Sygn. akt II AKa 146/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 lipca 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Beata Siewielec

Sędziowie:

SA Bohdan Tracz (sprawozdawca)
SA Lech Lewicki

Protokolant

st.sekr.sąd. Agnieszka Jarzębkowska

przy udziale Damiana Wójcika prokuratora Prokuratury Rejonowej w Grójcu
po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2016 r.
sprawy:
1.P. W.synaH.iH.z domuK.,urodzonego (...)wG.,

2
B. L.córkiM.iH.z domuN.,urodzonej (...)wW.,

3
S. K.synaW.iS.z domuC.,ur. (...)wG.,

4
D. N.synaT.iE.z domuL.,ur. (...)wG.,

5

J. B.
synaJ.iM.z domuK.,urodzonego (...)wC.

oskarżonych zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zb. zart. 310 § 1 k.k.i in.
z powodu apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonegoJ. B.
od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu
z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt II K 112/10

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

II
zasądza od oskarżonegoJ. B.kwotę 424 (czterystu dwudziestu czterech) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za II instancję i ustala, że w pozostałej części koszty procesu ponosi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
Wniosek o sporządzenie i uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia5 lipca 2016 roku złożył tylko obrońca oskarżonegoP. W.i oskarżonejB. L.. Wyrok Sądu Apelacyjnego utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 6 listopada 2015 roku, którymP. W.został skazany za ciągi przestępstw zart.286 § 1 k.k.w zw. zart.294 § 1 k.k.i zart.270 § 1 k.k.odpowiednio na kary 2 lat pozbawienia wolności i 540 stawek dziennych grzywny oraz 8 miesięcy pozbawienia wolności; karę łączną 2 lat pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 5 lat.
Wyrokiem tym uniewinniono oskarżonąB. L.od zarzutów aktu oskarżenia.
Wyrok Sądu Okręgowego w częściach dotyczących ww. oskarżonych zaskarżył prokurator, który nie wnosił o uzasadnienie i doręczenie wyroku Sądu Apelacyjnegow Lublinie.
Zart. 457 § 2 k.p.k.wynika, że do złożenia wniosku uprawnione są strony. Przepis nie zastrzega, że chodzi tu tylko o stronę skarżącą. Z tego powodu wyrażany jest pogląd, że wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia może złożyć także strona, która nie skarżyła wyroku. Zawarte wart. 457 § 2 k.p.k.odesłanie doart. 422 k.p.k.i423 k.p.k.oznacza odpowiednie stosowanie w postępowaniu odwoławczym przepisów dotyczących zasad składania wniosku, sporządzenia i doręczenia wyroku z uzasadnieniem przez sąd pierwszej instancji, w wypadku wydania wyroku utrzymującego w mocy lub wyroku zmieniającego przez sąd odwoławczy.
W§ 3 art. 425 k.p.k.określony został tzw.gravamen(uciążliwość orzeczenia), który pełnifunkcję przesłanki zaskarżenia,czyli takiego warunku, który powinien wystąpić samodzielnie i niezależnie od innych jeszcze warunków, aby doszło do skutecznego zaskarżenia orzeczenia.Stosownie doart. 425 § 3 k.p.k.odwołujący się może skarżyć jedynie rozstrzygnięcia, które naruszają jego prawa lub szkodzą jego interesom procesowym.
Z tych względów wątpliwym jest uprawnienie obrońcy oskarżonych do składania wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie. Nie wydano zarządzenia o odmowie przyjęcia wniosku i dlatego koniecznym jest uzasadnienie wyroku.Art. 457 § 3 k.p.k.sytuuje obowiązek sądu odwoławczego rozważenia wszystkich zarzutów podniesionychw środku odwoławczym i podania w związku z tym w uzasadnieniu, dlaczego zarzuty apelacji sąd uznał za zasadne lub za niezasadne.
W części dotyczącej oskarżonegoP. W.prokurator zarzucił obrazę prawa materialnego, nie kwestionował prawidłowości ustaleń faktycznych, obrazęart. 310 § 1 k.k.poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie, że zachowanie oskarżonych:P. W.,S. K.,D. N.orazJ. B., wypełniło między innymi znamiona występku zart. 270 § 2 k.k.każdorazowo stanowiąc element oszustwa, podczas gdy ich zachowanie implikowało podrobienie środka płatniczegow postaci konkretnego weksla własnego, w ten sposób, że po uzyskaniu w podstępny sposób podpisów od osób pokrzywdzonych, dokonano na dokumentach uzupełniających zapisów, odpowiadających wymogomprawa wekslowego, z których wynikało, iż pokrzywdzeni mieli zapłacić kwoty pieniężne znacznej wartości,w określonym terminie i konkretnemu remitentowi, w sytuacji gdy takie zobowiązania wekslowe nie istniały, nie były objęte świadomością pokrzywdzonych, co skutkowało skierowanymi powództwami o zapłatę przeciwko nim, które to pisma procesowe zostały złożone wraz ze wspomnianymi wyżej podrobionymi wekslami, skutkując wyrokami nakazującymi taką zapłatę.
W części dotyczącej oskarżonejB. L.prokurator zarzucił:
obrazę przepisów prawa procesowego, mającą wpływ na treść orzeczenia,a mianowicie naruszenieart. 167 k.p.k.iart. 366 § 1 k.p.k.w zw. zart. 391 § 2 k.p.k., która miała wpływ na treść orzeczenia, polegającą na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. zaniechaniu przeprowadzenia dowodów z urzędu, polegających na pominięciu zeznańL. G., które złożył on we własnej sprawie, w toku postępowania przygotowawczego, sygn. 3 Ds. 233/11 Prokuratury Rejonowej w Grójcu i, następnie, w sprawie Sądu Rejonowego w Grójcu o sygn.II K 497/14, co skutkowało zaniechaniem przesłuchania wyżej wymienionegow charakterze świadka, nieodczytaniem w toku rozprawy zeznań wyżej wymienionego w trybieart. 391 § 2 k.p.k., w sytuacji gdy świadek ten wskazywał na współsprawstwoP. W.iB. L.w przestępstwie oszustwa naK. W., w następstwie czego Sąd dokonał przedwczesnej oceny dowodów i niezasadnie uniewinnił wymienioną oskarżoną;
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na dokonaniu przez Sąd I Instancji nieprawidłowej oceny dowodów i w konsekwencji wyciągnięciu nieprawidłowych wniosków, że oskarżonaB. L.nie dopuściła się żadnego z zarzucanych jej czynów, poprzez przyjęcie tezy, iż jej konkubent –P. W.zataił przed nią oszustwa, które zaplanował z innymi osobami, jednocześnie skutecznie nakłaniając ją do nabycia nieruchomości bądź wierzytelności, których bezpłatne przejęcie było celem przestępstwa, podczas gdy z faktów: wielokrotnego fałszowania przezP. W.podpisówB. L.na dokumentach urzędowych przy jednoczesnym zawiadywaniu przez niego czynnościami zmierzającymi do przejęcia majątku pokrzywdzonych w koniunkcji z treścią wyjaśnieńS. K.iD. N.wynika, iż wyżej wymieniona dopuściła się zarzucanych jej czynów, odnosząc z przestępstw korzyści majątkowe, uniemożliwiając tym samym ówcześnie prowadzoną egzekucję z majątku konkubenta wobec zadłużenia względem Skarbu Państwa, co skutkowało niezasadnym uniewinnieniemB. L..
Prokurator wnosił o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Sąd Okręgowy zasadnie uznał, że czyny oskarżonych nie wyczerpały znamionart. 310 § 1 k.k.Argumenty przemawiające za takim rozstrzygnięciem są trafne, zostały przedstawione na str. 80, 81, 82 uzasadnienia. Sąd Apelacyjny je aprobuje.
Pokrzywdzeni wystawili weksle

    in blanco.Prawo wekslowepoświęca instytucji weksla

    in blancozaledwie jeden przepisart. 10, który mówi o wekslu niezupełnymw chwili wystawienia i nie zawiera wyczerpującego uregulowania problematyki oraz nie wyjaśnia szeregu wątpliwości. W doktrynie wypracowano definicję weksla

    in blanco, przez który rozumie się weksel niezupełny zaopatrzony w podpis wystawcy, lecz niewypełniony zupełnie, względnie nieposiadający niektórych cech, jakich prawo wymaga dla ważności weksla. Najczęściej weksle takie są wystawiane, gdy strony zawierając między sobą umowę pragną zabezpieczyć ewentualne roszczenie mogące z niej wynikać, ale nie są w stanie z góry oznaczyć wysokości tych roszczeń lub terminu płatności. Ze względu na cel wystawienia, weksel

    in blanconosi czasami nazwę weksla gwarancyjnego lub kaucyjnego, bądź depozytowego. Weksel gwarancyjny udzielony jest na zabezpieczenie spłaty kredytów oraz na zabezpieczenie prawidłowego wykonania kontraktu. Weksel kaucyjny zastępuje złożenie kaucjiw gotówce. Weksel depozytowy nie jest przeznaczony do obiegu i służy jako zabezpieczenie przyszłego spełnienia określonych świadczeń (M. Czarnecki,
  L. Bagińska: Prawo wekslowe i czekowe. Komentarz, Warszawa 2003, s. 17 i 167). Weksel niezupełny może występować jako niezupełny własny i jako niezupełny trasowany. Weksel własny - dokumentuje bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty,a weksel trasowany bezwarunkowe polecenie zapłaty.
W doktrynie przyjmuje się, że zobowiązanie wekslowe z wekslain blanconastępuje z chwilą podpisania i wręczenia weksla, chociaż zobowiązanie to ma warunkowy charakter i wywołuje skutki dopiero wówczas, gdy weksel zostanie uzupełniony w taki sposób, aby posiadał on wszystkie wymagane przez prawo elementy, rozstrzygające o ważności weksla (J. Mojak: Prawo papierów wartościowych. Zarys wykładu, Warszawa 2004, s. 53).
Wystawca składając podpis na blankiecie wekslowym zobowiązuje się bezwarunkowo zapłacić uzgodnioną z remitentem sumę wekslową. W razie braku spełnienia świadczenia przez dłużnika, wierzyciel ma prawo wypełnienia wekslain blancoi domagania się zapłaty od wystawcy weksla. Podsumowując, skoro wekselin blancopotwierdza istnienie prawa majątkowego, należy przyjąć, że jest papierem wartościowym. Wekselin blanco, stanowiąc papier wartościowy, dający podstawę do otrzymania sumy pieniężnej, może być dokumentem uprawniającym do otrzymania sumy pieniężnej, o którym mowa wart. 310 § 1 k.k.Podrobienie bądź przerobienie podpisu wystawcy na wekslu in blanco wyczerpuje znamionaart. 310 § 1 k.k., a nie przepisuart. 270 § 1 k.k.(por. J. Skorupka: Weksel własny in blanco ..., op. cit .,s. 79). Oskarżony nie podrobił ani nie przerobił podpisów wystawców weksli in blanco.
Rozważenia jeszcze wymaga, czy wekselin blancospełnia funkcję "innego środka płatniczego" w rozumieniuart. 310 § 1 k.k.Cechą "innego środka płatniczego" jest możliwość posługiwania się nim w obrocie samodzielnie, to znaczy bez dodatkowych czynności (O. Górniok: Prawo karne gospodarcze. Komentarz, Toruń 1997, s. 40). Chodzi o dokumenty stanowiące surogat pieniądza, takie, którymiw obrocie można posługiwać się w zastępstwie pieniądza. W zasadzie weksle i czeki mogą stanowić "inny środek płatniczy". Jednakże wekselin blanconie pełni roli środka płatniczego, gdyż nie stwierdza istniejącej wierzytelności wekslowej, lecz przyszłą wierzytelność wystawcy weksla. Dopiero po uzupełnieniu wekslain blancoi przekształceniu go w weksel zupełny (zawierający wskazanie remitenta, sumy wekslowej, terminu zapłaty) będzie on pełnił rolę środka płatniczego (por.J. Skorupka: Weksel własny in blanco ..., op. cit., s. 74).
Reasumując, stwierdzić należy, że istota problemu sprowadza się do tego, czy przekształcenie przez posiadacza wekslain blancow weksel zupełny, w sytuacji gdy nie zaistniały warunki do przekształcenia wekslain blancow weksel zupełny stanowi przerobienie innego środka płatniczego. Rację ma Sąd Okręgowy, że wypełnienie wekslain blanconiezgodnie z umową wekslową wyczerpuje tylko znamionaart. 270 § 2 k.k.Wypełnienie weksla niezgodnie z wolą podpisanego, wyczerpującego znamięart. 270 § 2 k.k., nie można uznać za przerobienie weksla, przerobić można przecież coś, co już istniało.
Z tych względów zarzut apelacji prokuratora dotyczący oskarżonegoP. W.uznano za niezasadny.
Zarzuty apelacji prokuratora dotyczące wyroku w części dotyczącej oskarżonejB. L.są także niezasadne.
Apelacja zarzuca obrazęart. 167 k.p.k.iart. 366 § 1 k.p.k.w zw. zart. 391 § 2 k.k.na skutek nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadkaL. G.,a wcześniej nieodczytanie jego zeznań.
Sąd Apelacyjny przeprowadził dowód z dokumentów w postaci wyrokuw sprawie o sygn. II K 497/14, dotyczącegoL. G.i dowodów z jego wyjaśnień składanych w tej sprawie. Z treści tych dowodów nie wynika, by miał on wiedzę o działaniu oskarżonej w niniejszej sprawie. Nie ma podstaw twierdzenie zawarte w apelacji, żeL. G.wskazywał na „współsprawstwoP. W.iB. L.”.
Z tego względu zarzut naruszeniaart. 167 k.p.k.na skutek nieprzeprowadzenia dowodu z zeznańL. W., jest niezasadny.
Prokurator nie wskazał żadnych dowodów, z których wynikałoby, że oskarżona działała wspólnie i w porozumieniu z pozostałymi oskarżonymi. Nie można uznać, że dowodzi tego zawieranie aktów notarialnych z pokrzywdzonymi, skoro jednocześnie oskarżonyW.fałszował podpisy oskarżonej na pismach procesowych, byłoby to niezrozumiałe w sytuacji wspólnego działania. Gdyby oskarżona współdziałaław popełnieniu przestępstw, fałszowanie jej podpisów byłoby zbędne. Z tych powodów i ten zarzut uznano za niezasadny.
Z tych względów orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.