Sygn. akt : II AKa 354/10

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 października 2010 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Barbara Suchowska

Sędziowie

SSA Mariusz Żak (spr.)
SSA Bożena Brewczyńska

Protokolant

Dariusz Bryła

przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Dariusza Wiory
po rozpoznaniu w dniu 28 października 2010 r. sprawy
skazanejS. G.,  c.Z.iB.,ur. (...)wŻ.
na skutek apelacji obrońcy
od wyroku łącznego Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 14 lipca 2010 r.
sygn. akt. III K 58/10

1
uchyla wyrok w zaskarżonej części to jest w punkcie 1 i 2 oraz – w oparciu oart. 440 kpk– także w punkcie 3 w zakresie umorzenia postępowania w przedmiocie objęcia wyrokiem łącznym kary orzeczonej wobecS. G.wyrokiem Sądu Rejonowego w Żywcu z dnia 28 lipca 2008 roku w sprawie o sygn. akt VI K 505/08 i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Bielsku-Białej do ponownego rozpoznania;

2
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy i w tym zakresie kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

II AKa 354/10

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Bielsku – Białej, wyrokiem łącznym z 14 lipca 2010 roku ( sygn. III K 58/10 ), powołując się na podstawę prawną zart. 569§1 kpkorazart. 85 i 86§1 kkpołączył kary pozbawienia wolności wymierzoneS. G.wyrokami :

1
Sądu Rejonowego w Żywcu z 20 lutego 2009 roku w sprawie o sygn. VI K 597/08, mocą którego została skazana za przestępstwo zart. 279§1 kkpopełnione w okresie od 16 do 19 kwietnia 2008 roku na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz za przestępstwo zart. 278§1 kkpopełnione w tym samym okresie na karę 1 roku pozbawienia wolności, a łącznie na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

2
Sądu Rejonowego w Żywcu z 15 czerwca 2009 roku w sprawie o sygn. VI K 218/09, za przestępstwo zart. 286§1 kkpopełnione 11 marca 2008 roku na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;

3
Sądu Okręgowego w Bielsku Białej z 13 sierpnia 2009 roku w sprawie o sygn. III K 14/09 za przestępstwo zart. 62 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomaniipopełnione od listopada 2007 roku do kwietnia 2008 roku na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz za przestępstwo z art. 58 ust. 1 i 2 i art. 59 ust. 1 i 2 wyżej wymienionej ustawy w związku zart. 11§2 kki12 kkpopełnione od listopada 2007 roku do kwietnia 2008 roku na karę 2 lat pozbawienia wolności, łącznie na karę 2 lat pozbawienia wolności. Jako karę łączną Sąd Okręgowy wymierzył skazanejS. G., biorąc za podstawę kary jednostkowe orzeczone wyżej wymienionymi wyrokami, karę 3 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności uznając, że pozostałe orzeczenia objęte wyżej wymienionymi wyrokami podlegają odrębnemu wykonaniu.

Tym samym wyrokiem Sąd Okręgowy umorzył w oparciu oart. 572 kpkpostępowanie w przedmiocie objęcia wyrokiem łącznym kar orzeczonych wobecS. G.: wyrokiem Sądu Rejonowego w Żywcu z 28 lipca 2008 roku wydanym w sprawie o sygn. VI K 505/08, mocą którego skazana została na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo zart. 278§1 kk,278§5 kk,275§1 kki 276kkw związku zart. 11§2 kki12 kkpopełnione w nocy z 19/20 kwietnia 2008 roku oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Żywcu z 18 marca 2008 roku, sygn. II K 284/08 za przestępstwo zart. 178§1 kk, popełnione 19 lipca 2008 roku oraz za przestępstwo zart. 306 kk, popełnione 16 lipca 2008 roku na 6 miesięcy pozbawienia wolności, łącznie na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 5 letni okres próby, grzywnę w wysokości 80 stawek po 10 złotych każda oraz środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym oraz pojazdów jednośladowych na okres 3 lat.
Apelację od wyżej wymienionego wyroku wniósł obrońca skazanej w oparciu oart. 444 i 425§1 –3 kpkzaskarżył on wyłącznie objęte nim orzeczenie o karze łącznej i zarzucił :

-

na mocyart. 438 pkt 2 kpkbłąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę przez uznanie, że pomiędzy czynami skazanej nie zachodzi związek przedmiotowo – podmiotowy, uzasadniający zastosowanie systemu absorpcji kar, co miało wpływ na treść wyroku, przy jednoznacznym ustaleniu przez Sąd, iż „ wszystkie objęte powyższymi wyrokami czyny pozostają w realnym zbiegu przestępstw (...) „ – ( str. 4 uzasadnienia ), pominięcieart. 115§3 i 4 kkprzy ustaleniu przestępstw podobnych oraz błędne ustalenie, że w ścisły związek czasowy pomiędzy trzema połączonymi wyrokami nie zachodzi;

na mocyart. 438 kpk4 rażącą niewspółmierność orzeczonej kary w stosunku do popełnionych przez skazaną czynów, a to w wymiarze 3 lat i 8 miesięcy bezwzględnego pozbawienia wolności.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty obrońca skazanej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie jej jako kary łącznej kary 2 lat pozbawienia wolności, a więc kary w wymiarze najwyższej z orzeczonych kar jednostkowych.
Obrońca skazanej wniósł także o zasadzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skazanej z urzędu.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje :
Z uwagi na błąd, jakiego dopuścił się Sąd Okręgowy umarzając postępowanie w przedmiocie objęcia wyrokiem łącznym kary wymierzonejS. G.prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Żywcu z 28 lipca 2008 roku wydanym w sprawie o sygn. VI K 505/08, przedwczesnym byłoby ustosunkowanie się obecnie do wywiedzionej apelacji, kwestionującej wyłącznie wymiar orzeczonej kary łącznej, natomiast konieczne stało się, uchylenie zaskarżonego wyroku i to – w oparciu oart. 440 kpk– także w części nie zaskarżonej oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Okręgowy umarzając postępowanie w przedmiocie objęcia wyrokiem łącznym, obok kar wymierzonych skazanej wyrokami opisanymi w punkcie III, IV i V części wstępnej wyroku, także kary 10 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wobec niej wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w Żywcu z 18 lipca 2008 roku ( sygn. VI K 505/08 ) kierował się tym , że do chwili wyrokowania przez Sąd nie zostało zakończone prawomocnie postępowanie w przedmiocie warunkowego zawieszenia wykonania tej kary w oparciu oart. 152 kkw.
Stanowiska tego nie można zaakceptować.
Okoliczność, iż po uprawomocnieniu się wyroku toczy się postępowanie w przedmiocie warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej nim kary pozbawienia wolności, z uwagi na to, że doszło do odroczenia jej wykonania, a zatem w trybieart. 152 kkw, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania w oparciu oart. 572 kpkw zakresie połączenia jej z karami wymierzonymi osobie skazanej innymi prawomocnymi wyrokami.
Przepisart. 572 kpkupoważnia, a zarazem obliguje sąd do umorzenia postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego jedynie wówczas, gdy brak jest warunków do jego wydania. Nie ulega wątpliwości, że chodzi tu o warunki określone przepisami prawa materialnego, a więc zawartymi wRozdziale IX Kodeksu Karnego.
Pośród warunków tych nie ma okoliczności na którą powołał się Sąd Okręgowy. Samo wszczęcie, a następnie prowadzenie postępowania w trybieart. 152 kkwnie podważa przecież treści prawomocnego wyroku, w tym bezwzględnego charakteru orzeczonej jego mocą kary pozbawienia wolności.
Nie upoważnia ono zatem do uznania, że - z uwagi na hipotetyczną możliwość warunkowego zawieszenia jej wykonania – nie zachodzą warunki do wydania wyroku łącznego. Ze względów praktycznych, na które powołał się Sąd Okręgowy, prowadzenie postępowania w trybieart. 152 kkwmogłoby co najwyżej uzasadniać wstrzymanie się przez sąd z wyrokowaniem do czasu jego prawomocnego zakończenia.
Należy mieć przy tym na uwadze, że zgodnie zart. 575§2 kpk, jeżeli po wydaniu wyroku łącznego, choćby jeden z wyroków stanowiących jego podstawę ulega zmianie, co może mieć miejsce między innymi w trybieart. 152 kkw, wyrok łączny traci – z mocy prawa – moc i w miarę potrzeby wydaje się nowy wyrok.
Zgoła inna sytuacja procesowa powstałaby natomiast na wypadek uprawomocnienia się wyroku łącznego, w którym – jak w rozpoznawanej sprawie – pomimo zaistnienia warunków do objęcia nim jednej z orzeczonych kar, postępowanie w tym zakresie umorzono, bezzasadnie powołując się na podstawę zart. 572 kpk.
Wbrew wywodom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku „naprawienie” tego błędu nie byłoby możliwe przez wszczęcie nowego postępowania w przedmiocie wyroku łącznego.
Uprawomocnienie się wyroku łącznego, w tym objętego nim orzeczenia o umorzeniu postępowania w oparciu oart. 572 kpk, powoduje, że - poza wypadkiem objętym przepisamiart. 575§1 i 2 kpk, wywołującym skutki ex lege – nie jest dopuszczalne ponowne rozstrzyganie w przedmiocie nim objętym i korygowanie tą drogą błędnych rozstrzygnięć. Innymi słowy wyrok taki wywołuje w zakresie objętym jego treścią stan rzeczy osądzonej.
Należy podkreślić, żeart. 575§1 kpkdotyczy wyłącznie sytuacji, gdy po wydaniu wyroku łącznego zapadnie kolejny wyrok obejmujący karę, która podlega połączeniu w myśl reguł określonych przezart. 85 kk, a nie sytuacji, gdy na skutek błędu popełnionego przy orzekaniu przez sąd bezpodstawnie odmówiono połączenia jednego z wyroków objętych przeprowadzonym postępowaniem.
Mając to na uwadze, oraz kierując się tym, że utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku łącznego w części umarzającej postępowanie w zakresie połączenia nim kary wymierzonejS. G.prawomocnym wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w Żywcu z 28 lipca 2008 roku ( sygn. VI K 505/08 ) byłoby rażąco niesprawiedliwe ( karę te musiałaby ona odbyć odrębnie ) Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok także w tej części, korzystając z możliwości jaką stwarzaart. 440 kpk.
Decyzja Sądu Apelacyjnego umożliwi Sądowi Okręgowemu przy ponownym rozpoznaniu sprawy objęcie wyrokiem łącznym wymienionego wyżej wyroku i połączenie wszystkich kar, które zgodnie zart. 85 kkpowinny być połączone. Spowodowała ona jednocześnie sytuację, w której odniesienie się przez sąd odwoławczy do zarzutów i wywodów apelacji wniesionej przez obrońcę skazanej byłoby obecnie przedwczesne.
Sąd Apelacyjny zwraca jedynie uwagę na potrzebę uzyskania przez Sąd I instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, aktualnych danych dotyczących skazanej, stosowanie do wymogu wynikającego zart. 571 kpk.