Sygn. akt II AKa 354/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 grudnia 2012 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący:

SSA Robert Wróblewski

Sędziowie:

SSA Cezariusz Baćkowski
SSA Edward Stelmasik (spr.)

Protokolant:

Iwona Łaptus

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Teresy Łozińskiej- Fatygi
po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r.
sprawyJ. N. (1)
o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie
z powodu apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze
z dnia 29 sierpnia 2012 r. sygn. akt III Ko 90/12
I.  zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
II.  zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.I. G.120 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wnioskodawcy w postępowaniu odwoławczym oraz 27,60 zł z tytułu VAT oraz 182,60 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów przejazdu;
III. stwierdza, że koszty postępowania apelacyjnego ponosi Skarb Państwa.

U z s a d n i e n i e

W dniu 14.03.2012 r.J. N. (1)złożył w Sądzie Okręgowym we Wrocławiu wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie w łącznej wysokości 60 tysięcy złotych w związku z zatrzymaniem i tymczasowym aresztowaniem, stosowanym wobec niego w okresach:
- od 15.08.2001 r. do 03.09.2001 r.
- od 12.01.2002 r. do 24.01.2002 r. (k. 3).
Sąd Okręgowy ustalił, iż nie jest właściwym do orzekania w przedmiocie złożonego żądania w zakresie tymczasowego aresztowania, trwającego od 12.01.2002 r. do 24.01.2002 r. gdyż odnosiło się ono do sprawy należącej do właściwości Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze (zwolnienie nastąpiło z A.Ś. wL.) i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze (k. 2).
Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze oddalił wniosekJ. N. (1)(sygn. akt III Ko 90/12).
Apelację od tego wyroku wniosła pełnomocnik wnioskodawcy, która zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła cyt. „obrazę prawa materialnego, mianowicieart. 5 kcprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy podniesiony przez prokuratora zarzut przedawnienia był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, w szczególności z zasadą proporcjonalności tj. używania odpowiednich środków w sposób współmierny, potrzebnych do osiągnięcia celu – wobec czego nie zasługiwał na uwzględnienie”.
Powołując się tak sformułowany zarzut wniosła apelująca pełnomocnik o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie żądaniaJ. N., a więc zasądzenie dochodzonego odszkodowania i zadośćuczynienia.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje.

Apelacja jest niezasadna.

I. Tak oceniając wniesiony środek odwoławczy, zauważyć na wstępie należy, iż apelująca pełnomocnik najistotniejsze argumenty zawarła w uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego. Mianowicie, wywodzi ona, iż zarzut przedawnienia powinien być uznany za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, albowiem tymczasowe aresztowanieJ. N.w sprawie II K 314/01 a późniejsza sygnatura II K 50/02 Sądu Rejonowego w Brzesku była merytorycznie bezpodstawna z 3 powodów, a mianowicie:

1
po pierwsze – dlatego, że zastosowano ten środek mimo, iż sprawstwo wnioskodawcy w zakresie zarzuconego mu czynu nie zostało uprawdopodobnione w stopniu wymaganym przezart. 249 § 1 kpk,

2
po drugie – wywodzi skarżąca, że nie została spełniona jakakolwiek przesłanka zart. 258 kpkdo stosowania tego izolacyjnego środka, a zwłaszczaJ. N.nie wykazał, aby uchylał się przed wymiarem sprawiedliwości;

3
po trzecie – jej zdaniem występowały przeciwwskazania do stosowania tego izolacyjnego środka, o jakich stanowiart. 259 kpk.

Argumenty te uznano za bezpodstawne z następujących powodów:

Ad 1) Przede wszystkim nie można zgodzić się z sugestiami apelującej, jakoby sprawstwoJ. N. (1)w zakresie zarzuconego mu oszustwa, dokonanego 26.03.2001 r. wB.na szkodęM. S.nie zostało uprawdopodobnione w stopniu określonym wart. 249 § 1 kpk. Zważyć przecież należy, że winę tego wnioskodawcy w sposób kategoryczny potwierdziły pokrzywdzonaM. S.i świadekB. D.(k. 21 i k. 26) . Rozpoznały one na zdjęciachJ. N. (1)jako osobę która, „sprzedała”bezwartościową makulaturę jako „plastry silikonowe”.Jest znamiennym, że obie one także w trakcie rozprawy nie miały żadnej wątpliwości, iż to właśnieJ. N.był sprawcą tego oszustwa (k. 162 – 163 akt II K 50/02 S.R. w Brzesku – wcześniejsza sygnatura II K 314/01).

Ad. 2) Bezpodstawny jest także zarzut, jakoby tymczasowe aresztowanieJ. N.nastąpiło, mimo braku podstaw zart. 258 k.k.. Zważyć przecież należy, że podejmując decyzję o zastosowaniu tego środka, miał Sąd Rejonowy w Brzesku wszelkie podstawy do uznania, iż wymieniony oskarżony uchyla się przed wymiarem sprawiedliwości. Decyzję o tymczasowym aresztowaniu podjęto, bowiem po:
a) przeprowadzeniu 3 rozpraw, na które nie stawił się ten oskarżony (rozprawy w dniach 28.09.2001 r., 9.10.2001 r. i 30.10.2001 r. – k. 97, 98 i 101),
b) ustaleniu, że o rozprawie w dniu 28.09.2001 r. oskarżony ten był prawidłowo zawiadomiony, natomiast nadesłane usprawiedliwienie, co Sąd Rejonowy trafnie dostrzegł, nie odpowiadało wymogom określonym wart. 117 § 2 „a” k.p.k(k. 97),
c) przeprowadzeniu czynności sprawdzających w miejscu zamieszkania wnioskodawcy i uzyskanej 10.12.2001 r. z Komisariatu Policji informacji, że nie przebywa on od około miesiąca w miejscu zamieszkania i nie jest znane miejsce jego pobytu (k. 105).
W tej sytuacji, skoro trwające 4 miesiące próby przeprowadzenia rozprawy, okazały się bezskuteczne, miał Sąd Rejonowy w Brzesku wszelkie podstawy do uznania, żeJ. N.uchyla się przed wymiarem sprawiedliwości. Trafna, więc była decyzja, podjęta 11.12.2001 r. o zastosowaniu wobec niego izolacyjnego środka zapobiegawczego (k. 107).

Ad. 3) Chybiony jest także zarzut, jakoby Sąd Rejonowy, stosując tymczasowe aresztowanie wobecJ. N., zignorował zakaz zawarty wart. 259 kpk. To prawda, że wnioskodawca sugerował, iż w okresie gdy toczyło się postępowanie w sprawie II K 50/02 wcześniejsza sygnatura II K 314/01), był chory. Zważyć jednak należy, że z nadesłanych zaświadczeń lekarskich wynika, iż można usprawiedliwić jedynie jego niestawiennictwo na pierwszą rozprawę tj. odbytą 28.09.2001 r. (patrz: zaświadczenie z k. 116). Inne zaświadczenia odnoszą się bowiem do badań przeprowadzonych w okresach znacznie wcześniejszych (k. 116, 117, 118, 119 i 123).

II. Nie sposób także uznać, aby wystąpiły inne przesłanki obligujące do uznania, iż uwzględnienie przez sąd podniesionego przez prokuratora zarzutu przedawnienia było sprzeczne z zasadami określonymi wart. 5 kc.
1) Po pierwsze – zauważyć należy, że przekroczenie terminu do dochodzenia odszkodowania, określonego wart. 555 kpkbyło wyjątkowo znaczne. Wg. tego przepisu przedmiotowe roszczenie winno być zgłoszone w ciągu roku od daty uchylenia aresztu tymczasowego. Środek ten został uchylony postanowieniem z dnia 21.01.2002 r. a faktycznie zwolnienieJ. N.nastąpiło 24.01.2002 r. a wyrok uniewinniający uprawomocnił się 21.06.2002 r. (k. 134 akt II K 50/02 oraz k. 4 akt III Ko 90/12 – świadectwo zwolnienia). W tej sytuacji roszczenie o odszkodowanie winno być zgłoszone najpóźniej do 21.06.2003 r. Zwłoka w dochodzeniu odszkodowania wynosi blisko 9 lat (zgłoszenie roszczenia z dnia 14.03.2012 r. k. 3)
2) Po drugie – przy ocenie zasadności zgłoszonego roszczenia nie można pomijać faktu, iż tymczasowe aresztowanieJ. N.miało stosunkowo krótkotrwały charakter (trwało 12 dni tj. od 12 do 24.01.2002 r.) i środek ten został przez Sąd Rejonowy niezwłocznie uchylony, gdy oskarżony zadeklarował, iż będzie zgłaszał się na rozprawy (patrz: pismo oskarżonego, które dotarło do Sądu Rejonowego w Brzesku 18.01.2002 r. – k. 131 – 132).
3) Po trzecie, przy ocenie przedmiotowego spóźnienia ze złożeniem żądania, nie jest obojętnym i stan świadomości prawnej wnioskodawcy. Z akt sprawy wynika, iż przeciwko niemu toczyło się w 2001 r. i 2002 r. kilka spraw karnych. Z pism jego wynika przy tym, iż miał on świadomość, że za niesłuszne tymczasowe aresztowanie można domagać się odszkodowania. Z pisma skierowanego do Sądu Rejonowego w Brzesku w dniu 9.01.2002 r. wynika bowiem, że cyt.”przeciwko prokuraturze, która mnie zatrzymała będę żądał odszkodowania”(cytat z pisma z 9.01.2002 r. k. 115).
W takiej sytuacji brak podstaw do uwzględnienia argumentów zawartych w przedmiotowej apelacji i dlatego zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.
Orzeczenie o koszach procesu za postępowanie apelacyjne oparto naart. 554 § 2 kpk. Podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzęduJ. N. (1)stanowi § 19 p. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z 14 p. 5 tego Rozporządzenia. Wyjaśnić równocześnie należy, iż zasądzona kwota zwrotu poniesionych kosztów podróży wynika z oświadczenia pełnomocnika, iż podróż tę odbył własnym samochodem, licząc 0,83 grosza za 1 km. Stąd też 110 km (odległość zJ.doW.) x 0,83 zł. = 91, 30 zł. x 2 = 182, 60 zł.