Sygn. akt II AKa 240/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 września 2014r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie - II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA – Anna Zdziarska

Sędziowie: SA  – Ewa Plawgo

SO (del.)  – Monika Niezabitowska-Nowakowska (spr.)

Protokolant: st. sekr. sąd. Marzena Brzozowska
przy udziale Prokuratora Marka Deczkowskiego
po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 r.
sprawyZ. S.
w przedmiocie odszkodowania za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego zatrzymania
na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 10 marca 2014 r. sygn. akt  XII Ko 22/12
I. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawieart. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.postępowanie w sprawie umarza;
- II. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
Z. S.w dniu 7 sierpnia 2012r. złożył wniosek o
zasądzenie od Skarbu Państwa na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 50.000 ( pięćdziesięciu tysięcy ) zł z tytułu niewątpliwie niesłusznego zatrzymania w dniu 10 października 2011r.
Wyrokiem z dnia 10 marca 2014r. Sąd Okręgowy w Warszawie na podstawieart. 552 § 4 k.p.k.iart. 554 § 2 k.p.k.oddalił wniosek o zadośćuczynienie; kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Od powyższego wyroku apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawcy zarzucając wyrokowi:
obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, a w szczególności:
a).art. 552 § 4 k.p.k.w zw. zart. 41 ust. 5 Konstytucji RPiart. 77 ust. 1 Konstytucji RPw zw. z art. 5 ust. 5 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez oddalenie wniosku o zasądzenie zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie, podczas gdy zatrzymanie to nie znajdowało uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego,
b).art. 2 § 2 i art. 7 k.p.k.,art. 92 k.p.k.,art. 167 k.p.k.,art. 410 k.p.k.,art. 424 § 1 i 2 k.p.k.wyrażającą się w :
- czynieniu ustaleń faktycznych na podstawie wyselekcjonowanego materiału dowodowego, nie zaś wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, w sposób całkowicie dowolny, czego wyrazem jest uzasadnienie wyroku, którego treść nie odpowiada nakazomart. 424 § 1 i 2 k.p.k.,
- niezgodnej ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasadami prawidłowego rozumowania ocenie dowodów,
- sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku wskutek niedostatecznego wskazania jego podstawy faktycznej i prawnej, w tym braku odniesienia się do wszystkich istotnych zagadnień,
- czynienie ustaleń faktycznych w oparciu o zeznania świadków nie przesłuchanych w charakterze świadków w niniejszym postępowaniu,
- zaniechanie przeprowadzenia i ujawnienia dowodu z k 162-163 sprawy XIVK 1102/13, uznanego przez Sąd za istotny dla rozstrzygnięcia,
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, że:
- wnioskodawca użył wobec pracownika ochrony słów niecenzuralnych i szarpnął go za uniform,
- wnioskodawca popchnąłR. S.i napierał ciałem na ścianę, - - wnioskodawca po zakuciu go w kajdanki odmówił po raz kolejny okazania dowodu osobistego,
- wnioskodawca przed interwencją Policji i w jej trakcie zachowywał się w sposób agresywny,
- w chwili zatrzymania wnioskodawcy były ku temu podstawy prawne, istniejące obiektywnie, a zatrzymanie w porze nocnej nie stanowiło dla wnioskodawcy nadmiernej uciążliwości,
- czas trwania zatrzymania był adekwatny do ilości przeprowadzonych czynności w postaci badania wnioskodawcy na zawartość alkoholu we krwi.
W konkluzji pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o zmianę wyroku w pkt 1 i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzeczStowarzyszenia (...)wP.kwoty 50000 ( pięćdziesiąt tysięcy ) zł tytułem zadośćuczynienia, a także koszty zastępstwa adwokackiego w postępowaniu przed Sądem I i II instancji.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zaskarżony wyrok należało uchylić niezależnie od granic zaskarżenia i zarzutów apelacji, bowiem wystąpiła bezwzględna przesłanka odwoławcza określona wart. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
Jak wynika z aktu zgonu Nr III/1402/2014 wydanego przez Urząd Stanu Cywilnego m.st. Warszawy, wnioskodawcaZ. S.w dniu 11 lipca 2014r. zmarł.
WnioskodawcaZ. S.dochodził od Skarbu Państwa wyłącznie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niesłusznego zatrzymania w dniu 10 października 2011r. Prawo do odszkodowania w razie śmierci poszkodowanego zostało uregulowane w przepisie 556§ 1 k.p.k.Zgodnie z tym unormowaniem, po śmierci wnioskodawcy, prawo do odszkodowania mają osoby wymienione wart. 556 § 1 k.p.k., po złożeniu, w odrębnym postępowaniu przed Sądem wskazanym wart. 554 k.p.k., wniosku o odszkodowanie. Wskazać należy, że podmioty uprawnione do dochodzenia odszkodowania w razie śmierci poszkodowanego, nie wstępują w prawa zmarłego i nie jest to krąg osób tożsamy z jego spadkobiercami. Dlatego nie ma tutaj zastosowaniaart. 558 k.p.k.nakazujący odpowiednie stosowanie przepisówk.p.c., w myśl których w razie śmierci strony postępowanie zawiesza się i podejmuje z udziałem następców prawnych.Art. 556 k.p.k.ogranicza krąg osób uprawnionych do odszkodowania i nadaje im odrębne prawo ograniczone do odszkodowania i nie przewiduje wejścia w prawa zmarłego.
Roszczenia przysługujące osobom, o jakich mowa w§ 1 art. 556 k.p.k., mają charakter samodzielny, przy czym, co należy w realiach niniejszej sprawy zasygnalizować, podlegają ograniczeniom zarówno co do ich zakresu, jak i przyczyn ich powstania. Na gruncie obecnegokodeksu postępowania karnegobowiem uprawnienia osób określonych wart. 556 § 1 k.p.k.ograniczone są jedynie do odszkodowania, z pominięciem zadośćuczynienia.
Uprawnienia odszkodowawcze w razie śmierci poszkodowanego ograniczone są nadto jedynie do niesłusznego wykonania kary lub niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania.
Wprawdzie przepis§ 4 art. 552 k.p.k.przewiduje, że odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje również w wypadku niewątpliwie niesłusznego zatrzymania to jednak te roszczenia dotyczą tylko osoby zatrzymanej. Jest to oczywiste, gdyż chodzi o utratę środków utrzymania od zmarłego, co przy krótkotrwałym zatrzymaniu nie następuje.
W razie śmierci uprawnionego oskarżonego w toku postępowania o odszkodowanie, nie można stosować przepisówk.p.k.o pokrzywdzonym i wykonywaniu jego praw przez najbliższych, gdyż niesłusznie skazany (aresztowany ) nie jest pokrzywdzonym w rozumieniuart. 49 § 1 k.p.k.
Konieczne stało się zatem uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 marca 2014r syg. XIIKo 22/12 i umorzenie postępowania zgodnie z treściąart. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.
Mając to wszystko na względzie Sąd Apelacyjny orzekł, jak w wyroku.