Sygn. akt : II AKa 411/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 listopada 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Mirosław Ziaja

Sędziowie

SSA Wiesław Kosowski (spr.)
SSA Bożena Summer-Brason

Protokolant

Oktawian Mikołajczyk

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Małgorzaty Bednarek
po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy
M. J., s.E.iJ.,ur. (...)wR.
oskarżonego zart. 209 § 1 kk,art. 280 § 2 kki inne
na skutek apelacji obrońcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach
z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt. V K 102/12

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że eliminuje z podstawy prawnej skazania§ 1 pkt 2 art. 156 kk;

2
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Gliwicach) na rzecz adwokataP. M.– Kancelaria Adwokacka wR.kwotę 738 zł (siedemset trzydzieści osiem złotych), w tym 23 % podatku VAT, z tytułu obrony z urzędu udzielonej oskarżonemuM. J.w postępowaniu odwoławczym;

4
zwalnia oskarżonegoM. J.od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.

Sygn. akt II AKa 411/13

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gliwicach w Ośrodku Zamiejscowym w Rybniku wyrokiem z dnia 17 lipca 2013r., w sprawie o sygn. akt V K 102/12 uznał oskarżonegoM. J.winnym popełnienia ciągu przestępstw, z których każde wyczerpało znamiona występku zart. 209 §1 k.k.a polegających na tym, że:
I.w okresie od 18 stycznia 2008r. do marca 2011r. wR.uporczywie uchylał się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy i wyroku sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie synaŁ. J., przez co naraził go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,
II.w okresie od 18 stycznia 2008r. do marca 2011r. wR.uporczywie uchylał się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy i wyroku sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie synaA. J., przez co naraził go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,
i skazał go za to na podstawieart. 209 §1 k.k.iart. 91 §1 k.k.na karę 1 roku pozbawienia wolności.
Tym samym wyrokiem Sąd Okręgowy uznałM. J.winnym tego, że w dniu9 lutego 2010r. wR., po uprzednim pobiciu pracownika stacji(...)M. G.metalowym kluczem hydraulicznym po głowie i rękach oraz użyciu gazu łzawiącego – zabrał mu w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie około 60 zł na szkodę właściciela stacji(...)W. B.i spowodował u pokrzywdzonego obrażenia w postaci urazu głowy ze złamaniem kości sklepienia czaszki, krwotokiem śródczaszkowym, stłuczeniem mózgu i obrzękiem mózgu, przez co doprowadził do zgonuM. G.w dniu16 lutego 2010r., przy czym zarzuconego czynu dopuścił się w ciągu 5 lat po uprzednim skazaniu za przestępstwa podobne zart. 148 § 1 Kodeksu karnego z 1969r.i210 § 2 Kodeksu karnego z 1969r.wyrokiem Sądu Wojewódzkiego wK.z dnia 19 stycznia 1998r. sygn. akt(...)na karę 10 lat pozbawienia wolności, którą odbywał w ramach wyroku łącznego Sądu Okręgowego wK.z dnia 15 stycznia 2002r. sygn. akt(...)w okresie od 28.02.1997r. do 28.02.2007r. – tj. popełnienia zbrodni zart. 280 § 2 k.k.i156 § 1pkt 2 i § 3 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.iart. 64 § 1 k.k., za co z mocyart.280 § 2 k.k.w zw. zart. 11 §3 k.k.skazał go na karę 10 lat pozbawienia wolności.
Na mocyart. 91 §2 k.k.Sąd połączył oskarżonemu orzeczone w wyroku kary pozbawienia wolności i orzekł karę łączną w wymiarze 11 lat pozbawienia wolności, na poczet której na mocyart. 63 §1 k.k.zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolnościw sprawie od dnia 16 lipca 2012r. do dnia 17 lipca 2013r.
Zasądzono również od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw.P. M.kwotę 1771,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej obrony świadczonej dla oskarżonego z urzędu, aM. J.na mocyart. 624 §1 k.p.k.zwolniono od ponoszenia kosztów postępowania w całości, obciążając nimi Skarb Państwa.

Z wyrokiem tym nie zgodził się obrońca oskarżonego zaskarżając go w całości.We wniesionej apelacji podniósł zarzuty:

-

obrazy przepisów postępowania mającej wpływ na treść wyroku, a toart. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.,art. 410 k.p.k.iart. 424 k.p.k., poprzez oparcie ustaleń faktycznych na zeznaniach świadkaZ. P., z pominięciem okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, przez co przeprowadzona ocena dowodów jest niepełna, przekracza granice swobodnej oceny dowodów i doprowadziła do błędu w ustaleniach faktycznych,

obrazy przepisów postępowania mającej wpływ na treść wyroku, a toart. 170 §1i 3 k.p.k.,art. 94 §1 pkt 4 i 5 k.p.k.iart. 98 §1 k.p.k.poprzez oddalenie wniosku dowodowego obrońcy sformułowanego w piśmie z dnia 4 lipca 2013r. o zwrócenie się do Zakładu Karnego wR.w celu uzyskania informacji dających możliwość ustalenia, czy doszło do spotkania oskarżonego ze świadkiemR. Z.na jednym polu spacerowym, bez podania podstaw prawnych rozstrzygnięciai uzasadnienia postanowienia, co uniemożliwia dokonanie jego kontroli odwoławczej, a ponadto uniemożliwia ustalenie czy oskarżony zrelacjonował świadkowi przebieg zdarzenia oraz ocenienie wiarygodności zeznań świadka,

rażącej niewspółmierności kary łącznej 11 lat pozbawienia wolności, z uwagi na wymierzenie tej kary na zasadzie pełnej kumulacji, podczas gdy nie było żadnych przesłanek do wymierzenia tak surowej kary.

Stawiając te zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia czynu zart. 280 § 2 k.k.i156 § 1pkt 2 i § 3 k.k.w zw. zart.11 § 2 k.k.iart. 64 § 1 k.k.oraz wymierzenie za przestępstwa niealimentacji kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Złożył również wniosek alternatywny o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Apelacja obrońcy oskarżonego nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd I instancji zgromadził w niniejszej sprawie pełny materiał dowodowy w żadnym zakresie nie wymagający poszerzenia, ani też uzupełnienia. Zgromadzone dowody poddał wnikliwej ocenie w pełni zgodnej z dyspozycjamiart. 7 k.p.k.Doprowadziło to do prawidłowych ustaleń faktycznych, co do wszystkich przypisanychM. J.czynów.
Nie sposób zgodzić się z zarzutem apelacji, jakoby doszło do naruszenia przepisów proceduralnych poprzez oparcie ustaleń faktycznych na zeznaniach świadkaZ. P., z pominięciem okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego. Wielokrotnie w orzecznictwie podkreślano, iż nie można zarzutu naruszeniaart. 410 k.p.k.opierać na tym, że pewne dowody nie stanowiły podstawy ustaleń, jeżeli tylko sąd je rozważył i ocenił ich znaczenie w sposób określony wart. 7 k.p.k., jak też nie jest naruszeniem przepisuart. 410 k.p.k.dokonanie oceny materiału dowodowego przeprowadzonego lub ujawnionego na rozprawie w sposób odmienny od subiektywnych oczekiwań stron procesowych (tak m.in. postanowienie SN z dnia 28 lutego 2013r., IV KK 389/12, czy postanowienie SN z dnia26 marca 2013r., III KK 1/13).
Sąd meriti w niniejszej sprawie postąpił zgodnie z dyspozycjami tak.art. 7 k.p.k., jak iart. 410 k.p.k.Dokonał bowiem oceny wszystkich zgromadzonych dowodów, a to, że jednymz nich dał wiarę i na nich oparł swe ustalenia, przy jednoczesnym omówieniu dlaczego nie uwzględnił przeciwnych jest naturalną konsekwencją sytuacji procesowej, w której przedstawiane są różne, czasem sprzeczne ze sobą, wersje wydarzeń.
Szczególna uwaga została poświęcona świadkowiZ. P.. Zeznania tej osoby niewątpliwie są w tym procesie jednym z kluczowych dowodów, albowiem świadek widział nie tylko przebieg zdarzenia, ale też rozpoznał sprawcę. Trudno więc czynić zarzut, że na nim zostały oparte ustalenia faktyczne. Jednak Sąd nie ocenił tego dowodu w sposób pobieżny,a wręcz przeciwnie. W sposób wnikliwy i dogłębny przeanalizował nie tylko podany przezZ. P.opis zdarzenia, ale też motywy jakim się kierował postępując w określony sposób. Świadek bowiem nie tylko nie zareagował od razu widząc zdarzenie, ale co więcej oddalił się, by później z pewnej odległości obserwować przebieg policyjnej akcji. Dopiero po ponad miesiącu złożył w tej sprawie zeznania. Jednak słusznie Sąd meriti dał wiarę w całej rozciągłości zeznaniom świadka, także w zakresie motywów, które nim kierowały w chwili, gdy oddalił się z miejsca zdarzenia, jak też w zakresie tak późnego podjęcia decyzjio przekazaniu swych spostrzeżeń organom ścigania.
Słusznie zwrócono również uwagę, że o winieZ. J.w zakresie czynu popełnionego na szkodęM. G.świadczą nie tylko zeznaniaZ. P., ale też inne dowody. Jak zeznaniaR. Z.(o których będzie jeszcze mowa poniżej), zeznania samego pokrzywdzonego orazA. D.,D. P., czyB. W.iM. P.. Te dwie ostatnie osoby, jak słusznie zauważono w pisemnych motywach wyroku, w sposób pośredni potwierdzają prawdziwość relacjiZ. P.. Wskazują bowiem, że po przedmiotowym zdarzeniu oskarżony słał smsy, że ma wielkie kłopotyi potrzebuje pomocy, po czym z tego powodu wyjechał za granicę,
Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom obrońcy, rozważył również i ocenił wersję wydarzeń, według której było dwóch sprawców, o czym przede wszystkim mówiliA. D.iD. P.. O wnikliwości organu orzekającego w tym zakresie świadczą m.in. przeprowadzone na rozprawie konfrontacje. Pozwoliły on na ustalenie, że świadkowie ci obserwujący zdarzenie z pewnej odległości, części przebiegu sytuacji się domyślali. OstatecznieD. P.nie wykluczył, że wszystko mogło przebiegać w sposób, w jaki przedstawił doZ. P..
Przy tej ocenie trzeba również pamiętać, żeZ. P.zaglądał do wnętrza budynku,a następnie, gdy oskarżony zaczął mu grozić oddalił się, a zaraz potem w przeciwnym kierunku zaczął uciekaćM. J.. Tę scenę mogli widziećD. P.iA. D., stąd też ich interpretacja o dwóch sprawcach napadu. Nie można wykluczyć, że początkowo w ten sam sposób, jako drugiego sprawcę, mógł odebrać wchodzącego do pomieszczeniaZ. P.sam pokrzywdzony. Jednak ostatecznie w złożonych zeznaniach mówił tylko o jednym sprawcy napadu, co tym bardziej potwierdza ustalony przez Sąd przebieg zdarzeń.
Prawdziwość i prawidłowość dokonanych przez Sąd ustaleń faktycznych dodatkowo wzmocniona została zeznaniamiR. Z., któremu w czasie pobytu w Zakładzie Karnym wR.oskarżony opowiadał o napadzie wR.. Słusznie Sąd nie dał wiary świadkowi w zakresie , w jakim na rozprawie głównej twierdził, że to nie obecny na saliM. J.mu o tym opowiadał, a inna osoba. Jednoznacznie bowiem ustalono, żew tym czasie, jako osoba podejrzana o napad wR.w Zakładzie Karny wR.przebywał tylkoM. J..
Zgodzić się wprawdzie należy z obrońcą, iż Sąd meriti oddalając wniosek dowodowyo zwrócenie się do Zakładu Karnego wR.w celu uzyskania informacji dających możliwość ustalenia, czy doszło do spotkania oskarżonego ze świadkiemR. Z.na jednym polu spacerowym, nie wskazał podstawy prawnej swej decyzji, a jej uzasadnienie było stosunkowo lakoniczne, tym niemniej uchybienie to nie mogło mieć wpływu na treść orzeczenia. Pamiętać bowiem należy, iż w przypadku naruszenia przez organ orzekający przepisów procesowych, aby stanowiło to podstawę odwoławczą, niezbędnym jest wykazanie, iż obraza tych przepisów mogła mieć wpływ na treść wyroku. Taka sytuacjaw niniejszej sprawie nie miała miejsca.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w toku procesu zwrócono się do Dyrektora Zakładu Karnego wR.uzyskując informację, iż nie jest prowadzony rejestr imienny osób, które jednocześnie przebywają na polu spacerowym.
Zdecydowanie jednak istotniejszą pozostaje kwestia, iż zeznaniaR. Z.nie tylko nie były jednym dowodem świadczącym o winie oskarżonego, ale co istotniejsze nie były nawet dowodem mającym istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego. Był to tylko dowód pośredni, wzmacniający dodatkowo przyjęte ustalenia. Ponadto fakt przebywania lub nie na jednym polu spacerowym przez oskarżonego i świadka nie ma istotnego znaczeniaw aspekcie niniejszej sprawy. Z wyjaśnień samegoM. J.wynika bowiem, iż miał kontakt zR. Z.w Zakładzie Karnym wR., a co więcej przebywałz nim nawet w jednej celi.
Słusznie przy tym Sąd meriti nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego odnośnie kwestii, iżR. Z.wiedzę na temat zarzucanego mu czynu mógł posiadać, gdyż czytał postanowienie o przedstawieniu zarzutów. Przeczy temu szczegółowość relacji świadka.
Tak więc analizując wszystkie zgromadzone dowody i nie dopuszczając się tym zakresie żadnych uchybień Sąd I instancji ustalił w pełni prawidłowo stan faktyczny.
Odnosi się to również do zarzutów niealimentacji. W tym przypadku należy dodatkowo zauważyć, że chociaż obrońca we wniesionym środku odwoławczym wskazuje, iż zaskarża wyrok w całości, to analiza podniesionych zarzutów, uzasadnia, jak też sformułowanych wniosków jednoznacznie wskazuje, iż nie są kwestionowane ustalenia faktyczne oraz wina oskarżonego co do przestępstw zart. 209 §1 k.k.. W tej materii apelujący kontestuje tylko karę zarzucając jej rażącą surowość i domagając się wymierzenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Z zarzutem rażącej niewspółmierności kary także nie sposób się zgodzić. Zarównow przypadku wymierzania kar jednostkowych, jak i kary łącznej Sąd meriti wziął pod rozwagą wszystkie okoliczności obciążające i łagodzące nadając im właściwy wymiar. Wymierzone kary zarówno za ciąg przestępstw zart. 209 §1 k.k., jak i za zbrodnię zart.280 §2 k.k.i in. w żadnej mierze nie noszą cech rażącej surowości.
Za ciąg przestępstw zart. 209 §1 k.k.zostałaM. J.wymierzona kara 1 roku pozbawienia wolności, co przy uwzględnieniu ponad trzy letnich okresów niealimentacji, postawy sprawcy, jak też jego karalności nie jest karą surową.
Podobnie w przypadku kary 10 lat pozbawienia wolności orzeczonej za czyn popełniony na szkodęM. G.. Trzeba bowiem pamiętać, iż oskarżony nie tylko swym zachowaniem doprowadził do śmierci człowieka, ale z wyjątkowo niskich pobudek (chęć łatwego zysku) w sposób wyjątkowo brutalny, a wręcz okrutny zadał mu bardzo rozległe obrażenia. Nie można też tracić z pola widzenia, że czynu tego dopuściło się w warunkach recydywy, gdyż wcześniej odbywał karę za przestępstwo podobne zart. 148 §1 Kodeksu karnego z 1969r.w zw. zart. 210 §1 Kodeksu karnego z 1969r.
Przy wymiarze kary łącznej Sąd I instancji zastosował zasadę pełnej kumulacji, ale i to rozstrzygnięcie uznać należy za w pełni prawidłowe przy uwzględnienia, że mamy do czynienia z czynami całkowicie ze sobą nie związanymi.
Jedyne uchybienie w wyroku, jakiego dopuścił się Sąd I instancji i które wymagało korekty do zakwalifikowanie czynu popełnionego przezM. J.9 lutego 2010r.wR.zart. 280 § 2 k.k.i156 § 1pkt 2 i § 3 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.iart. 64 § 1 k.k.W świetle bowiem brzmienia treści przepisuart. 156 § 3 k.k., który odwołuje się doart.156 § 1 k.k., ale który stanowi samodzielny byt przestępstwa o złożonej stronie podmiotowej, powoływanie w kwalifikacji prawnej także§ 1jest zbyteczne i wadliwe.
Dlatego też Sąd Apelacyjny zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że wyeliminowałz podstawy prawnej skazania§ 1 pkt 2 art. 156 kk, a w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Zasądził również od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Gliwicach) na rzecz adwokataP. M.– Kancelaria Adwokacka wR.kwotę 738 zł w tym 23 % podatku VAT, z tytułu obrony z urzędu udzielonejM. J.w postępowaniu odwoławczym, a uwzględniając sytuację majątkową i materialną oskarżonego, stosownie do treściart. 624 §1 k.p.k., zwolnił go od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.