Sygn. akt II AKa 272/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 października 2012r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA – Maria Mrozik-Sztykiel

Sędziowie: SA – Marzanna A. Piekarska-Drążek

SA – Marek Motuk

SA - Adam Wrzosek (spr.)

SO (del.) - Anna Ptaszek

Protokolant: – st. sekr. sąd. Anna Grajber

przy udziale Prokuratora Marka Deczkowskiego
po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012 r.
sprawyM. Ś.
oskarżonego zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i in.
na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonegoM. Ś.

od wyroku Sądu OkręgowegoW. –. P. w. W.

z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt V K 152/09

I
zmienia wyrok w zaskarżonej części w ten sposób, że:

1
uchyla orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności i karze łącznej grzywny,

2
w ramach przypisanego czynu z pkt. VII aktu oskarżeniaM. Ś.uznaje za winnego tego, że w dniu 15 listopada 2003r. wC.pomógł w ukryciu pochodzących z kradzieży strzelby myśliwskiej typu bock prod. niemieckiejo nazwie S. (...)nr(...)kaliber 12/70 o wartości 3.500 zł., stanowiącej własnośćC. G.oraz dubeltówki prod. belgijskiej kaliber 16/70 nr(...)o wartości 2.500 zł., stanowiącej własnośćZ. T.w ten sposób, że wziął udział w ich przeniesieniu z miejsca ukrycia do samochodu innej ustalonej osoby, to jest czynu zart. 291 § 1 kki na podstawie tego przepisu skazuje go na karę roku pozbawienia wolności,

3
uniewinnia oskarżonegoM. Ś.od popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt VIII aktu oskarżenia, wydatkami w tym zakresie obciążając Skarb Państwa,

II
w pozostałym zaskarżonym zakresie wyrok utrzymuje w mocy;

III
na podstawieart. 85 k.k.,art. 86 § 1 i § 2 k.k.iart. 88 k.k.wymierza oskarżonemuM. Ś.za zbiegające się przestępstwa karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności;

IV
na podstawieart. 63 § 1 k.k.zalicza oskarżonemu na poczet kary łącznej dożywotniego pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 16 września 2008 r. do dnia 12 października 2012 r.;

V
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. S.- Kancelaria Adwokacka wW.kwotę 738 zł, zawierającą 23 % VAT, tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonego w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym;

VI
zwalnia oskarżonegoM. Ś.od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając wydatkami Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
M. Ś.oskarżono o to, że:

I
w dniu 05 sierpnia 2005 roku wM.i wN.działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami uprowadziłA. Z. (1)w celu zmuszenia pokrzywdzonego do określonego zachowania w postaci złożenia oświadczenia, kto był zleceniodawcą postrzeleniaR. Ł.w ten sposób, że podając się za funkcjonariusza Policji przemocą polegającą na przytrzymywaniu i ciągnięciu siłą oraz założeniu kajdanek pozbawił wolnościA. Z. (1)i po wtargnięciu do mieszkania zaciągnął go do samochodu, którym wywiózł go doN.na terenT.M.i tam działając ze szczególnym okrucieństwem, polegającym na przetrzymywaniu w dole mającym być grobem, uderzaniu pięściami i kopaniu po całym ciele, uderzaniu bronią w głowę i inne części ciała, mierzeniu z przeładowanej broni do pokrzywdzonego oraz zadawaniu ostrym narzędziem ran kłutych w okolicy szyi zmusił pokrzywdzonego do złożenia oświadczenia, że zleceniodawcą postrzeleniaR. Ł.byłD. K., przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw,

tj. o czyn zart. 252 § 1 k.k.w zb. zart. 189 § 2 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

II

tj. o czyn zart. 148 § 2 pkt 1, 2 i 4 k.k.

III
w dniu 05 sierpnia 2005 roku wN., działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami, przemocą polegającą na założeniu kajdanek, przytrzymywaniu i ciągnięciu siłą pozbawił wolnościM. R.w ten sposób, że podając się za funkcjonariusza Policji, po wtargnięciu do mieszkania zaciągnął ją do samochodu, którym wywiózł ją doN., na terenT.M.i tam działając ze szczególnym okrucieństwem przejawiającym się zmuszaniem pokrzywdzonej do obecności przy katowaniu, a następnie zastrzeleniu jej narzeczonego, przetrzymywał ją wbrew jej woli, przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw,

tj. o czyn zart. 189 § 2 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

IV
w dniu 05 sierpnia 2005 roku wN., działając w zamiarze bezpośrednim zabiciaM. R.dokonał zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem i w związku z wzięciem zakładnika, działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami w ten sposób, że ustaleni mężczyźni dusili pokrzywdzoną używając sznurówki oraz rąk i obutej nogi, a on używając noża przeciął jej przednie powłoki szyi, mięśnie szyi uszkadzając jednocześnie naczynia krwionośne szyi z obu stron i krtań co skutkowało jej zgonem,

tj. o czyn zart. 148 § 2 pkt 1 i 2 k.k.

V
w dniu 13 grudnia 2004 roku w miejscowościW., pow.(...), działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w celu zmuszenia pokrzywdzonego i jego najbliższych do określonego zachowania w postaci przekazania pieniędzy, pozbawił wolnościT. W.w ten sposób, że przy użyciu siły polegającej na przytrzymywaniu wepchnął go do samochodu markiC. (...)i zabrał w celu przywłaszczenia zegarekmarki A., okulary, wartości 300 złotych i pieniądze w gotówce w kwocie 1.700 złotych a następnie wywiózł go do mieszkania i garażu na terenieN., w których to pomieszczeniach przetrzymywał pokrzywdzonego przez okres 10 dni - do 23 grudnia 2004 roku i w ten sposób, a także groźbą pozbawienia życia doprowadził pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 120.000 złotych, przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw,

tj. o czyn zart. 252 § 1 k.k.w zb. zart 189 § 2 k.k.i zart. 282 k.k.w zb. zart. 280 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

VI
w dniu 13 września 2005 roku w miejscowościP., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi mężczyznami w celu zmuszenia pokrzywdzonegoB. K.i jego najbliższych do określonego zachowania w postaci przekazania pieniędzy, wziął zakładnika w osobieŁ. K.w ten sposób, że okazując odznakę policyjną i podając się za funkcjonariusza Policji oraz grożąc użyciem pistoletu i przemocą polegającą na skuciu kajdankami pozbawił go wolności w ten sposób, że wepchnął go do samochoduF. (...)a następnie wywiózł go do miejscowościS., gdzie był przetrzymywany przez okres poniżej 7 dni i w ten sposób doprowadził pokrzywdzonegoB. K.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 200.000 EUR, przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnianie przestępstw,

tj. o czyn zart. 252 § 1 k.k.w zb. zart 282 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.,

VII
w dniu 15 listopada 2003 roku w miejscowościC.,ul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą, dokonał kradzieży z włamaniem, poprzez wybicie szyby w tylnych prawych drzwiach w samochodzie markiM. (...)nr rej. (...), należącym doC. G.i zabrał w celu przywłaszczenia strzelbę myśliwską typuB.prod. niemieckiejo nazwie S. (...)nr(...). 12/70 wartości 3.500 złotych na szkodęC. G.oraz dubeltówkę prod. belgijskiej kal. 16/70 nr(...)wartości 2.500 złotych na szkodęZ. T.,

tj. o czyn zart. 279 § 1 k.k.w zb. zart. 263 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.

VIII
w bliżej nieustalonym okresie zimą 2003 roku wN.na terenieT.M., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, dokonał rozboju z użyciem broni na osobachR. N.ps. (...)iT. D.ps. (...)w ten sposób, że pozbawił w/wym. wolności grożąc rewolwerem i wywożąc ich samochodem na terenT.M., gdzie używając przemocy polegającej na biciuT. D.przy pomocy rąk, nóg, drewnianych kołków i prętów oraz uderzeniuR. N.pięścią w głowę, a także przystawiającR. N.do głowy rewolwer, zabrał w celu przywłaszczenia kurtkę, dwa telefony komórkowe nieustalonej marki i pieniądze w nieustalonej kwocie na szkodęT. D.oraz telefon komórkowy markiM. (...)wartości 50 złotych na szkodęR. N., przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnianie przestępstw,

tj. o czyn zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

IX
w dniu 22 lipca 2003 roku w miejscowościZ., na trasieHuta (...), działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi mężczyznami dokonał zaboru w celu przywłaszczenia mienia znacznej wartości w postaci samochodu ciężarowego markiM.onr rej. (...)o wartości 40.000 złotych oraz naczepy typuT.o nr rej,(...)o wartości 25.000 złotych wraz z towarem w postaci 114 sztuk pralekfirmy (...)o wartości 115.000 złotych oraz telefonemmarki N. (...)iradiem (...)marki P. (...)wartości 500 złotych, o łącznej sumie strat w wysokości 180.500 złotych na szkodęW. T.,

tj. o czyn zart. 278 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.

X
w dniu 05 sierpnia 2005 roku w miejscowościM., gminaN., posiadał bez wymaganego zezwolenia broń palną w postaci pistoletu typu Walther z co najmniej dwoma nabojami,

tj. o czyn zart. 263 § 2 k.k.

XI
w okresie co najmniej od sierpnia 2004 roku do października 2005 roku wN.wziął udział w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze zbrojnym mającej na celu popełnianie przestępstw takich jak zabójstwa, napady rabunkowe, uprowadzenia dla wymuszenia okupu, handel bronią i środkami odurzającymi,

tj. o czyn zart. 258 § 2 k.k.

Sąd OkręgowyW. P. w. W.wyrokiem z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt V K 152/09:
oskarżonegoM. Ś.od popełnienia zarzucanych mu czynów opisanych w punktach V i X uniewinnił, kosztami sądowymi w tym zakresie obciążając Skarb Państwa;
oskarżonegoM. Ś.uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów opisanych w punktach od I do IV, od VI do IX oraz XI, przy czym przyjął, że:

-

czyn opisany wpunkcie Iwypełnia dyspozycjęart. 252 § 1 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k., tym samym z kwalifikacji prawnej tego czynu eliminującart. 189 § 2 k.k.,

czyny opisane wpunktach II i IVwypełniają dyspozycjęart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.,

czyn opisany wpunkcie VIwypełnia dyspozycjęart. 252 § 1 k.k.w zb. zart 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k., tym samym z kwalifikacji prawnej tego czynu eliminującart. 282 k.k.,

czyn opisany wpunkcie IXwypełnia dyspozycjęart. 278 § 1 k.k., tym samym z kwalifikacji prawnej tego czynu eliminującart. 294 § 1 k.k.,

w ramach czynu opisanego w punkcie VII uznał go za winnego tego, że: w dniu 15 listopada 2003 roku w miejscowościC.ul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu zR. Ł., zabrał w celu przywłaszczenia z samochodu markiM. (...)nr rej. (...)należącego doC. G.strzelbę myśliwską typu bock prod. niemieckiejo nazwie S. (...)nr(...). 12/70 wartości 3.500 złotych na szkodęC. G.oraz dubeltówkę prod. belgijskiej kal. 16/70 nr(...)wartości 2.500 złotych na szkodęZ. T.- tj. popełnienia czynu zart. 278 § 1 k.k.w zb. zart. 263 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to:

za czyn opisany wpunkcie Ina podstawieart. 252 § 1 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.skazał go, zaś na podstawieart. 252 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności;

za czyn opisany wpunkcie IIna podstawieart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę dożywotniego pozbawienia wolności;

za czyn opisany wpunkcie IIIna podstawieart. 189 § 2 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.skazał go, zaś na podstawieart. 189 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności;

za czyn opisany wpunkcie IVna podstawieart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę dożywotniego pozbawienia wolności;

za czyn opisany wpunkcie VIna podstawieart. 252 § 1 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.skazał go, zaś na podstawieart. 252 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności;

za czyn opisany wpunkcie VIIna podstawieart. 278 § 1 k.k.w zb. zart. 263 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.skazał go, zaś na podstawieart. 263 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.iart. 33 § 1 i 2 k.k.wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności oraz grzywny 100 (stu) stawek dziennych, ustając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 (dwudziestu) złotych;

za czyn opisany wpkt VIIIna podstawieart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.skazał go, zaś na podstawieart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.iart. 33 § 1 i 2 k.k.wymierzył mu karę 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności oraz grzywny 100 (stu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 (dwudziestu) złotych;

za czyn opisany wpunkcie IXna podstawieart. 278 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.iart. 33 § 1 i 2 k.k.wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności oraz grzywny 300 (trzystu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 (dwudziestu) złotych;

- za czyn opisany wpunkcie XIna podstawieart. 258 § 2 k.k.wymierzył mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności;
na podstawieart. 85 k.k.,art. 86 § 1 i 2 k.k.orazart. 88 k.k.wymierzył oskarżonemu karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności oraz grzywny 300 (trzystu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 (dwudziestu) złotych;
na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet wymierzonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 16 września 2008 roku do dnia 09 lutego 2012 roku;
na podstawieart. 46 § 1 k.k.zobowiązał oskarżonego do częściowego naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody poprzez uiszczenie na rzeczB. K.kwoty 162.000 złotych;
na podstawieart. 415 § 2 k.p.k.powództwo cywilne pozostawił bez rozpoznania;
na podstawieart. 230 § 2 k.p.k.dowód rzeczowy opisany w poz. l wykazu dowodów rzeczowych na k. 7078 akt sprawy nakazał zwrócić świadkowiE. Z.;
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.G. K.Kancelaria Adwokacka wW.kwotę 3.985,20 złotych, zawierającą podatek VAT, tytułem udziału w sprawie pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego - powoda cywilnego z urzędu;
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. S.Kancelaria Adwokacka wW.kwotę 6.826,50 złotych, zawierającą podatek VAT, tytułem obrony oskarżonego z urzędu; kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa.
Powyższy wyrok zaskarżył obrońca oskarżonego w zakresie czynów z pkt I, II, III, IV, VI, VII, VIII i XI aktu oskarżenia, zarzucając:

1
obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, a mianowicie:

a
art. 4, art. 5 § 2, art. 7, art. 410 i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.wyrażającą się w częściowej, a nie całościowej ocenie materiału dowodowego, poprzez pominięcie m.in. dowodu z zeznań świadków:J. M.,P. T.,M. O.iK. B.i zaniechanie dokonania ich szczegółowej oceny w uzasadnieniu wyroku oraz dokonanie tzw. „poszatkowania” zeznań świadków, w szczególności świadkaR. Ł., tj. wybrania z tych zeznań tylko określonych fragmentów, jak również dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, przejawiającej się w naruszeniu zasad wiedzy, doświadczenia życiowego, prawidłowego rozumowania oraz zasady obiektywizmu, prowadzące do całkowitej akceptacji obciążających oskarżonego zeznań świadków:K. M.,J. P. (1),P. K.i częściowoR. Ł.orazR. N.pomimo istotnych sprzeczności i wątpliwości co do ich wiarygodności, odmówienie wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonegoM. Ś.co do przebiegu zdarzeń z pkt II, IV, VII, VIII, XI aktu oskarżenia i innym dowodom korzystnym dla oskarżonego, a w konsekwencji przyjęcie tezy o sprawstwie oskarżonegoM. Ś.w zakresie czynów z pkt II, IV, VII, VIII, XI aktu oskarżenia, pomimo braku w tym zakresie wiarygodnych dowodów i rozstrzygnięcie związanych z tym wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, jak również poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób nie oddający całokształtu materiału dowodowego i jego oceny, albowiem Sąd Okręgowy nie przeanalizował wszystkich dowodów, nie wyjaśnił dlaczego nie uznał dowodów korzystnych dla oskarżonego, przez co poczynione ustalenia są wybiórcze i rozpatrywane tylko w kontekście tez aktu oskarżenia bez ustosunkowania się do wszystkich okoliczności, które tezy te czynią wątpliwymi,

b
art. 170 § 1 pkt 3 i 5 k.p.k.w zw. zart. 172 k.p.k.wyrażającą się w oddaleniu wniosku dowodowego oskarżonegoM. Ś.o dopuszczenie dowodu z konfrontacji świadkaR. Ł.ze świadkiemK. M.iP. K., celem wyjaśnienia sprzeczności, co miało istotne znaczenie dla oceny wzajemnej relacji tych dowodów i dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych,

c
art. 424 § 2 k.p.k.wyrażającą się w zaniechaniu wskazania w uzasadnieniu wyroku okoliczności, które Sąd miał na względzie przy określaniu rozmiarów obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem z pkt VI aktu oskarżenia,

2
rażącą niewspółmierność (surowość) jednostkowych kar pozbawienia wolnościorzeczonych wobec oskarżonegoM. Ś.za czyny z pkt I, III, VIII i XI akt oskarżenia przy zastosowaniu wadliwych kryteriów ich wymiaru.

W konkluzji apelacji obrońca wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonym zakresie poprzez:
- uniewinnienie oskarżonegoM. Ś.od popełnienia czynów z pkt II, IV, VII i VIII aktu oskarżenia;
- orzeczenie w zakresie skazania za czyn z pkt VI aktu oskarżenia obowiązku naprawienia szkody w rozmiarze nieprzekraczającym kwoty 50.000 zł;
- przyjęcie w zakresie czynu z pkt XI aktu oskarżenia, iż oskarżony brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze zbrojnym od kwietnia 2005 r.;
- orzeczenie łagodniejszych jednostkowych kar pozbawienia wolności za czyny z pkt I, III, VIII i XI aktu oskarżenia,
względnie
o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi OkręgowemuW. P. w. W.do ponownego rozpoznania.

Sad Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego jest zasadna w odniesieniu do czynu z pkt VIII zaskarżonego wyroku oraz częściowo zasadna w zakresie czynu z pkt VII zaskarżonego wyroku. W pozostałym zakresie nie zasługuje ona na uwzględnienie.

I.
Na wstępie należy podnieść, że wyrażona wart. 4 k.p.k.zasada obiektywizmu jest ogólną regułą postępowania nakazującą w każdym stadium postępowania badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. O braku obiektywizmu sądu można mówić wówczas, gdy poprzez naruszenie określonych norm nakazujących lub zakazujących działa on na niekorzyść określonej strony postępowania lub w sposób wyraźny faworyzuje jedną ze stron. Zarzut braku obiektywizmu nie jest skuteczny gdy sprowadza się do odmiennej od dokonanej przez sąd oceny materiału dowodowego.
Wart. 5 § 2 k.p.k.określona jest zasadain dubio pro reo. Zasada ta nie może stwarzać pretekstu do uproszczonego traktowania wątpliwości. Jak wyraźnie wynika z brzmienia powyższego przepisu, reguła ta ma zastosowanie dopiero wtedy, gdy mimo starań organu prowadzącego postępowanie nie da się usunąć występujących wątpliwości (Komentarz do Kodeksu postępowania karnego pod red. prof. dr hab. Zbigniewa Gostyńskiego, Dom Wydawniczy ABC, 1998, teza 9 do art. 5, str. 163, t. I). Zasadain dubio pro reoodnosi się w praktyce do zagadnień związanych z ustaleniami faktycznymi, nie wolno jednak rozumieć jej jako reguły swoistego, uproszczonego traktowania wątpliwości. Wszelka wątpliwość w zakresie ustaleń faktycznych powinna być wyjaśniona i usunięta przez wszechstronną inicjatywę dowodową organu procesowego i gruntowną analizę całego dostępnego materiału dowodowego. Dopiero wtedy, gdy po wykorzystaniu wszelkich istniejących możliwości wątpliwość nie zostanie usunięta, należy ją wytłumaczyć w sposób korzystny dla oskarżonego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1991 r., sygn. WR 108/91, OSNKW 1992/1-2/14). Występowanie rozbieżności w materiale dowodowym, nie może skutkować interpretacją ich na korzyść oskarżonego, gdyż sprowadzałoby się to do automatycznego dawania wiary dowodom korzystnym dla niego i odrzucaniu dowodów go obciążających. Dlatego też występujące okoliczności uwzględnia się na korzyść oskarżonego, gdy nie można ich rozstrzygnąć zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, bądź poprzez kontynuowanie postępowania dowodowego.
Należy też pamiętać, że ustanowiony wart. 7 k.p.k.obowiązek dokonywania oceny wiarygodności dowodów w oparciu o wszechstronną, zgodną z zasadami logicznego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego analizę dotyczy nie tylko sądu orzekającego. Także skarżący, który zmierza do podważenia zasadności rozstrzygnięcia poprzez zanegowanie oceny dowodów stanowiących jego podstawę winien wykazać jakich konkretnie uchybień dopuścił się sąd meriti w kontekście zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oceniając zebrany materiał dowodowy. Za oczywiście niewystarczające należy uznać samo przeciwstawienie dowodom, na których oparł się sąd orzekający, występujących w sprawie dowodów przeciwnych, jeśli przy tym nie zostanie wykazane, że to właśnie owe dowody przeciwne, ocenione w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego, winny uzyskać walor wiarygodności, zaś dowody stanowiące podstawę ustaleń sądu, w świetle tych samych zasad, są tego waloru pozbawione.
Z kolei istotąart. 410 k.p.k.jest to, że sąd ferując wyrok nie może opierać się na tym, co nie zostało ujawnione na rozprawie, jak również i to, że wyroku nie wolno wydawać na podstawie części ujawnionego materiału dowodowego, a musi on być wynikiem analizy całokształtu ujawnionych okoliczności, a więc i tych, które je podważają (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. II KK 183/11, LEX nr 1108458). Wymóg orzekania na podstawie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego nie oznacza bynajmniej, że na sądzie orzekającym ciąży bezwzględny obowiązek przywoływania i wypowiadania się odnośnie wszystkich bez wyjątku dowodów (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. V KK 428/11, LEX 1103643). W niniejszej sprawie obrońca oskarżonego nie zarzucił, że Sąd I instancji oparł się na materiale dowodowym, który nie został ujawniony na rozprawie. Zarzut obrazyart. 410 k.p.k.z uwagi na zaniechanie analizy całego zebranego w sprawie materiału dowodowego może być uwzględniony jedynie wtedy, gdy dotyczy on pominięcia dowodów o istotnym znaczeniu dla wydanego rozstrzygnięcia.

II.

Czyny z pkt II i IV aktu oskarżenia

Współdziałanie przestępcze (współsprawstwo) nie wymaga aby sprawca realizował wszystkie znamiona przestępstwa, wystarcza natomiast by w ramach porozumienia wspólnie z inną osobą dokonał czynu zabronionego (vide: postanowienie Sądu Najwyższe z dnia 19 lipca 2006 r., sygn. V KK 82/06, OSNwSK 2006/1/1454).
Istota współsprawstwa polega na wejściu w porozumienie co do popełnienia przestępstwa, a następnie wzięciu udziału w jego realizacji, jednakże bez konieczności wypełnienia swoim zachowaniem w całości bądź w części znamion zamierzonego czynu zabronionego. W świetle tej koncepcji współsprawstwa nawet brak dokonania precyzyjnych ustaleń – co zarzucali obrońcy, że każdy ze skazanych zrealizował w całości znamiona czasownikowe przypisanych im przestępstw, nie może przemawiać za tym, że czynów tych nie dopuścili się wspólnie i w porozumieniu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2006 r., sygn. II KK 307/05, OSNwSK 2006/1/606).
Dla przyjęcia współsprawstwa (art.18 § 1 k.k.) nie jest konieczne, aby każda z osób działających w porozumieniu realizowała własnoręcznie znamiona czynu zabronionego, czy nawet część tych znamion. Wystarczy natomiast, że osoba taka działa w ramach uzgodnionego podziału ról, ułatwiając bezpośredniemu sprawy realizację wspólnie zamierzonego celu. W rezultacie, o wspólnym działaniu możemy mówić nie tylko wtedy, gdy każdy ze współsprawców realizuje część znamion czynu zabronionego, ale także wtedy, gdy współdziałający nie realizuje żadnego znamienia czasownikowego uzgodnionego czynu zabronionego, ale podjęte przez niego czynności stanowią istotny wkład we wspólne przedsięwzięcie. Z istoty konstrukcji współsprawstwa wynika więc, że każdy ze współsprawców ponosi odpowiedzialność za całość popełnionego (wspólnie i w porozumieniu) przestępstwa, a więc także i w tej części, w jakiej znamiona czynu zabronionego zostały wypełnione zachowaniem innego ze współsprawców. Decydujące jest to, czy współdziałający dążyli do tego samego celu wspólnymi siłami (communi auxilio) w ramach wspólnego porozumienia (communi consilio) (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. V KK 391/05, OSNwSK 2006/1/1289).
Z istoty współsprawstwa (art. 18 § 1 k.k.) wynika, że każdy ze współsprawców ponosi odpowiedzialność za całość popełnionego przestępstwa, a więc także i w tej części, w której znamiona czynu zabronionego zostały wypełnione zachowaniem innego (innych) współsprawcy (współsprawców) (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2005 r., sygn. III KK 249/04, OSNKW 2005/7-8/63).
Przypisanie przestępstwa w formie zjawiskowej współsprawstwa oznacza odpowiedzialność karną za wspólne działanie, choćby sprawca sam nie wypełnił znamion przypisanego czynu, jeżeli tylko działanie innych akceptował i w nim uczestniczył (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2008 r., sygn. III KK 274/08, LEX nr 464975).
Z działaniem wspólnym mamy do czynienia zarówno wtedy, gdy każdy ze współsprawców realizuje część znamion czynu zabronionego, jak i wtedy, gdy współdziałający nie realizuje żadnego znamienia czasownikowego czynu zabronionego, ale wykonane przez niego czynności stanowią istotny wkład we wspólne przedsięwzięcie (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2006 r., sygn. II KK 208/06, Prok i Pr.-wkł. 2007/5/2).
Współsprawstwo nie wymaga, aby sprawcy z wyprzedzeniem planowali popełnienie przestępstwa i wcześniej uzgadniali podział ról. Porozumienie, które jest warunkiem koniecznym współsprawstwa, może nastąpić nawet w trakcie realizacji czynu zabronionego. Nie ma też znaczenia, w jakiej formie to porozumienie następuje. Może być wyraźne, ale i dorozumiane (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 września 2007 r., sygn. II AKa 290/07, Prok. i Pr.-Wkł. 2008/6/23).
Mając na uwadze powyższe judykaty, które Sąd Apelacyjny w pełni podziela nie ulega wątpliwości, że same tylko wyjaśnienia oskarżonegoM. Ś.dawały podstawy Sądowi I instancji do przypisania mu współsprawstwa w popełnieniu czynów z pkt II i IV aktu oskarżenia.M. Ś.wyjaśnił, że wziął udział w uprowadzeniu pokrzywdzonychA. Z. (1)iM. R., uczestniczył w biciu i straszeniuA. Z. (2), kopał dół, mówiąc doA. Z. (1), że to dla niego, sprawdzał także, czy ktoś się nie zbliża. W tej sytuacji pozostanie na miejscu zdarzenia, przy wykopanym dole, po tym jakA. Z. (1)został postrzelony, aR. Ł.powiedział, iż trzeba zabić oboje pokrzywdzonych, świadczy o akceptacji przez oskarżonego dalszych działań zmierzających do pozbawienia życia pokrzywdzonych, bez względu na to, czy brał on w nich bezpośredni udział. Nie bez znaczenia jest także, żeM. Ś.– jak wyjaśnił - nie tylko nie sprzeciwiał się podjętym wówczas działaniom, ani nie wyrażał jakichkolwiek wątpliwości, lecz – jak przyznał – brał czynny udział w zasypywaniu dołu, w którym znajdowali się pokrzywdzeni, zarówno zanim okazało się, żeM. R.daje oznaki życia – w następstwie czego przecięto jej gardło – jak i później.
W tym miejscu należy przytoczyć orzeczenia cytowane w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2010 r. w sprawie o sygn.akt II AKa 82/09, w której rozpoznawano apelacje obrońców oskarżonychR. Ł.,P. K.,J. M.,P. T.,M. O.,K. M.iK. B., wydane na gruncie przestępstw zart. 158 k.k., ale zawierające tezy mające zastosowanie przy współdziałaniu sprawców dopuszczających się zbrodni zabójstwa, a mianowicie:
- do przyjęcia odpowiedzialności za udział w pobiciu nie jest konieczne, by sprawca uderzył czy kopnął pokrzywdzonego lub w jakikolwiek inny sposób naruszył jego nietykalność cielesną. Wystarczy, by sprawca swoim zachowaniem, np. stworzeniem warunków ułatwiających działania bezpośrednich sprawców, postawą a nawet samą obecnością wśród osób czynnie występujących przeciwko pokrzywdzonemu – przy braku jednoznacznie wyrażonego nieakceptowania takiego zachowania – zwiększał zagrożenie u pokrzywdzonego i przyczyniał się do wzrostu dysproporcji siły pomiędzy sprawcami pobicia i pokrzywdzonym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2004 r. sygn. II KK 377/03, LEX nr 137739).
- dla przyjęcia kwalifikacji zart. 158 k.k.wystarczające jest wyrażenie przez oskarżonego postawy solidarności z pozostałymi sprawcami pobicia, wskazującej na potencjalną gotowość czynnego włączenia się fizycznie w akty agresji wobec pokrzywdzonego, gdy tylko zajdzie np. taka potrzeba lub okazja (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 1972 r., sygn. I KR 127/72, RPEiS 2003, nr 3. str. 347).
- udział w pobiciu może polegać na samej obecności oskarżonego na miejscu przestępstwa, jeśli wynika ona z woli udziału w grupie napastniczej, zwiększając jednocześnie przewagę całej grupy, ułatwiając jej działanie i zwiększając zagrożenie ofiary (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 października 2000 r., KZS 2000/11/42).
Sąd Okręgowy ustalając, żeM. Ś.wziął bezpośredni udział w zabójstwie pokrzywdzonych, w ten sposób, że oddał strzał w głowęA. Z. (1), po którym nastąpił zgon oraz przeciął nożem gardłoM. R.(str. 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) oparł się na relacjachK. M.,P. K.,J. P. (2)iR. Ł..
Sąd Okręgowy dokonując oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w zakresie czynów z pkt II i IV aktu oskarżenia nie odniósł się bliżej do wyjaśnień i zeznań złożonych przezP. T.,K. B.,M. O.iJ. M..

P. T.składając wyjaśnienia w sprawie Sądu OkręgowegoW. P. w. W.sygn. V K 66/07, w której występował w charakterze oskarżonego, stwierdził, że po postrzeleniu pokrzywdzonego przezR. Ł., uciekł do miejsca gdzie stałK. M.z dziewczyną i nie widział co się dalej działo. Spotkał teżK. B., który widział obce osoby.P. T.pobiegł wówczas na skraj wału, aby powiadomić o tym fakcie pozostałych. Słyszał kolejny strzał. Po zbliżeniu się obcych mężczyzn zbiegł z wału. Dół na miejscu zdarzenia był wówczas do połowy zasypany. Stali tamK. M.iJ. M.. Uciekając spotkałR. Ł.(k. 8388 – 8389, t. XLI). Podobnej treści zeznania złożył podczas przesłuchania w charakterze świadka w niniejszej sprawie, z tym, że stwierdził, iż po postrzeleniu pokrzywdzonego przezR. Ł.pobiegł na wał, ale nie w miejsce gdzie stałK. M.. Słyszał też kolejne 2 – 3 strzały. Definitywnie uciekając z miejsca zdarzenia biegł zaś zM. Ś.. Z wyjaśnień i zeznań złożonych przezP. T.wynika zatem, że nie był on bezpośrednim świadkiem zabójstwa pokrzywdzonych. Na rozprawie przed Sądem OkręgowymW. P. w. W.w sprawie o sygn. V K 66/07 stwierdził, że z relacji współoskarżonych wie, iżK. M.udusił pokrzywdzoną, aR. Ł.strzelił pokrzywdzonemu w głowę. Z kolei na rozprawie w przedmiotowej sprawie zeznał:„Praktycznie z każdym na ten temat rozmawiałem, ale teraz konkretnie nie powiem. Dokładnie nie pamiętam, co kto mówił. Z rozmów wiem, żeŁ.zabił chłopaka, aM.dziewczynę.Ł.zabił z broni.M.miał podciąć dziewczynie gardło. Konkretnie nie potrafię wskazać kto mi o tym mówił. Myślę, że każdy”(k. 8398 v.). Zważywszy, że świadekP. T.nie potrafi wskazać kto i konkretnie jakich informacji mu udzielił, niemożliwym jest ich zweryfikowanie. ZeznaniaP. T.nie mogą zatem stanowić podstawy do poczynienia ustaleń faktycznych co do przebiegu zdarzeń z pkt II i IV aktu oskarżenia i roli w nich oskarżonegoM. Ś..
ŚwiadekK. B.brał jedynie udział w porwaniu pokrzywdzonych. Następnie został pozostawiony na stacji kolejowej wN.i miał telefoniczne informować pozostałych o pojawieniu się Policji. Po przyjeździe pociągiem doM.P. K.zawiózł go na terenT., gdzie spotykałP. T., od którego dowiedział się, żeR. Ł.postrzelił pokrzywdzonego. Słyszał też strzały. Gdy pojawiły się obce osobyP. T.powiadomił o tymR. Ł.. Następnie uciekł (k. 8041v. -(...), t. XL, k. 8308v. -(...), t. XLI).K. B.zeznał też, że uciekając przebiegł koło grobu lecz nie pamięta, czy widział tam oskarżonego (k. 8309v, t. XLI). Wyjaśnienia i zeznania złożone przezK. B.nie dają podstaw do poczynienia na ich podstawie ustaleń co do przebiegu zdarzeń, o których mowa w pkt II i IV aktu oskarżenia. Nie kolidują one zatem z ustaleniami faktycznymi poczynionymi w powyższym zakresie przez Sąd I instancji.

M. O.nie był obecny na miejscu zabójstwa pokrzywdzonych. Jego zadaniem było zabranie samochodów po dowiezieniu pokrzywdzonych doT.M.. Wieczorem w dniu 5 sierpnia 2005 r. razem zP. K.spotkali się zR. Ł.wP.. Na rozprawie w sprawie Sądu OkręgowegoW. P. w. W.sygn. akt V K 66/07 wyjaśnił, że wP.odR. Ł.dowiedział się, iż to on zastrzeliłA. Z. (1), a dziewczynę kazał zabićM.(k. 8031v., t. XL). Odpowiadając na pytania stwierdził następnie, że odR. Ł.wie, że oboje pokrzywdzeni zginęli oraz:„on powiedział, że pistolet mu wystrzelił i że zabił tych dwoje ludzi. On coś jeszcze mówił, ale mnie zbierało się na wymioty i odchodziłem stamtąd”
(k. 8031v. -(...), t. XL). Na rozprawie w niniejszej sprawie zeznał z kolei:„Ł.powiedziałK.co się stało. Powiedział, że dziewczyna i chłopak nie żyją, i że prawdopodobnie coś tamM.zrobił. Ja tak to zrozumiałem. Jak była jakaś taka rozmowa to od razu na wymioty mnie zbierało i odszedłem kawałek i zwymiotowałem. Dlatego nie słuchałem co mówili”oraz:„Później w rozmowach zK.na miejscu w hotelu dowiedziałem się, żeŁ.zabił tego chłopaka,M.dziewczynę”(k. 8436v., t. XLII).M. O.po ujawnieniu wcześniejszych zeznań potwierdził je (k. 8440, t. XLII). Tym niemniej na podstawie powyższych wyjaśnień i zeznań nie można jednoznacznie ustalić, co konkretnieM. O.usłyszał odR. Ł., a czego dowiedział się odP. K.. Nie wiadomo też, czyM. O.dowiedział się, żeR. Ł.zabił oboje pokrzywdzonych, czy też jedynieA. Z. (1), aK. M.zabiłM. R..M. O.nie ma też informacji na temat przebiegu samego zdarzenia. Tego rodzaju zasłyszane, szczątkowe i sprzeczne informacje, prawdopodobnie pochodzące w dużej mierze nie od bezpośredniego uczestnika zdarzenia, ale kolejnej osoby, nie mogą stanowić podstawy do poczynienia na ich podstawie ustaleń co do przebiegu czynów opisanych w pkt II i IV aktu oskarżenia.
ŚwiadekJ. M.na rozprawie przed Sądem OkręgowymW. P. w. W.w sprawie o sygn. akt V K 66/07 wyjaśnił, żeR. Ł.po postrzeleniuA. Z. (1)oddał do niego dwa kolejne strzały i ugodził nożem w okolice szyi, a następnie pobiegł na wał i zawołałK. M.. Po przyprowadzeniu pokrzywdzonejM. R.,R. Ł.złapał ją za głowę i zatkał ręką usta, aK. M.zaczął ją dusić sznurówką. Słysząc jękiA. R.Ł.podbiegł do niego i oddał strzał w jego głowę.R. Ł.kazał też świadkowi sprawdzić, czy nie ma kogoś w pobliżu. Po pewnym czasie został on przywołany przezR. Ł.. Po zejściu z wału zobaczył, że dół jest w połowie zasypany i razem zK. M.kontynuował zasypywanie dołu. Po uzyskaniu odP. T.informacji, że zbliżają się obce osoby uciekł (k. 8025v. -(...), t. XL). Składając zeznania w niniejszej sprawieJ. M.relacjonując zdarzenie nadto stwierdził, że pokrzywdzoną:„M.zaczął dusić, aŁ.zasłaniał jej ręką usta. Ona upadła i straciła przytomność. Dusił ją też gdy leżała, przygniatał gardło butem.Ł.strzelił chłopakowi w głowę. ZM.wrzuciłem dziewczynę do dołu. Zaczęliśmy zasypywać. Dziewczyna się poruszyła.M.podciął jej gardło, nóż dał mu chybaŁ.”(k. 7953v. -(...)). Powyższe wersje zdarzeń różnią się w istotny sposób. Składając zeznania na rozprawie w niniejszej sprawie świadek zeznał, że był obecny, jakK. M.przygniatał butem gardło pokrzywdzonej i widział jak podciął on jej gardło. Na rozprawie, w której występował w charakterze oskarżonego wyraźnie stwierdził, żeR. Ł.kazał mu sprawdzić, czy nie ma w pobliżu obcych osób i nie widział co się działo po tym, jakK. M.zaczął dusić pokrzywdzoną. Tak zasadnicze rozbieżności świadczą, że świadek manipuluje przekazywanymi informacjami, co powoduje, że nie mogą one stanowić wiarygodnego materiału dowodowego.
W tym stanie rzeczy brak bliższego odniesienia się przez Sąd I instancji do relacji złożonych przezP. T.,K. B.,M. O.iJ. M.nie podważa poczynionych przez ten Sąd ustaleń faktycznych co do roli oskarżonegoM. Ś.w czynach wymienionych w pkt II i IV aktu oskarżenia.
ŚwiadekK. M.zaprzeczył, że namawiałP. K.do obciążeniaP. T.,M. Ś.iJ. M.. Zważywszy, że rozmowa, o której mówiłP. K., nie została potwierdzona w jakikolwiek sposób, a opisany przezK. M.przebieg zdarzeń dotyczących czynów z pkt II i IV aktu oskarżenia znalazł oparcie w innym materiale dowodowym, w tym częściowo w wyjaśnieniachP. K., brak rozważań Sądu Okręgowego w powyższym zakresie nie mógł mieć wpływu na poczynione przez ten Sąd ustalenia.
ŚwiadekK. M.poza pierwszym przesłuchaniem w dniu 12 listopada 2005 r., kiedy zaprzeczył aby miał jakąkolwiek wiedzę na temat zabójstwa pokrzywdzonych (k. 598-604, t. III), podczas następnych przesłuchań konsekwentnie wskazywał na udziałM. Ś.w zabójstwie pokrzywdzonych w sposób opisany w ustaleniach stanu faktycznego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. O wiarygodności relacjiK. M.świadczy to, że pomimo, iż podczas przesłuchania w dniu 28 listopada 2005 r. nie mówił o tym, że on początkowo dusił pokrzywdzonąM. R.(k. 1553 - 1555, t. VIII), to od przesłuchania w dniu 7 czerwca 2006 r. przyznał się do tego faktu (k. 4718 - 4721, t. XXIII), w tym także podczas przesłuchania na rozprawie, w której występował w charakterze oskarżonego (k. 8036v. -(...), t. XL). Z wyjaśnieniami i zeznaniamiK. M.korespondują relacje złożone przezJ. P. (1).J. P. (1)nie brał udziału w zdarzeniu, które miało miejsce w dniu 5 sierpnia 2005 r. i zna jego przebieg z relacjiJ. M..W trakcie całego postępowaniaJ. P. (1)konsekwentnie stwierdza, żeJ. M.opisując zdarzenie poinformował go, iżM. Ś.strzelił w głowęA. Z. (1)i przeciął gardłoM. R..
ŚwiadekP. K.również nie był na miejscu zdarzenia i jego przebieg zna z relacjiR. Ł., z którym spotkał się wieczorem w dniu 5 sierpnia 2005 r. ŚwiadekP. K.konsekwentnie stwierdzał, żeR. Ł.powiedział mu, iż gardło pokrzywdzonej przeciąłM. Ś.. Wyjaśnił też, żeM. Ś.w rozmowie z nim przyznał się, że to on podciął gardło pokrzywdzonej (k. 8012v.).
W postępowaniu przygotowawczymR. Ł.wyjaśniał, że odK. M.dowiedział się, żeM. Ś.przeciął gardło pokrzywdzonej (k. 2239 - 2241, t. XII, k. 2315 t. XII). Nie do zaakceptowania są natomiast zeznaniaR. Ł.z rozprawy, że umówił się z innymi, iż będą obciążaćM. Ś., gdyż nie chciał się on z nimi spotykać i zachodziła obawa, że będzie ich obciążał (k. 8236 - 8241, t. XLI).R. Ł.w trakcie prowadzonego wobec niego postępowania był przecież zorientowany, zeM. Ś.nie został zatrzymany i nie złożył obciążających go wyjaśnień. Nie jest też przekonywujące twierdzenieR. Ł., że na rozprawie, w której uczestniczył w charakterze oskarżonego nie chciał zmieniać wersji, aby nie pogorszyć swojej sytuacji (k. 8250v. –(...), t. XLI).
Sąd Okręgowy wykazał, że depozycje świadkaR. Ł.jedynie w części są wiarygodne i stwierdził, że składając wyjaśnienia w dniu 24 maja 2006 r. (k. 4685 - 4688) nie miał jeszcze żadnego powodu, aby bezpodstawnie obciążać innych sprawców, a wręcz przeciwnie, mógł jeszcze wtedy liczyć na skorzystanie z dobrodziejstwa zart. 60 k.k.Zmieniając zaś wersję zdarzenia i wskazując w toku kolejnych przesłuchań, w tym na rozprawie w niniejszej sprawie –K. M.jako sprawcę pozbawienia życiaM. R.miał niewątpliwy interes, gdyżK. M.złożył obciążające go wyjaśnienia w sprawie, w której obaj występowali w charakterze oskarżonych (str. 55-56 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Dlatego też Sąd Okręgowy relacjeR. Ł.uznał za wiarygodne jedynie w zakresie w jakim korespondują one z pozostałymi dowodami, na których podstawie poczyniono ustalenia stanu faktycznego. DepozycjeR. Ł.nie stanowią zatem podstawy do kwestionowania informacji, któreP. K.miał od niego uzyskać podczas spotkania wP.. Należy też pamiętać, że wyjaśnienia i zeznania złożone przezP. K.stanowiły podstawę do ustalenia, żeM. Ś.przeciął gardło pokrzywdzonejM. R..P. K.nie dysponował bowiem wiedzą kto strzelił w głowęA. Z. (1).
Przy ocenie wiarygodności wyjaśnień i zeznańK. M.iJ. P. (1)nie można uwzględnić ich relacji o udzialeM. Ś.w strzelaninie na stadionieO.wW.w 2004 r., które to zdarzenie nie było przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie. Należy przy tym zauważyć, że – jak wskazał obrońca oskarżonego w apelacji – mieli oni jedynie ze słyszenia wiedzieć o udzialeM. Ś.w tym zdarzeniu.
Dowody, na których podstawie Sąd Okręgowy poczynił ustalenia faktyczne w zakresie czynów z pkt. II i IV aktu oskarżenia wykluczały zatem, aby zdarzenia objęte tymi zarzutami przebiegały zgodnie z wyjaśnieniami oskarżonegoM. Ś..
Reasumując stwierdzić należy, że brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń Sądu Okręgowego w części dotyczącej czynów z pkt II i IV aktu oskarżenia, a zarzuty postawione w zakresie tych czynów przez skarżącego nie mogą być uznane za zasadne.

III.

Oddalenie wniosków dowodowych dotyczących przeprowadzenia konfrontacji świadkówR. Ł.zK. M.iR. Ł.zP. K..

OskarżonyM. Ś.w postępowaniu sądowym złożył wnioski o przeprowadzenie powyższych konfrontacji (k. 8705 i k. 8706). Sąd I instancji na podstawieart. 170 § 1 pkt 3 i pkt 5 k.p.k.wnioski te oddalił, motywując to tym, że przeprowadzenie tego rodzaju dowodów jest nieprzydatne do stwierdzenia wskazanych we wnioskach okoliczności, a ponadto dowody te zmierzają w sposób oczywisty do przedłużenia postępowania. Sąd Okręgowy wskazał też, że świadkowie wymienieni we wnioskach byli wielokrotnie przesłuchiwani i wzajemnie znają treść przedstawionych relacji.
Konfrontacja osób przesłuchiwanych nie jest czynnością obligatoryjną, a ma na celu ewentualne wyjaśnienia sprzeczności w ich oświadczeniach dla ustalenia wiarygodności poszczególnych osobowych źródeł dowodowych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. III KK 198/03, LEX nr 109498).Art. 172 k.p.k.nie nakłada na organy procesowe żadnego obowiązku. Daje jedynie podstawę do przeprowadzenia konfrontacji pomiędzy osobami przesłuchiwanymi, a także określa sytuację, w której jest ona niedopuszczalna. Konfrontacja jest zatem czynnością fakultatywną, uzależnioną od oceny organu procesowego, który nie ma obowiązku jej przeprowadzenia w każdym wypadku sprzeczności w oświadczeniach dowodowych (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2008 r., sygn. V KK 99/08, LEX nr 435313). Sąd w granicach swobodnej oceny – rozważa, czy istnieją w ogóle warunki stwarzające możliwość wyjaśnienia sprzeczności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 1996 r., sygn. II KKN 110/96, Prok. i Pr.-wkł. 1997/5/9, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 9 kwietnia 2003 r., sygn. II AKa 50/02, Prok. i Pr.-wkł. 2003/3/31).
Należy przy tym pamiętać, że wyjaśnienie sprzeczności w zeznaniach świadków, prowadzone w drodze ich konfrontacji, nie jest niczym innym, jak dodatkowym przesłuchaniem świadków (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 12 lutego 2002 r., sygn. II AKa 336/01, OSA 2002/12/87).
Trafne jest stanowisko Sądu Okręgowego, że dowód z konfrontacji wyżej wymienionych świadków nie przyczyniłby się do wyjaśnienia różnic występujących w ich relacjach, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu postanowienia o oddaleniu wniosków dowodowych, a mianowicie świadkowieR. Ł.,P. K.iK. M.byli wielokrotnie przesłuchiwani, w tym na rozprawie w sprawie Sądu OkręgowegoW. P. w. W.sygn. akt V K 66/07, w której występowali w charakterze oskarżonych i wzajemnie znali swoje dotychczasowe wyjaśnienia, a tym samym dowód ten w sposób ewidentny zmierzał do przedłużenia postępowania. W tym miejscu można przywołać pogląd doktryny, żeart. 172 k.p.k.w zgodzie z zasadami taktyki kryminalistycznej i prakseologii stanowi, iż osoby „przesłuchiwane” mogą być konfrontowane. Nie „przesłuchane” lecz przesłuchiwane, aby stało się zadość prakseologicznej wskazówce, że należy kuć żelazo póki gorące. Ponadto wyraz „przesłuchiwane” jest imiesłowem biernym oznaczającym czynność wykonywaną, w tym samym czasie co jakaś inna czynność (J. G., Prok. i Pr. 2009/6/130-139, teza 1).
Oczywiście dowód z konfrontacji może być przeprowadzony na rozprawie. Stanowisko o którym mowa wyżej, potwierdza jednakże, że w sytuacji mającej miejsce w niniejszym postępowaniu Sąd Okręgowy słusznie oddalił wnioski oskarżonegoM. Ś.o przeprowadzenie konfrontacji.

IV.

Czyn z pkt VIII aktu oskarżenia

Skazując oskarżonegoM. Ś.za dokonanie przestępstwa rozboju na osobachR. N.iT. D.Sąd Okręgowy ustalenia stanu faktycznego oparł na zeznaniach pokrzywdzonych (str. 62 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Na wstępie należy zauważyć, że jedynie świadekR. N.w postępowaniu przygotowawczym wskazał, że jedynym ze sprawców byłM. Ś.(k. 4915 - 4916).T. D.w postępowaniu przygotowawczym stwierdził, że nie jest w stanie rozpoznać żadnego ze sprawców (k. 5255 - 5258 t. XXVI). Na rozprawie nie pamiętał zdarzenia i potwierdził odczytane mu zeznania z postępowania przygotowawczego(k. 7803 t. XXXVIII). Sąd I instancji powołując się na relacje złożone przez świadkaR. N.na rozprawie i w postępowaniu przygotowawczym stwierdził, że wskazał on, iż jednym ze sprawców byłM. Ś.. Tymczasem podczas przesłuchania na rozprawie, świadekR. N., po odczytaniu wyjaśnień z postępowania przygotowawczego, zeznał, że był wówczas przesłuchiwany w charakterze podejrzanego, obawiał się grożącej mu kary, był w złym stanie psychicznym i nie jest pewny co do obecności konkretnych osób na miejscu zdarzenia, w tymM. Ś.(k. 7857 -7858).
Skoro świadekR. N., którego wyjaśnienia i zeznania zostały uznane za wiarygodne, miał wątpliwości co do udziałuM. Ś.w zdarzeniu, to przy braku innych dowodów, nie było podstaw do przypisania oskarżonemu powyższego czynu. Dlatego też Sąd Apelacyjny w tym zakresie zmienił wyrok Sądu Okręgowego i uniewinniłM. Ś.od popełnienia czynu z pkt VIII aktu oskarżenia, a kosztami postępowania w tej części obciążył Skarb Państwa.
Na marginesie należy zauważyć, że:

1
zawarte w uzasadnieniu wyroku ustalenia stanu faktycznego (str. 2 - 3 uzasadnienia) nie dawały podstaw do przypisaniaM. Ś.przestępstwa rozboju. Z ustaleń tych wynika bowiem, że przedmioty opisane w zarzucie zostały zabrane pokrzywdzonym przed ich pobiciem. Taki przebieg zdarzenia jest zresztą zgodny z relacją świadkaR. N..

2
fakt zabraniaT. D.dwóch telefonów komórkowych i pieniędzy wynika jedynie z relacjiR. N.. ŚwiadekT. D.stwierdził bowiem, że skradziono mu tylko jeden telefon marki(...)oraz zabrano portfelfirmy (...)bez pieniędzy.

V.

Wysokość nałożonego na oskarżonegoM. Ś.obowiązku częściowego naprawienia szkody w związku ze skazaniem za czyn z pkt VI aktu oskarżenia.

W związku ze skazaniem oskarżonegoM. Ś.za czyn z pkt VI aktu oskarżenia, polegający na doprowadzeniu pokrzywdzonegoB. K.do rozporządzenia mieniem w kwocie 200. 000 EUR w związku z wzięciem przez sprawców w charakterze zakładnika jego synaŁ. K., Sąd Okręgowy na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzekł obowiązek częściowego naprawienia szkody przez oskarżonego poprzez uiszczenie na rzeczB. K.kwoty 162.000 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy nie wskazał na jakiej podstawie ustalił wysokość powyższej kwoty. Brak wyjaśnienia tej kwestii stanowi w tym zakresie obrazęart. 424 § 2 k.p.k., który przewiduje, że w uzasadnieniu wyroku należy przytoczyć okoliczności, które Sąd miał na względzie przy wymiarze kary, środków zabezpieczających, uwzględnieniu powództwa cywilnego oraz innych rozstrzygnięciach, a więc np. o wysokości nałożonego na podstawieart. 46 § 1 k.k.obowiązku częściowego naprawienia szkody.
Niespełnienie wymagań ustawowych w zakresie uzasadnienia nie jest tożsame z wadliwością konkretnego rozstrzygnięcia w wyroku. Naruszenieart. 424 § 2 k.p.k.nie ma przecież wpływu na treść wyroku, gdyż dochodzi do niego już po jego wydaniu (wyżej cyt. Komentarz do kodeksu postępowania karnego pod red. prof. dr hab. Zbigniewa Gostyńskiego, teza 6 do art. 424, str. 390, tom II).
Skarżący wniósł o dokonanie zmiany w zakresie wysokości nałożonego na oskarżonego obowiązku częściowego naprawienia szkody poprzez ustalenie, że kwota z tego tytułu nie powinna przekraczać 50.000 zł. Należy podnieść, że Sąd Okręgowy faktycznie nałożył na oskarżonego jedynie obowiązek częściowego naprawienia szkody albowiem uwzględniając wysokość kursów walutowych w chwili popełnienia przypisanegoM. Ś.czynu z pkt VI aktu oskarżenia, szkoda poniesiona przezB. K.była kilkakrotnie wyższa od kwoty 162.000 zł.
W wypadku skazania osoby współdziałającej w przestępstwie z innymi sprawcami należy – w sytuacjach określonych wart. 46 § 1 k.k.- osobę tę obciążyć obowiązkiem naprawienia szkody stosownie do jej udziału w wyrządzonej szkodzie –pro rata partae(por. Komentarz do Kodeksu karnego Andrzeja Marka, LEX 2010, teza 16 do art. 46). Wysokość odniesionych zysków z przestępstwa przez poszczególnych sprawców ma drugoplanowe znaczenie przy nakładaniu - na współsprawców działających w ramach uzgodnionego podziału ról - obowiązku zart. 46 § 1 k.k.(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 czerwca 2011 r., II AKa 146/11, LEX nr 1001360). Udział w wyrządzonej szkodzie związany jest przede wszystkim z rolą konkretnego sprawcy w popełnieniu przestępstwa, w którego wyniku powstała szkoda i nie jest tożsamy z dokonanym pomiędzy sprawcami podziałem uzyskanych korzyści.
Zważywszy zaś na rolę oskarżonego w przypisanym mu czynie brak jest podstaw do kwestionowania zasadności wysokości nałożonego na niego przez Sąd I instancji obowiązku częściowego naprawienia szkody.

VI.

Przypisany oskarżonemuM. Ś.czyn z pkt VII aktu oskarżenia

Sąd Okręgowy w ramach czynu z pkt VII aktu oskarżenia uznał oskarżonegoM. Ś.za winnego tego, że w dniu 15 listopada2003 r. wC., działając wspólnie i w porozumieniu zR. Ł.zabrał w celu przywłaszczenia z samochoduC. G.dwie sztuki broni palnej należące doC. G.iZ. T.i czyn ten zakwalifikował na podstawieart. 278 § 1 k.k.w zb. zart. 263 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.

    Wyrokowe ustalenie czynu przypisanego powinno obejmować wszystkie elementy czynu mające znaczenie dla prawidłowej kwalifikacji prawnej, zatem powinno zawierać wskazanie czasu i miejsca jego popełnienia oraz wszystkie elementy zachowania sprawcy wypełniające ustawowe znamiona czynu zabronionego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2012 r., IV KK 326/11 Prok. i Pr. – wkł. 2012/7-8/11). W opisie czynu winny być zatem zawarte wszystkie elementy należące do ustawowych znamion przestępstwa. Warunkiem przypisania oskarżonemu danego czynu jest bowiem wykazanie, że jego zachowanie wyczerpuje znamiona czynu określonego w przepisie ustawy karnej, przyjętej za podstawę skazania. Nie ulega zaś wątpliwości, że przypisany oskarżonemuM. Ś.czyn nie zawiera wszystkich znamion przestępstwa zart. 263 § 2 k.k., gdyż nie wykazano, że oskarżony posiadał broń palną bez wymaganego zezwolenia. Z uwagi na zaskarżenie wyroku jedynie na korzyść oskarżonego i zawarty wart. 434 § 1 k.p.k.zakazreformationis in peius, nie jest obecnie możliwe uzupełnienie opisu czynu przypisanego oskarżonemu o elementy należące do znamion przestępstwa zart. 263 § 2 k.k., co wyklucza możliwość zakwalifikowania tego czynu na podstawie powyższego przepisu.
Na marginesie należy zauważyć, że w zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleniach dotyczących tego czynu (str. 3 - 4 uzasadnienia), omówieniu zgromadzonego w tym zakresie materiału dowodowego (str. 40 - 42 uzasadnienia), jak i kwalifikacji prawnej czynu (str. 72 uzasadnienia) Sąd Okręgowy nie odniósł się do kwestii wypełnienia przez oskarżonego znamion niezbędnych do przypisania mu przestępstwa posiadania broni palnej bez wymaganego zezwolenia.
Dokonując ustaleń faktycznych w odniesieniu do czynu z pkt VII aktu oskarżenia Sąd Okręgowy oparł się na wyjaśnieniachR. Ł.z dnia 6 marca 2006 r., uznając, że jego pierwsza relacja na temat zdarzenia jest spontaniczna i zasługuje na wiarę (str. 40 - 41 uzasadnienia). Jednocześnie Sąd Okręgowy podniósł, że składając wówczas wyjaśnieniaR. Ł.stwierdził, iż powyższej kradzieży dokonał wspólnie zM. Ś., a podczas kolejnych przesłuchań okoliczności tej nie potwierdził (str. 41 uzasadnienia).
Sąd Okręgowy bliżej nie uzasadnił na jakiej podstawie wyprowadził wniosek, że relacja przedstawiona przezR. Ł.podczas przesłuchania w dniu 6 marca 2006 r. jest spontaniczna. Należy zauważyć, że ze złożonych przezR. Ł.wyjaśnień w dniu 6 marca 2006 r. nie wynika jaka była rolaM. Ś.w przedmiotowym zdarzeniu.R. Ł.ograniczył się do stwierdzenia w liczbie mnogiej, że:„…zobaczyliśmy dwóch myśliwych..”,„Pomyśleliśmy sobie, że gdzieś musi być samochód, może nawet broń”,„Wyszliśmy z agencji”,„Przez okno zauważyliśmy broń…”(k. 4271 - 4273, t. XXI).
Uwadze Sądu I instancji umknęły wyjaśnieniaR. Ł.z dnia 2 października 2006 r., w trakcie których wskazał on jaka konkretnie była rola każdego z nich w przestępstwie. Wyjaśnił wówczas:„Wyszedłem na zewnątrz, żeby zadzwonić. Stał samochód bez półki przykrywającej wnętrze bagażnika, zobaczyłem strzelby. Nacisnąłem przycisk i otworzyłem bagażnik. Wziąłem strzelby i położyłem pod agencją w krzakach. Poszedłem do środka, zawołałemŚ., razem we dwóch z tych krzaków wzięliśmy strzelby do naszego samochodu i pojechaliśmy do domu”(k. 5205 – 5206, t. XXV).
W powyższych wyjaśnieniachR. Ł.jasno i precyzyjnie opisał okoliczności i sposób dokonania kradzieży broni palnej i wskazał jaka była rola oskarżonegoM. Ś.w zdarzeniu.
Działanie przestępcze w wypadku kradzieży polega na zabraniu mienia, tj. pozbawieniu władztwa właściciela (posiadacza, dzierżyciela) i objęcie go we własne posiadanie przez sprawcę (Komentarz do Kodeksu karnego Jerzego Bafii, Kryspina Mioduskiego, Mieczysława Siewierskiego, Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1987, teza 12 do art. 203 d.k.k., str. 254, t. II). Kradzież jest dokonana z chwilą dokonania zaboru, tj. objęcia skradzionej rzeczy we władztwo sprawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1988 r., II KR 343/07, OSNKW 1988/7-8/55). W świetle wyjaśnieńR. Ł.z dnia 2 października 2006 r. bezspornym jest, że zabierając broń z samochoduC. G.i przenosząc ją w inne miejsce pozbawił on pokrzywdzonych władztwa nad bronią i tym samym dokonał przestępstwa kradzieży. W czynie tym żadnego udziału nie brałM. Ś., który w tym czasie przebywał w lokalu agencji i nie wiedział o przestępstwie dokonywanym samodzielnie przezR. Ł..
OskarżonyM. Ś.przenosząc razem zR. Ł.broń z miejsca, w którym ten ostatni ją pozostawił do samochodu, którym następnie obaj odjechali, dopuścił się z kolei przestępstwa paserstwa. Wziął bowiem udział w ukryciu rzeczy skradzionych uprzednio przezR. Ł.. Bez względu na to, czy i w jaki sposóbR. Ł.poinformowałM. Ś.o sposobie w jaki wszedł w posiadanie broni, oskarżony musiał mieć świadomość, żeR. Ł.uzyskał ją za pomocą czynu zabronionego. Świadczy o tym miejsce, w którym broń się znajdowała, a mianowicie zarośla znajdujące się w pobliżu lokalu agencji, do której oskarżony i świadekR. Ł.przyjechali.
R. Ł.nie miał żadnego powodu, aby w zakresie powyższego czynu bezpodstawnie obciążaćM. Ś.. Należy zauważyć, że wyjaśnieniaR. Ł.z dnia 12 października 2006 r. w dużej mierze korelują z wyjaśnieniami oskarżonegoM. Ś., z tym, że pominął on, iż brał udział w przenoszeniu broni do samochodu.
Zasadnie Sąd Okręgowy odmówił wiary zeznaniomR. Ł.z rozprawy. W zeznaniach tych bowiem wyraźnie pomniejszał on rolęM. Ś.w zdarzeniu (k. 8242 t. XLI).
Z tych względów Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w zakresie czynu z pkt VII aktu oskarżenia i przypisującM. Ś.przestępstwo zart. 291 § 1 k.k.wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności, przyjmując, że kara w tym wymiarze jest adekwatna do społecznej szkodliwości powyższego czynu i czyni zadość wymaganiom prewencji ogólnej i szczególnej kary.

VII.

W odniesieniu do czynu z pkt XI aktu oskarżenia.

W zakresie przypisanego oskarżonemuM. Ś.czynu z pkt XI aktu oskarżenia obrońca w złożonej apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez ustalenie, zgodnie z wyjaśnieniamiM. Ś., że brał on udział w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze zbrojnym od kwietnia 2005 r., tj. po podziale grupy kierowanej przez braciG.iD. K.i wyłonieniu się grupy kierowanej przezR. Ł., której członkiem został oskarżony.
Ustalenia, że oskarżonyM. Ś.należał do zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym od sierpnia 2004 r. Sąd I instancji poczynił w oparciu o wyjaśnienia i zeznania złożone przezP. K.,R. Ł., a także częściowoJ. P. (1)(str. 42 - 43 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Wskazywanie przez świadkaP. K., żeM. Ś.był członkiem zorganizowanej grupy przestępczej od lutego 2002 r. nie podważa ustalenia przez Sąd Okręgowy - zgodnie z treścią postawionego oskarżonemu zarzutu - że brał on udział w zorganizowanej grupie przestępczej od sierpnia 2004 r. do października 2005 r.
Nie rozszerzając określonego w zarzucie czasookresu przynależności do zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym nie było podstaw do przypisania oskarżonemu, że czynu z pkt IX aktu oskarżenia, a mianowicie dokonania w dniu 12 lipca 2003 r. kradzieży samochodu ciężarowego z naczepą i zawartością min. 114 pralek marki(...), dopuścił się on w warunkach określonych wart. 65 § 1 k.k., tj. w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnianie przestępstw.
Ma rację obrońca oskarżonego, że św.J. P. (1)przystąpił do grupyR. Ł.dwa-trzy tygodnie po jej wydzieleniu się z grupy braciK.. Wynika to jednoznacznie z wyjaśnień złożonych przezJ. P. (1)(k. 4661 - 4662 t. XXIII). Bezspornym jest jednakże, że dysponował on wiedzą o zdarzeniach mających miejsce wcześniej. Należy przy tym zwrócić uwagę nie tylko na wyjaśnieniaJ. P. (1)z k. 4661 - 4662, na które powołuje się Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ale także na jego relację z dnia 24 lutego 2006 r. Stwierdził on wówczas:„za członka uważany był ten kto był na wypłacie, zasadą było, by brać pełną wypłatę należało być przy morderstwie. Podczas podziału było tak, żeK.oszukiwał na pieniądzachZ.,K.,Ś.,J. S.”(k. 4156, t. XXI).M. Ś.miał pseudonim(...)i skoro był oszukiwany przezK.przy wypłacie wynagrodzenia, to musiał być członkiem grupy przestępczej przed jej podziałem, a więc przed kwietniem 2005 r.
W tej sytuacji brak jest podstaw do podważania ustaleń Sądu Okręgowego co do czasookresu, w którymM. Ś.brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze zbrojnym.

VIII.

Przy wymiarze kar jednostkowych Sąd Okręgowy do okoliczności obciążających zaliczył wysoki stopień szkodliwości czynów przypisanych oskarżonemuM. Ś.. Miał też na uwadze przynależność oskarżonego do zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, która działała w bezwzględny sposób, a jej celem było uzyskiwanie korzyści z popełnianych przestępstw. Odnosząc się do zabójstwa pokrzywdzonychA. Z. (1)iM. R.Sąd Okręgowy podniósł, że oskarżony dopuszczając się tych czynów targnął się na najwyższe z dóbr osobistych człowieka jakim jest prawo do życia i uczynił to w sposób okrutny i wysoce brutalny. Działał przy tym z bezpośrednim zamiarem pozbawienia życia pokrzywdzonych. Aktywnie uczestniczył też w całym zdarzeniu, grożąc pokrzywdzonemuA. Z. (1), a następnie oddając do niego strzał z bliskiej odległości, a po stwierdzeniu, żeM. R.żyje przeciął jej gardło.W ocenie Sądu I instancji oskarżony wykazał daleko posunięte zdemoralizowanie i wręcz rażące lekceważenie obowiązujących norm prawnych i moralnych, połączone z przeświadczeniem o własnejbezkarności (str. 76 - 77 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Do okoliczności łagodzących Sąd Okręgowy zaliczył dotychczasową niekaralność oskarżonego oraz treść opinii sądowo-psychiatrycznej i sądowo-psychologicznej (str. 77 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).W opiniach tych uM. Ś.rozpoznano osobowość nieprawidłową z cechami dyssocjalnymi, ukształtowanymi w wyniku internalizowania negatywnych wpływów środowiskowych (k. 7127a -(...),(...)).
Rażąca niewspółmierność kary, o której mowa wart. 438 pkt 4 k.p.k., zachodzić może tylko wówczas, gdyby na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd I instancji, a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych wart. 53 k.k.(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 1973 r., sygn. III KR 254/73, OSNPG 1974/3-4/51, cyt. Komentarz do Kodeksu postępowania karnego pod red. prof. dr hab. Zbigniewa Gostyńskiego, teza 22 do art. 438, str. 462 - 463, t. II). Zarzut rażącej niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnieść wówczas, gdy kara, jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy – innymi słowy, gdy jest w społecznym odczuciu karą niesprawiedliwą (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1985 r., sygn. V KRN 178/85, OSPiKA 1986/4/93, cyt. wyżej Komentarz do Kodeksu postępowania karnego pod red. prof. dr hab. Zbigniewa Gostyńskiego, teza 24 do art. 438, str. 463, t. II).
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem obrońcy oskarżonego, że kary wymierzone przez Sąd I instancji za czyny z pkt I, III, VI, IX i XI aktu oskarżenia nie są adekwatne do roli oskarżonego w przypisanych mu czynach i stopnia jego winy. Tym samym – zważywszy przy tym na cytowane wyżej judykaty – brak jest podstaw do twierdzenia, że kary orzeczone wobecM. Ś.za te czyny są rażąco niewspółmierne w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.
Rozważając zasadność orzeczenia kar dożywotniego pozbawienia wolności za popełnione przez oskarżonego zbrodnie zabójstwaA. Z. (1)iM. R.(czyny z pkt II i IV aktu oskarżenia) nie można pominąć okoliczności podniesionych przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku. Determinacja oskarżonego w działaniach podjętych w celu pozbawienia życia pokrzywdzonych, faktycznie świadczy o jego okrucieństwie, brutalności oraz zdemoralizowaniu. Nie można ocenić gehenny jakiej zostali poddani pokrzywdzeni bowiem zło wyrządzone przez sprawców, w tym oskarżonegoM. Ś.było niewyobrażalne. Dotychczasowy tryb życia oskarżonego nie rokuje pomyślnej resocjalizacji, co powoduje, że tylko kara eliminująca go ze społeczeństwa jest karą sprawiedliwą. Nadto zabezpiecza ono społeczeństwo przed podobnymi zachowaniami oskarżonego w przyszłości. Dlatego też Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że kary orzeczone za czyny z pkt II i IV aktu oskarżenia są karami rażąco niewspółmiernymi w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.
Z uwagi na uniewinnienie oskarżonego od popełnienia czynu z pkt VIII aktu oskarżenia oraz skazanie oskarżonego - w ramach czynu zarzuconego mu w pkt VII aktu oskarżenia - za przestępstwo paserstwa, Sąd Apelacyjny był zobowiązany do orzeczenia wobecM. Ś.kary łącznej.Art. 88 k.k.określa, że jeżeli najsurowszą karą orzeczoną za jedno ze zbiegających się przestępstw jest kara dożywotniego pozbawienia wolności orzeka się tę karę jako karę łączną. Zgodnie z powyższym uregulowaniem Sąd odwoławczy wymierzyłM. Ś.karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet kary łącznej dożywotniego pozbawienia wolności Sąd Apelacyjny zaliczył oskarżonemuM. Ś.okres tymczasowego aresztowania.

IX.

Obrońca oskarżonego wniósł o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia za obronę z urzędu w instancji odwoławczej, oświadczając na rozprawie apelacyjnej, że wynagrodzenie nawet w części nie zostało uiszczone (protokół rozprawy apelacyjnej z dnia 12 października 2012 r.).W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o adwokaturze i§ 2 ust. 3, § 14 ust. 1 pkt 5, § 19 i § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) przyznał obrońcy oskarżonego należne wynagrodzenie.
Zważywszy na sytuację majątkową oskarżonego oraz orzeczoną wobec niego karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności Sąd Apelacyjny zwolnił go od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając wydatkami Skarb Państwa. W tym zakresie orzeczenie zapadło na podstawieart. 624 §1, art. 626 § 1 i art. 634 k.p.k.

Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.