Sygn. akt II AKa 289/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 października 2013 r.

      Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

      Przewodniczący: SSA - Anna Zdziarska

      Sędziowie:  SA  - Marek Czecharowski

SO(del.)  - Małgorzata Janicz (spr.)
Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Grajber
przy udziale Prokuratora Jacka Pergałowskiego
po rozpoznaniu w dniu 2 października 2013 r.
sprawyP. L.oskarżonego zart. 13§1kkw zw. zart. 252§ 1kkw zb. zart. 227kkw zw. zart. 11§ 2kk
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora

      od wyroku Sądu Okręgowegow. W.

z dnia 29 kwietnia 2013 r.
sygn. akt VIII K 245/12

1
zmienia wyrok w zaskarżonej części, w punktach 1 i 3, w ten sposób, że czyn przypisany oskarżonemu w pkt. 1 wyroku kwalifikuje zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 252 § 1kkw zw. zart. 11 § 2kkw zw. zart. 4 § 1 kkzaś na podstawieart. 14 § 1kkw zw. zart. 252 § 1kkw zw. zart. 11 § 3kkprzy zastosowaniuart. 60 § 3 i 4 kkiart. 60 § 6 pkt 3kkwymierza mu karę 11 ( jedenastu) miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt. 1 kkwarunkowo zawiesza na okres próby lat 5 (pięciu);

2
w pozostałej zaskarżonej części wyrok utrzymuje w mocy;

3
zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych w sprawie obciążając nimi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
P. L.oskarżony został o to , że :

1
w dniu 18 września 2003 r. wJ., powiat(...)-(...), działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi i nieustalonymi osobami, posługując się akcesoriami policyjnymi, usiłował wziąć jako zakładnika nieletniegoP. C., w celu zmuszenia, groźbą zamachu na jego życie i zdrowie, jego ojca -T. C.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 500 000 zł. w zamian za jego uwolnienie, w ten sposób, że pod pozorem kontroli policyjnej dokonał zatrzymania pokrzywdzonego, a następnie przetrzymując za ubranie prowadził go w kierunku zaparkowanego samochodu, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na ucieczkę pokrzywdzonego

tj. o popełnienie przestępstwa zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 252 § 1 k.k.w zb. zart. 282 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.;

2
w nieustalonym dniu, w drugiej połowie 2004 r., działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi i nieustalonymi osobami wW., podając się za funkcjonariusza Policji i posługując się odznaką policyjną, pod pozorem zatrzymania, pozbawił wolności nieustalonego mężczyznę, który po przewiezieniu do miejscowościP.S., był bezprawnie przetrzymywany na działce rekreacyjnej przez kilka godzin,

tj. o popełnienie przestępstwa zart. 189 § 1 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.

Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2013 roku Sąd Okręgowyw. W.oskarżonegoP. L.w ramach zarzucanego mu w punkcie I czynu uznał za winnego tego, że w dniu 18 września 2003 r. wJ., powiat(...)-(...), działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi i nieustalonymi osobami, posługując się akcesoriami policyjnymi, usiłował wziąć jako zakładnika nieletniegoP. C., w celu zmuszenia jego ojca-T. C.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w nieustalonej kwocie w zamian za jego uwolnienie, w ten sposób, że pod pozorem kontroli policyjnej dokonali zatrzymania pokrzywdzonego, a następnie przetrzymując za ubranie prowadzili go w kierunku zaparkowanego samochodu, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na ucieczkę pokrzywdzonego i za to na podstawieart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 252 § 1 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.skazuje go a na podstawieart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 252 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k., przy zastosowaniuart. 60 § 3 i 4 k.k.i60 § 6 pkt. 2 k.k.wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;
W ramach zarzucanego oskarżonemu czynu w punkcie II aktu oskarżenia czynu uznał za winnego tego, że w nieustalonym dniu, w drugiej połowie 2004 r., działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi i nieustalonymi osobami wW., podając się za funkcjonariusza Policji i posługując się odznaką policyjną, pod pozorem zatrzymania, wziął jako zakładnika a następnie przetrzymywał w miejscowościP.S.nieustalonego mężczyznę, w celu zmuszenia nieustalonej osoby fizycznej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w nieustalonej kwocie w zamian za jego uwolnienie, a następnie odstąpił od zamiaru wymuszenia i zwolnił zakładnika czym wypełnił znamionaart. 252 § 1 i 4 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 227 k.k.skazał go na podstawie 227k.k.w zw. zart. 60 § 3 i 4 k.k.w zw. zart. 60 § 7 k.k.odstąpił od wymierzenia kary i na podstawieart. 39 pkt. 7 k.k.orzekł środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt. 1 k.k.wykonanie orzeczonej wpunkcie 1kary jednego roku pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 5 (pięć) lat.
Na podstawieart. 618 § 1 pkt. 11 k.p.k.zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. W.kwotę 780 złote powiększoną o podatek VAT, tytułem nie opłaconej przez strony pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu;
Na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżonego częściowo od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie w postaci wydatków i na podstawieart. 627 k.p.k.zasądził od niego pozostałe koszty sądowe w postaci opłaty w kwocie 180 (sto osiemdziesiąt) złotych.
Apelację od wyroku wniósł prokurator. Zaskarżył powyższy wyrok na korzyść oskarżonego w całości w zakresie orzeczenia o karze. Na podstawieart.427 § 2 k.p.k.iart. 438 pkt 1 k.p.k.wyrokowi temu zarzucił obrazę przepisu prawa materialnego, a mianowicieart. 252 § 1 k.k.przed jego zmianą przez art. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 roku (Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 46) iart. 4 § 1 k.k., poprzez błędne przyjęcie za podstawę wymiaru kary za czyn I. zarzucany oskarżonemuP. L.przepisuart. 252 § 1 k.k.w obecnym brzmieniu, tj. po jego zmianie przez art. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 roku (Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 46), co skutkowało zastosowaniem nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawieart. 60 § 6 pkt. 2 k.k.zamiastart. 60 § 6 pkt. 3 k.k.i wymierzeniem kary 1 roku pozbawienia wolności w sytuacji, gdy kara ta winna być wymierzona poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, to jest poniżej 1 roku.
Stawiając powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej czynu I. zarzucanegoP. L.i wymierzenie mu kary 11 miesięcy pozbawienia wolności, zachowując przy tym zawieszenie wykonania kary na okres lat 5 tytułem próby.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja prokuratora jest zasadna i spowodowała zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego.
Na wstępie przypomnieć należy, iż obraza prawa materialnego polega na wadliwym jego zastosowaniu (lub niezastosowaniu) w orzeczeniu opartym na prawidłowych ustaleniach faktycznych. Zarzut zaś obrazy prawa materialnego może być zasadny tylko wówczas, gdy dotyczy zastosowania lub niezastosowania przepisu zobowiązującego Sąd do jego bezwzględnego respektowania. Redakcja przepisuart. 438 pkt 1 kpkprzekonuje, że ustawa nie wymaga stwierdzenia istnienia związku między naruszeniem prawa materialnego, a treścią zaskarżonego orzeczenia. W ocenie ustawodawcy z istoty prawa karnego materialnego wynika, że jego naruszenie ma wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, iż stosowanie reguł intertemporalnych wskazanych wart. 4 § 1 k.k.jest obowiązkiem Sądu. Przepisart. 4 k.k.dotyczy tzw. prawa intertemporalnego, tzn. obejmuje reguły stosowania ustawy karnej w przypadku kolizji ustaw karnych w czasie, tj. w sytuacji, gdy czyn zabroniony popełniony zostanie pod rządami ustawy, która nie obowiązuje już w czasie orzekania lub wykonywania orzeczenia. Zgodnie zart. 4 § 1 k.k., ustawę obowiązującą w czasie orzekania (nową) stosuje się, jeżeli nie wprowadziła ona żadnych zmian w zakresie odpowiedzialności sprawcy, a także jeżeli jest "względniejsza", tzn. działa na jego korzyść. Natomiast w sytuacji gdy poprzednio obowiązująca ustawa była dla sprawcy korzystniejsza, należy zastosować tę ustawę.
W sprawie niniejszej czyn zakwalifikowany zart.13 § 1kkw zw. zart. 252§ 1k.k. w zb. zart. 282 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2k.k . dokonany został przez oskarżonego w dniu 18 września 2003roku (czyn z pkt. 1 wyroku). Za czyn ten, po uprzedniej zmianie opisu czynu oraz zmianie kwalifikacji prawnej poprzez wyeliminowanieart. 282k.k., na podstawieart. 13 § 1k.k. w zw. zart. 252§ 1k.k. w zw. zart. 11§ 3k.k. przy zastosowaniuart. 60§ 3i 4 k.k.iart. 60§ 6 pkt. 2k.k .Sąd wymierzyłP. L.karę 1 roku pozbawienia wolności. W części motywacyjnej zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie wypowiedział się, czy zastosował wobec czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1. ustawę nową czy też ustawę obowiązującą w dacie popełnienia czynu, lecz bez wątpienia na błędne zastosowanie ustawy „nowej” wskazuje rozmiar wymierzonej oskarżonemu, przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia, kary pozbawienia wolności. Przypomnieć należy, że nowelizacja przepisówKodeksu karnegowprowadzona ustawą z dnia 17 grudnia 2009 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 46) znacznie zaostrzyła przepisy dotyczące przestępstwa wzięcia lub przetrzymywania zakładnika. Przestępstwo to w typie podstawowym (§ 1 art. 252) stało się zbrodnią zagrożoną karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 (poprzednia sankcja - od roku do 10 lat pozbawienia wolności). Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że względniejsza dla sprawcy w tym zakresie była ustawa obowiązująca poprzednio, która wart. 252 § 1 k.k.przewidywała łagodniejszą sankcję karną i nie kwalifikowała tego rodzaju czynów, jako zbrodni tak jak obecnie obowiązujący przepisart. 252§ 1k.k.Taki stan rzeczy obligował Sąd Okręgowy do zastosowania zasad prawa intertemporalnego określonychart. 4 § 1 k.k.i w konsekwencji powołanie również tego przepisu w kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu. Powtórzyć w tym miejscu należy, iż stosowanie reguł intertemporalnych wskazanych wart. 4 § 1 k.k.jest obowiązkiem Sądu i na podstawie tych reguł należy rozwiązywać kolizje wynikające z różnic uregulowań prawnych zawartych w różnych ustawach obowiązujących w chwili popełnienia czynu oraz w okresach późniejszych, aż po dzień orzekania przez Sąd odwoławczy ( vide Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 r., II KK 297/04, LEX nr 152489).
W tej części zaskarżony wyrok wymagał zatem korekty zgodnej z wnioskiem prokuratora, polegającej na uzupełnieniu opisu czynu przypisanego oskarżonemu w pkt. I części dyspozytywnej wyroku i jego kwalifikacji prawnej oart. 4 § 1 k.k., a co za tym idzie wymierzenie w oparciu oart. 60§ 3i 4 kkiart. 60§ 6 pkt. 3kkkary 11 (jedenastu) miesięcy pozbawienia wolności. Wymierzona kara w ocenie Sądu odwoławczego spełnia wymogi prewencji ogólnej i szczególnej i jest adekwatna do stopnia zawinienia, uwzględnia także okoliczności związane z podstawą złagodzenia kary. Niezależnie od treści zarzutu, działając z urzędu Sąd Apelacyjny dokonał także korekty wyroku w części dotyczącej kwalifikacji prawnej czynu, albowiem nie ulega wątpliwości, iż zgodnie zart. 14 § 1 kk, wymiar kary za usiłowanie następuje w granicach zagrożenia przewidzianego za dokonanie przestępstwa, co dotyczy zarówno kar, jak i środków karnych (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 lipca 1997 r., II KKN 139/97, Orz. Prok. i Pr. 1997, nr 12, poz. 1). Wymierzając karę lub środek karny za usiłowanie przestępstwa, Sąd winien właśnie przywołaćart. 14 k.k., a nie jak w zaskarżonym wyrokuart. 13 k.k., gdyż w przepisie tym ustawodawca określił jedynie przesłanki usiłowania. W tym też zakresie nastąpiła korekta podstaw wymiaru orzeczonej w pkt. 1 wyroku wobecP. L.kary.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu oart. 634 i 624 k.p.k.
Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w części dyspozytywnej.