Sygn. akt : II AKa 298/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 listopada 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Bożena Brewczyńska

Sędziowie

SSA Grażyna Wilk
SSA Robert Kirejew (spr.)

Protokolant

Oktawian Mikołajczyk

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Tadeusza Trzęsimiecha
po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. sprawy

1
P. M., s.A.iB.,ur. (...)wD., oskarżonego zart. 258 § 3 kk,art. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kki inne;

2
J. K. (1), s.S.iT.,ur. (...)wP., oskarżonego zart. 258 § 3 kk,art. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kki inne;

3
K. P., s.S.iE.,ur. (...)wD., oskarżonego zart. 258 § 1 kki inne;

4
M. K. (1), c.J.iK.,ur. (...)wP., oskarżonej zart. 258 § 1 kk,art. 18 § 3 kkw zw. zart. 286 § 1 kki inne;

na skutek apelacji prokuratora co do wszystkich oskarżonych
i obrońców oskarżonych:P. M.,J. K. (1)iK. P.
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt XXI K 7/09

1
uchyla zaskarżony wyrok w jego punkcie 1 w odniesieniu do oskarżonychP. M.,J. K. (1)orazK. P.i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach;

2
uchyla rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 zaskarżonego wyroku;

3
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zawarte w punkcie 4 sformułowanie: „pieniędzy w kwocie 2 364 801,96 zł” oraz w punkcie 7 sformułowanie: „pieniędzy w kwocie 2 730 338,01 zł” zastępuje określeniami: „kwot pieniężnych, w skład których wchodził naliczony podatek VAT, o którego wartość uszczuplano należności Skarbu Państwa”;

4
uchyla rozstrzygnięcia zawarte w punkcie 11 zaskarżonego wyroku oraz w punkcie 13w zakresie dotyczącymP. M.iJ. K. (1)i na mocyart. 39 § 1 i 2 k.k.s.łączy kary pozbawienia wolności orzeczone wobecP. M.w punktach 2, 4 i 5 zaskarżonego wyroku oraz kary grzywny orzeczone w punktach 5 i 6 zaskarżonego wyroku i wymierza mu karę łączną 3 lat pozbawienia wolności i karę łączną grzywny w wymiarze 420 (czterystu dwudziestu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 (sto) złotych, a także łączy orzeczone wobecJ. K. (1)w punktach 2, 7 i 8 zaskarżonego wyroku kary pozbawienia wolności i wymierza mu karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a nadto na poczet orzeczonych kar łącznych pozbawienia wolności zalicza okresy rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie:P. M.w dniach od 11 marca 2008 r. do 1 września 2008 r. iJ. K. (1)– w dniu 11 marca 2008 roku;

5
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

6
zasądza od oskarżonegoP. M.opłatę za obie instancje w kwocie 2.500,- (dwa tysiące pięćset) złotych oraz odJ. K. (1)opłatę za obie instancje w kwocie 2.400,- (dwa tysiące czterysta) złotych zwalniając oskarżonychP. M.,J. K. (1)iK. P.od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze w pozostałej części, obciążając nimi Skarb Państwa.

Sygn. akt II AKa 298/14

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt XXI K 7/09, uniewinniłP. M.iJ. K. (1)od popełnienia zarzucanych im przestępstw zart. 258 § 3 k.k., aK. P.iM. K. (1)– zart. 258 § 1 k.k.mających polegać na tym, że:
w okresie nie krótszym niż od 31 lipca 2006 r. do 31 stycznia 2007 r. -P. M.,J. K. (1),K. P.,M. K. (1), oraz inne ustalone i nieustalone osoby, co do których wyłączono materiały do odrębnego postępowania, wC.,D.,W.,S.i innych miejscowościach na terenie kraju, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, brali udział w zorganizowanej grupie przestępczej, zakładającej podział ról i zadań przy realizacji poszczególnych przestępczych przedsięwzięć oraz korzyści uzyskiwanych z przestępstw, założonej i kierowanej przezP. M.,P. K.iJ. K. (1), mającej na celu popełnianie przestępstw przeciwko mieniu, obrotowi gospodarczemu i wiarygodności dokumentów, przy czym:

-

P. M.iJ. K. (1)zorganizowali i kierowali grupą przestępczą, werbowali jej członków, wydawali polecenia, określali sposób działania i podział korzyści, koordynowali podejmowanie poszczególnych czynności przez podmioty gospodarcze działające w ramach kierowanej przez nich struktury, posługiwali się w obrocie gospodarczym fakturami dokumentującymi nierzeczywiste zdarzenia gospodarcze, koordynowali częstotliwość ich wystawiania i wskazywali podmiot gospodarczy będący wystawcą danej faktury nie dokumentującej rzeczywistego obrotu gospodarczego, dla uwiarygodnienia nieistniejących transakcji i wprowadzenia do obrotu gospodarczego pieniędzy pochodzących z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego przyjmowali, dokonywali lub zlecali dokonanie wypłat gotówkowych, przelewów za pośrednictwem rachunków bankowych poszczególnych podmiotów gospodarczych,

K. P.- dla uwiarygodnienia fikcyjnych transakcji, jako prezes zarządu(...)sp. z. o.o. z siedzibą wB., udostępniłP. M.dane przedmiotowej spółki, pieczątki firmowe, przekazał kartę do firmowego rachunku bankowego, realizując polecenia w/wym, podpisywał wskazane przez niego dokumenty, a w szczególności faktury sprzedaży materiałów stalowych oraz usług transportowych wystawione przezspółkę (...)dlaPHU (...), które to faktury VAT dokumentowały nierzeczywiste zdarzenia gospodarcze, odbierał pieniądze od kontrahentów, które następnie przekazywałP. M., uzyskując z tego tytułu korzyść majątkową o nieustalonej wartości,

M. K. (1)- dla potrzeb zorganizowanej grupy przestępczej celem uwiarygodnienia fikcyjnych transakcji, umożliwiałaJ. K. (1)występowanie w imieniu zarejestrowanej na niąfirmy (...)na mocy udzielonego mu pełnomocnictwa do reprezentowania firmy.

Tym samym wyrokiem, w ramach ujętego w punkcie II aktu oskarżenia zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.i zart. 273 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k., oskarżeniP. M.iJ. K. (1)zostali uznani za winnych tego, że w okresie od 14 września 2006 r. do 31 stycznia 2007 r. weW.,D.i innych miejscowościach na terenie kraju, działając wspólnie i w porozumieniu zP. K., w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, posłużyli się poświadczającymi nieprawdę dokumentami CMR, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to zaistnienia dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów stalowych dofirmy (...), przedkładając je uprawnionym pracownikomPrzedsiębiorstwa (...) spółka jawnaz siedzibą wD.oraz(...) S.A.z siedzibą wZ., w wyniku czego nabyli przy zastosowaniu zerowej stawki VAT materiały stalowe objęte szczegółowo opisanymi w wyroku 63 fakturami wewnątrzwspólnotowymi wystawionymi przez(...)oraz 35 fakturami wewnątrzwspólnotowymi wystawionymi przez(...)Z., czym wyczerpali znamiona przestępstwa zart. 273 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i za to na mocyart. 273 k.k.wymierzono im kary po jednym roku pozbawienia wolności.
W ramach tego samego zarzutu z punktu II aktu oskarżenia Sąd Okręgowy w Katowicach omawianym wyrokiem uznałP. M.iJ. K. (1)także za winnych tego, że w okresie od 25 października 2006 r. do 25 lutego 2007 r. wD.i innych miejscowościach na terenie kraju, działając wspólnie i w porozumieniu zP. K., w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, przy czymP. M.prowadząc działalność gospodarczą podfirmą PHU (...)z siedzibą wD., aJ. K. (1)będąc pełnomocnikiemfirmy (...)z siedzibą wS., będąc podatnikami podatku VAT, w składanych do Naczelnika Urzędu Skarbowego wD., deklaracjach podatkowych VAT – 7 za miesiące: wrzesień, październik, listopad i grudzień 2006 r. oraz styczeń 2007 r. podali nieprawdę odnośnie zaistnienia dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów stalowych dofirmy (...), zakupionych wPrzedsiębiorstwie (...) spółka jawnaz siedzibą wD.oraz(...) S.A.z siedzibą wZ., z zerową stawką VAT, przez co narazili Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wD.na uszczuplenie podatku VAT w kwocie l 339 786,36 zł, przy czym kwota uszczuplonej należności podatkowej stanowi wielką wartość, a ponadto uczynili sobie z popełniania przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu, czym wyczerpali znamiona przestępstwa skarbowego zart. 56 § 1 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.i za to na mocy zart. 56 § 1 k.k.s.w zw. zart. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.k.s.,art. 38 § 2 pkt 1 k.k.s.orazart. 23 § 1 i 3 k.k.s.wymierzył oskarżonemuP. M.karę dwóch lat pozbawienia wolności i karę grzywny w wysokości 400 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 złotych, a oskarżonemuJ. K. (1)karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wysokości 300 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 złotych.
P. M.został również uznany za winnego tego, że w okresie od 31 lipca 2006 r. do 11 stycznia 2007 r. wD.i innych miejscowościach na terenie kraju, działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, wspólnie i w porozumieniu zJ. K. (1),S. G.,P. K., występując w imieniuFirmy PHU (...)z siedzibą wD.podjął czynności zmierzające do udaremnienia, lub znacznego utrudnienia stwierdzenia przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia, ich wykrycia, zajęcia, lub orzeczenia przepadku korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego w postaci pieniędzy w kwocie 2 364 801,96 zł, w ten sposób, że uzgadniał i zlecał innym osobom dokonywanie przelewów, wypłat gotówki z rachunków firmowych(...)i(...)celem uwiarygodnienia nieistniejących transakcji i wprowadzenia do obrotu gospodarczego pieniędzy pochodzących z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego, a w szczególności zlecił dokonanie lub sam dokonał z rachunku bankowegofirmy PHU (...)w(...) Bank (...)/Z.nr(...)przelewów na rachunek bankowy firmy(...)nr(...)w okresie od 31. 07. 2006 r. - 4. 01. 2007 r. w łącznej kwocie 3 662 921, 36 zł, oraz na rachunek firmy(...)nr(...)w okresie 8.01. 2007 r. - 11.01.2007 r. 4 przelewów w łącznej kwocie 289 671,99 zł, z tytułu - przedpłata na stal, rozliczenia wewnętrzne, zapłata za faktury, wiedząc iż żadna z opisanych transakcji nie miała miejsca w rzeczywistym obrocie gospodarczym, a realizowane rozliczenia mają charakter pozorny, przy czym uczynił sobie z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu, czym wyczerpał znamiona przestępstwa zart. 299 § 1 k.k.w zw. zart. 299 § 5 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i za to na mocyart. 299 § 5 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.wymierzono mu karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności.
W ramach zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.iart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k., ujętego w punkcie IV aktu oskarżenia, Sąd Okręgowy uznałP. M.za winnego tego, że w okresie od 13 maja 2006 r. do 25 stycznia 2007 r. wD.i innych miejscowościach na terenie kraju, działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu zP. K.,J. K. (1)iK. P., prowadząc działalność gospodarczą podfirmą PHU (...)z siedzibą wD., będąc podatnikiem podatku VAT, w składanych do Naczelnika Urzędu Skarbowego wD., deklaracjach podatkowych VAT – 7 za miesiące: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2006 r. podał nieprawdę co do faktu zaistnienia transakcji gospodarczych z firmami:(...),(...),(...),(...)dotyczących fikcyjnego zakupu towarów lub wykonania usług transportowych, posługując się jednocześnie nierzetelnymi fakturami VAT wskazującymi na sprzedaż towarów i usług do jegofirmy PHU (...)przez firmy:(...),(...),(...),(...), czym naraził Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wD.na uszczuplenie podatku VAT w kwocie l 025 015,60 zł, przy czym kwota uszczuplonej należności podatkowej stanowi wielką wartość, a ponadto uczynił sobie z popełniania przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu, w szczególności posłużył się wyszczególnionymi w wyroku: trzydziestoma siedmioma nierzetelnymi fakturami VAT wystawionymi przez(...), dwiema wystawionymi przezfirmę (...), dziesięcioma wystawionymi przez(...)oraz trzydziestoma czterema.wystawionymi przez firmę(...), czym wyczerpał znamiona przestępstwa skarbowego zart. 56 § 1 k.k.s.iart. 62 § 2 k.k.s.przy zast.art. 7 § 1 k.k.s.iart. 6 § 2 k.k.s.i za to na mocyart. 56 § 1 k.k.s.w zw. zart. 7 § 2 k.k.s.iart. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.k.s.,art. 38 § 2 pkt 1 k.k.s.orazart. 23 § 1 i 3 k.k.s.wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 400 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 złotych.
PonadtoP. M., w ramach ujętego w punkcie V aktu oskarżenia zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k., został uznany za winnego tego, że w okresie od 1 lutego 2006 r. do 25 maja 2006 r. wD., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu zK. K., prowadząc działalność gospodarczą podfirmą PHU (...)z siedzibą wD., będąc podatnikiem podatku VAT, w składanych do Naczelnika Urzędu Skarbowego wD.deklaracjach podatkowych VAT – 7 za miesiące: luty marzec i kwiecień 2006 r. podał nieprawdę co do faktu zaistnienia transakcji gospodarczych zfirmą (...) sp. z o.o., dotyczących fikcyjnego zakupu towarów lub wykonania usług posługując się jednocześnie nierzetelnymi fakturami VAT wskazującymi na sprzedaż towarów i usług do jegofirmy PHU (...)przezfirmę (...) sp. z o.o., czym naraził Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wD.na uszczuplenie podatku VAT w kwocie 39 038,56 zł, przy czym kwota uszczuplonej należności podatkowej stanowi małą wartość, czym wyczerpał znamiona przestępstwa skarbowego zart. 56 § 2 k.k.s.iart. 62 § 2 k.k.s.przy zast.art. 7 § 1 k.k.s.iart. 6 § 2 k.k.s.i za to na mocyart. 56 § 2 k.k.s.w zw. zart. 7 § 2 k.k.s.iart. 23 § 1 i 3 k.k.s.wymierza mu karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 złotych.
Opisywanym wyrokiem sądu I instancji oskarżonyJ. K. (1)również uznany został za winnego tego, że w okresie od 31 lipca 2006 r. do 11 stycznia 2007 r. wZ.,S.i innych miejscowościach na terenie kraju, działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, wspólnie i w porozumieniu zP. M.,S. G.,P. K., występując w imieniufirmy (...)z siedzibą wS., podjął czynności zmierzające do udaremnienia, lub znacznego utrudnienia stwierdzenia przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia, ich wykrycia, zajęcia, lub orzeczenia przepadku korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego w postaci pieniędzy w kwocie 2 730 338,01 zł, w ten sposób, że będąc pełnomocnikiem do firmowego rachunku bankowego w(...) Bank (...)/Z.nr(...)w okresie od 31.07.2006 r. - 4.01.2007 r. uzgodnił i przyjął na wspomniany rachunek 73 przelewy pieniędzy pochodzących odfirmy PHU (...)w łącznej kwocie 3 662 921,36 zł, z tytułu przedpłata na stal, rozliczenia wewnętrzne, zapłata za faktury, wiedząc iż żadna z opisanych transakcji nie miała miejsca w rzeczywistym obrocie gospodarczym, a realizowane rozliczenia mają charakter pozorny, a następnie z w/w konta w okresie od 9.11.2006 r. do 22.12.2006 r. dokonał 14 przelewów na rachunek firmy(...)nr(...)oraz w okresie od 11. 12.2006 r. do 4.01.2007 r. 8 przelewów na rachunek wspomnianej firmy nr(...)w łącznej kwocie 1 149 136,00 zł oraz w okresie od 31.07.2006 r. do 9.01.2007 r. dokonał wypłat gotówki wiedząc, iż żadna z opisanych transakcji nie miała miejsca w rzeczywistym obrocie gospodarczym, a realizowane rozliczenia mają charakter pozorny, przy czym uczynił sobie z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu, czym wyczerpał znamiona przestępstwa zart. 299 § 1 k.k.w zw. zart. 299 § 5 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i za to na mocyart. 299 § 5 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Nadto, w ramach ujętego w punkcie VII aktu oskarżenia zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.,J. K. (1)uznano za winnego tego, że w okresie od 11 września 2006 r. do 25 stycznia 2007 r. wZ.,D.i innych miejscowościach na terenie kraju, działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie zP. K.,P. M., będąc pełnomocnikiemfirmy (...)z siedzibą wS., będąc podatnikiem podatku VAT, w składanych do Naczelnika Urzędu Skarbowego wZ., deklaracjach podatkowych VAT – 7 za miesiące: wrzesień, październik, listopad i grudzień 2006 r. podał nieprawdę co do faktu zaistnienia transakcji gospodarczych z firmami:PHU (...),(...), dotyczących fikcyjnego zakupu towarów lub wykonania usług, wystawiając jednocześnie nierzetelne faktury VAT dofirmy PHU (...)wskazujące na sprzedaż towarów i usług przezfirmę (...)oraz posługując się nierzetelnymi fakturami VAT wskazującymi na sprzedaż towarów i usług dofirmy (...)przezfirmę (...), czym naraził Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wZ.na uszczuplenie podatku VAT w kwocie l 390 551, 65 zł, przy czym kwota uszczuplonej należności podatkowej stanowi wielką wartość, a ponadto uczynił sobie z popełniania przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu, w szczególności wystawił wymienione w wyroku nierzetelne faktury VAT dofirmy PHU (...)w ilości 37 sztuk, oraz posłużył się nierzetelnymi fakturami VAT. wystawionymi przez(...)w ilości 39 sztuk oraz jedną nierzetelną fakturą VAT wystawioną przez(...), czym wyczerpał znamiona przestępstwa skarbowego zart. 56 § 1 k.k.s.iart. 62 § 2 k.k.s.przy zast.art. 7 § 1 k.k.s.iart. 6 § 2 k.k.s.i za to na mocyart. 56 § 1 k.k.s.w zw. zart. 7 § 2 k.k.s.iart. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.k.s.,art. 38 § 2 pkt 1 k.k.s.orazart. 23 § 1 i 3 k.k.s.wymierzono mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wysokości 400 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 złotych.
K. P., oskarżonego w punkcie VIII aktu oskarżenia o popełnienie przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k., w ramach wymienionego zarzutu uznano za winnego tego, że w okresie od 13 maja 2006 r. do 25 grudnia 2006 r. działając wspólnie i w porozumieniu zP. M., w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wB.iD., prowadząc działalność gospodarczą pod firmą(...)sp. z o.o. z siedzibą wB., będąc podatnikiem podatku VAT, w składanych do Naczelnika Urzędu Skarbowego wB.deklaracjach podatkowych VAT – 7 za miesiące: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i listopad 2006 r. podał nieprawdę co do faktu zaistnienia transakcji gospodarczych zfirmą (...), dotyczących fikcyjnego zakupu towarów lub wykonania usług transportowych, wystawiając jednocześnie nierzetelne faktury VAT dofirmy PHU (...), wskazujące na dokonanie transakcji zakupu towarów lub wykonania usług transportowych, czym naraził Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wB.na uszczuplenie podatku VAT w kwocie 190 861,82 zł, przy czym uczynił sobie z popełniania przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu, w szczególności wystawił 34 dokładnie opisane w wyroku nierzetelne faktury VAT dofirmy PHU (...), czym wyczerpał znamiona przestępstwa skarbowego zart. 56 § 1 k.k.s.iart. 62 § 2 k.k.s.przy zast.art. 7 § 1 k.k.s.iart. 6 § 2 k.k.s.i za to na mocyart. 56 § 1 k.k.s.w zw. zart. 7 § 2 k.k.s.iart. 37 § 1 pkt 2 k.k.s.,art. 38 § 1 pkt 3 k.k.s.orazart. 23 § 1 i 3 k.k.s.wymierzono mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę złotych.
M. K. (1)uniewinniono od zarzucanego jej popełnienia przestępstwa zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.iart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k., mającego polegać na tym, że w okresie od l września 2006 r. do 31 stycznia 2007 r. wS.i innych miejscowościach na terenie kraju, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, mającej na celu popełnianie przestępstw przeciwko mieniu, obrotowi gospodarczemu i wiarygodności dokumentów, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w nieustalonej wysokości, według przyjętego i zaakceptowanego podziału ról i zadań przy realizacji poszczególnych przestępczych przedsięwzięć i podziału korzyści uzyskanych z przestępstwa, dla potrzeb zorganizowanej grupy przestępczej celem uwiarygodnienia fikcyjnych transakcji, na mocy udzielonegoJ. K. (1)pełnomocnictwa do reprezentowania firmy, umożliwiała mu występowanie w imieniu zarejestrowanej na niąfirmy (...)i wystawianie szeregu poświadczających nieprawdę faktur dotyczących wykonania usług transportowych i handlu materiałami stalowymi, a następnie posługiwanie się tymi dokumentamiP. K.,J. K. (1),P. M., czym ułatwiała wyżej wymienionym dokonywanie oszustw na szkodę Skarbu Państwa.
Ponadto opisywanym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach na mocyart. 85 k.k.,art. 86 § 1 k.k.orazart. 39 § 1 i 2 k.k.s.wymierzył kary łączne:P. M.– 4 lat pozbawienia wolności oraz grzywny w wysokości 700 stawek dziennych po 100 złotych iJ. K. (1)– 3 lat pozbawienia wolności oraz grzywny w wysokości 500 stawek dziennych po 100 złotych. Na mocyart. 299 § 7 k.k.orzeczono też od oskarżonychP. M.iJ. K. (1)przepadek na rzecz Skarbu Państwa w części równowartości korzyści majątkowych uzyskanych z popełnienia przestępstw, w kwotach po 50.000 złotych, a na mocyart. 63 § 1 k.k.zaliczono oskarżonym na poczet łącznych kar pozbawienia wolności okresy ich rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie:P. M.– w dniach od 11 marca do 1 września 2008 r.,J. K. (1)iK. P.– dzień 11 marca 2008 r. Orzeczono także o kosztach sądowych za I instancję.
Przedstawiony wyrok został zaskarżony przez prokuratora oraz obrońców oskarżonychP. M.,J. K. (1)iK. P..
Prokurator wniósł apelację w stosunku do wszystkich oskarżonych w zakresie uniewinnienia ich od popełnienia zarzucanych im przestępstw zart. 258 § 1 lub 3 k.k.oraz w stosunku do oskarżonejM. K. (1)w zakresie uniewinnienia jej od popełnienia zarzucanego przestępstwa zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mogący mieć wpływ na jego treść, polegający na uznaniu, że współdziałanie oskarżonych nie nosiło cech zorganizowania w rozumieniuart. 258 kk, a to wobec rzekomego braku wyodrębnionego ośrodka kierowniczego, funduszu grupy, systemu kar, czy też innych elementów niezbędnych dla istnienia zorganizowanej grupy przestępczej, podczas gdy prawidłowe ustalenia faktyczne, dokonane na podstawie dowodów w postaci zeznań świadków, faktur VAT, zestawień operacji na rachunkach bankowych, prowadzą do wniosku, że współdziałanie oskarżonych miało charakter zorganizowanej grupy przestępczej, kierowanej przezP. M.,J. K. (1)iP. K., funkcjonującej według utrwalonego podziału zadań i ról w przestępczym procederze i charakteryzującej się trwałą strukturą poziomą;

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mogący mieć wpływ na jego treść, polegający na uznaniu, że oskarżonaM. K. (1)udzielając oskarżonemuJ. K. (1)pełnomocnictwa do prowadzenia zarejestrowanej na nią działalności gospodarczej podfirmą (...)nie działała w zamiarze ułatwieniaJ. K. (1)oszustw na szkodę Skarbu Państwa, podczas gdy całokształt koliczności sprawy prowadzi do wniosku w tym zakresie, żeM. K. (1)udzielając pełnomocnictwa do prowadzenia w swoim imieniu działalności gospodarczej(...)miała pełną świadomość ułatwienia w ten sposóbJ. K. (1)popełnienia przestępstwa skarbowego.

Prokurator wniósł więc o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach Wydziałowi XXI Karnemu.
Obrońca oskarżonegoJ. K. (1)zaskarżył opisany wyrok w zakresie pkt. 2, 3, 7 i 8 na korzyść wymienionego oskarżonego i zarzucił:

1
naruszenie przepisów postępowania a toart. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.w zw. zart. 2 § 2 k.p.k.,art. 410 k.p.k.,art. 424 § 1 k.p.k.mające wpływ na treść wyroku, poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, przejawiającej się w selektywnym doborze materiału dowodowego i jego wybiórczej ocenie, a w szczególności oparciu ustaleń wyłącznie na niespójnych, niekonsekwentnych i mających cechy pomówienia zeznaniach świadkaP. K.iR. B. (1)oraz mających cechy subiektywnych przemyśleń a pozbawionych cech relacji o faktach świadków:A. W.,M. K. (2),M. N.,E. K.z pominięciem oceny tych dowodów według powyższych zasad procesowych oraz nieuwzględnieniu okoliczności i dowodów świadczących o niewinności oskarżonego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu wyroku;

2
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż zachowanie oskarżonego wyczerpało znamiona występku zart. 299 § 1 k.k.w zw. zart. 299 § 5 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k., podczas gdy zarzut „prania brudnych pieniędzy” wymaga do spełnienia ustawowych znamion czynu istnienia u sprawcy świadomości posługiwania się wartościami majątkowymi o przestępczym pochodzeniu oraz wolę udaremnienia lub znacznego utrudnienia identyfikacji tych wartości przez uprawnione organy, podczas gdy zgromadzone w sprawie dowody nie wykazywały w sposób nie budzący wątpliwości, aby oskarżony działał z taką świadomością i we wskazanym wyżej celu;

3
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że przestępstwa bazowe, zart. 56 § 1 k.k.s.iart. 62 § 1 k.k.s.przy zast.art. 7 § 1 k.k.s.iart. 6 § 2 k.k.s.w odniesieniu do czynu zart. 299 § 1 k.k.i§ 5 k.k.zostały popełnione w chwili dokonywania transakcji handlowych opisanych w zarzutach, a zatem dokonywanie przez oskarżonego wskazanych operacji bankowych z konta firmowego w okresie od 31 lipca 2006 roku do 11 stycznia 2007 roku uzasadnia twierdzenie, iż oskarżony dopuścił się popełnienia przestępstwa prania brudnych pieniędzy, podczas gdy skoro wymienione w przepisieart. 299 § 1 k.k.składniki majątkowe muszą pochodzić bezpośrednio z korzyści związanych z popełnieniem określonego czynu zabronionego, odpowiedzialność karna na gruncie tego przepisu może wystąpić tylko wówczas, gdy czyn bazowy zostanie popełniony przed podjęciem przez sprawcę realizacji wskazanych w nim znamion określających czynność sprawczą, co nie wystąpiło w opisanej sytuacji;

4
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia a mający istotny wpływ na treść wyroku, polegający na wadliwej ocenie zeznań świadkówP. K.iR. B. (1)poprzez przyznanie im waloru wiarygodności, wskazując je jako dowód pełnowartościowy, podczas gdy, oceniając treść zeznań złożonych w trakcie postępowania przygotowawczego, w odniesieniu do zmieniającej się roli procesowej wskazanych osób i uzyskanych realnych korzyści z przedstawienia okoliczności w konkretny sposób oraz niespójnych relacji o wzajemnych powiązaniach handlowych z pozostałymi osobami, nie pozwala na przyjęcie i bezkrytyczne uznanie ich zeznań za wiarygodne, co czyni je wątpliwymi, jak również mogącymi stanowić realizację zaplanowanych działań w ramach przyjętej wcześniej linii obrony;

5
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia a mający istotny wpływ na treść wyroku, polegający na przyjęciu, iż oskarżony w okresie od 14 września 2006 roku do 31 stycznia 2017 roku weW.,D.i innych miejscowościach na terenie kraju, działając wspólnie i w porozumieniu zP. K., posługiwał się poświadczającymi nieprawdę dokumentami CMR, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności zeznania świadków, nie potwierdzają, aby we wskazanym okresie oskarżony w ramach wykonywanych działań handlowych posługiwał się takimi dokumentami w opisany sposób;

6
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia a mający istotny wpływ na treść wyroku, polegający na przyjęciu, iż oskarżony swymi działaniami wyczerpał znamiona przestępstwa skarbowego polegającego na narażeniu na uszczuplenie podatku VAT oraz uchyleniu się od opodatkowania, podczas gdy zebrane dowody wskazują, iż działania oskarżonego sprowadzały się do realizowania faktycznych transakcji handlowych zakupu towarów od działających na rynku od działających na rynku i zarejestrowanych podmiotów gospodarczych i brak jest dostatecznych dowodów do uznania, że oskarżony pozyskał wiedzę albo też uczestniczył w działaniach tych podmiotów w zakresie pozyskiwania przez nie towaru, zatem brak jest jednoznacznych dowodów do stwierdzenia, że oskarżony wiedział, że pozyskany na wcześniejszym etapie obrotu towar był wyłącznie objęty wewnątrzwspólnotową dostawą w rozumieniu ustawy o VAT.

W oparciu o te zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku we wskazanej części i uniewinnienie oskarżonegoJ. K. (1)od popełnienia czynów wskazanych w pkt. 2,3,7,8 zaskarżonego wyroku, ewentualnie uchylenie wyroku we wskazanej części i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonegoP. M.zaskarżył powyższy wyrok w punktach 2, 3, 4, 5, 6, 11, 12, 12, 16 odnośnie tego oskarżonego na jego korzyść i podniósł zarzuty:

I
naruszenia istotnych przepisów postępowania mających wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a to:

-

-

obrazę przepisówart. 4 kpk,5 § 2 kpki7 kpk, która ma niewątpliwie wpływ na treść orzeczenia przez nienależyte rozważenie wszystkich okoliczności sprawy, rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości na niekorzyść oskarżonego oraz dowolną ocenę nie w pełni skoncentrowanego materiału dowodowego, co przejawia się między uznaniem, iż oskarżony brał udział w fikcyjnym obrocie stalą, działał razem z góry powziętym zamiarem nakierowanym na pozyskanie korzyści majątkowej poprzez uszczuplanie należności podatkowej, podawał nieprawdę co do faktu zaistnienia transakcji gospodarczych, nadto dopuścił się „prania” pieniędzy, podczas gdy sąd I instancji jedynie za prokuraturą przytoczył owe czynności sprawcze w zakresie czynów, za które został skazany, zaś w tym zakresie posługiwał się dowodem z zeznań świadkaP. K., którego zeznania winno się oceniać z nadzwyczajną ostrożnością, albowiem świadek ten za złożone w ten sposób, w których umniejszał swoją rolę i wskazywał naP. M., podczas gdy zeznania te nie zostały w żaden sposób zweryfikowane, zaśP. M.nigdy nie nabywał towaru odfirmy (...), ani w imieniu tej firmy, co stoi w sprzeczności z ustalonym przez sąd stanem faktycznym,

uznanie, iżP. M.wyczerpał znamiona czynu zart. 299 § 1 kkw zw. zart. 299§ jednakże w tej sytuacji, skoro – zgodnie z ustaleniami sądu – wystawianie pustych faktur VAT i wprowadzanie ich do ksiąg podatkowych stanowiło czynność sprawczą oszustwa podatkowego (to jest przestępstwa źródłowego), sąd winien wnikliwie rozważyć prawidłowość proponowanej aktem oskarżenia oceny, że stanowiło ono element przestępstwa zart. 299 kk, jednakże tego nie uczynił,

2
obrazę przepisówart. 74 § 1 kpk,art. 366 kpkorazart. 410 kpkpoprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co przejawia się między innymi:

-

-

nie wyjaśnieniem kwoty, jaka opisana jest w zarzucie prania pieniędzy, w sytuacji, gdy pozostały materiał dowodowy, tj. świadczący o rzekomym pozyskaniu w sposób nieuprawniony owych środków pochodzących ze stosowania zerowej stawki VAT to zupełnie inne kwoty, zaśfirma (...)kupowała zawsze towar po cenie brutto od firm polskich, stąd sprzedając ów towar dalej, bądź kupując od polskich firm cena była regulowana zgodnie z obowiązującymi stawkami rynkowymi różniącymi się od rzekomo nielegalnie pozyskanych kwot, co umknęło uwadze sądu I instancji,

nie przeprowadzeniu dowodu z akt postępowania skarbowego, jakie toczyło się do momentu jego zawieszenia, a to celem wyjaśnienia wszelkich istotnych wątpliwości, w tym zeznań składanych przez uczestników obrotu gospodarczego, w tym w szczególności zeznań składanych przezP. K.,A. B., którzy to w postępowaniu przygotowawczym składali odmienne wyjaśnienia mając status podejrzanych,

brak jakiegokolwiek ustalenia, który to materiał w postaci stali oraz na jakie kwoty miał zostać zakupiony przez firmyJ. D.,S. G.iK. P.od firmy znajdującej się poza terytorium naszego państwa, a następnie sprzedany do firmy oskarżonegoP. M.(...), co stanowi najistotniejszy dowód, by przypisać oskarżonemu realizację znamion oszustwa podatkowego, czego sąd w I instancji w żadnej mierze nie wykazał,

3
sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a to:

-

uznanie, iż to oskarżony działał w imieniufirmy (...), podczas gdy toP. K.zajmował się działalnością tejże firmy i nigdy oskarżonyP. M.nie odbierał towaru zarówno zprzedsiębiorstwa (...), jak też od innych podmiotów, celem jej dostawy poza granice kraju, a w konsekwencji:

II
błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wyroku przez przyjęcie, że:

-

oskarżony działał z góry powziętym zamiarem dokonania oszustwa podatkowego, a następnie prania pieniędzy, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia takiego działania przez oskarżonego, który działał w normalnym obrocie gospodarczym, zaś pomówienia świadkaK.nie zostały w żaden sposób zweryfikowane,

towar, jaki miał trafiać za granicę był rozładowywany między innymi wW., tj. na placu należącym dofirmy (...), podczas gdy toP. K.jako pełnomocnikfirmy (...)wskazywał miejsce docelowe dowodu, zaś oskarżonemuM.tłumaczył, że jest to towar pochodzący z innych polskich firm, nie zaś przeznaczony do obrotu wewnątrzwspólnotowego

Nadto obrońcaP. M.„z ostrożności procesowej” zarzucił rażącą surowość kary, jaka została wymierzona oskarżonemu, zarówno jako kara łączna, jak też w odniesieniu do poszczególnych do poszczególnych kar jednostkowych, gdy zważy się dotychczasową niekaralność oskarżonegoP. M., jego warunki osobiste, jak też niemożność wskazania, jakiego rodzaju korzyść majątkową odnieść miał rzekomo oskarżonyP. M., skoro, jak przyjmuje sąd I instancji, nie sposób odnieść się do tej kwestii mając na uwadze wielość osób biorących udział w obrocie stalą, a co ma niewątpliwie wpływ na wymiar kary.
Wskazując na te zarzuty obrońcaP. M.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o złagodzenie poszczególnych kar jednostkowych wymierzonych oskarżonemu, a w konsekwencji złagodzenie kary łącznej poprzez wymierzenie oskarżonemu kary łącznej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Obrońca oskarżonegoK. P.zaskarżył powyższy wyrok w części – co do kary i zarzucił wymierzenie oskarżonemuK. P.przez sąd I instancji nadmiernie surowej kary w postaci 8 miesięcy pozbawienia wolności i kary grzywny w wysokości 200 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 50 złotych za czyn zart. 56 § 1 k.k.s.iart. 62 § 2 k.k.s.przy zast.art. 7 § 1 k.k.s.iart. 6 § 2 k.k.s., przy czym kara wymierzona mu przez sąd z warunkowym jej zawieszeniem spełniłaby w pełni cele kary, uwzględniała stopień winy i stopień społecznej szkodliwości czynów. Dlatego obrońcaK. P.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku polegającego na wymierzeniu kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Nie była zasadna apelacja prokuratora w części, w której kwestionowano trafność uniewinnieniaM. K. (1)od zarzucanych jej przestępstw.
Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego, który zresztą w odniesieniu do oskarżonej był wyjątkowo skąpy.M. K. (1)powiązana była z objętymi aktem oskarżenia działaniami pozostałych oskarżonych poprzez fakt, że zarejestrowana na jej nazwiskofirma (...)występowała w transakcjach związanych z obrotem wyrobami stalowymi, co prowadziło - według stawianych zarzutów i ustaleń sądu I instancji - do bezprawnego uszczuplenia i przejęcia należnego Skarbowi Państwa podatku VAT. Sąd meriti ustalił jednak, że sama oskarżona nie uczestniczyła aktywnie w tej działalności, nie interesowała się nią, a w imieniu rzeczonej firmy działał w tym zakresie jej mążJ. K. (1), któremu udzieliła pisemnego pełnomocnictwa. Ustalenia te oparte zostały na zgodnych wyjaśnieniach oskarżonychM.iJ. K. (1), którym nie sprzeciwiały się jakiekolwiek inne dowody. Sąd Okręgowy wskazał przy tym, że na dokumentach wystawianych w imieniufirmy (...)nigdzie nie było podpisów oskarżonej. Należy też odnotować, że żadna z pozostałych osób przesłuchanych w toku niniejszego postępowania nie wskazywała na jakiekolwiek rzeczywiste zaangażowanie oskarżonej w działalność będącą przedmiotem rozpatrywanej sprawy, a wśród świadków byli także pracownicyfirmy (...)– np.R. B. (2).
Oskarżyciel publiczny w apelacji wywodził, że fakt udzielenia tego pełnomocnictwa w powiązaniu z całokształtem materiału dowodowego uzasadniał przypisanie oskarżonej zarzucanych jej przestępstw, w tym zwłaszcza pomocnictwa do wyłudzenia od Skarbu Państwa podatku VAT i posługiwania się nierzetelnymi fakturami. Wskazywał przy tym na okoliczność, że pierwsze płatności z tytułu działalności objętej zarzutami zaczęły wpływać na rachunek firmy oskarżonej przed udzieleniem pisemnego pełnomocnictwa mężowi, a nadto podnosił, że skoro oskarżeni pozostawali małżeństwem, a oskarżona pracowała w urzędzie celnym oraz prowadziła aktywnie swoją firmę we wcześniejszym okresie, to musiała wiedzieć i zarazem godzić się na taką przestępczą działalność.
Argumentacja przedstawiona przez prokuratora nie jest wystarczająca dla podważenia ustaleń i rozstrzygnięć sądu I instancji dotyczącychM. K. (1). Sąd meriti słusznie stwierdził, że brak jest rzeczywistych, przekonujących dowodów przemawiających za tym, że oskarżona wiedziała i godziła się na przestępną działalność z wykorzystaniem jej firmy. Okoliczności przywołane przez oskarżyciela publicznego stanowią jedynie niekorzystne dla oskarżonej hipotezy, nie poparte wyraźnymi dowodami. Mąż oskarżonej mógł się przecież w rzeczywistości zajmować sprawamifirmy (...)jeszcze przed datą udzielenia mu pisemnego pełnomocnictwa. Ponadto żaden dowód nie potwierdził wystarczająco wyraziście, żeM. K. (1)wiedziała o rzeczonych płatnościach, źródle ich pochodzenia, jak również o przedmiocie i mechanizmie całej działalności swojej firmy w zakresie handlu wyrobami stalowymi. Mogła natomiast pozostawać w przekonaniu, że wszystko odbywa się zgodnie z porządkiem prawnym, co słusznie przyjął sąd I instancji, wskazując przede wszystkim na brak dowodów przeciwnych takiej konstatacji.
Z tych wszystkich powodów sąd odwoławczy akceptując stanowisko Sądu Okręgowego w Katowicach w części dotyczącejM. K. (1)nie uwzględnił apelacji prokuratora wniesionej na jej niekorzyść i wyrok Sądu Okręgowego co do tej oskarżonej utrzymał w mocy.
W wyniku kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku Sąd Apelacyjny stwierdził, że sąd I instancji, po przeprowadzeniu prawidłowej oceny dowodów zebranych w toku postępowania, dokonał zasadniczo trafnych ustaleń faktycznych odtwarzając złożony mechanizm prowadzący finalnie do bezprawnego przejęcia znacznej części podatku VAT od nabywanych wyrobów stalowych.
Poprawnie odtworzony przez sąd meriti przestępczy proceder polegał na tym, żeA. B.za namowąP. M.udzieliłP. K.pełnomocnictwa do reprezentowania założonej przez siebie weW.firmy (...), a następnie w oparciu o to pełnomocnictwo składane były zamówienia na zakup rzekomo przez tę włoską firmę wyrobów metalowych, w tym głównie prętów stalowych od(...) S.A.(dawniejHuta (...)) oraz(...)wD.(hurtowni wyrobów hutniczych). Składano przy tym u sprzedających dokumenty przewozowe CMR, nieprawdziwie poświadczające, że zakupiony towar zostanie przewieziony doW., wobec czego wyroby te były sprzedawane z zerową stawką podatku VAT, jako że ich zbycie miało nastąpić w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Odebrane od producenta i hurtownika wyroby stalowe, zgodnie z poleceniami wydawanymi przezP. M.iJ. K. (1)kierowcom przewożącym towar, nie były wywożone za granicę, tylko trafiały do firm(...)i(...), ewentualnie przewożone były bezpośrednio do kontrahentów tych podmiotów. W ten sposób firmy prowadzone przezP. M.orazJ. K. (1)uzyskiwały wyroby hutnicze za cenę niższą o wartość podatku VAT od towarów dostępnych u producenta i wiodącego hurtownika. Następnie wyroby te były sprzedawane przez firmy oskarżonych własnym kontrahentom, po bardzo atrakcyjnej cenie, która mogła być nawet nieco niższa, niż cena producenta. Przy tej sprzedaży firmy(...)i(...)wystawiały faktury naliczając i pobierając VAT od wyrobów hutniczych, który, jeśliby nie udokumentowały zakupu tych towarów innymi fakturami VAT, zmuszone byłyby odprowadzić na rzecz Skarbu Państwa. Dlatego pozyskiwane były przezP. M.,J. K. (1)iP. K.faktury poświadczające niezgodnie z prawdą kupno rzeczonych wyrobów hutniczych przez ich firmy od krajowych podmiotów, które nigdy takiej sprzedaży nie dokonały – tj.(...)J. D.,(...)S. G.,(...) sp. z o.o.kierowanej przezK. P., a także(...)dlafirmy (...). Na podstawie tych faktur, ewidencjonowanych w księgowościach firm(...)i(...), podmioty te w rozliczeniach podatku VAT z urzędami skarbowymi deklarowały uiszczenie przez siebie podatku VAT naliczonego w tych fikcyjnych fakturach, dzięki czemu mogły dokonać jego odliczenia od podatku należnego ujmowanego w wystawianych przez siebie fakturach sprzedaży wyrobów stalowych odbiorcom finalnym. Dzięki temuP. M.iJ. K. (1)zatrzymywali u siebie sumy obejmujące większość kwot podatku VAT ujmowanego w swoich fakturach sprzedaży wyrobów stalowych, nabywanych w rzeczywistości bez tego podatku. Z kolei wymienione firmy dostarczające fikcyjne faktury, nie rozliczały się z ujętego w nich podatku VAT, nie odprowadzając go na rzecz Skarbu Państwa. Po uzyskaniu zapłaty od swoich odbiorców, firmy(...)i(...)celem uwiarygodnienia istnienia transakcji nabycia towarów od firm wystawiających fikcyjne faktury, wielokrotnie przelewały na ich rachunki środki pieniężne odpowiadające zapłacie za ujęte w tych fakturach towary. Środki te były niezwłocznie wypłacane i przekazywane z powrotem w gotówce oskarżonym.
Opisany przestępny proceder zrekonstruowany został, wbrew sugestiom zawartym w apelacjach obrońcówP. M.iJ. K. (1), nie w oparciu o pojedyncze dowody z zeznań świadków nieprzychylnych tym oskarżonym, czy też posiadających uchwytny interes w składaniu niekorzystnych dlań depozycji, ale na podstawie bez mała wszystkich dowodów przeprowadzonych w niniejszej sprawie. Oprócz wyjaśnieńP. M.iJ. K. (1), negujących swój udział w przestępczym przedsięwzięciu, a także wyjaśnień pozostałych oskarżonych i zeznań świadków, którzy nie posiadali lub twierdzili, że nie posiadają istotnych informacji na ten temat, cały konglomerat wzajemnie zgodnych dowodów potwierdzał wersję przyjętą przez sąd I instancji.
O sposobie i celu udzielenia pełnomocnictwaP. K.za namowąP. M.zeznawali świadkowieA. B.iP. K.. Na temat odbioru towarów i przewożenia ich na poleceniaP. M.orazJ. K. (1)wbrew dokumentom CMR nie za granicę, a na teren firm oskarżonych, gdzie następował ich rozładunek, zeznawali zgodnie liczni świadkowie – kierowcy, na których powołuje się sąd I instancji w uzasadnieniu swojego wyroku, tj.A. W.,M. K. (2),M. S.,M. P.,A. S.,J. K. (2),D. I.,D. C.,B. Ł.,M. N.,M. R.,A. G.,K. C.,E. K.,S. L.,M. D.,Z. L., czyR. T.. ŚwiadkowieJ. D.iS. G.przekonująco zeznali, że w ramach swoich firm nie prowadzili faktycznej działalności polegającej na obrocie wyrobami stalowymi, nie kupowali, nie przechowywali i nie sprzedawali takich towarów, a jedynie udostępniali swoje pieczątki firmoweP. K.i podpisywali się na dostarczanych przez niego fakturach. Rezultaty licznych kontroli skarbowych i zeznania świadków – pracownic urzędów skarbowychS. K. (1), czyJ. W., a przede wszystkim zebrana w sprawie dokumentacja, wskazywały na całkowitą fikcyjność faktur sprzedaży wyrobów stalowych na rzecz(...)i(...), o czym w szczególności świadczył brak jakichkolwiek dokumentów poświadczających nabycie rzeczonych towarów przez firmy odgrywające dla oskarżonychP. M.iJ. K. (1)rolę dostarczycieli faktur.
W świetle całokształtu zebranego i prawidłowo przeanalizowanego przez sąd I instancji materiału dowodowego jako zupełnie bezzasadne jawią się więc zarzuty podniesione w apelacjach obrońcówP. M.iJ. K. (1), wskazujące na nieprawidłową ocenę dowodów przez sąd I instancji, bądź błędy w ustaleniach faktycznych w zakresie odtworzonego mechanizmu bezprawnego przejmowania kwot podatku VAT.
Nie można zgodzić się z twierdzeniami zawartymi w pierwszym z zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonegoJ. K. (1), jakoby sąd I instancji dokonał nieuprawnionej, selektywnej oceny dowodów opierając swe ustalenia w zakresie winy oskarżonego na niespójnych i niekonsekwentnych pomówieniachP. K.iR. B. (1)oraz subiektywnych przemyśleniach świadkówW.,K.,N.iK.. Jak już wykazano, to wersja przedstawiana przez oskarżonychJ. K. (1)iP. M., sprowadzająca się w zasadzie do prostej negacji zarzutów, bez prób rozsądnego wytłumaczenia wyłaniającego się z dokumentów i zeznań świadków uwikłania ich firm w proceder prowadzący do przejmowania podatku VAT bezprawnie nie odprowadzanego na rzecz Skarbu Państwa, była oparta na dowodach odosobnionych w postaci nie znajdujących potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym wyjaśnień samych oskarżonych. Słusznie sąd meriti ocenił je jako niewiarygodne i zmierzające do uniknięcia odpowiedzialności za popełnianie niezwykle lukratywnych przestępstw dotyczących podatku VAT. Pozostałe natomiast dowody, w tym wymienione w zarzucie obrońcy, pozostawały we wzajemnej godności z całością obszernej dokumentacji, rezultatami kontroli skarbowych i powoływanymi już zeznaniami prawie wszystkich, poza oskarżonymi, osób przesłuchanych w trakcie postępowania w niniejszej sprawie. Dlatego twierdzenia prezentowane w tym zarzucie sąd odwoławczy uznał za oderwane od rzeczywistej sytuacji procesowej i faktycznej, jaka wystąpiła w rozpatrywanej sprawie.
Podobnie nie zasługiwały na uwzględnienie zastrzeżenia podniesione w zarzucie z punktu 4 apelacji obrońcy oskarżonegoJ. K. (1). Zarzut ten, wskazujący na błąd w ustaleniach faktycznych, de facto dotyczył nieprawidłowej zdaniem apelującego oceny dowodów z zeznań świadkówP. K.iR. B. (1). Prawdą jest, że złożenie przez tych świadków zeznań opisujących mechanizm działania całej grupy osób, co stanowiło dla oskarżyciela publicznego istotne dowody zaistnienia przestępstw, mogło przynieść tym świadkom korzyści procesowe w postępowaniach skierowanych przeciwko nim samym. Jednakże, jak już podkreślano, nie były to jedyne dowody świadczące o popełnieniu przezJ. K. (1)iP. M.zarzucanych im czynów, a sąd I instancji ocenił zeznania wymienionych świadków wszechstronnie, w zestawieniu z pozostałym miarodajnym materiałem dowodowym. Swoje stanowisko w tej kwestii należycie i przekonująco uzasadnił i w ocenie sądu odwoławczego brak jest podstaw do stwierdzenia, aby danie wiary zeznaniom świadkówP. K.iA. B.nastąpiło z naruszeniem przepisów proceduralnych normujących zasady postępowania dowodowego, bądź prowadziło do błędnych ustaleń faktycznych.
Nie doszło też do błędnych ustaleń w zakresie przypisanegoJ. K. (1)współudziału w przestępstwie posługiwania się poświadczającymi nieprawdę dokumentami CMR, o czym mowa w piątym zarzucie apelacyjnym autorstwa jego obrońcy. Wprawdzie w istocie oskarżonyJ. K. (1)osobiście nie wypełniał tych dokumentów i nie składał ich u sprzedawców wyrobów stalowych, jednakże przypisany mu w punkcie 2 zaskarżonego wyroku czyn zart. 273 k.k.w zw. zart. 12 k.k.dotyczył jego działania wspólnie i w porozumieniu zP. M.orazP. K.. O istnieniu takiego porozumienia, umożliwiającego przypisanie sprawcy odpowiedzialności za całość objętego nim przestępnego działania, świadczyły nie tylko zeznaniaP. K., ale przede wszystkim liczne relacje kierowców odbierających towar z huty i hurtowni z użyciem dokumentów przewozowych CMR, którym następnie właśnieJ. K. (1)wydawał wiążące polecenia rozładowania wyrobów stalowych na terenie kraju, a także odbierał od kierowców rzeczone dokumenty CMR. Przytoczyć tu przykładowo można właśnie powoływane także przez sąd I instancji zeznania świadkówA. W.,M. N., czyE. K., które jednoznacznie przedstawiały takie sytuacje i nie mogły być uznane za subiektywne, oderwane od faktów przemyślenia, zwłaszcza wziąwszy pod uwagę ich konkretność i wzajemną zgodność.
Sąd odwoławczy nie dopatrzył się także błędu w ustaleniach sądu meriti w odniesieniu do okoliczności, o których mowa w punkcie 6 apelacji obrońcy oskarżonegoJ. K. (1). Nie miał decydującego znaczenia w tej sprawie fakt, że obrót towarowy w tej sprawie był rzeczywisty, a nie pozorny, gdyż w ramach przedstawionego już wyżej złożonego mechanizmu przestępczego, w rzeczywistości uzyskiwano wyroby stalowe, za które nie płacono podatku VAT, następnie sprzedawano je za cenę powiększoną o ten podatek, po czym uzyskiwano fikcyjne faktury umożliwiające w znacznej części nieodprowadzanie tej publicznoprawnej daniny na rzecz Skarbu Państwa. Za aktywnym i świadomym udziałemJ. K. (1)w całym procederze przemawiały relacjonowane fakty odbierania przez oskarżonego dokumentów CMR od kierowców, którym polecał rozładowanie towarów tak, aby pozostały do dyspozycjifirmy (...), a następnie uzyskiwanie na te wyroby całkowicie fikcyjnych faktur VAT wystawianych przez podmioty, które w rzeczywistości wyrobami stalowymi nie handlowały. Faktury te posłużyły następnie do rozliczeń podatkowych firmy kierowanej przez oskarżonego, dzięki czemu uzyskała ona znaczne, nienależne przysporzenia majątkowe, odpowiadające nieodprowadzonemu podatkowi od towarów i usług. Wszystkie elementy tego mechanizmu i aktywnego uczestnictwa oskarżonegoJ. K. (1)w realizacji przedstawionych działań zostały w należyty sposób ustalone przez sąd I instancji, na podstawie prawidłowo ocenionego zestawienia przeprowadzonych dowodów, wobec czego zarzuty apelacyjne w tym zakresie nie mogły zyskać aprobaty w instancji odwoławczej.
Na podobną negatywną ocenę zasługiwały podniesione w apelacji obrońcy oskarżonegoP. M.(przedstawione dosyć chaotycznie w punktach I. 1), I. 2. tiret pierwsze i trzecie, I. 3) oraz II. tejże apelacji) zarzuty niewłaściwej oceny dowodów i błędów w ustaleniach faktycznych przy rekonstrukcji udziału tego oskarżonego w procederze prowadzącym do dokonania oszustw podatkowych w zakresie podatku VAT od wyrobów stalowych.
Jak już wskazano, prowadzona przezP. M.firma (...), zgodnie z ustaleniami sądu I instancji, nie brała udziału w fikcyjnym obrocie stalą, a w obrocie rzeczywistym, przeprowadzanym jednak w oszukańczy sposób tak, aby nie odprowadzić podatku VAT należnego od tych wyrobów na rzecz Skarbu Państwa i przejąć większą jego część naliczaną przy odsprzedaży tych towarów własnym kontrahentom. Dlatego nie można było skutecznie zarzucić sądowi I instancji, że nieprawidłowo ustalił, iżP. M.brał udział w fikcyjnym obrocie wyrobami stalowymi, skoro okoliczność ta nie wynikała wcale z ustaleń sądu I instancji.
Słusznie zostały uznane za wiarygodne zeznania świadkaP. K., z uwagi na ich zgodność z innymi wiarygodnymi dowodami, w tym zeznaniami świadkaA. B.i procesowymi wypowiedziami licznych świadków kierowców odbierających towary z huty i zhurtowni (...), relacjonujących wiodącą, kierowniczą wręcz rolęP. M.przy nabywaniu wyrobów stalowych rzekomo w imieniu włoskiejfirmy (...), a następnie polecanie rozładowania ich na tereniefirmy (...)i pozostawianie ich wbrew dokumentom CMR do jego dyspozycji. Jednolita wymowa wszystkich, poza wyjaśnieniami oskarżonychM.,K.iP., dowodów w tym zakresie, przemawiała za prawidłowością uznania za wiarygodne niekorzystnych dlaP. M.dowodów, w tym obciążających zeznań świadkaP. K..
Trafnie sąd I instancji ustalił też, żefirma (...)nie kupowała rzeczonych wyrobów stalowych od innych polskich firm na terenie kraju, gdyż wynikało to bezsprzecznie z zeznań świadków związanych z tymi firmami (J. D.,S. G., czyI. H.- w odniesieniu dofirmy (...)), wskazujących na wystawianie dlaL.Centrum jedynie fikcyjnych faktur VAT na te towary, bez prowadzenia nimi rzeczywistego obrotu. Ponadto w dokumentacjach tych firm brak było jakichkolwiek śladów nabycia tychże wyrobów stalowych, które następnie miały być sprzedawanefirmie (...). Nietrafny był przy tym również zarzut z punktu I. 2. tiret drugie apelacji obrońcy oskarżonegoP. M., gdyż Sąd Okręgowy przeprowadził w końcowej fazie procesu w I instancji dowody z akt i decyzji wydanych w toku postępowań skarbowych dotyczących podmiotów dostarczających fakturyfirmie (...), a rezultaty tych postępowań kontrolnoskarbowych, relacjonowane także przez świadków – pracowników urzędów skarbowych, pozostawały w całkowitej zgodności z ustaleniami faktycznymi dokonanymi w I instancji.
Nie mógł więc Sąd Okręgowy poczynić sugerowanych w apelacji obrońcyP. M.ustaleń, jaki towar i w jakiej ilościfirmy (...),S. G.iK. P.kupowały od podmiotu zagranicznego, ponieważ trafnie zostało ustalone i przekonująco uzasadnione twierdzenie, że wymienione podmioty nie uczestniczyły w rzeczywistości w faktycznym obrocie towarowym.
Nic nie przemawiało natomiast za lansowaną w apelacji obrońcyP. M.tezą, że toP. K.kierował samodzielnie całym przestępczym przedsięwzięciem, wprowadzając przy tym w błądP. M.co do tego, że dostarczane do jego firmy wyroby stalowe pochodzą z innych polskich firm, a nie z wewnątrzwspólnotowej dostawy na rzeczfirmy (...). Za taką wersją nie przemawiał w zasadzie żaden dowód z przeprowadzonych w dotychczasowym postępowaniu, w tym także oprócz wymienianych już wielokrotnie licznych dowodów z zeznań świadków, w znacznej części sprzeciwiały się temu wyjaśnienia samegoP. M.z postępowania przygotowawczego. Z tych wszystkich względów apelacja obrońcy oskarżonegoP. M.w części zmierzającej do zakwestionowania jego udziału w procederze prowadzącym do oszustw podatkowych nie mogła zostać uwzględniona.
Wobec podobieństwa podniesionych uchybień celowe jest łączne odniesienie się do zarzutów zawartych w apelacjach obrońcówJ. K. (1)iP. M.dotyczących przypisania tym oskarżonym popełnienia przestępstw zart. 299 § 1 k.k.w zw. zart. 299 § 5 k.k.w zw. zart. 12 i 65 § 1 k.k.W tym zakresie obrońcy zakwestionowali ustalenia sądu I instancji wskazujące na wyczerpanie przez oskarżonych znamion przestępstwa tzw. prania brudnych pieniędzy, a zwłaszcza przedmiotowego znamienia pochodzenia środków finansowych z korzyści związanych z popełnieniem przestępstwa w sytuacji, gdy popełnienie tzw. przestępstwa bazowego (w tym przypadku oszustwa podatkowego dotyczącego VAT) w czasie wykonywania operacji gotówkowych jeszcze nie zostało dokonane, jak również znamion strony podmiotowej, tj. istnienia świadomości posługiwania się wartościami majątkowymi pochodzącymi z przestępstwa, zamiaru udaremnienia lub znacznego utrudnienia ich identyfikacji. Ponadto obrońca oskarżonegoP. M.podniósł zastrzeżenia co do kwot, które znalazły się w zarzutach i przypisanych czynach zart. 299 § 1 i 5i in.k.k.
Sąd Apelacyjny stwierdził, że zarzuty odnoszące się do przestępstw zart. 299 § 1 i 5 k.k., chociaż wskazywały na istotny problem prawny nie roztrząsany przez Sąd Okręgowy, co do istoty nie były zasadne, jednakże w ich następstwie konieczna okazała się modyfikacja przypisanych oskarżonym czynów poprzez opisowe doprecyzowanie środków finansowych stanowiących przedmiot przestępstw zart. 299 § 1w zw. zart. 299 § 5i in.k.k.
Na wstępie rozważań dotyczących występków tzw. prania brudnych pieniędzy należy zaznaczyć, że sąd odwoławczy, podobnie jak sąd I instancji, w pełni aprobuje poglądy prawne wyrażone w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego mającej moc zasady prawnej z dnia 18 grudnia 2013 r. (sygn. I KZP 19/13, OSNKW z 2014 r., z.1, poz.1), w której przyjęto, że przedmiotem czynności wykonawczej przestępstwa zart. 299 § 1 k.k., a co za tym idzie także zart. 299 § 5 k.k.w zw. zart. 299 § 1 k.k., mogą być środki płatnicze i inne wymienione w tym przepisie składniki mienia pochodzące bezpośrednio lub pośrednio z popełnienia czynu zabronionego, a sprawcą tego przestępstwa może być również sprawca czynu zabronionego, z którego popełnieniem związana jest korzyść stanowiąca przedmiot czynności wykonawczej.
W świetle przytoczonej uchwały, dla oceny prawidłowości przypisania oskarżonym popełnienia występków zart. 299 § 1 k.k.w zw. zart. 299 § 5 k.k.konieczne jest dokonanie całościowej oceny czynów oskarżonych dotyczących środków pieniężnych i ich usytuowania na tle całego procederu zmierzającego do dokonania oszustw podatkowych. Tylko takie holistyczne podejście, zamiast prezentowanego w apelacjach ujęcia wyrywkowego – oderwanego od całokształtu działalności oskarżonych, pozwala na miarodajną ocenę, czy znamiona przestępstw zart. 299 § 1 i 5 k.k.zostały w tym przypadku zrealizowane.
Należy zatem zauważyć, że dokonywane przez oskarżonych przelewy finansowe, zgodnie z prawidłowymi ustaleniami sądu I instancji, występowały na końcowym, choć nie ostatnim etapie zrekonstruowanego procederu ukierunkowanego na przejęcie kwot z należnego Skarbowi Państwa podatku VAT. Oskarżeni najpierw uzyskali pod pretekstem dostawy wewnątrzwspólnotowej towary bez uiszczenia w ich cenie podatku od towarów i usług, następnie zbywali je naliczając podatek VAT, po czym uzyskiwali fikcyjne faktury VAT pozwalające na nieodprowadzanie tego podatku Skarbowi Państwa przy finalnym rozliczeniu. Dla stworzenia pozorów, że te ostatnie faktury dotyczyły transakcji rzeczywistych, dokonywane były właśnie te rozpatrywane przelewy środków pieniężnych na rzecz pozornych kontrahentów – dostarczycieli faktur, po czym środki te były niezwłocznie wypłacane. Istotne jest przy tym, że jak wynika z zeznań świadkaP. K.przesłuchiwanego jako podejrzany w postępowaniu przygotowawczym, środki te były uruchamiane dopiero po znalezieniu finalnego kontrahenta na wyroby stalowe – pochodziły z dokonywanej przez takiego kontrahenta zapłaty za wyroby stalowe. Środki te obejmowały zatem oprócz ceny netto za towar, także naliczany podatek VAT, który zgodnie z planem i przebiegiem całego procederu miał być przejęty przez firmy oskarżonych na skutek oszukańczych działań wobec Skarbu Państwa. Zatem te środki finansowe przelewane przez oskarżonych wystawcom fikcyjnych faktur zawierały w sobie podatek VAT stanowiący przedmiot przestępstwa oszustwa podatkowego, które właśnie było popełniane, a którego tylko ostatni akord polegał na późniejszym rozliczaniu się z urzędami skarbowymi i wykazywaniu przy użyciu fikcyjnych faktur braku obowiązku odprowadzenia na rzecz Skarbu Państwa rzeczonego podatku. Co więcej, dokonanie opisywanych przelewów, a następnie wypłacanie tych kwot i nigdzie już nieewidencjonowane przekazywanie ich z powrotem do dyspozycji oskarżonych, w oczywisty sposób mogło udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie ich przestępnego pochodzenia, miejsca umieszczenia, czy też wykrycie, zajecie i orzeczenie przepadku tej gotówki, która finalnie znalazła się w posiadaniu oskarżonych, a stanowiła bezprawnie przejęty podatek VAT.
Należy więc stwierdzić, w zgodzie z wykładnią znamion przestępstwa zart. 299 § 1 k.k.przedstawioną w cytowanej uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego, że wykonywanie przez sprawców przestępstwa oszustwa skarbowego w trakcie złożonego, wieloetapowego mechanizmu przestępnego, chociaż jeszcze przed jego zakończeniem, czynności będących w istocie ukrywaniem środków finansowych stanowiących zysk z tegoż czynu zabronionego, wyczerpuje przedmiotowe znamiona występku zart. 299 § 1 k.k., a jeśli popełniane jest, tak jak w rozpatrywanym przypadku, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami – zart. 299 § 5 k.k.w zw. zart. 299 § 1 k.k.
Biorąc pod uwagę, że w postępowaniu przed sądem I instancji wykazane zostało, że oskarżeniP. M.iJ. K. (1)mieli pełną orientację co do pochodzenia i charakteru przelewanych środków, a celem ich działania było przejęcie należnego Skarbowi Państwa podatku VAT, stanowiącego składnik przelewanych i ukrywanych następnie kwot pieniężnych, sąd odwoławczy nie dopatrzył się błędów w ustaleniach faktycznych sądu I instancji prowadzących do przypisania oskarżonym odpowiedzialności karnej za występki zart. 299 § 1 k.k.w zw. zart. 299 § 5 k.k., w zw. zart. 12 i art. 65 § 1 k.k.
Jednakże należy zauważyć, że określenie w wyroku sądu I instancji kwot będących przedmiotem przestępstw zart. 299 § 1w zw. z § 5 i in.k.k.nie zostało szczegółowo wyliczone i uzasadnione przez sąd meriti, a zestawienie tych kwot z sumami podanymi w końcowych częściach opisów czynów z punktów 4 i 7 zaskarżonego wyroku wskazuje, że wartości te obejmować mogą środki wyższe, aniżeli kwoty odpowiadające samemu podatkowi VAT ujętemu w fakturach, w związku z którymi dokonywano przelewów, co podnosił też obrońca oskarżonegoP. M.w punkcie I. 2. tiret pierwsze swojej apelacji. W związku z tym sąd odwoławczy dokonał w punkcie 3 wyroku odwoławczego stosownej zmiany zaskarżonego wyroku w jego punktach 4 i 7, wprowadzając opisowe określenie przedmiotu wykonawczego przestępstw zart. 299 § 1 i § 5i in.k.k.Szczegółowe obliczenie kwot będących przedmiotem tych występków możliwe jest po wyliczeniu podatku VAT zawartego w ogólnych sumach przelewów wyszczególnionych w końcowych fragmentach czynów przypisanych oskarżonym w punktach 4 i 7 zaskarżonego wyroku. Nie jest jednak niezbędne dokonywanie dalszych korekt pierwszoinstancyjnego orzeczenia w tym zakresie, skoro orzeczony wobec oskarżonych w punkcie 12 wyroku sądu I instancji przepadek w trybieart. 299 § 7 k.k.obejmuje tylko część korzyści majątkowych uzyskanych z popełnienia przestępstw – znacznie niższą od kwot podatku VAT zawartego w dokonanych przelewach.
Dlatego po dokonaniu opisanej zmiany, w pozostałym zakresie utrzymano w mocy rozstrzygnięcia sądu I instancji dotyczące przestępstw zart. 299 § 1 k.k.w zw. zart. 299 § 5 k.k.w zw. zart. 12 k.ki w zw. zart. 65 § 1 k.k.
Za nie pozbawioną podstaw uznano natomiast apelację prokuratora w części dotyczącej uniewinnienia oskarżonychP. M.,J. K. (1)iK. P.od popełnienia zarzucanych im przestępstw zart. 258 § 3 i § 1 kodeksu karnego, tj. od udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, a w przypadkuP. M.iJ. K. (1)– kierowania tą grupą.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd I instancji stwierdził, ze oskarżeni nie stworzyli żadnej struktury o mniejszym lub większym stopniu zorganizowania, ich współdziałanie nie wykroczyło poza ramy współsprawstwa, nie wytworzyli struktury z minimalnie chociażby wyodrębnionym ośrodkiem kierowniczym, jak również nie utworzyli żadnego funduszu grupy, czy systemu kar, które sąd meriti uznawał za niezbędne elementy funkcjonowania grupy przestępczej.
Argumentacji Sądu Okręgowego nie można jednak uznać za przekonującą. Z prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych wynika bowiem, że proceder, w którym uczestniczyli oskarżeni, dla jego skutecznego przeprowadzenia wymagał znacznego stopnia zorganizowania i skoordynowanego współdziałania wielu osób. Konieczne było bowiem składanie zamówień rzekomo w imieniufirmy (...), zorganizowanie odbioru towaru, a następnie polecanie kierowcom pozostawienia go do dyspozycji oskarżonych, przeprowadzenie rozładunku, pozyskiwanie klientów finalnych i dokonanie im sprzedaży, po czym uzyskiwanie fikcyjnych faktur VAT na zakup tych samych rzeczy w tej samej ilości, po cenach nieznacznie niższych od cen ostatecznej sprzedaży, a wreszcie dokonywanie rozliczeń z właściwymi urzędami skarbowymi w sposób uwzględniający fikcyjne faktury VAT. Jak zauważył także sąd I instancji, przy wykonywaniu wszystkich tych działań składających się na skomplikowany proces przejmowania podatku VAT przy okazji handlu wyrobami stalowymi, doszło do podziału ról między wieloma osobami. Kto inny składał zamówienia, inne osoby organizowały transport, wydawały polecenia kierowcom, kolejni zaś współuczestnicy procederu organizowali fikcyjne faktury. Tenże sam sąd I instancji wskazywał, żeP. M.iJ. K. (1)wspólnie zP. K.pełnili wiodącą rolę w tym przestępczym procederze.
W ocenie sądu odwoławczego Sąd Okręgowy nie wziął przy tym pod uwagę w dostatecznym stopniu specyfiki przestępczości gospodarczej i jako czynniki decydujące dla możliwości zakwalifikowania danego współdziałania jako udział w grupie przestępczej uwzględniał elementy charakterystyczne dla typowych grup lub związków przestępczych o charakterze kryminalnym, takie jak wyraźnie wyodrębnione przywództwo, stosowanie systemu kar wobec członków grupy, czy tworzenie funduszu na potrzeby członków grupy, którzy popadną w tarapaty. Tymczasem nie są to cechy konstytutywne, zawsze konieczne dla stwierdzenia istnienia grupy przestępczej, zaś w piśmiennictwie (np. Z. Ćwiąkalski w: A. Zoll (red.): Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, Zakamycze 2006, teza 17 do art. 258) oraz judykaturze (np. wyrok SN z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. IV KK 295/13, LEX nr 1415510) wskazywano, że do przyjęcia działalności w zorganizowanej grupie nie jest wymagany wysoki stopień jej zorganizowania – wystarcza nawet niski poziom organizacji, o ile ułatwia możliwość dokonywania przestępstw, a członków grupy, w ilości co najmniej trzech, musi łączyć wspólna chęć popełniania przestępstw, jak i gotowość do takich działań na rzecz grupy, które mogą ułatwić ich dokonywanie. Za konieczny uznać należy również choćby minimalny element stałości funkcjonowania grupy mającej na celu popełnianie przestępstw.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania i podzielając w znacznej mierze argumenty przedstawione w apelacji prokuratorskiej w tym zakresie, sąd odwoławczy uchylił zaskarżony wyrok w części obejmującej uniewinnienia oskarżonychP. M.,J. K. (1)iK. P.od zarzucanych im przestępstw zart. 258 § 3 lub 1 k.k.i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach. W postępowaniu ponownym sąd meriti po wysłuchaniu oskarżonych i przesłuchaniu głównych świadków, do których należy zaliczyćP. K.,J. D.,S. G.,A. B.,I. H.iS. K. (2), rozważy zastosowanie w odniesieniu do pozostałych dowodów regulacji zart. 442 § 2 k.p.k., a następnie dokona ponownej oceny całokształtu materiału dowodowego pod kątem możliwości przypisania oskarżonym udziału lub kierowania zorganizowaną grupą mającą na celu popełnianie przestępstw skarbowych i innych, a zajęte stanowisko wyczerpująco uzasadni.
Sąd odwoławczy podzielił stanowisko sądu I instancji, niekwestionowane przez strony, że oskarżeni nie wyczerpali swoimi działaniami pełnego zestawu znamion zarzucanych im przestępstw zart. 286 § 1 k.k.Rzeczywiście w sytuacji, gdy oskarżeni nie występowali o zwrot naliczonego podatku VAT, a jedynie w drodze procedury tzw. samoobliczania deklarowali i uiszczali ten podatek w kwotach znacznie niższych niż powinni, przy czym organy podatkowe nie ingerowały w proces rozliczania podatku, nie można było dopatrzyć się rozporządzenia mieniem po stronie osoby wprowadzanej w błąd lub której błąd, czy niezdolność należytego pojmowania działań wyzyskano. Istotny element przestępstwa oszustwa zart. 286 § 1 k.k.nie został więc zrealizowany. Zasadniczo trafnie w takich sytuacjach przyjmował sąd I instancji, że nie wykraczając poza granice oskarżenia, w ramach ujętych w akcie oskarżenia czynów opisywanych tam jako występki oszustwa zart. 286 § 1 k.k., oskarżonym można było przypisać dopuszczenie się przestępstw tzw. oszustwa skarbowego zart. 56 § 1 k.k.s.Składali oni bowiem w oparciu o fikcyjne faktury VAT nieprawdziwe deklaracje podatkowe nie tylko narażając, ale powodując w ten sposób uszczuplenie należnego Skarbowi Państwa podatku od towarów i usług.
Jednakże w jednym przypadku taka przyjęta przez sąd meriti kwalifikacja prawna nasuwała poważne, uzasadnione wątpliwości. W punkcie II aktu oskarżeniaP. M.iJ. K. (1)zarzucono popełnienie przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.i zart. 273 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i w zw. zart. 65 § 1 k.k.Sąd I instancji stwierdzając, że brak jest podstaw do przypisania przestępstwa oszustwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.uznał oskarżonych za winnych występku zart. 273 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i wymierzył im za to stosowne kary. Jednocześnie w ramach tego samego punktu aktu oskarżenia, w punkcie 3 swojego wyroku sąd meriti modyfikując opis czynu uznał oskarżonych również za winnych popełnienia przestępstwa skarbowego zart. 56 § 1 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.i skazał ich za to na kary pozbawienia wolności i grzywny. Dostrzec tu można pewną niekonsekwencję sądu I instancji, który uznając, że mieści się w granicach jednego zarzucanego oskarżonym czynu (z punktu II a.o.) w kolejnych punktach swojego wyroku (2 i 3) zawarł odrębne rozstrzygnięcia skazujące za przestępstwo powszechne i przestępstwo skarbowe, a następnie nie orzekł, że stosownie do przepisuart. 8 § 2 k.k.s.wykonaniu podlegają tylko najsurowsze z kar wymierzonych za przestępstwo i przestępstwo skarbowe.
Niemniej jednak ewentualna korekta poprzez wprowadzenie rozstrzygnięcia zgodnego zart. 8 § 2 k.k.s.w tym przypadku nie była uzasadniona, gdyż zasadnicze zastrzeżenia budziło przyjęcie, że oskarżeni zrealizowali znamiona przestępstwa skarbowego zart. 56 § 1 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.w sposób opisany w punkcie 3 zaskarżonego wyroku. Zdarzenia, do których odnosi się ten punkt wyroku, dotyczą początkowego etapu całego przestępnego procederu, gdy od producenta i hurtownika wyrobów stalowych kupowano towary rzekomo w imieniu zagranicznejfirmy (...)i wprowadzano ich w błąd co do okoliczności, że nastąpi wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, dzięki czemu wyroby stalowe sprzedawane były z zerową stawka podatku od towarów i usług. Sąd I instancji przyjął, że doszło tym samym do przestępstwa skarbowego zart. 56 § 1 k.k.s.poprzez podawanie przez oskarżonych w deklaracjach podatkowych VAT-7 nieprawdy odnośnie zaistnienia wewnątrzwspólnotowej dostawy wyrobów stalowych. Trzeba jednak podkreślić, że oskarżeni nie mieli podstaw, aby w swoich deklaracjach podatkowych uwzględniać te transakcje. Po pierwsze dlatego, że ich firmy, według wystawianych faktur VAT, nie były nabywcami tych towarów, a gdyby przyjąć, że być powinny, to i tak w związku ze stosowaną zerową stawką podatkową, transakcje te nie wpływałyby na wysokość deklarowanego podatku. Nie zostało więc wykazane, bo być udowodnione tu nie mogło, że oskarżeni na tym etapie swych działań podawali nieprawdę odnośnie do zaistnienia dostawy wewnątrzwspólnotowej towarów w deklaracjach podatkowych swoich firm, a zatem zestaw znamion przestępstwa skarbowego zart. 56 § 1 k.k.s.był w tych przypadkach w istocie zdekompletowany.
Działania oskarżonych w tym zakresie wypełniały natomiast w sposób wręcz przykładowy znamiona przestępstwa skarbowego tzw. firmanctwa – zart. 55 § 1 k.k.s., gdyżP. M.iJ. K. (1)wspólnie z innymi jeszcze osobami podszywali się pod włoskąfirmę (...)zatajając w ten sposób rzeczywiste rozmiary działalności gospodarczej własnych firm, a uzyskując dzięki temu zastosowanie zerowej stawki podatku VAT narażali rzeczony podatek na uszczuplenie. Uwzględniając jednak okoliczność, że orzeczenie sądu I instancji w tym punkcie zaskarżone zostało tylko na korzyść oskarżonych, sąd odwoławczy nie mógł dokonać zmian niekorzystnych dla oskarżonych wprowadzając do opisu czynu nowe znamiona i skazując oskarżonych za nie przypisane im w I instancji przestępstwo skarbowe zart. 55 § 1 k.k.s.Sądowi Apelacyjnemu nie pozostawało więc nic innego, jak uchylenie całego rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 zaskarżonego wyroku, bez żadnego orzeczenia następczego. Uniewinnienie nie wchodziło bowiem w tym wypadku w rachubę, gdyż w ramach tego samego zarzucanego czynu (z punktu II aktu oskarżenia)P. M.iJ. K. (1)skazani zostali za występki zart. 273i in.k.k.
Uchylenie rozstrzygnięć zawartych w punkcie 3 zaskarżonego wyroku wywołało konieczność uchylenia również orzeczeń o wymierzonych oskarżonymP. M.iJ. K. (1)karach łącznych i zaliczeniu na ich poczet okresów rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie.
Przy wymierzaniu na mocyart. 39 § 1 i 2 k.k.s.nowych kar łącznych wobecP. M.iJ. K. (1)obejmujących kary pozbawienia wolności, a w stosunku doP. M.także grzywny orzeczone za przestępstwa i przestępstwa skarbowe, Sąd Apelacyjny zastosował zasadę asperacji mając na względzie z jednej strony przemawiającą za kumulacją różnorodność rodzajową przestępstw i przestępstw skarbowych, za które wymierzono kary jednostkowe, a z drugiej strony skłaniającą do zastosowania absorpcji bliskość czasową poszczególnych czynów, dokonanych w ramach tego samego, złożonego procederu przestępczego. Zróżnicowanie kar łącznych pozbawienia wolności orzeczonych wobec poszczególnych oskarżonych wynikało z wynikającej z ustaleń sądu i przeprowadzonych dowodów donioślejszej roliP. M.jako pomysłodawcy i głównego organizatora przestępczych przedsięwzięć. Wymierzone kary łączne, jak i podlegające łączeniu kary jednostkowe nie mogły przybrać w ocenie sądu odwoławczego niższego wymiaru ze względu na znaczny stopień społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonym czynów, a także osiągnięcie w ich następstwie wysokich korzyści majątkowych kosztem Skarbu Państwa. Należało mieć na względzie także okoliczność, że czyny tego rodzaju prowadziły do poważnych, niekorzystnych skutków gospodarczych, gdyż w obrocie krajowym pojawiały się znaczne ilości wyrobów stalowych dostępne do nabycia po cenach niższych niż u producenta (który podmiotom krajowym sprzedawać je musiał z doliczonym podatkiem VAT), co nie dość, że czyniło mniej opłacalną produkcję, to jeszcze skłaniało inne podmioty funkcjonujące na rynku do stosowania analogicznych oszukańczych mechanizmów celem zachowania konkurencyjności. Ze względu na nagminność wyłudzeń podatku VAT podobnych do dokonanych przez oskarżonych, ustawodawca zdecydował się (załącznik nr 11 doustawy o podatku od towarów i usług) do stosowania w ostatnich latach mechanizmu tzw. reverse charge w odniesieniu m.in. do prętów stalowych, które były przedmiotem obrotu w tej sprawie, nakładając na kupującego, a nie sprzedawcę obowiązek odprowadzania należnego VAT, aby ograniczyć możliwość wyłudzeń tego podatku. Także z tych powodów należało uznać, że kary niższe, niż wymierzone w sprawie niniejszej, nie realizowałyby wszystkich funkcji represji karnej, w tym także w zakresie potrzeb kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Tym samym nie uwzględniono, jako całkowicie niezasadnego, podniesionego w końcowej części apelacji obrońcy oskarżonegoP. M.zarzutu rażącej niewspółmierności kar jednostkowych i łącznych wymierzonych temu oskarżonemu.
Na uwzględnienie nie zasługiwała również apelacja obrońcyK. P.odnosząca się do kary wymierzonej temu oskarżonemu. W świetle przedstawionych już czynników wpływających na konieczność oceny stopnia społecznej szkodliwości także jego czynu jako wysoki, nie można było uznać, że wymierzone temu oskarżonemu kary 8 miesięcy pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 200 stawek dziennych po 50 złotych cechowały się rażącą surowością, nieadekwatną do wszystkich okoliczności, jakie należało wziąć pod uwagę w jego przypadku. Uwzględniwszy natomiast wielokrotną uprzednią karalność oskarżonegoK. P.za przestępstwa i przestępstwa skarbowe, tryb jego życia przed popełnieniem przestępstwa, kiedy to tylko formalnie kierował sprawami swojej firmy nadużywając alkoholu, a także jego zachowanie w toku postępowania – brak było podstaw do orzeczenia w stosunku do niego warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, wobec niemożności sformułowania pozytywnej prognozy kryminologiczno – społecznej o jego zachowaniu w przyszłości.
Z tych wszystkich względów, po uchyleniu rozstrzygnięcia w zakresie zarzutów zart. 258 § 3 i 1 k.k.względemP. M.,J. K. (1)iK. P., po uchyleniu punktu 3 orzeczenia sądu I instancji oraz dokonaniu opisanych modyfikacji, w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.