Sygn. akt : II AKa 70/07

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 maja 2007 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicachw II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Waldemar Szmidt

Sędziowie

SSA Michał Marzec
SSA Paweł Węgrzynek (spr.)

Protokolant

Izabela Rybok

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Andrzeja Jużkowa
po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2007 r. sprawy oskarżonego
R. Ś.ur. (...)wZ.
synaB.iH.
oskarżonego zart. 148§2 pkt 1 k.k.
na skutek apelacji prokuratora i obrońcy oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2006 r.
sygn. akt. IV K 166/06
1/ zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

2/ zasądza od Skarbu Państwa ( Sąd Okręgowy w Gliwicach ) na rzeczadw.T. I.– Kancelaria Adwokacka wG.kwotę 732( siedemset trzydzieści dwa) złote, w tym 22 % podatku VAT, tytułem obronyz urzędu oskarżonego w postępowaniu odwoławczym;

3/ zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów procesu za postępowanie odwoławcze i obciąża nimi Skarb Państwa.
Sygn. akt II AKa 70/07

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2006 roku sygn. IV K 166/06, Sąd Okręgowy w Gliwicach uznał oskarżonegoR. Ś.za winnego tego, że dnia 11 stycznia 2006 roku wZ., działając ze szczególnym okrucieństwem, w zamiarze pozbawienia życiaA. W., zadał jej nożem nie mniej niż 40 ran kłutych z czego: 24 rany kłute na przedniej powierzchni szyi w linii środkowej, przy czym dwa kanały przeszyły nagłośnię, tętnicę szyjną wspólną oraz żyłę szyjną prawą, 5 ran kłutych na bocznej powierzchni szyi po stronie lewej, których kanały drążyły w głąb ku tułowiu i kończyły się w mięśniach karku, 4 rany kłute karku, których kanały kończyły się w mięśniach przykręgosłupowych, ranę kłutą tylnej powierzchni klatki piersiowej, której kanał drążył poprzez 8 przestrzeń międzyżebrową do dolnego płata płuca lewego, ranę kłutą na wysokości 128 cm od pięt, której kanał kończył się w mięśniach przykręgosłupowych, ranę kłutą tylnej powierzchni klatki piersiowej po stronie prawej, której kanał drążył poprzez 7 przestrzeń międzyżebrową do dolnego płata płuca prawego, 2 rany kłute na tylnej powierzchni klatki piersiowej po stronie prawej, której kanały kończyły się w mięśniach klatki piersiowej, powierzchowną ranę kłutą lewego kącika ust oraz ranę tłuczoną śluzówki wargi górnej w okolicy wędzidełka, które to rany powstałe zażyciowo wraz z następowym wykrwawieniem stały się bezpośrednią przyczyną zgonuA. W., tj. przestępstwa zart. 148 § 2 pkt 1 kki za to na mocy tego przepisu skazał go na karę 25 lat pozbawienia wolności.
Na poczet tej kary, na mocyart. 63 § 1 kkzaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 17 stycznia 2006 roku do dnia 21 grudnia 2006 roku.
Na mocyart. 77 § 2 kkograniczono oskarżonemu prawo do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie nie wcześniej niż po odbyciu 20 lat z orzeczonej kary pozbawienia wolności.
Orzeczono o dowodach rzeczowych, o kosztach obrony z urzędu oraz na podstawieart. 624 § 1 kpkiart. 17 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnychzwolniono oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych, którymi obciążono Skarb Państwa.
Wyrok ten zaskarżyli apelacjami prokurator i obrońca oskarżonego. Apelacja prokuratora zaskarżyła wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, na niekorzyść oskarżonegoR. Ś.i zarzuciła wyrokowi rażącą niewspółmierność kary orzeczonej względem oskarżonego poprzez uznanie przez sąd I instancji, iż kara pozbawienia wolności w rozmiarze 25 lat pozbawienia wolności z ograniczeniem prawa do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie nie wcześniej niż po odbyciu 20 lat z orzeczonej kary pozbawienia wolności, spełnia cele zapobiegawcze i wychowawcze oraz potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, podczas gdy kara ta nie spełnia wymogów prewencji zwłaszcza generalnej i indywidualnej nie będąc karą dolegliwą i nie uwzględniając tym samym bardzo wysokiego stopnia społecznej szkodliwości popełnionego przez niego przestępstwa oraz niskich pobudek, którymi oskarżony się kierował.
Apelacja ta wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze względem oskarżonegoR. Ś.i wymierzenie mu kary dożywotniego pozbawienia wolności z ograniczeniem prawa do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie nie wcześniej niż po odbyciu 30 lat z orzeczonej kary pozbawienia wolności.
Na rozprawie odwoławczej prokurator zmienił powyższy wniosek i wnosił o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach, a to z uwagi na treśćart. 454 § 3 kpk.
Apelacja obrońcy oskarżonegoR. Ś.zaskarżyła wyrok na korzyść oskarżonego w części dotyczącej kary ograniczenia prawa do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie przed upływem okresu określonego w zaskarżonym wyroku i zarzuciła rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemu, przez nienależyte uwzględnienie stopnia zawinienia poprzez uniemożliwienie mu wcześniejszego ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie, mając na uwadze, że oskarżony przyznał się do winy, okazał skruchę i jest możliwość jego resocjalizacji i powrotu do życia w warunkach poza pozbawieniem wolności.
Apelacja ta wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, że zostanie uchylona sankcja ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie przed upływem 20 lat.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Obie apelacje podnoszą zarzut rażącej niewspółmierności wymierzonej oskarżonemuR. Ś.kary 25 lat pozbawienia wolności z ograniczeniem prawa do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie nie wcześniej niż po odbyciu 20 lat z orzeczonej kary pozbawienia wolności, przy czym apelacja prokuratora uważa tę karę za rażąco łagodną, zaś apelacja obrońcy za rażąco surową, ale ta ostatnia jedynie w zakresie ograniczenia prawa do ubiegania się o przedterminowe warunkowe zwolnienie i dlatego też mogą one być przeanalizowane łącznie.

Obie apelacje uznać należy za bezzasadne.
OskarżonyR. Ś.został uznany sprawcą zbrodni zart. 148 § 2 pkt 1 kki w tym zakresie wyrok Sądu I instancji nie został zakwestionowany przez żadną z apelacji. Nie kwestionowane przez obie apelacje są również ustalenia faktyczne poczynione przez tenże Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przeto Sąd Apelacyjny swoje rozważania może prowadzić jedynie w granicach tych ustaleń, a więc musi mieć na uwadze również i te ustalenia, które Sąd I instancji poczynił odnośnie początku zajścia pomiędzy oskarżonym a pokrzywdzoną (str. 1 in fine uzasadnienia i str. 11 in fine).
Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że stopień społecznej szkodliwości czynu popełnionego przez oskarżonego jest bardzo wysoki, gdyż oskarżony naruszył podstawowe dobro człowieka jakim jest życie, powodując nieodwracalny skutek w postaci śmierci pokrzywdzonej, zadał jej aż 40 ran kłutych i działał z zamiarem bezpośrednim.
Trzeba jednak zwrócić uwagę, że przepisart. 115 § 2 kk, przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, nakazuje również mieć na uwadze okoliczności jego popełnienia, a więc w sprawie niniejszej zachowanie się pokrzywdzonej ustalone przez Sąd I instancji, co nie może pozostać bez wpływu na prawidłową ocenę tego znacznego stopnia społecznej szkodliwości.
Trzeba tu też mieć na uwadze treśćart. 53 § 2 in fine kk, który to przepis nakazuje aby przy wymiarze kary mieć również na uwadze „zachowanie się pokrzywdzonego”. oczywistym jest, że w sprawie niniejszej, ta przesłanka, którą cytowane przepisy nakazują mieć na uwadze, nie odgrywa decydującej roli dla oceny stanowiska Sądu I instancji, zarówno w zakresie wysokiego stopnia społecznej szkodliwości czynu oskarżonego, a również okoliczności wpływających na wymiar kary orzeczonej wobec oskarżonego, jednak nie może pozostać niezauważoną.
Dalej trzeba podnieść, za opinią biegłych psychiatrówC. P.iJ. B., że „nawet jeśli, (jak podaje podejrzany) ofiara zachowała się prowokacyjnie, to możliwości intelektualne pozwalały na wybór zachowania” (k.454, 554v-555) – zresztą opinia biegłych psychiatrów jednoznacznie podaje, że sprawność intelektualna i cechy osobowości pozwalały oskarżonemu na kontrolę zachowania. Oskarżony nie miał z przyczyn chorobowych zniesionej ani w stopniu znacznym ograniczonej zdolności rozumienia znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem.
Z opinii biegłej psycholog wynika, że sprawność intelektualna oskarżonego mieści się w granicach normy, w badaniu psychologicznym bez oznak organicznego uszkodzenia centralnego układu nerwowego, osobowość o nasilonych cechach neurotycznych (k. 455-457a).
Z tych stwierdzeń wynika, że również stopień winy oskarżonego nie może być racjonalnie zakwestionowany wbrew odmiennym twierdzeniom apelacji obrońcy.
Nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji, wyrażonym na str. 15 uzasadnienia, że skoro osobowość oskarżonego wykazuje cechy neurotyczne, to daje podstawy do twierdzenia o skłonnościach sprawcy do powtórnej realizacji swym zachowaniem znamion czynów zabronionych.
Jak wynika z ustnej opinii biegłej psychologB. M.„osobowość neurotyczna to jest taka osobowość, u której bardzo łatwo pojawiają się emocje negatywne, charakterystyczne jest to, że stosunkowo słaby bodziec wywołuje większe niż u przeciętnego człowieka emocje negatywne. U takich osób jest stosunkowo duże nasilenie lęku, szczególnie lęku społecznego są to często osoby zamknięte w sobie, nieśmiałe, mające trudności w nawiązywaniu kontaktów interpersonalnych” (k. 554). Z opinii tej w żaden sposób nie wynika, by istotnie oskarżony miał skłonności do powtórnej realizacji swoim zachowaniem znamion czynów zabronionych, jak to przyjmuje Sąd I instancji, a tym samym nie można podzielić również twierdzenia apelacji prokuratora, że Sąd ten „wykazał się niekonsekwencją w porównaniu z twierdzeniem przytoczonym wyżej”, skoro twierdzenie to nie znajduje uzasadnienia w wyżej przytoczonej opinii biegłej psycholog.
Nie można również podzielić dalszych twierdzeń apelacji prokuratora, a w szczególności, „iż w tej sprawie nie ma żadnych okoliczności łagodzących dlaR. Ś.”.
Wystarczy tu odwołać się do okoliczności łagodzących przytoczonych przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przecież oskarżony, który obecnie ma 26 lat, do czasu popełnienia przypisanego mu przestępstwa nie był karany (k. 217), posiadał pozytywną opinię na wolności (k. 218), jest żonaty i wspólnie z żoną wychowywał dwoje dzieci i pracował na rodzinę. Apelacja prokuratora deprecjonuje również przyznanie się oskarżonego do winy. Faktycznie w początkowej fazie śledztwa oskarżony podał nieprawdziwe dane co do miejsca porzucenia torebki pokrzywdzonej oraz noża, jednak następnie wyjaśnienia te sprostował i nóż został odebrany z mieszkania oskarżonego (k. 246-248), zaś oskarżony wskazał też miejsce porzucenia torebki (k. 271-272). Trzeba jednak podkreślić, że od momentu zatrzymania, oskarżony przyznawał się do popełnienia przypisanego mu czynu, współpracował z prowadzącym postępowanie przygotowawcze, przyznał się również na rozprawie i wyraził w ostatnim słowie skruchę i żal.
Odmienne twierdzenia apelacji prokuratora mijają się z powyższymi ustaleniami, przeto uznać trzeba, że ustalenia te nie mogą pozostać bez wpływu na ocenę kary wymierzonej przez Sąd I instancji.
Fakt, iż oskarżony zadał pokrzywdzonej aż 40 ran, czym spowodował jej okrutną śmierć, uwzględniony został w przyjęciu bardzo wysokiego stopnia społecznej szkodliwości, a także w samej kwalifikacji prawnej zbrodni zart. 148 § 2 pkt 1 kk.
Z tych wszystkich powodów nie można uznać za uzasadniony zarzut, a również wniosek apelacji prokuratora o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
O ile chodzi o apelację obrońcy oskarżonego, to do powyższych rozważań dodać jeszcze należy, że zgodnie zart. 53 § 1 kk, Sąd wymierzając karę, powinien mieć również na uwadze cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Te cele kary miał na uwadze również Sąd I instancji, co wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Zgodnie z treściąart. 77 § 2 kk, sąd przy wymiarze kary może zaostrzyć kryteria formalne, których zaistnienie konieczne jest do ubiegania się przez skazanego o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Z przepisu tego wynika, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może wprowadzać jako przesłanki warunkowego przedterminowego zwolnienia, potrzeby w zakresie innych celów kary, a w szczególności w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa i zadośćuczynienia społecznemu poczuciu sprawiedliwości (por. A. Zoll, Kodeks karny, Komentarz, Zakamycze 1998 t. 1 str. 537).
Mając na uwadze, wyżej wymienione okoliczności obciążające, które prawidłowo przytacza również Sąd I instancji, uznać należy, że w sprawie niniejszej zachodzi właśnie taka konieczność zaostrzenia kryterium zart. 78 § 3 kkpoprzez ustalenia, że oskarżonyR. Ś.będzie mógł starać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie dopiero po odbyciu 20 lat pozbawienia wolności.
Twierdzenie apelacji obrońcy, że Sąd I instancji, stosując powyższe ograniczenie, nienależycie uwzględnił stopień winy oskarżonego i nie miał na uwadze okoliczności łagodzących, uznać należy za sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy, gdyż to właśnie te okoliczności były podstawą do orzeczenia wobec oskarżonego kary 25 lat pozbawienia wolności i dlatego też nie uwzględniono apelacji prokuratora, zaś zaostrzenie kryterium o jakim była już wyżej mowa, uzasadnione jest koniecznością prawidłowego kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa i zadośćuczynienia społecznemu poczuciu sprawiedliwości.
Z tych wszystkich powodów zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy.
O kosztach obrony z urzędu orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o adwokaturze iart. 618 § 1 pkt 11 kpk.
Na mocyart. 624 § 1 kpkzwolniono oskarżonego od zapłaty kosztów sądowych, gdyż oskarżony skazany został na 25 lat pozbawienia wolności, nie ma żadnego majątku a zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz dzieci, przeto uiszczenie tych należności uznać należy za nierealne.

/AW