Sygn. akt: II AKa 163/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 czerwca 2017 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Mirosław Ziaja

Sędziowie

SSA Wiesław Kosowski (spr.)
SSO del. Karina Maksym

Protokolant

Agnieszka Curyło

przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Zabrzu Dariusza Kowalczyka
po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy
M. N.c.R.iA.,
ur. (...)wB.
oskarżonej zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkiart 270 § 1 kk,art 190 § 1 kk,art 286 § 1 kkw zw. zart 294 § 1 kk,art. 284 § 1 kk,art. 286 § 1 kk,
P. L.s.J.iU.,
ur. (...)wP.
oskarżonego zart. 286 § 1 kk,art 286 § 1 kkw zw. zart 294 § 1 kk,art. 286 § 1 kkart. 190 § 1 kk,art 270 § 1 kk,
W. B.s.M.iJ.,
ur. (...)wW.
oskarżonego zart. 18 § 3 kkw zw. zart 286 § 1 kk,art. 171 ust. 5 ustawy z dnia 29.08.1997r. Prawo bankowe
na skutek apelacji prokuratora i obrońców oskarżonychM. N.,P. L.iW. B.
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach
z dnia 2 stycznia 2017 roku, sygn. akt IV K 132/14

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

2
zwalnia oskarżonych od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.

SSO del. Karina Maksym SSA Mirosław Ziaja SSA Wiesław Kosowski
Sygn. akt II AKa 163/17

UZASADNIENIE
(odnośnie oskarżonychM. N.iP. L.)
Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 2 stycznia 2017r., w sprawie o sygn.. akt IV K 132/14 uznał oskarżonąM. N.za winną tego, że działając w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności:
- w okresie od dnia 20 września 2012 r. do dnia 6 października 2012 r. wZ.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłaZ. P.iM. K.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 630.000 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienionych w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od nich środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, przy czym w dniu 20 września 2012 r. działała wspólnie i w porozumieniu zP. L., tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.,
- w okresie od maja 2012 r. do października 2012 r. wG.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wspólnie i w porozumieniu zP. L.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłaK.F.iM. C.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 400.000 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienionych w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od nich środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.,
- w okresie od stycznia 2012 r. do lipca 2013 r. wP.iZ.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłaA. L.iG. L.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 400.000 zł, wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienionych w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od nich środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.,
- w okresie od dnia 19 lipca 2013 r. do dnia 23 sierpnia 2013 r. wG.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłaD. S.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 297.000 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienioną w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od niej środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.,
i za to na zasadzieart. 294 § 1 k.k.przy zast.art. 91 § 1 k.k.skazał ją na jedną karę 5 lat pozbawienia wolności.
Sąd uznał równieżM. N.za winną tego, że działając w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności:
- w okresie od stycznia 2011 r. do czerwca 2012 r. wG.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłaK. K.iS. K.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 120.000 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienionych w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od nich środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.,
- w okresie od października 2011 r. do sierpnia 2012 r. wP.iP.działając wspólnie i w porozumieniu zP. L., w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyść majątkowej doprowadziłaE. S.iM. S.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 123.500 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienionych w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od nich środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.,
- w styczniu 2013 r. wP.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłaD.K.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 15.000 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienioną w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od niej środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.
i za to na zasadzieart. 286 § 1 k.k.przy zast.art. 91 § 1 k.k.skazał ją na jedną karę 2 lat pozbawienia wolności.
M. N.została także uznana za winną tego, że na przełomie kwietnia i maja 2013 r. wZ.na stacji paliw BP groziłaZ. P.pobiciem przez znajomych ze środowiska przestępczegoG., przy czym groźba ta wzbudziła w zagrożonym uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona, tj. przestępstwa zart. 190 § 1 k.k.i za to na mocyart. 190 § 1 k.k.została skazana na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Sąd Okręgowy uznał ponadto oskarżonąM. N.za winną tego, że w czerwcu 2012 r. wG., przywłaszczyła sobie powierzony jej złoty pierścionek z diamentem o wartości około 20.000 zł należący doK.F., tj. przestępstwa zart. 284 § 2 k.k.i za to na mocyart. 284 § 2 k.k.skazał ją na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności.
Na mocyart. 86 § 1 k.k.iart. 91 § 2 k.k.połączono orzeczone kary pozbawienia wolności i wymierzono oskarżonejM. N.karę łączną w wysokości 6 lat pozbawienia wolności.
Omawianym wyrokiem Sąd Okręgowy w Gliwicach uznał oskarżonegoP. L.za winnego tego, że działając w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności:
- w dniu 15 czerwca 2012 r. wT.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłL. B.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 15.000 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienionego w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od niego środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.,
- w dniu 12 kwietnia 2013 r. wT.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłJ. C.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 10.000 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienionego w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od niego środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.,
- w dniu 20 września 2012 r. wZ.działając wspólnie i w porozumieniu zM. N.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłZ. P.do niekorzystnego rozporządzenia, mieniem w kwocie 30.000 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienionego w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od niego środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.,
- w sierpniu 2012 r. wP.iP.działając wspólnie i w porozumieniu zM. N.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłE. S.iM. S.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 123.500 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienionych w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od nich środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.,
i za to na mocyart. 286 § 1 k.k.przy zast.art. 91 § 1 k.k.skazał go na jedną karę 3 lat pozbawienia wolności.
Sąd uznał również oskarżonegoP. L.za winnego tego, że w okresie od lipca 2012 r. do października 2012 r. wG.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wspólnie i w porozumieniu zM. N.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłK.F.iM. C.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 400.000 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienionych w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od nich środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i za to na mocyart. 294 § 1 k.k.skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności.
OskarżonegoP. L.uznano także za winnego tego, że w dniu 2 czerwca 2013 r. wP.groziłZ. P.pozbawieniem życia, używając przy tym przedmiotu przypominającego broń palną, przy czym groźba ta wzbudziła w zagrożonym uzasadniona obawę, że zostanie spełniona, tj. przestępstwa zart. 190 § 1 k.k.i za to na mocyart. 190 § 1 k.k.skazano go na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności.
Wreszcie Sąd okręgowy uznał oskarżonegoP. L.za winnego tego, że w dniu 26 stycznia 2013 r. wZ.posłużył się na spotkaniu zeZ. P.w sprawie zwrotu pożyczki podrobionym dokumentem w postaci postanowienia WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2013 r. sygn. akt Nsm 837/11, tj. przestępstwa zart. 270 § 1 k.k.i za to na mocyart. 270 § 1 k.k.skazał go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Na mocyart. 86 § 1 k.k.iart. 91 § 2 k.k.połączono orzeczone wobecP. L.kary pozbawienia wolności wymierzając oskarżonemu karę łączną w wysokości 4 lat pozbawienia wolności.
Na mocyart. 46 § 1 k.k.(w brzmieniu sprzed dnia 1 lipca 2015 r.) w zw. zart. 4 § 1 k.k.Sąd orzekł:
a) wobec oskarżonychM. N.iP. L.obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę solidarnie na rzecz:
-Z. P.kwoty 30.000 zł,
-K.F.kwoty 280.000 zł,
-M. C.kwoty 120.000 zł,
-E. S.iM. S.jako wierzycielom solidarnym kwoty 121.500 zł,
b) wobec oskarżonejM. N.obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz:
-Z. P.kwoty 40.000 zł,
-M. K.kwoty 560.000 zł,
-K. K.kwoty 94.000 zł,
-S. K.kwoty 26.000 zł,
-A. L.iG. L.jako wierzycielom solidarnym kwoty 363.000 zł,
-D.K.kwoty 15.000 zł,
-D. S.kwoty 297.000 zł,
c) wobec oskarżonegoP. L.obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz:
-T. M.kwoty 200.000 zł,
-J. C.kwoty 10.000 zł.
Na zasadzieart. 624 § 1 k.p.k.zwolniono oskarżonychM. N.iP. L.od ponoszenia kosztów sądowych, którymi obciążono Skarb Państwa.
Z wyrokiem tym nie zgodził się obrońca oskarżonychM. N.iP. L.zaskarżając go w całości, odnośnie swoich klientów, na ich korzyść.
Obrońca w zasadzie w stosunku do wszystkich przypisanych swoim klientom czynów podniósł zarzuty:
- obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a toart. 4, art. 7 i art. 410 k.p.k.poprzez dokonanie wybiórczej i jednokierunkowej oceny materiału dowodowego, bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego,
- obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a toart. 5 §2 k.p.k.poprzez jego niezastosowanie i nie rozstrzygnięcie pojawiających się wątpliwości na korzyść oskarżonych,
- błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mających wpływ na jego treść, a polegających każdorazowo na przyjęciu, że oskarżeni wyczerpali swym zachowaniem znamiona zarzucanych im czynów, podczas gdy prawidłowo poczynione ustalenia nie dają podstaw do takiego stwierdzeń.
W odniesieniu do czynu popełnionego na szkodęM. K.obrońca podniósł w pierwszej kolejności zarzut obrazy prawa materialnego, a toart. 286 §1 k.k.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w ustalonym stanie faktycznym czyn realizuje znamiona przestępstwa oszustwa, w sytuacji gdy brak jest osoby pokrzywdzonej, bowiem właściciel środków pieniężnych –M. K., nie czuje się oszukany i wprowadzony w błąd przez oskarżonąM. N., nigdy nie pożyczał jej pieniędzy, a środki pieniężne wpłaciłZ. P.i od niego dochodzi ich zwrotu.
Z ostrożności procesowej skarżący podniósł również zarzut rażącej niewspółmierności kary przez nieprawidłowe zastosowanie zasad i dyrektyw jej sądowego wymiaru, a w konsekwencji wymierzenie oskarżonym kary bez uwzględnienia wszystkich okoliczności łagodzących.
Stawiając te zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonychM. N.iP. L.od wszystkich zarzucanych im czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarżący sformułował również drugi wniosek alternatywny, a mianowicie o zmianę wyroku poprzez wymierzenie oskarżonym kar jednostkowych i łącznych w dolnych granicach ustawowego zagrożenia.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Sąd I instancji zgromadził w sprawie odnośnie oskarżonychM. N.iP. L.pełny materiał dowodowy nie wymagający poszerzenia ani uzupełnienia. Poddał go też wnikliwej ocenie zgodnej z dyspozycjamiart. 7 k.p.k.Na podstawie prawidłowo ocenionych dowodów ustalił stan faktyczny nie popełniając w tym zakresie żadnych błędów.
Nie sposób zgodzić się z zarzutami podnoszonymi w apelacji, iż doszło do naruszenia reguł zawartych w przepisieart. 7 k.p.k.Zarzut błędu dowolności jest tylko wtedy słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania, przy czym dla swej skuteczności wymaga on od apelującego wykazania, jakich konkretnych uchybień w świetle wskazań wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania dopuścił się sąd w dokonanej ocenie materiału dowodowego. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną reguły zart. 7 k.p.k., jeżeli jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego oraz jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (tak m.in. postanowienie SN z dnia 18 grudnia 2012r., III KK 298/12). Z taką sytuacją mamy do czynienia na kanwie niniejszej sprawy. Sąd I instancji ujawnił w toku rozprawy głównej całokształt okoliczności sprawy, rozważył wszystkie okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść poszczególnych oskarżonych oraz ocenił poszczególne dowody zgodnie ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, czemu dał wyraz w pisemnym uzasadnieniu wyroku.
Nie sposób też dopatrzyć się naruszenia przez Sądart. 410 k.p.k.W żadnym ze wskazanych przypadków obrońca nie wykazał w sposób właściwy na czym naruszenie tego przepisu miałoby polegać. W zasadzie zostało ono sprowadzone do nieuwzględnienia określonych okoliczności, ale będących wynikiem odmiennej oceny materiału dowodowego.
Istotą przepisuart. 410 k.p.k.jest, że sąd ferując wyrok nie może opierać się na tym, co nie zostało ujawnione na rozprawie, jak również i to, że wyroku nie wolno wydawać jedynie na podstawie części ujawnionego materiału dowodowego. Nie stanowi naruszenia komentowanego przepisu dokonanie takiej, czy innej oceny dowodów przeprowadzonych, ujawnionych na rozprawie. Jeżeli więc z uzasadnienia wyroku wynika, że sąd nie dał wiary określonym dowodom, przy czym wskazał powody takiego stanowiska, to nieuwzględnienie okoliczności wynikających z tych dowodów nie stanowi naruszenia tego przepisu.
Prawidłowo oceniony materiał dowodowy stanowił podstawę do właściwych ustaleń faktycznych. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych (postawiony w zasadzie co do każdego z przypisanych oskarżonym czynów) może zostać uznany za trafnie podniesiony, wtedy i tylko wtedy, gdy skarżący wykaże, że w istocie popełniony błąd wynika bądź to z niepełności postępowania dowodowego, bądź też z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Błąd ten determinuje natomiast nieznajomość określonych dowodów lub nieprzestrzegania dyrektyw obowiązujących przy ocenie dowodów (art. 7 k.p.k.), zlekceważenie niektórych dowodów, danie wiary dowodom nieprzekonywającym, bezpodstawne pominięcie określonych twierdzeń dowodowych, bądź oparcie się na faktach w istocie nieudowodnionych. Z takimi sytuacjami nie mieliśmy do czynienia na kanwie niniejszej sprawy. Skarżący, nie wykazał ani nieznajomości przy wyrokowaniu określonych dowodów, ani też nieprawidłowości w rozumowaniu sądu w zakresie istotnych ustaleń. Zarzut ten nie może się natomiast sprowadzać tylko do zakwestionowania stanowiska sądu czy do polemiki z jego ustaleniami.
Jak wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie możliwość przeciwstawienia ustaleniom sądu odmiennego poglądu nie wystarcza, by dokonanie ich uznać za istotny błąd ustaleń, jeśli nie wykaże się przy tym, iż rozumowanie przeprowadzone przez sąd orzekający sprzeczne jestz zasadami logiki lub doświadczenia życiowego (tak m.in. wyrok SA w Krakowie z dnia9 marca 2016r., II AKa 271/15, wyrok SA w Lublinie z dnia 4 lutego 2016r., II AKa 2/16, wyrok SA we Wrocławiu z dnia 9 marca 2016r., II AKa 41/16).
Odnosząc się obecnie do poszczególnych przypisanych oskarżonym czynów.
Sąd meriti uznałM. N.za winną, tego że w okresie od dnia 20 września 2012 r. do dnia 6 października 2012 r. wZ.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłaZ. P.iM. K.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 630.000 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienionych w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od nich środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, przy czym w dniu 20 września 2012 r. działała wspólnie i w porozumieniu zP. L., tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.NatomiastP. L.uznał za winnego tego, że w dniu 20 września 2012 r. wZ.działając wspólnie i w porozumieniu zM. N.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziłZ. P.do niekorzystnego rozporządzenia, mieniem w kwocie 30.000 zł wprowadziwszy uprzednio wyżej wymienionego w błąd co do sytuacji finansowej oraz możliwości i zamiaru wywiązania się z zobowiązania zwrotu pożyczonych od niego środków pieniężnych na zasadach określonych w umowie, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż brak jest podstaw do kwestionowania oceny dowodów, jak też dokonanych przez Sąd ustaleń, o czym była już mowa powyżej. Sąd w sposób zgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenił zgromadzone dowody. Wyraźnie wskazał dlaczego dał wiarę zeznaniomZ. P.iM. K.(poza fragmentem, o którym będzie mowa poniżej). Z argumentacją Sądu w pełni należy się zgodzić. Podkreślenia wymaga przy tym, że oskarżona nie kwestionowała okoliczności, jak to określiła „zaciągania pożyczek”. Podobnie zresztą, jakP. L..
Na pełną aprobatę zasługują przy tym wywody Sądu meriti odnośnie powodów, dla których nie dał wiary zeznaniomM. K., iż on nie udzielał pożyczekM. N., a czynił toZ. P.. On tylko przekazał pieniądze za sprzedane nieruchomości. Przeczą temu zeznaniaZ. P., któremu dano wiarę w całej rozciągłości. Świadek wskazuje w nich na pozorność umów. Podkreśla, że miał być to sposób zabezpieczenia udzielanych przezM. K.pożyczek. Okoliczności te znajdują potwierdzenie m.in. w wyjaśnieniachM. N., , ale też potwierdzają to ustalenia sądu cywilnego.
W tej sytuacji, przy tak dokonanych prawidłowych ustaleniach faktycznych, zarzut obrazy prawa materialnego, a toart. 286 §1 k.k.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w ustalonym stanie faktycznym czyn realizuje znamiona przestępstwa oszustwa, w sytuacji gdy brak jest osoby pokrzywdzonej, bowiem właściciel środków pieniężnych –M. K., nie czuje się oszukany i wprowadzony w błąd przez oskarżonąM. N., nigdy nie pożyczał jej pieniędzy, a środki pieniężne wpłaciłZ. P.i od niego dochodzi ich zwrotu, jawi się jako oczywiście bezzasadny.

M. N.w zasadzie wszystkie zarzucane jej czyny polegające na doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez oszukańcze działania popełniła w bardzo podobny sposób. Pokrzywdzonych, a toZ. P.,M. K.,K.F.,M. C.,A. L.,G. L.,D. S.,K. K.,S. K.,E. S.,M. S.orazD.K.zapewniała, o swojej dobrej sytuacji majątkowej oraz o zamiarze spłaty przekazanych jej kwot. Miało o tym przekonywać poruszanie się przez nią luksusowymi samochodami, zapraszanie do restauracji, gdzie płaciła wysokie rachunki, czy też wizyty u dyrektora banku. Pokrzywdzonych zapewniała, że potrzebuje pieniędzy by dokończyć sprawę spadkową po zmarłym konkubencie. Miała po nim odziedziczyć duży spadek. W rzeczywistości imieniem swej córki spadek odrzuciła.
Co do części czynów, a mianowicie popełnionych na szkodęE. S.iM. S.,K.F.iM. C., a także co do wyłudzenia odZ. P.30 000 zł 20 września 2012r. oskarżona współdziałała zP. L.. Oskarżony ten, jak ustalił Sąd meriti dopuścił się ponadto oszustw na szkodęL. B.,J. C.iT. M.. Także w tych przypadkach nie sposób kwestionować prawidłowość poczynionej przez Sąd oceny dowodów, a w konsekwencji prawidłowość poczynionych ustaleń.
Sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego byłoby założenie, iż oskarżeni pożyczając określone kwoty mieli zamiar dokonania spłaty zobowiązań. Przeczą temu okoliczności sprawy. Mianowicie za każdym razem wprowadzali pokrzywdzonych w błąd. Jak już była mowaM. N.nie oczekiwała na żaden spadek mimo, że pożyczała pieniądze jakoby na załatwienie formalności z tym związanych, o czym zapewniała osobiście, bądź z oskarżonymL.. Dla dodatkowego uwiarygodnienia sprawcy zapewniali, że partnerM. N., czyliP. L.prowadzi stację diagnostyczną i zakład oponiarski, podczas gdy w rzeczywistości tylko był zatrudniony na umowę o pracę w zakładzie swojego ojca. Ponadto oskarżeni posługiwali się sfałszowanymi dokumentami (postanowienie WSA w Warszawie). Wreszcie mimo zaciągania kolejnych pożyczek nie spłacali poprzednich wierzycieli. Istotnym również pozostaje, iż zaciągane był przez nich pożyczki na bardzo duże kwoty. Nie mieli natomiast dochodów umożliwiających spłatę takich zobowiązań.
Odnosząc się natomiast do kwestii związanych z wysokością wyłudzonych przez oskarżonych kwot to również w tym przypadku w pełni należy się zgodzić ze stanowiskiem Sądu meriti. Mianowicie właściwie uznano, iż brak podstaw do podważania w tym zakresie zeznań pokrzywdzonych i treści zawieranych umów.
Dlatego też w pełni prawidłowo Sąd uznałM. N.za winną popełnienia 4 występków w ramach ciągu przestępstw, kwalifikowanych zart. 286 §1 k.k.iart. 294 §1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.oraz 3 występków kwalifikowanych zart. 286 §1 k.k.również dokonanych w ramach ciągu przestępstw.P. L.prawidłowo natomiast uznano za winnego popełniania łącznie 6 występków zart. 286 §1 k.k., przy czym 4 z nich w ramach ciągu przestępstw, a jednego dodatkowo kwalifikowanego zart. 294 §1 k.k.
Prawidłowych ustaleń, wynikających z właściwej oceny dowodów Sąd dokonał również przypisują oskarżonych popełnienie przestępstw zart. 190 §1 k.k.Z. P.pod, którego adresem były kierowane groźby i który się ich obawiał podał wiele istotnych szczegółów dotyczących tak okoliczności zdarzeń, jak i osób, na które powoływała sięM. N.. Były to osoby z tzw. „półświatka”. Jak słusznie zwraca uwagę Sąd potwierdza to wiarygodność słów pokrzywdzonego. Z analogiczną sytuacją mamy do czynienia w odniesieniu do kierowanych pod jego adresem gróźb przezP. L.. Nie ma tu znaczenia, że u oskarżonego nie znaleziono broni czy amunicji. Z zeznań pokrzywdzonego wynikało bowiem, że groził mu przedmiotem przypominającym broń palną, a on się tego obawiał. Istotnym również pozostaje, kiedy groźby padały. Miało to miejsce, gdy pokrzywdzony domagał się odM. N.zwrotu pożyczonych pieniędzy. Co więcejP. L.groził,Z. P., gdy ten ostrzegał oskarżonych, że złoży doniesienie do prokuratury.
Wszystkie te okoliczności przemawiają, że właściwie Sąd oparł swe ustalenia na zeznaniachZ. P., odmawiając waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonych.
Nie ma też podstaw do zakwestionowania wiarygodności zeznańZ. P.co do stwierdzenia, że gdy domagał się zwrotu pożyczkiP. L.pokazał mu postanowienie WSA z dnia 24 stycznia 2013r., sygn.. akt Nsm 837/11. Dokument ten był sfałszowany. Oskarżony takim działaniem wyczerpał więc znamiona występku zart. 270 §1 k.k.
Prawidłowe ustalenia zostały również poczynione w zakresie popełnienia przezM. N.czynu zart. 284 §2 k.k.Nie sposób zgodzić się z obrońcą, iż materiał dowodowy został tu źle oceniony co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych. Bezspornym bowiem pozostaje, iżM. N.pożyczyła odK.F.pierścionek z brylantem o wartości 20 000 zł. Brak jest podstaw do podważenia wiarygodności twierdzeń pokrzywdzonej, że wielokrotnie prosiła oskarżoną o zwrot pierścionka. Zwrot nie nastąpił, a co więcej pierścionek został zastawiony w lombardzie. Oskarżona postąpiła więc z nim, jak ze swoją własnością, a tym samym doszło do wyczerpania przez nią znamion występku zart. 284 §2 k.k.
Nie ma też racji obrońca stawiając zarzuty obrazyart. 5 §2 k.p.k., co do poszczególnych przypisanych oskarżonym czynów. Z ustaleń Sadu meriti jasno bowiem wynika dlaczego i w oparciu o jakie dowody zostały poczynione poszczególne ustalenia. Zauważyć należy, iż stosownie do ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego, jak i sądów apelacyjnychart. 5 § 2 k.p.k.adresowany jest do sądu, a nie stron, a zatem dla oceny czy został naruszony zakaz in dubio pro reo nie są miarodajne wątpliwości zgłaszane przez stronę, ale jedynie to, czy sąd meriti rzeczywiście powziął wątpliwości co do ocenianych w sprawie dowodów, a mimo to ich nie usunął. Warto również zwrócić uwagę na fakt, iż Zarzut obrazyart. 5 § 2 k.p.k.nie może być podnoszony jednocześnie z zarzutem naruszeniaart. 7 k.p.k., gdyż dotyczy wtórnej do ustaleń faktycznych płaszczyzny procedowania. Mianowicie, niedających się usunąć wątpliwości, które mogą powstać jedynie wówczas, gdy sąd orzekający, po wyczerpaniu wszystkich możliwości dowodowych, oceni materiał dowodowy zgodnie ze standardami wyznaczonymi przez zasadę swobodnej oceny dowodów. Przepisyart. 5 § 2 k.p.k.iart. 7 k.p.k.mają więc charakter rozłączny. (tak m.in. s.apel. we Wrocławiu w wyroku z dnia 20.07.2016r., sygn.. akt II AKa 177/16.
W pełni prawidłowo zostały więc poczynione przez Sąd meriti ustalenia faktyczne odnośnie wszystkich przypisanych oskarżonymM. N.iP. L.czynów. Nie sposób też zgodzić się ze stanowiskiem obrony, iż doszło do wymierzenia za przypisane przestępstwa kar z naruszeniem zasad i dyrektyw ich wymiaru, szczególnie przez nie uwzględnienie wszystkich okoliczności łagodzących. Z pisemnych motywów orzeczenia jasno wynika, że zarówno przy wymiarze kar jednostkowych za poszczególne przestępstwa i ciągi przestępstw, jak i przy wymiarze kar łącznych zarówno co doM. N., jak i co doP. L., Sąd I instancji wziął pod uwagę wszystkie istotne okoliczności nadając im właściwą rangę. Co znamienne obrońca, ani w treści zarzutu, ani też w uzasadnieniu nie wskazuje, jakie to okoliczności łagodzące miałyby nie zostać uwzględnione przy wymiarze kar.
Zgodzić należy się, że społeczna szkodliwość czynów przypisanychM. N.jest znaczna. Dążyła bowiem do wyłudzania maksymalnie wysokich sum pieniężnych od różnych osób, by zapewnić sobie luksusowe i dostatnie życie. Na przestrzeni niespełna półtorej roku wyłudziła łącznie prawie 2 miliony złotych. Co więcej nie zawahała się również użyć gróźb wobecZ. P., gdy ten dochodził spłaty długu.
Słusznie Sąd w tej sytuacji uznał, że kary jednostkowe w rozmiarze:
- 5 lat pozbawienia wolności, za ciąg 4 przestępstw zart. 286 §1 k.k.w zw. zart. 294 §1 k.k.przy zast.art. 12 k.k.(pkt 1wyroku),
- 2 lat pozbawienia wolności, za ciąg 3 przestępstw zart. 286 §1 k.k.przy zast.art. 12 k.k.(pkt 2 wyroku),
- 6 miesięcy pozbawienia wolności, za przestępstwo zart. 190 §1 k.k.(pkt 3 wyroku),
- 10 miesięcy pozbawienia wolności, za przestępstwo zart. 284 §2 k.k.(pkt 4 wyroku),
są karami adekwatnymi do stopnia społecznej szkodliwości czynów i zawinianiaM. N..
Podobna sytuacja ma miejsce również w odniesieniu do oskarżonegoP. L.. Przy wymiarze kar:
- 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, za przestępstwo zart. 286 §1 k.k.(pkt 6 wyroku),
- 3 lat pozbawienia wolności, za ciąg 4 przestępstw zart. 286 §1 k.k.(pkt 7 wyroku),
- 2 lat pozbawienia wolności, za przestępstwo zart. 286 §1 k.k.w zw. zart. 294 §1przy zast.art. 12 k.k.(pkt 8 wyroku),
- 8 miesięcy pozbawienia wolności, za przestępstwo zart. 190 §1 k.k.(pkt 9 wyroku),
- 6 miesięcy pozbawienia wolności, za przestępstwo zart. 270 §1 k.k.(pkt 10 wyroku)
Sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności obciążające, jak wysoki stopień społecznej szkodliwości czynów, uprzednią karalność sprawcy, ale też okoliczności łagodzące jak to, iż wiodącą role, przy wyłudzeniach odgrywałaM. N..
Także kary łączne, 6 lat pozbawienia wolności orzeczona wobecM. N.i 4 lat pozbawienia wolności orzeczona wobecP. L., nie mogą być uznane za kary surowe. Wbrew podniesionej w apelacji argumentacji, zastosowanie przez Sąd zasady asperacji przy ich wymiarze było w pełni uzasadnione. W tym miejscu podkreślić wypada, iż niejednokrotnie, tak w rozlicznych judykatach, jak i w doktrynie, wskazywano, że niezależnie od możliwości zastosowania przy wymiarze kary łącznej zasady pełnej absorpcji, asperacji jak i zasady pełnej kumulacji, oparcie wymiaru kary na zasadzie absorpcji lub kumulacji traktować należy jako rozwiązanie skrajne, stosowane wyjątkowo i wymagające szczególnego uzasadnienia. Natomiast priorytetową zasadą wymiaru kary łącznej powinna być zasada asperacji (tak m.in. A. Marek: Komentarz, Kodeks karny, Warszawa 2004 rok s. 293; wyrok SN z dnia 2 grudnia 1975 roku Rw 628/75, OSNKW 1976/2/33, wyrok SA w Katowicach z dnia 13 listopada 2003 roku, II AKa 339/03). Nie sposób twierdzić, że czyny popełnione przez oskarżonych pozostają ze sobą w związku czasowym uzasadniającym zastosowanie pełnej zasady absorpcji.P. L.dopuścił się bowiem przypisanych mu przestępstw na przestrzeni roku (a czyn na szkodęT. M.został popełniony w 2007r.), aM. N.na przestrzeni półtorej roku. Podobnie nie można uznać, że mamy do czynienia z przestępstwami jednorodzajowymi, skory sprawcy zostali skazani za czyny zart. 286 §1 k.k., ale też za groźby karalne, aP. L.również za czyn zart. 270 §1 k.k.
Wobec powyższego zaskarżony wyrok, jako w pełni prawidłowy został utrzymany w mocy.
SSA Wiesław Kosowski  SSA Mirosław Ziaja  SSO del. Karina Maksym