WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 grudnia 2014r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu, w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący: SSA Przemysław Strach
Sędziowie: SSA Urszula Duczmal
SSA Marek Kordowiecki (spr.)
Protokolant: st.sekr.sądowy Magdalena Ziembiewicz
przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Zbigniewa Frankowskiego
po rozpoznaniu w dniu 16.12.2014 r.
sprawyM. G. (1),M. G. (2),B. B. (1)iZ. G.
oskarżonych zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.i inne
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców wyżej wymienionych oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 3 grudnia 2013 roku sygn. akt III K 353/08

I
uchyla zaskarżony wyrok w części skazującej oskarżonegoB. B. (1)wpunkcie 11oraz w części dotyczącej orzeczonych na podstawieart. 45§1 k.k.wobec oskarżonychM. G. (1),M. G. (2),B. B. (1)iZ. G.w punktach 1 b, 2 b, 3 b, 4 b, 5 b, 8 b, 10 b, 11 b oraz 13 b środków karnych i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania;

II
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

- uchyla orzeczone w punkcie 19 c wobec oskarżonegoB. B. (1)kary łączne i środek karny,
- obniża wysokość stawki dziennej kar grzywny orzeczonych wobec oskarżonegoB. B. (1)w punktach 10 i 12 do 35 (trzydzieści pięć) złotych,
- na podstawieart. 85 k.k.iart. 39§1 i 2 k.k.s.łączy orzeczone wobec tego oskarżonego kary pozbawienia wolności i kary grzywny i wymierza mu kary łączne 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności i grzywny w liczbie 200 (dwieście) stawek dziennych w wysokości po 35 (trzydzieści pięć) złotych każda z nich,
- z opisu czynu przypisanego oskarżonejZ. G.wpunkcie 14eliminuje stwierdzenie „oraz nierzetelnie prowadziła księgi rachunkowe i rejestry zakupu i sprzedaży prowadzone dla celów towarów i usług za 2003 r.” oraz z podstawy kwalifikacji prawnej tego przestępstwa skarbowego eliminuje przepisyart. 61§1 k.k.s.iart. 37§1 pkt 3 k.k.s.oraz z podstawy prawnej wymierzonej kary za ten czyn eliminuje przepisart. 38§2 pkt 1 k.k.s.,
- eliminuje z podstawy kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonejZ. G.wpunkcie 13przepisart. 273 k.k.,
- eliminuje z podstaw kwalifikacji prawnej przestępstw skarbowych przypisanych oskarżonymM. G. (1)iM. G. (2)w punktach 6 i 7, oskarżonemuM. G. (1)w punkcie 9 i oskarżonemuB. B. (1)wpunkcie 12przepisart. 37§1 pkt 3 k.k.s., zaś z podstaw wymiaru kar za te przestępstwa skarbowe eliminuje przepisart. 38§2 pkt 1 k.k.s.,
- obniża wysokość stawki dziennej kar grzywny orzeczonych wobec oskarżonychM. G. (1)iM. G. (2)w punktach 1, 2, 5, 6, 7 i 9 do 30 (trzydzieści) złotych,
- uchyla orzeczenia o karach łącznych i środku karnym wymierzonych oskarżonymM. G. (1)iM. G. (2)w punktach 19 a i b,
- przyjmuje, iż czyny przypisane oskarżonemuM. G. (1)w punktach 3, 4 i 8 zostały popełnione w warunkach ciągu przestępstw zart. 91§1 k.k.i za ciąg ten na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 91§1 k.k.orazart. 33§1-3 k.k.wymierza mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności oraz grzywny w liczbie 300 (trzysta) stawek dziennych w wysokości po 30 (trzydzieści) złotych każda oraz na podstawieart. 41§2 k.k.orzeka wobec tego oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 4 (czterech) lat,
- przyjmuje, iż czyny przypisane oskarżonemuM. G. (2)w punktach 3 i 4 zostały popełnione w warunkach ciągu przestępstw zart. 91§1 k.k.i za ciąg ten na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 91§1 k.k.orazart. 33§1-3 k.k.wymierza mu kary 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny w liczbie 280 (dwieście osiemdziesiąt) stawek dziennych w wysokości po 30 (trzydzieści) złotych każda oraz na podstawieart. 41§2 k.k.orzeka wobec tego oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 3 (trzech) lat,
- na podstawieart. 85 k.k.,art. 86§1 i 2 k.k.,art. 90§2 k.k.,art. 91§2 k.k.orazart. 39§1 i 2 k.k.s.łączy orzeczone wobec oskarżonychM. G. (1)iM. G. (2)kary pozbawienia wolności, grzywny oraz środki karne zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami i orzeka wobec oskarżonegoM. G. (1)kary łączne 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności i grzywny w liczbie 300 (trzystu) stawek dziennych w wysokości po 30 (trzydzieści złotych) każda z nich oraz środek karny zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 4 lat oraz orzeka wobec oskarżonegoM. G. (2)kary łączne 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności i grzywny w liczbie 280 (dwieście osiemdziesiąt) stawek dziennych w wysokości po 30 (trzydzieści złotych) każda z nich oraz środek karny zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 3 lat,
- obniża wysokość stawki dziennej kar grzywny i kary łącznej grzywny orzeczonych wobec oskarżonejZ. G.w punktach 13, 14 i 19 d do 30 (trzydziestu) złotych;
III. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części;
IV. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokatówJ. R.,A. R.iA. G. (1)kwoty po 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych sześćdziesiąt groszy) złotych (w tym VAT) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej obrony udzielonej oskarżonym z urzędu w postępowaniu apelacyjnym,
V. zwalnia oskarżonych od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze oraz zwalnia oskarżonąZ. G.od opłaty za obie instancje, natomiast wymierza pozostałym oskarżonym opłaty za obie instancje i tak:
- oskarżonemuM. G. (1)w kwocie 2.200,00 zł,
- oskarżonemuM. G. (2)w kwocie 2.080,00 zł,
- oskarżonemuB. B. (1)w kwocie 1.700,00 zł.
MAREK KORDOWIECKI PRZEMYSŁAW STRACH URSZULA DUCZMAL

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Poznaniuwyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt III K 353/08 uznał:
1. oskarżonychM. G. (1)iM. G. (2)za winnych popełnienia przestępstwa zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.,art. 271§1 i 3 k.k.,art. 270§1 k.k.,art. 273 k.k.iart. 299§1, 5 i 6 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.i za przestępstwo to na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.orazart. 33§2 k.k.wymierzył im kary po 2 lata i 8 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny w liczbie po 200 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda, na podstawieart. 45§1 k.k.orzekł wobec każdego z oskarżonych przepadek ½ części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa, tj. w kwocie po 2.468.428,03 zł i na podstawieart. 41§2 k.k.orzekł wobec każdego z oskarżonych środek karny zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 4 lat;
2. oskarżonychM. G. (1)iM. G. (2)za winnych popełnienia przestępstwa zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.iart. 273 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.i za przestępstwo to na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.orazart. 33§2 k.k.wymierzył im kary po 2 lata pozbawienia wolności i grzywny w liczbie po 180 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich, na podstawieart. 45§1 k.k.orzekł wobec każdego z oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa przepadek po 1/3 części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa, tj. w kwocie po 691.441,94 zł i na podstawieart. 41§2 k.k.orzekł wobec każdego z oskarżonych środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 3 lat;
3. oskarżonychM. G. (1)iM. G. (2)za winnych popełnienia przestępstwa zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.,art. 271§1 i 3 k.k.,art. 270§1 k.k.,art. 299§1, 5 i 6 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.i za przestępstwo to na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.orazart. 33§2 k.k.wymierzył im kary po 1 roku i 2 miesiące pozbawienia wolności oraz grzywny w liczbie po 100 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich, na podstawieart. 45§1 k.k.orzekł wobec każdego z oskarżonych przepadek ½ części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa, tj. w kwocie po 117.269,40 zł i na podstawieart. 41§2 k.k.orzekł wobec każdego z oskarżonych środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 1 roku;
4. oskarżonychM. G. (1)iM. G. (2)za winnych popełnienia przestępstwa zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.,art. 271§1 i 3 k.k.,art. 270§1 k.k.,art. 299§1, 5 i 6 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.i za przestępstwo to na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.orazart. 33§2 k.k.wymierzył im kary po 3 lata i 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny w liczbie po 280 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich, na podstawieart. 45§1 k.k.orzekł wobec każdego z oskarżonych przepadek ½ części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa, tj. w kwocie po 6.445.351,23 zł i na podstawieart. 41§2 k.k.orzekł wobec każdego z oskarżonych środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 4 lat;
5. oskarżonychM. G. (1)iM. G. (2)za winnych popełnienia przestępstwa zart. 286§1 k.k.w z. zart. 294§1 k.k.,art. 273 k.k.,art. 299§1, 5 i 6 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i za przestępstwo to na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.orazart. 33§2 k.k.wymierzył im kary po 2 lata pozbawienia wolności oraz grzywny w liczbie po 180 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich, na podstawieart. 45§1 k.k.orzekł wobec każdego z oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa przepadek części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa, tj. w kwocie po 342.294,45 zł oraz na podstawieart. 41§2 k.k.orzekł wobec każdego z oskarżonych środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okresy 3 lat;
6. oskarżonychM. G. (1)iM. G. (2)za winnych popełnienia przestępstwa skarbowego zart. 56§1 k.k.s.w zb. zart. 18§3 k.k.w zw. zart. 54§1 k.k.s.w zw. zart. 20§2 k.k.s.w zb. zart. 61§1 k.k.s.w zb. zart. 60§1 k.ks. w zb. zart. 62§2 k.k.s.w zw. zart. 7§1 k.k.s.w zw. zart. 6§2 k.k.s.w zw. zart. 37§1 pkt 3 k.k.s.i za przestępstwo to na podstawieart. 56§1 k.k.s.w zw. zart. 7§2 k.k.s.orazart. 38§2 pkt 1 k.k.s.wymierzył im kary po 2 lata pozbawienia wolności oraz grzywny w liczbie po 250 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich;
7. oskarżonychM. G. (1)iM. G. (2)za winnych popełnienia przestępstwa skarbowego zart. 18§3 k.k.w zw. zart. 56§1 k.k.s.w zb. zart. 20§2 k.k.s.w zw. zart. 54§1 k.k.s.w zw. zart. 62§2 k.k.s.w zw. zart. 7§1 k.k.s.w zw. zart. 6§2 k.k.s.w zw. zart. 37§1 pkt 3 k.k.s.i za przestępstwo to na podstawieart. 19§1 k.k.w zw. zart. 20§2 k.k.s.w zw. zart. 56§1 k.k.s.w zw. zart. 7§2 k.k.s.orazart. 38§2 pkt 1 k.k.s.wymierzył im kary po 1 roku pozbawienia wolności oraz grzywny w liczbie po 150 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich;
8. oskarżonegoM. G. (1)za winnego popełnienia przestępstwa zart. 18§1 k.k.w zw. zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.iart. 18§1 k.k.w zw. zart. 271§1 i 3 k.k.w zw. zart. 270§1 k.k.orazart. 18§1 k.k.w zw. zart. 299§1, 5 i 6 k.k.i za przestępstwo to na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.orazart. 33§2 k.k.wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w liczbie 200 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich, na podstawieart. 45§1 k.k.orzekł na rzecz Skarbu Państwa przepadek ½ części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa, tj. w kwocie 746.554,17 zł oraz na podstawieart. 41§2 k.k.orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 3 lat;
9. oskarżonegoM. G. (1)za winnego popełnienia przestępstwa skarbowego zart. 18§3 k.k.w zw. zart. 56§1 k.k.s.w zb. zart. 20§2 k.k.s.w zw. zart. 54§1 k.k.s.w zw. zart. 7§1 k.k.s.w zw. zart. 6§2 k.k.s.w zw. zart. 37§1 pkt 3 k.k.s.i za przestępstwo to na podstawieart. 19§1 k.k.w zw. zart. 20§2 k.k.s.w zw. zart. 56§1 k.k.s.w zw. zart. 7§2 k.k.s.orazart. 38§2 pkt 1 k.k.s.wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny w liczbie 100 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda;
10. oskarżonegoB. B. (1)za winnego popełnienia przestępstwa zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.,art. 271§1 i 3 k.k.,art. 18§1 k.k.w zw. zart. 271§1 i 3 k.k.w zw. zart. 273 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.i za przestępstwo to na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.orazart. 33§2 k.k.wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w liczbie 180 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich, na podstawieart. 45§1 k.k.orzekł na rzecz Skarbu Państwa przepadek 1/3 równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa, tj. w kwocie 691.441,94 zł oraz na podstawieart. 41§2 k.k.orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 3 lat;
11. oskarżonegoB. B. (1)za winnego popełnienia przestępstwa zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.,art. 271§1 i 3 k.k.,art. 18§1 k.k.w zw. zart. 271§1 i 3 k.k.w zw. zart. 273 k.k.,art. 299§1, 5 i 6 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.i za przestępstwo to na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.orazart. 33§2 k.k.wymierzył mu karę 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w liczbie 200 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich, na podstawieart. 45§1 k.k.orzekł na rzecz Skarbu Państwa przepadek części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa, tj. w kwocie 2.218.511,59 zł oraz na podstawieart. 41§2 k.k.orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 3 lat;
12. oskarżonegoB. B. (1)za winnego popełnienia przestępstwa skarbowego zart. 56§1 k.k.s.w zb. zart. 18§3 k.k.w zw. zart. 54§1 k.k.s.w zw. zart. 20§2 k.k.s.w zb. zart. 54§1 k.k.s.w zb. zart. 61§1 k.k.s.w zb. zart. 60§1 k.k.s.w zb. zart. 62§2 k.k.s.w zw. zart. 7§1 k.k.s.w zw. zart. 6§2 k.k.s.w zw. zart. 37§1 pkt 3 k.k.s.i za przestępstwo to na podstawieart. 56§1 k.k.s.w zw. zart. 7§2 k.k.s.orazart. 38§2 pkt 1 k.k.s.wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności i grzywny w liczbie 150 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich;
13. oskarżonąZ. G.za winną popełnienia przestępstwa zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.,art. 271§1 i 3 k.k.w zw. zart. 270§1 k.k.w zw. zart. 273 k.k.orazart. 299§1, 5 i 6 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.i za przestępstwo to na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.orazart. 33§2 k.k.wymierzył jej karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w liczbie 150 stawek dziennych w wysokości po 60 zł każda z nich, na podstawieart. 45§1 k.k.orzekł na rzecz Skarbu Państwa przepadek ½ części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa, tj. w kwocie 746.554,17 zł oraz na podstawieart. 41§2 k.k.orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 2 lat;
14. oskarżonąZ. G.za winną popełnienia przestępstwa skarbowego zart. 56§1 k.k.s.orazart. 18§3 k.k.w zw. zart. 54§1 k.k.s.w zb. zart. 20§2 k.k.s.w zw. zart. 61§1 k.k.s.w zw. zart. 7§1 k.k.s.w zw. zart. 6§2 k.k.s.w zw. zart. 37§1 pkt 3 k.k.s.i za przestępstwo to na podstawieart. 56§1 k.k.s.w zw. zart. 7§2 k.k.s.orazart. 38§2 pkt 1 k.k.s.wymierzył jej karę 7 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny w liczbie 70 stawek dziennych w wysokości po 60 zł każda z nich
a nadto na podstawieart. 85 k.k.,art. 86§1 i 2 k.k.,art. 90§2 k.k.orazart. 39§1 i 2 k.k.s.połączył orzeczone wobec poszczególnych oskarżonych kary pozbawienia wolności, grzywny i środki karne w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami i wymierzył oskarżonym:
a)M. G. (1)karę łączną 4 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, grzywnę łączną w liczbie 320 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich oraz środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 6 lat,
b)M. G. (2)karę łączną 4 lat pozbawienia wolności, grzywnę łączną w liczbie 300 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich oraz środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 5 lat,
c)B. B. (1)karę łączną 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności, grzywnę łączną w liczbie 220 stawek dziennych w wysokości po 100 zł każda z nich oraz środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 3 lata,
d)Z. G.karę łączną 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, przy czym wykonanie tej kary na podstawieart. 69§1 i 2 k.k.orazart. 70§2 k.k.warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby, oddając oskarżoną na podstawieart. 73§2 k.k.pod dozór kuratora oraz grzywnę łączną w liczbie 150 stawek dziennych w wysokości po 60 zł każda z nich
a nadto na poczet orzeczonych kar zaliczył oskarżonym okresy rzeczywistego pozbawienia ich wolności w niniejszej sprawie oraz orzekł o kosztach procesu.
Wyrok ten zaskarżyli apelacjami obrońcy wskazanych oskarżonych.
Obrońca oskarżonegoM. G. (3)ten wyrok w całości, zarzucając mu w apelacji:
1.obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj.:
a)art. 7 k.p.k.poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i przeprowadzenie błędnej oceny dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadków i wyprowadzeniu z tych dowodów błędnego wniosku, niezgodnego z zasadami logiki, że oskarżonyM. G. (1)brał czynny udział w ustalaniu przestępczego procederu razem zM. G. (2)orazM. H., podczas, gdy jedynie zeznaniaM. H., które to zeznania należy traktować w charakterze pomówień, wskazują bezpośrednio na to, żeM. G. (1)współpracował zprzedsiębiorstwem (...)i wiedział, skąd pochodzi paliwo sprzedawane przez to przedsiębiorstwo, pozostały zaś materiał dowodowy nie potwierdza w pełnym zakresie tychże twierdzeń, co doprowadziło do błędnego przypisania oskarżonemu sprawstwa przestępstw opisanych w pkt 1-5, 6, 7, 8, 9 części rozstrzygającej wyroku;
b)art. 7 k.p.k.poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i przeprowadzenie błędnej i dowolnej oceny dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadków i wyprowadzeniu z tych dowodów błędnego wniosku, niezgodnego z zasadami logiki, że oskarżonyM. G. (1)wprowadził w błąd pracowników właściwego Urzędu Skarbowego co do okoliczności będących podstawą naliczenia świadczeń publicznoprawnych – w tym co do prawa obniżenia kwoty podatku należnego z tytułu akcyzy i VAT o kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, których faktycznie dane przedsiębiorstwo nie uiściło oraz że wprowadził w błąd ostatecznych nabywców paliwa co do wartości, rodzaju i jakości paliwa zbywanego im oraz faktu uiszczenia należnych świadczeń publicznoprawnych, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie taka okoliczność w ogóle nie wynika, z wyjaśnień oskarżonego, jak i świadków nie sposób wyprowadzić wniosku, że oskarżony z całą pewnością posiadał wiedzę w zakresie źródła pochodzenia paliwa, które było sprzedawane, a zatem prawidłowa ocena dowodów zgromadzonych w sprawie powinna prowadzić do uzasadnionych wątpliwości, czy oskarżonyM. G. (1)wiedział, skąd pochodzi paliwo i czy brał czynny udział we wprowadzaniu go do obrotu, co skutkowało błędnym przypisaniem oskarżonemu sprawstwa zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.;
c)art. 7 k.p.k.poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i przeprowadzenie błędnej oceny dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadków i wyprowadzeniu z tych dowodów błędnego wniosku, niezgodnego z zasadami logiki, że oskarżonyM. G. (1)poświadczał nieprawdę w szeregu dokumentów mających znaczenie prawne, a także używał takich dokumentów, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie taka okoliczność w ogóle nie wynika, z wyjaśnień oskarżonego, jak i świadków nie sposób wyprowadzić wniosku, że oskarżony był uprawniony do wystawienia tychże dokumentów i jako taka osoba poświadczył w nich nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, a nadto, że w jego przypadku znajdzie zastosowanieart. 21§2 k.k., bowiem Sąd I instancji nie wykazał na czym miała polegać rola oskarżonegoG.w posługiwaniu się podrobionymi dokumentami, jak i ich wystawianiu, co doprowadziło do błędnego przypisania oskarżonemu sprawstwa zart. 270§1 k.k.orazart. 271§1 i 3 k.k.;
d)art. 7 k.p.k.poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i przeprowadzenie błędnej oceny dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadków i wyprowadzeniu z tych dowodów błędnego wniosku, niezgodnego z zasadami logiki, że oskarżonyM. G. (1)dopuścił się sprawstwa przestępstwa zart. 299§1 k.k., podczas gdy Sąd I instancji nie udowodnił, aby po stronie oskarżonego wystąpiły znamiona strony podmiotowej tegoż przestępstwa, zaś materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie nie wykazał, aby oskarżonyG.działał w celu utrudnienia czy udaremnienia stwierdzenia przestępnego pochodzenia środków – korzyści pochodzących z przestępstwa, co doprowadziło do błędnego przypisania oskarżonemu sprawstwa przestępstwa zart. 299§1 k.k.;
e)art. 5§2 k.p.k.poprzez rozstrzygniecie na niekorzyść oskarżonego wątpliwości płynących z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, tj. wskazujących na brak wiedzy po stronie oskarżonego co do źródła pochodzenia paliwa, jak i wątpliwości co do jego powiązań i współpracy zprzedsiębiorstwem (...)a takżeM. H., których to wątpliwości nie udało się wyeliminować w toku postępowania
i w oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Poznaniu.
Obrońca oskarżonegoM. G. (2)zaskarżył ten wyrok w całości, zarzucając mu w apelacji:
1.obrazę przepisów postępowania, mającą istotny wpływ na treść zapadłego wyroku, a mianowicieart. 7 k.p.k.w zw. zart. 4 k.p.k.poprzez dowolną, nieobiektywną, niezgodną z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto selektywną, skutkującą brakiem uwzględnienia okoliczności korzystnych dla oskarżonego, ocenę materiału dowodowego, przejawiającą się w szczególności w:
●uznaniu za w pełni wiarygodne zeznańM. H.w sytuacji, w której w kontekście wymogów oceny pomówień współsprawcy zeznania jego nie zasługują na uwzględnienie jako wartościowa podstawa ustaleń faktycznych,
●uznaniu, że oskarżonyM. G. (2)z czynów opisanych w pkt 1, 2, 3, 4, 6, 7 części rozstrzygającej wyroku uczynił sobie stałe źródło dochodów w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na poczynienie takich ustaleń;
2.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, skutkujący wadliwym ustaleniem, że:
●oskarżonyM. G. (2)dopuścił się wszystkich zarzucanych mu przestępstw w sytuacji, gdy Sąd meriti nie wziął pod uwagę zakresu „legalnie” prowadzonej przez oskarżonego działalności obrotu paliwami płynnymi,
●oskarżonyM. G. (2)dopuszczając się czynów opisanych w pkt 1, 2, 3, 4, 6, 7 części rozstrzygającej wyroku uczynił sobie stałe źródło dochodów, co miało wpływ na zaostrzenie odpowiedzialności karnej, w szczególności uniemożliwienie orzeczenia kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na poczynienie takich ustaleń,
nadto błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, skutkujący wadliwym ustaleniem, że:
●oskarżony z tytułu prac dodatkowych (świadczenie usług mycia karcherem) osiąga dochód w wysokości 1.500 PLN, która to okoliczność niewątpliwie miała wpływ na błędne ustalenie uzyskiwanych przez oskarżonego dochodów i ustalenie stawki dziennej grzywny w wysokości 100 PLN, podczas gdy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że oskarżony osiąga z tego tytułu dodatkowy dochód jedynie 500 PLN;
3.obrazę przepisów prawa materialnego, tj. obrazę:
●art. 45§1 k.k.poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji braku możliwości jednoznacznego ustalenia, czy oskarżonyM. G. (2)osiągnął korzyść majątkową oraz ewentualnie w jakiej konkretnie wysokości taka korzyść została uzyskana,
●art. 33§3 k.k.poprzez ustalenie stawki dziennej grzywny wymierzonej oskarżonemu kary grzywny na kwotę 100 PLN w sytuacji, gdy oskarżony jest osobą posiadającą dwoje dzieci, wobec których jest zobowiązany do alimentacji w kwocie po 150 PLN miesięcznie, uzyskującą zarobki w wysokości 1.200 PLN miesięcznie oraz dodatkowo w kwocie 500 PLN z tytułu prac dorywczych, a nadto nie posiadającą żadnych oszczędności i majątku, a w konsekwencji dochody oskarżonego, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe uniemożliwiają ustalenie wysokości stawki dziennej grzywny na tak wysokim poziomie, uzasadniają natomiast jej obniżenie;
4.rażącą niewspółmierność kar jednostkowych i kary łącznej wymierzonej oskarżonemu w zaskarżonym wyroku, przejawiającą się w orzeczeniu wobec oskarżonego kary zbyt surowej w stosunku do przypisanej mu roli w przestępczym procederze, okoliczności sprawy, stopnia zawinienia, właściwości majątkowych i osobistych oskarżonego oraz jego sposobu życia po popełnieniu przestępstwa, która to kara jawi się w odczuciu społecznym jako rażąco niesprawiedliwa
i w oparciu o te zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie o zmianę tego wyroku poprzez istotne złagodzenie wymierzonych oskarżonemu kar jednostkowych i kary łącznej, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonegoB. B. (1)zaskarżyła ten wyrok w całości, zarzucając mu w apelacji:
I.naruszenieart. 17§1 pkt 7 k.p.k.poprzez wydanie wyroku w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy postępowanie karne co do tego samego czynu oskarżonego zostało już zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Pile, Wydział II Karny z dnia 11 lipca 2008 r. sygn. akt II K 535/07;
II.obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 4 k.p.k.orazart. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k., polegającą na wybiórczej i powierzchownej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co doprowadziło Sąd do błędnego ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji przyjęcia, iż oskarżony dopuścił się zarzucanych mu przestępstw
i w oparciu o te zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzuconych mu przestępstw, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonejZ. G.zaskarżył ten wyrok w całości, zarzucając mu w apelacji:
1. odnośnie pkt 13:
a)obrazę przepisów prawa materialnego, polegającą na zakwalifikowaniu działania oskarżonej zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1, art. 271§1 i 3 k.k.w zw. zart. 270§1, art. 299§1, 5 i 6 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k., podczas gdy czyn, którego się dopuściła, można kwalifikować jedynie zart. 271§1 i 3 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.,art. 12 k.k.i65§1 k.k.,
b)obrazę przepisów postępowania, a mianowicieart. 2§1 pkt 1 i §2, art. 4, 5§2 i art. 7 k.p.k., która miała wpływ na treść wyroku, polegającą na wadliwej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tłumaczeniu nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonej, a w konsekwencji dokonaniu ustaleń faktycznych nie znajdujących oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym,
c)błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że osk.Z. G.:
- uzyskała z przestępstwa korzyść majątkową w kwocie 746.554,17 zł,
- działała wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami,
- działała wP.,P.i innych miejscowościach,
- działała w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, według przyjętego i zaakceptowanego podziału ról i zadań przy realizacji poszczególnych przestępczych przedsięwzięć,
- wykorzystywała działalnośćprzedsiębiorstw Zakład Usługowo-Produkcyjno-Handlowy (...),PHU (...) sp. z o.o.,
- działała w celu upozorowania obrotu gospodarczego polegającego na handlu produktami ropopochodnymi i zatajenia rzeczywistego rozmiaru i charakteru prowadzonej działalności,
- wprowadziła w błąd pracowników urzędu skarbowego,
- doprowadziła nabywców paliw do niekorzystnego rozporządzenia mieniem,
d)rażącą niewspółmierność (surowość) kary pozbawienia wolności i kary grzywny;
2. odnośnie pkt 14:
a)obrazę przepisów postępowania, a mianowicieart. 2§1 pkt 1 i §2, art. 4, 5§2 i art. 7 k.p.k., która miała wpływ na treść wyroku, polegającą na wadliwej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tłumaczeniu nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonej, a w konsekwencji dokonaniu ustaleń faktycznych nie znajdujących oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym,
b)błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że osk.Z. G.:
- składając deklaracje podatku dotyczące podatku od towarów iusług (...)-7 za miesiące lipiec-grudzień 2003 oraz podatku dochodowego za 2003 r. podawała nieprawdę po stronie kosztów zakupów, po stronie przychodów oraz podatku naliczonego i należnego,
- wprowadziła w błąd organy skarbowe,
- nierzetelnie prowadziła księgi rachunkowe, rejestry zakupu i sprzedaży,
- udzieliłaM. G. (1)i innym osobom pomocnictwa do uchylenia się od opodatkowania,
- naraziła na uszczuplenie podatek w kwocie 1.504.898,86 zł;
3.odnośnie pkt 24 c - zasądzenie od osk.Z. G.na rzecz Skarbu Państwa opłaty w kwocie 2.100 zł w sytuacji, gdy sytuacja majątkowa oskarżonej nakazuje zwolnienie jej od tego obowiązku
i w oparciu o te zarzuty wniósł o uznanie oskarżonej w przypadku punktu 13 za winną przestępstwa zart. 271§1 i 3 k.k.iart. 273w zw. zart. 11§2, art. 12 i art. 65§1 k.k., popełnionego w ten sposób, żew okresie od 3.07.2003 r. do 22.12.2003 r. poświadczyła nieprawdę w dokumentach w postaci faktur sprzedaży wymienionych w zarzucie XIII aktu oskarżenia i posłużyła się tymi dokumentamii wymierzenie jej za to przestępstwo kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat i grzywny w liczbie 100 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości 1 stawki na kwotę 50 zł, a nadto uchylenie orzeczenia przepadku na rzecz Skarbu Państwa korzyści majątkowej w kwocie 746.554,17 zł i środka karnego w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 2 lat, o uniewinnienie oskarżonej od popełnienia przestępstwa zarzuconego jej w punkcie XIV aktu oskarżenia, o uchylenie orzeczenia o karze łącznej i o zwolnienie oskarżonej od obowiązku uiszczenia opłaty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacje obrońców oskarżonychB. B. (1),M. G. (2)iZ. G.okazały się w zakresie postawionych zarzutów częściowo uzasadnione a nadto wszystkie apelacje okazały się celowe, bowiem doprowadziły do częściowej zmiany zaskarżonego wyroku w stosunku do wszystkich oskarżonych na ich korzyść.
Praktycznie apelujący podnoszą wszystkie z możliwych zarzutów określonych wart. 438 k.p.k., więc na wstępie należy zawrzeć kilka uwag natury ogólnej w zakresie prawidłowego procedowania w każdej sprawie, także tej, gdy m.in. jedynymi dowodami obciążającymi są wyjaśnienia czy zeznania, stanowiące tzw. pomówienie i to niezależnie od tego, czy pomówienie to pochodzi od świadka posiadającego status świadka koronnego czy świadka incognito, czy wreszcie tzw. „małego świadka koronnego”. W niniejszej sprawie osobą pomawiającą był świadekM. H., który swoimi wyjaśnieniami (i zeznaniami) obciążył oskarżonychM. G. (1),M. G. (2)iB. B. (1).
Zarzut błędu “dowolności” jest tylko wtedy słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania, przy czym dla swej skuteczności wymaga on od apelującego wykazania, jakich konkretnych uchybień w świetle wskazań wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania dopuścił się sąd w dokonanej ocenie materiału dowodowego a nie tylko ograniczenia się do własnej oceny tego materiału (por. wyrok SN z 20.02.1975 r., II K 355/74, OSNPG 1975, nr 9, poz. 84; wyrok SN z 22.01.1975 r., I Kr 197/74, OSNKW 1975, nr 5, poz. 58).
Sąd I instancji rozpoznając zarzuty stawiane w akcie oskarżenia powinien wszechstronnie w oparciu o konkretne dowody wyjaśnić sprawę poprzez ustalenie czy dany czyn przestępczy został popełniony przez oskarżonego a jeżeli tak to jaka powinna być jego kwalifikacja prawna, jakie były pobudki i motywy działania sprawcy, by w ten sposób przy ustaleniu sprawstwa oskarżonego dokonać odpowiedniego doboru kar i środków karnych, które pozostawałyby w pełnej zgodzie z zasadami wymiaru kary określonymi wart. 53 k.k.
Jednakże, aby takie ustalenia zostały poczynione prawidłowo, niezbędne jest dokładne przeprowadzenie postępowania, zwłaszcza w zakresie dowodów i oczywiście w zgodzie ze wszelkimi regułami zawartymi wkodeksie postępowania karnego. Przy takim ustalaniu, jeżeli w sprawie pojawiają się sprzeczne wersje tego samego zdarzenia i zgłasza się wnioski o przeprowadzenie dowodów na poparcie każdej z tych wersji, należy tak przeprowadzić postępowanie dowodowe, by w sposób jednoznaczny rozstrzygnąć, która z prezentowanych wersji jest prawdziwa, a którą należy odrzucić.
Dopiero poprawnie przeprowadzone postępowanie pozwoli sądowi orzekającemu na właściwe rozpoznanie stawianych w akcie oskarżenia zarzutów przeciwko konkretnemu oskarżonemu, by nie narazić się na zarzuty obrazy prawa procesowego, jak i błędu w ustaleniach faktycznych o charakterze dowolności i braku.
Motywy, jakimi kierował się sąd orzekający, powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku, z tym że powinno ono zostać sporządzone ze wszelkimi wymogamiart. 424 k.p.k.
Uzasadnienie to ma stanowić dokument o charakterze sprawozdawczym i powinno polegać na przedstawieniu w sposób uporządkowany wyników narady z dokładnym wskazaniem – gdy chodzi o podstawę faktyczną wyroku – co sąd uznał za udowodnione, jak ocenił poszczególne dowody i dlaczego oparł się na jednych, odrzucając inne.
Uzasadnienie więc powinno wskazywać logiczny proces myślowy, który doprowadził sąd do wniosku o winie lub niewinności oskarżonego.
Niedopuszczalne jest globalne powoływanie się przez sąd na przeprowadzone na rozprawie dowody, lecz konieczne jest ustalenie zależności każdego z nich, w całości lub konkretnym fragmencie, od poszczególnych okoliczności faktycznych, które w sprawie wymagają udowodnienia i uzasadnienia. W razie zaistnienia sprzeczności między dowodami sąd powinien wyjaśnić w uzasadnieniu, na których z nich się oparł oraz dlaczego odrzucił inne.
Dodać też należy, żekodeks postępowania karnego, ani teżustawa z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym(tekst jednolity z 2007 r., Dz. U. Nr 36, poz. 232 z późn. zm.) nie przewiduje żadnych dodatkowych reguł dotyczących oceny zeznań takiego świadka. Zeznania te więc podlegają ocenie zgodnie z zasadami wyrażonymi wart. 7 k.p.k.tak jak każdy inny dowód ujawniony w toku rozprawy. Nie jest przy tym prawdziwe stwierdzenie, że taki świadek, pomawiając fałszywie inne osoby o popełnianie przestępstw niczym nie ryzykuje, zwłaszcza swoją bezkarnością, gdy zwłaszcza przy okazji sam się obciąża popełnieniem takiego przestępstwa popełnionego wespół z osobą pomówioną, gdyż w przypadku zeznania nieprawdy bądź zatajenia prawdy co do istotnych okoliczności sprawy świadek taki podlega karze (art. 10 ust. 1 pkt 1w zw. zart. 9 ust. 1 ustawy o świadku koronnym).
Również żadne odrębne reguły interpretacyjne nie dotyczą oceny zeznań świadka incognito. Zeznania takiego świadka są więc również oceniane na ogólnych zasadach.
Dowodem w postępowaniu karnym może więc być wszystko, co umożliwia wyrobienie sobie przekonania sądu o winie lub niewinności oskarżonego, jeśli zostanie przeprowadzone w trybie przewidzianym przez prawo procesowe. Dowodem takim może być zatem także pomówienie. Co do zasady dowód taki powinien być badany szczególnie wnikliwie, z jednoczesnym rozważeniem, czy istnieją dowody potwierdzające choćby pośrednio wyjaśnienia pomawiającego, a nadto - czy wyjaśnienia te są logiczne i nie wykazują chwiejności albo czy nie są wręcz nieprawdopodobne (wyrok SN z 6 lutego 1970 r., IV KR 249/69, OSNKW 4-5/1970, poz. 46). Jednakże pomówienie, czyli obciążanie w złożonych wyjaśnieniach innej osoby odpowiedzialnością za przestępstwo jest w ujęciu prawa karnego procesowego dowodem podlegającym swobodnej ocenie na równi z innymi dowodami (por. wyrok SN z dnia 12 stycznia 2006 r., II KK 29/05, OSNKW 2006/4/41).
Sam fakt oparcia orzeczenia skazującego na zeznaniach tylko jednego świadka, nawet w sytuacji nieprzyznania się oskarżonego do winy, samo przez się nie może stanowić podstawy do zarzutu dokonania błędnych czy dowolnych ustaleń faktycznych w sprawie. Nie istnieje żadna reguła dowodowa, która uzasadniałaby pogląd, że zeznania jedynego świadka są niewystarczającą podstawą skazania i to bez względu na to jaką świadek zajmuje funkcję, pozycję w życiu społecznym bądź czy korzysta z jakichś szczególnych uprawnień procesowych (jak świadek koronny czy świadek incognito). Orzecznictwo przyjmuje jednak, że tego rodzaju "jedyny" dowód nie może stać w sprzeczności z innymi dowodami, które nie mają wprawdzie decydującego znaczenia dla kwestii odpowiedzialności karnej, stanowią jednak podstawę do dokonania lub weryfikacji ustaleń faktycznych odnoszących się do określonych fragmentów zdarzenia (patrz wyrok SN z dnia 11 stycznia 1996 r., II KRN 178/95, Mon. Prawn. 1996/10/376).
Rzecz jednak w tym, że ocena poszczególnych dowodów dokonywana jest w konkretnej sprawie, w której występują przeróżne, trudne do uogólnienia okoliczności a tym samym nie można do każdego przypadku sprawy dopasowywać bardziej ogólnych zasad oceny dowodów wyrażanych w orzecznictwie sądowym lub w doktrynie. Zasady te zresztą również były artykułowane na tle konkretnych stanów faktycznych ustalonych w indywidualnych sprawach.
W związku z powyższym należy pamiętać, że w ocenie dowodów organy procesowe kierują się swoim przekonaniem ukształtowanym wskazaniami wiedzy, doświadczenia życiowego i zasad prawidłowego rozumowania. Polski system procesowy nie zna reguł dowodowych dotyczących legalnej oceny dowodów. Zasada swobodnej oceny dowodów oznacza wolność wewnętrznego przekonania organu procesowego w kwestii oceny dowodów i wyciągania z nich racjonalnych wniosków, a tym samym wolność od schematycznych skrępowań w tym zakresie (por. Jan Grajewski – red., Lech K. Paprzycki, Sławomir Steinborn: „Komentarz aktualizowany do art. 1-424 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. 97.89.555)”, LEX/el., 2011, teza 1 do art. 7). Oczywistym jest przy tym, że zasada swobodnej oceny dowodów, leżąca u podstaw prawidłowego wyrokowania a wyrażona wart. 7 k.p.k., nie może prowadzić do dowolności ocen i takiego wyboru dowodów, którego prawidłowości nie dałoby się skontrolować w trybie odwoławczym. Ustalenia faktyczne wyroku tylko wtedy nie wykraczają poza ramy swobodnej oceny dowodów, gdy poczynione zostały na podstawie wszechstronnej analizy przeprowadzonych dowodów, których ocena nie wykazuje błędów natury faktycznej czy logicznej, zgodna jest ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz prowadzi do sędziowskiego przekonania, odzwierciedleniem którego powinno być uzasadnienie orzeczenia (por. wyrok SN z dnia 5 września 1974 r., II KR 114/74, OSNKW 1975/2/28).
Analiza zebranych dowodów w trakcie rozprawy, jak i uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwalają w sposób jednoznaczny przyjąć, iż Sąd I instancji dołożył wszelkich starań, by postąpić zgodnie z przytoczonymi wyżej wymogami, tj. by wyjaśnić zarzuty stawiane poszczególnym oskarżonym, zaś ocenę zebranych dowodów zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, spełniającego wszelkie wymogiart. 424 k.p.k.
Co do ustalenia sprawstwa i winy oskarżonych w popełnieniu przypisanych im różnych przestępstw co do zasady nie można mieć żadnych zastrzeżeń, za wyjątkiem ustaleń dotyczących sprawstwa i winy oskarżonegoB. B. (1)w popełnieniu przestępstwa przypisanego mu wpunkcie 11zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.,art. 271§1 i 3 k.k.,art. 18§1 k.k.w zw. zart. 271§1 i 3 k.k.w zw. zart. 273 k.k.,art. 299§1, 5 i 6 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.z uwagi na występujący stan tzw. „częściowej powagi rzeczy osądzonej”.
Sąd Okręgowy bardzo dokładnie przeprowadził na rozprawie postępowanie dowodowe, przesłuchując wszystkich świadków, którzy mogli w tej sprawie wnieść okoliczności niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Również Sąd I instancji miał na uwadze toczące się odrębne postępowania karne, w których zostały wydane merytoryczne rozstrzygnięcia a w których głównymi dowodami obciążającymi oskarżonych w tych sprawach byli świadkowieM. H.iD. K.. Ten materiał dowodowy, szczegółowo omówiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dawał pełną podstawę do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych odnośnie przebiegu poszczególnych zdarzeń, sprawstwa i zamiarów poszczególnych oskarżonych w zakresie popełnienia poszczególnych przestępstw będących przedmiotem osądu w niniejszym postępowaniu. Jedynie w zakresie czynu, o którym wyżej wspomniano a dotyczącego oskarżonegoB.oraz w zakresie wysokości osiągniętej przez poszczególnych oskarżonych korzyści majątkowej zaskarżony wyrok wymyka się spod prawidłowej oceny Sądu odwoławczego i dlatego też w tym zakresie zaskarżony wyrok uległ uchyleniu i sprawę przekazano Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Mając więc na uwadze powyższe okoliczności należy przejść do omówienia poszczególnych apelacji.

I
Omówienie apelacji obrońcy oskarżonegoM. G. (1).

Obrońca oskarżonegoM. G. (1)zarzucił zaskarżonemu wyrokowi błąd
w ustaleniach faktycznych o charakterze „dowolności”, przejawiający się z negowaniu wiarygodności zeznań świadkaM. H., na podstawie których to zeznań Sąd Okręgowy wyciągnął wnioski co do sprawstwa i winy tego oskarżonego w popełnieniu przypisanych mu przestępstw a zwłaszcza wiedzy w zakresie pochodzenia paliwa będącego przedmiotem obrotu.
Należy zauważyć, iż pomówieniaM. H.dotyczą nie wszystkich czynów przypisanych temu oskarżonemu, ale jedynie przestępstw przypisanych mu w punktach 1, 2 i 3 oraz związanych z nimi przestępstw skarbowego przypisanych oskarżonemuG.w punktach 6 i 7 zaskarżonym wyrokiem.
Zauważyć za Sądem I instancji należy, iżM. H.w swoich pomówieniach oskarżonegoG., jak i zresztą także oskarżonychG.iB.jest wyjątkowo konsekwentny od samego początku składania najpierw wyjaśnień a następnie zeznań.M. H.w obszernych swoich relacjach opisał cały przestępczy proceder związany z paliwami, jakim zajmował się on wraz ze swoim wspólnikiemT. K.wprzedsiębiorstwie (...), jakim zajmował sięM. R. (1)w ramach działalności gospodarczej pod nazwąPrzedsiębiorstwo (...)oraz jakim zajmowali sięM. G. (1)iM. G. (2)w ramach swojej działalności gospodarczej pod nazwą(...)a następnie jaką zajmowali się razem zB. B. (1)w ramach prowadzonej przez tego ostatniego działalności gospodarczej pod nazwąA.a nadto jaką zajmowali sięM. G. (1)iM. G. (2)jako(...)wspólnie zP. G.prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwąPHU (...)(k. 1324-1333, 1334-1335, 1341-1344, 1345-1349, 1676, 6207-6214, 6336-6337, 6817-6818, 7675, 8898, 9223-9233, 9238-9246, 9238-9246).
Świadek ten dokładnie wyjaśnił sposób prowadzenia handlu olejem napędowym, jak i benzyną, pochodzącymi zprzedsiębiorstwa (...), wyjaśniając, iż paliwa te zostały pozyskane nielegalnie przezM. R. (1)i nie spełniały wymaganych norm, wyjaśnił o nabywaniu tego paliwa bez faktury i konieczności jego „legalizacji” za pomocą tzw. „pustych” faktur, które wystawiali (załatwiali) oskarżeniG.,G.iB.a nadto wyjaśnił na temat współpracyG.iG.zfirmą (...), która to współpraca przebiegała w tożsamy sposób, jak z jegofirmą (...), przy czym w tym ostatnim zakresie obszernie wypowiedział się świadekT. K..
Podkreślić przy tym należy, iż pomówienia tego świadka są wyjątkowo spójne, nie zawierają żadnych istotnych sprzeczności i w sposób logiczny wynikają z nich wiedza i zachowania się wskazanych oskarżonych. Poza tym z materiału dowodowego nie wynika, byM. H.miałby jakikolwiek interes, czy jakiekolwiek powody, by fałszywie pomawiać akuratM. G. (1),M. G. (2)iB. B. (1). Co istotne, zeznania (wyjaśnienia)M. H.nie są w tej sprawie odosobnione. Odnośnie bowiem nielegalnej działalnościM. R. (1)w zakresie „produkcji” paliw (oleju napędowego i benzyny) znajdują one pełne odzwierciedlenie w zeznaniach (wyjaśnieniach) pracownikówprzedsiębiorstwa (...)w osobach choćbyA. C.(k. 1228-1235, 1296-1298, 1299-1306, 1307-1315, 1316-1319, 1321-1322, 10296-10297),C. W.(k. 1247-1253, 1254-1259, 1390-1403, 1592-1599, 1620-1622, 10363-10365) iM. U.(k. 1260-1264, 1265-1268, 1378-1380, 1586-1591, 1618-1619, 10425-10427). Natomiast odnośnie przestępczego procederu polegającego na „legalizacji” wprowadzanego do obrotu paliwa nabywanego wprzedsiębiorstwie (...)oraz udziału w tym procederze wskazanych oskarżonych zeznania świadkaM. H.znajdują odbicie w zeznaniach prowadzącego wraz zM. H.działalność pod nazwą(...)T. K.(k. 1549-1551, 1552-1556, 1677-1679, 6017-6024, 6330-6331, 6831-6832, 7689, 8898-8899, 9267-9274). I, co najistotniejsze, zeznaniaM. H.iT. K.znajdują wreszcie odbicie w częściowych wyjaśnieniach oskarżonychM. G. (1)(k. 1797-1803, 1824, 6049, 6254, 7085, 7471, 9123-9124),R. G.(k. 1756-1763, 1811, 1870-1872, 9124-9125) iB. B. (1)(k. 5330-5338, 5339-5340, 6058-6063, 6194-6198, 6341, 7493-7494, 8260, 9129-9132).
Sąd Okręgowy dowody te dokładnie omawia, wskazując na występujące w nich nieścisłości, niekonsekwencje oraz wskazując na ich wzajemne powiązania ze sobą w zakresie poszczególnych faktów, jak również na fikcyjność wystawionych faktur nabycia przez(...)iA.paliwa od podmiotów nieistniejących albo nie handlujących paliwami w ogóle, albo nie handlujących paliwami z(...)em iA.-em czy też wreszcie na zeznania świadków potwierdzających złą jakość nabywanego paliwa (str. 267-273, 274-276, 279-293, 297-303 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Sąd Okręgowy przy tym dla przejrzystości samej sprawy, z uwagi na jej wielowątkowość a w związku z tym i trudność w zrozumieniu istoty poszczególnych zarzutów tak przedstawił w tym uzasadnieniu swego wyroku fakty, że jednocześnie na ich poparcie przywołał dowody zarówno z wyjaśnień oskarżonych, zeznań świadków, jak i opinii biegłych oraz dokumentów, w tym zwłaszcza faktur dotyczących poszczególnych czynów przypisanych oskarżonym. Tak też Sąd Okręgowy postąpił z ustaleniami faktycznymi dotyczącymi oskarżonegoM. G. (1)odnośnie wskazanych wyżej czynów na stronach 3-18, 18-29, 29-36, 221-229, 229-237.
Te razem wzięte okoliczności więc przemawiają za przyjęciem słuszności rozumowania Sądu I instancji, iż pomówienie oskarżonych przezM. H.jest w pełni wiarygodne.
Poza tym Sąd Okręgowy wprost wykazał nie tylko fikcyjność wystawionych faktur VAT nabycia przez(...)iA.paliwa od podmiotów, które, jak wyżej powiedziano nie istniały, bądź nie handlowały paliwami, bądź nie sprzedawały paliw oskarżonym, ale również i fikcyjność wystawienia przez(...)iA.faktur VAT sprzedaży paliw podmiotowi(...), jak i podmiotowi(...)przez(...), co poza zeznaniamiM. H.,T. K., jak i częściowymi wyjaśnieniami oskarżonych wynika także z ocenionych przez Sąd Okręgowy prawidłowo zeznańM. Ł.prowadzącegofirmę (...)wS.(k. 6294-6295, 1086-1087),A. G. (2), prowadzącej działalność pod nazwą(...)(k. 1213-1214 załącznika nr XXV tom 7,(...)),J. W.prowadzącej firmę wS.(k. 6299, 10089) i pracownika tejfirmy (...)(k. 6298, 10089),R. S., prowadzącego stację paliw wS.(k. 6383-6384, 10266-10267),M. O., prowadzącej działalność wS.pod nazwąPHU (...)(k. 1160-1164, 1168, 4572-4573) i jej mężaA. O.(k. 6277-6282), świadków związanych z prowadzeniemfirmy (...)wP.w osobachŁ. P.(k. 242-250, 251-253, 254-258, 10705-10707),A. Ł.(k. 549-550, 4942-4943, 10424-10425),Ż. Ł.(k. 460-465), a także informacji Urzędu Skarbowego wC.i innych dokumentów dotyczących prowadzenia (a w zasadzie już nie prowadzenia) działalności gospodarczej (i jej przedmiotu) pod nazwą(...)przezK. G.(k. 2192-2194, 2293, 4734, 4770-4771, 5568, 4726, 5572, 5576-5579, 5607, 5580-5606) oraz śmierciK. G.(k. 4733). Przy czym te podmioty, od których oskarżeni (ich firmy) rzekomo nabywali paliwa mają związek z poszczególnymi oskarżonymi i przypisanymi im czynami, co wprost znajduje wyraz w opisach poszczególnych przestępstw, także dotyczących oskarżonegoM. G. (1), a więc przestępstw nie tylko tych, którychM. G. (1)dopuścił się zM. G. (2)iB. B. (1), ale także z innymi nieustalonymi osobami bądź w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez jego siostręZ. G.pod nazwą(...), co dotyczy, poza wyżej wymienionymi także czynów przypisanych oskarżonemuG.w punktach 4, 5 i 8 i związanych z tym czynami przestępstwami skarbowymi przypisanymi oskarżonemu w punktach 6 i 9 zaskarżonego wyroku. Natomiast Sąd Okręgowy, tak jak w przypadku wyżej opisanych przestępstw, tak i do tych czytelnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przytoczył konkretne ustalenia faktyczne z powołaniem na ich poparcie dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonych, zeznań świadków, opinii biegłych, podrobionych faktur zakupu paliwa, jak i faktur sprzedaży tego paliwa (str. 37-187, 187-221, 221-229, 237-262). Podkreślić przy tym należy, iż w tych sytuacjach, gdy zbywane paliwo nie pochodziło odfirmy (...)mechanizm działania oskarżonegoG.był dokładnie taki sam. Oskarżony bowiem zM. G. (2)(dotyczy czynu przypisanego w punkcie 4), zM. G. (2)iB. B. (1)(dotyczy czynu przypisanego w punkcie 5) oraz z siostrąZ. G.(dotyczy czynu przypisanego w punkcie 8) również wykorzystując działalnośćfirmy (...)doprowadzał do wydania fikcyjnych faktur VAT nabycia oleju napędowego czy benzyny od wskazanych wyżej podmiotów, które w rzeczywistości z(...)lem,A.-em i(...)nie handlowały paliwem a następnie doprowadzał do sprzedaży ostatecznym odbiorcom paliwa pochodzącego z niewiadomego źródła na podstawie faktur sprzedaży VAT wystawionych przez(...),A.i(...)tak, jakby paliwo to pochodziło z legalnego źródła. Logicznie przy tym Sąd I instancji przyjmuje, że również i to paliwo nie trzymało norm jakościowych (analogicznie jak w przypadku paliwa dostarczanego odM. R. (1)), bowiem w innym przypadku prowadzenie takiego procederu mijałoby się z jakimkolwiek sensem ekonomicznym. Oczywistym było bowiem, że gdyby oskarżonyG.(jak iG.iB.) nabywali na te podrabiane faktury paliwo z legalnego źródła, to wówczas nabycie to następowałoby po znacznie wyższej cenie a po drugie z jakimkolwiek celem mijałoby się wówczas samo podrabianie faktur nabycia tego paliwa i to od firm, które już nie istniały lub nie handlowały z podmiotami, które wówczas przy popełnianiu tych czynów reprezentowałM. G. (1). W tym zakresie należy więc podzielić ustalenia Sądu I instancji co do pochodzenia sprzedawanego przez oskarżonegoG., i odpowiednio także przezM. G. (2),B. B. (1)iZ. G.paliwa, jak i co do jakości tego paliwa, które z racji tejże nielegalności pochodzenia nie mogło po prostu trzymać właściwych norm jakościowych i to bez względu na to, czy nabywcy tego paliwa skarżyli się, czy też nie na eksploatację swoich pojazdów po zatankowaniu tego paliwa. Oczywistym jest bowiem, iż w zależności od rodzaju silnika, jego budowy itp. zależeć będzie, czy po zatankowaniu takiego paliwa nastąpi awaria silnika, czy też silnik „przepali” dane paliwo. Mimo więc tego, iż w niniejszej sprawie przesłuchani świadkowie w większości nie skarżyli się na jakość używanego paliwa nabytego od oskarżonych, to okoliczność ta nie może mieć żadnego znaczenia dla prawidłowości ustaleń Sądu I instancji. Podkreślić bowiem należy, iż świadkowie ci nie tankowali przez dłuższy czas do swoich pojazdów stale tego samego paliwa, bowiem na konkretnych stacjach paliw paliwo pochodzi z różnych partii od tego samego dostawcy bądź od różnych dostawców. Poza tymi świadkami w sprawie tej przesłuchano także świadków, którzy po zatankowaniu takiego paliwa narzekali na pracę silnika czy też paliwo to doprowadziło do awarii siników pojazdów, czego jaskrawy przykład niedoskonałości takiego paliwa wynika z relacjiJ. B.(k. 1495-1497, 9427-9428). Sąd Okręgowy zresztą wprost ocenił zeznania odbiorców paliwa od poszczególnych podmiotów, o czym już częściowo wyżej wspomniano, wskazując nie tylko na zastrzeżenia użytkowników do jakości nabywanego paliwa, ale i także faktu sprzedaży tego paliwa przezM. G. (1)w imieniu aż trzech podmiotów– (...)u,A.-u i(...)i to nawet jednemu nabywcy, jak w przypadkuA. W.(k. 2561-2562, 3072-3073, 6089-6090, 6771-6780, 9374-9377), prowadzącego działalność pod nazwą(...),J. D.(k. 2481-2482, 3206-3207, 6072-6073, 9435-9437), prowadzącegoprzedsiębiorstwo (...)bądź dwóch podmiotów, tj.(...)u iA.-u, jak w przypadkuZ. M.(k. 3289-3290, 3395-3396, 6068-6069, 9587-9591), przedstawicielafirmy (...)czyB. Ś.(k. 924-925 załącznika XXV tom 5, k. 4695-4696, 9884-9886), prowadzącego działalność pod nazwą(...)(str. 288-296 uzasadnienia).
Zasadnie więc Sąd I instancji, w swoich ocenach, wywodzi, iż oskarżonyG.(jak i współsprawcy, z którymi popełniał te czyny) wiedział, że zbywane przez niego paliwo jest złej jakości (niezgodne jest z parametrami oryginalnie wyprodukowanego paliwa w rafinerii czy inaczej mówiąc z obowiązującymi w tym zakresie normami), nie mówiąc już o braku opodatkowania tego paliwa należnościami publicznoprawnymi oraz żeM. G. (1)miał decydujący głos w zakresie obrotu takim paliwem w przypadku podmiotów(...)iA.i że rzeczywiście prowadził przedsiębiorstwo swojej siostry pod nazwą(...), co zresztą znajduje odzwierciedlenie w konsekwentnych w tym zakresie wyjaśnieniachZ. G.(k. 5458-5463, 6797-6798, 9133-9136), co znalazło także odzwierciedlenie w przytaczanych już wyżej wyjaśnieniachM. G. (1), jak i w jego wypowiedzi na rozprawie na k. 9137.
Powyższe więc dowodzi, iż ustalenia Sądu I instancji w zakresie udziału oskarżonegoM. G. (1)w popełnieniu poszczególnych przypisanych mu przestępstw, w zakresie jego wiedzy – świadomości co do nielegalności pochodzenia sprzedawanego przez niego wraz z innymi paliwa (oleju napędowego i benzyny), co do jakości zbywanego paliwa, jak i jego wartości są w pełni prawidłowe. Sąd Okręgowy przy tym wykazał, że oskarżony postępując w sposób mu przypisany wprowadzał w błąd zarówno nabywców tego paliwa co do jego pochodzenia, jakości a także co do konieczności uiszczenia należności publicznoprawnych, mimo iż takie w ogóle wcześniej nie zostały uregulowane i nie zostaną uregulowane, mimo sprzedaży paliwa, zawierającego przecież w sobie z mocy ustawy podatek akcyzowy i mimo wystawienia faktury VAT a co za tym idzie wprowadzenia w błąd także właściwych urzędów skarbowych (ich pracowników) co do okoliczności będących podstawą naliczenia świadczeń publicznoprawnych, w tym co do prawa obniżenia kwoty podatku należnego z tytułu akcyzy i VAT o kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, bowiem w rzeczywistości wskazane podmioty, które reprezentowałM. G. (1)takich należności nie uiściły. A temu wprowadzeniu w błąd miało służyć wystawienie fałszywych faktur VAT nabycia paliwa przez te podmioty a następnie zbycie paliwa pochodzącego z nielegalnego źródła na podstawie faktur VAT bez odprowadzenia jednak Skarbowi Państwa należnych kwot podatków i ujęcie w dokumentacji księgowej z działalności tych podmiotów poświadczających nieprawdę dokumentów, która to dokumentacja stwarzała pozory legalności działalności tych podmiotów. Sąd I instancji tenże mechanizm wprowadzenia w błąd odbiorców paliwa, jak i pracowników urzędów skarbowych dokładnie przytoczył w ustaleniach faktycznych dotyczących poszczególnych czynów, więc Sąd odwoławczy, by tych ustaleń tutaj nie powtarzać, odwołuje się do nich, czyniąc z nich integralną część niniejszego uzasadnienia.
Podkreślić przy tym należy, iż sprzedaż takiego paliwa pochodzącego z nielegalnych źródeł „wymuszała” na sprawcach, tu oskarżonymG.podjęcie działań w zakresie sfałszowania dokumentacji księgowej związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, by z dokumentacji tej, w razie kontroli skarbowych, które są integralnie powiązane z prowadzeniem w Polsce działalności gospodarczej wynikały pozory legalnej sprzedaży paliwa a oczywistym jest, że takie działania mają na celu niepłacenie podatków a w tym przypadku także przejęcie należności publicznoprawnych związanych ze sprzedażą nielegalnego paliwa.
Umyślne (i celowe) działanie oskarżonego stanowiło więc typowe oszustwo określone wart. 286§1 k.k., jak i jednocześnie typowe oszustwo podatkowe określone wart. 56§1 k.k.s.
W związku z powyższym za polemiczne uznać należy zarzuty apelacji kwestionujące ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji odnośnie oskarżonegoM. G. (1). Nie ulega bowiem wątplwiości, że w tej sprawie zeznaniaM. H.stanowią pełnowartościowy dowód, na podstawie którego należy dokonać ustaleń faktycznych odnośnie sprawstwa i winy oskarżonegoG.. Podkreślić bowiem należy, iż zeznania (wyjaśnienia)M. H.nie są odosobnione, w znacznej części bowiem znajdują one odzwierciedlenie m.in. w wyjaśnieniachM. G. (2),B. B. (1)i samego oskarżonegoG.. Wyżej zresztą wskazano za Sądem I instancji na całą grupę dowodów, które razem wzięte pod uwagę pozwalają na odtworzenie stanu faktycznego w zakresie czynów popełnionych przezM. G. (1)a z których logicznie wynika, iż oskarżony ten zdawał sobie sprawę z nielegalności i jakości sprzedawanego przez siebie paliwa. Przy czym w takiej sytuacji bez znaczenia dla odpowiedzialności karnej oskarżonegoG.jest fakt czy wiedział on, że paliwo to pochodzi akurat z przedsiębiorstwa prowadzonego przezM. R. (1)czy też z innych źródeł i w jaki dokładnie sposób zostało ono wytworzone. Skoro zaś ustalenia te są pewne, to nie może być mowy, jak tego chce apelujący, iż w sprawie powinny pojawić się w przypadku oceny zachowania się i wiedzy oskarżonego na temat pochodzenia paliwa uzasadnione wątpliwości, prowadzące do zastosowania reguły zart. 5§2 k.p.k.Skoro zaś Sąd I instancji nie miał takich wątpliwości, to zarzucenie zaskarżonemu wyrokowi obrazyart. 5§2 k.p.k.jest zupełnie chybione.
Wreszcie nie ulega wątpliwości, iż Sąd I instancji zasadnie przyjął, iż oskarżonyG.(tak jak i zresztą pozostali oskarżeni) swoim umyślnym i celowym działaniem dopuścili się przestępstwa „prania brudnych pieniędzy” określonego wart. 299§1 k.k.Z prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego wynika przecież, iż oskarżonyG.biorąc udział w sprzedaży nielegalnego paliwa (co dotyczy każdego z przypisanych mu przestępstw) przejmował w ramach podmiotów gospodarczych, które reprezentował (tj.(...),A.i(...)) całą należność za zbyty towar a następnie należność tę, poza rachunkami tych firm, przekazywał dalej w gotówce faktycznym zbywcom tego paliwa, potrącając sobie jedynie kwotę „zapłaty” za tę usługę sprzedaży paliwa (bądź wystawienia fikcyjnych faktur). Oskarżony wiedział więc, że te środki pieniężne z uwagi właśnie na taki obrót gotówki będą praktycznie już niemożliwe do zidentyfikowania jako pochodzące z przestępczego procederu, nie mówiąc już o ostatecznym miejscu ich znajdowania się. Z jednej więc strony w taki sposób ukrywano fakt zapłaty za zbywane paliwo pochodzące z nielegalnego źródła rzeczywistym zbywcom tego towaru, co, jak wyżej już zaznaczono, praktycznie uniemożliwiało a przynajmniej znacznie utrudniało stwierdzenie ich przestępczego pochodzenia, nie mówiąc już o miejscu umieszczenia. Na tym właśnie polega mechanizm działania sprawców przy popełnieniu przestępstwa zart. 299§1 k.k.i bez znaczenia jest fakt, czy oskarżonyG.tak postępując, zastanawiał się nad tym, że popełnia przestępstwo „prania brudnych pieniędzy” czy też nie. Istotne jest bowiem, iż oskarżony ten, w taki właśnie sposób postępując z uzyskanymi środkami pieniężnymi ze sprzedaży „lewego” paliwa chciał, by uzyskane pieniądze znalazły się w posiadaniu rzeczywistych zbywców paliwa i oczywistym jest, iż chciał, by odpowiednie służby kontroli skarbowej nie wykryły tego procederu oraz rzeczywistego pochodzenia tych środków, które przecież „przechodziły” przez konta w/w podmiotów. OskarżonyG.więc świadomie tak czyniąc w pełni wyczerpał znamiona wskazanego przestępstwa „prania brudnych pieniędzy”. Sąd Okręgowy opisując stany faktyczne dotyczące poszczególnych przestępstw na te aspekty działania oskarżonegoG.(jak i pozostałych oskarżonych) wyraźnie zwrócił uwagę, zaś przy ocenie prawnej tego działania wprost wyjaśnił, dlaczego przyjął winę oskarżonegoG.(i pozostałych) w popełnieniu tego przestępstwa (str. 317-318 uzasadnienia). Natomiast apelujący, mimo jasnego wyjaśnienia tej kwestii, które wynika z prawidłowo dokonanych ustaleń faktycznych, polemizuje jedynie z tymi ustaleniami, podnosząc, że Sąd I instancji nie udowodnił, aby po stronie oskarżonego wystąpiły znamiona strony podmiotowej tego przestępstwa oraz że materiał dowodowy nie wykazał, aby oskarżonyG.działał w celu wyżej podanym. Obrońca oskarżonego jedynie lapidarnie kwestionuje wiarygodność zeznań świadkaM. H., nielogicznie dopatrując się niewiarygodności tego świadka w tym, iż świadek ten był konsekwentny w pomawianiu i precyzyjny w podawaniu faktów z udziałem m.in. oskarżonegoG.oraz wskazując na sprzeczności w wyjaśnieniach oskarżonych. Tymczasem obrońca nie stara się nawet zauważyć, że to nie tylko zeznaniaM. H., ale całokształt przedstawionego wyżej za Sądem I instancji materiału dowodowego, w którym właśnie zeznaniaM. H.znajdują potwierdzenie, stanowił podstawę dokonania przez Sąd Okręgowy prawidłowych ustaleń faktycznych. Nie można więc tu twierdzić, jak tego chce apelujący, iż Sąd I instancji tylko na wybiórczym materiale dowodowym, w tym na podstawie tzw. „pustych” faktur wyprowadza wniosek, że oskarżonyG.brał udział w przestępczym procederze, w tym znał źródło pochodzenia paliwa oraz obracał korzyściami pochodzącymi z tego procederu w celu udaremnienia wykrycia źródła ich pochodzenia. Skoro zaś świadomy udział oskarżonegoG.w takim właśnie procederze został udowodniony, to brak jest zupełnie podstaw w świetleart. 7 k.p.k.do negowania takich ustaleń faktycznych. Podnieść przy tym dodatkowo należy, iż nie jest zrozumiałe twierdzenie apelującego, iż brak było podstaw do przyjęcia, iż oskarżonyG.może odpowiadać za fałszowanie dokumentów, tj. za wystawianie fikcyjnych faktur , za poświadczanie w takiej dokumentacji nieprawdy i za posługiwanie się takimi dokumentami. Tymczasem apelujący zdaje się pomijać prawidłowe ustalenie Sądu Okręgowego, iż oskarżony działając w ramach podmiotów gospodarczych(...),A.i(...), mimo że nie był formalnie prowadzącym te podmioty a tym samym i nie był formalnie uprawnionym do wystawiania dokumentów w imieniu tych podmiotów w rzeczywistości świadomie współpracował z osobami uprawnionymi do wystawiania dokumentów w imieniu swoich podmiotów, tj.M. G. (2),B. B. (1)iZ. G.a tym samym był współsprawcą w całym przestępczym procederze, w tym i w fałszowaniu dokumentacji i posługiwaniu się nią. Na tę okoliczność także zwrócił uwagę Sąd I instancji, zasadnie z niej wyciągając wniosek, iż do oskarżonegoM. G. (1)zastosowanie ma przepisart. 21§2 k.k.(str. 308-309 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). OskarżonyM. G. (1)wiedział przecież, co oczywiste, żeM. G. (2),B. B. (1)iZ. G.byli osobami uprawnionymi do wystawiania faktur z ramienia swoich podmiotów i jednocześnie wiedział, w jaki sposób przebiega cały proceder z „legalizacją” paliwa wprowadzanego przecież przez niego samego w ramach działalności w/w podmiotów do obrotu, więc oskarżony ten, jako współsprawca (współdziałający) w tym procederze na podstawieart. 21§2 k.k.w pełni ponosi odpowiedzialność karną również za przestępstwa przeciwko dokumentom. Również więc podniesienie przez skarżącego tego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych jest całkowicie chybione.
Zupełnie zaś za gołosłowny uznać należy zarzut obrazy przepisuart. 391§1 k.p.k.Przepis ten pozwala na odczytywanie protokołów zeznań świadków złożonych w postępowaniu przygotowawczym lub przed sądem w tej lub innej sprawie albo w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę w sytuacji, gdy świadek bezpodstawnie odmawia zeznań, zeznaje odmiennie niż poprzednio albo oświadczy, iż pewnych okoliczności nie pamięta, albo przebywa za granicą lub nie można mu było doręczyć wezwania, albo nie stawił się z powodu niedających się usunąć przeszkód lub zaniechano wezwania świadka na podstawieart. 333§2 k.p.k., a także wtedy, gdy świadek zmarł. Tymczasem apelujący już znacznie zawęża stosowanie tego przepisu tylko do sytuacji, gdy świadek bezpodstawnie odmawia zeznań, zeznaje odmiennie lub oświadcza, że pewnych okoliczności nie pamięta. Tymczasem z protokołów rozprawy w sposób oczywisty wynika, że w przypadku przesłuchiwanych na rozprawie świadków korzystano z tego przepisu dlatego, że świadkowie nie pamiętali okoliczności zdarzeń, co przejawiało się w stwierdzeniu, że nie podają szczegółów (k. 9288-9301, 9339-9351, 9364-9381, 9426-9439, 9444-9459, 9584-9598, 9625-9641, 9777-9791, 9801-9811, 9882-9893, 9908-9918, 10082-10094, 10110-10121, 10185-10191, 10265-10268, 10295-10305, 10362-10371, 10422-10428, 10445-10452, 10568-10574, 10617-10622, 10704-10709, 10751-10754). Natomiast w przypadku nieobecnych świadków Sąd Okręgowy wprost zaznaczał, dlaczego ujawnia się ich wcześniejsze zeznania, np. z uwagi na brak możliwości doręczenia im wezwań i inne wymienione w w/w przepisie (k. 10362-10371, 10751-10754, 10371).
Z urzędu natomiast Sąd odwoławczy dostrzega niezasadność orzeczonych wobec oskarżonego kar i środków karnych w postaci przepadku równowartości korzyści majątkowych uzyskanych z popełnienia przestępstwa, o czym będzie mowa niżej po omówieniu pozostałych apelacji.

II
Omówienie apelacji obrońcy oskarżonegoM. G. (2).

Apelujący przede wszystkim stawia zarzut błędnego ustalenia przestępczego działaniaM. G. (2)na podstawie pomawiających go zeznań świadkaM. H., bowiem w ocenie apelującego zeznania te nie zasługują na uwzględnienie jako wartościowa podstawa ustaleń faktycznych. Nie ulega wątpliwości, iż zeznaniaM. H.mają charakter pomówień. Wyżej jednak już wspomniano jak należy podchodzić do takiego dowodu, zaś przy omówieniu apelacji obrońcy oskarżonegoM. G. (1), który przy większości przestępstw współdziałał zM. G. (2), wprost wykazano, iż zeznania (wyjaśnienia)M. H.uznać należy za w pełni wiarygodne, przy czym zeznania te nie są jedynym dowodem sprawstwa i winy oskarżonychG.iG., bowiem znajdują one odzwierciedlenie w szeregu innych dowodów, w tym zeznańT. K.a częściowo także w wyjaśnieniach obu oskarżonych oraz oskarżonegoB. B. (1). Praktycznie w tym miejscu należy na poparcie prawidłowości ustaleń Sądu Okręgowego w zakresie sprawstwa i winy oskarżonegoM. G. (2)odwołać się do argumentów przytoczonych wyżej przy ustosunkowaniu się do ustalonych sprawstwa i winy współdziałającego zM. G. (2)oskarżonegoM. G. (1). Aby się nie powtarzać Sąd Apelacyjny odwołuje się w tej części do wywodów przytoczonych wyżej przy omówieniu apelacji obrońcy oskarżonegoG.. Zauważyć przy tym należy, iż obrońca oskarżonegoG.nie przywołuje w apelacji żadnych nowych okoliczności w tym zakresie, wymagających dodatkowego uzasadnienia. Wywody apelującego na temat zeznańM. H.mają jedynie typowo charakter polemiczny i bez znaczenia jest w świetle przytoczonych wyżej okoliczności fakt, iżM. H.w odrębnym postępowaniu był zainteresowany skorzystaniem z dobrodziejstwaart. 60§3 k.k.Natomiast obojętne jest dla prawidłowej oceny zeznań (wyjaśnień)M. H.fakt, iż w innym postępowaniu, mimo że świadek ten brał udział w przejęciu należności publicznoprawnych i czerpał z tego zyski nie został zobowiązany do ich zwrotu. Nie jest bowiem rzeczą Sądu orzekającego w niniejszej sprawie ocenianie rozstrzygnięć wydanych w innych postępowaniach i to choćby związanych z niniejszą sprawą. Wspomnieć jedynie należy, iż apelujący przewrotnie z konsekwentnych zeznań (wyjaśnień)M. H.wyciąga wniosek o ich niewiarygodności, mimo że właśnie ta konsekwencja w świetle zasad logicznego rozumowania i zasad wiedzy oraz doświadczenia życiowego świadczy o prawdziwości wypowiedzi świadka. Nielogiczne bowiem są twierdzenia apelującego, że świadek ten przećwiczył sobie opisywanie wydarzeń i na przestrzeni wielu lat dokładnie pamiętał te przećwiczone kwestie, składając za każdym razem wyjaśnienia czy też na rozprawie w niniejszej sprawie po wielu latach od tych zdarzeń zeznania.
Sąd Okręgowy tak jak w przypadkuM. G. (1), tak i w przypadkuM. G. (2)wykazał jednoznacznie na podstawie całokształtu zebranego w sposób prawidłowy na rozprawie materiału dowodowego, iżM. G. (2)wiedział, z jakim paliwem ma do czynienia, wiedział, że wystawia tzw. „puste” faktury, by następnie wprowadzić do obrotu nielegalne paliwo i w tym też celu współdziałał zM. H.orazM. G. (1)a następnie także zB. B. (1)i innymi osobami. Świadomość uczestniczenia przez oskarżonegoG.w takim procederze była dokładnie taka sama jakM. G. (1), co wynika dokładnie z tych samych dowodów, na które już wskazano przy omówieniu apelacji obrońcy oskarżonegoM. G. (1)w zakresie czynów popełnionych wspólnie zM. G. (2)(przypisanych w punktach 1, 2, 3, 4, 5, 6 i 7 zaskarżonego wyroku), przy czym w przypadku podmiotu o nazwie(...)toM. G. (2)brał bezpośredni udział w podrabianiu dokumentacji i podawaniu w fakturach VAT nieprawdy co do nabywania i zbywania paliwa. Sąd Apelacyjny więc aby się nie powtarzać, odwołuje się wprost do przytoczonych wyżej argumentów w przedmiotowym zakresie.
Należy jednocześnie zgodzić się z apelującym, żeM. G. (2)z tytułu tej przestępczej i regularnej działalności osiągał „dochód” w postaci części prowizji każdorazowo naliczanej za wystawienie „pustej” faktury. Należy jednak zauważyć, żeM. G. (2)w taki właśnie sposób postępował przez dłuższy okres czasu i to zarówno przy okazji „współpracy” zM. H.iT. K.(firmą (...)), jak i „współpracy” zB. B. (1)(firmą (...)),P. G.(firmą (...)) czy też z nieustalonymi osobami w ramach własnejfirmy (...)przy „legalizacji” paliwa pochodzącego z nielegalnego źródła. Ta przestępcza działalność była z góry zaplanowana i oskarżony z góry założył, jakie będzie osiągał z niej zyski (jaka będzie zapłata od litra paliwa widniejącego na każdej fakturze). Opisy poszczególnych czynów przypisanych oskarżonemu wskazują na wyjątkowo znaczną ilość wystawionych fikcyjnych faktur, jak i ilość sprzedanego ostatecznym nabywcom tego paliwa, przy czym w przypadku czynu przypisanego w punkcie 1 proceder ten trwał od 10.01.2004 r. do 30.12.2004 r., w przypadku czynu przypisanego w punkcie 2 proceder ten trwał od 4.12.2004 r. do 8.12.2005 r., w przypadku czynu przypisanego w punkcie 3 proceder ten trwał od 29.01.2004 r. do 30.04.2004 r., w przypadku czynu przypisanego w punkcie 4 proceder ten trwał od 6.02.2003 r. do 10.12.2004 r. a w przypadku czynu przypisanego w punkcie 5 proceder ten trwał od 3.12.2004 r. do 31.05.2006 r. W każdym przypadku tych procederów oskarżonyM. G. (2)(jak iM. G. (1)czy w przypadku swojego czynuB. B. (1)) inkasował zapłatę, pobierając należność od każdego litra paliwa widniejącego w fakturze. Bez wątpienia więc był to stały a mając na uwadze ilość litrów paliwa, niemały dochód, jaki oskarżony uzyskiwał z każdego z wymienionych procederów przestępczych. Bez wątpienia więc oskarżonyG.(jak i pozostali oskarżeni, którzy właśnie w taki sposób „zarabiali” na tym procederze) z popełnienia wskazanych przestępstw uczynił sobie stałe źródło dochodu w rozumieniuart. 65§1 k.k.a w związku z tym przypisanie przez Sąd I instancji działania oskarżonegoG.(jak i pozostałych) w warunkachart. 65§1 k.k.znajduje pełne uzasadnienie. Sąd I instancji zresztą dokładnie tę kwestię wyjaśnił, odwołując się przy tym zasadnie do orzecznictwa Sądu Najwyższego (str. 306 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). To więc, iż oskarżony uzyskiwał tylko część prowizji każdorazowo naliczanej za wystawienie „pustej” faktury nie stoi na przeszkodzie przyjęciu, iż oskarżony z popełnienia przypisanych mu przestępstw uczynił sobie stałe źródło dochodu. Apelacja więc w tym zakresie również stanowi polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. Nie trzeba natomiast przekonywać, iż oskarżonyG.doskonale zdawał sobie sprawę, że wystawianie „pustych” faktur miało na celu wprowadzenie do obrotu paliwa pochodzącego z nielegalnego źródła, co przecież jednoznacznie służyło wprowadzeniu w błąd nabywców paliwa i organów podatkowych co do jakości i legalności pochodzenia tego paliwa (o czym już zresztą szeroko wspomniano przy omówieniu apelacji obrońcy oskarżonegoG.i co znajduje również zastosowanie przy ocenie wiedzy i zamiarów oskarżonegoG.) a jednocześnie uniknięciu przez rzeczywistych sprzedawców „lewego” paliwa obowiązkowi podatkowemu, czyli zainkasowaniu całej korzyści ze sprzedaży paliwa bez odprowadzenia należnych Skarbowi Państwa podatków. Podnieść przy tym należy, iż to oskarżonyM. G. (2)był przedsiębiorcą, zajmował się obrotem paliwami a tym samym doskonale znał reguły związane z obrotem takim właśnie towarem, w tym reguły związane z odprowadzeniem podatków akcyzowego i VAT. Ta okoliczność związana z legalną działalnością oskarżonego w ramach swojejfirmy (...)wskazuje więc dobitniej tylko na wiedzę i zamiar oskarżonego a tym samym na umyślność jego działania we wskazanych przestępczych procederach, które zostały mu przypisane zaskarżonym wyrokiem, łącznie z przestępstwami skarbowymi przypisanymi w punkach 6 i 7, będącymi przecież nieodłącznymi konsekwencjami prowadzonego przez oskarżonego procederu związanego z „legalizacją” paliw.
Postawione więc w apelacji w punkcie 2 zarzuty również nie zasługują na uwzględnienie.
Również nie zasługują na wzięcie pod uwagę z urzędu przez Sąd Apelacyjny argumenty apelującego przytoczone w piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2014 r. na k. 11351-11352 a dotyczące konieczności sięgnięcia po wiadomości specjalne biegłego w zakresie obliczenia wysokości szkody poniesionej przez Skarb Państwa. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku przy opisie poszczególnych przestępstw przypisanych oskarżonemuG., jak i pozostałym oskarżonym wprost przytoczył konkretne faktury „fikcyjne” i faktury sprzedaży paliwa określonym podmiotom, wykazując jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż akurat te faktury związane są z popełnieniem przez oskarżonych przypisanych im konkretnych przestępstw. Zauważyć przy tym należy, iż apelujący nie negują tego rozumowania Sądu I instancji, co tylko utwierdza w przekonaniu o prawidłowości w tym zakresie ustaleń Sądu Okręgowego.
Sąd Okręgowy jednocześnie w sposób prawidłowy i najbardziej korzystny dla oskarżonegoG., jak i pozostałych oskarżonych przyjął metodologię obliczenia przejętych przez sprawców korzyści majątkowych w postaci kwot podatku akcyzowego i VAT, jakie należne były Skarbowi Państwa z tytułu obrotu olejem napędowym i benzyną. Metodologia ta wynika wprost z wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przy przedstawianiu stanów faktycznych dotyczących poszczególnych przestępstw przypisanych oskarżonym (str. 11-12 – dot. czynów przypisanych w punkcie 1 i 6 oskarżonymG.iG., str. 23-24 – dot. czynów przypisanych oskarżonymG.iG.w punktach 2 i 7 i oskarżonemuB.w punktach 10 i 12, str. 34 – dot. czynów przypisanych oskarżonymG.iG.w punktach 3 i 6, str. 180-181 – dot. czynów przypisanych oskarżonymG.iG.w punktach 4 i 6, str. 211-212 – dot. czynów przypisanych oskarżonymG.iG.w punktach 5 i 7 i oskarżonemuB.w punktach 11 i 12, str. 257-258 – dot. czynów przypisanych oskarżonymM. G. (1)iZ. G.w punktach 8 i 9 oraz 13 i 14) oraz przy ocenie prawnej ich przestępczego zachowania (str. 310-317). Sąd Okręgowy bowiem słusznie przyjął przy wyliczeniach najniższą z możliwych stawkę podatku akcyzowego w kwocie 1.003 zł/1000 litrów oleju napędowego oraz stawkę 1.498 zł/1000 litrów benzyny, opierając się na przepisach wskazanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. o podatku akcyzowym oraz sumując wynikające z wystawionych faktur kwoty podatku VAT. Mimo więc rzeczywiście znacznej ilości faktur w sytuacji, gdy zebrane dowody pozwalały na ujęcie poszczególnych faktur w opisach czynów przypisanych oskarżonym jedynie kwestią prostych działań arytmetycznych było już ustalenie wysokości szkody wyrządzonej przez oskarżonych poszczególnymi przestępczymi działaniami. A do takiego wyliczenia w ogóle przecież nie są potrzebne wiadomości specjalne, bowiem każdy przeciętnie wykształcony człowiek jest w stanie dokonać takich wyliczeń matematycznych. Istotne zaś jest to, że żaden z apelujących w ogóle nie kwestionuje dokonanych przez Sąd Okręgowy wyliczeń w tym przedmiocie, w tym i obrońca oskarżonegoG., co utwierdza tylko w przekonaniu o poprawności powyższego rozumowania. Skoro zaś przytoczone przez Sąd Okręgowy działania matematyczne zgodnie z przedstawioną przez ten Sąd metodologią dały wskazane w opisach czynów wyniki, to brak jest jakichkolwiek podstaw do ich kwestionowania.
W tej sytuacji więc nie może być mowy o naruszeniu przepisuart. 193§1 k.p.k.Natomiast należy zgodzić się z apelującym, iż Sąd Okręgowy dopuścił się obrazy przepisuart. 45§1 k.k., jak również orzekł wobec oskarżonegoG.rażąco surowe kary, o czym będzie mowa niżej po omówieniu pozostałych apelacji.

III
Omówienie apelacji obrońcy oskarżonegoB. B. (1).

Na pierwszy plan wysuwa się zarzut obrazy przepisuart. 17§1 pkt 7 k.p.k.w związku ze skazaniem oskarżonego w niniejszej sprawie za przestępstwo, co do którego oskarżonyB. B. (1)został już skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego wP.z dnia 11 lipca 2008 r. w sprawie o sygn. akt(...). Jednakże celem stwierdzenia poprawności tego zarzutu niezbędne było przeprowadzenie na rozprawie apelacyjnej dowodu z akt Sądu Rejonowego wP.o sygn.(...).B. B. (1)prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego wP.we wskazanej sprawie został skazany w punkcie 2 za przestępstwo kwalifikowane z art. 23 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o systemie monitorowania i kontroli paliw i biopaliw w zw. zart. 270§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.popełnionego w ten sposób, że

    w okresie od stycznia 2005 r. do maja 2006 r. wB.działając z góry powziętym zamiarem w krótkich odstępach czasu będąc Prezesem Zarządu Spółki z o.o.(...)wB.dokonał obrotu paliwem ciekłym o znacznej wartości nie mniejszej niż 2.340.142,24 złotych, które zostało zbyte przez(...) Sp. z o.o.na podstawie 107 faktur VAT wystawionych na 12 podmiotów gospodarczych, tj.firmy (...)M. G. (4),(...)S. G.,D. W.(...),Z. O., M&WM. J.,L. A.(...),M. W.Usługi (...),A. W.(...),M. C.(...),Ł. N.Gospodarstwo (...),J. N.Usługi (...),(...)O.S. R.,M. M.mając wiedzę, że zbywane paliwo ciekłe pochodzi z nieustalonego źródła i nie spełnia wymagań jakościowych określonych w ustawie.
Tymczasem zapoznając się z dowodami zebranymi w tej sprawie zauważyć należy, że przedmiotem tej sprawy było paliwo zbywane wskazanym podmiotom na podstawie szeregu faktur VAT wystawionych przez oskarżonegoB.czy też zatrudnioną w jego firmieM. R., które to podmioty i faktury dotyczą niniejszego postępowania a dokładniej czynu przypisanego oskarżonemuB.w punkcie 11 zaskarżonego wyroku. Wynika to bowiem z porównania podmiotów i konkretnych faktur VAT wymienionych w opisie wskazanego czynu a także przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na str. 190-209 z zabezpieczonymi w sprawie Sądu Rejonowego wP.o sygn. akt(...)na dysku twardym komputeraA.-u fakturami na k. 873-969 i zabezpieczonymi od wskazanych pokrzywdzonych podmiotów fakturami i innymi dokumentami na k. 980-983, 985, 987, 994, 997, 1001, 1004, 1007, 1011, 1014, 1016, 1018, 1039, 1041, 1045, 1053, 1071, 1073, 1075, 1077, 1079, 1081, 1083, 1085, 1087, 1101-1104, 1109-1143, 1147-1156, 1159-1188, 1191-1200, 1201-1277, 1283, 1542-1558, 1565-1600, 1601-1618, 1850-1878, 2136-1250. Przykładowo można wymienić tu te same faktury VAT, na podstawie których oskarżonyB.sprzedał olej napędowy, jak podmiotowi(...)faktura nr (...)z dnia 5.12.2005 r.,faktura nr (...)r. z dnia 15.12.2005 r.,faktura nr (...)z dnia 28.12.2005 r.,faktura nr (...)z dnia 17.01.2006 r. (k. 967, 960, 963, 953 akt SRP.), podmiotowi(...)faktura nr (...)z dnia 24.01.2006 r.,faktura nr (...)z dnia 23.02.2006 r.,faktura nr (...)z dnia 23.03.2006 r. (k. 925, 884, 946 akt SRP.), podmiotowi(...)faktura nr (...)z dnia 29.04.2006 r. (k. 912 akt SR Piła).
Nie ulega więc wątpliwości, iż przedmiotem postępowania przed Sądem Rejonowym w Pile było zachowanie się oskarżonegoB. B. (1), który wiedząc, że paliwo pochodzi z nieustalonego źródła i nie spełnia wymagań jakościowych określonych w ustawie na podstawie faktur VAT pod własną działalnościąA.sprzedawał to paliwo wskazanym podmiotom. Tymczasem przedmiotem niniejszego postępowania jest m.in. również sprzedaż przez oskarżonego prowadzącego działalność pod nazwąA.wB.na podstawie m.in. tych samych faktur i tym samym podmiotom dokładnie tego samego paliwa, pochodzącego z nielegalnego (i niewiadomego) źródła i nie spełniającego wymagań jakościowych a jedynie to samo zachowanie oskarżonego w obu tych sprawach zakwalifikowano odmiennie od strony prawnej (dotyczy czynu zarzuconego oskarżonemuB.w punkcie XI i przypisanego mu w punkcie 11).
Zauważyć należy, że zakres tożsamości "zdarzenia historycznego" wyznaczają ramy zakreślone w zarzucie (także w uzasadnieniu) aktu oskarżenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2006 r. II KK 246/06, LEX nr 202125). Natomiast zakres znaczeniowy terminu "zdarzenie historyczne" jest stosunkowo szeroki i obejmuje zdarzenie faktyczne opisane przez oskarżyciela w skardze, w przebiegu którego dopatruje się on przestępstwa. Nie ogranicza się ono do pojęcia czynu, jako konkretnego działania lub zaniechania. Nie chodzi też o tożsamość czynności czasownikowej realizowanej przez sprawcę. O tożsamości zdarzenia faktycznego można mówić wtedy, gdy choćby część działania lub zaniechania przestępczego pokrywa się z działaniem lub zaniechaniem przestępczym, które było przedmiotem aktu oskarżenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2007 r. II KK 91/07, LEX nr 280735). Właśnie dlatego przy rozstrzyganiu zagadnienia tożsamości czynu zarzuconego i przypisanego oraz czynu, co do którego wcześniej wszczęte postępowanie prawomocnie się zakończyło, powinno się każdorazowo uwzględniać konkretne ustalenia faktyczne, tak jak to wyżej uczyniono. Do oceny zachowania granic skargi przydatne są takie kryteria, jak: tożsamość osoby sprawcy, zachowanie tego samego przedmiotu ochrony, tożsamość osoby pokrzywdzonego. Czas i miejsce popełnienia czynu mogą mieć znaczenie pod warunkiem, że różnice - w stosunku do przyjętych w ramach oskarżenia - są istotne, tj. generują realne i wysokie prawdopodobieństwo przerwania więzi czasowo-przestrzennej zdarzenia zarzuconego i przypisanego, a tym samym wykraczają poza opis przebiegu wydarzeń zamieszczony w akcie oskarżenia (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 14 maja 2013 r., III KK 395/12, LEX nr 1319263). Sąd I instancji nie przeprowadził dowodu z akt Sądu Rejonowego w Pile i zapewne z tego powodu nie wychwycił wskazanej wyżej tożsamości czynu, będącego przedmiotem osądu w obu postępowaniach. Wprawdzie Sąd Okręgowy zauważył, że w sprawie tej może chodzić o czyn przypisany oskarżonemuB.w punkcie 11 i o czyn przypisany wyrokiem Sądu Rejonowego w Pile w punkcie 2, jednakże nie wyciągnął właściwego wniosku, że w obu tych sprawach chodziło dokładnie o to samo działanie oskarżonego (str. 318-319 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Oczywistym jest natomiast, że co do czynu przypisanego oskarżonemuB.w punkcie 10 chodziło o proceder związany z wystawianiem tzw. „pustych” faktur i nie miał on żadnego związku z czynami przypisanymi temu oskarżonemu wyrokiem Sądu Rejonowego w Pile. Natomiast przestępstwo skarbowe przypisane oskarżonemuB. B. (1)pozostaje wprawdzie w związku z obu przypisanymi mu zaskarżonym wyrokiem przestępstwami a tym samym i z przestępstwem, przypisanym oskarżonemu w punkcie 2 wyroku Sądu Rejonowego w Pile, jednakże za przestępstwo skarbowe sprawca ponosi odrębną odpowiedzialność karną (art. 8§1 k.k.s.), co oznacza, że i co to tego przestępstwa skarbowego nie zachodzi stan powagi rzeczy osądzonej.
Zauważyć natomiast należy, że osądzone w niniejszej sprawie przestępstwo przypisane oskarżonemu w punkcie 11 jest przestępstwem ciągłym, tak samo zresztą, jak przestępstwo przypisane oskarżonemu w punkcie 2 wyroku Sądu Rejonowego w Pile jest przestępstwem ciągłym. W przypadku tego drugiego przyjęto jednak, że zostało popełnione w okresie od stycznia 2005 r. do maja 2006 r., gdy tymczasem przestępstwo będące przedmiotem osądu w niniejszym postępowaniu zostało popełnione w okresie od 30.07.2004 r. do 31.05.2006 r.
Prawomocne skazanie za czyn ciągły stwarza stan prawomocności materialnej i w związku z tym nie jest dopuszczalne dodatkowe osądzenie sprawcy za później ujawnione zachowania, które w świetle przesłanekart. 12 k.k.weszłyby w zakres osądzonego już czynu ciągłego, gdyż stoi temu na przeszkodzie zakazne bis in idem–art. 17§1 pkt 7 k.p.k.(por. uchwała SN z dnia 21.11.2001 r., I KZP 29/01, OSNKW 2001, z. 11, poz. 21). Należy jednocześnie zgodzić się z poglądem Sądu Najwyższego, iż prawomocne skazanie rodzi powagę rzeczy osądzonej tylko w takim zakresie, w jakim sąd orzekł o odpowiedzialności karnej za zachowania będące przedmiotem zarzutu. Jedynie wówczas, gdy sąd uznał, że objęte jednolitym zamiarem zachowania oskarżonego stanowią jeden czyn zabroniony w rozumieniuart. 12 k.k., zakres powagi rzeczy osądzonej wyznaczony jest ustalonym w wyroku skazującym lub warunkowo umarzającym czasem jego popełnienia (patrz uchwała SN z dnia 15.06.2007 r., I KZP 15/07, OSNKW 2007, z. 7-8, poz. 55). Powyższe więc oznacza, że nie jest możliwe ponowne osądzenie oskarżonegoB.za działania podjęte z góry powziętym zamiarem w okresie od stycznia 2005 r. do maja 2006 r., bowiem na ten czas popełnienia przestępstwa w niniejszym postępowaniu rozciąga się już powaga rzeczy osądzonej. Natomiast nie stoi na przeszkodzie osądzenie czynu zarzuconego oskarżonemuB.w punkcie XI aktu oskarżenia, ale w okresie od 30.07.2004 r. do 31.12.2004 r.
Mając więc na uwadze częściową słuszność postawionego w tym zakresie zarzutu apelacyjnego a także fakt, iż niezbędne jest dokonanie w powyższym zakresie ponownych ustaleń faktycznych, dokonanie nowych wyliczeń dotyczących przejęcia należności publicznoprawnych oraz wymierzenie oskarżonemu nowych kar i ewentualnych środków karnych Sąd Apelacyjny na podstawieart. 438 pkt 2 k.p.k.w zw. zart. 437 k.p.k.uchylił w tym zakresie zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie zachodzi konieczność ponownego bezpośredniego przesłuchiwania na rozprawie świadków i co do nich oraz już przeprowadzonych dowodów można szeroko stosować przepisart. 442§2 k.p.k.Natomiast Sąd ten powinien przeprowadzić dowód z akt Sądu Rejonowego w Pile o sygn. II K 535/07 i jeszcze raz dokładnie przeanalizować omówiony wyżej przypadek i wydać właściwe rozstrzygnięcie w zakresie winy i kary.
Co do pozostałych czynów przypisanych oskarżonemu zarzuty apelacyjne stanowią jedynie dowolną polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. Przede wszystkim w zakresie wystawiania „pustych” faktur oskarżonyB.przyznał się do winy, zaś to przyznanie znajduje odzwierciedlenie w wyjaśnieniach oskarżonychM. G. (1)iM. G. (2)oraz świadkówM. H.iT. K.. Na te okoliczności zresztą już zwrócono wyżej uwagę przy omówieniu apelacji obrońcy oskarżonegoG., więc nie zachodzi tu potrzeba powtarzania tej samej argumentacji. Apelacja w zasadzie ograniczyła się do kilku uwag natury ogólnej, natomiast w żadnym miejscu nie wykazała, jak tego wymaga zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, by Sąd Okręgowy dokonał dowolnych ustaleń zarówno w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 10, jak i przestępstwa skarbowego w punkcie 12. Podnieść należy, że dokładnie te same dowody, jakie przytoczono przy omówieniu apelacji obrońcy oskarżonegoG.w zakresie przypisania temu oskarżonemu przestępstw w punktach 2 i 7 wskazują na sprawstwo i winę oskarżonegoB.w popełnieniu przypisanych mu przestępstw w punktach 10 i 12. Sąd I instancji zresztą dokładnie przedstawia zarówno fakty, jak i dowody na poparcie tych faktów odnośnie czynów przypisanych oskarżonemuB.na str. 18-29 i na str. 187-221, i na str. 229-237 uzasadnienia w sposób przejrzysty, zaś ocena tych dowodów jest na tyle jasna, że nie może prowadzić do odmiennych wniosków od tych, które zgodnie z zasadamiart. 7 k.p.k.wyciągnął w stosunku do sprawstwa i winy oskarżonegoB.Sąd I instancji. Tak jak w przypadku oskarżonegoM. G. (2), tak i w przypadkuB. B. (1)stwierdzić należy, że oskarżonyB.doskonale zdawał sobie sprawę, że wystawianie „pustych” faktur miało na celu wprowadzenie do obrotu paliwa pochodzącego z nielegalnego źródła, co przecież jednoznacznie służyło wprowadzeniu w błąd nabywców paliwa i organów podatkowych co do jakości i legalności pochodzenia tego paliwa a jednocześnie uniknięciu przez rzeczywistych sprzedawców „lewego” paliwa obowiązkowi podatkowemu, czyli zainkasowaniu całej korzyści ze sprzedaży paliwa bez odprowadzenia należnych Skarbowi Państwa podatków. Podnieść przy tym należy, iż to oskarżonyB., jak i zresztąM. G. (2), był przedsiębiorcą, zajmował się obrotem paliwami a tym samym doskonale znał reguły związane z obrotem takim właśnie towarem, w tym reguły związane z odprowadzeniem podatków akcyzowego i VAT. Ta okoliczność związana z działalnością oskarżonego w ramach swojejfirmy (...)wskazuje więc dobitniej tylko na wiedzę i zamiar oskarżonego a tym samym na umyślność jego działania we wskazanych przestępczych procederach, które zostały mu przypisane zaskarżonym wyrokiem, łącznie z przestępstwem skarbowym, będącym przecież nieodłączną konsekwencją prowadzonego przez oskarżonego procederu związanego z „legalizacją” paliw. W związku z tym odwołanie się przez apelującego do dokumentów przedstawionych przez oskarżonego w toku rozprawy na k. 10520-10562 nie może przemawiać za brakiem odpowiedzialności oskarżonego w osądzanym w niniejszej sprawie zakresie. Nie neguje się bowiem tego, iż oskarżony faktycznie (poza przypisanymi mu w punkcie 10 „pustymi” fakturami, do czego oskarżony się przyznał) prowadził działalność gospodarczą w zakresie obrotu paliwami, jednakże ta okoliczność przecież nie oznacza, iż oskarżony nie popełnił przestępstwa skarbowego w postaci przypisanego mu oszustwa podatkowego, na którą to okoliczność wskazują dowody przytoczone przez Sąd I instancji. Nie może więc być w tej sprawie mowy o naruszeniu przez Sąd meriti przepisówart. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.iart. 410 k.p.k.a tym bardziej o oparciu skazaniaB. B. (1)na domniemaniach. Skoro zaś Sąd orzekający w tej sprawie nie powziął żadnych uzasadnionych wątpliwości co do ustaleń faktycznych, to nie miał również podstaw do zastosowaniaart. 5§2 k.p.k.
W pozostałej więc części apelacja obrońcy oskarżonegoB.nie zasługuje na uwzględnienie.
Z urzędu natomiast Sąd odwoławczy dostrzega niezasadność orzeczonych wobec oskarżonego kar i środków karnych w postaci przepadku równowartości korzyści majątkowych uzyskanych z popełnienia przestępstwa, o czym będzie mowa niżej po omówieniu ostatniej apelacji.

IV
Omówienie apelacji obrońcy oskarżonejZ. G..

Apelacja ta częściowo okazała się uzasadniona w zakresie orzeczonych kar i środka karnego w postaci przepadku równowartości korzyści majątkowej, o czym będzie mowa poniżej łącznie z tożsamymi zagadnieniami dotyczącymi pozostałych oskarżonych.
Niezasadna zaś okazała się apelacja kwestionująca ustalenia faktyczne odnośnie sprawstwa i winy oskarżonejZ. G.w popełnieniu przypisanego jej przestępstwa zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 294§1 k.k.,art. 271§1 i 3 k.k.w zw. zart. 270§1 k.k.w zw. zart. 273 k.k.orazart. 299§1, 5 i 6 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.oraz przestępstwa skarbowego zart. 56§1 k.k.s.orazart. 18§3 k.k.w zw. zart. 54§1 k.k.s.w zw. zart. 20§2 k.k.s.w zw. zart. 61§1 k.k.s.w zw. zart. 7§1 k.k.s.w zw. zart. 6§2 k.k.s.
Obrońca oskarżonej, mimo postawienia szeregu zarzutów pod postacią obrazy prawa materialnego, obrazy przepisów postępowania oraz błędu w ustaleniach faktycznych w rzeczywistości stawia jeden zarzut błędu w ustaleniach faktycznych o charakterze „dowolności”. Wszystkie te zarzuty bowiem sprowadzają się do negowania, by materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwalał na jednoznaczne przypisanie oskarżonej winy (zamiaru) w popełnieniu przypisanych jej czynów.
Nie ulega wątpliwości, iż Sąd Okręgowy cały proceder związany z legalizacją paliwa pochodzącego z nielegalnego źródła z udziałem także podmiotu gospodarczego prowadzonego formalnie przezZ. G.pod nazwą(...)ustalił na podstawie wskazywanych już wyżej przy omówieniu apelacji obrońcy oskarżonegoM. G. (1)dowodów. Dokładnie ustalenia faktyczne w tym zakresie łącznie z dowodami na ich poparcie zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na str. 237-262. Stwierdzić przy tym należy, iż od strony przedmiotowej popełnienie przez oskarżoną tych przestępstw nie budzi wątpliwości. Przy omówieniu już wyżej apelacji obrońców oskarżonych wykazano bowiem na czym polegały przypisane oskarżonym oszustwa (w tym podatkowe), przestępstwa przeciwko dokumentom oraz „pranie brudnych pieniędzy”. Dokładnie zawarte tam uwagi w tym zakresie odnoszą się również do postępowania oskarżonejZ. G., która pod dyktando swojego brataM. G. (1), do czego zresztą ten się przyznał, dopuszczała się zachowań, które znamiona tych przestępstw wyczerpywały. I choć rzeczywiście opisy czynów zarzuconych oskarżonej aktem oskarżenia a następnie przypisane oskarżonej zaskarżonym wyrokiem są wyjątkowo obszerne, na co uwagę zwraca apelujący, to jednak ta okoliczność nie oznacza, że nie są zrozumiałe. Przy uważnej lekturze tych opisów można bowiem rozpoznać znaczenie wyrażeń w nich zawartych a co za tym idzie znaczenie poszczególnych zachowań stanowiących znamiona czynów, jakie zarzuca się oskarżonej. Bez znaczenia przy tym dla odpowiedzialności oskarżonej jest fakt, czy dokładnie wiedziała, co to jest „pranie brudnych pieniędzy”, jak również bez znaczenia jest fakt, czy oskarżonaG.miała świadomość aż takiego uszczegółowienia jej działalności, jaki wynika on z opisu czynu przypisanego oskarżonej w punkcie 13. Istotny jest natomiast fakt, czy oskarżona miała świadomość tego, że uczestniczy w nielegalnym procederze swojego brata przy wykorzystaniufirmy (...), o którym już wyżej wspomniano.
Sąd I instancji w tym zakresie poddał wnikliwej ocenie wyjaśnieniaM. G. (1)iZ. G., bowiem praktycznie tylko na ich podstawie można dojść do wniosku, czy oskarżonej można i trzeba przypisać umyślność w popełnieniu przypisanych jej przestępstw czy też nie.M. G. (1)w zasadzie odmówił złożenia wyjaśnień w tym zakresie a jedynie przyznał rację wyjaśnieniomZ. G..Z. G.natomiast wyjaśniła, że to brat pomógł jej w trudnej sytuacji finansowej, namawiając ją do założenia firmy i twierdząc, że jej działalność ma polegać tylko na podpisywaniu faktur a gotowe do podpisu faktury przynosił jej brat. Po założeniu firmy czyniła to, przy czym pieniądze, jakie wpływały na konto firmowe wypłacała i oddawała bratu. Nie czytała jednak tych faktur, nie interesowała się tym w ogóle, bo myślała, że jest wszystko w porządku, zaś brata nie pytała się dlaczego tak robi. Jej zarobek zaś stanowiła co miesięczna zapłata w kwotach rzędu 2.000 – 4.000 zł. Wiedziała jaki zakres działalności miał być jej firmy, ale nigdy nie dostarczała żadnego towaru i niczym innym już się nie zajmowała. Nie wiedziała więc czy jej firma rzeczywiście kupowała czy sprzedawała jakieś towary i nie zastanawiała się wtedy czy faktury, które podbijała poświadczają nieprawdę (k. 5458-5463, 6797-6798, 9133-9136). Należy przy tym zauważyć, iż oskarżona w toku rozprawy z przyczyn zupełnie niezrozumiałych wskazała, że te kwoty, jakie uzyskiwała z prowadzenia swojej działalności były znacznie mniejsze oraz zupełnie nielogicznie, niezgodnie z jakimikolwiek zasadami doświadczenia życiowego wyjaśniła, że w ogóle z bratem nie ustalała ile będzie zarabiała w swojej własnej firmie, mimo że przecież to jej zależało na pracy i zarabianiu pieniędzy. Za kompletnie pozbawione sensu są też twierdzenia oskarżonej na temat tytułu zapłaty jej „wynagrodzenia”, przy czym oskarżona traktowała tę zapłatę za wypisywanie tych faktur.
Wyjaśnienia oskarżonej są wysoce naiwne, bowiem niewiarygodne jest twierdzenie oskarżonej, iż nie wiedziała, czym zajmuje się jej brat a tym samym czym i ona się zajmuje. Nie da się bowiem uwierzyć z przyczyn zdroworozsądkowych, iż oskarżona myślała, że jej działalność gospodarcza ogranicza się tylko do podpisywania faktur. Jednocześnie jednak oskarżona wiedziała, że zakresem działalności jej firmy jest handel paliwami i wiedziała, że jakiś handel ma miejsce, skoro na konto firmowe wpływały od różnych podmiotów należności za wystawione faktury, które jednak znów przejmował fizycznie jej brat. Słusznie przy tym Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na niespójność w tym zakresie wyjaśnieńM. G. (1), który początkowo w ogóle zaprzeczał, by miał cokolwiek wspólnego z działalnościąfirmy (...), mimo że świadkowie – przedstawiciele podmiotów nabywających paliwo właśnie od(...)wskazywali wprost naM. G. (1), jako dostarczającego te paliwa w imieniu tej firmy, by następnie na rozprawie w swoim ostatnim wyjaśnieniu lakonicznie przyznać wszystkie okoliczności podnoszone przez oskarżoną, choć tylko i wyłącznie na pytania swojego obrońcy.
Poza tym oskarżona nigdy nie uczestniczyła w obrocie paliwami, miała świadomość, że jej firma nie posiada ani środków transportowych do przewozu paliwa, ani magazynów (zbiorników) do przechowywania nabywanego paliwa. W takiej sytuacji w świetle zasad zdroworozsądkowych nie mogą być uznane za wiarygodne twierdzenia oskarżonej, że nie miała jakiegokolwiek pojęcia o działalności brata, który bez jej pytania o szczegóły wykorzystywał ją do przestępczego procederu. Te okoliczności razem wzięte świadczą więc o dokonaniu przez Sąd I instancji logicznej analizy wskazanych dowodów a tym samym wyciągnięcie logicznego wniosku, iż oskarżonaG.wiedziała, ze uczestniczy wraz z bratem w działaniach, mających na celu obrót paliwem nielegalnego pochodzenia, co znów na celu miało wyłudzenie należności publicznoprawnych związanych z obrotem takim towarem (str. 276-278 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Bez znaczenia więc w takiej sytuacji jest fakt czy oskarżona znała pojęcie „prania brudnych pieniędzy” czy też nie, bowiem wiedziała, że w ten sposób zarobione środki pieniężne były przez nią pobierane z konta firmowego i przekazywane bratu w gotówce, co już praktycznie na podstawie dokumentacji uniemożliwiało stwierdzenie ich przestępczego pochodzenia, jak i miejsca ich umieszczenia, co przecież jest istotą przestępstwa określonego wart. 299§1 k.k.
W powyższym więc zakresie zarzuty apelacji nie znajdują uzasadnienia. Praktycznie apelujący nie przedstawia argumentacji, która podważałaby prawidłowe ustalenia Sądu I instancji w tym względzie a jedynie sam ocenia ten sam materiał dowodowy, wyciągając z niego odmienne wnioski. Oczywiście taki sposób wykazywania dowolności w rozumowaniu Sądu orzekającego jest sprzeczny z istotą zarzutu opartego na podstawieart. 438 pkt 3 k.p.k.a tym samym nie może prowadzić do proponowanej przez apelującego zmiany zaskarżonego wyroku poprzez ograniczenie zakresu odpowiedzialności oskarżonej w przypadku czynu przypisanego jej w punkcie 13 i uniewinnienie jej od popełnienia przypisanego w punkcie 14 przestępstwa skarbowego.
Natomiast z urzędu niezbędna była korekta zaskarżonego wyroku w zakresie kwalifikacji prawnej przestępstwa skarbowego przypisanego oskarżonej. Przyjęto bowiem w opisie tego czynu, iż oskarżonaZ. G.m.in. „nierzetelnie prowadziła księgi rachunkowe i rejestry zakupu i sprzedaży prowadzone dla celów towarów i usług za 2003 r.”, czym wyczerpała znamiona przestępstwa skarbowego zart. 61§1 k.k.s.Tymczasem przestępstwo to zagrożone jest karą grzywny, co oznacza, iż zgodnie z treściąart. 44§1 pkt 1 k.k.s.iart. 44§5 k.k.s.karalność tego przestępstwa ustała z upływem 10 lat od czasu jego popełnienia. Aktualnie więc w chwili orzekania w instancji odwoławczej nastąpiło przedawnienie karalności za to przestępstwo, co zgodnie zart. 113§1 k.k.s.w zw. zart. 17§1 pkt 6 k.p.k.nakazuje Sądowi Apelacyjnego wyeliminowanie z opisu czynu wskazanego fragmentu dotyczącego nierzetelnego prowadzenia ksiąg rachunkowych a z podstawy kwalifikacji prawnej tego czynu wyeliminowanie przepisuart. 61§1 k.k.s.
Podobna rzecz występuje w przypadku czynu przypisanego oskarżonej wpunkcie 13w zakresie czynu kwalifikowanego zart. 273 k.k.Przestępstwo to bowiem zostało popełnione w okresie od 11.06.2003 r. do 21.01.2004 r., gdy tymczasem czyn zart. 273 k.k.zagrożony jest karami grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2, więc przedawnienie karalności tego czynu zgodnie zart. 101§1 pkt 4 k.k.iart. 102 k.k.nastąpiło po upływie 10 lat od czasu jego popełnienia. W chwili orzekania w instancji odwoławczej nastąpiło więc przedawnienie karalności za to przestępstwo i dlatego też kierując się treściąart. 17§1 pkt 6 k.p.k.Sąd Apelacyjny z podstawy kwalifikacji prawnej tego przestępstwa wyeliminował przepisart. 273 k.k.

V
Ustosunkowanie się do zarzutu obrazy przepisuart. 45§1 k.k., jak i do orzeczonych oskarżonym kar.

Obrońca oskarżonegoR. G.zarzucił zaskarżonemu wyrokowi obrazę przepisuart. 45§1 k.k., natomiast obrońca oskarżonejZ. G.niezasadne orzeczenie wobec oskarżonej przepadku na tej podstawie kwoty 746.554,17 zł, mimo ustalenia przez Sąd orzekający, że oskarżona w rzeczywistości uzyskała tę korzyść na poziomie kilku – kilkunastu tysięcy złotych.
Zarzuty te są w pełni uzasadnione a jednocześnie, na podstawieart. 435 k.p.k.znajdują one pełne uzasadnienie także w przypadku oskarżonychM. G. (1)iB. B. (1).
Zapoznając się z ustaleniami faktycznymi Sądu Okręgowego zauważyć należy, że oskarżeni dopuszczając się przypisanych im czynów nie przejmowali dla siebie należności publicznoprawnych a jedynie uzyskiwali z tej przestępczej działalności „wynagrodzenie” pieniężne. W przypadku czynu przypisanego oskarżonymG.iG.w punkcie 1 oskarżeni ci zgodnie z dokonanymi ustaleniami za „usługę” w postaci dostarczania „fikcyjnych”, „pustych” faktur VAT otrzymywali odM. H.iT. K.wynagrodzenie pieniężne. Po dokonaniu przelewów dochodziło bowiem do potrącenia przez tych oskarżonych „wynagrodzenia” za wystawienie fikcyjnych faktur a dalej pieniądze w gotówce wracały do rąkT. K., który znów tę gotówkę przekazywałM. R. (2)(str. 7-8, 10 uzasadnienia). To zaś dowodzi, iż oskarżeni ci z tytułu popełnienia tego przestępstwa nie osiągnęli dla siebie korzyści w kwocie 4.936.856,07 zł ani nawet w jej części ułamkowej.
Podobnie rzecz miała się w przypadku przestępstwa popełnionego przezM. G. (2),M. G. (1)iB. B. (1)w przypadku czynu przypisanego im w punktach 2 i 10, przy czym tu także oskarżonyB.otrzymywał „wynagrodzenie” za wystawienie „pustej” faktury (str. 20 i 21). To znów dowodzi, iż oskarżeni ci w tytułu popełnienia tego przestępstwa nie osiągnęli dla siebie korzyści majątkowej w kwocie 2.074.325,84 zł ani nawet w części ułamkowej.
W przypadku czynu przypisanego oskarżonymG.iG.w punkcie 3 Sąd Okręgowy ustalił, że za wystawienie „fikcyjnych”, „pustych” faktur VAT dlaP. G., prowadzącego podmiot gospodarczy o nazwie(...)oskarżeniG.iG.otrzymywali wynagrodzenie pieniężne a wyglądało to w ten sposób, żeM. G. (2)iM. G. (1)wypłacili z rachunków bankowych środki pieniężne za zbyte paliwo i kwotę tę przekazaliP. G.po potrąceniu „kosztów” wytworzenia fikcyjnych faktur, tj. swojego wynagrodzenia w tym zakresie (str. 32, 33). Oskarżeni więc brali udział w przejęciu należności publicznoprawnych w kwocie 234.538,80 zł, co jednak nie oznacza, że osiągnęli dla siebie korzyść w takiej kwocie czy choćby jej ułamkowej części.
W przypadku czynu przypisanego oskarżonymG.iG.w punkcie 4 Sąd Okręgowy ustalił, że z rachunków bankowych wpłacone od nabywców paliwa środki zostały przejęte przez obu oskarżonych a następnie po zatrzymaniu przez nich dla siebie ich części jako wynagrodzenia za wystawianie faktur i celem opłacenia należności skarbowych przekazane w gotówce nieustalonym osobom współdziałającym z oskarżonymi w popełnieniu przestępstwa a będącymi faktycznymi zbywcami paliwa (str. 180). Oczywistym jest więc, iż oskarżeni nie przejęli dla siebie (nie osiągnęli dla siebie korzyści majątkowej) kwoty 12.890.702,46 zł, ani też znacznej jej części.
W przypadku czynu przypisanego oskarżonymG.,G.iB.w punktach 5 i 11 Sąd Okręgowy ustalił, że środki wpływające na kontoA.-u były wypłacane przez oskarżonegoB. B. (1)i przekazywane osobiście lub za pośrednictwem oskarżonychM. G. (1)iM. G. (2)a takżeT. F.iS. M.faktycznym zbywcom paliwa po potrąceniu „kosztów” wytworzenia fikcyjnych faktur, tj. „wynagrodzenia” dla oskarżonegoB., jak i kosztów opłacenia należności VAT z tytułu wartości dodanej (str. 217 uzasadnienia).
W przypadku przestępstwa popełnionego przez oskarżonychM. G. (1)iZ. G.a przypisanego im z punktach 8 i 13 Sąd Okręgowy ustalił, że oskarżeni ci po wypłaceniu z rachunku należności za zbywany towar przekazali gotówkę nieustalonym rzeczywistym zbywcom paliwa, co już samo w sobie dowodzi, iż oskarżeni ci nie przejęli dla siebie należności publicznoprawnych w kwocie 1.493.108,35 zł a jedynie, tak jak i w wyżej wymienionych przypadkach, potrącali dla siebie „wynagrodzenie” za świadczenie tych „usług” (str. 258 uzasadnienia). Na powyższe uzyskiwanie „dochodów” przez oskarżonych ze wskazanej działalności Sąd I instancji zwraca również uwagę przy uzasadnianiu przyjęcia działania tych oskarżonych w warunkachart. 65§1 k.k.(str. 306 uzasadnienia).
Sąd Okręgowy słusznie przyjął, że oskarżeni z popełnienia przestępstw osiągnęli korzyść majątkową a tym samym zgodnie z treściąart. 45§1 k.k.orzekł względem oskarżonych środek karny w postaci przepadku równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z danego przestępstwa. Sąd I instancji orzekając ten środek nie zauważył jednak, iż poszczególni oskarżeni nie uzyskali korzyści majątkowej w wysokości pełnej czy nawet ułamkowej przejętych należności publicznoprawnych a tym samym niezasadne jest orzeczenie wobec oskarżonychM. G. (5)iM. G. (2)w punkcie 1 b przepadku po ½ części równowartości korzyści majątkowej, tj. w kwotach po 2.468.428,03 zł, niezasadne jest orzeczenie wobec tych oskarżonych w punkcie 2 b i wobec oskarżonegoB. B. (1)w punkcie 10 b przepadku po 1/3 części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z przestępstwa w kwotach po 691.441,94 zł, niezasadne jest orzeczenie wobec oskarżonychG.iG.w punkcie 3 b przepadku po ½ części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa w kwotach po 117.269,40 zł, niezasadne jest orzeczenie wobec oskarżonychG.iG.w punkcie 4 b przepadku po ½ części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa w kwotach po 6.445.351,23 zł, niezasadne jest orzeczenie wobec oskarżonychG.iG.w punkcie 5 b przepadku w części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa w kwotach po 342.294,45 zł, niezasadne jest orzeczenie wobec oskarżonychM. G. (6)iZ. G.w punktach 8 b i 13 b po ½ części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa w kwotach po 746.554,17 zł i niezasadne jest orzeczenie wobec oskarżonegoB. B. (1)w punkcie 11 b (abstrahując od uchylenia zaskarżonego wyroku odnośnie czynu przypisanego temu oskarżonemu w punkcie 11) przepadku części równowartości korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa w kwocie 2.218.511,59 zł.
Tymczasem przepisart. 45§1 k.k.jasno stanowi, że orzeka się przepadek takiej korzyści (lub jej równowartości), jaką sprawca „osiągnął” z popełnienia przestępstwa. Przepis ten więc daje do zrozumienia, że nie chodzi tu o korzyść majątkową w znaczeniu określonym wart. 115§4 k.k., czyli korzyść zarówno dla siebie, jak i dla kogo innego, ale tylko o korzyść osiągniętą dla siebie (patrz postanowienie SN z dnia 30 listopada 2011 r., I KZP 16/11, OSNKW 2011/12/107; wyrok Sądu Apel. w Poznaniu z dnia 20 września 2012 r., II AKa 184/12, LEX nr 1316252; postanowienie Sądu Apel. we Wrocławiu z dnia 10 lipca 2013 r., II AKz 266/13, KZS 2014/2/56). Powyższe więc oznacza, że w niniejszej sprawie przejęte należności publicznoprawne ani udziały ułamkowe w tych należnościach nie stanowiły korzyści osiągniętych przez poszczególnych sprawców, bowiem należności te zostały przekazane rzeczywistym zbywcom pochodzącego z nielegalnego źródła paliwa, zaś oskarżeni jedynie uzyskali umówioną wcześniej ze współsprawcami „zapłatę” za świadczenie usług służących „legalizacji” takiego paliwa i związanych z jego obrotem.
Sąd Okręgowy w zakresie faktycznych korzyści majątkowych (ich wysokości) uzyskanych dla siebie przez oskarżonych nie poczynił żadnych precyzyjnych ustaleń faktycznych, co uniemożliwia w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu na dokonanie własnych ustaleń a tym samym co do tych orzeczeń o środkach karnych na podstawieart. 438 pkt 1 k.p.k.w zw. zart. 437 k.p.k.uchylono zaskarżony wyrok i sprawę przekazano Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji na podstawie wyjaśnień oskarżonych oraz zeznańM. H.iT. K.dokona ustaleń w tym zakresie, by następnie w sposób właściwy wydać orzeczenia na podstawieart. 45§1 k.k.
Zauważyć należy, że w związku z uchyleniem orzeczenia zawartego w punkcie 11, w którym skazano oskarżonegoB.za jedno przestępstwo na kary pozbawienia wolności i grzywny, jak i środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami należało uchylić orzeczenie o karach łącznych i łącznym środku karnym zawarte w punkcie 19 c i na nowo wymierzyć temu oskarżonemu kary łączne pozbawienia wolności i grzywny, wynikające z połączenia takich kar jednostkowych orzeczonych za przypisane oskarżonemu przestępstwa w punktach 10 i 12. Podnieść przy tym należy, iż oskarżony ten jest emerytem a tym samym ustalenie przez Sąd Okręgowy wysokości stawki dziennej grzywny na kwotę 100 zł w świetle przepisuart. 33§3 k.k., jak i przepisuart. 23§3 k.k.s.jest mocno przesadzone. Dlatego też kierując się tymi przepisami a także mając na względzie fakt, że w przypadku przestępstwa skarbowego wysokość stawki dziennej nie może być niższa od jednej trzydziestej części minimalnego wynagrodzenia, które w chwili popełnienia przez oskarżonego przestępstwa skarbowego wynosiło 936 zł Sąd Apelacyjny ustalił wysokość tej stawki dziennej na kwotę 35 zł. Mając zaś na uwadze wymierzone oskarżonemu kary 2 lat pozbawienia wolności i grzywny w liczbie 180 stawek dziennych za przestępstwo przypisane w punkcie 10 oraz kary 1 roku pozbawienia wolności i grzywny w liczbie 150 stawek dziennych za przypisane oskarżonemu w punkcie 12 przestępstwo skarbowe Sąd Apelacyjny, kierując się przepisamiart. 85 k.k.iart. 39§1 i 2 k.k.s., stosując praktycznie zasadę absorpcji wymierzył oskarżonemuB.kary łączne 2 lat pozbawienia wolności i grzywny w liczbie 200 stawek dziennych w wysokości po 35 zł każda.
W ocenie Sądu Apelacyjnego kary te w pełni odzwierciedlają okoliczności obciążające i łagodzące, jakie dokładnie zostały przytoczone przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Brak jest przy tym podstaw do zastosowania wobec oskarżonego instytucji warunkowego zawieszania wykonania orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolności na podstawieart.69§1 k.k.a to z tego powodu, że w stosunku do tego oskarżonego, z uwagi na dotychczasową karalność oskarżonego za przestępstwa podobne brak jest podstaw do wysnucia pozytywnej prognozy kryminologicznej, o której mowa wart. 69§1 i 2 k.k.a poza tym w sprawie tej nie występuje wyjątkowy wypadek, do tego uzasadniony szczególnymi okolicznościami, pozwalający na odstępstwo od zakazu zawieszenia wykonania kary w stosunku do sprawcy odpowiadającego w warunkachart. 65§1 k.k., czyli tak jak w warunkachart. 64§2 k.k.(art. 69§3 k.k.).
Nie jest także zrozumiałe przyjęcie w kwalifikacji prawnej przestępstwa skarbowego przypisanego oskarżonemuB.przepisuart. 37§1 pkt 3 k.k.s.Przepis ten bowiem dotyczy nadzwyczajnego obostrzenia kary w stosunku do sprawcy popełniającego przestępstwa skarbowe w ramach tzw. ciągu przestępstw. Tymczasem oskarżonyB.został skazany za popełnienie jednego przestępstwa skarbowego jako przestępstwa ciągłego w warunkachart. 6§2 k.k.s., do którego to przestępstwa ciągłego przepisart. 37§1 pkt 3 k.k.s.nie ma zastosowania. W związku z tym, kierując się przepisemart. 455 k.p.k.Sąd Apelacyjny z urzędu poprawił w tym zakresie błędną kwalifikację prawną tego czynu poprzez eliminację z jej podstawy wskazanego przepisu, w konsekwencji również eliminując z podstawy prawnej wymiaru kary za to przestępstwo przepisart. 38§2 pkt 1 k.k.s.Dokładnie z tych samych powodów i na tej samej podstawie Sąd Apelacyjny wyeliminował z podstawy prawnej skazania oskarżonejZ. G.za przypisane jej przestępstwo skarbowe przepisart. 37§1 pkt 3 k.k.s.i w konsekwencji z podstawy prawnej wymiaru kary oskarżonej za to przestępstwo przepisart. 38§2 pkt 1 k.k.s.
Wreszcie Sąd Apelacyjny dokładnie tak samo i na tej samej podstawie postąpił w stosunku do przestępstw skarbowych przypisanych oskarżonymM. G. (1)iM. G. (2). Wprawdzie oskarżonemuG.przypisano popełnienie trzech przestępstw skarbowych, ale o nieco odmiennych kwalifikacjach prawnych, gdyż w ramach kumulatywnej kwalifikacji prawnej co do czynu przypisanego oskarżonemu wpunkcie 6przyjęto m.in.art. 61§1 k.k.s.w zw. zart. 60§1 k.k.s., których nie ma w kwalifikacjach prawnych czynów przypisanych oskarżonemu wpunktach 7 i 9, natomiast w kwalifikacji prawnej przestępstwa skarbowego przypisanego oskarżonemu wpunkcie 7zawarto przepisart. 62§2 k.k.s., który nie występuje w kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu wpunkcie 9.
W przypadku zaś oskarżonegoG.przypisano mu popełnienie dwóch przestępstw skarbowych, ale także o odmiennych kwalifikacjach prawnych, bowiem w ramach kumulatywnej kwalifikacji prawnej co do czynu przypisanego oskarżonemu wpunkcie 6przyjęto m.in.art. 61§1 k.k.s.w zw. zart. 60§1 k.k.s., których nie ma w kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu wpunkcie 7. Tymczasem warunkiem zastosowania instytucji ciągu przestępstw zart. 37§1 pkt 3 k.k.s.jest tożsamość kwalifikacji prawnej każdego z przestępstw skarbowych wchodzących w skład takiego ciągu. Skoro ten warunek nie został spełniony, to należało postąpić w stosunku do tych kwalifikacji tak samo, jak w przypadku przestępstw skarbowych orzeczonych wobec oskarżonychB.iG..
Zauważyć należy za obrońcą oskarżonejZ. G., iż oskarżona ta jest osobą bezrobotną, pobierającą zasiłki rodzinne na dzieci i zasiłek pielęgnacyjny na jedno z nich oraz korzysta z innych form pomocy z opieki społecznej a także jest utrzymywana przez swojego konkubenta. To oznacza, że ustalona przez Sąd Okręgowy stawka dzienna orzeczonych wobec niej kar grzywny pozostaje w sprzeczności ze wskazaniami zawartymi w przepisachart. 33§3 k.k.iart. 23§3 k.k.s.Dlatego też kierując się tymi przepisami a także mając na względzie fakt, że w przypadku przestępstwa skarbowego wysokość stawki dziennej nie może być niższa od jednej trzydziestej części minimalnego wynagrodzenia, które w chwili popełnienia przez oskarżoną przestępstwa skarbowego wynosiło 824 zł Sąd Apelacyjny ustalił wysokość tej stawki dziennej na kwotę 30 zł. Bez wątpienia w ten sposób doszło do znacznego obniżenia orzeczonej wobec oskarżonej kary grzywny, którą to oskarżona powinna ponieść, tym bardziej, że oskarżona, mimo odpowiadania w warunkachart. 65§1 k.k.wyjątkowo skorzystała z dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności i w rzeczywistości tylko ta kara o charakterze finansowym będzie wykonywana, tym bardziej, że w uwzględnieniu słusznych racji zarzutów apelacji Sąd Apelacyjny zwolnił oskarżoną na podstawieart. 624§1 k.p.k.i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych (tekst jednolity z 1983 r., Dz.U. Nr 49, poz. 223 z późn. zm.) od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze oraz od opłaty za obie instancje.
Zauważyć też należy, iż czyny przypisane oskarżonemuM. G. (1)w punktach 3, 4 i 8 zostały popełnione w krótkich odstępach czasu, w podobny sposób a w zasadzie w prawie tożsamy sposób i to przed wydaniem choćby nieprawomocnego wyroku a przyjęte do nich kwalifikacje prawne są tożsame. Oznacza to, że przestępstwa te zostały popełnione w warunkach ciągu przestępstw zart. 91§1 k.k., za które wymierza się jedną karę a nie trzy kary z osobna, które następnie łączy się w karę łączną. Mając więc tę okoliczność na uwadze, Sąd Apelacyjny, stosując przepisart. 455 k.p.k.z urzędu przyjął, że czyny te stanowią ciąg, o którym wyżej wspomniano a tym samym za te trzy przestępstwa na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 91§1 k.k.iart. 33§1-3 k.k.wymierzył oskarżonemu kary 3 lat pozbawienia wolności i grzywny w liczbie 300 stawek dziennych w wysokości po 30 zł każda z nich oraz na podstawieart. 41§2 k.k.orzekł wobec tego oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 4 lat.
Przy wymiarze tych kar Sąd Okręgowy wziął pod uwagę przytoczone przez Sąd Okręgowy w stosunku do oskarżonegoG.okoliczności obciążające i łagodzące, przy czym mając na uwadze nie tylko ilość tych przestępstw, jak i wyczerpanie swoimi działaniami tak wielu znamion różnych czynów przestępczych, ale i również wyrządzenie tymi działaniami znacznych szkód i doprowadzenie do osiągnięcia przez współsprawców znacznych korzyści majątkowych praktycznie nie było już możliwe wymierzenie kar łagodniejszych, oscylujących w dolnej granicy ustawowego zagrożenia. Natomiast złagodzenie kary pozbawienia wolności w stosunku do pierwotnie orzeczonej przez Sąd I instancji było też wynikiem pozytywnej opinii o oskarżonym, na którą zwrócił uwagę obrońca oskarżonego przekładając do akt w toku rozprawy apelacyjnej stosowne opinie o oskarżonym (k. 11354-11355). Jednocześnie ustanowienie stawki dziennej na kwotę 30 zł jest wynikiem ustaleń Sądu Okręgowego w zakresie sytuacji majątkowej, rodzinnej oskarżonego i uzyskiwanych przez niego dochodów oraz spoczywających na nim obciążeń alimentacyjnych. Z tych też powodów Sąd Apelacyjny obniżył także do 30 zł wysokość stawki dziennej grzywien, orzeczonych wobec oskarżonego za przestępstwa przypisane mu w punktach 1, 2, 5, 6, 7 i 9. Przy ustaleniu wysokości tej stawki Sąd Okręgowy miał również na względzie przytaczany już wyżej przepisart. 23§3 k.k.s., przy czym minimalne wynagrodzenie w chwili przestępstwa skarbowego popełnionego przez oskarżonego w 2006 r. (dotyczy czynu przypisanego w punkcie 7) wynosiło 899,10 zł z czego 1/30 wynosi 29,97 zł (w zaokrągleniu 30 zł).
Ostatecznie, kierując się przepisamiart. 85 k.k.,art. 86§1 i 2 k.k.,art. 90§2 k.k.,art. 91§2 k.k.orazart. 39§1 i 2 k.k.s.Sąd odwoławczy połączył orzeczone wobec oskarżonegoG.za ciąg przestępstw i przestępstwa oraz przestępstwa skarbowe kary i wymierzył mu kary łączne 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywny w liczbie 300 stawek dziennych w wysokości po 30 zł każda z nich i łączny środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 4 lat.
Mając na uwadze wymiar kar jednostkowych oraz sumę wymiaru tych kar uznać należy, iż wymierzone kary łączne w zasadzie zostały ukształtowane z zastosowaniem zasady absorpcji a tym samym z korzyścią dla oskarżonego. Za takim wymierzeniem kar przemawiał tożsamy sposób działania oskarżonego przy popełnianiu poszczególnych przestępstw, tożsamy rodzaj tych przestępstw oraz popełnienie ich w tym samym bądź zbliżonym czasie. Poza tym na korzyść oskarżonego wpłynął także już znaczny upływ czasu i prowadzenie w tym czasie przez oskarżonego poprawnego trybu życia, w tym jego niekaralność.
Mając zaś na uwadze znaczną ilość tych przestępstw, wiodącą rolę oskarżonegoG.w ich popełnianiu oraz łączną wartość przejętej przez współsprawców należności publicznoprawnych wymierzenie kar łagodniejszych nie jest możliwe. W związku z tym nie jest również możliwe rozważanie możliwości zastosowania wobec oskarżonego dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności (art. 69§1 k.k.).
Także jak w przypadku oskarżonegoM. G. (1)podnieść należy, iż czyny przypisane oskarżonemuM. G. (2)w punktach 3 i 4 zostały popełnione w krótkich odstępach czasu, w podobny sposób, przed wydaniem choćby nieprawomocnego wyroku a przyjęte do nich kwalifikacje prawne są tożsame. Przestępstwa te zostały więc popełnione w warunkach ciągu przestępstw zart. 91§1 k.k., za które wymierza się jedną karę a nie dwie kary z osobna, które następnie łączy się w karę łączną. Mając więc tę okoliczność na uwadze, Sąd Apelacyjny, stosując przepisart. 455 k.p.k.z urzędu przyjął, że czyny te stanowią ciąg, o którym wyżej wspomniano a tym samym za te dwa przestępstwa na podstawieart. 294§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 91§1 k.k.iart. 33§1-3 k.k.wymierzył oskarżonemu kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywny w liczbie 280 stawek dziennych w wysokości po 30 zł każda z nich oraz na podstawieart. 41§2 k.k.orzekł wobec tego oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 3 lat.
Przy wymiarze tych kar Sąd Apelacyjny wziął pod uwagę przytoczone przez Sąd Okręgowy w stosunku do oskarżonegoM. G. (2)okoliczności obciążające i łagodzące, przy czym mając na uwadze ilość tych przestępstw, jak i wyczerpanie swoimi działaniami wielu znamion różnych czynów przestępczych oraz wyrządzenie tymi działaniami znacznych szkód i doprowadzenie do osiągnięcia przez współsprawców znacznych korzyści majątkowych nie było możliwe wymierzenie kar łagodniejszych, oscylujących w dolnej granicy ustawowego zagrożenia. Jednocześnie ustanowienie stawki dziennej na kwotę 30 zł jest wynikiem słusznych zarzutów apelującego obrońcy odnośnie sytuacji majątkowej oskarżonego i osiąganych przez niego dochodów. Faktycznie bowiem Sąd Okręgowy błędnie odkodował w tym zakresie zapisy wywiadu środowiskowego znajdującego się na k. 10773-10774v. Z tych też powodów Sąd Apelacyjny obniżył także do 30 zł wysokość stawki dziennej grzywien, orzeczonych wobec oskarżonego za przestępstwa przypisane mu wpunktach 1, 2, 5, 6 i 7. Przy ustaleniu wysokości tej stawki Sąd Okręgowy miał również na względzie przytaczany już wyżej przepisart. 23§3 k.k.s., przy czym minimalne wynagrodzenie w chwili przestępstwa skarbowego popełnionego przez oskarżonego w 2006 r. (dotyczy czynu przypisanego wpunkcie 7) wynosiło 899,10 zł.
Ostatecznie, kierując się przepisamiart. 85 k.k.,art. 86§1 i 2 k.k.,art. 90§2 k.k.,art. 91§2 k.k.orazart. 39§1 i 2 k.k.s.Sąd odwoławczy połączył orzeczone wobec oskarżonegoG.za ciąg przestępstw i przestępstwa oraz przestępstwa skarbowe kary i wymierzył mu kary łączne 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywny w liczbie 280 stawek dziennych w wysokości po 30 zł każda z nich i łączny środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami na okres 3 lat, stosując tym samym pełną zasadę absorpcji.
Za takim wymierzeniem kar przemawiał tożsamy sposób działania oskarżonego przy popełnianiu poszczególnych przestępstw, tożsamy rodzaj tych przestępstw oraz popełnienie ich w tym samym bądź zbliżonym czasie. Poza tym na korzyść oskarżonego wpłynął także już znaczny upływ czasu od popełnienia przestępstw i prowadzenie w tym czasie przez oskarżonego poprawnego trybu życia, w tym jego niekaralność. W związku z wymiarem kary pozbawienia wolności przekraczającym dwa lata nie jest również możliwe, jak w przypadku oskarżonegoG., ze względu na treśćart. 69§1 k.k.rozważanie możliwości zastosowania wobec oskarżonego dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania tej kary pozbawienia wolności.
Poza tym takie ukształtowanie kar w stosunku do poszczególnych oskarżonych a zwłaszcza ich zróżnicowanie w zakresie wymiarów odzwierciedla kryminalną zawartość czynów przypisanych poszczególnym oskarżonym, ilość tych czynów, jak też wiodącą rolę oskarżonegoM. G. (1)w ich popełnianiu, która musiała się przełożyć na najsurowsze potraktowanie tego oskarżonego w niniejszej sprawie.
Sąd Apelacyjny natomiast nie znajdując innych podstaw do uwzględnienia apelacji, w tym podstaw branych pod uwagę z urzędu, na podstawieart. 437§1 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części.
Z uwagi na częściową zasadność bądź celowość wniesionych apelacji, które doprowadziły do zmiany zaskarżonego wyroku na korzyść oskarżonych, kierując się względami słuszności na podstawieart. 624§1 k.p.k.zwolniono ich od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. Mając zaś na uwadze złagodzenie orzeczonych wobec oskarżonych kar niezbędne było wymierzenie oskarżonym opłat za obie instancje na podstawieart. 10 ust. 1w zw. zart. 2 ust. 4 i 5 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity z 1983 r., Dz.U. Nr 49, poz. 223 z późn. zm.).
Z uwagi na występowanie przed Sądem Apelacyjnym na dwóch terminach rozprawy obrońców oskarżonychM. G. (1),M. G. (2)iB. B. (1)działających z urzędu i złożenie przez nich wniosków o przyznanie na ich rzecz kosztów nieopłaconej w żadnej części kosztów obrony, o kosztach tych orzeczono na podstawieart. 29 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze(tekst jednolity z 2009 r. Dz. U. Nr 146, poz. 1188 z późn. zm.) w zw. z §2 ust. 3, §14 ust. 2 pkt 5, §16 i §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie… (Dz.U. Nr 163, poz.1348 z późn. zm.).

    MAREK KORDOWIECKI PRZEMYSŁAW STRACH URSZULA DUCZMAL