskarżonegoP.P.jest posiadanie w chwili popełnienia przestępstwa innego rodzaju obuwia, niż pozostali oskarżeni. W sytuacji, gdy Sąd Okręgowy mówi o przypadkowości udziału w zajściu, a oskarżony miał świadomość tego, w jaki sposób zachowują się pozostali uczestniczący w pobiciu sprawcy argumentacja Sadu I instancji nie wydaje się być przekonująca. To samo dotyczy wywodów prokuratora, mających uzasadniać wymierzenie oskarżonemuM. K.kary 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Jedyną wskazywaną przez skarżącego przesłanką zaostrzenia kary temu oskarżonemu jest to, że jako jedenz pierwszych przyłączył się zdarzenia zainicjowanego przezD. D.i jako jeden z pierwszych uderzył w twarz bezdomną kobietę. Jeżeli zachowanie oskarżonegoM. K.niczym szczególnym nie odbiegało od zachowania oskarżonychP.P.iŁ. G., a wszyscy ci oskarżeni podeszli wspólnie do pokrzywdzonych atakowanych już przezD. D.iP. S., to brak okoliczności racjonalizujących wymierzenieM. K.surowszej kary.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok łagodząc kary wymierzone oskarżonymM. K.iŁ. G.do 2 lat, tj. do wysokości kary wymierzonej przez Sąd I instancji oskarżonemuP.P.. Nie tracąc z pola widzenia skutków przestępstwa przypisanego oskarżonym, wymierzone oskarżonym kary pozbawienia wolnościw tym rozmiarze spełniają wszystkie dyrektywy wymiaru kary. Zauważyć trzeba, iż sam fakt uwolnienia oskarżonych od odpowiedzialności za pobicie pokrzywdzonegoJ. P.musiał znaleźć swoje odzwierciedlenie w wymierzonej im karze. To samo dotyczy prezentowanego wcześniej odmiennego spojrzenia Sądu Apelacyjnego na określenie udziału oskarżonych w pobiciu pozostałych pokrzywdzonych. Niezależnie też od tego jak ocenia się poglądy subkultury, z którą mieli utożsamiać się lub sympatyzować oskarżeni zgodzić się trzeba z Sądem Okręgowym, że uczestnictwo w przypisanych im przestępstwie nie było planowane i wyniknęło z zachowaniaD. D.iP. S., którzy bez żadnego powodu zaatakowali pokrzywdzonych.
Orzekając dzisiaj o odpowiedzialności karnej oskarżonych trudno tyłoby zupełnie pomijać to, że od popełnienia przez oskarżonych przestępstwa upłynął okres ponad 8 lat. Nie rzutuje to oczywiście żadną miarą na ocenę winy i społecznej szkodliwości czynu, nie mniej jednak nie pozostaje bez znaczenia dla wymiaru kary. Ocena zachowania oskarżonych na przestrzeni takiego okresu czasu pozwala na pełniejsze wypowiedzenie się w zakresie właściwości i warunków osobistych oskarżonych, oraz ich zachowania po popełnieniu przestępstwa. Ma to zaś znaczenie przy wyborze represji karnej właściwej dla realizacji zapobiegawczychi wychowawczych celów kary.
Choć oskarżeni przypisanego im przestępstwa dopuścili się w trudnym okresie swojego życia – w okresie wkraczania w dorosłość, stwierdzić trzeba z perspektywy czasu, że czyn, którego się dopuścili miał w ich życiu charakter wyjątkowyi incydentalny.Ł. G.,P.P.iM. K.posiadają pozytywne opinie środowiskowe, pracują zawodowo, nie byli dotychczas karani. Zasadnym jest zatem przypuszczenie, że dla osiągnięcia celów kary nie jest koniecznym wymierzanie im bezwzględnych kar pozbawienia wolności. Tym bardziej, że tego rodzaju represji karnej oskarżeni mogli doświadczyć w ramach stosowanego wobec nich przez ponad osiem miesięcy tymczasowego aresztowania. Dlatego Sąd Apelacyjny zawiesił im warunkowo wykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności na okres próby 5 lat. Zastosowanie maksymalnego okresu probacji i oddanie oskarżonych pod dozór kuratora pozwoli na właściwe sprawdzenie pozytywnej prognozy.
Nie podzielając idących dalej zarzutów i wniosków apelacji obrońców oskarżonych w pozostałym zakresie Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono po myślart. 636 §2 kpkw zw. zart. 633 kpkiart. 2 ust 1 pkt 4 i 6, art. 8 oraz art. 10 ust 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. z 1983 r.Nr 49 poz. 223).