Sygn. akt : II AKa 10/10

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 lutego 2010 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Wojciech Kopczyński

Sędziowie

SSA Jolanta Śpiechowicz
SSA Alicja Bochenek (spr.)

Protokolant

Agnieszka Przewoźnik

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Andrzeja Jużkowa
po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2010 r. sprawy
wnioskodawcyR. R.
- o odszkodowanie za internowanie -
na skutek apelacji prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 29 października 2009 r.
sygn. akt. XXI Ko 22/09

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, iż na mocyart. 17§1 pkt 7 kpkw zw.zart. 8 ustęp 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz. 149, ze zm.) umarza postępowaniew sprawie z wnioskuR. R.o odszkodowanie za internowanie,

2
kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt II AKa 10/10

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 29 października 2009 roku Sąd Okręgowy w Katowicachw sprawie z wnioskuR. R.o odszkodowanie za internowanie na podstawieart. 316 § 1 k.p.c.,art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.,art. 8 ust. 1 oraz art. 13 ustawy z dnia23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz. 149, ze zm.) odrzucił wniosek i kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Apelację od wyroku złożył Prokurator Prokuratury Okręgowej, zaskarżając wyrok w części dotyczącej podstawy prawnej orzeczenia i zarzucając mu:

-

obrazę przepisów postępowania karnego to jestart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia, a polegającą na pominięciu tego przepisui odrzuceniu wnioskuR. R.o odszkodowanie i zadośćuczynieniez tytułu internowania na podstawieart. 316 § 1 k.p.c.,art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.,art. 8 ust. 1 oraz art. 13 ustawy z 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz. 149, ze zm.) podczas, gdy postępowanie karne powinno być umorzone na podstawieart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.

W uzasadnieniu apelacji Prokurator wskazał, że zgodnie z przepisem art.8 ust. 3 cyt. ustawy w postępowaniu o odszkodowanie mają odpowiednie zastosowanie przepisyrozdziału 58 kodeksu postępowania karnego.Art. 558 k.p.k.stanowi natomiast, że w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie przepisykodeksu postępowania cywilnegostosuje się tylko w kwestiach nie uregulowanychwkodeksie postępowania karnego. Wobec powyższego, w przypadku stwierdzenia ujemnej przesłanki procesowej określonej wart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.ten właśnie przepis powinien być w ocenie prokuratora podstawą rozstrzygnięcia. Skarżący wskazał dodatkowo,że zastosowanie przepisówk.p.c.może wywołać istotne konsekwencje prawne w toku ewentualnych dalszych czynności jakie strony mogą podejmować w sprawie, czyli zwyczajnych i nadzwyczajnych środków odwoławczych.
W konkluzji skarżący wniósł o zmianę wyroku w punkcie 1 poprzez przyjęcieza podstawę umorzenia postępowania przepisuart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja prokuratora jest zasadna, a tym samym spowodować musiała zmianę zaskarżonego wyroku poprzez umorzenie postępowania w sprawie z wnioskuR. R.o odszkodowanie za internowanie na podstawieart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.w zw. zart. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz. 149, ze zm.)
Tym samym, Sąd Apelacyjny nie podzielił argumentacji Sądu 0kręgowego zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w której wywodził, że ujemna przesłanka procesowa postępowania w postaci tzw. powagi rzeczy osądzonej(art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.) nie może odnosić się do kwestii rozstrzyganychw postępowaniu odszkodowawczym unormowanym wkodeksie postępowania karnego, bowiem przepisy tam zawarte dotyczą jedynie tego, co jest postawą przedmiotu postępowania karnego w jego głównym nurcie, czyli czynu zabronionego jako przestępstwa, będącego podstawą do rozstrzyganej tu kwestii odpowiedzialności karnej sprawcy tego czynu, a zatem w przedmiotowej sprawie należało odnieść siędo przepisówkodeksu postępowania cywilnego.
Bezsprzecznym pozostaje, że Sąd Okręgowy w Katowicach rozpoznawał wniosekR. R.o odszkodowanie i zadośćuczynienie za internowanie go w okresie stanu wojennego, w sytuacji, gdy wyrokiem z dnia 12 marca 2009 roku – sygn. aktII Ko 255/08 Sąd Okręgowy w Krośnie z tego tytułu zasądził już na rzecz tegoż wnioskodawcy kwotę 25.000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku.
Zauważyć należy, że w podobnej sprawie wypowiedział się Sąd Najwyższyw wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r. – sygn. akt WA 22/08, a zaprezentowany tam pogląd w pełni podziela tut. Sąd. W wyżej przytoczonym orzeczeniu, Sąd Najwyższy stwierdził, że „w sytuacji, gdy w obrocie prawnym aktualnie funkcjonują prawomocne orzeczenia sądowe zasądzające określone kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie przepisówustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz. 149, ze zm.) obejmujące swoim zakresem cały okres niesłusznego pozbawienia wolności, ponowne złożenie wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie przepisów wyżej wskazanej ustawy przez osobę uprawnioną powoduje stan wystąpienia ujemnej przesłanki procesowej uniemożliwiającej prowadzenie postępowania w postaci tzw. powagi rzeczy osądzonej określonej wart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.” (OSNwSK 2008/1/1369).
Zatem, wbrew wywodom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, przepisart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.znajduje odpowiednie zastosowanie na gruncieustawyz dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, poprzezart. 558 k.p.k.. Ponieważ przepisart. 558 k.p.k.jest jedynie przepisem „odsyłającym”, sam jako taki nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Podstawę tę stanowi natomiast – w sytuacji procesowej z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie – przepisart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.w zw. zart. 8 ust. 3 ustawy z dnia23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz. 149, ze zm.) i to na mocy tych przepisów, z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki procesowej w postaci „powagi rzeczy osądzonej” postępowanie należało umorzyć.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że Sąd Okręgowy błędnie odstąpił od stosowania przepisuart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.w sytuacji stwierdzenia negatywnej przesłanki procesowej, jaka nastąpiła z uwagi na wydany wcześniej wobec wnioskodawcyR. R.przez Sąd Okręgowy w Krośnie wyrok z dnia 12 marca 2009 roku – sygn. akt II Ko 255/08, mocą którego zasądzona została na rzecz tegoż wnioskodawcy kwota 25.000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku z tytułu odszkodowania i zadośćuczynieniaza internowanie go w okresie stanu wojennego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowegow Katowicach poprzez umorzenie postępowania w sprawie z wnioskuR. R.o odszkodowanie za internowanie na podstawieart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.w zw.zart. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz. 149, ze zm.) - uznając apelację prokuratoraza zasadną.