Sygn.akt. II AKa 298/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 października 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA Paweł Rysiński

Sędziowie:   SA Maria Mrozik - Sztykiel
SO (del) Monika Niezabitowska-Nowakowska /spr/
Protokolant: sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska
przy udziale Prokuratora Jerzego Mierzewskiego i oskarżycieli posiłkowychA. G.iZ. K.
po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r.
sprawyA. S. (1)
oskarżonego o czyny zart. 148 § 1 kk,189 § 1 kkw zb. zart. 189§ 3 kkw zb. zart. 157 § 1w zb. zart. 157 § 2 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego oraz przez prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 29 kwietnia 2014 r. sygn. VIII K 20/13
- uchyla zaskarżony wyrok i sprawęA. S. (1)przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
A. S. (2)został oskarżony o to, że:

I
w dniu 17 stycznia 2012r. wW., działając w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życiaM. P.zadał mu kilka ciosów nożem, w tym trzy powodujące obrażenia w postaci ran kłutych bocznej lewej powierzchni klatki piersiowej z uszkodzeniem w przebiegu dwóch ran miąższu płata górnego i płata dolnego płuca lewego z krwotokiem do jamy opłucnowej oraz cios młotkiem powodujący ranę głowy w okolicy skroniowej po prawej stronie z wgłębieniem odłamu kostnego w istotę mózgową prawej półkuli mózgu z obecnością krwistego płynu w układzie komorowym, które to obrażenia doprowadziły do śmierciM. P.., tj. o czyn zart. 148 § 1 k.k.

II
w nocy z 23/24 września 2011r. wW., przyul. (...)pozbawił wolnościK. M.oraz pozbawił wolności ze szczególnym udręczeniemA. K.w ten sposób, że zmusił ich do pozostawania w jednym z pomieszczeń budynku posesji poprzez skierowanie groźby pozbawienia życia wobecK. M.orazA. K.oraz używając wobecK. M.przemocy w postaci bicia metalową rurką po ciele, oraz zadając ciosy nożem spowodował u niej obrażenia ciała w postaci zasinienia w okolicy prawego oczodołu, wylewu podspojówkowego oka prawego, zasinienia okolic żuchwy o średnicy około 3 cm, otarcia naskórka na szyi o długości 5 cm, skaleczenia skóry na lewym nadgarstku długości 1 cm, skaleczenia skóry prawego podudzia po stronie zewnętrznej o długości 1 cm, które to obrażenia skutkowały rozstrojem zdrowia na okres poniżej siedmiu dni w rozumieniuart. 157 § 2 k.k., a także stosując przemoc fizyczną wobecA. K.zadając mu kilka ciosów nożem, powodując rany cięte głowy, prawego nadgarstka, przedniej i tylnej powierzchni klatki piersiowej przyśrodkowej, części stawu kolanowego prawego oraz obu podudzi, zadając uderzenia rurą metalową oraz rzucając w niego szklaną butelką oraz odłamkami szkła spowodował u niego obrażenia w postaci stłuczenia lewego ramienia, przedramienia i nadgarstka, zasinień i otarć naskórka skutkujących rozstrojem zdrowia powyżej siedmiu dni w rozumieniuart. 157 § 1 kktj. o czyn zart. 189 § 1 k.k.w zb. zart. 189 § 3 k.k.w zb. zart. 157 § 1 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.,

Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2014r. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał:
A. S. (1)za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i za to za czyn zpkt. Iz mocyart. 148 § 1 k.k.wymierzył mu karę 25 ( dwudziestu pięciu ) lat pozbawienia wolności; za czyn opisany wpkt. IIz mocyart. 189 § 1 k.k.w zb. zart. 189 § 3 k.k.w zb. zart. 157 § 1 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.skazał go, a na podstawieart. 189 § 3 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.wymierzył mu karę 6 ( sześciu ) lat pozbawienia wolności; na podstawieart. 85 i 88 k.k.połączył orzeczone kary pozbawienia wolności i orzekł karę łączną 25 ( dwudziestu pięciu ) lat pozbawienia wolności; na podstawieart. 63 § 1 kkna poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 17.01.2012r. do dnia 29.04. 2014r.
Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.R. B.kwotę 1200 zł plus VAT tytułem obrony z urzędu oraz obciążył oskarżonego kosztami postępowania w sprawie.
Od powyższego wyroku apelację wnieśli obrońca oskarżonego i prokurator.
Obrońca oskarżonegoA. S. (1)zaskarżył powyższy wyrok na korzyść oskarżonego w całości
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. mogącą mieć wpływ na treść wyroku obrazę przepisów postępowania (art. 438 pkt. 2 k.p.k.), tj.:
1.art. 7 k.p.k.,410 k.p.k.iart. 424 § 1 k.p.k.poprzez dokonanie ustaleń, iż oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życiaM. P., podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że oskarżony nie miał bezpośredniego zamiaru zabicia pokrzywdzonego, nie przewidywał bowiem skutku w postaci śmierci pokrzywdzonego;
II. a). rażącą niewspółmierność kary (art. 438 pkt. 4 k.p.k.) poprzez wymierzenie oskarżonemu za czyn opisany w pkt. I wyroku kary 25 lat pozbawienia wolności przy jednoczesnym nieuwzględnieniu przez Sąd Okręgowy przy wyborze kary właściwości i warunków osobistych oskarżonego;
b). rażącą niewspółmierność kary (art. 438 pkt. 4 k.p.k.) poprzez wymierzenie oskarżonemu za czyn opisany w pkt. II wyroku kary 6 lat pozbawienia wolności przy jednoczesnym nieuwzględnieniu przez Sąd Okręgowy przy wyborze kary właściwości i warunków osobistych oskarżonego;
W konkluzji obrońca wniósł o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie, że oskarżony w odniesieniu do czynu opisanego w pkt. I wyroku działał jedynie z zamiarem ewentualnym pozbawienia życia pokrzywdzonegoM. P.;
2. orzeczenie wobec oskarżonego za czyn opisany w pkt. I wyroku kary 15 lat pozbawienia wolności;
3. orzeczenie wobec oskarżonego za czyn opisany w pkt. II wyroku kary 5 lat pozbawienia wolności;
W przypadku przychylenia się przez Sąd do w.w wniosków wnosi o połączenie kar pozbawienia wolności i na podstawieart. 85 i 86§ 1 kkorzeczenie jednej kary łącznej w wymiarze 15 lat pozbawienia wolności.
Prokurator zaskarżył powyższy wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonegoA. S. (1).
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonej wobecA. S. (1)kary jednostkowej w wymiarze 25 lat pozbawienia wolności za czyn zarzucany w pkt. I aktu oskarżenia, poprzez wymierzenie kary nieadekwatnej do stopnia winy i społecznej szkodliwości, a w konsekwencji wymierzenie rażąco niewspółmiernej kary łącznej 25 lat pozbawienia wolności.
Podnosząc powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych w apelacjach zarzutów konieczne stało się uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie wobec stwierdzenia w procedowaniu przed sądem I instancji uchybienia uznanego przez ustawę za bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną wart. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k., a mianowicie jeden z członków składu orzekającego nie był obecny na całej rozprawie. W takiej sytuacji, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia, sąd odwoławczy uchyla zaskarżone orzeczenie. Stąd też na podstawieart. 436 k.p.k.Sąd Apelacyjny ograniczył rozpoznanie apelacji do wskazanego wyżej uchybienia podlegającego uwzględnieniu z urzędu, uznając, iż rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym, a rozpoznanie pozostałych uchybień, szczegółowo opisanych w apelacjach obrońcy i prokuratora byłoby przedwczesne.
Zgodnie z treściąart. 404 § 2 k.p.k.rozprawę odroczoną prowadzi się w nowym terminie od początku, przy czym wyjątkowo, można prowadzić ją w dalszym ciągu jeśli skład sądu nie uległ zmianie.
Obecność wszystkich członków składu orzekającego na rozprawie aktualizuje się od chwili wywołania sprawy aż do ogłoszenia wyroku.
W niniejszej sprawie porównanie zapisów w protokołach rozprawy pozwala na stwierdzenie, że jeden z członków składu sądu I instancji rozpoznającego sprawę nie był obecny na całej rozprawie.
Zarządzeniem z dnia 25.04.2013 o wyznaczeniu rozprawy głównej w dniu 25 czerwca 2013r ( k. 1230 ) wyznaczono w sprawie VIIIK 20/13 skład orzekający w osobach przewodniczący SSO Tomasz Grochowicz, SSO Hubert Gąsior i 3 ławników z listy. W konsekwencji wykonania tego zarządzenia, na pierwszej rozprawie głównej w dniu 25 czerwca 2013r. Sąd Okręgowy procedował w składzie : przewodniczący SSO Tomasz Grochowicz, SSO Hubert Gąsior i ławnicyI. W.,B. K.,A. W.. Na tym terminie został odczytany akt oskarżenia, sąd odebrał wyjaśnienia od oskarżonegoS., następnie przewodniczący zarządził postępowanie dowodowe i sąd przesłuchał dwóch świadków.
Procedując w tym samym składzie, na kolejnych terminach tj. 14 sierpnia 2013r. i 4 października 2013r. sąd przesłuchał kolejnych ośmiu świadków.
W dniu 21października ławnikB. K.złożyła pismo zawiadamiające o konieczności wyjazdu za granicę do końca stycznia 2014r. ( k 1415). Zarządzeniem z dnia 10.12.2013r. ( k. 1415 ) wezwano na następny termin rozprawy w dniu 11.12.2013r. nowego ławnikaG. C., w miejsceB. K.
W dniu 11.12.2013r. sprawa została zdjęta z wokandy z uwagi na chorobę jednego członków składu ( k 1420 ). Następny termin rozprawy został wyznaczony na dzień 12. 02. 2014r. Na tym terminie sąd procedował w zmienionym składzie, w ten sposób, że w miejsce ławnikaB. K.wszedł ławnikG. C..
Z zapisów protokołu rozprawy z dnia 12 lutego 2014r. nie wynika, aby przewodniczący poinformował strony, że skład sądu uległ zmianie. Wręcz przeciwnie sąd, nie dostrzegając konsekwencji zmiany składu, wydał w trybieart. 404 § 2 k.p.k.postanowienie o prowadzeniu rozprawy w dalszym ciągu pomimo przekroczenia okresu przerwy ( k 1502v). Na tym terminie, a także na następnych tj. 1.04.2014r. i 22.04.2014r. sąd kontynuował postępowanie dowodowe przesłuchując kolejnych świadków, biegłych i przeprowadzając czynności końcowe w postaci zaliczenia do materiału dowodowego i odebrania stanowisk końcowych stron. Czynności dowodowe przeprowadzone przed 12.02.1014r. nie zostały powtórzone. W dniu 29.04.2014r. Sąd Okręgowy wydał wyrok w zmienionym wcześniej składzie. „Treśćart. 404 § 2 k.p.k.nie pozostawia wątpliwości co do tego, że prowadzenie rozprawy odroczonej w dalszym ciągu jest niedopuszczalne jeżeli skład sądu uległ zmianie. Związana z kontynuowaniem odroczonej rozprawy, przez zmieniony skład sądu, nieobecność jednego z jej członków na całej rozprawie ma charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej wart. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k.” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11.02.2004r. w sprawie IIIKK 297/03 LEX 84467 )
Niewątpliwie ławnikG. C.nie była obecna na całej rozprawie, gdyż nie uczestniczyła w rozpoznaniu sprawy na terminach 25.06, 14.08 i 4.10.2013r.
W tej sytuacji, tj. po stwierdzeniu uchybienia o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej, Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Na marginesie wskazać należy, iż wyrok Sądu Okręgowego został uchylony w całości, łącznie z zasądzeniem na rzecz obrońcy oskarżonego adw.R. B.kwoty 1200 zł plus VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej obrony z urzędu, które to rozstrzygnięcie, niezależnie od zaistnienia przesłanki zart. 439 § 1 pkt. 2 kpkjest błędne, gdyż oskarżonyA. S. (2)korzystał z pomocy obrońcy z wyboru.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.