Sygn. akt: II AKa 195/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 czerwca 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący:

SSA Piotr Mirek (spr.)

Sędziowie:

SA Aleksander Sikora
SO del.  Andrzej Ziębiński

Protokolant:

Grzegorz Pawelczyk

przy udzialeProkuratora Prokuratury Okręgowej w Katowicach Lucyny Skrzyczek-Knopek
po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy
oskarżonegoG. S.
synaT.iH.,urodzonego w dniu (...)wC.
oskarżonego o czyn zart. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.
na skutek apelacji obrońcy oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 01 marca 2016 roku, sygn. akt V K 38/15
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.
SSO del. Andrzej Ziębiński SSA Piotr Mirek  SSA Aleksander Sikora
Sygn. akt II AKa 195/16

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Katowicach, wyrokiem z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt V K 38/15, uznał oskarżonegoG. S.za winnego przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k., polegającego na tym, że w okresie pomiędzy 15 października 2008 r. a listopadem 2008 r. wB., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, nabył za kwotę 130 000 złotych koparko – ładowarkęmarki K. (...), VIN(...)o wartości 272007, 72 złotych, stanowiąca mienie znacznej wartości, pochodzącą z czynu zabronionego popełnionego na szkodę(...) Funduszu (...)weW.i za to na mocyart. 294 § 1 k.k.iart. 33 § 1 i 2 k.k.skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności i 100 stawek dziennych grzywny po 100 złotych każda.
Ma podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.orazart. 70 § 1 k.k.warunkowo zawiesił oskarżonemu wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby 2 lat.
Orzekł o zaliczeniu na poczet grzywny okresu zatrzymania oraz o kosztach sądowych.
Powyższy wyrok zaskarżony został apelacją obrońcy oskarżonego. Zaskarżając wyrok w całości, apelujący zarzucił mu obrazę przepisów postępowania, mająca wpływ na jego treść, a to:

-

art. 41 § 1 k.p.k.w zw. zart. 42 § 1 k.p.k.w zw. zart. 6 k.p.k.przez rozpoznanie sprawy przez sędziego, co do którego istniała uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności z racji uprzedniego zajęcia i uzewnętrznienia przez SSOM. S.w sprawie(...)stanowiska w kwestii wiarygodności linii obrony oskarżonego oraz wiarygodności pomówień świadkaN.o wsporne popełnianie przestępstw przez oskarżonego, jak również ścisłego związku pomiędzy obiema sprawami, które opierają się na tożsamym materiale dowodowym w postaci zeznań świadkówS.iN., w sytuacji gdy jeszcze przed otwarciem przewodu sądowego zaistniała wspomniana podstawa do wyłączenia sędziego od udziału w niniejszej sprawie,

art. 168 k.p.k.w zw. zart. 6 k.p.k.przez niepoinformowanie stron o faktach znanych Sądowi z urzędu z uwagi na uprzednie rozpoznanie pozostającej w ścisłym związku z niniejszym postępowaniem sprawy(...)w postaci wiedzy o rzekomych przestępczych powiązaniach świadkaN.z oskarżonym, które oskarżony neguje, skutkującą naruszeniem prawa do obrony przez znaczące utrudnienie obronie powzięcia wiadomości o tym, które uniemożliwiało obronie przeprowadzenia kontr dowodów w toku postępowania,

art. 8 § 1 k.p.k.w zw. zart. 6 k.p.k.przez niedopuszczalne oparcie ustaleń faktycznych, będących jego podstawą, w zakresie linii obrony oskarżonego oraz wiarygodności pomówień świadkaN.o ustalenia poczynione przez ten sam skład Sądu w sprawie karnej o sygn. akt(...), których tożsamą podstawą były depozycje świadkaN., zeznającego na okoliczności swych przestępnych powiązań z oskarżonym, które zostały wówczas przez Sąd uznane za wiarygodne i w pełni obiektywne, zaś zeznania oskarżonego, występującego w tym postępowaniu w charakterze świadka, zostały przez Sąd uznane za niewiarygodną linię obrony, nakierowaną na uniknięcie odpowiedzialności karnej, co w świetle negowania przez oskarżonego przestępczych powiązań ze świadkiemN., jak również odmiennego przedstawienia okoliczności zawarcia przez nich znajomości i jej charakteru, w wyniku czego Sąd oparł się na wersji świadka, uznając wyjaśnienia oskarżonego za nieudolną linię obrony, w sytuacji gdyart. 8 k.p.k., statuuje zasadę samodzielności jurysdykcyjnej sądów karnych, zakazując opierania się na ustaleniach faktycznych poczynionych w innych sprawach i nakazując dokonywania własnych ustaleń w kwestii odpowiedzialności karnej sprawcy,

art. 394 § 2 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.przez niedopuszczalne dokonanie zbiorczego ujawnienia dowodów w trybieart. 394 § 2 k.p.k.wbrew obowiązkowi odrębnego wymienienia każdego z tych dowodów przy ujawnieniu ich bez odczytywania w tym trybie, prowadzące do bezskuteczności tej czynności a następnie oparcie z naruszeniemart. 410 k.p.k.podstawy faktycznej wyroku na ujawnionych w powyższy, wadliwy sposób dowodach, których wobec nieujawnienia ich w sposób prawidłowy, Sąd nie mógł wykorzystać przy konstruowaniu podstawy wyroku,

art. 7 k.p.k.poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, sprzeczna z dyrektywami wymienionymi w tym przepisie, dowolną ocenę dowodu z wyjaśnień oskarżonego, które Sąd uznał za niewiarygodne, choć wyjaśnienia te są konsekwentne i prawdopodobne z punktu widzenia logiki oraz zasad doświadczenia życiowego, nadto, z wyjaśnieniami korespondują zeznania świadkówB.orazP.. Dowolna ocenę dowodu z zeznań świadkówN.iS., przez uznanie pomówienia świadkaN.za wiarygodne, w sytuacji gdy pomówienie to jest nieprawdopodobne z punktu widzenia logiki oraz zasad doświadczenia życiowego, jak również nie koresponduje z nim żaden ujawniony na rozprawie dowód, w tym wewnętrznie sprzeczne i niekonsekwentne zeznania świadkaS., który wszelką wiedzę na temat rzekomego zbycia koparki czerpał od świadkaN., a jego naoczne spostrzeżenia dotyczą niekwestionowanej przez oskarżonego okoliczności wynajęcia od świadkaN.koparki w celu budowy basenu przydomowego, zaś okoliczność, że bezładne przemieszanie się koparki po województwie(...)już po dokonaniu przez świadka ucieczki za granicę w celu uniknięcia odbycia kary 7 lat pozbawienia wolności wskazuje, że była ona spowodowana niemożnością korzystania z niej i nadzorowania jej losów z terytorium Włoch przez świadka,

jako konsekwencję tych naruszeń apelujący podniósł błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, przejawiający się w bezpodstawnym ustaleniu, że oskarżony kupił od świadkaN.koparkęK., wiedząc o jej przestępnym pochodzeniu, co skutkowało bezpodstawnym uznaniem, że oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona występku zart. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.
Stawiając te zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny stwierdził, co następuje.
Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się o tyle zasadna, że jej wniesienie musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, bez wdawania się w ocenę trafności zarzutów dotyczących obrazyart. 7 k.p.k.i błędu w ustaleniach faktycznych. Z uwagi na charakter stwierdzonego uchybienia, odnoszenie się do tych kwestii byłoby przedwczesne.
Zgodzić się trzeba ze skarżącym, gdy kwestionuje prawidłowość przeprowadzonego postępowania z perspektywy prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd. Konstrukcja normy gwarancyjnej zawartej wart. 41 § 1 k.p.k.zwalnia stronę domagającą się wyłączenia sędziego lub podnosząca zarzut obrazy tego przepisu w środku odwoławczym nie tylko od dowodzenia braku jego bezstronność, ale nawet od wykazywania realności wątpliwości co zachowania przez niego obiektywizmu. W obu przypadkach wystarczającym jest wskazanie istnienia wyłącznie tego rodzaju okoliczności, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.
Bez wątpienia, sytuacja taka w niniejszej sprawie zachodzi, a jest związana z orzekaniem sędziegoM. S.w sprawie o sygn. akt(...)i ponowną oceną tego samego materiału dowodowego, który oceniała w tej sprawie. Prawdą jest, że sama treść wyroku wydanego w tej sprawie(...)przez Sąd Okręgowy w Katowicach w dniu 18 grudnia 2014 r. mogłaby wskazywać na brak jakiegokolwiek związku tej sprawy ze sprawą oskarżonego. Inaczej bowiem niż w sprawach, które stanowią zazwyczaj powód wyłączenia sędziego, wdany w niej wyrok nie rozstrzygał o odpowiedzialności współsprawców, a w roli osądzonych w tej sprawie nie występował aniG. S.ani świadkaR. N.. Jednakże lektura uzasadnienia tego wyroku i uzasadnienia wyroku sporządzonego w niniejszej sprawie nie pozostawia najmniejszej wątpliwości co do tego, że orzekanie sędziegoM. S.w sprawie(...)stanowiło okoliczność mogącą wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. Co więcej treść wywodów zawartych w uzasadnieniu skarżonego wyroku wskazuje, że uchybienie to mogło wpływać na treść orzeczenia Sądu pierwszej instancji.
W realiach niniejszej sprawy nie sposób byłoby twierdzić, że zarzuty apelującego są spóźnione, lub też wytykać skarżącemu brak lojalności procesowej, przejawiającej się w podnoszeniu zastrzeżeń dotyczących bezstronności sędziego dopiero w apelacji.
Po pierwsze, w sprawie(...)G. S.był świadkiem. Skoro nie występował w tej sprawie charakterze strony, to trudno byłoby obciążać go brakiem znajomości uzasadnienia wydanego w niej wyroku. W sytuacji, gdy wyrok wydany w sprawie(...)oraz jego uzasadnienie nie były wnioskowane w akcie oskarżenia jako dowody i nie były złożone do akt przez oskarżonego, wydaje się, iż ogólne stwierdzenie zamieszczone w protokole rozprawy (k. 1660) - „w trybie art. 394 § 2 uznać za ujawnione bez odczytywania dowody zawnioskowane do ujawnienia w akcie oskarżenia i zgromadzone w toku postępowania sądowego” nie wyraża jednoznacznie notyfikowania stronom, jakie dokumenty zostały zaliczone w poczet materiału dowodowego.
Po drugie, istnienie przyczyny uzasadniającej wyłączenie sędziego ujawniło się dopiero po wydaniu wyroku. To przecież stanowisko wyrażone przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu skarżonego wyroku nadało orzekaniu przez sędziegoM. S.w sprawie(...)cech okoliczności, o której mowa wart. 41 § 1 k.p.k.
Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt(...)wynika, iż orzekający w tej sprawie sąd dokonywał oceny zeznań min. świadkówR. N.iG. S., dając wiarę zeznaniom tego pierwszego, a odmawiając jej zeznaniomG. S.. W następstwie przeprowadzonej oceny dowodów ustalił, że obaj wymienieni świadkowie należeli do zorganizowanej grupy przestępczej, której celem i istotą działania było dokonywanie kradzieży samochodów, a następnie ich upłynnianie na rynku poprzez legalizowanie lub sprzedaż dalszym paserom (k.1630).
Choć w sprawie, w której wydano zaskarżony wyrok nie zarzuconoG. S.działania w zorganizowanej grupie przestępczej, to jednak treść uzasadnienia tego wyroku wskazuje, że okoliczności ustalone w sprawie(...), a przez to ich ogląd wypracowany przez sędziego rozpoznającego obydwie sprawy mogły mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nie można tej kwestii postrzegać inaczej, skoro sam Sąd Okręgowy w uzasadnieniu skarżonego wyroku wielokrotnie odwołuje się do sprawy(...). Pomijając już wymienienie wyroku wydanego w tej sprawie i jego uzasadnienia w podstawie dowodowej orzeczenia (str. 3 uzasadnienia), trudno byłoby przejść obojętnie obok innych jednoznacznych w swej wymowie odwołań do ustaleń poczynionych w sprawie(...), służących ocenie materiału dowodowego i „wpisujących” czyn oskarżonego w schemat jego przestępczej współpracy zR. N.. Najlepiej i najprościej znaczenie tychże odwołań wyrazić można przetaczając je

    in extenso. Tak więc Sąd Okręgowy stwierdza w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku:

-

„Zdaniem sądu twierdzenia oskarżonego jedynie o wypożyczeniu sprzętu są także nielogiczne w świetle ustaleń, jakie miały miejsce w sprawie(...), gdzie wyraźnie wskazano na powiązania R.N.z oskarżonym jako paserem, we wcześniejszym okresie ich współpracy (to samoR. N.powiedział w niniejszym postępowaniu). Twierdzenia R.N.o koleżeńskiej przysłudze zbycia koparki wpisują się zatem w schemat współdziałania ww. ze sobą, w zakresie nabywania przedmiotów pochodzących z przestępstwa (głównie samochodów)” – str. 6 uzasadnienia,

„Na wiedzę świadka o tym, żeR. N.sam kradnie i nigdy nie sprzedawał samochodów legalnie wskazywał jednocześnie samR. N.opisując swoje kontakty z oskarżonym oraz w sprawie(...)jak i świadekK. S.” – str. 8 uzasadnienia wyroku.

Mając to wszystko na uwadze, Sąd Apelacyjny, nie przesadzając kierunku rozstrzygnięcia, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
SSO del. Andrzej Ziębiński SSA Piotr Mirek SSA Aleksander Sikora