Sygnatura akt II AKa 168/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 września 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi II Wydział Karny w składzie:
Przewodnicząca: SSA Krystyna Mielczarek
Sędziowie:  SA Krzysztof Eichstaedt (spr.)
del. SO Sławomir Lerman
Protokolant: st. sekr. sąd. Łukasz Szymczyk
przy udziale: Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Łodzi –K. G.
po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015 r.
sprawy

1

W. K.

oskarżonej zart. 148 §1 kk;art. 286 § 1 kkiart. 270 § 1 kkw związku zart. 11 § 2 kk

2
W. S.

oskarżonegoart. 280 § 1 kkw związku zart. 64 § 1 kkiart. 189 § 1 kkw związku zart. 11 § 2 kk;art. 239 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora oraz obrońców
od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu
z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt III K 86/14

1
zmienia zaskarżony wyrok odnośnie oskarżonejW. K.wpkt 2w ten sposób, iż na podstawieart. 46 §1 kkorzeka od oskarżonejW. K.na rzecz oskarżycielki posiłkowejP. B. (1)kwotę 5000 (pięć tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;

2
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. M.i adw.M. K. (1)kwoty po 938,20 (dziewięćset trzydzieści siedem 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu obu oskarżonym w postępowaniu odwoławczym łącznie z kosztami dojazdu;

4
zwalnia oskarżonych od ponoszenia kosztów sadowych związanych z postępowaniem apelacyjnym.

SSA Krystyna Mielczarek
SSA Krzysztof Eichstaedt   del. SSO Sławomir Lerman
Sygn. akt II  AKa  168/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2015r. wydanym w sprawie III K 86/14 Sąd Okręgowy w Kaliszu uznał:

1
oskarżonaW. K.za winną popełnienia przestępstwa wyczerpującego dyspozycję:

a
art. 148§1 k.k.za co wymierzył jej karę 15 lat pozbawienia wolności i orzekł na rzecz oskarżycielki posiłkowej tytułem zadośćuczynienia kwotę 10.000 zł;

b
art. 286§1 k.k.iart. 270§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 91§1 k.k.za co wymierzył jej karę 1 rok pozbawienia wolności, a nadto zobowiązał oskarżoną do zapłaty na rzecz pokrzywdzonych określonych w wyroku kwot;

2
oskarżonegoW. S.za winnego popełnienia przestępstwa wyczerpującego dyspozycję:

a
art. 280§1 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k.za co wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności;

b
art. 239§1 k.k.za co orzekł wobec niego karę 1 rok pozbawienia wolności.

Jako kary łączne sąd okręgowy orzekł wobec oskarżonejW. K.karę 15 lat pozbawienia wolności, natomiast wobec oskarżonegoW. S.karę 4 lata pozbawienia wolności.
Apelację od niniejszego wyroku w ustawowym terminie wnieśli: prokurator, obrońca oskarżonejW. K.oraz obrońca oskarżonegoW. S..
Prokurator zaskarżył wyrok sądu okręgowego w całości na niekorzyść oskarżonejW. K.i podnosząc zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych i rażącej niewspółmierności kary (zarzuty apelacyjne dotyczyły tylko czynu pierwszego – zabójstwaS. B.), wnosił o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (zobacz szerzej zarzuty i wnioski apelacyjne k. 1671-1673).
Obrońca oskarżonejW. K.zaskarżył wyrok sądu I instancji na korzyść oskarżonej, ale tylko w części dotyczącej skazania jej za zbrodnię zabójstwa, orzeczenia zadośćuczynienia na podstawieart. 46§1 k.k.oraz kary łącznej, podnosząc zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych, naruszenia przepisów postępowania oraz rażącej niewspółmierności kary i orzeczonego zadośćuczynienia za krzywdę. W konkluzji obrońca oskarżonej wnosił o przyjęcie, iż odnośnie czynu pierwszego oskarżona zachowaniem swoim wyczerpała dyspozycjeart. 156§1 pkt 2 k.k.w zw. zart. 156§3 k.k.i orzeczenie za ten czyn kary 8 lat pozbawienia wolności oraz kary łącznej w takim samym wymiarze, a nadto nie orzekanie o zadośćuczynieniu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Kaliszu (zobacz szerzej zarzuty i wnioski apelacyjne k. 1679-1680).
Obrońca oskarżonegoW. S.zaskarżył wyrok sądu meriti w części dotyczącej w/wym. w całości i zarzucił mu błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie prawa procesowe, wnosząc we wnioskach końcowych o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w zakresie dotyczącymW. S.do ponownego rozpoznania sądowi I instancji (zobacz szerzej zarzuty i wnioski apelacyjne k. 1687).
Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu apelacyjnego wnieśli: obrońcy obu oskarżonych oraz oskarżonaW. K..

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Na wstępie należy odnotować, iż z uwagi na to, że prokurator nie złożył wniosku o sporządzenie pisemnych motywów wyroku wydanego przez sąd odwoławczy, sąd apelacyjny ograniczył zakres uzasadnienia tylko do zarzutów apelacyjnych zawartych w apelacjach obrońców oskarżonych.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do apelacji obrońcy oskarżonejW. K.nadmienić należy, iż apelacja ta zasługiwała tylko na częściowe uwzględnienie, to jest w zakresie dotyczącym wysokości zasądzonego na rzecz oskarżycielki posiłkowej zadośćuczynienia.
Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie podnoszony przez obrońcę oskarżonejW. K.zarzut błędu w ustaleniach faktycznych dotyczący tego, iż: a) oskarżona działała z zamiarem ewentualnym zabójstwa pokrzywdzonego; b) w dniu zdarzenia w lokalu(...)pokazywała świadkowiA. M. (1)jakiś przedmiot i mówiła mu, że zaraz będzie się bić z jakimś mężczyzną; c) świadekM. K. (2)widział moment zadania pokrzywdzonemu ciosu nożem przez oskarżoną, podczas gdy świadek ten był odwrócony od pokrzywdzonego i oskarżonej. Również nie zasługuje na uwzględnienie zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, polegający na tym, iż nie przyjęto, że: a) pokrzywdzonyS. B.w dniu zdarzenia posiadał nóż, który wypadł mu z rękawa; b) oskarżona zraniła pokrzywdzonego nożem w momencie kiedy chciała go odepchnąć. Nie znajduje także prawnego uzasadnienia zarzut naruszeniaart. 7 k.p.k., to jest zasady swobodnej oceny dowodów.
Lektura uzasadnienia pisemnej skargi apelacyjnej (zobacz str. 3-4 apelacji) prowadzi do wniosku, iż jej autor zmierza do wykazania, iż oskarżona nie dopuściła się zbrodni zabójstwaS. B. (2), lecz nieumyślnego spowodowania śmierci pokrzywdzonego, chociaż we wnioskach obrońca oskarżonej wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i przyjęcie, iż oskarżona zachowaniem swoim w zakresie dotyczącym czynu pierwszego wyczerpała dyspozycjęart. 156§1 pkt 2 k.k.w zw. zart. 156§3 k.k.
Sformułowane przez obrońcę oskarżonejW. K.zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych oraz obrazyart. 7 k.p.k.oparte są na założeniu, iż złożone przez oskarżoną wyjaśnienia są wiarygodne i zasługują na uwzględnienie. Przedstawiona jednak przez obrońcę oskarżonej teza o wiarygodności jej wyjaśnień ma charakter polemiczny i nie znajduje oparcia w realiach dowodowych przedmiotowej sprawy. Przede wszystkim sąd merti ustalając stan faktyczny w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonej w zarzucie pierwszym (dotyczy zabójstwaS. B. (2)) oraz dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego, uczynił to zgodnie z regułami zasady swobodnej oceny dowodów, to jest: a) wziął pod uwagę całokształt ujawnionych istotnych okoliczności sprawy (art.410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art.2 §2 k.p.k.); b) przeprowadził rozważania dotyczące wszystkich okoliczności, przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonej (art. 4 k.p.k.); c) uzasadnił swoje stanowisko wyczerpująco i logicznie, z jednoczesnym uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego (art.424§1 pkt 1 k.p.k.) – zobacz podobnie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1990r., WRN 149/90, OSNKW 1991r., nr 7-9, poz. 41.
W ocenie obrońcy oskarżonej sąd meriti niesłusznie odmówił wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonej, nazwane w apelacji zapewne omyłkowo „zeznaniami”, mimo iż zdaniem obrońcy są one spójne i logiczne. Jak wynika z lektury uzasadnienia zaskarżonego wyroku sąd okręgowy w skrupulatny sposób omówił wyjaśnienia oskarżonej i wskazał nie tylko na obszary, w których dal wiarę jej wyjaśnieniom oraz te, w których odmówił im wiarygodności, ale ponadto podał przekonywujące powody swojego stanowiska (zobacz str. 12-15 uzasadnienia wyroku sądu I instancji). Nie ma zatem podstaw do skutecznego kwestionowania dokonanej przez sąd okręgowy oceny wyjaśnień oskarżonej, zwłaszcza iż obrońca nie dostarcza w tym zakresie żadnych przekonywujących argumentów.
Obrońca oskarżonej niesłusznie kwestionował także wiarygodność zeznań świadkaP. B. (1). Wprawdzie świadekA. M. (1)nie potwierdził, że oskarżona była razem z nim wbarze (...)gdzie pokazywała mu jakiś przedmiot, twierdząc, iż zaraz będzie się biła z bliżej nieokreślonym mężczyzną. Okoliczność ta wbrew sugestii obrońcy oskarżonej nie przemawia za niewiarygodnością świadkaP. B. (1). Dostrzec należy bowiem, co ze zrozumiałych powodów stara się nie zauważyć obrońca oskarżonejW. K., iż świadekP. B.nie tylko przekonywująco wyjaśniła powody, które sprawiły, iż w stadium postępowania przygotowawczego nie wspominała o okolicznościach kwestionowanych przez obrońcę (zobacz zeznania świadka k. 1454), ale ponadto analiza treści jej zeznań nie wskazuje na to aby zmierzała ona do obciążania oskarżonej ponad podanie okoliczności, których była faktycznym świadkiem. Odnotować należy bowiem, iż z depozycji w/wym. wynika jednoznacznie, iż wyszła z lokalu(...), w którym była zatrudniona gdyż „usłyszała hałasy dobiegające z ulicy”. Po wyjściu zobaczyła swojego „ojcaS.jak kłócił się z jakąś kobietą” (k. 6 odw.). Jednakże gdyP. B.zaczęła wracać do lokalu i była odwrócona plecami do oskarżonej i pokrzywdzonego, doszło do zadania ciosu nożem jej ojcuS. B. (2). Z zeznaniamiP. B. (1)kompatybilne są zeznania naocznego świadka zdarzeniaM. K. (2), co łącznie przemawia za tym, iż sąd okręgowy prawidłowo ustalił jego przebieg. ŚwiadekM. K.podał m. in., już w stadium postępowania przygotowawczego, gdy był pierwszy raz przesłuchiwany, iż oskarżona chciała się bić z pokrzywdzonym i gdy odeszła jego córka „kobieta, z którą kłócił sięS.wykonała jakiś ruch ręką w stronę brzuchaS.. Ja zauważyłem, że w prawej ręce trzymała nóż …” (k. 9). Po zadanym ciosie pokrzywdzony wypowiedział słowa „dziabła mnie” (k. 52). Te istotne okoliczności zostały potwierdzone przez świadka na rozprawie gdy składał zeznania przed sądem (k. 1454-1455).
Reasumując stwierdzić należy, iż logika następujących po sobie faktów, w tym przede wszystkim zeznaniaP. B. (1)orazM. K. (2)jednoznacznie wskazują na oskarżoną jako sprawcę zabójstwaS. B. (2). Przemawia za tym także samo zachowanie oskarżonejW. K., która po zadanym pokrzywdzonemu ciosie nożem oddaliła się z miejsca zdarzenia, a następnie ukrywała się aż do zatrzymania przed organami ścigania. Znamienne jest także to, iż biegła sądowaI. W.wykluczyła aby rana jaką stwierdziła uS. B. (2)mogła zostać spowodowana otwarciem się noża sprężynowego (k. 1496 odw.). Wprawdzie biegła podała, iż przedmiotowy cios nożem został zadany średnią siłą i mógł zostać poprzedzony zamachnięciem się lub napieraniem ciała samego pokrzywdzonego (k. 1496 odw.), to jednak w kontekście zeznań świadkaM. K. (2)należy przyjąć, iż do powstałych u pokrzywdzonego obrażeń nie doszło na skutek napierania ciałem przez pokrzywdzonego, albowiem z depozycji w/wym. złożonych w stadium postępowania przygotowawczego wynika, iż oskarżona wykonała ruch ręką w stronę brzucha pokrzywdzonegoS. B. (2)(k. 9). Mimo, iż rozpytywany na rozprawie na pytanie obrońcy oskarżonej podał, iż nie widział uderzenia nożem, to jednak nie należy tracić z pola widzenia faktu, iż składając zeznania na rozprawie w ramach swobodnej wypowiedzi podał „ja obróciłem się i zobaczyłem jak paniW.wyciąga nóż, tzn zobaczyłem ruch ręki nożem do siebie” (k. 1454 odw. – 1455). Znamienne jest także to, iż świadek potwierdził swoje zeznania jakie złożył w postępowaniu przygotowawczym, w których podał, iż oskarżona wykonała ruch ręką w stronę brzucha pokrzywdzonej (zobacz zeznania złożone bezpośrednio po zdarzeniu w dniu 24 września 2014r. k. 8-10). Nie należy także tracić z pola widzenia faktu, iż z zeznańK. W.(funkcjonariusza policji przybyłego na miejsce zdarzenia) wynika, iż zgodnie z poczynionymi ustaleniami jedyną osobą, która była bezpośrednim świadkiem zdarzenia byłM. K., który podał, iż pokrzywdzony został ugodzony nożem przez kobietę, która następnie uciekła. Z zeznań świadka wynika ponadto, iżM. K.potwierdził, że spożywał alkohol, jednak nie sprawiał wrażenia pijanego (k. 86). W tym stanie rzeczy stwierdzenie obrońcy oskarżonego zawarte w apelacji, iż świadekM. K.„był pod wpływem upojenia alkoholowego, co już na samym wstępie w zasadzie dyskwalifikuje go jako świadka wiarygodnego”, nie znajduje uzasadnienia.
Wbrew sugestii obrońcy oskarżonej to nie okoliczność, iżW. K.jest oskarżoną i w związku z tym jest zainteresowana tym aby umniejszać swoją odpowiedzialność karną, sprawiło uznanie jej winną popełnienia przestępstwa zart. 148§1 k.k., ale przede wszystkim zgromadzone w sprawie dowody (omówione zarówno w uzasadnieniu sądu meriti, jak i sądu odwoławczego), jednoznacznie wskazują na to, iż oskarżona dokonała zbrodni zabójstwaS. B. (2). Dokonanej w tym zakresie przez sąd oceny nie zmienia argumentacja zawarta w piśmie skierowanym przez oskarżoną do sądu (k. 1752), gdyż jego treść nie zawiera żadnych istotnych okoliczności dotychczas sądowi nieznanych.
W ocenie sądu apelacyjnego zestawienie następujących okoliczności wynikających z ustaleń poczynionych przez sąd okręgowy, jednoznacznie wskazują na to, iż oskarżonaW. K.dopuściła się zbrodni zabójstwaS. B. (2), działając z zamiarem ewentualnym:

1
w lokalu(...)oskarżona pokazywałaA. M.jakiś przedmiot i powiedziała, iż będzie się zaraz bić się z mężczyzną;

2
przed wspomnianym powyżej lokalem to oskarżona chciała się bić z pokrzywdzonym wypowiadając słowa „choć na solo”, chociażS. B.oznajmił, iż nie bije kobiet;

3
oskarżonaW. K.zadała cios nożem pokrzywdzonemuS. B.używając do tego średniej siły, nie będąc przy tym zagrożona użyciem przemocy wobec niej ze strony pokrzywdzonego;

4
oskarżona zadała pokrzywdzonemu cios nożem o długości około 6-7 cm, jak już wcześniej nadmieniono przy użyciu średniej siły, a cios został zadany w środkową część brzucha, gdzie nie ma osłony rusztowania kostnego;

5
po zadanym pokrzywdzonemu ciosie nożem oskarżona nie podjęła żadnej próby udzieleniaS. B.pomocy, lecz niezwłocznie oddaliła się z miejsca zdarzenia.

Konkludując stwierdzić należy, iż sposób działania oskarżonej, rodzaj użytego narzędzia i umiejscowienie obrażeń jednoznacznie przemawia za tym, iż oskarżonaW. K.przewidywała możliwość spowodowania śmierciS. B. (2)i na to się godziła. Zadanie tylko jednego ciosu nożem w sytuacji gdy możliwe było zadanie kolejnych ciosów i oddalenie się pokrzywdzonej z miejsca zdarzenia, w sytuacji gdy jeszcze pokrzywdzony żył, dając oznaki życia, sprawia iż zasadnie postąpił sąd okręgowy nie przyjmując, iż oskarżona zabójstwaS. B. (2)dokonała z zamiarem bezpośrednim, albowiem oskarżona miała realną możliwość zadania kolejnych cisów nożem, które spowodowałyby niezwłoczną śmierć pokrzywdzonego.
Jako niezasadny należy ocenić zarzut rażącej surowości kary pozbawienia wolności jaka została orzeczona za przypisany czyn oskarżonej. Nie należy bowiem tracić z pola widzenia faktu, iż oskarżonaW. K.została uznana za winną popełnienia zbrodni zabójstwa, wprawdzie popełnionej z zamiarem ewentualnym, ale orzeczono wobec niej karę 15 lat pozbawienia wolności, podczas gdy wcześniej była karana sądownie, a przypisany jej czyn w ustawie karnej zagrożony jest karą dożywotniego pozbawienia wolności. W tym stanie rzeczy nie można stwierdzić aby orzeczona wobec oskarżonej kara pozbawienia wolności zarówno za zbrodnię zabójstwa jak i kara łączna, która nosi cechy pełnej absorpcji, była karą rażąco niewspółmiernie surową w rozumieniu przepisuart. 438 pkt 4 k.p.k., to jest taką, którą nie dałoby się w realiach niniejszej sprawy zaakceptować, zwłaszcza iż sąd meriti wziął pod uwagę wszystkie istotne okoliczności łagodzące i obciążające i nadał im właściwe znaczenie.
Jedyna korekta jaką w wyroku odnośnie oskarżonejW. K.dokonał sąd apelacyjny dotyczyła orzeczenia na rzecz oskarżycielki posiłkowejP. B.niższej kwoty tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W ocenie sądu apelacyjnego adekwatną kwotą za doznaną krzywdę jest kwota 5.000 zł i taką w rezultacie sąd zasądził od oskarżonej na rzecz oskarżycielki posiłkowej, zwłaszcza iż zgromadzony materiał dowody nie wskazuje na to, aby z ojcem była w szczególny sposób emocjonalnie związana. Zasądzenie niniejszej kwoty nie zamyka pokrzywdzonej drogi do dochodzenia dalszych roszczeń na drodze postępowania cywilnego. Na marginesie należy jednak odnotować, iż sytuacja majątkowa oskarżonej, na którą powołuje się jej obrońca nie ma wpływu na wysokość zasadzonego zadośćuczynienia. Zasady współżycia społecznego nie wymagają miarkowania zasądzonego zadośćuczynienia z powodu złego stanu majątkowego zobowiązanego, przeciwnie - temu się sprzeciwiają gdy krzywda została wyrządzona umyślnie (podobnie: wyrok SA w Krakowie z dnia 8 maja 2014r., II AKa 50/14, KZS 2014r., nr 7-8, poz. 64).
Odnosząc się do zarzutów apelacyjnych zawartych w apelacji obrońcy oskarżonegoW. S.należy w pierwszej kolejności odnotować, iż nie znajduje racjonalnego uzasadnienia podnoszony przez obrońcę zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. W ocenie obrońcy materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, iż oskarżonyW. S.z zastosowaniem przemocy ukradł pojazd markiV. (...)oraz, iż utrudniał postępowanie przygotowawcze pomagając osobie podejrzanej uniknąć odpowiedzialności karnej. Z dokonanych przez sąd meriti ustaleń oraz oceny zgromadzonego materiału dowodowego płynie wniosek odmienny, zwłaszcza iż sąd meriti uczynił to zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów, a zatem ocena ta korzysta z ochrony przewidzianej przepisemart. 7 k.p.k.
Fakt, iż tylko z depozycjiD. Ł.wynika, iż oskarżonyW. S.dopuścił się przestępstwa rozboju, a nie zostało potwierdzone to w zeznaniach innych osób, które przesłuchiwane były na tą okoliczność, wcale nie świadczy o jego niewiarygodności, zwłaszcza iż jak wskazuje lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku sąd okręgowy dokonał oceny zeznań D.Ł.zgodnie z regułami zasady swobodnej oceny dowodów, w kontekście nie tylko całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, ale także z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, zaś stanowisko swoje w tym zakresie przekonywująco uzasadnił, odnosząc się zeznańD. M.,A. M. (1)orazK. C., dokonując jednocześnie ich oceny, poprzez pryzmat zasady swobodnej oceny dowodów, a zatem nie ma potrzeby przytaczania ponownie tej argumentacji w treści niniejszego uzasadnienia, skoro jest ona akceptowana przez sąd apelacyjny. W tym stanie rzeczy podnoszenie przez obrońcę zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych należy uznać za typową polemikę z prawidłowymi ustaleniami oraz oceną materiału dowodowego, jaka dokonana została przez sąd I instancji.
Nie można także skutecznie podnosić zarzutu naruszeniaart. 4 k.p.k., to jest zasady obiektywizmu, skoro z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż sąd meriti badał i brał pod uwagę zarówno okoliczności niekorzystne jak i korzystne dla oskarżonegoW. S.. Znamienne jest także to, iż obrońca oskarżonego w pisemnej apelacji nie wskazał na żadne istotne okoliczności korzystne dla oskarżonego, które nie zostałyby uwzględnione przez sąd okręgowy przy wydawaniu wyroku.
Skuteczne posłużenie się przez skarżącego zarzutem naruszenia przepisuart. 5§2 k.p.k.może przynieść skarżącemu oczekiwany efekt jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane, że orzekający w sprawie sąd rzeczywiście miał wątpliwości o takim charakterze i rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego. Dla zasadności tego zarzutu nie wystarczy zaś zaprezentowanie przez stronę własnych wątpliwości co do stanu dowodów. Dodać także należy, że przepisart. 5 § 2 k.p.k.wprost odnosi się do istnienia wątpliwości przy ustalaniu stanu faktycznego po stronie sądu orzekającego. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić wówczas, gdy sąd, ustalając, że zachodzą nie dające się usunąć wątpliwości, rozstrzygnie je na niekorzyść skazanego (podobnie wyrok SN z dnia 6 czerwca 2014r., V KK 358/13, Prok. i Pr. – wkł. 2014r., nr 9, poz. 5). Taka zaś sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, a zatem brak jest podstaw do skutecznego podnoszenia zarzutu naruszenia zasady in dubio pro reo.
ŚwiadekD. Ł.konsekwentnie zeznawał i to zarówno w stadium postępowania przygotowawczego jak i sądowego, co niewątpliwie przemawia za wiarygodnością tej części zeznań, iż oskarżonyW. S.po odmowie wydania kluczyków do samochodu uderzył go otwartą dłonią w twarz, po czym zabrał mu kluczyki od samochodu, a następnie udał się do samochodu, którym przyjechał D.Ł., zabrał z niego dokumenty i kazał napisaćD. Ł.oświadczenie, z którego wynikało, iż pożyczył od oskarżonegoW. S.pieniądze w kwocie 1.000 zł, a jako zastaw udzielonej pożyczki uzyskał samochód.D. Ł.napisał przedmiotowe oświadczenie w obawie, że jeżeli tego nie uczyni to oskarżonyW. S.będzie go bił. Wiarygodność zeznań świadkaD. Ł.niewątpliwie potwierdza to, iż w trakcie oględzin samochoduV. (...), który wcześniej przy użyciu przemocy zabrany został D.Ł.zabezpieczono podpisane przez niego oświadczenie, o którym mowa była wcześniej (zobacz protokół oględzin samochoduV. (...)k. 282-283; zobacz także treść oświadczenia D.Ł.k. 765). Fakt, iż krytycznego dniaD. Ł.wyjechał przedmiotowym samochodem, którym nie wrócił do domu, znajduje zaś potwierdzenie w zeznaniach jego ojczymaJ. W..
Odnośnie czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 239§1 k.k.(poplecznictwa) w ocenie obrońcy nie ma podstaw do przyjęcia, iż oskarżonyW. S.obejmował swoją świadomością, iż udziela pomocy sprawcy przestępstwa, a nadto, iż pomoc ta powoduje lub może spowodować utrudnienie albo udaremnienie postępowania karnego.
W orzecznictwie zarówno Sądu Najwyższego, jak i sądów powszechnych zasadnie wskazuje się, iż świadomość poplecznictwa nie musi mieć ani charakteru pewności, ani dokładnej wiedzy o rodzaju i okolicznościach popełnionego przestępstwa, lecz wystarczy przewidywanie, że dana osoba dopuściła się czynu, za który grozi jej odpowiedzialność karna i godzenie się na pomoc tej osobie w uniknięciu takiej odpowiedzialności (wyrok SN z dnia 4 grudnia 2007r., IV KK 276/07, Lex nr 351211; wyrok SA w Łodzi z dnia 22 czerwca 2004r., II AKa 50/04, KZS 2006r., nr 5, poz. 52; wyrok SA w Łodzi z dnia 28 stycznia 2001r., II AKa 234/00, KZS 2002r., nr 10, poz. 80).
Wbrew stanowisku obrońcy w ocenie sądu apelacyjnego zestawienie następujących okoliczności jednoznacznie wskazuje na to, iż oskarżonyW. S.miał świadomość, iżW. K.dopuściła się czynu za który grozi jej odpowiedzialność karna i podejmując działania godził się na pomoc jej w uniknięciu odpowiedzialności, utrudniając tym samym prowadzone postępowanie karne:

1
przede wszystkim po zadanym ciosie nożemS. B. (2)W. K.niezwłocznie oddaliła się z miejsca zdarzenia razem zA. M. (1), po czym 26 września 2014r. wieczorem przyjechali razem do miejscowości(...), gm. Lisków, gdzie poprosiliJ. D. (1)o możliwość przenocowania (zobacz zeznaniaJ. D.k. 104-105);

2
J. D. (1)zeznał, iżA. M.podczas pobytu u niego razem zW. K.wielokrotnie zdzwonił, prosząc aby ktoś po nich przyjechał (zobacz zeznaniaJ. D.k. 104-105);

3
28 września 2014r. przyjechał po nich samochodemV. (...)oskarżonyW. S., który rozmawiał z oskarżonąW. K.orazA. M., a następnie obaj mężczyźni odjechali, a zanim to nastąpiłoA. M. (1)powiedziałJ. D., iż przyjadą zaraz po kobietę (W. K.);

4
chociaż oskarżonyW. S.nie przyznał się na rozprawie do zarzucanych mu czynów, to jednak w śledztwie przyznając się częściowo do czynu drugiego (poplecznictwa) wyjaśnił, iż „pojechał doL., żeby pomóc jakoś tam”, a także, iż oskarżona prosiła go, żeby przywiózł jej rzeczy (k. 190);

5
Znamienne w realiach nieniejszej sprawy jest to, iż oskarżonyW. S.jadąc przedmiotowym samochodem razem zA. M.nie zatrzymał się do kontroli drogowej na wezwanie policji, a zatrzymano ich dopiero w wyniku pościgu;

6
w zatrzymanym w wyniku pościgu samochodzie ujawniono m. in. odzież oraz kosmetyki, takW. K., jak iW. S., co świadczy, że przygotowywali się oni do podróży;

7
nie bez znaczenia jest także duża częstotliwość kontaktów telefonicznychW. S.zW. K., przy używaniu różnych numerów abonenckich typu prepaid aktywowanych bezpośrednio po zdarzeniu (zobacz: k. 274-275 oraz k. 556- 577).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez sąd meriti przepisuart. 182§3 k.p.k.poprzez to, iż świadekA. M. (1)nie został pouczony o prawie do odmowy składania zeznań, w sytuacji gdy w innej toczącej się sprawie jest on oskarżony o współudział w przestępstwie objętym niniejszym postępowaniem, przyznać należy obrońcy, iż sąd meriti faktycznie nie pouczył w/wym. świadka o przysługującym mu na podstawieart. 182§3 k.p.k.prawie do odmowy składania zeznań. Wskazać należy bowiem, iż postanowieniem z dnia 20 lutego 2015r. sąd okręgowy wyłączył do odrębnego postępowania sprawęA. M. (1), oskarżonego m. in. o przestępstwo poplecznictwa (dotyczyło udzielenia pomocyW. K.podejrzanej o dokonanie zabójstwaS. B.) i przekazał ją do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kaliszu (k. 1396 odw.). Wprawdzie sąd okręgowy nie pouczył świadkaA. M.o prawie do odmowy składania zeznań, jednakże dostrzec należy, iż z zapisu protokołu wynika, że został on pouczony o prawie do odmowy udzielenia odpowiedzi na pytanie (k.1514 odw.). Uważna lektura zeznań przesłuchanego w charakterze świadkaA. M. (1)(k.1515 odw. – 1516) prowadzi do wniosku, iż w trakcie swojego przesłuchania w charakterze świadka na rozprawie przed sądem w/wym. nie podał żadnych nowych istotnych z punktu widzenia zarzutu zart. 239§1 k.k.okoliczności, niż to uczynił wcześniej, będąc przesłuchanym w charakterze podejrzanego.
Warte podkreślenia jest, iż prawo do odmowy zeznań przewidziane wart. 182 § 3 k.p.k.jest prawem przysługującym świadkowi i ma służyć wyłącznie ochronie jego interesu procesowego, a nie interesu oskarżonego w sprawie, w której składał zeznania (podobnie postanowienie SN z dnia 7 maja 2013r., II KK 296/12, Lex nr 1314415; wyrok SN z dnia 22 stycznia 2014r., IV KK 313/13, OSNKW 2014r., nr 6, poz. 49). Znamienne jest także to, iż świadkowi, który mimo, że skorzysta z prawa odmowy zeznań w trybieart. 182 § 3 k.p.k.należy odczytać, na podstawieart. 391 § 2 k.p.k., uprzednio złożone przez niego wyjaśnienia w charakterze podejrzanego lub oskarżonego (podobnie: postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2005r., I KZP 8/05, OSNKW 2005r., nr 4, poz. 40; wyrok SA w Gdańsku z dnia 15 maja 2013r., II AKa 127/13, Lex nr 1335617).
Przechodząc już bezpośrednio na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, iż z uzasadnienia wyroku sądu meriti jednoznacznie wynika, iż przy ustalaniu stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie sąd meriti opierał się na wyjaśnieniach złożonych przezA. M.w stadium postępowania przygotowawczego, które i tak podlegałyby ujawnieniu w trybie przepisuart. 391§2 k.p.k., gdyby nawet w/wym. skorzystał z prawa do odmowy składania zeznań w oparciu oart. 182§3 k.p.k.W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż mimo, że sąd okręgowy dopuścił się obrazyart. 190§2 k.p.k.w zw. zart. 182§3 k.p.k., to jednak uchybienie to, mając na uwadze powyższą argumentacje, pozostaje bez wpływu na treść wydanego przez sąd okręgowy wyroku. Istotnym argumentem jest także to, iżA. M., o czym była już mowa wcześniej, składając zeznania jako świadek nie podał żadnych nowych, istotnych z punktu widzenia zarzutu zart. 239§1 k.k.okoliczności, niż to uczynił wcześniej, będąc przesłuchanym w charakterze podejrzanego.
Jako całkowicie bezzasadny należy potraktować zarzut dotyczący naruszenia przez sąd I instancji treści przepisuart. 414§1 k.p.k., co w ocenie autora apelacji polegać miało na tym, iż sąd I instancji nie wydał wyroku uniewinniającego co do oskarżonegoW. S.w zakresie czynu zart. 189§1 k.k., w sytuacji gdy czynu tego nie popełniono.
Odnosząc się do tego zarzutu w pierwszej kolejności należy odnotować, iż wydanie wyroku uniewinniającego byłoby uzasadnione wówczas, gdybyW. S.oskarżony został o przestępstwo zart. 189§1 k.k.(bezprawne pozbawienie wolności), które byłoby jedynym zarzucanym mu czynem lub pozostawałoby w zbiegu realnym z innym przestępstwem, a zgromadzony materiał dowodowy nie dawałby wystarczających podstaw do przypisania mu winy. W niniejszej natomiast sprawieW. S.oskarżony został, m. in. o będące w zbiegu kumulatywnym przestępstwo wyczerpujące dyspozycjęart. 280§1 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k.iart. 189§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k., a zatem w sytuacji gdy sąd doszedł do wniosku, iż w realiach nieniejszej sprawy oskarżony zachowaniem swoim wyczerpał tylko dyspozycjęart. 280§1 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k., to z uwagi na wcześniejszą kwalifikację kumulatywną nie było podstaw do wydania wyroku uniewinniającego oskarżonego od przestępstwa zart. 189§1 k.k., tylko w miejsce zarzucanego oskarżonemu czynu należało uznać go za winnego popełnienia przestępstwa zart. 280§1 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k., co też sąd meriti uczynił.
W ocenie sądu apelacyjnego nie można także mówić o obrazie przepisuart. 399§1 k.p.k., która mogła mieć wpływ na treść wydanego wyroku, albowiem jak wynika z zapisu w protokole (k. 1587 odw.) sąd I instancji pouczył obecne strony o możliwości zakwalifikowania czynu zarzucanego oskarżonemuW. S.wpkt I, m. in. jako przestępstwo zart. 280§1 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k., za co w efekcie został później w/wym. skazany.
Mając na uwadze katalog okoliczności łagodzących i obciążających oskarżonego, który prawidłowo został ustalony przez sąd, nie można stwierdzić aby kary jakie zostały orzeczone wobec oskarżonegoW. S.za oba przypisane mu czyny cechowała rażąca niewspółmierność w rozumieniu przepisuart. 438 pkt 4 k.p.k., zwłaszcza iż zostały one wymierzone w dolnych granicach ustawowego zagrożenia, a oskarżony wchodził już wcześniej w kolizję z normami prawa karnego. Również orzeczona wobec oskarżonego kara łączna nie ma cech rażącej niewspółmierności, zwłaszcza gdy dostrzeże się, iż została ona orzeczona przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonym z urzędu w postępowaniu odwoławczym orzeczono na podstawie§ 14 ust. 2 pkt 5 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 461).
Mając na uwadze treść przepisuart. 624§1 k.p.k.sąd apelacyjny zwolnił oskarżonych od ponoszenia kosztów sądowych związanych z postępowaniem odwoławczym, uznając iż ich uiszczenie przez osoby odbywające kary pozbawienia wolności, w sytuacji gdy nie posiadają majątku i źródła stałego dochodu, byłoby wręcz niemożliwe.