Sygn. akt II AKa 249/12Sygn. akt II AKa 249/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 października 2012r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA – Jerzy Leder

Sędziowie: SA – Ewa Plawgo

SA – Marzanna A. Piekarska- Drążek (spr.)

Protokolant: – st. sekr. sąd. Katarzyna Rucińska

przy udziale Prokuratora Jacka Pergałowskiego
po rozpoznaniu w dniu 3 października 2012 r.
sprawy z wnioskuM. W. (1)
o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie
na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy

od wyroku Sądu OkręgowegoW. –. P. w. W.

z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt V Ko 129/11

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną;

2
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataR. M.– Kancelaria Adwokacka wW.kwotę 147,60 (sto czterdzieści siedem 60/100) złotych w tym 23 % VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną wnioskodawcy z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

3
zwalnia wnioskodawcę od ponoszenia wydatków za postępowanie przed sądem apelacyjnym.

UZASADNIENIE
SkazanyM. W. (1)wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa kwoty 50.000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia;„za niesłuszne skazanie”wyrokiem Sądu OkręgowegoW. –. P. w. W.z dnia 30 marca 2010 r., sygn. akt V K 210/07,„który w wyniku apelacji został zmieniony i zostałem uniewinniony”(wniosek k.2). W obszernym uzasadnieniu wniosku, jak też podczas przesłuchania (k. 2v - 4, 19 - 21) skazany kwestionował zasadność tymczasowego aresztowania, nie zaś fakt prawomocnego skazania go na karę 6 lat pozbawienia wolności, której odbywanie kończy w październiku 2012 r.
Wyrokiem z dnia 17 maja 2012 r. w sprawie sygn. akt Ko 129/11 Sąd OkręgowyW. –. P. w. W.oddalił wniosekM. W. (1)o odszkodowanie i zadośćuczynienie za oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie.
Apelację od wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, zaskarżając wyrok na korzyść wnioskodawcy zarzucił:
odnośnie całości żądania wnioskodawcy

1
na zasadzieart. 438 pkt 2 k.p.k.- obrazę przepisów prawa procesowego:art. 119 § 1 pkt 3 k.p.k.w zw. zart. 413 § 1 pkt 5 k.p.k., polegającą na nierozpoznaniu całości żądania wnioskodawcy, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia;(Wnioskodawca żądał zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia nie tylko za okres tymczasowego aresztowania, ale i za „wszystko co dzieje się do chwili obecnej " - czyli również za okres wykonywania kary. Sąd a quo poprzestał jedynie na rozstrzygnięciu co do okresu tymczasowego aresztowania, nie rozstrzygając co do pozostałej części żądania);

odnośnie żądania odszkodowania za okres tymczasowego aresztowania)
2. na zasadzieart. 438 pkt 1 k.p.k.- obrazę przepisów prawa materialnego:art. 552 § 4 k.p.k.polegającą na niewłaściwej wykładni;
(Sąd a quo uznał, że ostateczne rozstrzygnięcie sprawy nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku, wobec czego zaniechał dokonania oceny słuszności stosowania tymczasowego aresztowania z tej perspektywy);
3. na zasadzieart. 438 pkt 2 k.p.k.- obrazę przepisów prawa procesowego:art. 7 k.p.k.,art. 410 k.p.k.iart. 424 § 2 k.p.k.polegającą na nie dokonaniu oceny niewątpliwej niesłuszności tymczasowego aresztowania w zakresie każdorazowego przedłużania stosowania środka, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia;
(Sąd a quo ograniczył analizę słuszności stosowania tymczasowego aresztowania do postanowienia o zastosowaniu środka i pierwszego postanowienia o przedłużeniu jego stosowania. Co do kolejnych okresów stosowania środka Sąd poprzestał na stwierdzeniu, że przesłanki stosowania środka były aktualne przez cały okres śledztwa i postępowania sądowego. W konsekwencji, nie sposób ustalić jakimi argumentami kierował się Sąd przy ocenie dalszych okresów stosowania środka, co w istocie uniemożliwia kontrolę instancyjną w tym zakresie);
i wniósł o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz wnioskodawcy odszkodowania w łącznej kwocie 25 000 zł oraz zadośćuczynienia w łącznej kwocie 25 000 zł;
ewentualnie:
2. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
a nadto o:
3. zarządzenie sprowadzenia wnioskodawcy pozbawionego wolności na rozprawę;
4. zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu odwoławczym, z uwzględnieniem nakładu pracy i obszerności materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie; jednocześnie oświadczam, że koszty pomocy prawnej nie zostały pokryte ani w części, ani w całości.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelację obrońcy, za wyjątkiem wniosku o przyznanie wynagrodzenia z urzędu, należało uznać za oczywiście bezzasadną.
Taki właśnie charakter miało od początku roszczenieM. W. (1), zarówno w postaci określonej na wstępie wniosku wszczynającego sprawę(za niesłuszne skazanie), jak i w jego rozwinięciu w uzasadnieniu wniosku (za niesłuszne stosowanie tymczasowego aresztowania). Kompromitujące wreszcie jest powtarzanie przez pełnomocnika – doświadczonego prawnika, że w tym postępowaniuM. W.domagał się (czego nie rozstrzygnął Sąd Okręgowy ) rekompensaty:„za wszystko co dzieje się do chwili obecnej”.
Zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego nie znajduje żadnego potwierdzenia w kontroli czynności dokonanych przez Sąd Okręgowy.
Nie wiadomo co miał na myśli skarżący stawiając zarzut naruszeniaart. 119 § 1 pkt 3 k.p.k., odnoszącego się do treści wniosku lub oświadczenia w piśmie procesowym. Powiązanie tego przepisu zart. 413 § 1 pkt 5 k.p.k.zdaje się sugerować braki w wyroku, co autor określa nierozpoznaniem całości żądania, czyli również roszczenia rekompensaty„za wszystko co dzieje się do tej pory”.
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszeniaart. 552 § 4 k.p.k.orazart. 410 k.p.k.iart. 424 k.p.k.poprzez brak w uzasadnieniu wyroku oceny słuszności stosowania w niniejszej sprawie aresztu tymczasowego.
Sąd Okręgowy zgromadził w sprawie wszystkie niezbędne dowody, w tym akta sprawy karnej, obliczenie kary i przesłuchał wnioskodawcę. Strony uznały ten materiał dowodowy za kompletny. Dowody zostały prawidłowo przeprowadzone, a ich ocena znalazła swój logiczny wyraz w uzasadnieniu Sądu, zatem zarzut sugerujący niekompletność materiału dowodowego, który legł u podstaw orzeczenia oraz braku jego analizy w pisemnych motywach jest chybiony.
Twierdzenie jakoby Sąd Okręgowy„uznał, że ostateczne rozstrzygnięcie sprawy nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku”jest niezrozumiałe w sytuacji, gdy wyrok skazującyM. W.potwierdził słuszność stawianego mu zarzutu zart. 189 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.p.k.i stosowanego w tej sprawie środka zapobiegawczego.
Próba budowania teorii o uniewinnieniu skazanego w takiej części, która podważałaby podstawy stosowania środka zapobiegawczego jest nieudolną próbą uzyskania nienależnego świadczenia„za wszystko”, cokolwiek strona ma na myśli.
Rozmywając i mieszając podstawy roszczeń kompensacyjnych wynikające zart. 552 § 1, 2 lub § 3 k.p.k.skarżący sugeruje, że Sąd nie orzekł o istocie żądania wnioskodawcy, czy też nie rozpoznał go w całości. Tymczasem uzasadnienie apelacji, podobnie jak wcześniejsze argumentyM. W.wskazują jednoznacznie, że nadal podważa się słuszność stosowania wobec skazanego aresztu tymczasowego w sprawie sygn. akt V K 210/07. Pełnomocnik, podobnie jak wnioskodawca nie twierdzi, że skazanie go w tej sprawie było niesłuszne, a żądając zapłaty„za wszystko co dzieje się do chwili obecnej”akcentuje okres i warunki tymczasowego aresztowania.
Domaganie się odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę i krzywdę wynikłe z niesłusznego skazania byłoby w świetleart. 552 § 1 k.p.k.absurdalne skoroM. W.został zatrzymany pod zarzutem m. in. pozbawienia wolności -art. 189 § 2 k.p.k.M. J. (1), rozszerzonym następnie także o zabójstwo pokrzywdzonego, a ostatecznie, prawomocnie skazany za pozbawienie wolności ze szczególnym udręczeniem –art. 189 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.
Pełnomocnik świadomy braku podstaw ustawowych do dochodzenia roszczenia za skazanie powtarza nieudolne stanowisko skazanego, który żąda zapłaty „za wszystko co się dzieje”,by obecnie zarzucać, że skoro Sąd nie orzekł„o wszystkim”,to nie rozpoznał sprawy w całości. Rozumowanie to odbiega od intencji wnioskodawcy wyrażonych podczas rozprawy, a sprowadzających się do określenia jako krzywdzące stosowanie w sprawie tymczasowego aresztowania, powiązanego z zarzutem zabójstwa.
Skazany traktował jako szczególnie krzywdzące funkcjonowanie w jednostce penitencjarnej jako podejrzany i oskarżony o zabójstwo, co zaostrzyło rygory osadzenia i powodowało utratę dobrego imienia w miejscu zamieszkania jego i jego rodziny.
Rozważania tego rodzaju, jak też ich kontynuacja w uzasadnieniu apelacji są oczywiście niezasadne w świetle podstaw dochodzenia odszkodowania na podstawieart. 552 § 4w zw. z§ 1 k.p.k.Zarzuty pełnomocnika nie są w stanie podważyć oczywistych ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji.M. W. (1)został prawomocnie skazany na karę 6 lat pozbawienia wolności w sprawie, w której był zatrzymany i tymczasowo aresztowany do dnia ogłoszenia prawomocnego wyroku, w której orzekano o zarzutach uprowadzenia, żądania okupu, a następnie zabójstwa pokrzywdzonegoM. J.. Sądy rozstrzygały o tym samym zdarzeniu faktycznym, przy czymM. W.został uniewinniony jedynie od zarzutu wyłudzenia rozbójniczego, skazany zaś za pozbawienie wolności (zarzut III a/o), co oznacza że z opisu tego czynu Sąd wyeliminował jedynie zamiar zabójstwa ofiary, poprzestając na znamieniu szczególnego udręczenia ofiary w trakcie pozbawienia wolności. Podstawą faktyczną stosowania tymczasowego aresztowania w sprawieM. W.były dwa zarzuty, w tym pozostający w kumulatywnej kwalifikacji zart. 189 § 2 k.k.zarzut zabójstwa.
Odwoływanie się w części postanowień sądów o przedłużeniu tymczasowego aresztowania do przesłanki zart. 258 § 2 k.p.k.odnosiło się zatem do każdej z osobna kwalifikacji czynów, bowiem zagrożenie z każdego z zarzucanych przepisów przekraczało 8 lat pozbawienia wolności, nie rozpatrując nawet działania w warunkach recydywy. Także pozostałe przesłanki stosowania w sprawie tymczasowego aresztowania wyprowadzone z okoliczności czynu, sposobu działania, współsprawstwa z ustalonymi i nieustalonymi sprawcami uzasadniały w sposób oczywisty zasadność stosowania izolacyjnego środka zapobiegawczego wobecM. W..
Powoływanie się w opisanej sytuacji faktycznej i prawnej na doznane w wyniku tymczasowego aresztowania krzywdy i szkody mogło zakończyć się wyłącznie takim wynikiem procesowym, jaki widnieje w zaskarżonym wyroku.
Istniejące niepodważone i prawomocne skazanie w zakresie jaki dotyczyM. W.wyklucza dochodzenie roszczeń z tytułu tymczasowego aresztowania i odbywania kary w danej sprawie. Promowanie tezy o niewątpliwej niesłuszności tymczasowego aresztowania w realiach niniejszej sprawy nie mogło mieć powodzenia.
Wprawdzie uzasadnienie Sądu nie prezentuje tak drobiazgowej analizy każdorazowych przesłanek stosowania i przedłużania tymczasowego aresztowaniaM. W.ale odwołanie się do zasadniczych elementów stanu faktycznego, tj. stawianych w ciągu postępowania zarzutów i zakresu skazania, przy braku przesłanek obligujących do odstąpienia od środka izolacyjnego czyni zadość warunkomart. 424 § 2 k.p.k.
Teza o oczywistej niesłuszności tymczasowego aresztowania, stawiana przez apelującego w oderwaniu od realiów sprawy karnej nie zasługuje na aprobatę.
Na gruncie obowiązującego prawa nie mogą być rozważane argumenty prezentowane przez stronę inicjującą postępowanie odszkodowawcze o różnicy rygorów obydwu środków czy o prognozowanych skutkach skazania za przestępstwo o innej kwalifikacji prawnej niż pierwotnie zarzucone.
Prawo polskie nie pozwala na dochodzenie przed Sądem karnym roszczeń związanych z samym oskarżeniem, czy rodzajem oskarżenia i związanymi z tym skutkami w sferze niematerialnej (osobistej lub społecznej).
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny nie uwzględnił apelacji.