Sygn. akt : II AKa 219/05

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 maja 2006 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicachw II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Mirosław Ziaja

Sędziowie

SSA Marek Charuza
SSA Waldemar Szmidt (spr.)

Protokolant

Izabela Rybok

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Janusza Konstantego
po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2006 r. sprawy
z wnioskuH. M. (1),B. M.iK. M.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanieS. M.

na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawców
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 14 kwietnia 2005r.
sygn. akt. V Ko 34/05
1/ utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

2/ zasądza od Skarbu Państwa ( Sąd Okręgowy w Katowicach) na rzecz adw.P. H.– Kancelaria Adwokacka wK.kwotę 146,40 ( sto czterdzieści sześć, 40/100) złotych, w tym 22% podatku VAT tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego wnioskodawczyniH. M. (1)w postępowaniu odwoławczym.

3/ kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.
Sygn. akt II AKa 219/05

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2005 roku w sprawie V Ko 34/05 oddalił wniosekH. M. (1),B. M.iK. M.o odszkodowanie za to, że orzeczeniem Komisji Specjalnej do walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym wW.z dnia 3 stycznia 1952 roku,S. M.został skazany za popełnienie przestępstw zart. 22 m.k.k.na pobyt w obozie pracy przez okres 24 miesięcy /tak ostateczne orzeczenie Komisji Specjalnej z dnia 21 czerwca 1952 roku/.
Wyrok sądu okręgowego zaskarżony został apelacją pełnomocnika wnioskodawców, który zarzucił orzeczeniu obrazę prawa materialnego, a toart. 8 i 11 ustawy z 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Stawiając powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia na rzecz wnioskodawców, lub o uchylenie wyrokui przekazanie sprawy sądowi i instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznając niniejszą sprawę, stwierdził co następuje:
Apelacja jest niezasadna i nie mogła zostać uwzględniona.
Z pisemnych motywów wyroku sądu okręgowego wynika, że zdaniem sądu I instancji wnioskodawcy nie spełniają przesłanki uprawniającej do zasądzenia odszkodowaniaw oparciu oart. 556§1 k.p.k.i z uwagi na tytuł prawny rehabilitacjiS. M.nie przysługują im też roszczenia odszkodowawcze wynikające z ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku – i to mimo ustalenia, że czyn przypisanyS. M.w istocie był związany z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
W toku postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny w Katowicach uznał, że przy rozpoznaniu środka odwoławczego wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni przepisów ustawy z 23 lutego 1991 roku w odniesieniu do norm prawa karnego procesowego.
W związku z tym przedstawiono Sądowi Najwyższemu pytanie prawne o treści następującej;
„czy względy słuszności o których mowa w art. 8 ust.4 ustawy z 23 lutego 1991 roku uprawniają następców prawnych, określonych w art. 8 ust.1 cytowanej ustawy do dochodzenia odszkodowania w sytuacji, gdy osoba represjonowana zmarła po złożeniu wniosku o zasądzenie odszkodowania w trybieart. 552 k.p.k., a w stosunku do tych następców prawnych nie zachodzą przesłanki do zasądzenia odszkodowania zart. 556§1 k.p.k.”.
Rozstrzygnięcie wskazanej kwestii miało dla rozstrzygnięcia sprawy /a w zasadzie odniesienia się do treści zarzutów apelacji/ znaczenie zasadnicze.
Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 29 marca 2006 roku /I KZP 01/06/ w odpowiedzi na skierowane doń pytanie prawne stwierdził;
„możliwość przyznania roszczeń odszkodowawczych na podstawieart.8 ust.4 oraz art. 11 ustawy z 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, w razie gdy nie doszło do uznania za nieważne orzeczenia skazującego osobę represjonowaną ograniczona jest do sytuacji,gdy nastąpiło przed wejściem w życie tej ustawy wcześniejsze uniewinnienie oskarżonego lub umorzenie postępowania”/podkr. sądu apelacyjnego/. Stanowisko Sądu Najwyższego zostało obszernie uzasadnione /vide k. 169 – 173 akt sprawy/
Uchwała zaś Sądu Najwyższego - zgodnie zart. 441§3 k.p.k.wiążąca w niniejszej sprawie - przesądza w sposób kategoryczny rozstrzygnięcie sądu odwoławczego.
Uznać zatem należy, że okoliczności wskazane treścią art. 1 ustawy z 23 lutego 1991 rokuz konsekwencjami tychże ustaleń w postaci materialnego powetowania szkód poniesionych przez obywateli wskutek ich działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego stwierdzone być mogą jedynie na podstawie przepisów tej ustawy, nie zaś niejako „przy okazji” rozpoznawania wniosku o roszczenie odszkodowawcze złożone na podstawie przepisówrozdziału 58 kodeksu postępowania karnego. „Odpowiednie stosowanie” norm art. 8 - 10 ustawy z 23 lutego 1991 roku możliwe jest zaś do osób innych, wobec których orzeczenie o nieważności orzeczenia nie zapadło jedynie wówczas gdy zachodziłyby przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczenia, jeżeli oskarżonego /wnioskodawcę/ uniewinniono lub postępowanie umorzono na podstawie przyczyn wskazanych wart. 11pkt.1 d.k.p.k.
W sprawie niniejszej sytuacja wyżej wskazana nie zachodzi – zasadność roszczeń w oparciuo przepisy wskazane przez apelującego jest tym samym wykluczona.
Dostrzega przy tym orzekając w sprawie apelacji wnioskodawców sąd odwoławczy, iż krzywda, którą doznał w przeszłości(...)M.nie została mu przez Państwo powetowana. Analizowanie jednak przyczyn takiego stanu rzeczy – poza koniecznym wskazaniem na obowiązujące w tym zakresie de lege lata przepisy prawa oraz ich wykładnię - wykracza poza kognicję zakreśloną przepisami prawa dla tutejszego sądu i nie będzie przedmiotem jego w tej materii rozważań.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny w Katowicach orzekł jak w wyroku.