Sygn. akt II AKa 87/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 czerwca 2015 roku
Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SA – Jerzy Leder (spr.)
Sędziowie SA – Ewa Plawgo
SO (del.) – Ewa Gregajtys
Protokolant: – sekr. sąd. Olaf Artymiuk
przy udziale Prokuratora Elżbiety Kozakiewicz-Jackowskiej
po rozpoznaniu w sprawieR. R.
o zadośćuczynienie i odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie
na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy i prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 2 grudnia 2014r.
sygn. akt XII Ko 32/14

1
uchyla zaskarżony wyrok i na podstawieart. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.umarza postępowanie w sprawie z  wnioskuR. R.o zadośćuczynienie i odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie;

2
kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 6 marca 2014 r. pełnomocnikR. R.wniósł o zasądzenie zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie jego mocodawcy w sprawie VII K 204/04 w okresie od dnia 23 września 2003 roku do dnia 7 maja 2004 roku. Wnoszący wniósł zatem o zasądzenie na rzeczR. R.kwoty 22 500 złotych tytułem odszkodowania i kwoty 50 000 złotych tytułem zadośćuczynienia, wskazując iż żądane sumy winny stanowić należne wynagrodzenie krzywd jakichR. R.doznał przez fakt niezasadnego pozbawienia wolności i utraconych przez to dochodów.
Przed Sądem pełnomocnik zmodyfikował wysokości kwoty odszkodowania dlaR. R.żądając zasądzenia na jego rzecz kwoty w wysokości 30 000 zł (w zakresie wysokości kwoty zadośćuczynienia wniosek został poparty bez jego modyfikacji).
Prokurator z kolei poparł wniosek co do zasady, wnosząc o zasądzenie kwoty 24 000 zł tytułem odszkodowania i 40 000 zł tytułem zadośćuczynienia na rzeczR. R..
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014 r. w sprawie sygn. akt XII Ko 32/14 orzekł:

I
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcyR. R.kwotę 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

II
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcyR. R.kwotę 14.705,13 zł tytułem odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

III
oddalił wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie w pozostałym zakresie;

IV
kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Apelację od wyroku złożył wnioskodawca i prokurator.
Pełnomocnik wnioskodawcy zaskarżył wyrok w części, to jestw pkt. III .
Na podstawieart. 427 k.p.k.orazart. 438 pkt 1 i pkt 2 k.p.k.wyrokowi temu zarzucił:
1. obrazę przepisów prawa materialnego tj.art. 445 § 1 kodeksu cywilnegow zw. zart. 552 § 1 i 4 kodeksu postępowania karnego, poprzez przyznanie wnioskodawcy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę nie będącego „odpowiednim” w rozumieniu powołanego przepisu,
2. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia tj.art. 7 k.p.k.poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że szkoda powstała wskutek niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania w majątku wnioskodawcy wynosi jedynie 14.705,13 zł podczas gdy prawidłowo oceniony materiał dowodowy w postaci zeznań wnioskodawcy oraz świadkówI.iG.wskazuje, że szkoda powstała w majątku wnioskodawcy wynosi 30.000 zł.
-art. 213 § 2 k.p.c.w zw. zart. 558 k.p.k.polegająca na oddaleniu wniosku ponad zasądzoną kwotę a do kwot 24.000 zł tytułem odszkodowania oraz 40.000 zł tytułem zadośćuczynienia pomimo jego uznania przez prokuratora, które nie było sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego i nie zmierzało do obejścia prawa.
Na zasadzieart. 427 § 1 i art. 437 § 1 i 2 k.p.k.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od Skarbu Państwa na rzeczR. R.kwoty 30.000 zł tytułem odszkodowania i kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego zatrzymania oraz tymczasowego aresztowania w okresie od 23 września 2003 roku do dnia 7 maja 2004 roku stosowanego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy do sprawy ww. sygnatury.
Prokurator zaskarżył wyrok w całości na korzyśćR. R..
Na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.iart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.wyrokowi temu zarzucił:

1
obrazę prawa procesowego tj.art. 7, k.p.k.167k.p.k., 410k.p.k.iart. 366 § 1 k.p.k.poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, nie przeprowadzenie dowodu z zeznańB. R.mimo iż Sąd dopuścił ten dowód z urzędu i oparcie orzeczenia na niepełnym i wybiórczo potraktowanym materiale dowodowym,

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść polegający na niezasadnym przyjęciu iż kwota 14.705,13 zł jest kwotę odpowiadającą wysokości szkody materialnej jaką poniósł wnioskodawca a kwota 30.000 zł za 8 m-cy okres niewątpliwie niesłusznego aresztowania jest adekwatną do stopnia krzywdy wnioskodawcy nie stanowiącą sposobności do nadmiernego wzbogacenia się wnioskodawcy.

W oparciu o przepisart. 427 § 1 i art. 438 k.p.k.wniósł o:
uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie XII Wydział Karny.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 24 kwietnia 2015 r. nie stawili się wnioskodawca i jego pełnomocnik. Przewodniczący odczytał pismo pełnomocnika - z informacją o śmierciR. R.. Przewodniczący stwierdził, iż mimo próby uzyskania potwierdzenia tej informacji z PESEL SAD – nie uzyskano stosownej informacji.
W wykonaniu zobowiązania w dniu 11 maja 2015 r. pełnomocnik wnioskodawcy złożył do akt ksero skróconego aktu zgonuR. R.z treści którego wynika, że zmarł w dniu 13 kwietnia 2015 r. wW.(informacja i ksero aktu zgonu k. 208 – 209).
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
W sprawie wystąpiła tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza, wyłączająca postępowanie, określona wart. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.(wnioskodawca zmarł-art. 439 § 1 pkt 9), a więc taka, która skutkuje uchyleniem (i tylko uchyleniem) orzeczenia, bez względu na to, czy mogła wywrzeć lub wywarła wpływ na treść wyroku. Uwzględnia się ją niezależnie od granic zaskarżenia i niezależnie od podniesionych zarzutów, zatem także wtedy, gdy dostrzeżono ją przy środku odwoławczym niezaskarżającym całości orzeczenia i niezależnie od tego, czy strona podniosła taki zarzut, a więc i z urzędu.
Informację o śmierci wnioskodawcyR. R.w dniu 13.04.2015r. przekazał jego pełnomocnik, doręczając na żądanie sądu odpis skrócony aktu zgonu (k.209). W wyniku ujawnienia tej okoliczności, postępowanie w toku którego wnioskodawca zmarł, należało umorzyć (zob: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2006r., II KK 252/06, OSNKW 2007/1/798).
W konsekwencji zaskarżony wyrok na podstawieart. 439 § 1 pkt 9w zw. zart. 17 § 1 pkt. 5 k.p.k., należało uchylić, a postępowanie z wnioskuR. R.o odszkodowanie i zadośćuczynienie … umorzyć. Na marginesie należy zaznaczyć, że osoby uprawnione do wytoczenia powództwa odszkodowawczego po śmierci wnioskodawcy mogą domagać się odszkodowania jedynie w odrębnym postępowaniu; niezależnie od tego, czy wnioskodawca zmarł przed wszczęciem postępowania, czy w czasie dochodzenia swego roszczenia przed sądem. (zob: postanowienie Sądu Najwyższego , cyt. wyżej).
O kosztach orzeczono na podstawieart. 554 § 2 k.p.k.
Z tych względów należało orzec jak na wstępie.