Sygn. akt II AKzw 41/14

POSTANOWIENIE
Dnia 18 lutego 2014 r.

Sąd Apelacyjny II Wydział Karny w Rzeszowie
na posiedzeniu w składzie :

Przewodniczący:

SSA Stanisław Urban

Protokolant:

st. sekr. sądowy Halina Rączy

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Rzeszowie
– Stanisława Rokity
po rozpoznaniu sprawy skazanegoA. W.
z powodu zażalenia skazanego oraz jego obrońcy
na postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt III Kow 1622/13
o odmowie uchylenia postanowienia w przedmiocie zastosowania wobec skazanego leczenia odwykowego w systemie terapeutycznym

na podstawieart. 437 i art. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 1 § 2 k.k.w.orazart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze(Dz.U.09.146.1188 j.t. z zm.)

p o s t a n a w i a:

I
utrzymaćzaskarżone postanowienie w mocy,

II
zwolnićskazanego w całości od kosztów za postępowanie odwoławcze,obciążającnimi Skarb Państwa,

III
zasądzićod Skarbu Państwa na rzecz adw.A. Ł.- Kancelaria Adwokacka wR.kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem udziału obrońcy z urzęduw postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2014r. Sąd OkręgowywR., działając na podstawieart. 24 § 1 k.k.w.w zw. zart.117 k.k.w., nie uchylił postanowienia Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 17 kwietnia 2012r., sygn. akt III Kow 463/12, o zastosowaniu wobec skazanegoA. W., na podstawieart. 117 k.k.w., obowiązku leczenia odwykowego w systemie terapeutycznym.
Wydając powyższe postanowienie, Sąd penitencjarny miał na uwadze uzależnienie skazanego od alkoholu oraz brak jego zgody na podjęcie takiego leczenia.
Skazany w piśmie z dnia 25 września 2013r. zwrócił się o „uchylenie-zmianę” tegoż postanowienia, podnosząc w uzasadnieniu, że terapia „skutecznie zablokowała” jego starania o zmianę podgrupy na R/2, blokując jednocześnie możliwość udzielenia mu przepustek, czy przerwy w karze. Podobne argumenty powtarza skazany w uzasadnieniu środka odwoławczego, a nadto dodaje, że od grudnia 2007r. do końca stycznia 2008r. odbył już terapię przeciwalkoholową w Zakładzie Karnym wZ.. Stwierdza nadto, że nie wszystkich przestępstw dopuścił się pod wpływem alkoholu. Kwestionuje rzetelność opinii biegłych z dnia 6 grudnia 2013r. oraz wątpiw skuteczność przymusowej terapii antyalkoholowej. Wreszcie – uważa, że doszło do naruszenia jego swobód i wolności obywatelskich.
Wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Obrońca skazanego zarzuca obrazę przepisów prawa materialnego,tj.art. 117 k.k.w.poprzez uznanie, że dyspozycja w/w przepisu obliguje sąd penitencjarny do zastosowania wobec skazanego leczenia odwykowego
w sytuacji, gdy zostanie zdiagnozowane uzależnienie od alkoholu skazanego oraz w sytuacji braku zgody na leczenie, podczas gdy skazany raz już takiej terapii się poddał, wyraził na nią zgodę, a brak odniesionych efektów nie może przemawiać za tym, by obligatoryjnie kierować na kolejne bezskuteczne terapie.
Wskazując na powyższe wnosi o jego zmianę poprzez uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 17 kwietnia 2012r.w przedmiocie orzeczenia wobec skazanego obowiązku leczenia odwykowego, a ponadto o zasądzenie nieopłaconej w całości ani w części pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Oba zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.
Przepisart. 24 § 1 k.k.w.pozwala w każdym czasie zmienić lub uchylić poprzednie postanowienie, jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nie znane okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, które – gdyby były znane lub istniały w czasie wydawania postanowienia – doprowadziłyby do innego rozstrzygnięcia niż to, które zapadło. Postanowienie nie może zatem podlegać reformacji w trybieart. 24 k.k.w.z innych przyczyn, na przykład z powodu jego wadliwości prawnej, omyłki zaistniałej w postanowieniu lub zmiany stanu prawnego (zob. postanowienie SN z 29.09.2010r., IV KK 255/10, LEX nr 644492 i z 9.12.2009r., V KK 178/09, LEX nr 553757).
Przepisart. 117 k.k.w.stanowi, iż: „Skazanego, u którego stwierdzono uzależnienie od alkoholu albo środków odurzających lub substancji psychotropowych, a także skazanego za przestępstwo określone wart. 197-203 Kodeksu karnegopopełnione w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych, obejmuje się za jego zgodą, odpowiednim leczeniemi rehabilitacją; w razie braku zgody o stosowaniu leczenia lub rehabilitacji orzeka sąd penitencjarny”.
Brzmienie cytowanego wyżej przepisuart. 117 k.k.w.prowadzi do wniosku, że wystąpienie dwóch przesłanek w postaci: stwierdzenia uzależnienia skazanego od alkoholu oraz braku jego zgody na poddanie się terapii – obliguje sąd penitencjarny do zastosowania wobec skazanego leczenia odwykowego (por. postanowienie SA w Lublinie z dnia 6.06.2006 r., II AKzw 594/06, KZS 2007, z. 2, poz. 78, LEX nr 269293; K. Postulski: K.K.W. Komentarz, LEX Warszawa 2012, str. 526).
Postępowanie ze skazanymi uzależnionymi od alkoholu albo środków odurzających lub psychotropowych należy do najtrudniejszych zagadnień penitencjarystyki. Przepisart. 117 k.k.w.konkretyzuje obowiązek skazanego, przewidziany wart. 116 § 1 pkt 3 k.k.w., a polegający na poddaniu się – niezależnie od obowiązków określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych, wenerycznych i gruźlicy, alkoholizmu i narkomanii – przewidzianym przepisami badaniom, leczeniu, zabiegom sanitarnym oraz rehabilitacji. Przepis ten należy widzieć w powiązaniu z przepisamiart. 96 k.k.w.iart. 97 k.k.w.(system terapeutyczny) orazart. 95 k.k.iart. 96 k.k.(umieszczenie sprawcy w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego).
Skazani uzależnieni od alkoholu albo innych środków odurzających
i psychotropowych, o ile wymagają oddziaływania specjalistycznego, odbywają karę w systemie terapeutycznym (art. 96 k.k.w.). Co do tego ich zgoda nie jest brana pod uwagę. Dopiero przepisart. 117 k.k.w.wprowadza zasadę, że skazanego obejmuje się leczeniem i rehabilitacją za jego zgodą,
a także przewiduje orzeczenie sądu penitencjarnego w razie jej braku. Jest to rozwiązanie podobne do tego, które zostało przyjęte w przepisach ustaw dotyczących zwalczania alkoholizmu i narkomanii.
Administracja zakładu karnego powinna zbadać wszystkie okoliczności, w tym oczywiście stan uzależnienia skazanego (art. 83 k.k.w.). Przed podjęciem decyzji o złożeniu do sądu penitencjarnego wniosku
o wydanie orzeczenia o objęciu skazanego leczeniem lub rehabilitacją,
o którym mowa wart. 117 k.k.w., sporządza się o skazanym opinię psychologiczną. Szczegółowe zasady i tryb postępowania w przedmiocie leczenia odwykowego osób umieszczonych w zakładach karnych reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 maja 1985 r. (Dz. U. Nr 25, poz. 13).
Tak właśnie postąpiono w stosunku do skazanegoA. W., czego finalnym efektem było postanowienie Sądu Okręgowego wR.z dnia 17 kwietnia 2012r., sygn. akt III Kow 463/12, o objęciu go leczeniem odwykowym w systemie terapeutycznym. Tego rodzaju decyzja niewątpliwie może powodować określone, nie do końca korzystne dla skazanego konsekwencje, ale – jak słusznie zauważa Sąd penitencjarny – podyktowane to jest dążeniem do stworzenia skazanemu możliwości rozwiązania jego istotnego problemu, będącego czynnikiem kryminogennym.
W związku z wnioskiem skazanego z dnia 25 września 2013r.o reasumpcję tego orzeczenia, Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłych psychiatrów i psychologa. Biegli w opinii z dnia 6 grudnia 2013r.(k. 23-26) stwierdzili, żeA. W.spełnia kryteria wskazujące na zespół uzależnienia od alkoholu, przy czym w stosunku do choroby alkoholowej jest bezkrytyczny i nie ujawnia on motywacji do leczenia przeciwalkoholowego.
Biegli podnieśli, że co prawda w okresie od dnia 10 grudnia 2007r. do dnia 29 stycznia 2008r. odbył on terapię przeciwalkoholową w oddziale terapeutycznym Zakładu Karnego wZ., jednak nie uzyskano wówczas spodziewanych rezultatów z uwagi na negatywistyczną i lekceważącą postawę skazanego, a brak skuteczności przebytego leczenia ujawnił się w okresie pobytu skazanego na wolności przed aktualnie odbywaną karą pozbawienia wolności.
Końcowo biegli zasugerowali odroczenie obowiązku poddania się terapii odwykowej przezA. W.w warunkach oddziału terapeutycznego zakładu karnego, do czasu uzyskania odpowiedniego poziomu motywacji do współdziałania w procesie terapeutycznym, co będzie dawało szansę na uzyskanie lepszych rezultatów niż poprzednio, a co jest możliwe do osiągnięcia drogą ciągłej systematycznej pracy psychologicznej ze skazanym.
Mając na uwadze dowody zebrane w sprawie, a w szczególności treść przytoczonej wyżej opinii biegłych, w pełni podzielić należy stanowisko Sądu Okręgowego o braku podstaw do uchylenia postanowienia z dnia 17 kwietnia 2012r. Wypowiedzi skazanego zawarte w uzasadnieniu zażalenia nie mogą zmienić słuszności stanowiska Sądu penitencjarnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekający orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.
Wysokość zasądzonego na rzecz obrońcy wynagrodzenia za czynności wykonane z urzędu uzasadniaart. 29 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawoo adwokaturze(Dz.U.09.146.1188 j.t. z zm.) oraz§ 15 ust. 1w zw. z§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.).