Sygn. akt : II AKa 107/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 maja 2011 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący

SSA Wojciech Kopczyński

Sędziowie

SSA Michał Marzec
SSA Robert Kirejew (spr.)

Protokolant

Dariusz Bryła

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Małgorzaty Bednarek
po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2011 r.
sprawy wnioskodawcyW. S., s.L.- w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia wynikłego z wydania orzeczenia z dnia 25.12.1981 r. przez byłe Kolegium do spraw Wykroczeń przy Prezydencie Miasta i GminyB.
na skutek apelacji prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 20 grudnia 2010 r. sygn. akt XXI Ko 51/10

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że w jego punktach 1 i 2 sformułowanie „wydania orzeczenia” zastępuje słowami „wykonania orzeczenia”;

2
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt II AKa 107/11

UZASADNIENIE
W. S.skierował do Sądu Okręgowego w Katowicach wnioseko zasądzenie na jego rzecz kwoty 25.000 złotych odszkodowania oraz zadośćuczynienia w związku z aresztowaniem i ukaraniem go grzywną przez Kolegium do spraw Wykroczeń przy Urzędzie Miejskim wB.za udziałw strajku na terenieHuty (...)w grudniu 1981 roku.
Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt XXI Ko 51/10, na mocyart. 8 ust. 1 oraz art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r.o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiegozasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcyW. S.kwotę 2.134,85 zł odszkodowania wynikłego z wydania orzeczenia z dnia 25 grudnia 1981 r. przez byłe Kolegium do spraw Wykroczeń przy Prezydencie Miasta i GminyB.skazującego wnioskodawcę na grzywnę w kwocie 5.000 złotych i orzekającego koszty w kwocie 125 złotych, którego nieważność stwierdzono prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt XXI Ko 233/08. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził także od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kwotę 2.000 złotych zadośćuczynienia wynikłego z zatrzymaniaw okresie od 23 do 25 grudnia 1981 r. i z wydania wymienionego orzeczenia Kolegium do spraw Wykroczeń, a ponadto oddalił roszczenie wnioskodawcyw pozostałym zakresie i kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Apelację od tego wyroku wniósł prokurator zaskarżając orzeczenie na niekorzyść wnioskodawcy i zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego, mogącą mieć wpływ na treść tego orzeczenia, a toart. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, polegającą na zasądzeniu na rzecz wnioskodawcy kwoty 2000 złotych tytułem zadośćuczynienia wynikłegoz zatrzymania w okresie od 23 do 25 grudnia 1981 r. i z wydania orzeczenia Kolegium do spraw Wykroczeń przy Prezydencie Miasta i GminyB.z dnia 25 grudnia1981 r. oraz zasądzeniu kwoty 2134,85 zł odszkodowania wynikłego z wydania wobec niego cytowanego orzeczenia i skazania nim wnioskodawcy na karę grzywnyw wysokości 5000 złotych i zasądzenia kosztów w kwocie 125 zł, podczas gdy zgodnie z brzmieniem wymienionego przepisu zadośćuczynienie i odszkodowanie orzeka się za krzywdę doznaną w wyniku wykonania orzeczenia, nie zaś jego wydania. Prokurator w oparciu o ten zarzut wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i zmianę orzeczenia w zakresie zadośćuczynienia na rzecz wnioskodawcy, poprzez orzeczenie kwoty 1.000 zł za zatrzymanie go w okresie od 23 do 25 grudnia 1981 r. oraz zasądzenie kwoty 2134,85 zł tytułem odszkodowania za wykonanie orzeczenia Kolegium do spraw Wykroczeń przy Prezydencie Miasta i GminyB.z dnia 25 grudnia 1981 r. skazującego wnioskodawcę na karę 5000 złotych grzywnyi zasądzającego od niego koszty w kwocie 125 zł.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Zarzut podniesiony w apelacji prokuratora okazał się w zasadniczej części trafny i dlatego został uwzględniony.
Od dnia 18 listopada 2007 r., tj. od wejścia w życieustawy z dnia 19 września 2007 roku o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 191, poz. 1372), przepis art. 8 ust. 1 zd. 1 tejże ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku, na podstawie którego wydane zostało zaskarżone orzeczenie, stanowi, że osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia albo wydano decyzjęo internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wykonania orzeczenia albo decyzji. Według poprzedniego brzmienia tegoż przepisu osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia, przysługiwało odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wydania takiego orzeczenia.
Przedstawiona zmiana przepisu ustawy, zgodnie z założeniem o racjonalności działania ustawodawcy, nie była przypadkowa, a sformułowaniom wiążącym roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie bądź ze szkodą, czy krzywdą wynikłą z wydania unieważnionego orzeczenia, bądź wynikłą z jego wykonania należy nadawać odmienne znaczenia. Zgodnie z wykładnią językową, według potocznego rozumienia przywołanych terminów, które nie odbiega od znaczenia nadawanego im w języku prawniczym, szkody i krzywdy wynikłe z wykonania jakiegoś orzeczenia lub decyzji nie mogą być wywodzone z okoliczności zaistniałych przed fazą skierowania orzeczenia czy decyzji do etapu egzekucji, natomiast szkody i krzywdy wynikłez wydania orzeczenia mogły wiązać się z okolicznościami zaistniałymi przed etapem jego wykonywania – np. powstałymi w trakcie procesu wydawania orzeczenia i mogły wystąpić nawet, gdyby danego orzeczenia do fazy wykonawczej nie skierowano. Dlatego rację miał prokurator w złożonym środku odwoławczym wskazując na niepoprawność, w aktualnym stanie prawnym, terminologii użytej w wyroku Sądu Okręgowego, wiążącej zasądzone odszkodowanie i zadośćuczynienie z wydaniem unieważnionego orzeczenia byłego Kolegium do spraw Wykroczeń, zamiast z jego wykonaniem.
Błędne ujęcie, że przyznaneW. S.kwoty odszkodowaniai zadośćuczynienia powiązane są z wydaniem represjonującego orzeczenia, nie podważają jednak trafności zawartego w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięciao wysokości zasądzonych świadczeń. Niewątpliwym było, że na skutek wykonania unieważnionego orzeczenia Kolegium wnioskodawca poniósł stratę w wysokości odpowiadającej w chwili orzekania w I instancji kwocie 2.134,85 złotych, wyliczonej skrupulatnie przez Sąd Okręgowy. Nie budzi także wątpliwości konstatacja, że natychmiastowe i bezwzględne wyegzekwowanie należności niesłusznie orzeczonych przez Kolegium do spraw Wykroczeń wywołało uW. S.krzywdę, która wymagała rekompensaty w postaci stosownego zadośćuczynienia. Za niewłaściwe należałoby jedynie uznać zasądzenie w trybie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. zadośćuczynienia za krzywdę związaną także z bezprawnym zatrzymaniem wnioskodawcy w okresie poprzedzającym wydanie unieważnionego orzeczenia, gdyż taka krzywda nie wynikła z jego wykonania. Niemniej jednak w tym zakresie apelacja prokuratora nie kwestionowała co do zasady trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia, wobec czego sąd odwoławczy nie mógł dokonać w tej części korekty wyroku, bowiem wiązałoby się to z wykroczeniem poza granice zarzutów podniesionych w środku odwoławczym pochodzącym od prokuratora.
W odniesieniu do wysokości zasądzonego zadośćuczynienia wniesiona apelacja nie domaga się zmiany kwestionowanego wyroku w sposób przekonujący i należycie uargumentowany, a w jej końcowej części stwierdzono wręcz, że co do zasady wnioskodawcy należy się zadośćuczynienie, a przyznane zostało ono w kwocie jedynie o tysiąc złotych odbiegającej od wniosków prokuratorskich, co mogłoby zostać potraktowane jako nieco odmienna ocena sądu meriti w zakresie krzywdy doznanej przez wnioskodawcę. Sąd odwoławczy poddając zaskarżony wyrok kontroli odwoławczej uznał, że zasądzone zadośćuczynienie ogranicza się do niewielkiej kwoty, należycie odzwierciedlającej rozmiar krzywd doznanych przezW. S.w rezultacie wykonania wobec niego orzeczenia Kolegium do spraw Wykroczeń przy Prezydencie Miasta i GminyB.z dnia 25 grudnia 1981 r. za udział w strajku na terenieHuty (...). Wobec jednoczesnego braku we wniesionym środku odwoławczym przekonujących i należycie umotywowanych argumentów przeciwnych, należało zaskarżony wyrok w części obejmującej wysokość przyznanego zadośćuczynienia utrzymać w mocy.
Z tych wszystkich względów orzeczono o zmianie wyroku Sądu Okręgowegow postulowanym w apelacji kierunku, w pozostałym zakresie utrzymując zaskarżone orzeczenie w mocy i obciążając kosztami postępowania odwoławczego Skarb Państwa stosownie do przepisuart. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.