Sygn. akt II AKa 150/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 czerwca 2013r.

      Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

      Przewodniczący: SSA – Marek Czecharowski

      Sędziowie: SA – Anna Zdziarska

SA – Barbara Lubańska-Mazurkiewicz (spr.)

      Protokolant: – st. sekr. sąd. Anna Grajber

przy udziale Prokuratora Leszka Woźniaka
po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2013 r.
sprawyA. S. (1)
oskarżonej zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zb. zart. 271 § 1 k.k.w zb. zart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.,art. 270 § 1 k.k.
na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonej

      od wyroku Sądu Okręgowegow. W.

z dnia 7 listopada 2012 r. sygn. akt  VIII K 319/11
- utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację obrońcy za oczywiście bezzasadną;
- zasądza odA. S. (1)na rzez Skarbu Państwa 300 zł opłaty za II instancję, zwalniając ją od wydatków za postępowanie odwoławcze;
- zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. T.– Kancelaria Adwokacka wW.738 (siedemset trzydzieści osiem) zł, w tym 23 % VAT, za obronę z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE
A. S. (1)została oskarżona o to, że:

I
w okresie od 1 stycznia 2002 r. do 31 grudnia 2002 roku wW., działając czynem ciągłym w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wspólnie i w porozumieniu zM. P.,W. P.,M. S.iE. W.doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem(...)(...)w kwocie 217.339,90 zł, co stanowi mienie znacznej wartości, w ten sposób , że pełniąc funkcję pełnomocnika kwestora wInstytucie (...)poświadczała nieprawdę na dokumentach finansowo-księgowych i listach płac stanowiących podstawę otrzymania nienależnego wynagrodzenia za rzekomo wykonaną pracę na rzecz ww. Instytutu na nazwiskaM. P.,W. P.,M. S.,E. W.iA. S. (1), a także sfałszowała dokumenty w postaci:

-umowy zlecenia nr (...)z dnia 2 kwietnia 2002 r. na daneM. S.za przygotowanie plakatów na kwotę 2.900 zł w ten sposób , że podpisała się na niej jako(...),
-rachunku nr (...)z dnia 31 maja 2002 r. na daneM. S.za przygotowanie plakatów na kwotę 2.900 zł w ten sposób, że podpisała się na niej jako(...),
-rachunku nr (...)z dnia 31 lipca 2002 r. na daneB. W.za opracowanie i analizę polskich programów badawczych na kwotę 10.000 zł, w ten sposób, że podpisała się na niej jako(...),
czym wprowadziła w błąd pracowników(...)(...)odpowiedzialnych za akceptację dokumentów finansowych i doprowadziła do wypłaty nienależnych kwot na łączną sumę nie mniejszą niż 217.339,90 zł, działając na szkodę(...)(...)

tj. o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zb. zart. 271 § 1 k.k.w zb. zart. 270 § 1 k.k.zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.

II
w nieustalonym dniu między 1 stycznia 2001 r. a 1 stycznia 2002 r. wW.podrobiła dokument w postaci umowy zlecenia na daneB. W.w ten sposób, że podpisała się na niej jako(...)

tj. o czyn zart. 270 § 1 k.k.
Sąd Okręgowyw. W.wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r. sygn. akt VIII K 319/11

1
oskarżonąA. S. (1)uznał za winną popełnienia czynu zarzucanego jej w punkcie I, z tym, że ustalił iż działała wspólnie i w porozumieniu zM. P.,W. P.,E. W.i inną ustaloną osobą i za ten czyn na podstawieart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zb. zart. 271 § 1 k.k.w zb. zart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.skazał ją i na podstawieart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.wymierzył jej karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;

2. oskarżonąA. S. (1)uznał za winną popełnienia czynu zarzucanego jej wpunkcie I, i za ten czyn na podstawieart. 270 § 1 k.k.skazał ją na karę 6 ( sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;
3. na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonejA. S. (1)jedną łączną karę pozbawienia wolności w wymiarze 2 (dwóch) lat;
4. na podstawieart. 69 § 1 i § 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonejA. S. (1)kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 5 (pięciu) lat próby;
5. na podstawieart. 39 pkt 2 k.k.orzekł wobec oskarżonejA. S. (1)środek karny zakazu wykonywania zawodu księgowej na okres 5 (pięciu) lat.
6. na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzekł obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwami w całości, w ten sposób, że zobowiązał do zapłaty na rzecz(...)(...): oskarżonąA. S. (1)- kwoty 151.439,90 złotych (sto pięćdziesiąt jeden tysięcy czterysta trzydzieści dziewięć złotych dziewięćdziesiąt groszy), oskarżonąA. S. (1)i oskarżonąM. P.- solidarnie kwoty 18.100,00 (osiemnaście tysięcy sto ) złotych, oskarżonąA. S. (1)iW. P.- solidarnie kwoty 37.300,00 (trzydzieści siedem tysięcy trzysta) złotych, oskarżonąA. S. (1)iE. W.- solidarnie kwoty 10.500,00 ( dziesięć tysięcy pięćset) złotych.
Powyższy wyrok zaskarżył obrońcaA. S. (1)a wobec pozostałych oskarżonych występujących w tej sprawie tj.M. P.,W. P.,E. W.iJ. P.wyrok uprawomocnił się.
Obrońca na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.wyrokowi temu zarzucił:
1. naruszenieart. 12 kk. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie(w konsekwencji uznania winy i skazania osk.S.za czyn zarzucany w pkt 1 i 2 a/o) polegające na zaniechaniu uznania, że wszystkie zachowania oskarżonej zostały popełnione w ramach czynu ciągłego co w konsekwencji rzutowało na skazaniu osk. za dwa różne przestępstwa i zwiększyło wymiar kary wymierzonej oskarżonej,
2. obrazęart. 4 k.p.k., w zw. zart. 7 k.p.k., która miała wpływ na treść orzeczenia poprzez błędne uznanie przez Sąd możności rzetelnego ustalenia wymiaru szkody wywołanej działaniem oskarżonej bowiem oskarżona kwestionuje zakres szkody wykazanej w opinii biegłego i w konsekwencji kwestionuje również przyjętą przez Sąd kwalifikację prawną jej czynu z pkt I wyroku,
3. obrazęart. 4 k.p.k., w zw. zart. 7 k.p.k., która miała wpływ na treść orzeczenia poprzez nie uwzględnienie przez Sąd okoliczności wskazujących na niewinność oskarżonej w zakresie czynu zarzuconego jej w pkt. 2 aktu oskarżenia oraz skazania z pkt 2 wyroku tj. treści opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego. Wyjaśnienia oskarżonej pomimo, że się „przyznała”, nie wskazują na fakt popełnienia przez nią czynu z pkt 2 wyroku. Zasada obiektywizmu ucieleśniona w artykule czwartymk.p.k.wymaga od Sądu aby organy procesowe badały i uwzględniały okoliczności bez kierunkowego (pozytywnego lub negatywnego) nastawienia do sprawy, zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Jest to osiągalne tylko wtedy, gdy przedmiotem zainteresowania, a następnie rozważań organu procesowego, jest cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, bez pominięcia istotnych jego części (zob. wyrok SN z 29 czerwca 1999 r. - V KKN 459/97, Prok. i Pr. 2000, nr 2, poz. 10);
4. wskazał ponadto na naruszenieart. 7 k.p.k.w zakresie ustalenia wysokości kary wymierzonej oskarżonej za każdy z czynów za które została skazana poprzez pominięcie okoliczności dotyczących jej życia osobistego, dolegliwości prowadzonego postępowania i konsekwencji tego postępowania na jej aktualną sytuację zdrowotną i rodzinną.
5. obrazęart. 424§ 1 pkt. 1 k.p.k.poprzez nie wykazanie przez Sąd w treści uzasadnienia wyroku na jakich oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych w zakresie rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych. Uzasadnienie Sądu Okręgowego nie wskazuje na przesłanki, którymi się kierował Sąd wydając rozstrzygnięcie w zakresie kary i tym samym nie ma możliwości przeprowadzenia kontroli rewizyjnej co do prawidłowości postępowania i rozumowania sądu I instancji.
Powołując się na powyższe, na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 1 i § 2 k.p.k., wnosił o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonej od stawianych jej zarzutów ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu (sądowi pierwszej instancji).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja obrońcyA. S. (1)jest oczywiście bezzasadna a uzasadnienie zostało sporządzone na wniosek autora środka odwoławczego.
Nie ma racji obrońca stawiając zarzut naruszeniaart. 12 k.k.(pkt 1 apelacji) poprzez zaniechanie uznania, że wszystkie zachowania oskarżonej zostały popełnione w ramach czynu ciągłego. Wprawdzie można by się zgodzić ze skarżącym, że rozbicie czasowe nie musiało stanowić przeszkody w przyjęciu czynu ciągłego co do obu zarzucanych oskarżonej przestępstw, jednakże zważyć należy, że nie ustalił Sąd orzekający, by podrobienie dokumentu z czynu z pkt II aktu oskarżenia było podjęte w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, a więc w celu wprowadzenia pokrzywdzonej instytucji w błąd i doprowadzenia jej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Skoro nie zaistniały wszystkie przesłanki zart. 12 k.k.to oskarżona skazana została za dwa przestępstwa a mimo tego – wbrew zarzutowi obrońcy – nie zwiększyło to wymiaru kary orzeczonej wobec oskarżonej. Karę łączną pozbawienia wolności Sąd orzekający wymierzył przy zastosowaniu zasady absorpcji a zatem nie znalazła w niej odzwierciedlenia kara za czyn z pkt II skoro wyższa była kara za czyn z pkt I aktu oskarżenia.
Odnośnie zarzutu z pkt 3 apelacji stwierdzić należy, że trudno w motywach środka odwoławczego znaleźć jakikolwiek argument dla jego uzasadnienia. Zarzuca obrońca naruszenieart. 4 k.p.k.iart. 7 k.p.k.poprzez nieuwzględnienie przez Sąd okoliczności wskazujących na niewinność oskarżonej co do czynu z pkt II aktu oskarżenia ale żadnej takiej okoliczności nie wskazuje. Powołując się na zasadę obiektywizmu, która nie może stanowić podstawy zarzutu wskazuje na przyznające się do winy wyjaśnienia oskarżonej twierdząc, że nie świadczą one o popełnieniu tego czynu. Tymczasem, Sąd I instancji w tym zakresie oparł się na pełnym materiale dowodowym zgodnie zart. 410 k.p.k., który ocenił w ramach przynależnej mu na podstawieart. 7 k.p.k.swobody. Tym materiałem dowodowym są nie tylko przyznające się do winy wyjaśnienia oskarżonej, ale także potwierdzająca je opinia biegłego z zakresu badania pisma ręcznego, nie kwestionowana przecież przez strony, która w sposób pewny ustaliła, że podpis na przedmiotowej umowie nakreśliłaA. S. (1).
Zarzut z pkt 2 apelacji kwestionuje ocenę dowodów, które posłużyły do ustalenia wysokości szkody wywołanej działaniem oskarżonej. I tym razem, obrońca nie wskazuje na czym miałaby polegać obrazaart. 7 k.p.k.i w czym upatruje dowolność w ocenie dowodów. Okoliczność, że oskarżona nie wyjaśniała jaka szkoda powstała wskutek jej działania jest zrozumiała jeśli zważy się na rozmiar jej działalności przestępczej. Twierdzenie zawarte w zarzucie, że oskarżona kwestionuje zakres szkody wykazanej w opinii biegłego jest gołosłowne, niczym nieuzasadnione a zatem trudno się do niego odnieść. W sytuacji powyższej podnieść tylko należy, że Sąd orzekający ocenił opinię biegłego z zakresu rachunkowości i finansów jako jasną, pełną i fachową, a Sąd Apelacyjny stanowisko to podzielił. Ustalona kwota mienia będącego przedmiotem przestępstwa jest efektem analizy pełnej dokumentacji za 2002 r. i wynika z porównania list płac, zawierających kwoty należne określonym osobom, a zabezpieczonych w Instytucie z listami płac sfałszowanymi przez oskarżoną, a znajdującymi się w Kwesturze(...). Wysokość wyliczonej prawidłowo a nienależnej wymienionym w opinii biegłego osobom, członkom rodzinyA. S. (1)kwoty wskazuje na właściwą kwalifikację prawną tego czynu w zw. zart. 294 k.k.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w tym wyjaśnieniaA. S. (1)i pozostałych oskarżonych, świadkówS. P.,A. P.,A. S. (2)oraz opinii biegłego z zakresu badań identyfikacyjnych pisma i biegłego księgowego wskazują w sposób nie budzący wątpliwości na zawinienie oskarżonej. Tym samym wniosek obrońcy o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonej, w żaden sposób nie uzasadniony w treści apelacji, nie zasługiwał na uwzględnienie.
Wbrew zarzutom z pkt 4 i 5 apelacji, Sąd I instancji uwzględnił wszelkie okoliczności istotne dla wymiaru kary wobec oskarżonej i nadał im, odpowiednią rangę a uzasadnienie odnośnie rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych sporządził zgodnie z wymogamiart. 424 § 2 k.p.k., które dotyczą tej części wyroku, nie zaśart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., na co powołał się skarżący.
Sąd I instancji uwzględnił podnoszone przez obrońcę okoliczności jej życia osobistego a także jej sytuację rodzinną i zdrowotną, ale wskazał też na sposób działania oskarżonej, niskie pobudki, jakie nią kierowały jak też wykorzystanie zaufania, jakim darzyli ją przełożeni.
Biorąc pod uwagę, że kara pozbawienia wolności za czyn z pkt I jest zbliżona do dolnych granic zagrożenia, kara łączna wymierzona przy zastosowaniu absorpcji i jeszcze warunkowo zawieszona, to nawet mimo 5 – letniego okresu próby nie można uznać by była surowa. Słusznie Sąd orzekający orzekł środek kary w postaci zakazu wykonywania zawodu księgowej na oznaczony w wyroku okres a także – w związku z wnioskiem pokrzywdzonego – zobowiązał na podstawieart. 46 § 1 k.k.do naprawienia szkody. Wysokość kwoty może uniemożliwić natychmiastowe uregulowanie zobowiązań jednakże zważyć należy, że od popełnienia tego przestępstwa minęło już 10 lat a zatem oskarżona winna podjąć starania zmierzające do wywiązania się z tego obowiązku.
Nie znajdując żadnych podstaw do uwzględnienia wniosku ewentualnego apelacji o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, Sąd Apelacyjny orzekł jak wyżej.
Sąd Apelacyjny zasądził na rzecz Skarbu Państwa odA. S. (1)300 zł opłaty, zwalniając ją od uiszczenia wydatków za postępowanie odwoławcze, uznając iż byłoby to dla niej zbyt uciążliwe z uwagi na jej sytuację materialną. Nadto zasądził na wniosek obrońcy nieopłacone koszty obrony za postępowanie odwoławcze, w stawce podstawowej, powiększonej o podatek VAT.