Sygn. akt II AKa 307/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 października 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny
w składzie:
Przewodniczący:  SSA Mirosław Cop
Sędziowie:   SSA Krzysztof Noskowicz (spr.)
SSA Grażyna Świderska - Wandor
Protokolant:   st. sekr. sądowy Monika Żylińska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku Mirosława Kido
po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r.
sprawy
K. A.s.D.
oskarżonego zart. 158 § 3 kk

T. T. (1)

oskarżonego zart. 158 § 3 kk
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy
z dnia 22 maja 2015 r., sygn. aktIII K 25/14

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że kary pozbawienia wolności orzeczone wobec oskarżonych w punkcie 1 obniża wobec oskarżonegoK. A.do 6 (sześciu) lat, a wobec oskarżonegoT. T. (1)do 5 (pięciu) lat,

II
utrzymuje w mocy w pozostałej części zaskarżony wyrok,

III
zwalnia oskarżonych od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze,

a wydatkami tego postępowania obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
K. A.iT. T. (1)zostali oskarżeni o to, że:
w dniu 8 sierpnia 2012r. wŚ.w mieszkaniu przyul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu, wzięli udział w pobiciuJ. Ż.w ten sposób, że bili go rękoma w głowę doprowadzając do jego upadku na podłogę, a następnie kopali go po całym ciele, a nadtoK. A.skakał po ciele pokrzywdzonego, czym narażaliJ. Ż.na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, powodując uJ. Ż.krwawienie podpajęczynówkowe i dokomorowe, złamanie mostka i obustronne złamania żeber, uszkodzenia tkanek miękkich warg i dziąseł ze złamaniem zębów górnych, nieliczne wybroczyny podspojówkowe i podśluzówkowe, zasinienia, otarcia naskórka i powierzchowne rany w obrębie głowy, tułowia i kończyn, które doprowadziły do pourazowego uszkodzenia centralnego układu nerwowego skutkującego pomimo leczenia śmiercią pokrzywdzonego w dniu(...),
to jest o przestępstwo zart. 158 § 3 k.k.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 22 maja 2015 r. w sprawieIII K 25/14orzekł następująco:
- oskarżonychK. A.iT. T. (1)uznał za winnych tego, że w dniu 8 sierpnia 2012 r. wŚ.w mieszkaniu przyul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu, wzięli udział w pobiciuJ. Ż., w którym narazili go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia w ten sposób, żeK. A.uderzył go pięścią w twarz, następnieT. T. (1)uderzył go ręką w głowę, po czymK. A.trzymającJ. Ż.za odzież wyciągnął go z fotela na środek pokoju i uderzając go doprowadził do jego upadku na podłogę, a następnie wraz zT. T. (1)pokopali go po całym ciele, w tym w głowę i klatkę piersiową, a nadtoK. A.skakał po klatce piersiowej pokrzywdzonego, powodując uJ. Ż.urazy głowy w postaci krwiaków podoponowych, podtwardówkowych i podpajęczynówkowych z krwawieniem do układu komorowego, dwumiejscowego złamania mostka i obustronnego, wielomiejscowego złamania żeber, w tym w linii środkowo - łopatkowej oraz pachowej przedniej i tylnej, uszkodzenia tkanek miękkich warg i dziąseł ze złamaniem zębów górnych, nielicznych wybroczyn podspojówkowych i podśluzówkowych, zasinień, otarć naskórka, powierzchownych ran w obrębie głowy, tułowia i kończyn, które doprowadziły do pourazowego uszkodzenia centralnego układu nerwowego, skutkującego - pomimo leczenia - śmiercią pokrzywdzonego w dniu 9 sierpnia 2012 roku, przy czym następstwo tego pobicia oskarżeni mogli przewidzieć, tj. przestępstwa zart. 158 § 3 k.k.i za to na podstawie tego przepisu skazał oskarżonegoK. A.na karę 7 lat pozbawienia wolności, a oskarżonegoT. T. (1)na karę 6 lat pozbawienia wolności (pkt 1), z zaliczeniem oskarżonym na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności odpowiednio okresów rzeczywistego pozbawienia wolności (pkt 2);
- zwolnił oskarżonych od uiszczenia opłaty, a kosztami sądowymi w sprawie obciążył Skarb Państwa (pkt 3).
Apelacje od powyższego wyroku wywiedli obrońcy oskarżonychK. A.iT. T. (1).
Obrońca oskarżonegoK. A.zaskarżył wyrok co do tego oskarżonego w części dotyczącej orzeczenia o karze, zarzucając na podstawieart. 427 § 1 i § 2 k.p.k.orazart. 438 pkt 4 k.p.k.rażącą niewspółmierność kary, polegającą na wymierzeniu temu oskarżonemu kary 7 lat pozbawienia wolności przez przecenienie znaczenia ustalonych w sprawie okoliczności obciążających, zaś niedocenienie wymowy i znaczenia ustalonych przez Sąd I instancji okoliczności łagodzących, co ostatecznie doprowadziło do wymierzenia mu kary nieodpowiadającej jej celom i nieuwzględniającej ustawowych dyrektyw wymiaru kary, a zwłaszcza nakazujących zwrócić szczególną uwagę na wychowanie młodocianego sprawcy przestępstwa.
W konsekwencji obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemuK. A.znacznie łagodniejszej kary, tj. kary 2 lat pozbawienia wolności.
Obrońca oskarżonegoT. T. (1)zaskarżył wyrok co do tego oskarżonego w całości, zarzucając na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.orazart. 438 pkt 3 i 4 k.p.k.:
1. relewantny dla treści orzeczenia błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na nietrafnym przyjęciu, że oskarżonyT. T. (1), działając wspólnie i w porozumieniu z oskarżonymK. A., dopuścił się popełnienia występku zart. 158 § 3 k.k., podczas gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje, iż oskarżonyT.nie mógł przewidzieć następstwa pobicia w postaci śmierci pokrzywdzonegoJ. Ż., albowiem:
a) ciosy zadane przez oskarżonego w czasie jego aktywnego udziału w pobiciu pokrzywdzonego nie były skierowane we wrażliwe części ciała pokrzywdzonego, w tym przede wszystkim w głowę, a tym samym, ze względu na ich charakter nie były w stanie doprowadzić do śmierciJ. Ż.;
b) oskarżonyT. T. (1)nie obejmował wolą oraz świadomością tych agresywnych zachowań oskarżonegoK. A.wobec pokrzywdzonegoJ. Ż., które nastąpiły po tym, jak oskarżonyT.odstąpił od bicia pokrzywdzonego, a które doprowadziły do powstania u pokrzywdzonego obrażeń opisanych w opiniach biegłych, w następstwie których pokrzywdzony zmarł;
2. rażącą niewspółmierność kary orzeczonej wobec oskarżonego, polegającą na wymierzeniu jej w wymiarze bezwzględnym wynoszącym 6 lat, podczas gdy stopień winy oskarżonego, jego zachowanie w czasie popełniania przestępstwa oraz po jego popełnieniu, a także właściwości i warunki osobiste oskarżonego uzasadniają jej orzeczenie w wymiarze bezwzględnym wynoszącym 5 lat.
W konsekwencji obrońca wniósł o zmianę wyroku poprzez przyjęcie, że czyn oskarżonegoT. T. (1)stanowił występek zart. 158 § 1 k.k.i wymierzenie mu za to kary 3 lat pozbawienia wolności, ewentualnie w przypadku zasadności jedynie drugiego z podniesionych zarzutów, o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o karze poprzez orzeczenie wobec oskarżonego za przypisany czyn kary pozbawienia wolności w wymiarze 5 lat.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Wywiedzione apelacje zasługiwały na uwzględnienie, aczkolwiek w stopniu mniejszym niż wnosili o to ich autorzy: apelacja obrońcy oskarżonegoT. T. (1)tylko w zakresie zarzutu alternatywnego rażącej niewspółmierności kary, zaś apelacja obrońcy oskarżonegoK. A.w tożsamej materii, jednakże w mniejszym wymiarze, bowiem nie było podstaw do postąpienia zgodnie z wnioskiem finalnie sformułowanym przez jej autora.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do apelacji obrońcy oskarżonegoT. T. (1), jako dalej idącej, w której najważniejszym zarzutem jest zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, będących podstawą zaskarżonego wyroku stwierdzić trzeba, że trafność przyjęcia zawinienia oskarżonego w odniesieniu do przypisanego mu przestępstwa i jego kwalifikacja prawna nie budzą wątpliwości Sądu Apelacyjnego. Przeprowadzona kontrola odwoławcza wykazała, że Sąd pierwszej instancji wykonał dwa standardowe obowiązki, to jest ten, który dotyczy przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z przepisami postępowania karnego oraz ten, który sprowadza się do przeprowadzenia prawidłowej oceny całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego (art. 7 k.p.k.). Sąd ten jednocześnie uzupełnił postępowanie dowodowe, uwzględniając w tej mierze wskazania sądu odwoławczego co do postępowania ponownego (w sprawie tut. Sądu Apelacyjnego o sygn. akt II AKa 347/13). Poza sferą rozważań sądua quonie znalazły się zatem żadne dowody, które byłyby istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia o winie oskarżonych. Sąd orzekający uczynił zadość wymaganemu zadaniu zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego dla merytorycznego rozstrzygnięcia i przeprowadzenia jego wnikliwej analizy, jak i też sporządził uzasadnienie, które odpowiada wymaganiom wynikającym z treściart. 424 k.p.k.Zaprezentowana w tym uzasadnieniu ocena zebranego materiału dowodowego uwzględnia wszystkie istotne aspekty ujawnionego w toku rozprawy materiału dowodowego, zgodna jest z zasadami wiedzy, doświadczenia życiowego oraz prawidłowego rozumowania. W konsekwencji nie ma jakichkolwiek przesłanek, do przyjęcia, że Sąd Okręgowy uchybił którejkolwiek z zasad związanych z przeprowadzeniem postępowania dowodowego i oceną zebranych dowodów.
Stanowisko co do kompletności zebranego w sprawie materiału dowodowego potwierdza obrońca oskarżonegoT. T. (1)i nie jest to przedmiotem zarzutu ze strony tego apelującego.
Odnosząc się do argumentacji zawartej w rozpatrywanej apelacji należy stwierdzić, że rozważanie zasadności podniesionych w niej zarzutów, związanych z popełnieniem błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, nie może pozostawać w oderwaniu od utrwalonej linii orzeczniczej, zgodnie z którą zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, jest tylko wówczas słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Zarzut ten nie może jednak sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami sądu, wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku, lecz do wykazania, jakich mianowicie konkretnych uchybień w zakresie logicznego rozumowania dopuścił się sąd w ocenie zebranego materiału dowodowego. Możliwość zaś przeciwstawienia ustaleniom sądu orzekającego odmiennego poglądu nie może prowadzić do wniosku o dokonaniu przez sąd błędu w ustaleniach faktycznych (por. wyrok SN z dnia 24 marca 1975 r., II KR 355/74, OSNPG 1975/9/84; wyrok SN z dnia 22 stycznia1975 r., I KR 197/74, OSNKW 1975/5/58, wyrok SA w Krakowie z dnia 19 maja 2009 r., AKa 73/09, KZS 2009/9/52). Innymi słowy, zanegowanie trafności ustaleń sądu orzekającego poprzez wyrażenie tylko odmiennego poglądu w tej materii nie może być uznane za wystarczające do wnioskowania o dokonaniu przez ten sąd błędu w ustaleniach faktycznych (zob. wyrok SA w Gdańsku z dnia 11 września 2014 r., II AKa 263/14, KSAG 2015/1/177-185).
Z analizy wywiedzionej apelacji wnosić należy, że skarżący akcentuje głównie naruszenieart. 7 k.p.k., w wyniku czego doszło do zaistnienia błędu w ustaleniach faktycznych. Chodzi w tym przypadku o zaistnienie błędu „dowolności” jako kategorii błędu w ustaleniach faktycznych (por. T. Grzegorczyk,

Kodeks postępowania karnego. Komentarz LEX, Tom I,Artykuły 1-467, Warszawa 2014, s. 1467-1468. Trzeba zatem podkreślić to, że ewentualne zastrzeżenia co do oceny wiarygodności konkretnego dowodu lub grupy dowodów rozstrzygane mogą być jedynie na płaszczyźnie utrzymania się przez sąd w granicach sędziowskiej swobody ocen, wynikającej z treściart. 7 k.p.k., lub też przekroczenia przez sąd tych granic i wkroczenia w sferę dowolności ocen (zob. wyrok SN z dnia 14 czerwca 2013 r., II KK 133/13, Prok. i Pr.-wkł. 2013/9/5).
Zarzuty autora apelacji mają w swej istocie taki właśnie charakter. Sprawia to, że apelacja ta ma w swym pierwszoplanowym nurcie charakter jedynie polemiczny ze stanowiskiem sądua quo.Nie są to więc argumenty, które stanowisko tego sądu mogłyby skutecznie podważyć.
W ocenie Sądu Apelacyjnego omawiana apelacja nie wykazuje, odnośnie ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji, błędów tegoż Sądu w zakresie logicznego rozumowania i stanowi jedynie polemikę z jego ustaleniami w zakresie zakwalifikowania działania oskarżonegoT. T. (1)jako występku zart. 158 § 1 k.k.a nie jak uczynił to sądmeriti- zart. 158 § 3 k.k.Obrońca podkreśla, że nie kwestionuje ustaleń biegłych dopuszczonych w sprawie natomiast kontestuje wnioski, jakie sąd orzekający wywiódł z tych opinii w zakresie sprawstwa i winy ww. oskarżonego. O ile obrońca ma rację, że żadna z tych opinii nie wskazuje, że to właśnie oskarżonyT.bił i kopał pokrzywdzonego w głowę, to jednak jest to oczywiste, bo gdyby biegli tak uczynili, to wkroczyliby w niedopuszczalną dla nich sferę dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie, która przynależy sądowi orzekającemu. Zarazem skarżący bezkrytycznie pomija to rozumowanie sądua quo,które zostało dokonane w oparciu o całokształt przeprowadzonych dowodów, a nie tylko na podstawie rzeczonej opinii biegłych. Twierdzenie, zawarte w rozpatrywanej apelacji, że oskarżony nie był współsprawcą przypisanego mu czynu, jest wyrazem subiektywnej oceny dowodów, w tym wskazywania przez skarżącego jedynie na te dowody, które on uważa za istotne i które ocenia korzystnie dla oskarżonego, bez odniesienia się natomiast do całokształtu przeprowadzonych w sprawie dowodów, w tym we wzajemnych ich powiązaniach. Z takiej zaś właśnie perspektywy, a zatem obiektywnie oceniał dowody Sąd pierwszej instancji i błędu dowolności w tej ocenie nie popełnił. Nie uchybił zatem treściart. 7 k.p.k.
Sąd Okręgowy, dokonując oceny zebranych dowodów w ich wzajemnym powiązaniu słusznie przyjął, że są podstawy do przyjęcia, że obaj oskarżeni wzięli udział w pobiciuJ. Ż., w następstwie którego doszło do jego śmierci. Prowadząc rozważania co do działania ich wspólnie i porozumieniu Sąd ten wskazał na fakt, zupełnie pomijany przez obrońcę oskarżonegoT. T. (1), a mianowicie, że inspiratorem i pomysłodawcą udania się do mieszkania pokrzywdzonego, bynajmniej nie w pokojowych zamiarach, był ten właśnie oskarżony. Stwierdził on bowiem w rozmowie oskarżonych ze świadkiemS. M. (1), że wie o tym, iżJ. Ż.pobił swoją siostręK. L.(która była w związku konkubenckim zT. T. (1)- czego też nie sposób nie zauważać) i że trzeba dać mu za to nauczkę (groził wręcz, że zabijeJ. Ż.za pobicie siostry). Propozycja ta została zaakceptowana przez oskarżonegoK. A.i początkowo także przez świadkaS. M. (1). Trafnie zatem wskazuje sąd
    a quona to, że zdawali oni sobie sprawę w jakim celu idą do mieszkaniaJ. Ż.. O wspólnym działaniu i realizowanym zamiarze świadczy też przebieg zdarzenia, które rozpoczęło się od wywołania kłótni. Wprawdzie jako pierwszy uderzył pokrzywdzonego otwartą dłoniąS. M. (1), jednakże gdy następnie oskarżonyA.uderzyłJ. Ż.pięścią w twarz, świadek zaprotestował słownie, odpychając tego oskarżonego od pokrzywdzonego. Obrońca pomija też to, w jakich okolicznościach przyłączył się do tej fazy zdarzenia oskarżonyT. T. (1). Otóż zdejmując koszulkę i podchodząc do siedzącego w fotelu pokrzywdzonego odgrażał się, że „rozwali mu głowę za to, co zrobiłK.”. To spowodowało, że wówczasS. M. (2)przestał przytrzymywaćK. A.i stanął pomiędzyT. T. (1)a pokrzywdzonym, aby oskarżony ten nie mógł go uderzyć. Okazało się to jednak nieskuteczne wobec determinacji oskarżonegoT., który zdołał uderzyć ręką w głowę siedzącegoJ. Ż., który zaczął wtedy krwawić. Następnie nastąpiła eskalacja działań oskarżonych - obaj uczestniczyli aktywnie w pobiciu pokrzywdzonego, co widzącS. M. (1)opuścił mieszkanie. Prawdą jest, że aktywność oskarżonegoK. A.trwała dłużej, jednakże zwrócenia uwagi wymaga przede wszystkim to, że po przewróceniu pokrzywdzonego, wspólnie zaczęli go kopać po całym ciele. Zaprzestanie następnie kopania pokrzywdzonego przez oskarżonegoT.w sytuacji, gdy usiadł na sofie i zdjął buty, nie oznaczało rezygnacji ze wspólnego przedsięwzięcia. Trafnie wskazuje sąd
    meritina to, że oskarżonyT.obserwował zdarzenie, to jest jak oskarżonyA.skacze po pokrzywdzonym, a mimo to nie reagował, nie próbował ratować pokrzywdzonego i nie odciągał od niego współoskarżonego. Świadczy to w rzeczy samej o tym, że cały czas akceptował działanie oskarżonegoA.i z tym działaniem w pełni się utożsamiał.
Podkreślenia wymaga też to, czego również obrońca nie dostrzega, że obaj oskarżeni negowali fakt kopania pokrzywdzonego po całym ciele i po głowie. Przytoczona polemiczna argumentacja pomija ustalenia wynikające z analizy opinii biegłych z zakresu medycyny sądowej, określającej mechanizm powstania obrażeń oraz przyczynę zgonu pokrzywdzonego, swoiście tłumaczy dane wynikające z opinii z badań śladów biologicznych i z zakresu analizy plam krwawych, z których wynika, że na butach i odzieży oskarżonych znajdowała się krew pokrzywdzonego, jak i też nie uwzględnia częściowo odmiennych wyjaśnień samych oskarżonych oraz zeznań świadkaS. M. (1).
Odnosząc się do opinii biegłych z zakresu medycyny sądowej należy stwierdzić, że sąd a quo uzyskał opinię uzupełniającą, a następnie dokonał ich kompleksowej oceny. Wskazał przyczyny, dla których wnioskowanie biegłych zasługuje na uwzględnienie, co należy zaaprobować. Obie biegłe opiniujące w sprawie zgodnie przyjęły, że najistotniejsze dla skutku w postaci zgonu pokrzywdzonego były obrażenia głowy, natomiast obrażenia klatki piersiowej nie skutkowałyby zgonem. BiegłaE. B.wskazała precyzyjnie, że przyczyną zgonu pokrzywdzonego były następstwa urazu głowy w postaci krwiaków podoponowych, podtwardówkowych i podpajęczynówkowych z krwawieniem do układu komorowego, co zostało uwzględnione w opisie czynu przypisanego oskarżonym. Sąd Okręgowy przeprowadził logiczne rozważania w zakresie mechanizmu powstania obrażeń, co zasługuje na akceptację. Podkreślić trzeba też to, że nie ma powodów do kwestionowania w szczególności tych ustaleń, że do powstania zmian pourazowych głowy u pokrzywdzonego doszło nie tylko wskutek ciosów zadanych pięścią czy łokciem, ale również w wyniku kopnięć. O zadawaniu kopnięć w głowę świadczy zaistnienie w jej obrębie zasinień i otarć naskórka (s. 82-83 uzas.). Zarazem nie można wykluczyć tego, że krwiaki powstały już od pierwszych uderzeń zadanych w pozycji stojącej, a dalsze ich narastanie było możliwe po kolejnych ciosach. Podzielić trzeba też zaakceptowanie rozważań biegłych, że choć nie można ustalić liczby ciosów zadanych w głowę i klatkę piersiową, i nie ma możliwości ustalenia proporcji ilości uderzeń w głowę pięścią lub przez kopnięcie, to jednak liczbę tę można określić na poziomie kilkunastu ciosów w głowę i kilkunastu ciosów w klatkę piersiową. Istotne jest też to, że źródłem zewnętrznego krwawienia były obrażenia nosa i jamy ustnej.
W tych okolicznościach skarżący nie ma racji, że działanie oskarżonegoK. A.skutkujące śmiercią pokrzywdzonego było tylko jego ekscesem. Po pierwsze dlatego, że gołosłownie skarżący utrzymuje, że ciosy zadane przez oskarżonegoT.w czasie jego aktywnego (osobistego) udziału w pobiciu nie były skierowane na wrażliwe części ciała pokrzywdzonego, w tym zwłaszcza głowę. Przeczą temu wskazane wyżej okoliczności wynikające z zeznań świadkaS. M. (1). Nie jest to celne również z tego powodu, że na butach oskarżonegoT.znajdowały się ślady krwi pokrzywdzonego, a jak wynika z opinii biegłejz zakresu medycyny sądowej pokrzywdzony krwawił głównie z nosa i jamy ustnej. Wreszcie dlatego, że sąd a quo starannie wykazał, że oskarżonyT.obejmował swoją wolą i świadomością także agresywne zachowaniaA., przy uwzględnieniu nadto faktu, że skakanie tego oskarżonego po klatce piersiowej pokrzywdzonego nie spowodowało według biegłych skutku śmiertelnego. Wskazywane przez autora apelacji „odstąpienie” od bicia pokrzywdzonego nie ma nic wspólnego z „czynnym żalem” i jest tylko nieuprawnioną sugestią, że świadczy to o zaniechaniu zamiaru pobicia pokrzywdzonego i braku świadomości co do możliwych skutków tego pobicia.
Trudno podzielić argumentację skarżącego, który stara się wytłumaczyć powstanie krwawych plam rozpryskowych na prawym bucie i spodniach oskarżonego w ten sposób, że doszło do ich powstania wskutek kopnięć oskarżonegoA., skierowanych w głowę i klatkę piersiową pokrzywdzonego w sytuacji, gdy oskarżonyT.siedział już na kanapie, a zdarzenie miało miejsce w odległości około 1,5 m od niego. Przede wszystkim dlatego, że obiektywnie niezrozumiały jest, przy przyjęciu takiego mechanizmu powstania śladów, selektywny charakter owego rozprysku, bo dotyczący tylko butów i spodni oskarżonegoT..
Skarżący wprawdzie dostrzega to, że na prawym bucie oskarżonego nie mamy do czynienia tylko z plamami rozpryskowymi, lecz także z plamami kontaktowymi i o charakterze rozmazów, to jednak w tym przypadku wskazuje na możliwość wytłumaczenia tego faktem, powołując się na zeznaniaK. L., że oskarżonyT.próbował odciągnąć oskarżonegoA.od pokrzywdzonego i wtedy nie można wykluczyć, że doszło do kontaktu z krwiąJ. Ż.. Również i takie rozumowanie nie zasługuje na aprobatę, bowiem nie jest argumentem to, że podobny mechanizm sąd
    meritiprzyjął, wyjaśniając fakt ujawnienia krwi na odzieżyS. M. (2). Wbrew temu co zdaje się sugerować w tej mierze skarżący, istnieją jednak logiczne przeszkody dla zaakceptowania takiej argumentacji. Głównie dlatego, że sąd
    a quodał wiarę świadkowiS. M. (1), że w początkowej fazie zdarzenia próbował odciągać oskarżonych od pokrzywdzonego i błędu w tej ocenie nie popełnił. Natomiast oceniając relacjeK. L.nie dopatrzył się powodów, aby dać jej wiarę co do faktu odciągania oskarżonegoA.przez oskarżonegoT.od pokrzywdzonego. Bowiem nawet sam oskarżonyT.nie wskazywał w swoich wyjaśnieniach na ten fakt, a świadekK. L.zeznawała tendencyjnie - miała na celu umniejszenie udziału oskarżonegoT.w zdarzeniu. Nie była to przy tym jedyna okoliczność, co do której zeznania tego świadka nie zasługiwały na wiarę (s. 40-42 uzas.). Sąd Okręgowy błędu w tej ocenie również nie popełnił, słusznie nadto wskazując na to, że świadek w dniu zdarzenia znajdowała się w stanie nietrzeźwości (k. 27) i pamiętała tylko fragmenty zdarzenia. Skarżący natomiast w ogóle nie wykazał jakich błędów w tej ocenie sąd
     meritiewentualnie się dopuścił, jak i też nie wskazał powodów dla których omawiana relacjaK. L.miałaby jednak zasługiwać na uwzględnienie.
Nie znajduje też żadnego dowodowego potwierdzenia sformułowana przez autora apelacji hipoteza, wobec zachowania oskarżonegoA.w toku rozprawy związanego z nakłanianiem osoby trzeciej do fałszywych zeznań przeciwko oskarżonemuT., że nie można wykluczyć, iż jak oskarżony ten zasnął na kanapie, to oskarżonyA.mógł celowo ubrudzić rzeczy należące do oskarżonegoT.. Zasadności takiej hipotezy skarżący nie wykazuje, a przy tym zapomina o tym, że uprzednio utrzymywał, że doszło do zaistnienia zupełnie odmiennego mechanizmu powstania plam rozpryskowych, kontaktowych i rozmazowych na butach i odzieży oskarżonegoT. T. (1). Zupełnie nieracjonalna jest tego rodzaju „kaskadowa” argumentacja.
Odwoływanie się przez autora apelacji do zeznań wybranych przez niego świadków także nie jest w konsekwencji przekonywujące. Skarżący błędnie wnioskuje, że sąda quotylko na podstawie zeznań świadkaS. M. (1)ustalił, że oskarżonyT. T. (1)bił pokrzywdzonego w głowę. Sąd Okręgowy wskazuje na to, że z zeznań tego świadka wynikało to, co przytacza skarżący, a mianowicie, że widział on jak oskarżeni kopią pokrzywdzonego po całym ciele, co pozwalało na przyjęcie, że także po głowie zważywszy, że w trakcie bicia pokrzywdzony trzymał się za głowę, to w głowie powstały obrażenia skutkujące śmierciąJ. Ż., a źródłem krwawienia były nos i jama ustna pokrzywdzonego, co należało mieć na uwadze w kontekście ujawnionych śladów biologicznych. Zatem skarżący ma rację tylko co do tego, że treść zeznań świadkaS. M. (1)nie pozwalała samoistnie przyjąć, że oskarżonyT.kopał w głowę pokrzywdzonego. Natomiast nie można nie dostrzegać tego, że finalne wnioskowanie w tej materii nastąpiło po rozważeniu pozostałych dowodów, w tym opinii biegłych z zakresu medycyny sądowej, w ich wzajemnych powiązaniach, przy czym zeznania ww. świadka stanowiły jedno z ogniw tego wnioskowania.
Z kolei na co już wskazywano, wartość dowodowa zeznań świadkaK. L.została skutecznie podważona przez sąda quo. Skarżący natomiast argumentując, że z jej zeznań również nie wynika, aby oskarżonyT.kopał pokrzywdzonego w głowę, poprzestaje jedynie na przytoczeniu fragmentów jej zeznań w tej mierze i nie wykazuje błędów w rozumowaniu sądumeriti, który relacjom tym nie dał wiary.
Podobny zabieg autor apelacji stosuje, powołując się na zeznania świadkaP. T.. Wskazuje w szczególności na wiarygodność jej relacji o przebiegu zdarzenia, uzyskanej od oskarżonegoA., a zwłaszcza, że powiedział jej on, że jak bił pokrzywdzonego, to oskarżonyT.spał. Skarżący bezkrytycznie pomija całościową ocenę zeznań tego świadka dokonaną przez sąda quo, który miał na uwadze zarówno to, że świadek podzieliła się z przesłuchującymi swoją wiedzą, którą uzyskała bezpośrednio od oskarżonegoA., jak i to, że nie konsultowała tego z oskarżonymT.czy innymi świadkami. Nie dostrzega jednakże tej argumentacji sądumeriti, że informacje te nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. W szczególności oskarżonyA.zaprzeczał, aby oddał mocz na pokrzywdzonego, a z zeznań świadkaS. S.(ratownika medycznego) wynika, że nie czuł moczu ani od pacjenta ani w pokoju. Natomiast o tym, że oskarżonyT.nie spał w omawianym czasie świadczą jego wyjaśnienia, z których wynika, że widział jak oskarżonyA.kopie i skacze po pokrzywdzonym, czego nie mógłby dostrzec, gdyby w rzeczywistości wówczas spał (s. 36 uzas.).
Nie jest w konsekwencji tak, że zeznania świadków, których relacje przytacza skarżący, potwierdzają wiarygodnie wersję oskarżonegoT. T. (1), że ograniczył się on tylko do jednokrotnego uderzenia pokrzywdzonego w twarz, a następnie kilkukrotnego kopnięcia go w tułów i nogi. Nie jest też trafna argumentacja wynikająca z zestawienia chronologicznego zdarzenia. Zupełnie bowiem bezpodstawnie skarżący wskazuje na to, że oskarżonyT.wycofał się ze zdarzenia w momencie, w którymJ. Ż.nie miał uszkodzonej klatki piersiowej oraz obrażeń głowy. Autor apelacji nie tylko, że nie dostrzega tego, iż oskarżonyT.działał wspólnie i w porozumieniu, ale także nie odwołuje się w tym zakresie do ustaleń opinii biegłych z zakresu medycyny sądowej. Nie podaje w konsekwencji na podstawie jakich dowodów tak twierdzi, co czyni jego rozważania jedynie kolejną spekulacją.
Podjęta przez autora apelacji próba czasowego rozliczenia przebiegu zdarzenia prowadzi do zupełnie nieracjonalnych wniosków, które nie wynikają z przeprowadzonych dowodów. O ile faktem jest to, że świadekP. J.zeznał, że ok. godz. 22. słyszał krzyki kobiety „zostaw go, nie bij”, co sąda quoprzytoczył w ustaleniach faktycznych, gdyż nie było powodów, by świadkowi temu nie dać wiary, jak również to, że oskarżonyA.zadzwonił na pogotowie o godz. 22.40, to już jednak dowolnością objęte jest stwierdzenie, że należy przyjąć, iż w czasie od godz. 22:00 do 22:40 oskarżonyA.bił pokrzywdzonego po całym ciele, w tym w głowę, a także skakał po nim. Snując takie przypuszczenia obrońca konstatuje, że czas 40 minut należy uznać za wystarczający dla spowodowania u pokrzywdzonego obrażeń stwierdzonych w opiniach biegłych. Obrońca znowu w tym przypadku odwołuje się do twierdzeńP. T., że oskarżonyT.spał podczas bicia pokrzywdzonego, a w konsekwencji twierdzi wbrew przeprowadzonym dowodom, których zasadniczo nie podważa, że śmierć pokrzywdzonego to następstwo indywidualnych agresywnych zachowań oskarżonegoA., a zatem oskarżonyT.nie działał z nim wspólnie i w porozumieniu. Nie znajduje jednak dowodowego uzasadnienia przeniesienie przez obrońcę czasokresu spowodowania obrażeń na inny moment czasowy. Z ustaleń sądumeritiwynika, że po krzykachK. L.oskarżony przestał bić pokrzywdzonego i dopiero po tym fakcieK. L.położyła się na kanapę obok leżącegoT., który wówczas dopiero zasnął. Najważniejsze jest jednak to, że obrońca wybiórczo potraktował zeznania świadkaP. J., dla potrzeb swoich obliczeń, pomijając to jego dalej uczynione stwierdzenie, że krzyki kobiety „mogły trwać około 10 minut” (k. 187), jak również to stwierdzenie, że „około godz. 22.30 w tym mieszkaniu obok (…) się uspokoiło” (k. 187). Rzutuje to w sposób oczywisty na trafność dokonanego obliczenia czasu. Sugerowane działanie oskarżonegoA.jest zatem nieuzasadnionym przypuszczeniem, które nie może mieć racjonalnego bytu, bo jest sprzeczne z dowodami uznanymi przez sądmeritiza wiarygodne, przy braku wykazania, że obdarzenie tych dowodów przymiotem wiarygodności nastąpiło z naruszeniemart. 7 k.p.k.
Obrońca nie jest przy tym konsekwentny, bowiem utrzymuje z kolei, że nie można wykluczyć, że oskarżonyT.po tym, jak przestał bić pokrzywdzonego od razu nie zasnął i mógł przez pewien czas obserwować brutalne zachowanie oskarżonegoA.. Tym razem polemizuje z ustaleniami sądua quow ten sposób, że nie można wywodzić, iż oskarżonyT.akceptował to zachowanie oskarżonegoA.i się z nim utożsamiał. Odwoływanie się w tej mierze do zeznańK. L., że odciągał on oskarżonegoA.od pokrzywdzonego jest nietrafione z powodów już wyżej omówionych. Nie sposób też zaakceptować takiego rozumowania, że ewentualna późniejsza bierność oskarżonegoT.nie może być poczytana za zachowanie wyrażające akceptację dla brutalnych poczynań oskarżonegoA., bowiem ten fakt był spowodowany bardzo wysokim stopniem upojenia alkoholowego oskarżonegoT.. A potem oskarżony ten po prostu spał. Rzecz bowiem w tym, że Sąd Okręgowy zajmował się oceną zachowania oskarżonegoT.w sytuacji, która wynikała z przeprowadzonych dowodów i swoje stanowisko w tej kwestii przekonywująco wyjaśnił. Powoływanie się przez skarżącego na to, że fakt spania oskarżonego potwierdza świadekT. G. (2)(policjant interweniujący razem zK. K.już po zabraniu pokrzywdzonego z mieszkania przez karetkę pogotowia) jest zupełnie chybione, ponieważ świadek ten widział wprawdzie śpiącego oskarżonegoT.iK. L.po wejściu do mieszkania, jednakże było to już po zaistnieniu zdarzenia. To, że oni zasnęli po zdarzeniu wynika z niekwestionowanych ustaleń sądua quo.
Reasumując stwierdzić trzeba, że ustalenia co do zawinienia oskarżonegoT.(iA.), jak i też co do przyjętej kwalifikacji prawnej przypisanego mu (im) czynu są prawidłowe. Rozważania w tym zakresie są przekonujące, stąd też na aprobatę ze strony sądu odwoławczego zasługują.
Sensowność apelacji wyraża się natomiast w zakwestionowaniu trafności wymierzonej oskarżonemuT. T. (1)kary pozbawienia wolności, a zatem w zakresie zarzutu określonego przez autora apelacji jako „akcesoryjny”. Tylko jednak częściowo podzielić trzeba wskazywane przez skarżącego przyczyny rażącej niewspółmierności orzeczonej kary. Istotne jest bowiem zastrzeżenie, że nieuczestniczenie, jak to ujmuje autor apelacji, w „pełnym pobiciu” pokrzywdzonego nie było wynikiem zaśnięcia oskarżonego na kanapie, gdyż po tym zaśnięciu działania oskarżonegoA.nie były już skierowane przeciwko pokrzywdzonemu. Do tych okoliczności nie można również zaliczyć rzekomego faktu odciągania oskarżonegoA.od pokrzywdzonego, z powodów wyżej już omówionych. Natomiast bezsprzeczne jest to, że oskarżonyT. T. (1)przeprosił na rozprawie brata pokrzywdzonego i przeprosiny te zostały przyjęte. Okoliczność ta nie została dostrzeżona przez sąd a quo, aczkolwiek miała ona miejsce w poprzednim postępowaniu (w sprawie III K 194/12 – k. 741c). Rację ma też obrońca, że jako okoliczność łagodzącą należało mieć na uwadze całość pobytu w areszcie,a w tym czasie oskarżony uzyskał nieco więcej wniosków nagrodowych, a nie tylko 24 jak przyjął to sąda quo(k. 822, 1777). Nie bez znaczenia jest też to, że w czasie pobytu w areszcie oskarżony uczestniczył w programie „Mocni bez przemocy”, nie sprawiał problemów natury wychowawczej i budował zgodne relacje ze współosadzonymi. Prawdą jest także to, że dotychczasowa karalność sądowa oskarżonego nie obejmuje ciężkich przestępstw (k. 1789).
Sąd Apelacyjny miał również na uwadze pozytywną postawę oskarżonego zaprezentowaną w toku rozprawy odwoławczej i deklarowane przez niego poprawne zachowywanie się po opuszczeniu zakładu karnego oraz podjęcie pracy. W konsekwencji doszedł do wniosku o konieczności zmiany zaskarżonego wyroku w części dotyczącej kary, co nastąpiło w ten sposób, że karę pozbawienia wolności orzeczoną wobec oskarżonego w punkcie 1 obniżył do 5 lat. Zdaniem Sądu kara w tym właśnie rozmiarze spełnia kryteria kary sprawiedliwej. Jest proporcjonalna do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu oraz właściwości i warunków osobistych oskarżonegoT. T. (1). Nie koliduje też w żadnym wymiarze ze społecznym poczuciem sprawiedliwości.
Rozstrzygnięcie powyższe nie mogło pozostać bez wpływu na wymiar kary wymierzonej finalnie oskarżonemuK. A.już choćby w kontekście tzw. wewnętrznej sprawiedliwości wyroku, przy uwzględnieniu zarzutu rażącej niewspółmierności kary 7 lat pozbawienia wolności, sformułowanym przez obrońcę tego oskarżonego. Zarzut ten jednakże tylko w części zasługiwał na uwzględnienie. Tylko bowiem w niewielkim wymiarze doszło do przecenienia znaczenia ustalonych przez sądmeritiokoliczności obciążających. Trzeba przy tym od razu podkreślić to, że nie ma racji obrońca wskazując, że zróżnicowanie orzeczonych kar wobec oskarżonych nie jest zasadne. Jak wskazał to sąda quoi co wynika z uczynionych wyżej rozważań, zróżnicowanie to zostało dokonane z uwagi na wyjątkową brutalność oskarżonegoA.(skakanie po klatce piersiowej pokrzywdzonego), jego znaczną demoralizację oraz fakt, że mimo młodego wieku był więcej razy karany niż oskarżonyT.. Co do zasady należy się z tym zgodzić. Wymowna jest bowiem siedmiokrotna karalność tego oskarżonego (k. 1771-1774), jak i też wyniki przeprowadzonego wywiadu środowiskowego (k. 524-528). Nie przemawia też za tym oskarżonym przeciętne, nieustabilizowane zachowanie w warunkach penitencjarnych (k. 1775-1776). Słuszność twierdzeń skarżącego wynika zatem głównie z niedocenienia wymowy i znaczenia ustalonych okoliczności łagodzących, jak również pominięcia niektórych z nich. Chodzi przede wszystkim o niewzięcie pod uwagę w rozważaniach sądu meritifaktu przeproszenia brata pokrzywdzonegoM. Ż.oraz wyrażenia żalu i skruchy za zaistniałe przestępstwo, przy uwzględnieniu, że nastąpiło to w poprzednim postępowaniu (w sprawie III K 194/12 – k. 741b, 741c).
Za prawidłowe uznaje obrońca oskarżonego rozważania sądua quoco do interpretacjiart. 54 § 1 k.k., stwierdza jednakże niezasadnie, że oskarżonyK. A.jest młodocianym, który zasługuje na łagodne potraktowanie. Trzeba zarazem podkreślić to, że „młodocianość” oskarżonego wynika z tego, że w chwili popełnienia przestępstwa miał ukończone 19 lat, a chwili orzekania w pierwszej instancji dopiero co ukończył 22 lata (art. 115 § 10 k.k.). Oznacza to jednak, wbrew temu co zdaje się wynikać z argumentacji skarżącego, że był w tym czasie osobą dorosłą. Stąd też nie sposób przyjmować całościowo, jako usprawiedliwienia dla działania oskarżonegoK. A.tego, że współoskarżonyT. T. (1)jako osoba dorosła winien wykazać większą rozwagę. Rozważania sądumeritiw tej mierze są poprawne. Sąd Apelacyjny konsekwentnie stoi na stanowisku, że przepisart. 54 § 1 k.k.nie eliminuje zasad wymiaru kary określonych wart. 53 k.k., a jedynie na pierwszym miejscu spośród wymienionych w tym przepisie dyrektyw stawia względy wychowawcze. Z kolei zaś przepisart. 60 § 1 k.k.przewiduje jedynie możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary w stosunku do młodocianego, jeżeli przemawiają za tym względy określone wart. 54 § 1 k.k.W konsekwencji "młodocianość" i "względy wychowawcze" nie mają samodzielnego bytu jako podstawa nadzwyczajnego złagodzenia kary, a stanowią jedynie punkt wyjściowy i muszą być zestawione z pozostałymi okolicznościami podmiotowymi i przedmiotowymi, mającymi znaczenie dla wymiaru kary (por. wyrok SA w Gdańsku z dnia 29 września 2014 r., II AKa 316/14, LEX nr 1665766). Sąd Okręgowy z tego punktu widzenia (możliwości zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary) w swoich rozważaniach błędu nie popełnił. O ile jednak trzeba się zgodzić z tym, że stwierdzony wysoki stopień demoralizacji oskarżonego nie przemawiał za złagodzeniem w istotny sposób wymiaru kary pozbawienia wolności, to jednak winno to nastąpić w jakimś mniejszym stopniu. Ta okoliczność w połączeniu z wyżej przytoczonymi okolicznościami łagodzącymi oraz z uwagi na konieczność uwzględnienia tzw. wewnętrznej sprawiedliwości wyroku spowodowały uznanie orzeczonej kary 7 lat pozbawienia wolności za rażąco niewspółmiernie surową. W żadnej jednak mierze nie zaistniały podstawy do wymierzenia jej na poziomie, proponowanym przez obrońcę oskarżonego.
W konsekwencji Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że karę pozbawienia wolności orzeczoną wobec oskarżonegoK. A.w punkcie 1 obniżył do 6 lat. Również i w przypadku tego oskarżonego kara w tym właśnie rozmiarze spełnia kryteria kary sprawiedliwej. Uwzględnia stopień winy i społecznej szkodliwości czynu oraz właściwości i warunki osobiste oskarżonego. Ma też właściwy wydźwięk w sferze kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
W pozostałej części zaskarżony wyrok podlegał utrzymaniu w mocy, bowiem Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się zaistnienia uchybień, które należałoby brać pod uwagę z urzędu (art. 439 k.p.k.iart. 440 k.p.k.).
Końcowo, na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.- z uwagi na sytuację materialną oskarżonych zwolniono ich od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, wydatkami tego postępowania obciążając Skarb Państwa.