Sygn. akt II AKa 168/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 lipca 2015r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Paweł Rysiński
Sędziowie: SA – Adam Wrzosek (spr.)
SO (del.). – Ireneusz Szulewicz
Protokolant: – st. sekr. sąd. Małgorzata Reingruber
przy udziale oskarżycielki subsydiarnejG. D.
po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2015 r.
sprawyA. S.,urodz. (...)wW., córkiC.iG.z d.K.
oskarżonej o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.
na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki subsydiarnej
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 25 marca 2015 r. sygn. akt XII K 90/12
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIEW sprawie Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt XII K 90/12 pokrzywdzonaG. D.złożyła subsydiarny akt oskarżenia przeciwkoA. S., zarzucając jej, że:w dniu 30 czerwca 2009 r wW.doprowadziła, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej,G. D.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 240 000 (dwustu czterdziestu tysięcy) zł w związku z zawarciem umowy pożyczki opiewającej na wyżej wymienioną kwotę, za pomocą wprowadzenia w błąd co do możliwości oraz zamiaru wywiązania się z obowiązku spłaty pożyczki,tj. o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 25 marca 2015 r.:1oskarżonąA. S.uniewinnił od popełnienia zarzuconego jej czynu;2na podstawieart.632 pkt 1 k.p.k.kosztami postępowania na rzecz Skarbu Państwa, obciążył oskarżycielkę subsydiarnąG. D., ustalając ich wysokość na kwotę 1798,12 zł;3zasądził tymczasowo od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. K.Kancelaria Adwokacka wW., kwotę 1200 zł powiększoną o podatek VAT z tytułu pełnionych obowiązków obrońcy z urzędu oskarżonejA. S.w postępowaniu sądowym.Od powyższego wyroku apelację wniósł pełnomocnik oskarżycielki subsydiarnejG. D.. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:1naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 7 k.p.k.poprzez uznanie zeznań oskarżycielki subsydiarnejG. D.za niewiarygodne, w szczególności w części, w którejG. D.opisuje okoliczność przekazania łącznie kwoty 230.000 zł pożyczki oskarżonejA. S.w dniach 30 czerwca 2010r., 01 lipca 2010 r. i 02 lipca2010 r. oraz w części, w której świadek opisuje „pozowanie” oskarżonejA. S.na osobę niezwykle zamożną i składającą obietnice zwrotu kwoty pożyczki, podczas gdy zeznania pokrzywdzonej są spójne, logiczne i konsekwentne a nadto znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zebranym w sprawie,2naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 424 § 1 pkt. 1 k.p.k.poprzez nie wyjaśnienie w treści uzasadnienia wyroku, z jakich względów uznano, że zeznaniaG. D.nie są wiarygodne i są niewystarczające do potwierdzenia winy oskarżonejA. S.,3błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, żeG. D.nie przekazałaA. S.kwoty łącznie 230.000 zł w dniach 30 czerwca 2010 r., 01 lipca 2010 r. 02 lipca 2010 r. tytułem pożyczki, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, żeG. D.przekazała łącznie kwotę 230.000 zł tytułem pożyczkiA. S.w dniach 30 czerwca 2010 r., 01 lipca 2010 r., 02 lipca 2010 r., czemu oskarżona nigdy nie zaprzeczyła,ewentualnie, w razie nieuwzględnienia powyższych zarzutów:naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 9 k.p.k.poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodów mających na celu ustalenie sytuacji majątkowej oskarżonejA. S.z miesięcy czerwiec i lipiec 2009 roku, a także nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu na okoliczność ustalenia sytuacji finansowej i majątkowej spółekO.,K.G.iP., podczas gdy ustalenie powyższych okoliczności ma znaczenie dla ustalenia kwestii wprowadzeniaG. D.w błąd co do wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania.W konkluzji apelacji pełnomocnik oskarżycielki subsydiarnej wniósł o:1zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie oskarżonejA. S.za winną popełnienia przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.,ewentualnie:2uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:Apelacja jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.Na wstępie należy zauważyć, że zawarty w apelacji wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie oskarżonejA. S.za winną zarzucanego jej czynu pozostaje w sprzeczności z określoną wart. 454 § 1 k.p.k.regułąne peius, zgodnie z którą sąd odwoławczy nie może skazać osoby uniewinnionej w pierwszej instancji.Sąd Okręgowy podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że umowa pożyczki pomiędzy oskarżonąA. S.a pokrzywdzonąG. D.nie została zawarta w formie pisemnej, nie sporządzono chociażby pokwitowania, a ustalenia dotyczące terminu zwrotu pożyczonej kwoty i jej wysokości wynikają jedynie z zeznań pokrzywdzonej (str. 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Tymczasem w aktach postępowania przygotowawczego znajdują się dwa oświadczenia sporządzone przez oskarżoną w dniu 29 czerwca 2009 r., adresowane do pokrzywdzonej. W pierwszym oświadczeniu oskarżona stwierdziła m.in., że kredyt w wysokości 160 000 zł zwróci w terminie 14 dni, natychmiast po uzyskaniu kredytu na spółkę „K. (...)” oraz zobowiązuje się: „
    (…) do zwrotu 160 000 PLN dodatkowo za w/w transfer przelewu”.(str. 4 w/w akt).W drugim oświadczeniu oskarżona wniosła:
    „(…) o obciążenie rachunku w wysokości 500 000 PLN natychmiast po uzyskaniu finansowania na hipotekę (…)”.(str. 5 w/w akt). Sąd Okręgowy podczas przesłuchania pokrzywdzonej nie wyjaśnił czy wyżej wymienione dokumenty mają związek z pożyczką udzieloną oskarżonej i w konsekwencji nie odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Tymczasem mogą one potwierdzać zeznania pokrzywdzonej dotyczące przedmiotowej pożyczki. Oczywiście podczas przesłuchania pokrzywdzonej winny być wyjaśnione kwestie dotyczące wysokości tej pożyczki. Z relacji pokrzywdzonej wynika bowiem, że zaciągnęła ona kredyt w wysokości 240 000 zł, oskarżonej przekazała 230 000 zł, a oskarżona miała jej zwrócić 480 000 zł.Nie ulega również wątpliwości, że w niniejszej sprawie ocena zeznań pokrzywdzonej co do faktu udzielenia pożyczki winna być przeprowadzona w powiązaniu z dowodami, o których mowa w uzasadnieniu apelacji pełnomocnika oskarżycielki subsydiarnej m.in. zeznaniami świadkówM. R. (2)iJ. P..M. R. (2)zeznał m.in., że pieniądze z kredytu bankowego w kwocie 120 000 zł pożyczył oskarżonej i wie odG. D., iż ona również wzięła kredyt i przekazała go oskarżonej. ŚwiadekJ. P.zeznała zaś, że wie od pokrzywdzonej, iż pieniądze uzyskane z kredytu przekazała oskarżonej. Nadto stwierdziła„Pamiętam, żeA. S.nigdy nie zaprzeczała, żeG. D.pożyczyła tę kwotę”.Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził też, że:- poza pokrzywdzoną żaden ze świadków nie słyszał rozmów i ustaleń pomiędzy stronami w zakresie warunków pożyczki, jej wysokości, terminów spłaty,- pokrzywdzona zeznała, że z oskarżoną łączyły ją relacje biznesowe i były plany rozwoju tej działalności (str. 10 tegoż uzasadnienia).W konsekwencji - zdaniem Sądu Okręgowego - nie można ustalić w sposób niewątpliwy, że strony zawarły wskazaną w akcie oskarżenia umowę pożyczki, na jakich warunkach i w jakich okolicznościach, a postawa oskarżonej zmierzała do doprowadzenia pokrzywdzonej w bezpośredni sposób do niekorzystnego rozporządzenia przez nią mieniem (str. 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).Do dokonania pełnych ustaleń w tym zakresie, niezbędne było poddanie szczegółowej analizie nie tylko zeznań pokrzywdzonej i świadkaM. R. (2)lecz także:- tej części zeznańJ. P., w których stwierdziła ona, że w czerwcu lub lipcu 2009 r. otrzymała od oskarżonej pieniądze na spłatę zaległych rat z tytułu umów dotyczących leasingu samochodów (k. 107 - 110 akt postępowania przygotowawczego),- relacjiK. L.prowadzącej księgowość spółek „K. (...)”, „P.”, „O.”, która zeznała, że jedyne przepływy finansowe jakie zostały przez nią odnotowane w 2009 r. dotyczyły spłat z tytułu umów leasingu samochodów, co miało miejsce w lipcu 2009 r. (k. 284 - 286 akt postępowania przygotowawczego),- zeznańD. S.będącego prezesem zarządu spółki(...), który stwierdził, że kontakty z nim utrzymywała oskarżona i pomimo wielu próśb nigdy nie otrzymał od niej dokumentacji spółki oraz nie wiadomo mu żeby spółka prowadziła jakąkolwiek działalność, poza tym, że w rozmowach telefonicznych żądano od niego zwrotu samochodów, którymi spółka miała dysponować w ramach umów leasingu (k. 271 - 284 akt postępowania przygotowawczego).Zaniechanie przeprowadzenia kompleksowej i wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów, we wzajemnym ich powiązaniu, powoduje że ustalenia Sądu I instancji – co trafnie podniósł skarżący w petitum apelacji – nie pozostają pod ochronąart. 7 k.p.k., a tym samym zaskarżony wyrok nie może się ostać, a sprawa podlega przekazaniu Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji podczas przesłuchania oskarżonej – jeżeli nie odmówi ona składania wyjaśnień bądź udzielenia odpowiedzi na pytania – oraz przesłuchania pokrzywdzonej wyjaśni genezę i cel sporządzenia przez oskarżoną dokumentów znajdujących się na k. 4 i k. 5 akt postępowania przygotowawczego, a podczas przesłuchania świadków ustali okoliczności, o których mowa w niniejszym uzasadnieniu.Uwadze Sądu Okręgowego nie może umknąć fakt, że oskarżona w grudniu 2009 r. i w lutym 2010 r. zwróciła pokrzywdzonej łącznie 55 000 zł. Pełna i rzetelna ocena zebranego materiału dowodowego umożliwi Sądowi I instancji stwierdzenie, czy i jaki ma to wpływ na ewentualną ocenę zamiaru oskarżonej w ramach postawionego jej zarzutu.Sąd Okręgowy winien też pamiętać, że przekonanie o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną prawa procesowego jedynie wtedy, gdy:- jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności, i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy,- stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego,- jest wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego – argumentowana w uzasadnieniu wyroku (Komentarz do Kodeksu postępowania karnego Tomasza Grzegorczyka, LEX, Warszawa 2008, wyd. 5, teza 4 do art. 7, str. 69 i cyt. tam judykat).Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.