Sygn. akt II AKa 31/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 kwietnia 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku w II Wydziale Karnym w składzie

Przewodniczący

SSA Jacek Dunikowski

Sędziowie

SSA Dariusz Czajkowski
SSA Janusz Sulima (spr.)

Protokolant

Agnieszka Wądołkowska

przy udziale prokuratora – Janusza Kordulskiego
po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r.
sprawy:
1)D. K.oskarżonego zart. 280 § 2 k.k.i263 § 2 k.k.
2)P. C. (1)oskarżonego zart. 280 § 2 k.k.
z powodu apelacji prokuratora i obrońcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie
z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. akt II K 192/15

I
zmienia zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonegoD. K.w ten sposób, że:

a
uchyla orzeczenie z pkt. IV o karze łącznej oraz orzeczenie z pkt V o zaliczeniu na poczet tej kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie,

b
czyn przypisany wpkt. Ikwalifikuje zart. 280 § 2w zw. zart. 4 § 1 k.k.i te przepisy przyjmuje za podstawę skazania, a na podstawieart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 60 § 1 k.k.w zw. zart. 60 § 6 pkt. 2 k.k.w zw. zart. 33 § 2 k.k.wymierza wobec niego karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności oraz 500 (pięciuset) stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na 10 (dziesięć) złotych.

c
czyn przypisany wpkt. IIIkwalifikuje zart. 263 § 2 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.i te przepisy przyjmuję za podstawę skazania, a za podstawę wymiaru karyart. 263 § 2 k.k.

d
za podstawę orzeczonego wpkt. VIobowiązku naprawienia szkody przyjmujeart. 46 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.i uchyla orzeczenie o odsetkach ustawowych;

e
na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 §1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.orzeka wobec oskarżonegoD. K.karę łączną 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;

f
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.,art. 70 § 2 k.k.,art. 72 § 1 pkt 5 k.k.,art. 73 § 2 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoD. K.kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza tytułem próby na okres lat 5 (pięciu), oddaje go w tym okresie pod dozór kuratora i zobowiązuje do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu;

g
na podstawieart. 63 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.na poczet orzeczonej kary grzywny zalicza oskarżonemu okres jego rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 4 kwietnia 2015 r. do dnia 13 listopada 2015 r. przyjmując jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności za równoważny dwóm, dziennym stawkom grzywny;

h
za podstawę orzeczonego przepadku przyjmujeart. 44 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.;

II
utrzymuje wyrok w mocy w pozostałym zakresie;

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. W.kwotę 738 złotych, w tym 138 złotych podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

IV
zasądza od oskarżonegoD. K.1.300 złotych tytułem opłaty za obie instancje i obciąża go pozostałymi kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze w części mu przypadającej;

V
obciąża Skarb Państwa kosztami procesu w części dotyczącejP. C. (1).

UZASADNIENIE

D. K.iP. C. (1)zostali oskarżeni o to, że w dniu 4 kwietnia 2015r. w miejscowościR.gm.N., woj.(...)działając wspólnie i w porozumieniu używając substancji drażniącej oraz posługując się bronią palną doprowadzili pracowników Stacji Paliw(...)Sp. J. wR.w osobachS. J.iB. L.do stanu bezbronności, po czym zabrali w celu przywłaszczenia pieniądze polskie w kwocie 2.173,20 zł, wyroby alkoholowe o wartości 1.134, 40 zł oraz wyroby tytoniowe o wartości 1.467, 60 zł, co skutkowało powstaniem strat w łącznej wysokości 4.775, 290 zł na szkodę Stacji Paliw(...)Sp. J. wR., to jest o czyn zart. 280 §2 k.k.
PonadtoD. K.został oskarżony o to, że w nieustalonym okresie do dnia 4 kwietnia 2015r. wM.woj.(...)bez wymaganego pozwolenia posiadał broń palną w postaci pistoletu gazowego(...)model(...)kal.(...)nr(...), tj. o czyn zart. 263 § 2 k.k.
Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2015 roku:

I
oskarżonegoD. K.uznał za winnego popełnienia zarzuconego mu w punkcie I czynu wyczerpującego treśćart. 280 § 2 k.k.z tą zmianą w jego opisie, że wyeliminował zwrot, że „działał wspólnie w porozumieniu z inną osobą”, i za to na jego podstawie, opierając wymiar kary o treść tegoż artykułu skazał go na karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności;

II
oskarżonegoP. C. (1)uniewinnił od popełnienia zarzuconego mu czynu,

III
oskarżonegoD. K.uznał za winnego popełnienia zarzuconego mu wpunkcie IIczynu wyczerpującego treśćart. 263 §2 k.k.i za to na jego podstawie skazał go na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

IV
na podstawieart. 85 §1 k.k.iart. 86 §1 k.k.połączył jednostkowe kary pozbawienia wolności orzeczone wobecD. K.i wymierzył mu karę łączna pozbawienia wolności w rozmiarze 3 (trzech) lat;

V
na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 04 kwietnia 2015 r. do dnia 13 listopada 2015 r.;

VI
na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzekł obowiązek naprawienia szkody przez oskarżonegoD. K.na rzecz pokrzywdzonej Stacji Paliw(...)s.j. w miejscowości(...), gm.N., poprzez zapłacenie kwoty 1466, 82 (jednego tysiąca czterystu sześćdziesięciu sześciu 82/100) złotych tytułem odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 04 kwietnia 2015 r.;

VII
na podstawieart. 44 §1 k.k.iart. 230 §2 k.p.k.zasądził przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych w postaci maski z tworzywa sztucznego koloru czarnego oraz pistoletu gazowego marki(...)model(...)kal.(...). Nr(...), zaś dowody rzeczowe przechowywane w tutejszym sądzie pod numerem(...)w postaci bluzy z kapturem koloru siwego, bluzy z kapturem koloru czarno – siwego, torby podróżnej koloru czarnego, pary butów sportowych oraz pary rękawiczek nakazał zwrócić oskarżonemuD. K.;

VIII
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. W.kwotę 300 złotych za śledztwo i 720 za postępowanie przed sądem, obie kwoty powiększone o 23 % tytułem podatku VAT za obronę z urzędu oskarżonegoP. C. (1);

IX
zwolnił obu oskarżonych z kosztów sądowych przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.

Apelację od tego wyroku wywiódł prokurator w części dotyczącej oskarżonegoP. C. (1)oraz obrońca oskarżonegoD. K..
Ponieważ wniosek o uzasadnienie został złożony jedynie przez prokuratora w części dotyczącej oskarżonegoP. C. (1), uzasadnienie, zgodnie z dyspozycjąart. 423 §1a k.p.k.ograniczono do tego oskarżonego.
Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyśćP. C. (1)i powołując się na przepisyart. 427 §2 k.p.k.orazart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.zarzucił obrazęart. 7 k.p.k.wyrażającą się w dokonaniu zbyt swobodnej oceny materiału przez Sąd I instancji, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia i spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na niesłusznym uznaniu, iż zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na wykazanie istnienia porozumienia pomiędzyP. C. (1)iD. K.zmierzającego do przeprowadzenia napadu rabunkowego z użyciem broni palnej na stację paliw wR., co skutkowało uniewinnieniemP. C. (1), podczas gdy dogłębna analiza dowodów, w szczególności zeznań funkcjonariuszy Policji wykonujących czynności na miejscu zdarzenia, prowadzi do przeciwnych wniosków.
Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej uniewinnieniaP. C. (1).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja prokuratora jest niezasadna.
Nie można zgodzić się z autorem apelacji, że dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena materiału dowodowego nie została dokonana prawidłowo, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego.
Sąd Okręgowy przyznał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że istnieją poszlaki mogące wskazywać na udziałP. C. (2)w jakiejś formie w dokonanym przezD. K.przestępstwie rozboju. Poszlaki te jednakże nie tworzą zamkniętego łańcucha, który nie pozwalałby na przyjęcie innej od forsowanej przez oskarżyciela publicznego wersji zdarzenia.
Również prokurator w apelacji, wskazując na ustalone i nie budzące wątpliwości okoliczności, bynajmniej nie wykazał w sposób logiczny, że niemożliwe jest przyjęcie takiej wersji zdarzenia, w którejP. C. (1)nie wiedziałby, żeD. K.wyszedłszy z samochodu udał się na stację paliw celem dokonania tam rozboju z użyciem broni palnej. Zauważyć należy, że oskarżyciel w swojej argumentacji pojawiające się luki w materiale dowodowym zapełniał niekorzystnymi dla oskarżonego domniemaniami, ignorując jednocześnie wszystko to, co wynika ze zgodnych wyjaśnień obu oskarżonych. Czymże bowiem innym, jak zapełnianiem luk domniemaniami, są twierdzenia prokuratora, że skoroD. K.iP. C. (1)w dniu 3 kwietnia 2015 roku przebywali ze sobą przez kilka godzin, to mieli czas, aby zaplanować napad i dokonać podziału ról oraz ustalić wspólną wersję ewentualnych „zeznań” i „na wypadek „wpadki” ustalić, by toD. K.wziął na siebie całą winę jako osoba dotychczas niekarana, w przeciwieństwie doP. C. (1)” (str. 3 uzasadnienia apelacji).
Należy wyraźnie podkreślić, że w niniejszej sprawie nie ma żadnych bezpośrednich dowodów wskazujących na udziałP. C. (1)w zarzucanym mu przestępstwie.D. K.w swoich wyjaśnieniach stanowczo twierdził, żeP. C. (1)nic nie wiedział o jego planach dokonania napadu na stację paliw wR.. Zapewniał też, że kiedy wychodził z samochodu, aby następnie pójść przez pola na stację paliw, nie odpowiedział na zadawane mu przez kolegę pytania dotyczące tego, gdzie się udaje i po co. Prosił go jedynie o to, żeby na niego zaczekał.P. C. (1)również twierdził, że nic nie wiedział o przestępczych planach kolegi. Nie otrzymał też od niego odpowiedzi na pytanie, po co kazał mu się zatrzymać i dlaczego miał na niego czekać. Zeznania pracowników stacji paliw wR.S. J.iB. L.nie wskazują na udział w rozboju dwóch oskarżonych.
Na niekorzyśćP. C. (1)mogą przemawiać następujące ustalone w sprawie i nie kwestionowane przez żadną ze stron okoliczności: w dniu dokonania rozboju przebywał razem zD. K.; razem z nim zajechał na stację paliw wR.; kiedyD. K.poszedł na stację paliw celem dokonania rozboju, czekał na niego przy drodze w odległości około 500 metrów w linii prostej od stacji; policjantom, którzy go zatrzymali, powiedział niezgodnie z prawdą, że odwiózłD. K.doM..
Prokurator w apelacji wskazał też na to, żeP. C. (1)zatrzymał samochód w miejscu, gdzie nie było żadnych budynków oraz że na widok nadjeżdżającego radiowozu uruchomił silnik i usiłował odjechać.
Wszystkie te okoliczności nie nasuwają jednakże, wbrew twierdzeniom prokuratora, jednoznacznego wniosku, że pomiędzy oskarżonymi istniało porozumienie co do popełnienia przestępstwa. Kompleksowa ocena tych okoliczności nie daje podstaw do wykluczenia wersji, w której takiego porozumienia nie było.
Owszem przyznać należy, że te fakty układają się w pewien łańcuch. Brakuje jednakże co najmniej jednego elementu, który mógłby ten łańcuch zamknąć, co nie pozwalałoby na przyjęcie wersji wynikającej ze zgodnych wyjaśnień oskarżonych.
Mało tego, istnieją też nie budzące wątpliwości okoliczności, które ewidentnie rozbijają łańcuch poszlak mogący wskazywać na udziałP. C. (1)w dokonanym przezD. K.przestępstwie.
Postawionej przez oskarżyciela tezie, że dokonanie przez oskarżonych rozboju zostało przez nich w szczegółach zaplanowane, wyraźnie sprzeciwia się fakt, że po zabraniu ze stacji paliw pieniędzy oraz wyrobów tytoniowych i alkoholowychD. K.nie wrócił w miejsce, gdzie czekał na niegoP. C. (1), lecz ukrył skradzione przedmioty w stogu siana i położył się spać.
Okoliczności te obalają też twierdzenia oskarżyciela, żeP. C. (1)zachowywał się racjonalnie i w sposób przemyślany. W ich kontekście wysunięta w apelacji teza, że oskarżeni dokonali podziału ról i umówili się, że w razie „wpadki” całą odpowiedzialność na siebie weźmie ten, kto nie był dotychczas karany, jest nie do obronienia. Stawianie takiej tezy jest wręcz niepoważne.
W ogóle objęte aktem oskarżenia zdarzenie, chociaż było niezwykle traumatyczne dla pracowników stacji paliw, zwłaszcza dlaB. L., ocierało się o groteskę.D. K.strasząc pistoletem gazowym pracowników stacji, jednocześnie uspokajał ich, mówiąc im, że sam też jest zdenerwowany. Na pożegnanie objął ich oraz zrobił z nimi tzw. żółwika. Policjanci po około półtorej godzinie od dokonania rozboju znaleźli go w odległości kilkuset metrów od stacji paliw śpiącego w stogu siana.
Dodać należy, że w chwili dokonania rozboju był on nietrzeźwy. Pracownicy stacji jednoznacznie zeznali, że z jego ust wyczuwalna była woń alkoholu. Z tego, żeD. K.w chwili opuszczania samochodu był pijany, na pewno zdawał sobie sprawęP. C. (1). Widział bowiem, jak wcześniej kupował on na stacji paliw piwo. Przy nim też to piwo spożywał.
Całe to zatem zachowanieD. K.było zupełnie irracjonalne. Wydaje się, że osoba, która z bronią w ręku zamierzałaby dokonać zaplanowanego wcześniej napadu rabunkowego, zachowywałaby się zupełnie inaczej, bez względu na jej poziom intelektualny. To odbiegające od pewnej normy zachowanieD. K.może świadczyć o tym, że podejmowane przez niego czynności były przez niego w ogóle nieprzemyślane, że działał on całkowicie spontanicznie. Jeżeli zaś tak było, to wcale nie jest mało prawdopodobne, że o swoich zamierzeniach dokonania rozboju w ogóle nie poinformował swojego kolegi.
Towarzyszące popełnionemu przezD. K.przestępstwa okoliczności świadczą o jego głębokiej niedojrzałości, czy nawet infantylności. Najwyraźniej osobą niedojrzałą jest równieżP. C. (1). Ich zachowań nie można zatem oceniać miarą przeciętnie rozsądnego człowieka. To, co u innych może wywołać zdziwienie czy nawet oburzenie, dla oskarżonych jest rzeczą normalną lub obojętną. Dlatego to, żeD. K.poprosił o zatrzymanie się w szczerym polu i udał się z torbą w nie wiadomo jakim kierunku, mogło nie wywołać uP. C. (1)żadnej głębszej refleksji.
Nie można też, jak czyni to prokurator w apelacji, nadawać szczególnego znaczenia temu, żeP. C. (1)widząc zbliżających się do niego policjantów uruchomił silnik, żeby odjechać z miejsca, w którym oczekiwał na kolegę. Wiele osób, zwłaszcza wcześniej karanych, w takich sytuacjach zachowuje się w taki sposób odruchowo. Bez względu na to, czy miał świadomość, w jakim celuD. K.wysiadł z samochodu, trudno było mu racjonalnie wytłumaczyć się z tego, co tam robił, zwłaszcza że było to po godzinie piątej rano. Zakładając, że nie wiedział, gdzie poszedł jego kolega, nie może też dziwić to, iż skłamał policjantom, mówiąc, że odwiózłP. C. (1)doM.. Nie można też wykluczyć, żeP. C. (1)mógł obawiać się, że jego kolega, który był wtedy pijany, coś „nabroił” i bał się, że zostanie „wplątany” w jakieś zdarzenie z jego udziałem. W każdym razie jego pokrętne tłumaczenia nie są żadnym dowodem na jego udział w przestępstwie dokonanym przezD. K..
Dlatego też uznać należy, że dokonana przez Sąd Okręgowy ocena dowodów nie wymyka się poza ramy nakreślone przez przepisart. 7 k.p.k.Jest ona zgodna z zasadami racjonalnego rozumowania i do pogodzenia z doświadczeniem życiowym.
Słusznie zatem sąd ten postąpił uwalniającP. C. (1)od winy. Stąd też należało wyrok w jego części na podstawieart. 437 §1 k.p.k.utrzymać w mocy.
O nieopłaconych kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawieart. 618 §1 k.p.k.pkt 11 k.p.k.oraz§4 ust. 1, 2 i 3, §17 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 205 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1801).
Orzeczenie o kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze w części odnoszącej się do oskarżonegoD. K.opiera się na przepisie 636§1 k.p.k.