Sygn. akt II AKa 125/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 maja 2014 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący:

SSA Tadeusz Kiełbowicz (spr.)

Sędziowie:

SSA Witold Franckiewicz
SSA Jerzy Skorupka

Protokolant:

Iwona Łaptus

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Teresy Łozińskiej - Fatygi
po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2014 r.
sprawyŁ. B. (1)
oskarżonego zart. 18 § 3 kkw zw. zart. 158 § 1 kk
z powodu apelacji wniesionej przez oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt III K 136/13
I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoŁ. B. (1);
II. zasądza od oskarżonegoŁ. B. (1)na rzecz oskarżycielki posiłkowejT. S.600 zł tytułem poniesionych przez nią kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu odwoławczym;
III.  zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki poniesione w postępowaniu odwoławczym oraz 120 zł tytułem opłaty za drugą instancję.

UZASADNIENIE
J. O.iP. S.zostali oskarżeni o to, że :

I
w dniu 21 listopada 2012 roku wL., gminaM., działając wspólnie i w porozumieniu z inną nieustaloną osoba, po uprzednim posłużeniu się nożem przezJ. O.poprzez trzykrotne uderzenie nimK. S.w plecy i jeden raz w brzuch oraz użyciu przemocy polegającej na kopaniu i uderzaniu po całym ciele, zabrali w celu przywłaszczenia na jego szkodę pieniądze w kwocie 110 zł oraz posiadany przez niego, wbrew przepisom ustawy, środek psychotropowy w postaci 5 gramów metaamfetaminy o wartości 300 zł, przy czym w wyniku zadanych przezJ. O.uderzeń nożemK. S.doznał obrażeń ciała w postaci trzech ran kłutych klatki piersiowej i rany kłutej podbrzusza prawego, które to obrażenia naruszyły czynności narządów jego ciała na czas poniżej siedmiu dni;

tj. o przestępstwo zart. 280 § 2 k.k.iart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.wobecJ. O.– oraz o przestępstwo z rat. 280§ 2 k.k.wobecP. S..
Ł. B. (2)został oskarżony o to, że :

II
w dniu 21 listopada 2012 r. weW.orazL., gminaM., w zamiarze, aby inne osoby dokonały czynu zabronionego, ułatwiłJ. O.,P. S.i innej nieustalonej osobie popełnienie przestępstwa pobiciaK. S.w ten sposób, że wiedząc o zamiarze dokonania powyższego czynu, przewiózł ich zW.doL.samochodem osobowym markiM. (...)onr rej. (...)(...),

tj. o przestępstwo zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 158 § 1 k.k.
Wyrokiem z 10 grudnia 2013 r., sygn. akt: III K 136/13, Sąd Okręgowy we Wrocławiu wydał następujące rozstrzygnięcie:
I. oskarżonychJ. O.iP. S.uznał za winnych popełnienia czynu opisanego w pkt I części wstępnej wyroku, tj.:
1.J. O.przestępstwa zart. 280 § 2 k.k.iart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.wymierzył mu karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności;2.P. S.przestępstwa zart. 280 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 280 § 2 k.k.wymierzył mu karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności;
2.P. S.przestępstwa zart. 280 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 280 § 2 k.k.wymierzył mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności.
II. oskarżonegoŁ. B. (1)uznał za winnego popełnienia czynu opisanego w pkt II części wstępnej wyroku, tj. przestępstwa zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 158 § 1 k.k.i za to na podstawiart. 19 § 2 k.k.w zw. zart. 158 § 1 k.k.wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.
III. na podstawieart. 69 § 1 k.k.,art. 70 § 2 k.k.iart. 73 § 2 k.k.warunkowo zawiesił wykonanie wymierzonej oskarżonemuŁ. B. (1)kary pozbawienia wolności na okres próby 3 (trzech) lat, oddając go w tym czasie pod dozór kuratora sądowego.
IV. na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności zaliczył oskarżonym okresy ich zatrzymania oraz tymczasowego aresztowania:
1)J. O.iP. S.od 23 listopada 2012 r. do 10 grudnia 2013 r.,
2)Ł. B. (2)w dniach 23 i 24 listopada 2012 r.
V. na podstawieart. 46 § 1 k.k.zobowiązał oskarżonychJ. O.iP. S.do uiszczenia solidarnie na rzecz oskarżycielki posiłkowejT. S.kwoty 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wyrządzoną przestępstwem opisanym w pkt I części dyspozytywnej wyroku.
VI. na podstawieart. 44 § 2 k.k.orzekł przepadek dowodów rzeczowych wymienionych w wykazach dowodów rzeczowych:
- nr Drz II/2/13 pod poz. 5 (k.345, t. II akt),
- nr Drz IV/4/13 pod poz. 7 (k. 347, t. II akt),
- nr Drz V/5/13 pod poz. 8 (k.348, t. II akt),
zarządzając ich zniszczenie.
VII. na podstawieart. 230 § 2 k.p.k.zarządził zwrotJ. O.kurtki w kolorze szarym w kratę wymienionej w wykazie dowodów rzeczowych nr III/3/13 w pozycji 6 (k.346, t. I akt).
VIII. zasądził solidarnie od oskarżonych na rzecz oskarżycielki posiłkowejT. S.kwotę 5.040 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa procesowego.
IX. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. K.z Kancelarii Adwokackiej weW.kwotę 1.845 zł brutto tytułem kosztów nie opłaconej obrony udzielonej z urzędu oskarżonemuJ. O..
X. zwolnił oskarżonych z ponoszenia kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa, a nadto zwolnił ich od ponoszenia opłat.
Wyrok powyższy wobec oskarżonychJ. O.iP. S.uprawomocnił się jako nie zaskarżony przez żadną ze stron, zaskarżył go natomiast obrońca oskarżonegoŁ. B. (1).
Obrońca oskarżonego skarży wyrok w całości w części dotyczącejŁ. B. (1)i stawia następujące zarzuty:
1. obrazę przepisów postępowania polegającą na odmowie uznania za wiarygodne wyjaśnień oskarżonegoŁ. B. (1), pomimo iż oskarżony konsekwentnie nie przyznawał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i w swoich wyjaśnieniach wskazywał na swoją znajomość zdarzeń z 21 listopada 2012 r., w których uczestniczył, zaś jego wyjaśnienia korespondują z pozostałą częścią materiału dowodowego, zwłaszcza z wyjaśnieniami pozostałych współoskarżonych.
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na uznaniu, żeŁ. B. (1)miał świadomość tego, iż osoby znajdujące się w jego samochodzie jadą doL.z zamiarem dokonania pobiciaK. S.pomimo, że żaden z dowodów przeprowadzonych w toku postępowania nie daje podstaw do czynienia takich ustaleń.
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoŁ. B. (1)od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o jego uchylenie w części dotyczącej tego oskarżonego i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja obrońcy oskarżonegoŁ. B. (1)nie jest zasadna.
Wprawdzie zarzut 1 apelacji obrońcy zarzuca obrazę przepisów postępowania, ale w istocie rzeczy tak jak zarzut numer 2, dotyczy błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na jego treść (art. 438 pkt 3 k.p.k.). Oba podniesione zarzuty sprowadzają się do tego, iż zdaniem skarżącego Sąd „meriti” bezpodstawnie nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonegoŁ. B. (1), w których nie przyznaje się on do popełnienia zarzucanego mu czynu i twierdzi, że nie miał świadomości tego, iż osoby znajdujące się w jego samochodzie jadą doL.z zamiarem dokonania pobiciaK. S.. Zdaniem obrońcy żaden z przeprowadzonych w sprawie dowodów nie daje podstaw do poczynienia ustaleń faktycznych będących podstawą zaskarżonego wyroku.
W związku z podniesionym zarzutem należy zauważyć, iż zarzut błędu w ustaleniach faktycznych może być skuteczny tylko wtedy, gdy skarżący wykaże, że Sąd orzekający – oceniając dowody – naruszył zasady logicznego rozumowania, nie uwzględnił przy ich ocenie wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a tym samym dokonał oceny dowolnej, a nie oceny swobodnej spełniającej dyrektywy wskazane wart. 7 k.p.k.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd „meriti” w sposób w pełni przekonywujący oraz zgodny ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, przedstawił motywy oparcia swoich ustaleń o sprawstwie i winie oskarżonego, kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu, a także co do pozostałych okoliczności istotnych z punktu widzenia wymiaru kary. Sąd Apelacyjny w pełni podziela wskazane w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu motywy będące podstawą faktyczną i prawną zaskarżonego wyroku.
W apelacji obrońca oskarżonego zarzuca, iż żaden z przeprowadzonych w sprawie dowodów nie przemawia za tym, że oskarżony miał świadomość „iż osoby znajdujące się w jego samochodzie jadą doL.z zamiarem pobiciaK. S.”(cytat). Jest to zarzut bezpodstawny. Na stronach 12-13 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd „meriti” prawidłowo ustala że oskarżony zabierając do samochoduJ. O.iP. S.znał ich plan i cel wyjazdu doL.. Między innymi stwierdza, iż „Mężczyźni ci wraz z pozostałymi pasażerami, podczas jazdy samochodem doL.namawiali się i ustalali w jaki sposób dokonają pobiciaK. S., przekrzykiwali się”(cytat z uzasadnienia). Sąd Apelacyjny w pełni te ustalenia podziela i nie widzi podstaw do ich kwestionowania.
Chociaż oskarżonyŁ. B. (1)nie przyznał się do winy i oświadczył, iż nie miał świadomości co do rzeczywistego celu wyjazdu zW.doL.twierdząc, iż pozostali oskarżeni kazali mu się tym nie interesować, ukrywali to przed nim, a oskarżonyJ. O.„twierdzi, że ma do załatwienia sprawę”(cytat z wyjaśnień ze śledztwa – k. 158-159). Na rozprawie sądowej (k.628) oskarżonyŁ. B. (1)odmówił składania wyjaśnień i oświadczył, że nie będzie odpowiadał na pytania. Po odczytaniu mu wyjaśnień ze śledztwa oświadczył jedynie, że je podtrzymuje.
Pozostali pasażerowie samochodu, obok oskarżonych, to świadkowieS. S.,P. W.,R. K.iM. M.. Na stronie 1v uzasadnienia wyroku Sąd „meriti” prawidłowo ustala, iż „mieli oni z daleka obserwować przebieg zdarzenia i być w gotowości w razie konieczności udzielenia im pomocy”(cyt). Chodziło o ewentualne udzielenie pomocy oskarżonymJ. O.iP. S.. Istotne jest również i to, że nie jest kwestionowany fakt, iż wszystkie znajdujące się w samochodzie osoby (poza kierowcą to jest oskarżonymŁ. B. (1)) były pod znacznym działaniem alkoholu i w „bojowym” nastroju.
Sąd „meriti” prawidłowo ustalił, iż podczas jazdy doL.namawiali się i ustalali w jaki sposób dokonają pobiciaK. S., i przekrzykiwali się wzajemnie. Wynika to chociażby z zeznań świadkaR. K., który w śledztwie m.in. złożył zeznania następującej treści:
- „Wszyscy byli pod wpływem alkoholu ...P. W.powiedział mi, że pojadą ze mną doS....mówili coś, że chcą mu wpier ...lić”– k. 51-53;
- „W samochodzie mówili, że mu wpier...lą”, oraz „W samochodzie, którym jechaliśmy doL.było głośno.Darli się. Wszyscy się praktycznie darli... Darli się, że jadą napier ...lićK. B.na pewno to musiał słyszeć”–k. 155-157.
Na rozprawie sądowej świadekR. K.podtrzymał w całości powyższe zeznania ze śledztwa (k.690-691). Z kolei na rozprawie sądowej (k.628) oskarżonyP. S., który podobnie jakJ. O., wyraźnie chronił w swoich wyjaśnieniach oskarżonegoŁ. B. (1), nie zaprzeczył w sposób stanowczy, iż w samochodzie toczyły się rozmowy o powyższej treści, wyjaśnił jedynie w następujący sposób: „Chyba na końcu, jak wróciliśmy toŁ. B. (2)dowiedział się w jakim celu pojechaliśmy. Chyba nie było tak, że w samochodzie doL.mówiliśmy, że jedziemy wpier ...lićS.”.
Sam oskarżonyB.w podtrzymanych na rozprawie (k.628) wyjaśnieniach złożonych w śledztwie na kartach 163-165 potwierdził częściowo wersję podaną przez świadkaR. K.podając m.in. co następuje: „Oni w samochodzie gadali cały czas, tylko ja ich nie słuchałem.Głośno gadali, tak że słyszałem ale jakoś tak nie zrozumiałem co gadają”.Tę część wyjaśnień oskarżonego, Sąd „meriti” potraktował jako przyjętą linię obrony uznając, iż nie sposób uznać, że w samochodzie, w którym się poruszali, kierowca nie słyszał głośnej rozmowy pasażerów i tego co mówili. Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw aby kwestionować powyższe ustalenia, zwłaszcza w tej części gdzie przypisuje się oskarżonemuŁ. B. (1)świadomość celu w jakim zawiózł doL.oskarżonychO.iS., to jest w celu dokonania pobiciaK. S..
Wnioski formułowane przez autora apelacji w celu obalenia powyższych ustaleń nie zasługują na uwzględnienie i nie wskazują w żaden sposób aby Sąd Okręgowy we Wrocławiu uchybił dyrektywie swobodnej oceny dowodów.
Obrońca oskarżonego we wniesionej apelacji nie wykazał w ocenie dowodów przeprowadzonych przez Sąd „meriti” błędów formalnych, logicznych ani merytorycznych. Tym samym po uwzględnieniu własnych ocen i analiz Sądu Apelacyjnego brak było podstaw do uznania zawartego w apelacji zarzutu zart. 438 pkt 3 k.p.k.za zasadny. Podniesione w apelacji zarzuty sprowadzają się do polemiki obrońcy z ustaleniami Sądu zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zaś sama możliwość przeciwstawiania ustaleniom Sądu orzekającego odmiennego poglądu, nie może prowadzić do wniosku o dokonaniu przez Sąd błędu w ustaleniach faktycznych.
Prawidłowe jest również kwalifikacja prawna czynu oskarżonego. Pomocnictwo zawsze stanowi bezskutkową postać przestepstwa, czyli jest przestępstwem formalnym. Może być popełnione (pomocnictwo) w zamiarze bezpośrednim lub w zamiarze wynikowym (ewentualnym), czyli udzielający pomocy musi chcieć aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, albo przewidując możliwość dokonania przez inną osobę takiego czynu zabronionego na to się godzi i ułatwia jego popełnienie dostarczając, tak jak w rozpatrywanej sprawie, środek przewozu. W doktrynie i orzecznictwie sądowym nie jest kwestionowany pogląd, iż odpowiedzialność karna pomocnika oparta jest na obiektywnym ułatwieniu popełnienia czynu zabronionego. Istota pomocnictwa polega na umyślnym ułatwianiu innej osobie popełnienia czynu zabronionego z zamiarem wsparcia realizacji tego czynu. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy bezspornym jest, iż gdyby oskarżonyB.nie udzielił pomocy oskarżonymO.iS.przewożąc ich swoim samochodem zW.doL.(to jest na miejsce przestępstwa), to z pewnością nie doszło by do popełnienia przez oskarżonychO.iS.przypisanego im w zaskarżonym wyroku przestępstwa.
Fakt znacznej nietrzeźwości osób znajdujących się w samochodzie, ich agresywna i brutalna postawa, wzajemne przekrzykiwanie, przemawiają za tym, iż z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością można stwierdzić, iż oskarżonyB.zdawał sobie sprawę z tego, iż dojdzie do pobiciaK. S.w rozumieniuart. 158 § 1 k.k.
W końcowym fragmencie uzasadnienia apelacji obrońca czyni rozważania czy przy założeniu, że oskarżonyB.dowiedział się w czasie jazdy o celu podróży, to mógł odmówić uczestnictwa w zdarzeniu, to jest czy jego odmowa zapobiegłaby dalszemu ciągowi zdarzenia, oraz czy mógł to zrobić bez narażenia się na osobiste niebezpieczeństwo. Na tak sformułowane pytania należy odpowiedzieć, iż w każdej chwili oskarżony mógł się wycofać i zrezygnować z jazdy doL.. Oczywiście zapobiegłoby to pobiciuK. S., w przypisanym w wyroku w części dotyczącej oskarżonychO.iS.czasie. Był do tego powód, jak sam zeznał miał w tym czasie umówioną lekcję języka niemieckiego. Poza tym znał wszystkie osoby znajdujące się w samochodzie i brak jest dowodów aby któryś z oskarżonych siłą bądź przemocą zmuszał go do jazdy doL., bądź groził mu w jakikolwiek sposób. Z ustaleń Sądu „meriti” wynika, iż w chwili gdy oskarżeniO.iS.bili pokrzywdzonegoK. S.i dokonali na nim rozboju, oskarżonyB.zaparkował auto w oczekiwaniu na nich w bocznej uliczce. Mógł wówczas będąc sam w samochodzie wycofać się z przestępstwa, jednakże nie skorzystał z tej możliwości. Jak zeznał świadekR. K.„Po tej chwili (po dokonanym przestępstwie)Ł. B. (1)podjechał samochodem w okolice skrzyżowania i wszyscy zerwali się do ucieczki”(k.51-53). Po przybyciu z powrotem doW.oskarżony, jak wynika z zeznań świadkaP. W.(k.678-679) otrzymał od oskarżonychO.iS., za podwiezienie ich doL.10 zł.
Wobec powyższego Sąd Apelacyjny uznał wywody i zarzuty zawarte w apelacji obrońcy oskarżonegoŁ. B. (1)za bezzasadne.
Przepisart. 447 § 1 k.p.k.zobowiązuje Sąd Apelacyjny do rozpatrzenia sprawy także w aspekcie kary. Wymierzona oskarżonemu kara pozbawienia wolności tylko nieznacznie przekraczająca dolną granicę ustawowego zagrożenia zart. 158 § 1 k.k., a jej wykonanie warunkowo zawieszono na okres lat 3. W świetle prawidłowo ustalonych przez Sąd „meriti” okoliczności, które miały wpływ na jej wymiar, w żadnym wypadku nie można jej uznać za rażąco niewspółmiernie surową w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.
Z tych względów Sąd Apelacyjny utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
O kosztach postępowania odwoławczego i kosztach zastępstwa procesowego oskarżyciela posiłkowego orzeczono na podstawieart. 627 k.p.k.w związku zart. 634 k.p.k.iart. 8w związku zart. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity Dz.U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223, z późniejszymi zmianami).