Sygn. akt: II AKa 442/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 maja 2017 roku
Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie :

Przewodniczący :

SSA  Aleksander Sikora (spr.)

SSA Robert Kirejew
SSA Piotr Pośpiech

Protokolant :

Magdalena Bauer

przy udzialeProkuratora Prokuratury Okręgowej w Częstochowy Tomasza Majosa
po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 roku sprawy

1
Z. Ś.(Ś.)s.J.iF.

ur. (...)wS.
oskarżonego zart. 258 § 3 k.k.,art. 299 § 1, 5, 6 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i inne;

2
J. N.s.Z.iE.

ur. (...)wT.
oskarżonego zart. 258 § 3 k.k.,art. 299 § 1, 5, 6 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i inne;

3
T. S.(S.)s.J.iU.

ur. (...)wB.
oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.,art. 299 § 1, 5, 6 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i inne;

4
W. Z.s.K.iS.

ur. (...)wW.
oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.,art. 299 § 1, 5, 6 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i inne;

5

T.M.s.S.iH.

ur. (...)wC.
oskarżonego zart. 258 § 1 k.k.,art. 299 § 1, 5, 6 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i inne
na skutek apelacji prokuratora odnośnie oskarżonychZ. Ś.,J. N.,T. S.iT.
M.oraz obrońców oskarżonychZ. Ś.,J. N.,W. Z.iT.M.

od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 24 marca 2016 roku, sygn. akt V K 162/15

1
uchyla zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonegoT. S.w punkcie 7 i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemuw Katowicach do ponownego rozpoznania;

2
zmienia zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonegoT.M.w punkcie 22 w ten sposób, że obniża kwotę orzeczonego środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej do 37.000 (trzydziestu siedmiu tysięcy) złotych;

3
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

4
zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Katowicach) na rzecz adwokatów:K. D.iB. J.– Kancelarie AdwokackiewK.oraz radcy prawnegoA. K.Radcy Prawnego wK.kwoty po 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych i sześćdziesiąt groszy) w tym 23% VAT tytułem nieopłaconych kosztów obrony z urzędu udzielonej oskarżonymZ. Ś.,W. Z.iT.M.(M.) w postępowaniu odwoławczym;

5
zasądza od oskarżonychJ. N.,Z. Ś.,W. Z.i Tomasza Muchy na rzecz Skarbu Państwa koszty sądoweza postępowanie odwoławcze, w tym opłatę za II instancję:

-

odJ. N.iZ. Ś.w kwotach po 6.400 (sześć tysięcy czterysta) złotych;

odT.M.iW. Z.w kwotach po 3.400 (trzy tysiące czterysta) złotych;

oraz obciąża wydatkami postępowania odwoławczego w częściach równych.
SSA Piotr Pośpiech   SSA Aleksander Sikora SSA Robert Kirejew
Sygn. akt II AKa 442/16

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 maja 2017 roku w części w jakiej uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania
Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 24 marca 2016 roku w sprawie sygn. akt V K 162/15, orzekając w części dotyczącej oskarżonegoT. S., w punkcie 7 części rozstrzygającej, na mocyart. 17 § 1 pkt 6 kpkw zw. zart. 101 § 1 pkt 4 kkiart. 102 kk, umorzył postępowania przeciwko temu oskarżonemu o czyn opisany w punkcie V części wstępnej wyroku, modyfikując czas jego popełnienia, polegający na tym, że w okresie od grudnia 2002 roku do 12 lutego 2004 roku wŻ.,J.,T.,P.iP.oraz innych miejscowościach, wspólnie i w porozumieniu zJ. N.,Z. Ś.,W. Z.,S. K.,K. M.iT.M.brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw poświadczenia nieprawdy w dokumentacji księgowejfirmy (...)z/s wJ.,(...)z/s wT.iP.,(...)z/s wP.iJ.,Firmy Handlowej (...)z/s wJ.oraz(...)z/s wP., poświadczaniu nieprawdy i fałszowaniu faktur VAT dokumentujących zakup i sprzedaż paliw oraz komponentów do ich produkcji, narażaniu na uszczuplenie podatku akcyzowego z tytułu produkcji paliw oraz na legalizowaniu środków finansowych pochodzących z w/w przestępstw tj. o przestępstwo zart. 258 § 1 kkw brzmieniu obowiązującym do 1 maja 2004 roku.
W tej części wyrok został zaskarżony tylko przez Prokuratora, na niekorzyść oskarżonegoT. S.. Prokurator zarzucił orzeczeniu w tym zakresie błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na błędnym przyjęciu przez Sąd, iż zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na przypisanieT. S.udziału w zorganizowanej grupie przestępczej w okresie przyjętym w akcie oskarżenia tj. do dnia 19 sierpnia 2004 roku, a jedynie do dnia 12 lutego 2004 roku, co skutkowało umorzeniem postępowania w zakresie tego czynu wobec przedawnienia karalności czynu zart. 258 § 1 kkw brzmieniu obowiązującym do dnia 01 maja 2004 roku, podczas gdy prawidłowa ocena zebranych w sprawie dowodów musi prowadzić do wniosków przeciwnych oraz uzasadnia przyjęcie, iż oskarżony ten przynależał do grupy przestępczej do dnia 19 sierpnia 2004 roku. W konsekwencji Prokurator wniósł o uchylenie w tej części zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja prokuratora okazała się w omawianej części skuteczna i doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku w części obejmującej rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania przeciwko oskarżonemuT. S.o czyn zart. 258 § 1 kk. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, iż postępowanie dowodowe nie dało podstaw do przyjęcia, że oskarżonyT. S.brał po dniu 12 lutego 2004 roku udział w grupie przestępczej, której działanie polegało na poświadczaniu nieprawdy w dokumentacji księgowej i fakturach VAT oraz narażaniu na uszczuplenia podatku akcyzowego i legalizowaniu środków finansowych pochodzących z w/w przestępstw. Zwrócić należy uwagę na to, iż prawomocnie Sąd I instancji przypisał oskarżonemuT. S.w punkcie 8 zaskarżonego wyroku popełnienie czynu zarzucanego mu w punkcie VI części wstępnej wyroku. Opis tego czynu obejmuje dwa okresy dotyczące różnych działań podejmowanych przez oskarżonegoT. S.w ramach przypisanego mu przestępstwa zart. 299 § 1 i 5 kki inne. Pierwszy okres to czas od grudnia 2002 roku do 12 lutego 2004 roku. Ta właśnie jednostka czasu determinowała ustalenia Sądu I instancji w zakresie czasu popełnienia przestępstwa zart. 258 § 1 kk, co wprost wynika z pisemnych motywów rozstrzygnięcia. Tymczasem opis przestępstwa zart. 299 § 1 i 5 kki inne przejęty przez Sąd I instancji do części rozstrzygającej wyroku w całości obejmuje również okres od 6 sierpnia 2003 roku do 31 maja 2004 roku, kiedy to na polecenieZ. Ś.iJ. N.,T. S.nadzorował operacje finansowe wykonywane przezT.
M.iS. K.na rachunkach wskazanych firm w ten sposób, że przekazywał tym osobom pieniądze w gotówce, celem dokonania wpłat na rachunki wskazanych firm, wskazywał podmioty, na rachunki których dokonywali oni przelewów oraz odbierał pieniądze podjęte przez te osoby w gotówce, które następnie przekazywałJ. N.iZ. Ś., a środki te pochodziły z korzyści związanych z popełnieniem przestępstw w zakresie nielegalnego handlu paliwami. W pisemnym uzasadnieniu wyroku, dokonując ustaleń faktycznych w części dotyczącej oskarżonegoT. S., Sąd I instancji podał, że oskarżony ten w okresie od 6 sierpnia 2003 roku do 31 maja 2004 roku na polecenieZ. Ś.iJ. N.,T. S.nadzorował operacje finansowe wykonywane przezT.M.iS. K.na rachunkach wskazanych firm w ten sposób, że przekazywał tym osobom pieniądze w gotówce, celem dokonania wpłat na rachunki wskazanych firm, wskazywał podmioty, na rachunki których dokonywali oni przelewów oraz odbierał pieniądze podjęte przez te osoby w gotówce, które następnie przekazywałJ. N.iZ. Ś.. Znamienna jest kolejna, następująca bezpośrednio po zacytowanym fragmencie, część ustaleń faktycznych, gdzie to Sąd I instancji wskazał, że w momencie, gdy oskarżonyT. S.miał zamiar opuścić grupę został pobity przez jej przywódców i grożono mu. Z ustaleń tych wynika zatem, iż Sąd I instancji nie negował w żaden sposób wykonywania przezT. S.opisywanych czynności we wskazanym wyżej okresie. Sąd I instancji powtarza również, że działo się to na polecenie wskazanych osób, co wszakże nie oznacza tego, iżT. S.działał w taki sposób, że jego wina była wyłączona. Z takimi ustaleniami Sądu Odwoławczego wiąże się bezpośrednio podniesiony przez prokuratora w apelacji zarzut odwoławczy i zaprezentowane w uzasadnieniu tego środka argumenty. Zgodzić należy się z apelującym, iż szereg fragmentów wyjaśnień oskarżonegoT. S.wydaje się wskazywać na to, że mimo zaprzestania działalności prowadzonej przez niego firmy, powstałej z polecenia kierujących grupą, dalej, chociaż w inny już sposób, był on zaangażowany w działalność grupy. Wskazane przez prokuratora formy ówczesnej aktywności oskarżonegoT. S.znajdują odzwierciedlenie w omówionym wyżej opisie czynu zart. 299 § 1 i 5 kk. Przypomnieć również trzeba, że Sąd Apelacyjny orzekający w innym składzie o uchyleniu pierwszego wyroku jaki zapadł w niniejszej sprawie zwrócił uwagę na to, iż nie uzasadniono wówczas prawidłowo jakie przestępcze zachowania oskarżonegoT. S.wykraczały poza datę 12 lutego 2004 roku. Winno to było zasygnalizować Sądowi I instancji, aby ta część ustaleń poczyniona została ze szczególną starannością, co winno być oddane w sposób szczegółowy w pisemnym uzasadnieniu wyroku. Wracając do apelacji prokuratora należy stwierdzić, że nie wszystkie wskazane przez niego części wyjaśnień wspierają zaprezentowaną w apelacji argumentację. Zwrócić uwagę należy na to, że opisywane w cytowanych przez prokuratora wyjaśnieniachT. S.wyjazdy do stacji i baz paliwowych omówione zostały przez składającego wyjaśnienia, ale nie sposób dopatrzeć się w nich dokładnego określenia czasu w taki sposób jaki sugeruje to skarżący. Nie przesądzając o ostatecznej treści rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny stwierdza, że ustalenia faktyczne Sądu I instancji odnoszące się do określenia czasu popełnienia przypisanego oskarżonemuT. S.przestępstwa zart. 258 § 1 kknie są prawidłowe. Wniosek taki wypływa z przedstawionych wyżej argumentów bazujących na powiązaniu opisu czynów zart. 258 § 1 kki zart. 299 § 1 i 5 kki inne. Podkreślić trzeba również to, że dokonując oceny wyjaśnień tego oskarżonego Sąd I instancji przyjął je jako wiarygodne. Oznacza to zatem, że i te ich fragmenty, w których oskarżony opisywał swoje działania wykraczające poza datę 12 lutego 2004 roku były dla Sądu Okręgowego wiarygodne. Stwierdzić zatem trzeba, że błąd w ustaleniach faktycznych polegał na wyciągnięciu nieprawidłowych wniosków z prawidłowo przeprowadzonych dowodów. Wnioski te wydają się przeciw logice i doświadczeniu życiowemu, a ustalenia Sądu I instancji, będące podstawą umorzenia postępowania nie oddają rzeczywistego stanu rzeczy. Istotnym będzie dla postępowania ponownego stwierdzenie, czy działania opisane wyżej podejmowane przez oskarżonegoT. S.stanowiły odzwierciedlenie jego przynależności do grupy przestępczej jeszcze po 1 maja 2004 roku. To bowiem ustalenie determinować będzie dokonanie prawidłowej oceny tego, czy nastąpiło przedawnienie karalności zarzucanego temu oskarżonemu czynu. Nawet jednak, gdyby ustalono, że przynależność oskarżonego do zorganizowanej grupy przestępczej nie trwała do 19 sierpnia 2004 roku to pozostaje jeszcze przecież szereg omówionych, a zawartych w prawomocnie przypisanym temu oskarżonemu czynie form aktywności podejmowanych na polecenie tych samych osób, które stworzyły i kierowały grupą przestępczą oraz czynności sprawowania nadzoru nad innymi osobami, które również do tej grupy należały, co miało miejsce po dniu 30.04.2004 roku. Dopiero takie, łączne, zbadanie zależności pomiędzy ustaleniami dotyczącymi obu czynów oskarżonegoT. S.pozwoli Sądowi ponownie rozpoznającemu sprawę na dokonanie prawidłowych ustaleń, co do czasu popełnienia przestępstwa zart. 258 § 1 kk, a w konsekwencji, po ustaleniu jego daty końcowej rozstrzygnięcie czy nastąpiło przedawnienie karalności czynu. Ponowne postępowanie dowodowe winno koncentrować się na tych dowodach, które pozwolą na jednoznaczne ustalenie charakteru działań podejmowanych przezT. S.w sposób przestępczy w okresie wykraczającym poza czas oznaczony w punkcie 7 zaskarżonego wyroku. W pozostałym zakresie Sąd I instancji będzie mógł poprzestać na ujawnieniu tych dowodów, które nie miały wpływu na uchylenie wyroku.
SSA Piotr Pośpiech   SSA Aleksander Sikora SSA Robert Kirejew