Sygn. akt: II AKa 20/04

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 lutego 2004 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicachw II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Bożena Brewczyńska (spr.)

Sędziowie

SSA Stanisław Raszka
SSA Jan Dybek

Protokolant

Izabela Rybok

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Małgorzaty Siemińskiej
po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2004 r. sprawy
z wnioskuL. F.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie
na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku – Białej z dnia 17 listopada 2003 r.
sygn. akt. III Ko 109/03
1/ utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok uznając apelację za oczywiście bezzasadną;

2/ zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.W. S.– Kancelaria Adwokacka wB.kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych za sporządzenie apelacji;

3/ kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

II AKa 20/04

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Bielsku - Białej wyrokiem z dnia 17 listopada 2003r. oddalił wniosek o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia za bezzasadne aresztowanie w okresie od czerwca 1946r. do 30 stycznia 1947r. wnioskodawcyL. F.. Kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Apelację od tego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy zaskarżając wyrok w całościi zarzucając błędną ocenę okoliczności faktycznych oraz dokonanie ustaleń sprzeczniez doświadczeniem życiowym.
W konkluzji wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, a to celem uzupełnienia postępowania przez ustalenie okoliczności mających wpływ na określenie wysokości należnego odszkodowania oraz zadośćuczynieniai wydanie orzeczenia uwzględniającego żądanie wniosku. Nadto wniósł o nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia poprzez przyjęcie, że szczególny charakter sprawy i występującaw niej złożoność zarówno stanu faktycznego jak i prawnego, a także okoliczności podmiotowe wnioskodawcy, pozwalają na ustalenie iż składając wniosek nie przekroczył on terminu zakreślonego w treści przepisuart. 555 kpk.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd orzekającyw sposób poprawny i wnikliwy przeanalizował obydwie jawiące się w sprawie podstawy prawne, które mogły by lec u podstaw zasądzenia na rzecz wnioskodawcy odszkodowania. Trafnie też uznał iż ostatecznie żadna z tych podstaw nie może zrodzić korzystnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia.
Przyznana i oczywista w nin. sprawie okoliczność iż wnioskodawcaL. F.nie prowadził żadnej działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wyklucza możliwość skutecznego dochodzenia przez niego odszkodowania na podstawieustawyo uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa polskiego. Warunkiem sine qua non dochodzenia odszkodowania jest bowiem w tym wypadku ustalenie faktu działalności niepodległościowej represjonowanego oraz jego represjonowanie w związku lub z powodu takiej działalności. Skoro zatem wnioskodawca nie prowadził żadnych działań na rzecz niepodległości Polski
oczywistym jest iż w oparciu o powyższą ustawę nie może domagać się odszkodowaniai zadośćuczynienia.
Słusznie zatem w tej sytuacji sąd orzekający dokonał rozważań w kierunku ustalenia czy podstawę zasądzenia ew. odszkodowania mogłyby stanowić przepisy ogólne zamieszczonewrozdziale 58 Kodeksu Postępowania Karnego. Przepisart. 552 § 4 kpkprzewiduje bowiem prawo do odszkodowania należnego za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie Takim też aresztowaniem bezspornie było aresztowanie wnioskodawcyL. F.w latach 1946 - 1947 przez organy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Pomimo jednak tego, treść przepisuart. 555 kpk, jak trafnie przyjął to sąd orzekający stoi na przeszkodzie zasądzeniu na rzecz wnioskodawcy żądanego odszkodowania.
W przepisieart. 555kpkustawodawca wprowadził bowiem termin przedawnienia dochodzenia roszczeń z tytułu niesłusznego tymczasowego aresztowania stanowiąc iż roszczenia przedawniają się po upływie roku - od daty zwolnienia w wypadku bezprawnego zatrzymania lub w wypadku tymczasowego aresztowania od daty uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Zważywszy iż termin przedawnienia zart. 555 kpk, to termin przedawnienia o jakim stanowiart. 117§ 1 kc- jego upływ mimo iż roszczenie nie wygasa, powoduje niemożność skutecznego dochodzenia roszczenia w sytuacji gdy zarzut taki zostaje podniesiony. Sąd musi zarzut ten uwzględnić, chyba że uzna, iż jego zgłoszenie w okolicznościach konkretnej sprawy stanowiło nadużycie prawa /vide OSNKW 2000/7-8/73 OSNKW 1997/3-4/18 OSNKW 1996/5-6/30/.
W rozpoznawanej sprawie zarzut przedawnienia został przez prokuratora podniesiony, a wobec braku wyjątkowych czy szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niedotrzymanie po roku 1990 - 1991 przez żądającego odszkodowania terminu rocznego, brak podstaw do przyjęcia iż podniesienie zarzutu przedawnienia jest nadużyciem prawa i pozostaje w sprzeczności z zasadami wyrażonymi wart. 5 kc.
Oczywistym jest iż do roku 1990 - 1991 wnioskodawca nie mógł z uwagi na sytuację społeczno - polityczną dochodzić swoich roszczeń, lecz po roku 1990 nie miał już ku temu przeszkód, a od momentu uchwalenia w 1991 r. tzw. ustawy lutowej woła Państwa Polskiego zmierzająca do naprawienia krzywd wyrządzonym obywatelom była jednoznaczna i niesporna. Pomimo tego wnioskodawca nie wystąpił w tym czasie ze swoimi żądaniami. Nie wystąpił też z takim żądaniem już bezpośrednio po zgromadzeniu pełnej dokumentacji archiwalnej, którą jak wynika to z akt sprawy uzyskał w roku 1996. Wnioskodawca bezspornie świadom był iż zmieniona sytuacja polityczna w kraju otwierała mu drogę do dochodzenia roszczeń za szykany ze strony organów bezpieczeństwa publicznego,
a dowodzą tego m.in. podjęte przez niego starania o uzyskanie uprawnień kombatanckich iwyczerpanie w tym zakresie całej możliwej drogi prawnej. Nie można zatem zasadnie wywodzić by wiek, czy jakieś inne szczególne okoliczności usprawiedliwiały nie dochowanie przez wnioskodawcę terminu przedawnienia i nie podjęcie w stosownym czasie starań o uzyskanie odszkodowania opartego na przepisachkpk. W tej sytuacji podniesienie przez prokuratora zarzutu przedawnienia nie może z kolei być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Brak zatem wyjątkowych okoliczności usprawiedliwiających upływ ustawowego terminu musi powodować w tej sytuacji oddalenie wniosku o odszkodowanie.
Wywody zawarte w złożonej przez pełnomocnika apelacji nie mają oparciaw obowiązujących przepisach prawa i z tego względu apelacja ta nie może zostać uwzględniona. Sam fakt sporządzenia natomiast apelacji uzasadnił przyznanie pełnomocnikowi za dokonanie tej czynności wynagrodzenia zgodnie z ustawą o kosztach za czynności adwokackie. Z tych względów orzeczono jak w wyroku.