Sygn.akt II AKo 129/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 listopada 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku w II Wydziale Karnym w składzie

Przewodniczący

SSA Alina Kamińska (spr.)

Sędziowie

SSA Andrzej Czapka
SSA Leszek Kulik

Protokolant

Monika Wojno

przy udziale Przemysława Sabata Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Białymstoku

z urzędu
w przedmiocie zmiany w trybieart. 597 kpk
wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9 czerwca 2006r. w sprawie II AKa 123/06 utrzymującego w mocy wyrok łączny Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 14 marca 2006r. w sprawie sygn. akt III K 237/05
po rozpoznaniu sprawyM. P.-s.C.iB.z domuJ.,urodzonego (...)wB., zam.B.ul. (...).

skazanego prawomocnymi wyrokami:

1
Sądu Rejonowego w Białymstoku dnia 15 maja 2001 roku w sprawie sygn. aktIII K. 1615/00zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 17 stycznia 2002 roku w sprawie VIII Ka 705/01 za czyn popełniony w okresie od 22 września do 6 października 1999 roku na mocyart. 247 § 2w zb. zart. 160 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.na karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności.

2
Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 2 września 2002 roku w sprawie sygn. akt.XIII K.24/02za czyn popełniony w dniu 14 września 2001 roku na mocyart. 178a § 1 k.k.na karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres lat 3. Na mocyart. 42§2 k.k.orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 (jednego) roku, z zaliczeniem okresu zatrzymania prawa jazdy od 14 września 2001 do 2 września 2002 roku. Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 16 października 2004 roku zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności.

Sąd Okręgowy w Amsterdamie orzeczeniem z dnia 29 stycznia 2010r. w związku z Europejskim Nakazem Aresztowania wobecM. P.wniósł zastrzeżenie odmawiając ekstradycji skazanego co do wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo przypisane w sprawie sygn. akt XIII K.24/02

3
Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 22 października 2002 roku w sprawie sygn. akt.III K 290/02za czyn popełniony w dniu 2 września 2001 roku na mocyart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k.na karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawieni wolności, z zaliczeniem na poczet jej odbywania okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 2 września 2002 roku do dnia 16 października 2002 roku.

4
Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 8 lipca 2003 roku w sprawie sygn. aktIII K 358/03zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 4 marca 2004 roku w sprawie VIII k 1338/03 za czyn popełniony w dniu 9 lipca 2001 roku na mocyart.244 k.k.na karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności.

Sąd Okręgowy w Amsterdamie orzeczeniem z dnia 29 stycznia 2010r. w związku z Europejskim Nakazem Aresztowania wobecM. P.wniósł zastrzeżenie odmawiając ekstradycji skazanego co do wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo przypisane w sprawie III K 358/03

5
Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 12 września 2003 roku w sprawie sygn. aktIII K.3323/02za czyn popełniony w dniu 1 czerwca 2002 roku na mocyart. 157 § 1 k.k.w zw. zart. 64 §1 k.k.na karę l(jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

6
Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 29 września 2003 roku w sprawie sygn. aktIII K.940/03za czyn popełniony w dniu 7 grudnia 2002 roku na mocyart. 178a § 1 k.k.na karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności; na mocyart. 42 § 2 k.k.orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres lat 2 (dwóch).

Sąd Okręgowy w Amsterdamie orzeczeniem z dnia 29 stycznia 2010r. w związku z Europejskim Nakazem Aresztowania wobecM. P.wniósł zastrzeżenie odmawiając ekstradycji skazanego co do wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo przypisane w sprawie III K 940/03.

7
Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 30 października 2003 roku w sprawie sygn. aktIII K. 1271/03za czyny popełnione w dniach 5,8 sierpnia i 28 grudnia 2002 roku na mocyart. 244 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.na karę l (jednego) roku pozbawienia wolności; za czyn popełniony w dniu 28 grudnia 2002 roku na mocy art, 178a§ 1 k.k.na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności Na mocyart.42§2 k.k.orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów i mechanicznych na okres lat 4 (czterech). Kara łączna została wymierzona w wysokości l(jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

Sąd Okręgowy w Amsterdamie orzeczeniem z dnia 29 stycznia 2010r. w związku z Europejskim Nakazem Aresztowania wobecM. P.wniósł zastrzeżenie odmawiając ekstradycji skazanego co do wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwa przypisane w sprawie III K. 1271/03

8
Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 19 listopada 2003 roku w sprawie sygn. aktIII K.1682/03za dwa czyny popełnione w dniu 11 marca 2003 roku na mocyart. 288§1 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k.na karę l(jednego) roku pozbawienia wolności i na mocyart. 190§1ki na karę 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności. Kara łączna została wymierzona w wysokości 1 (jednego) roku pozbawienia wolności.

9
Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 20 listopada 2003 roku w sprawie sygn. aktIII K.901/03za czyn popełniony w dniu 20 grudnia 2002 roku na mocyart. 178a §1 k.k.w zb. zart.244 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; za czyn popełniony w dniu 29 grudnia 2002 roku (pkt. IIIa.o.) na mocyart.244 k.k.na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; za czyn popełniony w dniu 13 stycznia 2003roku (pkt IVa.o.) na mocyart.288§lki na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności. Na mocyart.42§2 k.k.orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres lat 5 (pięciu). Kara łączna została wymierzona w wysokości l(jednego) roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności.

Sąd Okręgowy w Amsterdamie orzeczeniem z dnia 29 stycznia 2010r. w związku z Europejskim Nakazem Aresztowania wobecM. P.wniósł zastrzeżenie odmawiając ekstradycji skazanego co do wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej za czyny zart. 178a§1 kkw zb. zart. 244 kkw zw. zart. 11§2 kkoraz zart. 244 kkw sprawie sygn. akt III K 901/03

10
Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2003 roku w sprawie sygn. aktIII K.1321/03za czyn popełniony w dniu 12 grudnia 2002 roku na mocyart.244 k.k.na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

Sąd Okręgowy w Amsterdamie orzeczeniem z dnia 29 stycznia 2010r. w związku z Europejskim Nakazem Aresztowania wobecM. P.wniósł zastrzeżenie odmawiając ekstradycji skazanego co do wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej za czyn przypisany w sprawie III K 1321/03.

11
Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 27 lutego 2004 roku w sprawie sygn. aktIII K. 1977/03zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 29 czerwca 2004 roku w sprawie VIII Ka.601/04 za czyn popełniony w dniu 20 marca 2003 roku na mocyart. 278§l k.k.w zb. zart. 275§1 k.k.w zw. zart.ll§2 k.k.w zw. zart.64§l k.k.na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności; za czyn popełniony w okresie od 20 do 21 marca 2003 roku na mocyart.l97§3 k.k.w zw. zart.12 k.k.w zb. zart.l89§l k.k.w zw. zart.ll§2 k.k.zw. zart.64§l k.k.na karę 5 (pięciu) lat i 6( sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; za czyn popełniony w dniu 21 marca 2003 roku na mocyart.245 k.k.na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności, za czyn popełniony w dniu 10 marca 2003 roku na mocyart.l58§l k.k.w zw. zart. 64§1 k.k.na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności. Kara łączna została wymierzona w wysokości 8 (ośmiu) lat pozbawienia wolności.

12
Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2004 roku w sprawie sygn. aktIII K.214/03za czyn popełniony w dniu 22 marca 2003 roku na mocyart.280§l k.k.w zw. zart.64§l k.k.na karę 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

13
Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 29 października 2004 roku w sprawie sygn. aktIII K.4201/04za czyn popełniony w dniu 18 listopada 2002 roku na mocyart.244 k.k.na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres lat 4.

I

I

I
Na podstawieart. 597 kpkzmienia wyrok łączny Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 14 marca 2006r. sygn. akt III K 237/05 i utrzymujący go w mocy wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9 czerwca 2006r. sygn.. akt II AKa 123/06 w ten sposób, że:

1
uchyla orzeczenie z pkt I i II części dyspozytywnej wyroku w zakresie wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności,

2
na mocyart. 85 kkiart. 86§1 kkw zw. zart. 4§1 kkłączy skazanemuM. P.kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami Sądu Rejonowego w Białymstoku w sprawach sygn. akt III K 290/02 oraz III K 3323/02 i wymierza mu karę łączną 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności,

3
na mocyart. 85 kkiart. 86§1 kkw zw. zart. 4§1 kkłączy skazanemuM. P.kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami Sądu Rejonowego w Białymstoku w sprawach sygn. akt III K 1682/03, III K 1977/03 i Sądu Okręgowego w Białymstoku w sprawie sygn. akt III K 214/03 oraz karę pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku w sprawie sygn.. akt III K 901/03 za czyn zart. 288§1 kki wymierza mu karę łączną 10 (dziesięciu) lat pozbawienia wolności.

II

II

II
W związku z orzeczeniem Sądu Okręgowego w Amsterdamie z dnia 29 stycznia 2010r. stwierdza, że nie podlegają wykonaniu kary pozbawienia wolności orzeczone w sprawach Sądu Rejonowego w Białymstoku sygn. akt XIII K.24/02, III K 358/03, III K.940/03, III K. 1271/03, III K.1321/03 oraz kary pozbawienia wolności orzeczone za czyny zart. 178a§1 kkw zb. zart. 244 kkw zw. zart. 11§2 kk, zart. 244 kkw sprawie III K. 901/03 Sądu Rejonowego w Białymstoku.

III
W pozostałym zakresie wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku utrzymuje w mocy.

IV
Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. K.kwotę 147,60 zł. w tym 27,60 zł. należnego podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu przed sądem apelacyjnym.

V
Zwalnia skazanego od kosztów sądowych w sprawie.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zgodnie zart. 597 kpkw razie zastrzeżenia przy wydaniu, że w stosunku do osoby wydanej orzeczone już kary będą wykonane tylko za te przestępstwa, co do których nastąpiło wydanie, sąd który prawomocnie orzekł w sprawie wydaje w razie potrzeby na posiedzeniu wyrok zmieniający orzeczenie w taki sposób, aby kary były wykonywane tylko za te przestępstwa, co do których nastąpiło wydanie sprawcy.
W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy w Amsterdamie orzeczeniem z dnia 29 stycznia 2010r. w związku z Europejskim Nakazem Aresztowania wobecM. P.wniósł zastrzeżenie odmawiające ekstradycji skazanegoR. B.aliasM. P.w tej części ENA, gdzie odnosi się to do kary pozbawienia wolności nałożonej z powodu czynów I i II w sprawie III K 237/05 pierwszy wyrok łączny, XIII K 24/02 oraz czyny z I, II, III, IV, V, VIII, IX, i XI w sprawie III K 237/05 drugi wyrok łączny (orzeczenie Sądu w Amsterdamie k. 451-458, wykaz wyroków do których odnosi się orzeczenie Sadu w Amsterdamie w Europejskim Nakazie Aresztowania k. 415-420), a zatem za przestępstwa przypisane w sprawach Sądu Rejonowego w Białymstoku sygn. akt XIII K.24/02, III K 358/03, III K.940/03, III K. 1271/03, a nadto za czyny popełnione w dniu 20 grudnia 2002 roku (pkt. I i II a.o.) i w dniu 29 grudnia 2002 roku (pkt. III a.o.) w sprawie III K. 1271/03 oraz przestępstwa przypisane w sprawie III K.1321/03.
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny z mocy obowiązujących regulacji prawnych zobowiązany był do wkroczenia w prawomocną materię wiążącą się z procedowaniem w przedmiocie wydania wyroku łącznego, przy uwzględnieniu zastrzeżeń, pod warunkiem których Sąd Okręgowy w Amsterdamie wydał skazanego organom Państwa Polskiego.
W realiach niniejszej sprawy przełożyło się to na potrzebę ukształtowania na nowym poziomie kar łącznych pozbawienia wolności z pominięciem przy orzekaniu kar prawomocnie wymierzonych, w stosunku do których odmówiono ekstradycji.
Ograniczona możliwość ingerencji w materię będącą przedmiotem osądu statuuje na tym etapie procedowania obowiązek stosowania zasad wymiaru kar łącznych przyjętych już przez Sąd Okręgowy w Białymstoku w wyroku łącznym z dnia 14 marca 2006r. w sprawie sygn.. akt III K 237/05, a zaaprobowanych bez zastrzeżeń wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9 czerwca 2006r. sygn. akt II AKa 123/06, tak jak też przyjętej konfiguracji wyroków podlegających łączeniu.
Sąd Apelacyjny orzekający w tym składzie stoi na stanowisku, iż regulacjaart. 597 kpkwyklucza możliwość ingerencji w treść prawomocnego wyroku ponad niezbędne minimum, sprowadzające się do zmiany orzeczenia tylko w takim zakresie w jakim wynika to z decyzji w przedmiocie ekstradycji.
W sytuacji kiedy Sąd Okręgowy w Białymstoku, a w ślad za nim Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2006r. przyjął zasadę asperacji jako zasadę kształtującą wymiar kary łącznej i na płaszczyźnie więzi podmiotowej, przedmiotowej i czasowej pomiędzy przestępstwami przypisanymi skazanemu dokonał oceny jego sytuacji w aspekcie wymiaru kary łącznej, również i na obecnym etapie postępowania, zasada asperacji jest tą zasadą, która wyznacza wymiar kar łącznych.
Zważyć bowiem należy, że po wyeliminowaniu kar pozbawienia wolności orzeczonych za czyny wyczerpujące dyspozycjęart. 244 kkiart. 178a§1 kk(a przypomnieć należy, iż zastrzeżenie dotyczyło kar o charakterze izolacyjnym orzeczonych za te przestępstwa) aktualność zachowały uwagi wiążące się z brakiem ścisłego związku przedmiotowego pomiędzy przestępstwami, których dopuścił sięM. P., a były to czyny o niejednorodnym charakterze godzące w różne dobra chronione prawem takie jak mienie, życie i zdrowie czy wolność.
W przypadku gdy pokrzywdzonymi były różne osoby, a skazany przestępstw dopuszczał się w różnych miejscach ponowienie powtórzyć należy, iż sama więź czasowa pomiędzy przestępstwami podlagającymi łączeniu – skądinąd problematyczna jeśli się zważy, że dotyczy to przestępstw popełnionych w okresie od 22 października 2002r. do 29 października 2004r. nie może statuować zastosowania zasady pełnej absorpcji przy wymiarze kary łącznej.
Godzi się w tym miejscu przypomnieć, iż podstawą wymiaru kary łącznej w myślart. 86§1 kksą kary wymierzone z osobna, za zbiegające się przestępstwa. Wymiar kary łącznej winien różnić się od mechanicznego dodawania kar, gdyż mogłoby to prowadzić do nadmiernego, zbyt uciążliwego dla skazanego, a przy tym zbędnego ze względów prewencyjnych, stosowania represji karnej. Z drugiej strony należy pamiętać, że kara łączna nie jest swoistym narzędziem łagodzenia kar i polepszenia sytuacji faktycznej oraz prawnej sprawcy wielokrotnego.
Należy mieć na uwadze, że celem kary łącznej nie jest premiowanie osoby wielokrotnie łamiącej porządek prawny lecz zapewnienie racjonalnego stosowania kar i środków karnych przez likwidację w postępowaniu wykonawczym ich swoistej, wynikającej z kilkakrotnych skazań, konkurencji. Wręcz przeciwnie, popełnienie więcej niż jednego przestępstwa jest okolicznością, przemawiającą za orzekaniem kary łącznej surowszej od wynikającej z dyrektywy absorpcji (orzekania kary łącznej w wysokości kary najsurowszej orzeczonej za zbiegające się przestępstwa). Wskazuje to bowiem na daleko posunięty stopień demoralizacji skazanego, dla którego wejście w konflikt z prawem nie miało jednorazowego, przypadkowego charakteru, a było wręcz sposobem na życie.
Sąd Apelacyjny kierując się dyrektywami wymiaru kary łącznej – wcześniej omówionymi i zastosowanymi przez Sąd Okręgowy – wymierzył skazanemu kary łączne pozbawienia wolności odpowiednio 2 lata oraz 10 lat.
Wymiar pierwszej z tych kar, na którą składały się kary jednostkowe pozbawienia wolności w wysokości po 1 roku i 6 miesięcy orzeczone za czyny zart. 156§1 kkw zw. zart. 64§1 kki zart. 157§1 kkw zw. zart. 64§1 kkzawiera się w przedziale od 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności (najwyższa z kar) do ich sumy 3 lat pozbawienia wolności.
Granice kary łącznej przy drugim ciągu przestępstw wyznacza natomiast kara 5 lat i 6 miesięcy orzeczona za czyn zart. 197§3 kkw zw. zart. 189§1 kkw zw. zart. 64§1 kkoraz suma kar w sprawach podlegających łączeniu wyznaczona górną granicą kary pozbawienia wolności, tj. 15 lat.
Wymiar kar łącznych w wysokości ustalonej powyższym wyrokiem, w sposób dostateczny uwzględnia zmienioną sytuację procesową skazanego, wynikającą z orzeczenia wydanego przez Sąd Okręgowy w Amsterdamie, statuując wyprowadzenie tezy o braku cech „rażącej niewspółmierności” (surowości) tych kar zwłaszcza jeśli się zważy, iż wdrożenie trybu przewidzianego treściąart. 597 kpkskutkowało de facto złagodzeniem o 10 miesięcy pierwszej z orzeczonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 9 czerwca 2006r. kar i o 3 lata drugiej z tych kar.
Jednocześnie zapewnienie czytelności przedmiotowego rozstrzygnięcia obligowało Sąd Apelacyjny do wskazania wyroków i czynów zawartych w poszczególnych wyrokach, które w związku ze stanowiskiem państwa wzywanego nie podlegają wykonaniu.
Sytuacja materialna skazanego uzasadniała zwolnienie go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, o czym orzeczono zgodnie zart. 624§1 kpk.
O wynagrodzeniu obrońcy z urzędu rozstrzygnięto zaś w oparciu o§14 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Wobec powyższego, Sąd Apelacyjny orzekł jak na wstępie.

(...)/(...)/(...)