Sygn. akt II AKz 177/16

POSTANOWIENIE
Dnia 24 maja 2016 roku
Sąd Apelacyjny w Krakowie w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący:

SSA Barbara Nita-Światłowska

Protokolant:

sekr. sądowy Natasza Żak

przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej Barbary Jasińskiej

po rozpoznaniu w sprawie
P. W.
podejrzanego z rozdział 720 ustawy 5 sekcja 9-1-A-1 Stanu Illinois
zażalenia wniesionego przez obrońcę podejrzanego adw.M. M.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnowie
z dnia 6 kwietnia 2016 roku, sygn. akt II Kop 11/16
w przedmiocie przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania
na podstawieart. 437 § 1 kpk
postanawia
zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy.
Sygn. akt II AKz 177/16

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 6 kwietnia 2016 r., sygn. II Kop 11/16 Sąd Okręgowy w Tarnowie, na podstawieart. 603a § 3 k.p.k.,art. 605 § 1 k.p.k.,art. 249 § 1 i § 4 k.p.k.,art. 258 § 1 pkt 2 k.p.k.w zw. zart. 258 § 2 k.p.k., przedłużył stosowanie tymczasowego aresztowania wobecP. W.na okres dalszych 3 miesięcy, to jest do 14 lipca 2016 roku, do godz. 23:45.
W uzasadnieniu powołanego powyżej postanowienia stwierdzono, że właściwy organ Stanów Zjednoczonych Ameryki, odwołując się do treści umowy między Rzeczpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki o ekstradycji, sporządzonej w Waszyngtonie dnia 10 lipca 1996 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 93, poz. 1066 oraz z 2002 r. Nr 100, poz. 921; dalej: umowa z USA o ekstradycji) oraz do treści umowy między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, sporządzonej w Warszawie dnia 9 czerwca 2006 roku, dotyczącej stosowania umowy między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki o ekstradycji, sporządzonej dnia 10 lipca 1996 r., zgodnie z artykułem 3 ustęp 2 Porozumienia o ekstradycji między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, podpisanego w Waszyngtonie dnia 25 czerwca 2003 roku (Dz. U. z 2010 r., Nr 77, poz. 501), wystąpił o wydanie przebywającego w Polsce obywatela polskiegoP. W.„celem postawienia wyżej wymienionego przed Sądem, w związku z zarzutem popełnienia zabójstwa pierwszego stopnia pokrzywdzonegoS. M.w związku z rozbojem, dokonanym z użyciem broni palnej i wraz z inną ustaloną osobą”.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano następnie, że Prokurator Okręgowy w Tarnowie 24 marca 2016 roku złożył w Sądzie Okręgowym w Tarnowie wniosek o wydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczalności ekstradycji do Stanów Zjednoczonych AmerykiP. W., poszukiwanego przez Sąd Okręgowy Hrabstwa Cook w Stanie Illinois (USA), w celu przeprowadzenia przeciwko niemu przed sądem amerykańskim postępowania karnego w związku z zarzutem popełnienia wyżej przedstawionego przestępstwa.
Podkreślono nadto, że w tym samym wystąpieniu Prokurator Okręgowy zawarł żądanie przedłużenia stosowanego względemP. W.środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania na okres dalszych trzech miesięcy, to jest do 14 lipca 2016 roku, godz. 23:45, przypominając przy tym, iż postanowieniem z 18 lutego 2016 roku Sąd Okręgowy w Tarnowie, działając na podstawieart. 605 § 2 k.p.k.w zw. z art. 12 ust. 1 i ust. 5 umowy z USA o ekstradycji, zastosował względemP. W.„izolacyjny środek zapobiegawczy na okres sześćdziesięciu dni, stwierdzając, iż koniec jego realizacji przypadnie w dniu 15 kwietnia 2016 roku godz. 23:45”.
Uznając, że przedłużenie tymczasowego aresztowania o kolejne trzy miesiące jest w niniejszej sprawie konieczne Sąd Okręgowy stwierdził, że rozpatrując wniosek ekstradycyjny Stanów Zjednoczonych Ameryki, „podjął decyzję stwierdzającą dopuszczalność wydania władzom wyżej wymienionego Państwa obywatela polskiegoP. W.poszukiwanego na terytorium Państwa wzywającego w związku z zarzutem popełnienia przestępstwa zabójstwa pierwszego stopnia”, który to czyn „na płaszczyźnie prawa polskiego odpowiada znamionom zbrodni zart. 148 § 2 pkt 2 k.k.”. Uznał następnie, że „[s]am fakt wydania wzmiankowanego postanowienia decyduje o istnieniu wysokiego prawdopodobieństwa popełnienia przez ściganego zarzuconego mu przestępstwa”, a jedynie „dla porządku wskazać jednak wypada, że – jak chodzi o dowody – na sprawstwoP. W.wskazują dwa niezależne osobowe źródła dowodowe: (a) współsprawca oraz (b) pokrzywdzony – jeden z dwóch, to jest ten, który przeżył bezprawny zamach”.
W ocenie Sądu I instancji wobec powyższego „przesłankę dowodową tymczasowego aresztowania uznać należało za spełnioną”.
Sąd Okręgowy podkreślił następnie, że „w związku z charakterem zarzuconego czynu, na wypadek udowodnieniaP. W.sprawstwa oraz winy w inkryminowanym działaniu, grozić mu może realnie surowa kara pozbawienia wolności – na wypadek wydania do Stanów Zjednoczonych Ameryki (o czym ostatecznie zadecyduje Minister Sprawiedliwości Prokurator Generalny) nie niższa od 20 lat, a na wypadek osądu w Polsce nie niższa od 12 lat”. W tym kontekście w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzono, że obawa przed surową karą może skłaniaćP. W.do podjęcia bezprawnych kroków mających na celu jej uniknięcie, a w szczególności do ukrycia się, co powoduje, iż tylko tymczasowe aresztowanie zagwarantować może prawidłowy i sprawny bieg dalszego postępowania ekstradycyjnego.
Sąd I instancji rozważył nadto zasadność przedłużenia tymczasowego aresztowania w niniejszej sprawie w kontekście „przeszkód zadekretowanych wart. 259 § 1 k.p.k.” stwierdzając, że przeszkody takie nie występują.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł obrońcaP. W., który zaskarżonemu postanowieniu zarzucił „błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, polegający na uznaniu, iż poszukiwany przez Sąd Okręgowy Hrabstwa Cook w Stanie Illinois,P. W.popełnił przestępstwo zabójstwa pierwszego stopnia”.
Podnosząc powyższy zarzut obrońca wniósł o „zmianę zaskarżonego postanowienia przez uchylenie tymczasowego aresztowania w stosunku doP. W., ewentualnie o zmianę poprzez zastąpienie tymczasowego aresztowania poręczeniem majątkowym”.
W uzasadnieniu zażalenia obrońcaP. W.wskazał, że „przedstawiony materiał dowodowy, daje podstawy aby sadzić, iżP. W.został pomówiony, a wskazanie go przez rzekomego współsprawcę może świadczyć o faktycznym chronieniu właściwego sprawcy”. Stwierdził nadto, że „[z]ważywszy, iż została stosunkowo wysoka kwota skradziona z miejsca zdarzenia jest to również przesłanka, iż z tych środków jest opłacany obrońcaP., który chce uzyskać lepsze warunki swojej sytuacji jako skazany”. Zarzucił wreszcie, że „[n]ie przekonywujące jest aby dziecko 10 letnie po 4 latach od zdarzenia pamiętało sprawcę a wskazanie naW.może wynikać z faktu, iż na przedstawionym zdjęciu jako jedyny ma pochyloną głowę i podejrzanie wygląda”.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia Sąd Okręgowy w Tarnowie wskazałart. 603a § 3 k.p.k.,art. 605 § 1 k.p.k.,art. 249 § 1 i § 4 k.p.k.orazart. 258 § 1 pkt 2 k.p.k.w zw. zart. 258 § 2 k.p.k.
Mając na uwadze powyższe, przed merytorycznym rozpoznaniem zarzutu podniesionego przez obrońcęP. W., Sąd Apelacyjny uznaje za potrzebne przypomnienie, że w kontekście uregulowania wynikającego zart. 605 § 1 k.p.k.w orzecznictwie i w piśmiennictwie przyjęto, że do tzw. aresztu ekstradycyjnego odpowiednie zastosowanie znajdują podstawy tymczasowego aresztowania określone wart. 249 § 1 i art. 258 k.p.k.(por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2000 r., sygn. II KO 289/99, OSNKW 2000, Nr 3–4, poz. 38). Dodatkową przesłankę limitującą stanowi w tym wypadku wzgląd na konieczność zastosowania/przedłużenia tymczasowego aresztowania dla zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania ekstradycyjnego (por. J. Skorupka (red.): Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2015, s. 1519-1521; tak też P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, tom III, Warszawa 2012, s. 722), bo celem stosowania tzw. aresztu ekstradycyjnego, określonego wart. 605 k.p.k., jest zapewnienie możliwości szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania ekstradycyjnego przed organami polskimi oraz skuteczne wydanie państwu obcemu osoby ściganej lub skazanej (por. także postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 13 maja 2009 r., sygn. II AKz 267/09, KZS 2009, Nr 9, poz. 95).
W zażaleniu obrońcaP. W.zakwestionował wyłącznie istnienie podstawy ogólnej tymczasowego aresztowania w niniejszej sprawie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu „błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, polegający na uznaniu, iż poszukiwany przez Sąd Okręgowy Hrabstwa Cook w Stanie Illinois,P. W.popełnił przestępstwo zabójstwa pierwszego stopnia”.
Mając na uwadze powyższe, jak również i to, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji przyjął, iż sam fakt wydania postanowienia o prawnej dopuszczalności ekstradycji przesądza w niniejszej sprawie o dużym stopniu prawdopodobieństwa, żeP. W.dopuścił się zarzucanego mu czynu, a okoliczność tę potwierdzają dowody: z wyjaśnień współpodejrzanego oraz z zeznań świadka będącego jednym z pokrzywdzonych, Sąd Apelacyjny stwierdza, co następuje.
Skoro uprawdopodobnienie zarzutu popełnienia przestępstwa, niezbędne dla stwierdzenia prawnej dopuszczalności wydania, w postępowaniu ekstradycyjnym, co do zasady przyjmuje się na podstawie samego faktu złożenia przez państwo obce wniosku ekstradycyjnego (tak w szczególności Sąd Apelacyjny w Katowicach w postanowieniu z 25 sierpnia 1999 r., sygn. II AKz 251/99, Prokuratura i Prawo 2000, Nr 6, poz. 25, a także Sąd Apelacyjny w Warszawie w postanowieniu z 4 grudnia 2007 r., sygn. II AKz 746/07, Apelacja Warszawska 2008, Nr 2, poz. 141; por. także P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, tom III, Warszawa 2012, s. 704–705), to tę samą regułę należy odnieść do weryfikacji dowodowej podstawy ogólnej aresztu ekstradycyjnego.
Powyższe nie oznacza, iżby orzeczenie sądu w przedmiocie dopuszczalności ekstradycji miało się opierać wyłącznie na treści wniosku państwa obcego. Istotne znaczenie mają tu także dokumenty dołączone do wniosku ekstradycyjnego, ocena dowodów przeprowadzonych przez sąd orzekający w przedmiocie prawnej dopuszczalności ekstradycji, wreszcie ocena wyjaśnień złożonych przez osobę, której dotyczy wniosek (por. J. Skorupka (red.): Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2015, s. 1519-1521, a także T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 1265 oraz L. Gardocki (w:) R.A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. III, Warszawa 2004, s. 884–885).
Za koniecznością takiego zakresu weryfikacji ogólnej podstawy aresztu ekstradycyjnego, jaki wskazano powyżej, przemawia także wzgląd na konieczność stosowania tu interpretacji w zgodzie zKonstytucją RP. W tym zakresie relewantne są w szczególności argumenty zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5 października 2010 r., sygn. SK 26/08 (OTK ZU Nr 8/A/2010, poz. 73) oraz w postanowieniu Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2014 r., sygn. I KZP 9/14, które wprost odnoszą się wprawdzie do kwestii zakresu weryfikacji ogólnej podstawy tymczasowego aresztowania w związku z europejskim nakazem aresztowania, zachowują tu jednak aktualność.
Chodzi tu w szczególności o ten fragment uzasadnienia powołanego powyżej postanowienia Sądu Najwyższego, w którym w kontekście szczególnego uregulowania odnoszącego się wyłącznie do tymczasowego aresztowania w związku z europejskim nakazem aresztowania stwierdzono, że „przy rozstrzyganiu wniosku prokuratora o zastosowanie na podstawieart. 607k § 3 k.p.k.tymczasowego aresztowania wobec osoby ściganej w trybie europejskiego nakazu aresztowania w celu przeprowadzenia przeciwko niej na terenie innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej postępowania karnego, sąd nie bada podstawy dowodowej nakazu. Samoistna podstawa stosowania tymczasowego aresztowania w tym postępowaniu została określona w wymienionym przepisie, stanowiącym lex specialis względemart. 249 § 1 k.p.k.in fine.”. Jednocześnie jednak, wskazano prokonstytucyjną interpretację restrykcyjnie ujętegoart. 607k § 3 k.p.k.stwierdzając, że „[n]a rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o orzeczenie tymczasowego aresztowania wobec osoby ściganej może jednak mieć wpływ wystąpienie w konkretnej sprawie ustawowych przesłanek odmowy wykonania nakazu, w tym określonej wart. 607p § 1 pkt 5 k.p.k., zakazującej jego wykonania, jeżeli naruszałoby to prawa i wolności człowieka i obywatela”.
W świetle powyższej wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego, z perspektywy konstytucyjnej, dowodowa podstawa tymczasowego aresztowania (ujęta wart. 249 § 1 k.p.k.), w przypadku stosowania tego środka zapobiegawczego w związku z europejskim nakazem aresztowania, może być przyjmowana na zasadzie wzajemnego zaufania (charakterystycznej dla relacji pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej), a w wypadku tymczasowego aresztowania stosowanego w związku z postępowaniem ekstradycyjnym – na zasadzie zaufania. W pewnych jednak wypadkach konieczne jest odstępstwo od tych zasad, a w konsekwencji szersza weryfikacja podstawy dowodowej aresztu ekstradycyjnego; z perspektywy konstytucyjnej niemożliwe do zaakceptowania byłoby bowiem bezkrytyczne stosowanie tymczasowego aresztowania wobec osoby ściganej, w wypadku gdy dla sądu orzekającego w tym przedmiocie wysoce prawdopodobne lub wręcz oczywiste jest, że osoba ścigana nie dopuściła się zarzucanego jej czynu.
Mając na uwadze powyższe, jak również i tę okoliczność, żeart. 249 § 1 k.p.k.w zakresie, w jakim stanowi o podstawie dowodowej tymczasowego aresztowania, wymaga, aby zebrane dowody wskazywały na „duże prawdopodobieństwo, iż oskarżony popełnił przestępstwo” Sąd Apelacyjny stwierdza, że w zaskarżonym postanowieniu Sądem I instancji prawidłowo przyjął, iż przesłanka ogólna dalszego stosowania wobecP. W.aresztu ekstradycyjnego jest spełniona.
W tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że „na sprawstwoP. W.wskazują dwa niezależne osobowe źródła dowodowe: (a) współsprawca oraz (b) pokrzywdzony – jeden z dwóch, to jest ten, który przeżył bezprawny zamach”.
Kwestionując wiarygodność oświadczenia złożonego w tym zakresie przez współspodejrzanego obrońcaP. W.powołał dwie grupy argumentów.
Wskazał po pierwsze, że „przedstawiony materiał dowodowy, daje podstawy aby sadzić, iżP. W.został pomówiony, a wskazanie go przez rzekomego współsprawcę może świadczyć o faktycznym chronieniu właściwego sprawcy”.
Stwierdził ponadto, że pomówienieP. W.o współsprawstwo wiąże się z dążeniem do uzyskania przez pomawiającego lepszej sytuacji procesowej.
Mając na uwadze powyższe podkreślenia wymaga, że wśród przepisów zawartych wKodeksie postępowania karnegonie ma takiego, który dopuszczałby różnicowanie poszczególnych dowodów; ocenę dowodów ustawodawca pozostawia sądowi orzekającemu, który jest zobowiązany dokonywać jej z uwzględnieniem wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego, jak również z uwzględnieniem całokształtu okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego. Pomówienie, czyli obciążanie w złożonych wyjaśnieniach odpowiedzialnością za przestępstwo innej osoby, jest w ujęciu prawa karnego procesowego dowodem podlegającym swobodnej ocenie na równi z innymi dowodami (art. 7 k.p.k.) – por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 stycznia 2006 r., sygn. II KK 29/05, zob. także zachowujący aktualność pod rządami obowiązującego Kodeksu postępowania karego wyrok Sądu Najwyższego o sygn. V KR 92/77, OSNKW nr 6/1978, poz. 67.
Inna sprawa, że przy ocenie dowodu z pomówienia istnieje potrzeba ostrożniejszego podejścia i konieczność szczególnie starannego badania tego dowodu w związku z innymi dowodami i okolicznościami (zob. także Z. Doda i A. Gaberle: Dowody w procesie karnym, Warszawa 1995, s. 71).
Wymaganiom wnikliwości, szczegółowości, skrupulatności i ostrożności w ocenie dowodu z pomówienia, a nadto powinności konfrontacji takiego dowodu z całokształtem zebranego w sprawie materiału dowodowego, Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie w pełni sprostał. Argumentacja dotycząca tej kwestii, która została zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie wymaga uzupełnień.
Podkreślenia wymaga, że oświadczenie współpodejrzanego została w niniejszej sprawie zweryfikowane dowodem z zeznań jednego z pokrzywdzonych czynem zarzucanymP. W., który wśród osób okazanych mu do rozpoznania na zdjęciach rozpoznał podejrzanego.
Zbieżność depozycji złożonych w tym zakresie przez współpodejrzanego oraz pokrzywdzonego przestępstwem powoduje, że za niezasadny należało uznać argument podniesiony przez obrońcęP. W., iż „[n]ie przekonywujące jest aby dziecko 10 letnie po 4 latach od zdarzenia pamiętało sprawcę a wskazanie naW.może wynikać z faktu, iż na przedstawionym zdjęciu jako jedyny ma pochyloną głowę i podejrzanie wygląda”.
Mając na uwadze powyższą zbieżność Sąd Apelacyjny stwierdza, że wyjaśnienia złożone przez podejrzanego, który nie przyznał się do popełnienia przestępstwa, z którym wiąże się wniosek ekstradycyjny, w żaden sposób nie podważają prawidłowości ustaleń poczynionych przez Sąd I instancji w zakresie dotyczącym stopnia prawdopodobieństwa popełnienia przez podejrzanego tego przestępstwa.
Ze względu na wszystkie powyższe okoliczności orzeczono, jak na wstępie.

ZARZĄDZENIE
Odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć:
- podejrzanemu z pouczeniem o prawomocności.
27.05.2016 r.