Sygn. akt: II AKa 423/10

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 grudnia 2010 roku

Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Charuza (spr.)

Sędziowie

SSA Jolanta Śpiechowicz
SSO del. Aleksander Sikora

Protokolant

Magdalena Baryła

przy udzialeProkuratora Prok. Apel. Tomasza Janeczka
po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2010 roku sprawy
wnioskodawczyniW.J.
w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu wykonania decyzjio internowaniu
na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawczyni
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 8 września 2010 roku, sygn. akt. XVI Ko 189/08

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że podwyższa do kwoty 11.550,00 (jedenaście tysięcy pięćset pięćdziesiąt) złotych zasądzone na rzecz wnioskodawczyni zadośćuczynienie;

2
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Katowicach) na rzeczadw.J. L.– Kancelaria Adwokacka wK.kwotę 146,40(sto czterdzieści sześć 40/100) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w drugiej instancji;

4
kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt II AKa 423/10

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniW. J.złożyła wniosek o zasądzenie zadośćuczynienia i odszkodowania w łącznej kwocie 25 000 zł za internowaniew okresie od stycznia 1982 roku do dnia 15 czerwca 1982 roku jej zmarłegow 2001 roku ojcaE. J..

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 września 2010 roku Sąd Okręgowyw Katowicach częściowo uwzględnił ten wniosek i zasądził na rzecz wnioskodawczyni od Skarbu Państwa tytułem zadośćuczynienia kwotę 8 750 złz ustawowymi odsetkami od daty uprawomocnienia się wyroku, zaś w pozostałej części wniosek oddalił.

Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawczynii zaskarżając wyrok w całości zarzucił:

–

obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku,a toart. 5 § 2 k.p.k.poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości wynikających z zeznań świadków na niekorzyść wnioskodawczyni,

–

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku poprzez uznanie za w pełni niewiarygodne zeznań świadków powołanych przez pełnomocnika wnioskodawczyni oraz przypisanie pełnej mocy dowodowej dokumentom stworzonym przez władze PRL.

Wniósł skarżący o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni kwoty 25 000 zł tytułem zadośćuczynienia za internowanie jej ojcaE. J..

Apelację ocenić należało jako częściowo zasadną w zakresie odnoszącym się do kwoty zasądzonego na rzecz wnioskodawczyni zadośćuczynienia.

Zanim jednak wskazane zostaną okoliczności, które zadecydowałyo podwyższeniu do sumy 11 550 zł kwoty należnego wnioskodawczyni zadośćuczynienia, odnieść się należy do przedstawionej w uzasadnieniu apelacji uwagi skarżącego, nawiązującej do jakoby błędnie ustalonego przez sąd orzekający okresu internowania ojca wnioskodawczyni.
Analiza akt przedmiotowej sprawy, w tym przede wszystkim materiałów wynikających z dokumentów w postaci akt IPN Ka 0 43/ 732, książki kontroli osób zatrzymanych przez MO i SB w okresie od stycznia do lutego 1982 roku, a także treści pismaSpółki (...) OddziałwS.prowadzi do wniosku, że Sąd Okręgowy poczynił trafne ustalenia faktyczne odnośnie początkowej daty internowaniaE. J., które nastąpić miało w dniu 2 marca 1982 rokuw wyniku wykonania decyzji o internowaniu z dnia 27 lutego 1982 roku.
Skarżący nie przedstawił takich argumentów, poza ogólnym powołaniem sięna uwarunkowania historyczne z początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku,które mogłyby podważyć wiarygodność zapisów zawartych w powołanych wyżej konkretnych dokumentach.
Wszakże autorzy treści ujętych w protokole zatrzymania internowanegooraz w księdze osób zatrzymanych przebywających w areszcie byłej Komendy Wojewódzkiej MO wK., nie mieli żadnego wykazanego interesu w tym,aby prokurować dokumenty o fałszywej dacie zatrzymania i internowania właśnieE. J..

Trafnie sąd orzekający wskazał nadto, że w piśmieSpółki (...) OddziałwS.nie znalazły się informacje o nieusprawiedliwionych nieobecnościachE. J.w pracy w styczniu oraz w lutym 1982 roku,w odróżnieniu od danych za okres od marca do czerwca 1982 roku, kiedy to pewnym jest internowanie ojca wnioskodawczyni – strona 2 uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Powiązując zatem informacje zawarte w tych różnych źródłach bez wątpienia można przyjąć, że internowanieE. J.rozpoczęło się w dniu 2 marca 1982 roku.

Poza uwagą sądu orzekającego nie pozostały przy tym zeznania świadkówS. J.,A. F.orazJ. F., umiejscawiających internowanieE. J.wcześniej, bo w styczniu 1982 roku.
Ocena Sądu Okręgowego, że z uwagi na aż 28 letni upływ czasuod relacjonowanych zdarzeń świadkowie ci, nawet subiektywnie przekonanio prawdziwości swych wspomnień, podawali jednak błędną datę internowania,jest opinią w niczym niewykraczającą poza granice swobodnej oceny dowodów zakreślone zasadą zart. 7 k.p.k..

Skoro nie doszło do naruszenia przez sąd orzekający powołanych w apelacji norm postępowania, a sąd ten poczynił trafne ustalenia faktyczne, jako bezzasadne uznać należało sformułowane przez skarżącego zarzuty naruszenia norm postępowania oraz błędu w ustaleniach faktycznych.

Tak więc, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, zaaprobować należało ustalenia sądu orzekającego co do okresu internowania wnioskodawcy, mającego trwać od dnia 2 marca 1982 roku do dnia 15 czerwca 1982 roku.

Odnosząc się już do wniosku skarżącego dotyczącego kwestii wysokościkwoty zasądzonego wnioskodawczyni zadośćuczynienia, jako zasadne – acz niew całej rozciągłości – uznać wypadało stanowisko apelującego zmierzające do podwyższenia sumy zadośćuczynienia.

OdosobnienieE. J.spowodowało u niego krzywdy psychiczne i fizyczne uzasadniające podwyższenie kwoty zadośćuczynienia za każdy miesiąc jego izolacji.

Przypomnieć trzeba, że dla wykładni pojęcia zadośćuczynienia, o którym mowa w powołanej ustawie z dnia 23 lutego 1991 roku, odwołać należy się do przepisów prawa cywilnego materialnego.

Stosownie do właściwej normyart. 445 § 2 k.c.zadośćuczynienie winno byćodpowiednie, zaś ustalenie jaka kwota w konkretnej sprawie i konkretnych okolicznościach jestodpowiednia, należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego.

W orzecznictwie wskazano kryteria, którymi należy kierować się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia – przede wszystkim zadośćuczynienie musi mieć charakter kompensacyjny, czyli przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną, nie będącą jednakże wartością nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy.

Zatem wysokośćodpowiednia, to wartość utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2008 roku, III KK 349/07, BiuletynPK 2008, 4, poz. 7, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2008 roku,II CSK 78/08, LEX nr 420389, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1985 roku, II CR 94/85.

Przy ustalaniuodpowiedniegozadośćuczynienia powszechnie przyjęte jest odniesienie jego rozmiaru do wysokości średniego wynagrodzenia z chwili orzekania, w powiązaniu z okresem pozbawienia wolności osoby uprawnionej – por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2005r., V KK 413/04, LEX nr 149653.

Indywidualny charakter zadośćuczynienia przesądza więc o tym, że ostateczne ustalenie, jaka konkretnie kwota zadośćuczynienia jestodpowiedniaz istoty swej należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego, przy podkreśleniu, że nie może to być uznanie dowolne, lecz właśnie osadzone na bazie przedstawionych powyżej kryteriów.

Odwołując się do powyższych wskazań oraz uwzględniając konkretnewarunki w jakich internowany byłE. J.przyjąć wypada, że w tej sprawie stosowna kwota zadośćuczynienia nawiązywać winna właśnie do wysokości przeciętnego wynagrodzenia z chwili orzekania, wynoszącego obecnie około 3 300 złotych.

Skoro okres internowaniaE. J.trwał trzy i pół miesiąca, tytułem zadośćuczynienia zasądzić należało kwotę 11 550 złotych,

Aczkolwiek w motywach zaskarżonego wyroku dostrzeżono okolicznościw jakich ojciec wnioskodawczyni przebywał w izolacji, związane z tym niedogodności i stres, to jednak nie znalazło to adekwatnego odzwierciedleniaw kwocie zasądzonego zadośćuczynienia w wysokości 8 750 złotych.

Zaskarżony wyrok wymagał więc w tym zakresie stosownej korekty.

Z tych wszystkich względów orzec należało jak w wyroku, rozstrzygnięcieo kosztach postępowania opierając o przepisart. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.