Sygn. akt : II AKa 66/04

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 marca 2004 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicachw II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Bożena Summer-Brason

Sędziowie

SSA Jolanta Śpiechowicz (spr.)
SSA Wojciech Kopczyński

Protokolant

Izabela Rybok

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Stefana Jarskiego
po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2004 r. sprawy
z wnioskuK. M.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie
na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 10 grudnia 2003 r.
sygn. akt. XVI 1Ko 1/99
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej oddalonego wnioskuK. M.i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Katowicach celem ponownego rozpoznania.

II AKa 66/04

UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 10.12.2003 roku sygn. XVI 1 Ko 1/99 zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcyK. M.103.600 zł tytułem zadośćuczynienia za represjonowanieW. M.z ustawowymi odsetkami od daty prawomocności wyroku. W pozostałej części, w tym w całości wniosekB. M.oddalono.
Od wyroku tego apelację wniósł pełnomocnikK. M., zaskarżając go w części oddalonych roszczeń ponad kwotę 103.600 zł, natomiast prawomocne stało się rozstrzygnięcie dotyczące wnioskodawczyniB. M..

Pełnomocnik zarzuca wyrokowi:

1
obrazę prawa materialnego – art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z 23.02.1991 r. przez pominięcie należnego wnioskodawcom odszkodowania i zasądzenie zadośćuczynienia za krzywdę w wysokości nieadekwatnej do wyrządzonych represjonowanemu cierpień,

2
obrazę prawa procesowego:

-

-

art. 2 § 1 ust. 3 kpkprzez nieuwzględnienie wszystkich prawnie chronionych interesów pokrzywdzonych (syna i żony wnioskodawcy),

-

-

art. 4 i 7 kpkprzez niesłuszne dowolne przyjęcie, iż kwota 103.600 zł rekompensuje wszystkie krzywdy wyrządzone represjonowanemu,

-

-

niesłuszne dowolne przyjęcie, żeW. M.przed aresztowaniem nie pracował,

-

-

niesłuszne uznanie, że nie należy się odszkodowanie za utratę wynagrodzenia przez lata niewolniczej pracyW. M.w obozach katorżniczych i za utratę zdrowia fizycznego i psychicznego, pomimo, iż od powrotu do Polski represjonowany cały czas chorował.

W oparciu o te zarzuty wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie na rzeczK. M.kwoty 200.000 zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny uznał apelację za zasadną.
Poza sporem jest, iż ojciec wnioskodawcy –W. M., za swoją działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego spotkał się z wyjątkowo surową represją.
Łącznie przez 12 lat przebywał on w więzieniach, obozach katorżniczych i na zesłaniu i niezależnie od zeznań jego żony i syna, w których naświetlono warunki w jakich ten przebywał oraz krzywdy jakich zaznał, powszechnie wiadomo, iż rozmiar krzywd i cierpień ludzi, którzy przeżyli tego typu represje jest ogromny, wręcz niewyobrażalny. Każda tego typu sprawa wymaga indywidualnego i wnikliwego rozważenia i nie można niejako automatycznie określać miesięczną wysokość należnego zadośćuczynienia, stosując niczym nie uzasadnioną „średnią” przyjmowaną przy rozstrzyganiu wniosków składanych w trybie art. 8 ust. 2a Ustawy z 23.02.1991 r.
Sąd I instancji uznając wysokość odszkodowania na kwotę 800 zł za każdy miesiąc pozbawienia wolności niczym praktycznie swojego stanowiska nie uzasadnił. Poza stwierdzeniem, iż zadośćuczynienie winno być odpowiednie do rozmiaru krzywd i cierpień represjonowanego i że to właśnie taka kwota jest odpowiednia – nie ma w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nic, co mogłoby wskazywać na motywy sądu podejmującego właśnie taką decyzję.
Niedopuszczalnym jest, aby w tego typu sprawie, która – zgodnie z tym co pisze pełnomocnik w apelacji – z całą pewnością nie zalicza się do tuzinkowych, sąd orzekający tak mało wnikliwie rozważył wszystkie jej okoliczności i w dodatku nie uzasadnił należycie swojego stanowiska – co praktycznie uniemożliwia kontrolę odwoławczą.
Jeszcze większe zastrzeżenia budzi arbitralne twierdzenie sądu, iż represjonowany przed aresztowaniem nie pracował, a tym samym że nie należy się odszkodowanie.
Słusznie apelujący podnosi, że w dokumentacji składanej w ZUS istotne było podanie okresów pracy w Polsce Ludowej i kwestionariusz, na który powołuje się sąd w żaden sposób nie może przeważyć wartości dowodu z zeznań żony represjonowanego.
Mając na uwadze fakt, iż żądane odszkodowanie jest bardzo niewygórowane, (300 zł miesięcznie), odmówienie wiaryB. M.i to bez szerszego uzasadnienia takiego stanowiska – musi budzić sprzeciw.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oddalonych roszczeńK. M.ponad kwotę 103.600 zł (w tej części orzeczenie staje się prawomocne) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, który winien ponownie szczegółowo rozważyć wszystkie okoliczności sprawy, w razie potrzeby przeprowadzić dowód z przesłuchania wnioskowanego przez pełnomocnika świadka na okoliczność, czy represjonowany w latach 1941-1944 pracował i wydać stosowne rozstrzygnięcie.

/BD