Sygn. akt: II AKa 224/05

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 sierpnia 2005 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Wiesława Gawrońska

Sędziowie

SSA Mirosław Ziaja
SSA Stanisław Raszka (spr.)

Protokolant

Magdalena Gierszner

przy udzialeProkuratora Prok. Apel. Janusza Konstantego
po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2005 r. sprawy z wniosku
B.S.iJ. S.
w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczeynienie
na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawców
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 11 marca 2005 r.
sygn. akt. XXI Ko 21/05

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

2
kosztami sądowymi postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

II AKa 224/05

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 11 marca 2005 roku oddalił wniosekB.S.iJ. S.o odszkodowanie i zadośćuczynienie.
Po śmierciC. S.skazanego wyrokiem Trybunału Wojskowego 52 Armii ZSRR na karę 10 lat pozbawienia wolności w obozie pracy poprawczej, jego żonaB. S.i synJ. S., wystąpili o zasądzenie na ich rzecz odszkodowania w kwocie 105.000 złotych i zadośćuczynienia w kwocie 50.000 złotych należnychC. S.. Zdaniem sądu orzekającego represje jakie spotkałyC. S.– nie były związane z jego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a wnioskodawcy nie potrafili także udowodnić przynależnościC. S.„do oddziałów walczących o niepodległy byt Państwa Polskiego”.

Pełnomocnik wnioskodawców w apelacji zarzucił:

1
obrazę przepisów postępowania, a toart. 7 kpk, przez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów a w szczególności zeznań wnioskodawcyJ. S.orazM. S., które jednoznacznie wskazują na to, że działalnośćC. S.nosiła cechy działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego,

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na przyjęciu, iż dowody zebrane w sprawie nie dają podstaw do ustalenia, że działalnośćC. S.nosiła cechy działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego a tym samym są podstawy do odszkodowania na zasadach ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku.

Stawiając te zarzuty pełnomocnik wnioskodawców wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez orzeczenie zgodnie z treścią wniosku względnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Katowicach.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew zarzutom apelacji trzeba stwierdzić, że wnioskodawcy nie wykazali w sposób należyty, żeC. S.prowadził działalność niepodległościową. Zeznają o niej wnioskodawcy jedynie w oparciu o zasłyszane odC. S.wspomnienia, przy czym on sam nic o takiej działalności nie wspomina w osobistym wniosku z dnia 10.09.1998 roku.
Niesłuszne są tym samym zarzutyJ. S.podnoszone w jego piśmie z dnia 16.05.2005 roku pod adresem sądu, od którego trudno przecież wymagać aby rozpytał wnioskodawcę na temat jego działalności niepodległościowej, skoro sam wnioskodawca nic o takiej działalności nie wspomina.
Wprawdzie kombatanci Armii Krajowej mogli się zrzeszać po październiku 1956 roku (chociaż tylko w ramach(...)) i dokumentować swoją działalność okupacyjną a od 1990 roku także działalność przeciwko ZSRR, to prawdą jest, żeC. S.nie musiał chcieć wstępować do organizacji kombatanckich ani też szukać potwierdzenia takiej działalności.
Jednak po wystąpieniu z wnioskiem o odszkodowanie musiał dowiedzieć się że w sprawie tej istotne znaczenie może mieć działalność niepodległościowa. Wynika to ze spraw z wnioskuE. G.o odszkodowanie, które sąd ujawnił na rozprawie.
E. G.pierwszy wniosek o odszkodowanie złożył 13.11.1993 roku i sąd wniosek ten oddalił z uwagi na to, że nie prowadził on jakiejkolwiek działalności niepodległościowej.
Następny wniosek o odszkodowanieE. G.złożył 29.09.1998 roku uzasadniając go już działalnością niepodległościową identyczną jak działalnośćC. S.przedstawiona w zeznaniach jego syna i synowej, przy czymE. G.w piśmie z dnia 20.03.2000 roku powołuje się naC. S.. SpadkobiercyE. G.nie potwierdzili takiej działalności (XVI 1 Ko 20/02). Należało się spodziewać, że w tej sytuacji wnioskodawcaC. S.poda sam bliższe informacje o swojej działalności, o ile nie poczyni starań o uzyskanie potwierdzenia jakieorganizacje (...)działały w okolicachJ., przed zakończeniem wojny.
Należy jeszcze dodać, że wysoce nieprawdopodobne jest zadanie rzekomo powierzoneC. S.to jest przedarcie się przez front, żeby zbadać nastroje ludności pod okupacją radziecką.
Trzeba tu przypomnieć, że w tym czasie to jest w ostatnich dniach marca 1945 roku wojska alianckie po sforsowaniuR.zajmowałyZ., a Armia Czerwona zbliżała się doB..
Nawet dla osób zdanych tylko na informację radia i prasy III Rzeszy było oczywiste, że klęska Niemiec i koniec wojny jest bardzo bliski. Decyzja o wysyłaniu w tej sytuacji wywiadowców na bardzo ryzykowną i niebezpieczną misję tylko po to aby zbadać nastroje ludności nie miałaby sensu.
Nie jest prawdą jak piszeJ. S.we wspomnianym piśmie z dnia 16.05.2005 roku, że skazanie ojca za szpiegostwo zamiast za działalność antyradziecką było najwygodniejsze dla byłego ZSRR, gdyż z praktyki sądowej na tle stosowania ustawy z dnia 23.02.1991 roku wiadomo, że organy sądowe i pozasądowe byłego ZSRR, nie krępowały się skazywać Polaków prowadzących działalność niepodległościową, za działalność antyradziecką.
Niekwestionowane jest natomiast obsesyjne wręcz dopatrywania się szpiegostwa w szczególności ze strony kontrwywiadu wojskowego(...)dla którego rzeczą oczywistą było, że każdy kto przekraczał front był szpiegiem niemieckim.
Kwestia wykazania zaświadczeniem ZUS, że uznano, iżC. S.był pracownikiem przymusowym w III Rzeszy, nie ma wpływu na ustalenia dotyczące działalności niepodległościowej a tym bardziej jej związku ze skazaniem przez sąd wojskowy Armii Czerwonej.
Z tych względów orzeczono jak w części wstępnej wyroku.

/HM