Sygn. akt II AKa 454/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 stycznia 2017r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Marek Motuk

    Sędziowie: SA – Maria Mrozik- Sztykiel

SA – Paweł Rysiński (spr.)
Protokolant: – st. sekr. sąd. Małgorzata Reingruber
przy udziale Prokuratora Anny Adamiak
i oskarżycielki subsydiarnejP. Ż.
po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r.W.
sprawyA. Ż.urodz. (...)wL.s.Z.
oskarżonego o czyn zart. 284 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego, oskarżycielkę subsydiarną i Prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie
z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt  V K 140/15
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oskarżonegoA. Ż.uniewinnia od popełnienia zarzucanego mu czynu;
zasądza od oskarżycielki subsydiarnejP. Ż.na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe należne w sprawie, w tym 240 zł z tytułu opłaty.

UZASADNIENIE
Oskarżycielka subsydiarna oskarżyłaA. Ż.o przywłaszczenie na jej szkodę, ze wspólnego konta bankowego małżonków, kwoty 345.000 zł, a więc o czyn zart. 284 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.
Po rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. uznał oskarżonego za winnego tego, że:
- w dniu 9 listopada 2011 r. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w krótkich odstępach czasu i z góry powziętym zamiarem, przywłaszczył pieniądze stanowiące małżeńską wspólność ustawową jego i jego żonyP. Ż., w ten sposób, że ze wspólnego ich rachunku bankowego prowadzonego w(...) Bank (...) S Ao nr(...)dokonał dwóch przelewów, odpowiednio w kwocie 130.000 zł i 215.000 zł, na należący wyłącznie do niego rachunek bankowy prowadzony w(...) Bank (...) S.A.o numerze(...), z tym, że w skład przelanych kwot wchodziła kwota 127.000,96 zł która nie wchodziła w skład ich majątku wspólnego, czym przywłaszczył sobie, na szkodęP. Ż., kwotę 217.999,04 zł wchodzącą w skład małżeńskiej wspólności ustawowej, stanowiącą mienie znacznej wartości tj. czynu zart. 284 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i za czyn ten na podstawieart. 284 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.skazał go, a na podstawieart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności;
- na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolnościA. Ż.warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat;
orzekł nadto o kosztach i opłatach.
Wyrok powyższy zaskarżyli apelacjami obrońca oskarżonego i prokurator – na korzyść oskarżonego oraz pełnomocnik oskarżycielki subsydiarnej – na jego niekorzyść.
Obrońcaoskarżonego zarzucił wyrokowi obrazę przepisów postępowania oraz błędne ustalenia faktyczne, a równocześnie obrazę prawa materialnego, a toart. 284 § 1 k.k.w odniesieniu do znamion którego Sąd nie udowodnił, że skutkiem zachowań oskarżonego było wyłączenie z podziału majątku wspólnego składnika majątkowego, bądź rozporządzenie nim ponad udział w tym podziale przypadający oskarżonemu.
W konkluzji skarżący wniósł o uniewinnienie oskarżonego (ap. k. 121 – 128 akt).
Prokuratorzarzucił wyrokowi błędne ustalenia faktyczne podczas, gdy oskarżony nie działał ze świadomością, że postępuje z rzeczą cudzą oraz nie działał z zamiarem zatrzymania rzeczy bez posiadania ku temu tytułu prawnego.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (ap. k. 145 – 146 akt).
Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowejzarzucił wyrokowi obrazę licznych przepisów postępowania i błędne ustalenie faktyczne. Twierdząc, iż skarży wyrok w całości w istocie, jak wynika z treści apelacji, zaskarżył jedynie ustalenie o wysokości kwoty przywłaszczonej przez oskarżonego, wnosząc o zmianę wyroku i przypisanie oskarżonemu przywłaszczenia na rzecz oskarżycielki kwoty 345.000 zł (ap. K. 134 – 139 akt).
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zasadne okazały się zarzuty:
- obrazy prawa materialnego, wskazany w apelacji obrońcy, oskarżonego (rozumiany jako następstwo zarzutów):
- błędnych ustaleń w odniesieniu do przysługujących małżonkowi uprawnień wobec majątku wspólnego, zawarte w apelacjach prokuratora i obrońcy.
Istotne bowiem, jak trafnie wskazują obaj skarżący, specyfika małżeńskiej wspólności majątkowej nakłada na Sąd rozpoznający zarzut przywłaszczenia takiego mienia, konieczność ustalenia, czy rozporządzenie mieniem przez współmałżonka – bez wiedzy i zgody drugiego z nich – doprowadziło do nieodwracalnej szkody w majątku małżonka „pokrzywdzonego”. Rzecz bowiem w tym, iż realizacja stanowiącego o przywłaszczeniu składnika małżeńskiej wspólnoty majątkowej, zamiaru powiększenia swego majątku kosztem małżonka, musi polegać na „wyjęciu” z majątku wspólnego jego składnika po to, by składnik ten nie stał się w przyszłości przedmiotem podziału majątku wspólnego – z pokrzywdzeniem współmałżonka. Co więcej szkoda powstała w majątku współmałżonka musi mieć w zamierzeniu przywłaszczającego – nieodwracalny charakter (vide m. in. post. Sądu Najwyższego z dnia3 kwietnia 2002 r. sygn. akt V KKN 275/00 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt V KKN 316/03).
W sprawie niniejszej natomiast Sąd Okręgowy ustalił jedynie w kwestii zamiaru z jakim działał oskarżony, że pieniędzmi stanowiącymi majątek wspólny oskarżony dysponował„jak swoimi, faktycznie włączył je do swojego majątku odrębnego. Takie zaś zadysponowanie majątkiem wspólnym … stanowi przywłaszczenie tego majątku”– k. 13 uzasadnienia.I następnie:„A. Ż.od początku okazywał, że postępuje z pieniędzmi jak właściciel … włączył je do swojego majątku odrębnego”(k. 14 uzasadnienia wyroku).
Takie ustalenia i oceny nie pozwalały jeszcze uznać, że zachowanie oskarżonego wyczerpało znamiona przywłaszczenia zart. 284 § 1 k.k.
Nie poczynił bowiem Sąd ustalenia wskazującego na leżący po stronie oskarżonego zamiar spowodowania nieodwracalnej szkody w majątku współmałżonka.
Tymczasem między małżonkami toczy się proces rozwodowy i sprawa o podział majątku wspólnego. Wniosek o podział majątku wniosła oskarżycielka subsydiarna (odpis – k. 74 i n. akt). Wartość majątku podlegającego podziałowi określiła w nim na 1.600.000 zł, wskazując m. in. na wchodzącą w skąd majątku nieruchomość z domem jednorodzinnym wartości ok. 900.000 zł. Wniosła o ustalenie, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe.
Już to tylko wskazuje, że w przekonaniu oskarżycielki subsydiarnej, oskarżony nie wyrządził w majątku wspólnym małżonków nieodwracalnej szkody, przez „wyjęcie” z tego majątku jego składnika w taki sposób, by nie stał on się w przyszłości przedmiotem podziału majątku wspólnego.
Przeciwnie – wartość majątku wspólnego małżonków i jego składniki, w szczególności nieruchomość z domem wyceniona na 900.000 zł, pozwala na rozliczenie udziałów małżonków w sposób uwzględniający sporną między nimi kwotę pieniędzy będącą przedmiotem niniejszej sprawy karnej.
To zaś wyklucza przypisanie oskarżonemu sprawstwa przestępstwa zarzucanego mu w subsydiarnym akcie oskarżenia.
W tym stanie rzeczy podzielając zarzuty błędnych ustaleń faktycznych zawartych w apelacjach obrońcy oskarżonego i prokuratora, które to ustalenia doprowadziły do przypisania oskarżonemu czynu zart. 284 § 1 k.k.mimo, że nie zostały spełnione znamiona tego przestępstwa (zarzut z apelacji obrońcy tyczący obrazy prawa materialnego, choć ten wolno stawiać jedynie wówczas, gdy nie kwestionuje się ustaleń faktycznych, dlatego można go jedynie uznać za następstwo wadliwych ustaleń, a nie zarzut samodzielny) – należało zmienić zaskarżony wyrok iA. Ż.uniewinnić od popełnienia zarzucanego mu w subsydiarnym akcie oskarżenia czynu.
Po myśliart. 436 k.p.k.Sąd Apelacyjny ograniczył rozpoznanie wniesionych środków odwoławczych do ww. uchybień, gdyż było to wystarczające do wydania orzeczenia. Rozpoznanie uchybień wskazanych w apelacji pełnomocnika oskarżycielki subsydiarnej byłoby – w tym stanie rzeczy – bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania.
Z tych powodów orzekł Sąd jak w wyroku, rozstrzygając nadto na podstawieart. 632 pkt 1 k.p.k.w zw. zart. 640 k.p.k.o kosztach sądowych.