Sygn. akt II AKz 141/12

POSTANOWIENIE
Dnia 11 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny II Wydział Karny wR.
na posiedzeniu w składzie :

Przewodniczący:

SSA Stanisław Urban (spr.)

Sędziowie:

SA Edward Loryś
SA Stanisław Sielski

Protokolant:

st. sekr. sądowy Anna Łuksik

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Rzeszowie
–G. B.
po rozpoznaniu w sprawieP. D. (1)i innych
oskarżonych zart. 258 § 3 k.k.i inne
zażaleń wniesionych przez Prokuratora Okręgowego w Radomiu
oraz oskarżonychB. R. (1)iP. D. (1)
na postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia 31 sierpnia 2012 r., sygn. akt II K 51/12
o umorzeniu postępowania w części

na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.

p o s t a n a w i a:

u t r z y m a ćw mocy zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE
W postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2012 r. Sąd OkręgowywR., w sprawie o sygn. akt II K 51/12, w oparciu oart. 44 § 1 pkt 1i 5 k.k.s.w zw. zart. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.w zw. zart. 339 § 3 pkt 1 k.p.k.iart. 632 pkt 2 k.p.k., podjął następującej treści rozstrzygnięcia:

1
postępowanie karne wobecP. D. (1)iJ. D.o czyn zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.umorzył, przyjmując, iż czyn ten stanowi przestępstwo skarbowe zart. 9 § 1 k.k.s.w zw. zart. 62 § 2 k.k.s.;

2
postępowanie karne wobecM. M.o czyn zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 271 § 1 i 3 k.k.iart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k.umorzył, przyjmując, iż czyn ten stanowi przestępstwo skarbowe zart. 9 § 1 k.k.s.w zw. zart. 62 § 2 k.k.s.iart. 62 § 2 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.;

3
postępowanie karne wobecM. M.o czyn zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k.umorzył, przyjmując, iż czyn ten stanowi przestępstwo skarbowe zart. 62 § 2 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.;

4
postępowanie karne wobecG. P.o czyn zart. 271 § 1 i 3 k.k.przyjmując, iż czyn ten stanowi przestępstwo skarbowe zart. 62 § 2 k.k.s.;

5
postępowanie karne wobecG. S.o czyn zart. 271 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k.umorzył, przyjmując, iż czyn ten stanowi przestępstwo skarbowe zart. 62 § 2 k.k.s.;

6
postępowanie karne wobecJ. B. (1)o czyn zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw.art. 65 § 1 k.k.umorzył, przyjmując, iż czyn ten stanowi przestępstwo skarbowe zart. 62 § 2 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.;

7
postępowanie karne wobecP. P. (1)o czyn zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k.umorzył, przyjmując, iż czyn ten stanowi przestępstwo skarbowe zart. 62 § 2 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.;

8
postępowanie karne wobecB. R. (1)o czyn zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k.umorzył, przyjmując, iż czyn ten stanowi przestępstwo skarbowe zart. 62 § 2 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.;

9
postępowanie karne wobecM. B.o czyn zart. 271 § 1 k.k.umorzył, przyjmując, iż czyn ten stanowi przestępstwo skarbowe zart. 62 § 2 k.k.s.

Od postanowienia tego zażalenie wywiódł Prokurator Okręgowy w Radomiu oraz oskarżeniB. R. (1)iP. D. (1).
Przedstawiciel urzędu prokuratorskiego zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego przez błędne zakwalifikowanie czynów zarzuconych oskarżonym:
-P. D. (1)iJ. D.w punkcie III aktu oskarżenia -zart. 9 § 1 k.k.s.w zw. zart. 62 § 2 k.k.s., zamiast prawidłowej kwalifikacjizart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 271 § 1 i 3 k.k.iart. 65 § 1 k.k.,
-M. M.w punkcie VI aktu oskarżenia - zart. 9 § 1 k.k.s.w zw. zart. 62 § 2 k.k.s.iart. 62 § 2 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s., zamiast prawidłowej kwalifikacji zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw.zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k., a nadto w punkcie VII aktu oskarżenia - zart. 62 § 2 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s., zamiast prawidłowej kwalifikacji zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k.,
-G. P.w punkcie X aktu oskarżenia - zart. 62 § 2 k.k.s., zamiast prawidłowej kwalifikacji zart. 271 § 1 i 3 k.k.,
-G. S.w punkcie XII aktu oskarżenia - zart. 62 § 2 k.k.s., zamiast prawidłowej kwalifikacji zart. 271 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k.,
-J. B. (1)w punkcie XIII aktu oskarżenia - zart. 62 § 2 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2-k.k.s., zamiast prawidłowej kwalifikacji zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw.zart. 12 k.k.iart. 65 § 1k.k.,
-P. P. (1)w punkcie XIV aktu oskarżenia - zart. 62 § 2 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s., zamiast prawidłowej kwalifikacji zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw.zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k.,
-B. R. (1)w punkcie XV aktu oskarżenia - zart. 62 § 2 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s., zamiast prawidłowej kwalifikacji zart. 271 § 1 i 3 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 65 § 1 k.k.,
-M. B.w punkcie XVI aktu oskarżenia - zart. 62 § 2 k.k.s., zamiast prawidłowej kwalifikacji zart. 271 § 1 k.k.,
w następstwie wyrażenia błędnego poglądu, iż przepisart. 62 § 2 k.k.s.wyłącza stosowanie przepisuart. 271 § 1 i 3 k.k.w oparciu o zasadę specjalności, a nadto iż zarzucone oskarżonym i przypisane im przez Sąd zachowanie godziłow obowiązek podatkowy, podczas gdy w istocie relacja wyłączania przepisuart. 271 § 1 i 3 k.k.przez przepisart. 62 § 2 k.k.s.nie zachodzi, albowiemw skład znamion przestępstwa zart. 62 § 2 k.k.s.nie wchodzi działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, a zachowanie wyżej wymienionych oskarżonych polegało w rzeczywistości na działaniu fingującym istnienie obowiązku podatkowego wyłącznie w celu osiągnięcia z tego tytułu korzyściz majątku Skarbu Państwa, zatem godziło w dobro prawne w postaci mienia Skarbu Państwa, co w konsekwencji doprowadziło do niesłusznego umorzenia przez Sąd postępowania w części w zakresie czynów z punktów III, VI, VII, X, XII, XIII-XVI aktu oskarżenia, przeciwko wymienionym oskarżonym na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.
Podnosząc powyższy zarzut, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
OskarżonyB. R. (1)zarzucił, iż powodem umorzenia w stosunku do niego nie może być przedawnienie, a jedynie brak znamion zarzucanego czynu, gdyż w okresie 1998- 2000 nie prowadził działalności gospodarczej i w tym czasie nie wystawił wymienionych w akcie oskarżenia faktur.
Żalący się wniósł o uchylenie postanowienia, zmianę kwalifikacji i zmianę treści uzasadnienia postanowienia o umorzeniu.
Z kolei oskarżonyP. D. (1)podniósł, iż w stosunku do niego umorzeniu nie może podlegać tylko ta część faktur wymienionych przez Sąd, a uzasadnieniem nie może być jedynie przedawnienie, ale wszystkie faktury, łączniez eksportowymi i wszystkie zarzuty oraz brak znamion zarzucanego czynui przedawnienie.
Nadto żalący się zaskarżył:
- umorzenie postępowania w części dotyczącej jego współpracyz oskarżonymB. R., wskazując na brak znamion przestępstwa;
- umorzenie postępowania w zakresie jego współpracy zP. P.iJ. B., wskazując na brak znamion przestępstwa.
OskarżonyP. D.wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zmianę kwalifikacji i zmianę treści uzasadnienia postanowienia o umorzeniu.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Wniesione zażalenia prokuratora oraz oskarżonych (choć każdez innych przyczyn) nie zasługują na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, iż zachowania oskarżonych należało zakwalifikować zart. 62 § 2 k.k.s., nie zaś zart. 271 § 1czy też§ 3 k.k.
W judykaturze sądów apelacyjnych oraz Sądu Najwyższego - jak zasadnie wskazuje w uzasadnieniu Sąd a quo - dominuje pogląd, że wystawienie nierzetelnej faktury (w tym również tzw. „pustej faktury”), godzącej w obowiązek podatkowy, a za takie niewątpliwie należy uznać faktury wystawione w przedmiotowej sprawie, stanowi realizację znamion czynu opisanego wart. 62 § 2 lub § 5 k.k.s.
Analogicznie kwestia ta jest rozstrzygana w literaturze przedmiotu.G. Ł.w:P. K.,G. Ł.,T. R..Kodeks karny skarbowy.Komentarz.(...)LEX/el 2012, teza 23 doart. 62akcentuje, iż „zachowanie polegające na wystawieniu pustej faktury nie wyczerpuje znamion przestępstwa zart. 271 § 1-3 k.k.Czyn ten, jako godzący w dobro prawne chronione przepisamikodeksu karnego skarbowego, zawsze realizuje znamiona przestępstwa (wykroczenia) skarbowego zart. 62 § 2 k.k.s.(§ 5w zw. z§ 2).” Komentator odwołuje się do wyroku SA w Krakowie z dnia28 kwietnia 2004 r., II AKa 65/04, KZS 2004, z. 7-8, s. 64, oraz wyroku SNz dnia 19 marca 2008 r., II KK 347/07,(...)2008, nr 9, poz. 5). Dalej wywodzi, iż „delikt karnoskarbowy nierzetelnego wystawienia faktury (rachunku) zawsze godzi w mienie Skarbu Państwa - zawsze bowiem jej wystawienie stwarza niebezpieczeństwo powstania uszczerbku finansowego. Oba przepisy -art. 271 § 1-3 k.k.orazart. 62 § 2 k.k.s.(normy w nich zawarte) - pozostają w stosunku krzyżowania (por. P. Kardas,Karnoskarbowe aspekty posłużenia się fakturą nierzetelną, Prok. i Pr. 2007, nr 2, s. 5 i n.). Za przyjęciem kwalifikacji zart. 62 § 2 k.k.s.przemawia - według autora komentarza - również okoliczność, iż wystawca pustej faktury nie zawsze jest osobą uprawnioną do wystawienia tego dokumentu. Przykładowo osoba niebędąca podatnikiem VAT taką osobą nie jest, podobnie jak osoba nieupoważniona w strukturze podmiotu różnego od osoby fizycznej (będącej podatnikiem VAT). Przyjęcie kwalifikacji zart. 271 § 1-3 k.k.czyniłoby dość kłopotliwym uzasadnienie realizacji znamienia podmiotu, ujętego jako inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu (dotyczy to zwłaszcza doniosłej z kryminologicznego punktu widzenia grupy sprawców wystawiających puste faktury - tzw. słupów, podmioty te nie są uprawnione do wystawiania faktur VAT oraz rachunków).”
Stanowisko prezentowane w orzecznictwie oraz piśmiennictwie, gdzie akcentuje się, iż wystawienie nierzetelnej faktury, godzącej w obowiązek podatkowy, stanowi realizację znamion czynu opisanego wart. 62 § 2 lub § 5 k.k.s., nie zaś czynu z powszechnego prawa karnego, w pełni podziela tut. Sąd Apelacyjny.
Nie można twierdzić - jak czyni to żalący się prokurator – iż SądI instancji niesłusznie powołał się na zasadę, iż przepisart. 62 § 2 k.k.s.stanowilex specialiswobecart. 271 § 1-3 k.k.Kwestia ta została obszernie omówiona przezP. K.w (Karnoskarbowe aspekty posłużenia się fakturą nierzetelną, Prok. i Pr. 2007, nr 2, s. 5 i n.) i nie ma potrzeby powielania zaprezentowanych tam argumentów.
Zatem stanowisko Sądu I instancji w tej kwestii zasługuje na aprobatę.
Odnosząc się do środków odwoławczych wniesionych przez oskarżonych, uznać należy, iż nie ma podstawy do ich uwzględnienia. Zgodnie zart. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., w wypadku upływu terminu przedawnienia karalności postępowania nie można wszcząć, a wszczęte postępowanie podlega umorzeniu. Ujawnienie negatywnej przesłanki procesowej w postaci upływu terminu przedawnienia karalności skutkuje koniecznością wydania orzeczenia o charakterze formalnym, takim jakie zapadło przed Sądem Okręgowym. Nie można rozważać kwestii związanych z odpowiedzialnością oskarżonego, jeżeli sam proces z powodu przesłanki formalnej, czy też mieszanej (przedawnienie) jest niedopuszczalny.
OskarżonyP. D. (3)podnosi w zażaleniu, iż całe postępowanie już na tym etapie winno ulec umorzeniu, a to z uwagi na brak znamion. Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach środka odwoławczego, którego jednym z wyznaczników jest zakres zaskarżenia, a więc granicę stanowi tu orzeczenie Sądu a quo. Sąd II instancji może orzekać odnośnie całości postanowienia, albo jego części. Nie może zaś odnosić się do czynów, które nie zostały wyłączone do odrębnego rozpoznania postanowieniemz dnia 31 sierpnia 2012 r. Również tut. Sąd nie jest władny do orzekaniao zwrocie akt sprawy prokuraturze w celu uzupełnienia błędów formalnych. Decyzja ta, zależenie od tego, czy dotyczyart. 337 § 1 k.p.k., czy teżart. 345 § 1 k.p.k., zarezerwowana jest dla prezesa sądu (przewodniczącego wydziału, upoważnionego sędziego), czy też sądu (jeżeli dotyczy toart. 345 § 1 k.p.k.). Jak zostało wskazane powyżej przedawnienie karalności wyłącza możliwość rozważania kwestii związanych z odpowiedzialnością oskarżonego.
Dlatego też nie jest możliwe uwzględnienie zażaleń wniesionych przez oskarżonych i dokonanie zmian w podstawie prawnej postanowienia o umorzeniu oraz w treści uzasadnienia tej decyzji.
W tym stanie rzeczy należało podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że w sprawie zachodzi podstawa do umorzenia postępowaniaw części, a przyjęta kwalifikacja prawna czynów podlegających umorzeniu oraz uzasadnienie tej decyzji są trafne. Tym samym brak było podstaw do zmiany postanowienia w kierunku postulowanym przez skarżących.