Sygn. akt II AKzw 1745/16

POSTANOWIENIE
Dnia 29 listopada 2016 roku
Sąd Apelacyjny w Katowicach w Wydziale II Karnym w składzie:
Przewodniczący:SSA Beata Basiura
Protokolant:  Grzegorz Pawelczyk
przy udzialeProkuratora Krzysztofa Błacha
po rozpoznaniu w sprawieP. C.
zażalenia wniesionego przez pełnomocnika pokrzywdzonego(...) sp. z o.o.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 6 października 2016 roku sygn. akt V K 227/07
w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności
na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.iart. 636 § 1 k.p.k.w zw. zart. 1 § 2 k.k.w.

postanawia:
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Katowicach nie uwzględnił wniosku pełnomocnika pokrzywdzonego(...) sp. z o.o.i odmówił nadania klauzuli wykonalności w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w w pkt 3 wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach sygn. V K 227/07 z dnia 20 grudnia 2007 roku przeciwko skazanemuP. C.na rzecz pokrzywdzonego jako następcy prawnemu(...) S.A.z siedzibą wW..
Zażalenie na to postanowienie złożył pokrzywdzony, reprezentowany przez radcę prawnego, który zarzucił obrazęart.107§1 k.p.k.,art.106 k.k.,art.840§1 k.p.c.,art.2§1 pkt 3 k.p.k.i wniósł o zmianę postanowienia poprzez nadanie klauzuli wykonalności rozstrzygnięciu zawartemu w pkt.3 wyroku, którym zasądzono odP. C.na rzecz pokrzywdzonego kwotę 100.000,00 zł tytułem częściowego naprawienia szkody.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie na uwzględnienie nie zasługuje.
Bezspornym jest, że zgodnie z treściąart.76§1 i 2 k.k.skazanieP. C.wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2007 roku sygn. VK 227/07 uległo zatarciu z dniem 28 czerwca 2013 roku. Wywody Sądu w tym zakresie są prawidłowe. Z treściart. 76 § 2 k.k.wynika w sposób jednoznaczny, iż nie odnosi się on do obowiązku naprawienia szkody, orzeczonego na podstawieart. 72 § 2 k.k.Niewykonanie obowiązków związanych z okresem próby, o których mowa wart. 72 § 1 i 2 k.k., nie ma wpływu na wydłużenie okresu zatarcia skazania. W przypadku skazanego nastąpiło ono po upływie okresu próby i dalszych 6 miesięcy. Konsekwencją tego jest - zgodnie z treściąart.106 k.k.- uznanie skazania za niebyłe, co oznacza, że powoływanie się na wyrok skazujący jest niedopuszczalne. Wyrok skazujący to nie tylko orzeczenie o winie, ale również zawarte w nim rozstrzygnięcia, będące tego następstwem (kary, środki karne, środki związane z oddaniem sprawcy próbie, itd.) i ściśle z sobą powiązane.
Obowiązek naprawienia szkody orzeczony w trybieart.72§2 k.k.nie stanowi samodzielnego bytu. Może być orzeczony tylko w przypadku zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary, stanowi środek związany z poddaniem sprawcy próbie. Wskazuje na to tytułrozdziału VIII kodeksu karnego, w którym przepis ten został zamieszczony. Treść tego przepisu, ale również innych przepisówkodeksu karnego(por.art.75§2 k.k.,art.75a§1 k.k.) dowodzi, że określony w nim środek w postaci zobowiązania do naprawienia szkody nie jest tożsamy ze środkami kompensacyjnymi, o jakich mowa w rozdziale Vakodeksu karnego, w tym z obowiązkiem naprawienia szkody zart.46 k.k.
W postanowieniu z dnia 24 lutego 2010 r., I KZP 31/09, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w przeciwieństwie do środka karnego zart. 46 § 1 k.k., który ze swej istoty ma charakter penalny i niewątpliwym ratio legis tego unormowania było "umożliwienie pokrzywdzonemu dochodzenia roszczeń wynikających z przestępstwa w prostszy niż w drodze procesu cywilnego sposób" (Uzasadnienie rządowego projektu Kodeksu karnego, Nowe kodeksy karne z 1997 r. z uzasadnieniami, Warszawa 1997, t. 14, s. 147), zobowiązanie do naprawienia szkody zart. 72 § 2 k.k.ma inny cel i charakter. Jest to środek probacyjny, związany z poddaniem sprawcy próbie, który przede wszystkim "daje możliwość sądowi istotnego oddziaływania wychowawczego na skazanego w czasie całego okresu próby" (A. Zoll: op. cit., s. 1038). Zatem funkcja kompensacyjna, jakkolwiek priorytetowa, nie jest jedyną, którą taki środek ma spełniać. Równie bowiem istotne są też jego funkcje: szczególnoprewencyjno-wychowawcza i ogólnoprewencyjna. Właśnie potrzeba realizacji tych wszystkich funkcji kształtujących probacyjny cel obowiązków określonych wart. 72 k.k.spowodowała, że ustawodawca przewidział wart. 74 § 1 k.k.obligatoryjne określenie przez sąd m.in. czasu ich wykonania, a tym samym określenie go w sposób inny, aniżeli jako data uprawomocnienia się wyroku. To zresztą powoduje, że wykonalność zobowiązania do naprawienia szkody orzeczonego na podstawieart. 72 § 2 k.k.następuje z zaistnieniem terminu wskazanego przez sąd, orzekający w trybieart. 74 § 1 k.k.(wyjątkowo też w związku zart. 178 § 1 k.k.w.), jako czas jego wykonania, a zatem dopiero wówczas orzeczeniu zawierającemu takie rozstrzygnięcie - w tym zakresie - można nadać klauzulę wykonalności. Stwierdzenie wymagalności roszczenia jest więc podstawowym warunkiem nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności.
Na marginesie jedynie należy dodać, że z dniem 1 lipca 2015 roku w związku z nowelizacjąkodeksu karnego, środek określony wart.46 k.k.został umieszczony w rozdziale Va o tytule „Przepadek i środki kompensacyjne”, tym samym ustawodawca wyraźnie określił jego rolę i cel w systemie prawa karnego, w dalszym ciągu przeciwstawiając mu obowiązek określony wart.72§2 k.k.
Nie ulega wątpliwości, iż skazany w wyznaczonym mu 3-letnim okresie do wywiązania się z obowiązku naprawienia szkody nie zadośćuczynił temu, co uprawniało pokrzywdzonego do wystąpienia ze stosownym wnioskiem w sytuacji wymagalności roszczenia. Pokrzywdzony ani w tym terminie, ani w trwającym jeszcze okresie próby, nie podjął kroków zmierzających do wyegzekwowania kwoty należnej tytułem naprawienia szkody. Mimo pisma Sądu z dnia 12.04.2012 roku, adresowanego do pokrzywdzonego, o informację w zakresie spłaty zadłużenia, odpowiedź nie została udzielona. Dopiero w dniu 16.06.2016 roku, a więc po upływie okresów skutkujących zatarciem skazania, wystosował pismo zawierające wolę egzekwowania należności. Taka postawa pokrzywdzonego dowodzi, że realizacja zobowiązania do naprawienia szkody nie nastąpiła m.in. z uwagi na postawę i zaniedbania pokrzywdzonego. Również z tych przyczyn twierdzenie pełnomocnika, że nie uwzględniając wniosku pokrzywdzonego, Sąd naruszył przepisart.2 §1 pkt.3 k.p.k., jest niezasadne i wynika z niewłaściwego rozumienia jego treści.
Nie można też zgodzić się z zarzutem naruszeniaart.107 § 1 k.p.k.Obrońca zapomina, że z chwilą zatarcia skazania nie funkcjonuje w porządku prawnym wyrok skazujący, który zawierał m.in. rozstrzygnięcie o obowiązku zart.72§2 k.k.Oznacza to brak tytułu egzekucyjnego, któremu możnaby nadać klauzulę wykonalności według przepisówk.p.c.Takie samo stanowisko zostało wyrażone w glosie Marka Siwka do postanowienia SN z dnia 24 lutego 2010 r., I KZP 31/09: „po upływie okresu zart. 76 § 1 k.k.nie jest możliwe nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi w zakresie obowiązku orzeczonego na podstawieart. 72 § 2 k.k.- wyrok skazujący obejmujący czyn, co do którego nastąpiło już zatarcie skazania, traci status tytułu egzekucyjnego w zakresie zawartych w nim rozstrzygnięć, które nadają się do egzekucji w myśl przepisówkodeksu postępowania cywilnego, z wyjątkiem środka karnego orzeczonego na podstawieart. 46 § 1 k.k.”
Podważanie przez skarżącego stanowiska Sądu Okręgowego poprzez powołanie się na treśćart.840§1 k.p.c.jest niezrozumiałe, skoro następstwa zatarcia skazania są jednoznacznie określone wart.106 k.k.Właściwe rozumienie tego przepisu i przedstawione powyżej okoliczności powodują, że nie do przyjęcia są zawarte w apelacji twierdzenia, iż zatarcie skazania nie może mieć wpływu na wykonanie orzeczeń o charakterze cywilnoprawnym w drodze postępowania cywilnego.
Przedstawione argumenty powodują, że nie zaistniały w sprawie wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie, które uzasadniałyby wystąpienie z pytaniem prawnym do Sądu Najwyższego. Również i ten wniosek apelacji nie zasługiwał na uwzględnienie.
Mając te wszystkie okoliczności na względzie - należało postanowić jak wyżej.
z./

-

o treści postanowienia powiadomić pokrzywdzonego i jego pełnomocnika oraz skazanego;

zwrócić akta sprawy.

Katowice, dnia 29.11.2016 roku.